Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3852 2893512 2825759 2026-04-13T13:28:55Z ~2026-22884-29 206173 /* Eksterne skakels */ 2893512 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Valiant Swart | beeld = Valiant Swart.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Valiant Swart tydens 'n optrede. | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Pierre Nolte | alias = | geboortedatum = 25 November 1965 | geboorteplek = | oorsprong = <!-- Let wel: nie vir individue. Uitsondering as geboortedatum nie beskikbaar --> | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Alternatiewe rock<br />Punk-rock<br />Blues | beroep = | instrument = | jare_aktief = [[1990]] – nou | etiket = Rhythm Records, Select | assosiasies = | webwerf = [http://www.valiant.co.za/ valiant.co.za] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Valiant Swart ''' (gebore 25 November 1965 as '''Pierre Nolte''') is 'n [[Afrikaans]]e musikant, akteur en komponis van [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]]. Sy debuutalbum, ''Die Mystic Boer'', is in 1995 deur Rhythm Records uitgereik. Valiant Swart se naam is volgens die musikant 'n verwysing na die swart Valiant wat sy pa gery het toe hy nog kind was. Valiant Swart se grootste treffer, "Die Mystic Boer" toon ooreenkomste met die gedig "Raka" van [[NP van Wyk Louw]] en spreek kwessies rondom die identiteit van die [[Afrikaner]] en sy soeke na 'n nuwe besef aan. Valiant Swart is naas [[Koos Kombuis]] een van die kunstenaars wat die meeste by die jaarlikse [[Oppikoppi]]-musiekfeeste in Northam opgetree het. Hy was ook 'n hoofakteur in die TV-reeks ''Song vir Katryn'' en het 'n reisprogram oor jazzmusiek vir [[kykNET]] genaamd ''40 dae deur die Delta'', asook 'n kuier-/reisprogram ''Mooiloop'', vervaardig. In 2008 word hy saam met [[Ollie Viljoen]] met 'n [[SAMA]]-toekenning vir hulle album ''Vuur en vlam'' in die kategorie ''Beste Afrikaanse Tradisionele Album'' bekroon.<ref>[http://entertainment.bizcommunity.com/?p=451 » MTN South African Music Award Winners | entertainment.bizcommunity.com<!-- Bot generated title -->]</ref> == "Sonvanger" == : {{Hoofartikel|Sonvanger}} Hy is ook bekend vir sy liedjie "[[Sonvanger]]" vanaf sy 2002-album ''Maanhare''. Hy het die liedjie geskryf ná die [[selfmoord]] van 'n jong Afrikaanse musikant van [[Stellenbosch]]. Valiant Swart het dit geskryf met die musikant se ma in gedagte, verlangend na haar verlore seun.<ref>[https://rwrant.co.za/valiant-swart-interview/ rwrant.co.za: Liefde By Die Dam Cape Town: Valiant Swart Interview]</ref><ref>[https://www.news24.com/News24/Touching-tribute-to-Kerkorrel-20021121 News24: Touching tribute to Kerkorrel]</ref> Hy voeg in 'n onderhoud by: "Die liedjie het sedertdien 'n lewe van sy eie aangeneem; dit lyk asof dit vertroosting gebring het aan baie bedroefdes, wat, om eerlik te wees, my baie goed laat voel." Die liedjie is al verskeie kere opgevoer, veral deur [[Corlea Botha]], [[Jurie Els]], [[Laurika Rauch]], [[Karen Zoid]], [[Theuns Jordaan]] en [[Refentse Morake|Refentse]]. == Diskografie == === Ateljeealbums === * ''Die mystic boer'' (1995) * ''Dorpstraat revisited'' (1996) * ''Kopskoot'' (1997) * ''Roekeloos'' (1998) * ''Deur die donker vallei'' (1999) * ''Boland punk'' (2001) * ''Maanhare'' (2002) * ''Song vir Katryn'' (2003) * '''n Jaar in die son'' (met [[Koos Kombuis]]) (2003) * ''@ Jinx'' (met [[Mel Botes]]) (2004) * ''Mystic myle'' (2005) * ''Horisontaal'' (2006) * ''Vuur en vlam'' (met [[Ollie Viljoen]]) (2007) * ''Vrydagaand / Saterdagaand'' (2008) * ''Wild en wakker'' (met Ollie [[Viljoen]]) (2010) * ''Nagrit'' (2015) === DVD's === * ''Vuur & vlam'' DVD (2007) == Filmografie == === Televisiereekse === * 2003: ''Song vir Katryn'', as Jinx * 2008: ''Jam Sandwich'', as homself * 2013: ''Mooiloop!'', as homself == Sien ook == * [[Afrikaanse musiek]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.valiant.co.za}} * {{IMDb|1460310}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Swart, Valiant}} [[Kategorie:Afrikaanse sangers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Lewende mense]] fpvvcfje5wji39h9lm5iz6mav1w8e3o 2893513 2893512 2026-04-13T13:29:17Z ~2026-22884-29 206173 2893513 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Valiant Swart | beeld = Valiant Swart.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Valiant Swart tydens 'n optrede. | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Pierre Nolte | alias = | geboortedatum = 25 November 1965 | geboorteplek = | oorsprong = <!-- Let wel: nie vir individue. Uitsondering as geboortedatum nie beskikbaar --> | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Alternatiewe rock<br />Punk-rock<br />Blues | beroep = | instrument = | jare_aktief = [[1990]] – nou | etiket = Rhythm Records, Select | assosiasies = | webwerf = [http://www.valiant.co.za/ valiant.co.za] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Valiant Swart ''' (gebore 25 November 1965 as '''Pierre Nolte''') is 'n [[Afrikaans]]e musikant, akteur en komponis van [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]]. Sy debuutalbum, ''Die Mystic Boer'', is in 1995 deur Rhythm Records uitgereik. Valiant Swart se naam is volgens die musikant 'n verwysing na die swart Valiant wat sy pa gery het toe hy nog kind was. Valiant Swart se grootste treffer, "Die Mystic Boer" toon ooreenkomste met die gedig "Raka" van [[NP van Wyk Louw]] en spreek kwessies rondom die identiteit van die [[Afrikaner]] en sy soeke na 'n nuwe besef aan. Valiant Swart is naas [[Koos Kombuis]] een van die kunstenaars wat die meeste by die jaarlikse [[Oppikoppi]]-musiekfeeste in Northam opgetree het. Hy was ook 'n hoofakteur in die TV-reeks ''Song vir Katryn'' en het 'n reisprogram oor jazzmusiek vir [[kykNET]] genaamd ''40 dae deur die Delta'', asook 'n kuier-/reisprogram ''Mooiloop'', vervaardig. In 2008 word hy saam met [[Ollie Viljoen]] met 'n [[SAMA]]-toekenning vir hulle album ''Vuur en vlam'' in die kategorie ''Beste Afrikaanse Tradisionele Album'' bekroon.<ref>[http://entertainment.bizcommunity.com/?p=451 » MTN South African Music Award Winners | entertainment.bizcommunity.com<!-- Bot generated title -->]</ref> == "Sonvanger" == : {{Hoofartikel|Sonvanger}} Hy is ook bekend vir sy liedjie "[[Sonvanger]]" vanaf sy 2002-album ''Maanhare''. Hy het die liedjie geskryf ná die [[selfmoord]] van 'n jong Afrikaanse musikant van [[Stellenbosch]]. Valiant Swart het dit geskryf met die musikant se ma in gedagte, verlangend na haar verlore seun.<ref>[https://rwrant.co.za/valiant-swart-interview/ rwrant.co.za: Liefde By Die Dam Cape Town: Valiant Swart Interview]</ref><ref>[https://www.news24.com/News24/Touching-tribute-to-Kerkorrel-20021121 News24: Touching tribute to Kerkorrel]</ref> Hy voeg in 'n onderhoud by: "Die liedjie het sedertdien 'n lewe van sy eie aangeneem; dit lyk asof dit vertroosting gebring het aan baie bedroefdes, wat, om eerlik te wees, my baie goed laat voel." Die liedjie is al verskeie kere opgevoer, veral deur [[Corlea Botha]], [[Jurie Els]], [[Laurika Rauch]], [[Karen Zoid]], [[Theuns Jordaan]] en [[Refentse Morake|Refentse]]. == Diskografie == === Ateljeealbums === * ''Die mystic boer'' (1995) * ''Dorpstraat revisited'' (1996) * ''Kopskoot'' (1997) * ''Roekeloos'' (1998) * ''Deur die donker vallei'' (1999) * ''Boland punk'' (2001) * ''Maanhare'' (2002) * ''Song vir Katryn'' (2003) * '''n Jaar in die son'' (met [[Koos Kombuis]]) (2003) * ''@ Jinx'' (met [[Mel Botes]]) (2004) * ''Mystic myle'' (2005) * ''Horisontaal'' (2006) * ''Vuur en vlam'' (met [[Ollie Viljoen]]) (2007) * ''Vrydagaand / Saterdagaand'' (2008) * ''Wild en wakker'' (met Ollie [[Viljoen]]) (2010) * ''Nagrit'' (2015) === DVD's === * ''Vuur & vlam'' DVD (2007) == Filmografie == === Televisiereekse === * 2003: ''Song vir Katryn'', as Jinx * 2008: ''Jam Sandwich'', as homself * 2013: ''Mooiloop!'', as homself == Sien ook == * [[Afrikaanse musiek]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.valiant.co.za}} * {{IMDb|1460310}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Swart, Valiant}} [[Kategorie:Valiant Swart]] [[Kategorie:Afrikaanse sangers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9m45woju4i7r6wue8lz5r0b2th285sa 2893517 2893513 2026-04-13T13:30:31Z ~2026-22884-29 206173 /* Eksterne skakels */ 2893517 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Valiant Swart | beeld = Valiant Swart.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Valiant Swart tydens 'n optrede. | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Pierre Nolte | alias = | geboortedatum = 25 November 1965 | geboorteplek = | oorsprong = <!-- Let wel: nie vir individue. Uitsondering as geboortedatum nie beskikbaar --> | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Alternatiewe rock<br />Punk-rock<br />Blues | beroep = | instrument = | jare_aktief = [[1990]] – nou | etiket = Rhythm Records, Select | assosiasies = | webwerf = [http://www.valiant.co.za/ valiant.co.za] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Valiant Swart ''' (gebore 25 November 1965 as '''Pierre Nolte''') is 'n [[Afrikaans]]e musikant, akteur en komponis van [[Stellenbosch]], [[Suid-Afrika]]. Sy debuutalbum, ''Die Mystic Boer'', is in 1995 deur Rhythm Records uitgereik. Valiant Swart se naam is volgens die musikant 'n verwysing na die swart Valiant wat sy pa gery het toe hy nog kind was. Valiant Swart se grootste treffer, "Die Mystic Boer" toon ooreenkomste met die gedig "Raka" van [[NP van Wyk Louw]] en spreek kwessies rondom die identiteit van die [[Afrikaner]] en sy soeke na 'n nuwe besef aan. Valiant Swart is naas [[Koos Kombuis]] een van die kunstenaars wat die meeste by die jaarlikse [[Oppikoppi]]-musiekfeeste in Northam opgetree het. Hy was ook 'n hoofakteur in die TV-reeks ''Song vir Katryn'' en het 'n reisprogram oor jazzmusiek vir [[kykNET]] genaamd ''40 dae deur die Delta'', asook 'n kuier-/reisprogram ''Mooiloop'', vervaardig. In 2008 word hy saam met [[Ollie Viljoen]] met 'n [[SAMA]]-toekenning vir hulle album ''Vuur en vlam'' in die kategorie ''Beste Afrikaanse Tradisionele Album'' bekroon.<ref>[http://entertainment.bizcommunity.com/?p=451 » MTN South African Music Award Winners | entertainment.bizcommunity.com<!-- Bot generated title -->]</ref> == "Sonvanger" == : {{Hoofartikel|Sonvanger}} Hy is ook bekend vir sy liedjie "[[Sonvanger]]" vanaf sy 2002-album ''Maanhare''. Hy het die liedjie geskryf ná die [[selfmoord]] van 'n jong Afrikaanse musikant van [[Stellenbosch]]. Valiant Swart het dit geskryf met die musikant se ma in gedagte, verlangend na haar verlore seun.<ref>[https://rwrant.co.za/valiant-swart-interview/ rwrant.co.za: Liefde By Die Dam Cape Town: Valiant Swart Interview]</ref><ref>[https://www.news24.com/News24/Touching-tribute-to-Kerkorrel-20021121 News24: Touching tribute to Kerkorrel]</ref> Hy voeg in 'n onderhoud by: "Die liedjie het sedertdien 'n lewe van sy eie aangeneem; dit lyk asof dit vertroosting gebring het aan baie bedroefdes, wat, om eerlik te wees, my baie goed laat voel." Die liedjie is al verskeie kere opgevoer, veral deur [[Corlea Botha]], [[Jurie Els]], [[Laurika Rauch]], [[Karen Zoid]], [[Theuns Jordaan]] en [[Refentse Morake|Refentse]]. == Diskografie == === Ateljeealbums === * ''Die mystic boer'' (1995) * ''Dorpstraat revisited'' (1996) * ''Kopskoot'' (1997) * ''Roekeloos'' (1998) * ''Deur die donker vallei'' (1999) * ''Boland punk'' (2001) * ''Maanhare'' (2002) * ''Song vir Katryn'' (2003) * '''n Jaar in die son'' (met [[Koos Kombuis]]) (2003) * ''@ Jinx'' (met [[Mel Botes]]) (2004) * ''Mystic myle'' (2005) * ''Horisontaal'' (2006) * ''Vuur en vlam'' (met [[Ollie Viljoen]]) (2007) * ''Vrydagaand / Saterdagaand'' (2008) * ''Wild en wakker'' (met Ollie [[Viljoen]]) (2010) * ''Nagrit'' (2015) === DVD's === * ''Vuur & vlam'' DVD (2007) == Filmografie == === Televisiereekse === * 2003: ''Song vir Katryn'', as Jinx * 2008: ''Jam Sandwich'', as homself * 2013: ''Mooiloop!'', as homself == Sien ook == * [[Afrikaanse musiek]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://www.valiant.co.za}} * {{IMDb|1460310}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Swart, Valiant}} [[Kategorie:Valiant Swart| ]] [[Kategorie:Afrikaanse sangers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Lewende mense]] o2840j2tt28t6rdqea68ay34lobg16i 4 5338 2893803 2876531 2026-04-14T10:44:54Z Oesjaar 7467 /* Federico Cabras */ nuwe afdeling 2893803 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == Federico Cabras == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) noadp1jz6rq4f1sjb5t46u81vd7t9lk 2893804 2893803 2026-04-14T10:45:11Z Oesjaar 7467 /* Federico Cabras */ Verwyder. 2893804 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) p6v0i6y6f3ttlwsjnc1fizfn2907n6y 2893805 2893804 2026-04-14T10:49:10Z Dumbassman 62009 /* Federico Cabras */ 2893805 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) rvcyjedmw8w4q7g98h8bz1kxfo8w84h 2893806 2893805 2026-04-14T10:49:28Z Dumbassman 62009 /* Federico Cabras */ 2893806 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) mtiq6zfh7wkmh0pengbmg7nezt7rctc 2893810 2893806 2026-04-14T11:24:41Z Aliwal2012 39067 /* Federico Cabras */ 2893810 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, lyk my na sy eie plasing. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:23, 14 April 2026 (UTC) lfo2k3ahd7kywge174i70i2wtl23ody 0 8658 2893725 2882214 2026-04-13T21:50:04Z BurgertB 2401 2893725 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Supposed UFO, Passaic, New Jersey.jpg|duimnael|regs|300px|'n Vermeende vreemde vlieënde voorwerp in New Jersey, VSA afgeneem. Die outentisiteit van hierdie soort foto's word in twyfel getrek]] [[Lêer:Ufojakob.jpg|duimnael|regs|VVV in Jakobsdal, [[Linköping]], [[Swede]]]] Die term '''vreemde vlieënde voorwerp''' (VVV) is 'n vertaling van die [[Engels]]e ''unidentified flying object (UFO)'' en verwys na elke vlieënde of skynbaar vlieënde voorwerp of verskynsel wat in die lug of aan die hemel waargeneem word en wat vanweë sy kenmerke vir mense wat dit raaksien, raaiselagtig blyk te wees. Die term word in die omgangstaal net soos "[[vlieënde piering]]" dikwels as 'n sinoniem vir [[Ruimtetuig|ruimtetuie]] van moontlik buiteaardse oorsprong gebruik, alhoewel hierdie definisie tot dusver nog op suiwer spekulasie berus. Die meeste VVV's word tydens ondersoeke as konvensionele voorwerpe of verskynsels geïdentifiseer. Die term word wyd gebruik vir beweerde waarnemings van buiteaardse ruimtetuie. == Studies == Uit studies is vasgestel dat die meerderheid van die VVV-waarnemings verkeerd geïdentifiseerde voorwerpe of natuurverskynsels is — meestal vliegtuie, ballonne, insluitend satelliete en astronomiese voorwerpe soos [[meteoroïde]]s, helder [[ster]]re en [[planete]]. 'n Klein persentasie is bedrog. Minder as 10% van die berigte waarnemings bly na 'n behoorlike ondersoek onverklaarbaar, en kan daarom in die strengste sin as ongeïdentifiseer geklassifiseer word. Terwyl voorstanders van die [[Buiteaardse lewe|buiteaardse hipotese]] voorstel dat hierdie onverklaarbare verslae van buiteaardse ruimtetuie is, kan die [[Hipotese|nulhipotese]] nie uitgesluit word dat hierdie verslae bloot ander gewone verskynsels is wat nie geïdentifiseer kan word nie as gevolg van 'n gebrek aan volledige inligting of weens die subjektiwiteit van die verslae. In plaas daarvan om die nulhipotese te aanvaar, is VVV-entoesiaste geneig om met [[spesiale pleidooi]]e te werk deur vreemde, ongetoetste verklarings vir die geldigheid van die buiteaardse hipotese te bied. Dit is in stryd met die [[Ockham se skeermes]].<ref name="Novella2018"/> Byna geen wetenskaplike artikels oor VVV's is in ewekniebeoordeelde vaktydskrifte gepubliseer nie.<ref name="VVVsociology"/> Daar was in die verlede 'n debat in die wetenskaplike gemeenskap oor of enige wetenskaplike ondersoek na VVV-waarnemings geregverdig is, met die algemene gevolgtrekking dat die verskynsel nie 'n ernstige ondersoek werd is nie, behalwe as 'n kulturele artefak.<ref name="McDonald"/><ref name="COMETA"/><ref name="Sturrock/Stanford"/><ref name="Telegraph2010"/> VVV's was die onderwerp van ondersoeke deur verskillende regerings wat uitgebreide rekords oor die onderwerp gelewer het. Baie van die betrokkenes wat die meeste deur die regering geborg word, is beëindig nadat agentskappe tot die gevolgtrekking gekom het dat daar geen nut vir voortgesette ondersoek was nie.<ref name="Guardian2017"/><ref name="Airspace"/> Die leemte wat oorbly deur die gebrek aan institusionele of wetenskaplike studie, het aanleiding gegee tot onafhanklike navorsers en randfigure. VVV's het 'n heersende tema in moderne kultuur geword, en die sosiale verskynsels was die onderwerp van akademiese navorsing in [[sosiologie]] en [[sielkunde]].<ref name="VVVsociology"/> == VVV's in Suid-Afrika == Honderde voorvalle is al gerapporteer waar VVV's in [[Suid-Afrika]] opgemerk is. Volgens UFO Statistics, ’n organisasie wat data oor ruimtewesens versamel, is twee lyke van ruimtewesens op [[10 Julie]] [[1953]] in Suid-Afrika gevind. Na bewering is 'n verdere twee lewende ruimtewesens in Mei 1989 van Suid-Afrika na [[Amerika]] vervoer. Later die jaar is berig dat die VVV blykbaar deur die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] afgeskiet is en iewers in die [[Kalahari]] geval het.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/01/13/GO/7/sjufo.html UFO’S duik orals op], [[Beeld]], 13 Januarie 2006.^{(dooie skakel)}</ref> == Sien ook == *[[Area 51]] *[[Interdimensionele VVV-hipotese]] *[[Roswellvoorval]] == Verwysings == {{Verwysings| 30em| verwysings= <ref name="Novella2018">{{cite book | last=Novella | first=S. | title=The Skeptics' Guide to the Universe: How To Know What's Really Real in a World Increasingly Full of Fake | publisher=Hodder & Stoughton | year=2018 | isbn=978-1-4736-9641-9 | url=https://books.google.com/books?id=4T5fDwAAQBAJ | access-date=20 Desember 2019 | page=160| language=Engels}}</ref> <ref name="VVVsociology">{{cite journal |last=Cross |first=Anne |date=Maart 2004 |title=Die buigsaamheid van wetenskaplike retoriek: 'n Gevallestudie van VVV-navorsers |journal=Qualitative Sociology |publisher=Springer Science+Business Media |volume=27 |issue=1 |pages=3–34 |issn=0162-0436 |doi=10.1023/B:QUAS.0000015542.28438.41| language=Engels}}</ref> <ref name="McDonald">{{cite web |url=http://puhep1.princeton.edu/~mcdonald/JEMcDonald/mcdonald_hcsa_68.pdf |title=Verklaring oor ongeïdentifiseerde vlieënde voorwerpe: voorgelê aan die huiskomitee vir wetenskap en ruimtevaarder op 29 Julie 1968, Simposium oor ongeïdentifiseerde vlieënde voorwerpe, Rayburn-gebou, Washington, D.C., deur James E. McDonald |last=McDonald |first=James E. |date=29 Julie 1968 |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105080523/http://puhep1.princeton.edu/~mcdonald/JEMcDonald/mcdonald_hcsa_68.pdf |archive-date=5 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="COMETA">{{cite web |url=http://www.ufoevidence.org/topics/Cometa.htm |title=COMETA-report |publisher=ufoevidence.org |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115111528/http://www.ufoevidence.org/topics/Cometa.htm |archive-date=15 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="Sturrock/Stanford">{{webaanhaling |url= http://news-service.stanford.edu/news/1998/july1/ufostudy71.html | titel=VVV-studie veroorsaak sensasie in die media |laaste=Salisbury | eerste=David F. | datum=1 Julie 1998 | werk=Stanford Report | uitgewer=Stanford-universiteit | toegangsdatum=20 Desember 2019| taal=Engels}}</ref> <ref name="Telegraph2010">{{cite news |title=VVV-studies moet '' wettige universiteitsvak '' wees, beweer die Amerikaanse professor |first=Andrew |last=Hough |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/ufo/7584331/UFO-studies-should-be-legitimate-university-subject-claims-American-professor.html |work=[[Daily Telegraph]] |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=13 April 2010 |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527234312/https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/ufo/7584331/UFO-studies-should-be-legitimate-university-subject-claims-American-professor.html |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Guardian2017">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/17/pentagon-admits-running-secret-ufo-investigation-for-five-years |title=Pentagon erken dat dit vyf jaar lank 'n geheime VVV-ondersoek gedoen het |first=Siddique |last=Haroon |date=17 Desember 2017 |website=Guardian |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425083827/https://www.theguardian.com/world/2017/dec/17/pentagon-admits-running-secret-ufo-investigation-for-five-years |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Airspace">{{cite news |url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |title=Daardie geheime regeringsprogram om VVV's op te spoor? Dit is nie die eerste nie |last=Eghigian |first=Greg |work=Air & Space Magazine |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318015440/https://www.airspacemag.com/daily-planet/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://www.the-unidentified.net/erimus-systematic-classification-model-of-unidentified-aerial-phenomena-escm-uap/ ''Erimus Sistematiese Klassifikasiemodel van Ongeïdentifiseerde Lugverskynsels''] (in Engels) {{Samesweringsteorieë|state=uncollapsed}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misterie]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Komplotteorieë]] 9conro71bqyk8sktkh7dfmzjcvmn7cx 2893732 2893725 2026-04-13T22:05:09Z BurgertB 2401 Versmelt 2893732 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Vlieënde piering}} [[Lêer:Supposed UFO, Passaic, New Jersey.jpg|duimnael|regs|300px|'n Vermeende vreemde vlieënde voorwerp in New Jersey, VSA afgeneem. Die outentisiteit van hierdie soort foto's word in twyfel getrek]] [[Lêer:Ufojakob.jpg|duimnael|regs|VVV in Jakobsdal, [[Linköping]], [[Swede]]]] Die term '''vreemde vlieënde voorwerp''' (VVV) is 'n vertaling van die [[Engels]]e ''unidentified flying object (UFO)'' en verwys na elke vlieënde of skynbaar vlieënde voorwerp of verskynsel wat in die lug of aan die hemel waargeneem word en wat vanweë sy kenmerke vir mense wat dit raaksien, raaiselagtig blyk te wees. Die term word in die omgangstaal net soos "[[vlieënde piering]]" dikwels as 'n sinoniem vir [[Ruimtetuig|ruimtetuie]] van moontlik buiteaardse oorsprong gebruik, alhoewel hierdie definisie tot dusver nog op suiwer spekulasie berus. Die meeste VVV's word tydens ondersoeke as konvensionele voorwerpe of verskynsels geïdentifiseer. Die term word wyd gebruik vir beweerde waarnemings van buiteaardse ruimtetuie. == Studies == Uit studies is vasgestel dat die meerderheid van die VVV-waarnemings verkeerd geïdentifiseerde voorwerpe of natuurverskynsels is — meestal vliegtuie, ballonne, insluitend satelliete en astronomiese voorwerpe soos [[meteoroïde]]s, helder [[ster]]re en [[planete]]. 'n Klein persentasie is bedrog. Minder as 10% van die berigte waarnemings bly na 'n behoorlike ondersoek onverklaarbaar, en kan daarom in die strengste sin as ongeïdentifiseer geklassifiseer word. Terwyl voorstanders van die [[Buiteaardse lewe|buiteaardse hipotese]] voorstel dat hierdie onverklaarbare verslae van buiteaardse ruimtetuie is, kan die [[Hipotese|nulhipotese]] nie uitgesluit word dat hierdie verslae bloot ander gewone verskynsels is wat nie geïdentifiseer kan word nie as gevolg van 'n gebrek aan volledige inligting of weens die subjektiwiteit van die verslae. In plaas daarvan om die nulhipotese te aanvaar, is VVV-entoesiaste geneig om met [[spesiale pleidooi]]e te werk deur vreemde, ongetoetste verklarings vir die geldigheid van die buiteaardse hipotese te bied. Dit is in stryd met die [[Ockham se skeermes]].<ref name="Novella2018"/> Byna geen wetenskaplike artikels oor VVV's is in ewekniebeoordeelde vaktydskrifte gepubliseer nie.<ref name="VVVsociology"/> Daar was in die verlede 'n debat in die wetenskaplike gemeenskap oor of enige wetenskaplike ondersoek na VVV-waarnemings geregverdig is, met die algemene gevolgtrekking dat die verskynsel nie 'n ernstige ondersoek werd is nie, behalwe as 'n kulturele artefak.<ref name="McDonald"/><ref name="COMETA"/><ref name="Sturrock/Stanford"/><ref name="Telegraph2010"/> VVV's was die onderwerp van ondersoeke deur verskillende regerings wat uitgebreide rekords oor die onderwerp gelewer het. Baie van die betrokkenes wat die meeste deur die regering geborg word, is beëindig nadat agentskappe tot die gevolgtrekking gekom het dat daar geen nut vir voortgesette ondersoek was nie.<ref name="Guardian2017"/><ref name="Airspace"/> Die leemte wat oorbly deur die gebrek aan institusionele of wetenskaplike studie, het aanleiding gegee tot onafhanklike navorsers en randfigure. VVV's het 'n heersende tema in moderne kultuur geword, en die sosiale verskynsels was die onderwerp van akademiese navorsing in [[sosiologie]] en [[sielkunde]].<ref name="VVVsociology"/> == VVV's in Suid-Afrika == Honderde voorvalle is al gerapporteer waar VVV's in [[Suid-Afrika]] opgemerk is. Volgens UFO Statistics, ’n organisasie wat data oor ruimtewesens versamel, is twee lyke van ruimtewesens op [[10 Julie]] [[1953]] in Suid-Afrika gevind. Na bewering is 'n verdere twee lewende ruimtewesens in Mei 1989 van Suid-Afrika na [[Amerika]] vervoer. Later die jaar is berig dat die VVV blykbaar deur die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] afgeskiet is en iewers in die [[Kalahari]] geval het.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/01/13/GO/7/sjufo.html UFO’S duik orals op], [[Beeld]], 13 Januarie 2006.^{(dooie skakel)}</ref> == Sien ook == *[[Area 51]] *[[Interdimensionele VVV-hipotese]] *[[Roswellvoorval]] == Verwysings == {{Verwysings| 30em| verwysings= <ref name="Novella2018">{{cite book | last=Novella | first=S. | title=The Skeptics' Guide to the Universe: How To Know What's Really Real in a World Increasingly Full of Fake | publisher=Hodder & Stoughton | year=2018 | isbn=978-1-4736-9641-9 | url=https://books.google.com/books?id=4T5fDwAAQBAJ | access-date=20 Desember 2019 | page=160| language=Engels}}</ref> <ref name="VVVsociology">{{cite journal |last=Cross |first=Anne |date=Maart 2004 |title=Die buigsaamheid van wetenskaplike retoriek: 'n Gevallestudie van VVV-navorsers |journal=Qualitative Sociology |publisher=Springer Science+Business Media |volume=27 |issue=1 |pages=3–34 |issn=0162-0436 |doi=10.1023/B:QUAS.0000015542.28438.41| language=Engels}}</ref> <ref name="McDonald">{{cite web |url=http://puhep1.princeton.edu/~mcdonald/JEMcDonald/mcdonald_hcsa_68.pdf |title=Verklaring oor ongeïdentifiseerde vlieënde voorwerpe: voorgelê aan die huiskomitee vir wetenskap en ruimtevaarder op 29 Julie 1968, Simposium oor ongeïdentifiseerde vlieënde voorwerpe, Rayburn-gebou, Washington, D.C., deur James E. McDonald |last=McDonald |first=James E. |date=29 Julie 1968 |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105080523/http://puhep1.princeton.edu/~mcdonald/JEMcDonald/mcdonald_hcsa_68.pdf |archive-date=5 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="COMETA">{{cite web |url=http://www.ufoevidence.org/topics/Cometa.htm |title=COMETA-report |publisher=ufoevidence.org |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115111528/http://www.ufoevidence.org/topics/Cometa.htm |archive-date=15 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="Sturrock/Stanford">{{webaanhaling |url= http://news-service.stanford.edu/news/1998/july1/ufostudy71.html | titel=VVV-studie veroorsaak sensasie in die media |laaste=Salisbury | eerste=David F. | datum=1 Julie 1998 | werk=Stanford Report | uitgewer=Stanford-universiteit | toegangsdatum=20 Desember 2019| taal=Engels}}</ref> <ref name="Telegraph2010">{{cite news |title=VVV-studies moet '' wettige universiteitsvak '' wees, beweer die Amerikaanse professor |first=Andrew |last=Hough |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/ufo/7584331/UFO-studies-should-be-legitimate-university-subject-claims-American-professor.html |work=[[Daily Telegraph]] |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=13 April 2010 |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527234312/https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/ufo/7584331/UFO-studies-should-be-legitimate-university-subject-claims-American-professor.html |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Guardian2017">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/17/pentagon-admits-running-secret-ufo-investigation-for-five-years |title=Pentagon erken dat dit vyf jaar lank 'n geheime VVV-ondersoek gedoen het |first=Siddique |last=Haroon |date=17 Desember 2017 |website=Guardian |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425083827/https://www.theguardian.com/world/2017/dec/17/pentagon-admits-running-secret-ufo-investigation-for-five-years |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Airspace">{{cite news |url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |title=Daardie geheime regeringsprogram om VVV's op te spoor? Dit is nie die eerste nie |last=Eghigian |first=Greg |work=Air & Space Magazine |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318015440/https://www.airspacemag.com/daily-planet/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://www.the-unidentified.net/erimus-systematic-classification-model-of-unidentified-aerial-phenomena-escm-uap/ ''Erimus Sistematiese Klassifikasiemodel van Ongeïdentifiseerde Lugverskynsels''] (in Engels) {{Samesweringsteorieë|state=uncollapsed}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misterie]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Komplotteorieë]] bmfxhaypo9lg14hpbeodnmvb520wxnr 4 9591 2893522 2893486 2026-04-13T13:44:28Z Dumbassman 62009 /* Nuwe voorstelle */ 2893522 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" | colspan="2" | '''Kandidaatartikels vir voorblad: Help vorm die beste van Wikipedia''' Hier besluit ons watter artikels op die voorblad van die Afrikaanse Wikipedia gaan verskyn. ''''n Voorbladartikel''' moet die beste werk op Wikipedia ten toon stel. Om 'n artikel te nomineer kan dit gewoon bygevoeg word aan die onderkant van hierdie bladsy. Lees asseblief eers die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|Riglyne vir nominasie]] voor u 'n artikel nomineer. U kan beïnvloed wat op die voorblad verskyn deur 'n artikel te ondersteun of deur beswaar aan te teken. Persone wat 'n artikel voorstel moet ook bereid wees om te help om besware aan te spreek. As daar geen noemenswaardige besware is nie kan 'n artikel moontlik 'n voorbladartikel word. Die beleid is tans om enige genomineerde bladsy waarvoor daar na 'n maand geen geldige beswaar is nie en wat aan die [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels|vereistes voldoen]] as 'n moontlike voorbladartikel te beskou. 'n Artikel word vir 'n week lank op die voorblad vertoon, vanaf Maandag tot die daaropvolgende Sondag. Ou suksesvolle nominasies word na die betrokke argief verskuif. 'n Lys van voorbladartikels wat al in hierdie jaar gebruik is, is by [[Wikipedia:Voorbladartikels {{CURRENTYEAR}}]] te kry. Daar is ook 'n inleiding tot die voorbladartikelprojek by [[Wikipedia:Voorbladartikel]]. Onsuksesvolle nominasies kan besigtig word by [[Wikipedia:Onsuksesvolle voorbladnominasies/2025]]. |- | colspan="2" | <div style="border-bottom: solid 2px #479429;">[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] '''Opkomende weke'''</div> |- valign="top" | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}|Volgende week]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +1 }}}} }} | width="50%" | '''[[Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}|Die week daarop]]''' {{ #ifexist: Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}} | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }} {{CURRENTYEAR}}}} | {{Geen Voorbladartikel|week={{ #expr: {{CURRENTWEEK}} +2 }}}} }} |} {{Argiefboks|13<!-- | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2005|2005]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2006|2006]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2007|2007]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2008|2008]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2009|2009]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2010|2010]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2011|2011]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2012|2012]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2013|2013]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2014|2014]] --> | argief1 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2015|2015]] | argief2 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2016|2016]] | argief3 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2017|2017]] | argief4 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2018|2018]] | argief5 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2019|2019]] | argief6 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2020|2020]] | argief7 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2021|2021]] | argief8 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2022|2022]] | argief9 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2023|2023]] | argief10 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2024|2024]] | argief11 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2025|2025]] | argief12 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|2026]] | argief13 = [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|2027]] }} Hier kan u gerus voorstelle maak vir moontlike voorbladartikels, of ondersteuning of beswaar lewer oor huidige nominasies. Dit is behulpsaam om u nominasies, besware en ondersteuning van kommentaar te voorsien wat betrekking op die artikel se inhoud het. Indien u gekant is teen 'n artikel se nominasie kan dit help om te sê waarom, so kan probleme aangespreek word en u mag u teenkanting na ondersteuning verander. So ook kan redes vir 'n nominasie ander gebruikers help om die goeie punte van 'n artikel raak te sien. U is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|ondersteun}} ({{ondersteun}}) * {{sl|gekant}} ({{gekant}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) ; Wenk: Om die vervoerband vir 2026 te besigtig, '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2026|klik hier]]''', en vir 2027 '''[[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad/2027|klik hier]]'''. == Nuwe voorstelle == === [[Vandale (volk)]] === {{sperdatum|29 April 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 07:26, 29 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:46, 29 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:44, 1 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:23, 6 April 2026 (UTC) === [[Heinrich Himmler]] === {{sperdatum|29 April 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 07:26, 29 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:46, 29 Maart 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:44, 1 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 20:26, 1 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 5 April 2026 (UTC) === [[Wedersydse versekerde vernietiging]] === {{sperdatum|1 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:44, 1 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:06, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:23, 6 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:46, 13 April 2026 (UTC) === [[Jack the Ripper]] === {{sperdatum|5 Mei 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:18, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:42, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:06, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:06, 6 April 2026 (UTC) === [[Tanzaniese nasionale krieketspan]] === {{sperdatum|5 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Dié artikel het ek lankal oorweeg en die span se onlangse goeie prestasies het die skryf daarvan vergemaklik. Tanzanië se krieketgeskiedenis is nou verwant aan dié van [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]], waarmee Oos-Afrika in krieket 'n soort driehoek soos Suider-Afrika (Suid-Afrika, Namibië en Zimbabwe) vorm. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 5 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 06:06, 6 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:02, 13 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:44, 13 April 2026 (UTC) === [[Nibiru-ramp]] === {{sperdatum|11 Mei 2026}} * {{ondersteun}} [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:26, 11 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 12 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – Lyk vir my na 'n kristalbal-artikel? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:02, 13 April 2026 (UTC) === [[Nigeriese nasionale krieketspan]] === {{sperdatum|12 Mei 2026}} * {{ondersteun}} – Soos sy Tanzaniese eweknie het ek dié artikel lankal beplan en albei spanne is ook op dieselfde vlak. Beide Nigerië en Tanzanië word as die twee volgende ontluikende Afrikaspanne beskou. Die geskiedenis van krieket in Nigerië is self ouer as dié van enige ander Westerse of moderne sportsoort. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 12 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:02, 13 April 2026 (UTC) * {{ondersteun}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:44, 13 April 2026 (UTC) <!-- Dis die laaste lyn van hierdie bladsy, skryf asb. hierbo! --> [[Kategorie:Voorblad]] oaiplem69sam39zpkcrczsob13xz19e 10 13882 2893611 2893387 2026-04-13T18:15:49Z SpesBona 2720 Goeie nuus uit Hongarye! 2893611 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Geordin Hill-Lewis.jpg|regs|150px|Geordin Hill-Lewis in 2023]] * Die [[Tisza-party]] onder [[Péter Magyar]] wen tydens die [[Hongarye|Hongaarse]] parlementsverkiesing 'n volstrekte meerderheid en beëindig 16 jaar se heerskappy deur [[Viktor Orbán]] se [[Fidesz]]-party. * Tydens die [[Demokratiese Alliansie]] se [[Demokratiese Alliansie Federale Kongres van 2026|Federale Kongres]] is die [[Kaapstad]]se burgemeester '''[[Geordin Hill-Lewis]]''' tot nuwe leier verkies. * Die [[Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur|IUBN]] het die [[keiserpikkewyn]] se [[bewaringstatus]] op sy [[IUBN-rooilys|rooilys]] weens [[aardverwarming]] se uitwerkings na "[[Kritiek bedreigde spesie|kritiek bedreig]]" aangepas. * Die laaste kwalifiseringsplekke vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]], wat van 11 Junie tot 19 Julie in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis word, is bespreek. * Sarah Mullally word die eerste vroulike [[aartsbiskop van Kantelberg]] en daarmee van die [[Kerk van Engeland]]. <div class="itn-footer" style="margin-top: 0.5em;"> '''Voortdurend:''' [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] • [[Aanvalle op Iran in 2026|Aanvalle op Iran]] • [[Soedanese burgeroorlog (2023-hede)|Soedanese burgeroorlog]]<br /> '''[[:Kategorie:Sterftes_in_{{CURRENTYEAR}}|Onlangs oorlede]]:''' [[Nicholas Haysom]] • [[Chan Santokhi]] • [[Ruan Fourie]] • [[Albert Mazibuko]] • [[Afrika Bambaataa]] </div> <noinclude> [[Kategorie:Voorbladsjablone]] </noinclude> ppr4xxfjnkz3m8ig2bwdgbx4a3nahpc 0 15617 2893614 2108686 2026-04-13T18:43:12Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2893614 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pulse Jet Engine.PNG|duimnael|300px|Diagram van 'n polsstraalmotor]] 'n '''Polsende straalmotor''' (of '''polsstraalmotor''') is 'n eenvoudige soort [[binnebrandmotor]] waar die verbranding in polsende slae gebeur. Die gevolglike straal gas wat aan die agterkant van die motor uitgewerp word veroorsaak 'n voorwaartse [[stukrag|stuwing]] in ooreenstemming met [[Newton se bewegingswette|Newton se derde wet]]. 'n Tipiese polsstraalmotor bestaan uit 'n luginlaat wat voorsien is van 'n [[eenrigtingklep]], 'n [[verbrandingskamer]] en 'n akoestiese [[resonansie|resonante]] uitlaatpyp. Die klepreëling word verrig deur gebruik te maak van [[bladklep]]pe of in kleplose polsstraalmotore deur middel van [[aerodinamika]]. Brandstof in die vorm van 'n gas of 'n vloeistofsproei word of met die lug in die inlaatkamer vermeng of daar ingespuit. Wanneer die enjin eers aan die gang kom is slegs die brandstoftoevoer nodig en is die meganisme selfonderhoudend. 'n Toestel om lugvloei te forseer en 'n ontstekingsmeganisme word egter aanvanklik benodig om die enjin aan die gang te kry. == Geskiedenis == Die eerste polsende straalmotor is deur [[Martin Wiberg]] (1826–1905) in Swede ontwikkel. Polsstraalmotore word gekenmerk deur sy uiters eenvoudige samestelling, lae boukoste, lae brandstofdoeltreffendheid en baie hoë geraasvlakke. Die hoë geraasvlakke maak hulle ongeskik vir die meeste toepassings buiten krygstoepassings. Polsstralers is al gebruik om eksperimentele helikopters aan te dryf deur die enjins aan die punte van die rotorlemme vas te maak. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n ontwerp, die [[Focke-Wulf Fw Triebflugel]] voorgestel, maar die tuig is uiteindelik nooit gebou nie. Die voordeel van hierdie helikopter ontwerp is dat dit nie die reaktiewe wringkrag op die tuig uitoefen nie, 'n stertrotor en die daarmee gepaardgaande ratkas is dus nie nodig nie, wat die vliegtuig baie eenvoudiger maak. Polsende straalmotore is ook al gebruik vir die bou van die draadgekoppelde asook radiobeheerde modelvliegtuie. Só 'n draadgekoppelde modelvliegtuig het in die vroeë vyftigs 'n spoedrekord opgestel van 299&nbsp;km/h. Die grootste krygstoepassings tot op datum was die gebruik van die motor in die [[V-1-vlieënde bom]], die enjin se kenmerkende dreunklank het dit die byname "buzz bomb" of "doodlebug" onder Engelssprekendes besorg. Die V-1 was 'n Duitse [[kruisermissiel]] wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik is, veral tydens die bombardement van Londen (Die [[Blitz]]) vanaf middel 1944. Die polsstraalmotore wat goedkoop en maklik was om te vervaardig, was 'n voor die hand liggende keuse vir die ontwerpers van die V-1, gegewe die materiaaltekorte waaronder die Duitse oorlogsmasjien tydens daardie stadium van die oorlog gebuk gegaan het. Moderne kruisermissiele gebruik gewoonlik nie polsstraalmotore nie maar ware [[vuurpyl]]- of [[gasturbine]]-enjins. == Werking == [[Beeld:Pulse_jet.png|duimnael|regs|350px|Skematiese diagram van 'n polsstraalmotor. Die eerste deel van die siklus: luginlaat (1), brandstofvermenging (2). Tweede deel: die klep (3) maak toe en die lug-brandstofmengsel word ontsteek (4) wat die tuig aandryf.]] Die verbrandingsiklus bestaan uit ses fases: Ontsteking, Verbranding, Uitlaat, Induksie, Kompressie en (in sommige gevalle) [[Brandstofinspuiting]]. Tydens die ontstekingsfase in die verbrandingskamer ontstaan 'n hoëdruk as gevolg van die verbranding van die lug-brandstofmengsel. Die hoëdrukgas kan nie deur die eenrigting inlaatklep uitgaan nie en word dus aan die agterkant by die uitlaatpyp uitgewerp. Die traagheidsreaksie van hierdie gasvloei veroorsaak die voorwaartse stukrag wat die vliegtuig aandryf. Die traagheid van die uitlaatgas veroorsaak 'n lae druk in die verbrandingskamer. Hierdie druk is laer as die inlaatruk opstroom van die inlaatklep wat veroorsaak dat die induksiefase van die siklus aan die gang gesit word. In die meeste eenvoudige polsstraalmotore vind die inlaat deur 'n [[venturi]] plaas wat tot gevolg het dat die brandstof ook ingesuig word. In meer komplekse ontwerpe kan die brandstof direk in die verbrandingskamer ingespuit word. Wanneer die induksiefase afgehandel is veroorsaak 'n weerkaatsende hoëdrukgolf vanaf die uitlaatpyp dat die lading saamgepers word, wat dan ontsteek word deur die oorblywende hitte van die vorige siklus. Daar bestaan twee soorte polsstraalmotore. Die eerste een word deur 'n reeks eenrigtingkleppe voorsien waardeur die inkomende lug gaan. Wanneer die lug-brandstofmengsel ontsteek word, slaan die kleppe toe wat beteken dat die warm gasse die enjin slegs in een rigting kan verlaat en sodoende 'n voorwaartse stukrag veroorsaak. Die tweede soort polsstraalmotor het geen kleppe nie. Die enjin maak staat op aerodinamika om die vloei van die gasse in een rigting te beperk. Hierdie tweede soort polsstraler het dus geen bewegende dele nie en is in die opsig soortgelyk aan die [[stustraalmotor]] (Engels: ramjet). By hierdie tweede soort straalmotor wys die inlaat en uitlaatpype gewoonlik in dieselfde rigting. Hierdie ontwerp vereis dus 'n enjin wat in 'n U-vorm gebuig is (Die Lockwood-Hiller) ontwerp. Wanneer die lug-brandstofmengsel in dié enjin ontbrand sal die warm gasse by beide die inlaat en uitlaak buis uit ontsnap, aangesien die aerodinamiese kleppe "lek". Indien beide buise nie in dieselfde rigting sou wys nie sou die stukrag minder wees aangesien die traagheidsreaksie in beide rigtings sou plaasvind wat mekaar gedeeltelik sal uitkanselleer. Die oorspronklike idee was afkomstig vanuit die Franse navorsingsgroep [[SNECMA]] wat aandrywingsmetodes ondersoek. Die voordeel van 'n aerodinamies beheerde polsstraalmotor is sy eenvoud. Aangesien daar geen bewegende dele is wat kan verweer nie, is hulle makliker om te onderhou en te bou. Dit is egter baie moeiliker om hulle te optimiseer. Die siklusfrekwensie is hoofsaaklik afhanklik van die lengte van die enjin. Vir 'n klein modelgrootte enjin kan die frekwensie tipies rondom die 250 polse per sekonde wees — terwyl dit vir 'n groter enjin, soos die een wat gebruik was in die V1 bomme, nader aan 45 polse per sekonde is. Polsstraalmotore word vandag steeds gebruik in [[onbemande vliegtuig|onbemande vliegtuie]], [[modelvliegtuig|modelvliegtuie]], misgenerators en huishoudelike verwarmers. Sekere mense eksperimenteer steeds in 'n poging om die ontwerpe te verbeter. Die enjins is baie moeilik om in bemande vliegtuie in te bou vanweë hul hoë brandstofgebruik, -geraasvlakke en -vibrasies. == Eksterne skakels == * [http://www.pulse-jets.com/ - 'n Internasionale werf wat hom wei aan polsstraalmotore, insluitend ontwerpplanne en eksperimente. Sluit 'n baie aktiewe forum in, waaraan entoesiastiese kenners ook deelneem]. * [http://www.aardvark.co.nz/pjet/ - 'n Entoesias se webwerf] * [http://www.airtoi.com/pulse.htm – Modelvliegtuig polsstraalmotor]. [[Kategorie:Voertuigtegnologie]] 4b8fsz3inls1h9y87ekd6qdhgf9vi6h 0 18626 2893795 2886419 2026-04-14T08:35:30Z Thermofan 22693 Skakel na Pikachu 2893795 wikitext text/x-wiki [[Lêer:International Pokémon logo.svg|duimnael|Internasionale franchise-logo van Pokémon]] '''Pokémon''' (ポケモン) is die naam van die multimiljoen dollar media[[Konsessiesaak|franchise]], wat die [[eiendom]] is van Nintendo. Die franchise is gebaseer op die konsep van vang, versamel, vermeerder, om handel te dryf, en om met honderde verskillende kreature te speel. Daar is Pokémon speletjies, [[anime]], kaarte en [[manga]].<ref>http://www.pokemon.com/</ref> Pokémon is deur Satoshi Tajiri op die been gebring. Hoewel daar 913 verskillende spesies van Pokémon bestaan, is die mees bekende [[Pikachu]]. Dit is [[Nintendo]] se tweede mees gewilde reeks.<ref>http://www.gamespot.com/news/6164012.html</ref> Die naam bly dieselfde in die meervoud; dus een Pokémon en baie Pokémon. Die franchise-naam is afgelei van die afkorting van die oorspronklike naam van sy eerste elektroniese speletjies, ポケットモンスター, ''Poketto Monsutā'' (Pocket Monsters in Engels; letterlik "sakmonsters"). == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Lys van Pokémon]] * ''[[Pokémon Go]]'' * ''[[Digimon]]'' * ''[[Mario (reeks)|Mario]]'' {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pokemon}} [[Kategorie:Pokémon]] 84jgkdv9an3px6or9lgdms75uwsva3b 0 26976 2893756 2877048 2026-04-14T03:10:53Z ~2026-22755-20 206204 2893756 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Cristina Fernández de Kirchner | beeld = Cristinakirchnermensaje2010.jpg | beeldonderskrif = Cristina Fernández de Kirchner in 2010 | orde = LA CHORRA | termynaanvang = [[10 Desember]] [[2007]] | termyneinde = [[10 Desember]] [[2015]] | vise = Julio Cobros (2007–2011)<br />Amado Boudou (2011–2015) | voorganger = [[Néstor Kirchner]] | opvolger = [[Mauricio Macri]] | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1953 | geboortemaand = 2 | geboortedag = 19 | geboorteplek = La Plata, [[Argentinië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = ''Frente Para la Victoria''/''Partido Justicialista'' (Peroniste) | orde2 = Adjunkpresident van Argentinië | termynaanvang2 = [[10 Desember]] [[2019]] | termyneinde2 = [[10 Desember]] [[2023]] | president2 = [[Alberto Fernández]] | voorganger2 = Gabriela Michetti | opvolger2 = Victoria Villarruel | orde3 = Nasionale Senator vir die provinsie Buenos Aires | termynaanvang3 = [[10 Desember]] [[2005]] | termyneinde3 = [[28 November]] [[2007]] | eersteminister3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = Nasionale Senator vir Santa Cruz | termynaanvang4 = [[10 Desember]] [[2001]] | termyneinde4 = [[9 Desember]] [[2005]] | voorganger4 = | opvolger4 = | orde5 = Nasionale Afgevaardigde vir Santa Cruz | termynaanvang5 = [[10 Desember]] [[1997]] | termyneinde5 = [[9 Desember]] [[2001]] | eersteminister5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = Nasionale Senator vir Santa Cruz | termynaanvang6 = [[10 Desember]] [[1995]] | termyneinde6 = [[3 Desember]] [[1997]] | eersteminister6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | eggenoot = Néstor Kirchner (†, 1975–2010) | kinders = Máximo (* 1977)<br />Florencia (* 1990) | alma_mater = Nasionale Universiteit van La Plata | religie = [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]] | handtekening = CF SIGNATURE.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Cristina Elisabet Fernández de Kirchner''' ([kɾisˈtina eˈlisaβet ferˈnandes ðe ˈkiɾʃneɾ], * [[19 Februarie]] [[1953]] in [[La Plata]]), algemeen bekend as '''Cristina Kirchner''' of kortweg '''CFK''', het tussen 10 Desember 2007 en 10 Desember 2015 as president van [[Argentinië]] gedien. Van 10 Desember 2019 tot 10 Desember 2023 het Kirchner gedien as Adjunkpresident van Argentinië onder die staatshoof [[Alberto Fernández]]. Cristina Kirchner, 'n boorling van [[La Plata]] in die provinsie [[Buenos Aires (provinsie)|Buenos Aires]], is die weduwee van die vroeëre president [[Néstor Kirchner]]. Sy is die sewende Peronis en die eerste vrou wat as Argentynse staatshoof verkies is, asook die tweede vrou ná Isabel Martínez de Perón (1974–1976) wat hierdie amp beklee het. Kirchner is op 28 Oktober 2007 vir haar eerste ampstermyn verkies en vier jaar later vir 'n tweede termyn herverkies. Tydens haar politieke loopbaan is sy as afgevaardigde in die Argentynse parlement (een termyn) en as nasionale senator (drie ampstermyne vir die provinsies Santa Cruz en Buenos Aires) verkies. Binne die breë spektrum van politieke strominge in die Peronistiese Party (''Partido Justicialista'') word Cristina Fernández de Kirchner, net soos haar wyle man, by die nuwe linkses gereken.<ref>{{en}} Jill Hedges: ''Argentina. A Modern History''. Kindle e-boek. Londen en New York: I.B. Tauris 2011, pos. 228</ref> Argentynse politiek is, veral tydens Kirchner se tweede ampstermyn, deur toenemende polarisering en magskonsentrasie in hande van die president en haar seun Máximo (wat geen politieke amp beklee nie, maar as invloedryke raadgewer optree) gekenmerk.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.swp-berlin.org/de/publikationen/swp-aktuell-de/swp-aktuell-detail/article/argentinien_hegemonialer_kirchnerismo.html |title=Argentinien – Hegemonialer Kirchnerismo |publisher=www.swp-berlin.org |accessdate=13 Januarie 2014 |archive-date=9 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109145350/http://www.swp-berlin.org/de/publikationen/swp-aktuell-de/swp-aktuell-detail/article/argentinien_hegemonialer_kirchnerismo.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-117180366.html ''www.spiegel.de: Máximo Líder, 21 Oktober 2013. Besoek op 13 Januarie 2014'']</ref> == Biografie == Cristina Fernández is op [[19 Februarie]] [[1953]] in Tolosa, 'n westelike voorstad van La Plata, die hoofstad van die provinsie Buenos Aires, as dogter van Eduardo Fernández (van Spaanse afkoms) en Ofelia Esther Wilhelm (van Wolga-Duitse afkoms) gebore. Ná voltooiing van haar laerskoolopleiding het sy twee jaar by die voormalige handelskool San Martín (tans Middelskool 31) en drie jaar by die Rooms-Katolieke meisiesskool Colegio Nuestra Señora de la Misericordia in La Plata skoolgegaan. In die 1970's het sy aan die Universiteit van La Plata in regswetenskappe studeer. Hier het sy kennis gemaak met Néstor Kirchner, een van haar medestudente. Die paar het op [[9 Maart]] [[1975]] getrou, en uit die huwelik is twee kinders gebore, Máximo (* 1977) en Florencia (* 1990). Die Kirchners was tydens die militêre bewind of ''Proceso'' tussen [[1976]] en [[1983]] as suksesvolle advokate in Río Gallegos, 'n stad in die uiterste suide van Argentinië, werksaam en het hul politieke loopbaan ná die demokratisering in 1983 begin. Op 8 Oktober 2013 is Cristina Kirchner ná 'n ongeluk vir breinbloeding geopereer.<ref>{{af}} [http://www.beeld.com/nuus/2013-10-09-argentini-se-leier-ongesteld ''Beeld, 9 Oktober 2013: Argentinië se leier ongesteld. Besoek op 13 Januarie 2014''] {{dooie skakel}}</ref> == Politieke loopbaan == [[Lêer:Cristina Fernández de Kirchner-joven.jpg|duimnael|links|Kirchner in haar jeugjare]] [[Lêer:Néstor Kirchner y Cristina Fernández-Buenos Aires-Mayo 2004.jpg|duimnael|links|Cristina Fernández de Kirchner en haar eggenoot [[Néstor Kirchner]]]] In haar studentejare het Cristina en Néstor Kirchner met die Peronistiese Jeugbeweging gesimpatiseer, maar was self nie polities aktief nie. Toe die verkose president Isabel Peron ná die militêre staatsgreep van 1976 gedeporteer is, het die Kirchners La Plata verlaat en hulle in Río Gallegos, Patagonië gevestig om daar as advokate te werk. Nadat haar eggenoot Néstor in 1987 tot burgemeester van Río Gallegos verkies is, het ook Cristina in die laat 1980's tot die politiek toegetree. Sy is in 1989 as afgevaardigde tot die provinsiale parlement van Santa Cruz verkies en het haar setel ook in die volgende verkiesing vier jaar later behou. In 1995 is Cristina Kirchner as afgevaardigde van Santa Cruz tot die Argentynse Senaat verkies. Twee jaar later het sy setel in die Argentynse parlement, die Kamer van Afgevaardigdes, gewen, maar het in 2001 tot die Senaat teruggekeer. Cristina het haar man tydens sy suksesvolle presidensiële verkiesingsveldtog van 2003 ondersteun, alhoewel sy nooit saam met hom aan openbare politieke vergaderings deelgeneem het nie. In die eerste rondte van die verkiesing op 27 April 2003 het die vroeëre president Carlos Saúl Menem met 25 persent die hoogste persentasie van die uitgebragte stemme op hom verenig, maar het nogtans nie die nodige algehele meerderheid behaal nie. Die tweede en finale rondte van die verkiesing, met Menem en Kirchner as enigste kandidate, is vir 18 Mei geskeduleer. Menem het egter besef dat hy 'n verpletterende neerlaag sou ly en hom as kandidaat onttrek. Sodoende is Kirchner outomaties met 22 persent van die uitgebragte stemme as Argentinië se nuwe president verkies – die laagste persentasie ooit in die geskiedenis van die land. Gedurende haar man se ampstermyn het Cristina Kirchner as Argentinië se [[Eerste Dame]] gedien, 'n rol wat sy as rondreisende ambassadeur vir sy regering vervul het. Kirchner se strydende toespraakstyl het Argentynse politiek gepolariseer en sy word dikwels met [[Eva Perón]] vergelyk. Alhoewel sy die vergelyking meermale verwerp het, het sy later in onderhoud gesê dat sy met "die Evita met die hare in 'n bolla en die gebalde vuis voor 'n mikrofoon" identifiseer (die tipiese beeld van Eva Perón tydens toesprake), eerder as die "wonderbaarlike Eva" van haar ma se tyd, wat gekom het "om werk en die reg om te stem aan vroue te bring".<ref>{{es}} {{cite web |url=http://edant.clarin.com/diario/2007/07/27/elpais/p-00803.htm |title=Me identifico con la Eva del puño crispado |publisher=Clarín |date=27 Julie 2007 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-date=23 Januarie 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6DsCGvdvU?url=http://edant.clarin.com/diario/2007/07/27/elpais/p-00803.htm |url-status=live}}</ref> In die algemene verkiesing, wat in Oktober 2005 gehou is, was Cristina Kirchner haar party se hoofkandidaat vir die senatorsetel in die provinsie Buenos Aires. Ná 'n vurige verkiesingsveldtog teen Hilda González de Duhalde, die vrou van die vroeëre president Eduardo Duhalde, het sy dié setel met 45,77 persent van die uitgebragte stemme verower, teenoor González de Duhalde se 20,43 persent. === Verkiesing tot president === [[Lêer:Cristina Fernandez at 2007 Presidential elections.jpg|duimnael|Cristina vier die verkiesingsuitslae saam met haar man Néstor]] In die verkiesing op 28 Oktober 2007 het Cristina Kirchner 'n relatiewe meerderheid van meer as 44 persent van die uitgebragte stemme op haar verenig en die verkiesing sodoende met 'n voorsprong van sowat 20 persent bo Elisa Carrió reeds in die eerste rondte gewen. Volgens die Argentynse wette word 'n kandidaat al in die eerste rondte tot wenner verklaar sodra sy of hy of meer as 45 persent van die uitgebragte stemme op haar of hom verenig of meer as 40 persent van die stemme en tegelykertyd 'n voorsprong van meer as 10 persent bo die kandidaat in die tweede plek behaal. Die verkiesingsuitslae was in geografiese opsig baie uiteenlopend. Cristina, wat as 'n boorling van Patagonië die bynaam "Pikkewyn" gekry het, het sowel in haar tuisprovinsie asook in die noorde van die land meer as 70 persent van die uitgebragte stemme op haar verenig en in sommige distrikte van die provinsies Salta en Santiago del Estero selfs sowat 95 persent behaal. Sy het egter in die drie grootste stede, [[Buenos Aires]], [[Córdoba, Argentinië|Córdoba]] (waar sy 'n derde plek behaal het) en [[Rosario]], verloor. In haar eerste toespraak ná die verkiesing het Cristina Kirchner aangekondig dat die grondbeginsels waarop die beleid van haar eggenoot en voorganger Néstor Kirchner gebaseer was, ook die uitgangsbasis van haar eie beleid sal wees.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.clarin.com/diario/2007/10/29/elpais/p-00501.htm |title=Artikel in die Argentynse dagblad "Clarín" |publisher=Clarín |accessdate=29 Oktober 2007 |archive-date=31 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071031055842/http://www.clarin.com/diario/2007/10/29/elpais/p-00501.htm |url-status=dead}}</ref> === Eerste ampstermyn (2007–2011) === Ná haar ampsaanvaarding op 10 Desember 2007 het Kirchner die beleid van haar man voortgesit, veral ten opsigte van haar ekonomiese beleid wat voorsiening vir invoervervangende industrialisasie en (aanvanklik) beperkte proteksionistiese maatreëls gemaak het, en haar menseregtebeleid waarmee sy met die ondersoek van misdade, wat tydens die militêre bewind tussen 1976 en 1983 gepleeg is, voortgegaan het. Haar eerste noemenswaardige politieke besluit was die aankondiging van 'n energieplan om die land se krag- en gastekorte te verlig. Dié plan het voorsiening gemaak vir die bou van nuwe kragsentrales en die kortstondige herinvoering van 'n somertyd vanaf die einde van 2007. Dit was egter beperk tot drie maande en is daarna weer afgeskaf. Daarnaas is 'n Departement vir Wetenskap, Tegnologie en Produktiewe innovasie in die lewe geroep. ==== Krisis tussen regering en landbouverenigings (Maart tot Julie 2008) ==== [[Lêer:Road blockade by agricultural producers in Argentina.jpg|duimnael|links|Padblokkade in Villa María, provinsie Córdoba, in 2008]] [[Lêer:Cristina Fernández de Kirchner - Foto Oficial 2.jpg|duimnael|President Cristina Fernández de Kirchnerr in 2007. Amptelike foto van die presidentskantoor]] 'n Aankondiging van die minister van ekonomie, Martìn Lousteau, op 11 Maart 2008 het die eerste regeringskrisis veroorsaak. Lousteau was van plan om teen die agtergrond van stygende wêreldmarkpryse vir sojabone en [[sonneblom]]produkte ook die uitvoerbelasting vir hierdie [[landbou]]goedere per ministeriële verordening te verhoog. In sy dekreet, wat as ''Resolución 125'' bekend gestaan het, het die minister ook kennis van sy voorneme gegee om die uitvoerbelastingtariewe vir 'n groot verskeidenheid agrariese produkte aan die wêreldmarkprys te koppel. 'n Styging in die wêreldmarkprys vir 'n bepaalde produk sou sodoende 'n outomatiese verhoging van die uitvoerbelasting, wat daarop gehef word, beteken (sogenaamde ''retenciones móviles''). Belangegroepe in die landbousektor het vir 'n onbepaalde staking en ander protesoptredes soos die aanbring van padblokkades gevra om die verordening te kelder. Kirchner het die uitvoerbelastingverhogings in 'n openbare verklaring op 25 Maart bevestig en aangekondig dat sy nie bereid was om aan die belangegroepe se eise in te gee nie. Die bevolking het die gevolge van die wydverspreide stakings op verskeie terreine begin voel. Die aanbod van landbouprodukte het verminder, terwyl kospryse die hoogte ingeskiet het. Die regering het onder die druk geswig en die uitvoerbelastingverhogings vir klein en middelgroot ondernemings herroep deur reeds betaalde belasting terug te betaal. Onderhandelinge tussen die regering en agrariese belangegroepe is vervolgens in 'n ontspanne atmosfeer hervat, maar sonder enige sukses. Minister Lousteau het op 25 April bedank. Die belangegroepe het hul staking vanaf 24 Mei hervat. Op 17 Junie het die regering 'n wetsontwerp by die parlement ingedien om die belastingverhogings deur die afgevaardigdes te laat legitimeer. In die Kongres is enkele hervormings ten gunste van klein produsente bygewerk. Die wetsontwerp is deur die Huis van Afgevaardigdes op 6 Julie met 'n klein meerderheid aanvaar en na die Senaat verwys. Hier was die stemming op 17 Julie gelykop, met 36 stemme aan elke kant. Die Senaatspresident en Adjunkpresident van die Kirchner-regering, Julio Cobos, het derhalwe besluit om sy beslissende stem teen die wetsontwerp uit te bring. Die regering het ''Resolución 125'' op die volgende dag uitgestel en uitvoerbelastingtariewe sodoende weer tot die oorspronklike vlak van 2007 verlaag. Die konflik tussen regering en landbou-belangegroepe is amptelik beëindig, alhoewel enkele verteenwoordigers die regering opgeroep het om hervormings ten gunste van klein en middelgroot produsente in te stel. ==== Verkiesingsneerlaag en nuwe sosiale programme (2009) ==== [[Lêer:Cristina Fernandez con poster Che Guevara.jpg|duimnael|Cristina Fernández de Kirchner met 'n Che-Guevara-plakkaat in die Universiteit van Havana (2009)]] Gedurende die stryd met agrariese belangegroepe het Kirchner heelwat steun onder kiesers verloor. In meningspeilings, wat in 2008 en vroeg in 2009 gedoen is, is Kirchner se hantering van presidensiële pligte deur minder as 25 persent van Argentyne goedgekeur.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lapoliticaonline.com/noticias/val/55277/la-imagen-negativa-de-cristina-llega-al-70-por-ciento.html |title=La imagen negativa de Cristina llega al 70 por ciento |publisher=www.lapoliticaonline.com |date=14 Februarie 2009 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=20 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120085109/http://www.lapoliticaonline.com/noticias/val/55277/la-imagen-negativa-de-cristina-llega-al-70-por-ciento.html |url-status=dead}}</ref> In haar ekonomiese beleid het nasionaliserings 'n sentrale rol gespeel. Nog voor die volgende verkiesings in 2009 is groot ondernemings soos die lugvaartmaatskappy ''Aerolineas Argentinas'', die vliegtuigvervaardiger ''Fábrica Militar de Aviones'' en privaat pensioenfondse (''AFJP''), wat deur president Carlos Menem se pensioenhervorming geskep is, genasionaliseer. In die algemene verkiesings van 2009 het 'n deel van Kirchner se Peronistiese Party 'n politieke alliansie met die konserwatiewe party ''Propuesta Republicana'' aangegaan wat as ''Unión-Pro'' Kirchner se alliansie ''Frente para la Victoria (FPV)'' uitgedaag het. Alhoewel haar man Néstor Kirchner as die FPV se topkandidaat aangewys is, het die ''Unión-Pro'' sowel in die belangrike provinsie Buenos Aires asook in die hoofstad Buenos Aires 'n oorwinning behaal. Op nasionale vlak kon die ''Acuerdo Civico y Social (ACyS)'', 'n alliansie van die ''Coalición Civica AR'', die Radikale Burgerunie (''Unión Civica Radical, UCR'') en die Sosialistiese Party (''Partido Socialista'') egter nog meer stemme op hom verenig. Volgens 'n ontleding van die dagblad ''Clarín'' het die FPV saam met sy geallieerdes op nasionale vlak met 31,2 persent van die uitgebragte stemme as sterkste party uit die parlementsverkiesing getree, maar dié uitslag was byna gelykop met die ''ACyS'' se 30,7 persent. Die ''Unión-Pro'' het die derde plek behaal met 18,7 persent. Die ''FPV'' het sy algehele meerderheid van setels in die Kamer van Afgevaardigdes verloor. In Oktober 2009 het die Kirchner-regering kindertoelaes vir behoeftiges (''Asignación Universal por Hijo'') ingevoer wat aan ouers van kinders en tieners onder 18 jaar uitbetaal word mits hulle werkloos of in die informele sektor werksaam is en bewys lewer dat hul kind of kinders gereeld geënt word asook kleuterskool of skool toe gestuur word. Voor hierdie hervorming is kindertoelaes uitsluitlik aan ouers in die formele sektor met lae of gemiddelde lone uitbetaal. Die kindertoelaeprogram is oorspronklik in 'n wetsontwerp van Elisa Carrió, 'n opposisie-politikus, in 1997 voorgestel. Die meeste ondersoeke, wat oor dié program gedoen is, bevestig dat dit 'n positiewe bydrae lewer om armoede te verlig en gereelde skoolbywoning te bevorder (byvoorbeeld in 'n ondersoek wat deur die navorsingsinstituut ''CONICET'' in 2010 gedoen is.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.ceil-piette.gov.ar/docpub/documentos/AUH_en_Argentina.pdf |title=El Impacto de la Asignación Universal por Hijo en Argentina, Centro de Estudios e Investigaciones Laborales (afdeling van CONICET) 2010 |publisher=ceil-piette.gov.ar |accessdate=1 Junie 2010 |archive-date=1 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601232002/http://www.ceil-piette.gov.ar/docpub/documentos/AUH_en_Argentina.pdf |url-status=dead}}</ref> Net enkele kritici het die program se sukses in twyfel getrek of aan ander faktore toegeskryf.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1366730-critico-informe-del-resultado-de-la-asignacion-universal-por-hijo |title=Crítico informe del resultado de la Asignación Universal por Hijo |publisher=La Nación |author=Martin Dinatale |date=19 April 2011 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=20 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720042144/http://www.lanacion.com.ar/1366730-critico-informe-del-resultado-de-la-asignacion-universal-por-hijo |url-status=dead}}</ref> Nog 'n gewilde regeringsinisiatief was die aankoop van televisieregte vir die wedstryde van [[Argentynse Primera División|Argentinië se eerste sokkerliga]] (''Primera División'') deur die openbare uitsaaier ''Canal 7''. Hulle is vanaf Augustus 2009 onder die handelsmerk ''Fútbol para todos'' ("Sokker vir almal") gebeeldsaai. ==== Inflasie en proteksionisme (2010) ==== Die jaarlikse inflasiekoers was in Argentinië selfs volgens amptelike statistieke van ''INDEC'', waarvan die akkuraatheid onder meer deur die [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF) in twyfel getrek is,<ref>{{es}} [http://www.clarin.com/opinion/mision-FMI-INDEC-manipula-datos_0_391760855.html ''Para la misión del FMI, el INDEC manipula los datos'', in: ''Clarín'', 17 Oktober 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719140349/http://www.clarin.com/opinion/mision-FMI-INDEC-manipula-datos_0_391760855.html |date=19 Julie 2014 }}</ref> konstant bo 7 persent. Volgens privaat beramings is die werklike inflasiekoers sedert 2011 dubbel so hoog soos ''INDEC'' se berekeninge.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://data.lanacion.com.ar/datastreams/69218/inflacion-indec-y-estimaciones-privadas-variacion-mensual/ |title=Inflación: Indec y estimaciones privadas Variación mensual |publisher=La Nación Data |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=18 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918042822/http://data.lanacion.com.ar/datastreams/69218/inflacion-indec-y-estimaciones-privadas-variacion-mensual/ |url-status=dead}}</ref> So het produksiekoste vir Argentynse vervaardigers merkbaar gestyg. Om 'n tekort op die lopende rekening van die handelsbalans te vermy, het die staatssekretaris van handel, Guillermo Moreno, na proteksionistiese maatreëls teruggegryp. So is die uitreiking van invoerlisensies bemoeilik (sogenaamde "nie-outomatiese lisensies"). Hierdie handelsbeleid het in 2010 en 2011 tot diplomatieke geskille met [[Brasilië]] gelei wat aanvanklik nog besleg kon word.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.ambito.com/noticia.asp?id=569163&seccion=Econom%EDa&fecha=18%2F02%2F2011 |title=Acuerdo entre Argentina y Brasil por licencias no automáticas |publisher=Ámbito Financiero |date=18 Februarie 2011 |accessdate=14 Augustus 2021 |archive-date=19 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719073945/http://www.ambito.com/noticia.asp?id=569163&seccion=Econom%EDa&fecha=18%2F02%2F2011 |url-status=dead}}</ref> ==== Mediabeleid ==== Die Kirchner-regering se mediabeleid was eweneens omstrede. Argentinië se wetgewing oor elektroniese media, wat nog uit die tyd van die militêre bewind gedateer het, is in Oktober 2009 deur die nuwe "Wet oor diensverskaffing deur middel van oudiovisuele kommunikasie" aangepas nadat belangegroepe en sosiale bewegings al lank op wysigings aangedring het. Volgens die vroeëre wetgewing kon die regering sterk invloed op die uitreiking van uitsaailisensies uitoefen en is verenigings en ander niewinsgewende regspersone toegang tot die mark ontsê. Die nuwe wergewing het 'n deel van die radio-elektriese spektrum vir niewinsgewende uitsaaiers gereserveer, maksimum-kwotas vir die markaandeel van enkele radio- en televisie-ondernemings asook minimum-kwotas vir Argentynse en ander plaaslike produksies vasgestel. Opposisiepolitici het kritiek op die nuwe wetgewing gelewer wat volgens hul beskouing daarop gemik was om die markaandeel en invloed van die regeringskritiese ''Clarín''-groep te beperk.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1414734-la-ley-de-medios-se-aplica-solo-como-herramienta-politica-de-corto-plazo |title=La ley de medios se aplica sólo como herramienta política de corto plazo |publisher=La Nación |date=16 Oktober 2011 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=27 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827220409/http://www.lanacion.com.ar/1414734-la-ley-de-medios-se-aplica-solo-como-herramienta-politica-de-corto-plazo |url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Exequias de Néstor Kirchner en Casa Rosada.jpg|duimnael|Cristina en Máximo Kirchner tydens die staatsbegrafnis van Néstor Kirchner in die presidentspaleis Casa Rosada, Buenos Aires, 28 Oktober 2010]] Die nuwe wet het egter byval gevind by organisasies soos "Verslaggewers sonder grense", en Argentinië se posisie op die Wêreldindeks van Persvryheid het in 2009 heelwat verbeter. Dit is in die 47ste plek geranglys.<ref>{{es}} [http://www.americagora.com/la-pequena-revolucion-mediatica-de-cristina-kirchner/1263 Benoît Hervieu, Bérengère Ruet: ''La pequeña revolución mediática de Cristina Kirchner'', in: ''Americagora'', 14 Oktober 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112100648/http://www.americagora.com/la-pequena-revolucion-mediatica-de-cristina-kirchner/1263 |date=12 Januarie 2012 }}</ref> ==== Dood van Néstor Kirchner en valutabeheer ==== Op 27 Oktober 2010 is Kirchner se man Néstor aan hartversaking dood. Cristina Kircher het vervolgens by kiesers sterk in gewildheid toegeneem sodat sy voor die volgende presidentsverkiesing in 2011 weer as belowendste kandidaat beskou is. Sy het haar kandidaatskap nogtans eers op 22 Junie 2011 bevestig. Haar besluit om tot en met 2012 tydens byna alle openbare optredes swart rouklere te dra, het die belangstelling van Argentynse en internasionale media getrek.<ref>{{es}} [http://elpais.com/diario/2011/07/03/internacional/1309644007_850215.html A Cristina le sienta bien el negro, in: El País, 3 Julie 2011]</ref> Kort ná die presidensiële verkiesing – en kort voor die einde van Cristina Kirchner eerste ampstermyn – het die Argentynse regering valutabeheer om kapitaalvlug na die [[Amerikaanse dollar]] en ander buitelandse geldeenhede, wat sedert 2011 'n ernstige vraagstuk geword het, te beperk.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1418828-la-afip-definira-quienes-pueden-comprar-dolares-y-quienes-no |title=La AFIP definirá quiénes pueden comprar dólares y quiénes no |publisher=La Nación |date=29 Oktober 2011 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=30 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140130092239/http://www.lanacion.com.ar/1418828-la-afip-definira-quienes-pueden-comprar-dolares-y-quienes-no |url-status=dead}}</ref> === Tweede ampstermyn (2011–2015) === ==== Falkland-konflik en nasionalisering van YPF ==== [[Lêer:Cristina Fernandez Comandante en Jefe.jpg|duimnael|Cristina Kirchner in haar hoedanigheid as opperbevelhebber van Argentinië se gewapende magte]] [[Lêer:Cacerolazo en Avenida Santa Fe y Callao (Jueves 19 de Septiembre) 2.jpg|duimnael|'n ''Cacerolazo'' (betoging waartydens mense geraas maak deur op potte en panne te slaan) in Buenos Aires]] Op 23 Oktober 2011 is Cristina Kirchner met 'n algehele meerderheid van 53% van die uitgebragte stemme vir 'n tweede ampstermyn herverkies. Op 10 Desember 2011 het sy haar ampseed afgelê. In die volgende maande is sowel valutabeheer asook Argentinië se proteksionistiese maatreëls verskerp – 'n besluit wat in Maart 2012 felle kritiek van die IMF uitgelok het.<ref>{{es}} [http://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2012/03/120330_ultnot_argentina_denuncia_omc_ar.shtml ''BBC Mundo, 30 Maart 2012: La OMC critica restricciones de Argentina al comercio'']</ref> Die geskil oor die [[Falkland-eilande]] was in Februarie 2012 weereens 'n bron van diplomatieke wrywing tussen Argentinië en die [[Verenigde Koninkryk]]. Nadat die [[Britse Vloot]] 'n oorlogskip na die eilandgroep gestuur het, het Kirchner aangekondig dat sy 'n klagte teen die "militarisering" van die suidelike [[Atlantiese Oseaan]] by die [[Verenigde Nasies]] sal indien. Skepe, wat onder die vlag van die Falkland-eilande vaar, is verskeie kere toegang tot Argentynse en ander [[Latyn-Amerika]]anse hawens geweier.<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,822741,00.html ''Spiegel Online, 22 Maart 2012: Kalter Krieg um Öl und Ehre'']</ref> In April 2012 het Kirchner 'n wetsontwerp by die Argentynse Kongres ingedien om die olieontginningsmaatskappy ''Yacimientos Petrolíferos Fiscales (YPF)'', waarvan die meerderheid aandele sedert 1998 in besit van die Spaanse onderneming ''Repsol'' is, gedeeltelik te nasionaliseer. Dié stap het proteste van die Spaanse regering se kant uitgelok. Argentinië is vervolgens met handelsanksies gedreig.<ref>{{de}} [http://www.wiwo.de/politik/ausland/nach-ypf-verstaatlichung-spanien-feilt-an-strafe-fuer-argentinien/6537422.html ''Wirtschaftswoche, 20 April 2012: Spanien feilt an Strafe für Argentinien''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426020631/http://www.wiwo.de/politik/ausland/nach-ypf-verstaatlichung-spanien-feilt-an-strafe-fuer-argentinien/6537422.html |date=26 April 2012 }}</ref> Die nasionalisering is nogtans vroeg in Mei 2012 met 'n groot meerderheid stemme deur die Kongres goedgekeur en vervolgens voltrek.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1470557-cristina-promulgo-en-casa-rosada-la-ley-de-nacionalizacion-de-ypf |title=Cristina promulgó en Casa Rosada la ley de nacionalización de YPF |publisher=La Nación |date=4 Mei 2012 |accessdate=17 Januarie 2014 |archive-date=27 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127191923/http://www.lanacion.com.ar/1470557-cristina-promulgo-en-casa-rosada-la-ley-de-nacionalizacion-de-ypf |url-status=dead}}</ref> ==== Betogings teen korrupsie, misdaad en werkloosheid ==== Honderdduisende Argentyne het in September en November 2012 met landwye betogings hul misnoeë oor korrupsieskandale, toenemende misdaad, stygende werkloosheidsyfers en die Kirchnerregering se onverskilligheid teenoor kritiek uitgespreek.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.focus.de/politik/ausland/demonstrationen-massenproteste-gegen-argentiniens-praesidentin_aid_856831.html |title=Massenproteste gegen Argentiniens Präsidentin |publisher=Focus |date=9 November 2012 |accessdate=17 Januarie 2014 |archive-date=9 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109145317/http://www.focus.de/politik/ausland/demonstrationen-massenproteste-gegen-argentiniens-praesidentin_aid_856831.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{es}} [http://www.clarin.com/politica/razones-protesta-analistas_0_773922790.html ''Clarín, 14 September 2012: Las razones de la protesta, según los analistas''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140828075704/http://www.clarin.com/politica/razones-protesta-analistas_0_773922790.html |date=28 Augustus 2014 }}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1508376-un-masivo-cacerolazo-de-protesta-contra-el-gobierno-se-sintio-en-todo-el-pais |title=Un masivo cacerolazo de protesta contra el Gobierno se sintió en todo el país |publisher=La Nación |date=14 September 2012 |accessdate=17 Januarie 2014 |archive-date=17 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140117091100/http://www.lanacion.com.ar/1508376-un-masivo-cacerolazo-de-protesta-contra-el-gobierno-se-sintio-en-todo-el-pais |url-status=dead}}</ref> ==== Spioenasieskandaal ==== Onthullings oor 'n meeluister- en spioenasieskandaal het in 2013 betrekkinge met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] versuur en skerp kritiek van president Kirchner uitgelok. Nadat verskeie Europese lande na bewering hul lugruim vir die Boliviaanse presidentsvliegtuig gesluit het en die [[straler]] herlei moes word (waarskynlik weens gerugte dat die Amerikaanse fluitjieblaser Edward Snowden aan boord was), het Kirchner vir 'n buitengewone sitting van die [[UNASUR]]-lidstate gevra om teen die Europese lande se optrede te protesteer.<ref>{{de}} [http://derstandard.at/1371171456207/Spanien-und-Frankreich-dementieren-Luftraumsperre-fuer-Evo-Morales-Flugzeug ''Der Standard, Wene: Spanien und Frankreich dementieren Luftraumsperre für Evo Morales-Flugzeug'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == * {{de}} Schmid, Thomas: ''Die Dynastie K''. In: Die Zeit Online, nommer 44, 25 Oktober 2007. [http://www.zeit.de/2007/44/Argentinien?page=1 www.zeit de] – Besoek op 30 Oktober 2007 {{Vertaling/Verwysing|de|Cristina Fernández de Kirchner|vertaaldatum=Januarie 2014}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cristina Fernández de Kirchner}} * [http://www.senado.gov.ar/web/senadores/biografia.php?id_sena=212&iOrden=0&iSen=ASC Amptelike webwerf van die Senaat van die Republiek Argentinië] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Fernandez de Kirchner, Cristina}} [[Kategorie:Presidente van Argentinië]] [[Kategorie:Gades van nasionale leiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] b4py1sb86qxiopz8gxtdo8fmifo94t3 2893757 2893756 2026-04-14T03:11:32Z ~2026-22755-20 206204 2893757 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Cristina Fernández de Kirchner | beeld = Cristinakirchnermensaje2010.jpg | beeldonderskrif = Cristina Fernández de Kirchner in 2010 | orde = PRESIDENTA | termynaanvang = [[10 Desember]] [[2007]] | termyneinde = [[10 Desember]] [[2015]] | vise = Julio Cobros (2007–2011)<br />Amado Boudou (2011–2015) | voorganger = [[Néstor Kirchner]] | opvolger = [[Mauricio Macri]] | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1953 | geboortemaand = 2 | geboortedag = 19 | geboorteplek = La Plata, [[Argentinië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = ''Frente Para la Victoria''/''Partido Justicialista'' (Peroniste) | orde2 = Adjunkpresident van Argentinië | termynaanvang2 = [[10 Desember]] [[2019]] | termyneinde2 = [[10 Desember]] [[2023]] | president2 = [[Alberto Fernández]] | voorganger2 = Gabriela Michetti | opvolger2 = Victoria Villarruel | orde3 = Nasionale Senator vir die provinsie Buenos Aires | termynaanvang3 = [[10 Desember]] [[2005]] | termyneinde3 = [[28 November]] [[2007]] | eersteminister3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = Nasionale Senator vir Santa Cruz | termynaanvang4 = [[10 Desember]] [[2001]] | termyneinde4 = [[9 Desember]] [[2005]] | voorganger4 = | opvolger4 = | orde5 = Nasionale Afgevaardigde vir Santa Cruz | termynaanvang5 = [[10 Desember]] [[1997]] | termyneinde5 = [[9 Desember]] [[2001]] | eersteminister5 = | voorganger5 = | opvolger5 = | orde6 = Nasionale Senator vir Santa Cruz | termynaanvang6 = [[10 Desember]] [[1995]] | termyneinde6 = [[3 Desember]] [[1997]] | eersteminister6 = | voorganger6 = | opvolger6 = | eggenoot = Néstor Kirchner (†, 1975–2010) | kinders = Máximo (* 1977)<br />Florencia (* 1990) | alma_mater = Nasionale Universiteit van La Plata | religie = [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]] | handtekening = CF SIGNATURE.svg | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Cristina Elisabet Fernández de Kirchner''' ([kɾisˈtina eˈlisaβet ferˈnandes ðe ˈkiɾʃneɾ], * [[19 Februarie]] [[1953]] in [[La Plata]]), algemeen bekend as '''Cristina Kirchner''' of kortweg '''CFK''', het tussen 10 Desember 2007 en 10 Desember 2015 as president van [[Argentinië]] gedien. Van 10 Desember 2019 tot 10 Desember 2023 het Kirchner gedien as Adjunkpresident van Argentinië onder die staatshoof [[Alberto Fernández]]. Cristina Kirchner, 'n boorling van [[La Plata]] in die provinsie [[Buenos Aires (provinsie)|Buenos Aires]], is die weduwee van die vroeëre president [[Néstor Kirchner]]. Sy is die sewende Peronis en die eerste vrou wat as Argentynse staatshoof verkies is, asook die tweede vrou ná Isabel Martínez de Perón (1974–1976) wat hierdie amp beklee het. Kirchner is op 28 Oktober 2007 vir haar eerste ampstermyn verkies en vier jaar later vir 'n tweede termyn herverkies. Tydens haar politieke loopbaan is sy as afgevaardigde in die Argentynse parlement (een termyn) en as nasionale senator (drie ampstermyne vir die provinsies Santa Cruz en Buenos Aires) verkies. Binne die breë spektrum van politieke strominge in die Peronistiese Party (''Partido Justicialista'') word Cristina Fernández de Kirchner, net soos haar wyle man, by die nuwe linkses gereken.<ref>{{en}} Jill Hedges: ''Argentina. A Modern History''. Kindle e-boek. Londen en New York: I.B. Tauris 2011, pos. 228</ref> Argentynse politiek is, veral tydens Kirchner se tweede ampstermyn, deur toenemende polarisering en magskonsentrasie in hande van die president en haar seun Máximo (wat geen politieke amp beklee nie, maar as invloedryke raadgewer optree) gekenmerk.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.swp-berlin.org/de/publikationen/swp-aktuell-de/swp-aktuell-detail/article/argentinien_hegemonialer_kirchnerismo.html |title=Argentinien – Hegemonialer Kirchnerismo |publisher=www.swp-berlin.org |accessdate=13 Januarie 2014 |archive-date=9 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109145350/http://www.swp-berlin.org/de/publikationen/swp-aktuell-de/swp-aktuell-detail/article/argentinien_hegemonialer_kirchnerismo.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-117180366.html ''www.spiegel.de: Máximo Líder, 21 Oktober 2013. Besoek op 13 Januarie 2014'']</ref> == Biografie == Cristina Fernández is op [[19 Februarie]] [[1953]] in Tolosa, 'n westelike voorstad van La Plata, die hoofstad van die provinsie Buenos Aires, as dogter van Eduardo Fernández (van Spaanse afkoms) en Ofelia Esther Wilhelm (van Wolga-Duitse afkoms) gebore. Ná voltooiing van haar laerskoolopleiding het sy twee jaar by die voormalige handelskool San Martín (tans Middelskool 31) en drie jaar by die Rooms-Katolieke meisiesskool Colegio Nuestra Señora de la Misericordia in La Plata skoolgegaan. In die 1970's het sy aan die Universiteit van La Plata in regswetenskappe studeer. Hier het sy kennis gemaak met Néstor Kirchner, een van haar medestudente. Die paar het op [[9 Maart]] [[1975]] getrou, en uit die huwelik is twee kinders gebore, Máximo (* 1977) en Florencia (* 1990). Die Kirchners was tydens die militêre bewind of ''Proceso'' tussen [[1976]] en [[1983]] as suksesvolle advokate in Río Gallegos, 'n stad in die uiterste suide van Argentinië, werksaam en het hul politieke loopbaan ná die demokratisering in 1983 begin. Op 8 Oktober 2013 is Cristina Kirchner ná 'n ongeluk vir breinbloeding geopereer.<ref>{{af}} [http://www.beeld.com/nuus/2013-10-09-argentini-se-leier-ongesteld ''Beeld, 9 Oktober 2013: Argentinië se leier ongesteld. Besoek op 13 Januarie 2014''] {{dooie skakel}}</ref> == Politieke loopbaan == [[Lêer:Cristina Fernández de Kirchner-joven.jpg|duimnael|links|Kirchner in haar jeugjare]] [[Lêer:Néstor Kirchner y Cristina Fernández-Buenos Aires-Mayo 2004.jpg|duimnael|links|Cristina Fernández de Kirchner en haar eggenoot [[Néstor Kirchner]]]] In haar studentejare het Cristina en Néstor Kirchner met die Peronistiese Jeugbeweging gesimpatiseer, maar was self nie polities aktief nie. Toe die verkose president Isabel Peron ná die militêre staatsgreep van 1976 gedeporteer is, het die Kirchners La Plata verlaat en hulle in Río Gallegos, Patagonië gevestig om daar as advokate te werk. Nadat haar eggenoot Néstor in 1987 tot burgemeester van Río Gallegos verkies is, het ook Cristina in die laat 1980's tot die politiek toegetree. Sy is in 1989 as afgevaardigde tot die provinsiale parlement van Santa Cruz verkies en het haar setel ook in die volgende verkiesing vier jaar later behou. In 1995 is Cristina Kirchner as afgevaardigde van Santa Cruz tot die Argentynse Senaat verkies. Twee jaar later het sy setel in die Argentynse parlement, die Kamer van Afgevaardigdes, gewen, maar het in 2001 tot die Senaat teruggekeer. Cristina het haar man tydens sy suksesvolle presidensiële verkiesingsveldtog van 2003 ondersteun, alhoewel sy nooit saam met hom aan openbare politieke vergaderings deelgeneem het nie. In die eerste rondte van die verkiesing op 27 April 2003 het die vroeëre president Carlos Saúl Menem met 25 persent die hoogste persentasie van die uitgebragte stemme op hom verenig, maar het nogtans nie die nodige algehele meerderheid behaal nie. Die tweede en finale rondte van die verkiesing, met Menem en Kirchner as enigste kandidate, is vir 18 Mei geskeduleer. Menem het egter besef dat hy 'n verpletterende neerlaag sou ly en hom as kandidaat onttrek. Sodoende is Kirchner outomaties met 22 persent van die uitgebragte stemme as Argentinië se nuwe president verkies – die laagste persentasie ooit in die geskiedenis van die land. Gedurende haar man se ampstermyn het Cristina Kirchner as Argentinië se [[Eerste Dame]] gedien, 'n rol wat sy as rondreisende ambassadeur vir sy regering vervul het. Kirchner se strydende toespraakstyl het Argentynse politiek gepolariseer en sy word dikwels met [[Eva Perón]] vergelyk. Alhoewel sy die vergelyking meermale verwerp het, het sy later in onderhoud gesê dat sy met "die Evita met die hare in 'n bolla en die gebalde vuis voor 'n mikrofoon" identifiseer (die tipiese beeld van Eva Perón tydens toesprake), eerder as die "wonderbaarlike Eva" van haar ma se tyd, wat gekom het "om werk en die reg om te stem aan vroue te bring".<ref>{{es}} {{cite web |url=http://edant.clarin.com/diario/2007/07/27/elpais/p-00803.htm |title=Me identifico con la Eva del puño crispado |publisher=Clarín |date=27 Julie 2007 |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-date=23 Januarie 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6DsCGvdvU?url=http://edant.clarin.com/diario/2007/07/27/elpais/p-00803.htm |url-status=live}}</ref> In die algemene verkiesing, wat in Oktober 2005 gehou is, was Cristina Kirchner haar party se hoofkandidaat vir die senatorsetel in die provinsie Buenos Aires. Ná 'n vurige verkiesingsveldtog teen Hilda González de Duhalde, die vrou van die vroeëre president Eduardo Duhalde, het sy dié setel met 45,77 persent van die uitgebragte stemme verower, teenoor González de Duhalde se 20,43 persent. === Verkiesing tot president === [[Lêer:Cristina Fernandez at 2007 Presidential elections.jpg|duimnael|Cristina vier die verkiesingsuitslae saam met haar man Néstor]] In die verkiesing op 28 Oktober 2007 het Cristina Kirchner 'n relatiewe meerderheid van meer as 44 persent van die uitgebragte stemme op haar verenig en die verkiesing sodoende met 'n voorsprong van sowat 20 persent bo Elisa Carrió reeds in die eerste rondte gewen. Volgens die Argentynse wette word 'n kandidaat al in die eerste rondte tot wenner verklaar sodra sy of hy of meer as 45 persent van die uitgebragte stemme op haar of hom verenig of meer as 40 persent van die stemme en tegelykertyd 'n voorsprong van meer as 10 persent bo die kandidaat in die tweede plek behaal. Die verkiesingsuitslae was in geografiese opsig baie uiteenlopend. Cristina, wat as 'n boorling van Patagonië die bynaam "Pikkewyn" gekry het, het sowel in haar tuisprovinsie asook in die noorde van die land meer as 70 persent van die uitgebragte stemme op haar verenig en in sommige distrikte van die provinsies Salta en Santiago del Estero selfs sowat 95 persent behaal. Sy het egter in die drie grootste stede, [[Buenos Aires]], [[Córdoba, Argentinië|Córdoba]] (waar sy 'n derde plek behaal het) en [[Rosario]], verloor. In haar eerste toespraak ná die verkiesing het Cristina Kirchner aangekondig dat die grondbeginsels waarop die beleid van haar eggenoot en voorganger Néstor Kirchner gebaseer was, ook die uitgangsbasis van haar eie beleid sal wees.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.clarin.com/diario/2007/10/29/elpais/p-00501.htm |title=Artikel in die Argentynse dagblad "Clarín" |publisher=Clarín |accessdate=29 Oktober 2007 |archive-date=31 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071031055842/http://www.clarin.com/diario/2007/10/29/elpais/p-00501.htm |url-status=dead}}</ref> === Eerste ampstermyn (2007–2011) === Ná haar ampsaanvaarding op 10 Desember 2007 het Kirchner die beleid van haar man voortgesit, veral ten opsigte van haar ekonomiese beleid wat voorsiening vir invoervervangende industrialisasie en (aanvanklik) beperkte proteksionistiese maatreëls gemaak het, en haar menseregtebeleid waarmee sy met die ondersoek van misdade, wat tydens die militêre bewind tussen 1976 en 1983 gepleeg is, voortgegaan het. Haar eerste noemenswaardige politieke besluit was die aankondiging van 'n energieplan om die land se krag- en gastekorte te verlig. Dié plan het voorsiening gemaak vir die bou van nuwe kragsentrales en die kortstondige herinvoering van 'n somertyd vanaf die einde van 2007. Dit was egter beperk tot drie maande en is daarna weer afgeskaf. Daarnaas is 'n Departement vir Wetenskap, Tegnologie en Produktiewe innovasie in die lewe geroep. ==== Krisis tussen regering en landbouverenigings (Maart tot Julie 2008) ==== [[Lêer:Road blockade by agricultural producers in Argentina.jpg|duimnael|links|Padblokkade in Villa María, provinsie Córdoba, in 2008]] [[Lêer:Cristina Fernández de Kirchner - Foto Oficial 2.jpg|duimnael|President Cristina Fernández de Kirchnerr in 2007. Amptelike foto van die presidentskantoor]] 'n Aankondiging van die minister van ekonomie, Martìn Lousteau, op 11 Maart 2008 het die eerste regeringskrisis veroorsaak. Lousteau was van plan om teen die agtergrond van stygende wêreldmarkpryse vir sojabone en [[sonneblom]]produkte ook die uitvoerbelasting vir hierdie [[landbou]]goedere per ministeriële verordening te verhoog. In sy dekreet, wat as ''Resolución 125'' bekend gestaan het, het die minister ook kennis van sy voorneme gegee om die uitvoerbelastingtariewe vir 'n groot verskeidenheid agrariese produkte aan die wêreldmarkprys te koppel. 'n Styging in die wêreldmarkprys vir 'n bepaalde produk sou sodoende 'n outomatiese verhoging van die uitvoerbelasting, wat daarop gehef word, beteken (sogenaamde ''retenciones móviles''). Belangegroepe in die landbousektor het vir 'n onbepaalde staking en ander protesoptredes soos die aanbring van padblokkades gevra om die verordening te kelder. Kirchner het die uitvoerbelastingverhogings in 'n openbare verklaring op 25 Maart bevestig en aangekondig dat sy nie bereid was om aan die belangegroepe se eise in te gee nie. Die bevolking het die gevolge van die wydverspreide stakings op verskeie terreine begin voel. Die aanbod van landbouprodukte het verminder, terwyl kospryse die hoogte ingeskiet het. Die regering het onder die druk geswig en die uitvoerbelastingverhogings vir klein en middelgroot ondernemings herroep deur reeds betaalde belasting terug te betaal. Onderhandelinge tussen die regering en agrariese belangegroepe is vervolgens in 'n ontspanne atmosfeer hervat, maar sonder enige sukses. Minister Lousteau het op 25 April bedank. Die belangegroepe het hul staking vanaf 24 Mei hervat. Op 17 Junie het die regering 'n wetsontwerp by die parlement ingedien om die belastingverhogings deur die afgevaardigdes te laat legitimeer. In die Kongres is enkele hervormings ten gunste van klein produsente bygewerk. Die wetsontwerp is deur die Huis van Afgevaardigdes op 6 Julie met 'n klein meerderheid aanvaar en na die Senaat verwys. Hier was die stemming op 17 Julie gelykop, met 36 stemme aan elke kant. Die Senaatspresident en Adjunkpresident van die Kirchner-regering, Julio Cobos, het derhalwe besluit om sy beslissende stem teen die wetsontwerp uit te bring. Die regering het ''Resolución 125'' op die volgende dag uitgestel en uitvoerbelastingtariewe sodoende weer tot die oorspronklike vlak van 2007 verlaag. Die konflik tussen regering en landbou-belangegroepe is amptelik beëindig, alhoewel enkele verteenwoordigers die regering opgeroep het om hervormings ten gunste van klein en middelgroot produsente in te stel. ==== Verkiesingsneerlaag en nuwe sosiale programme (2009) ==== [[Lêer:Cristina Fernandez con poster Che Guevara.jpg|duimnael|Cristina Fernández de Kirchner met 'n Che-Guevara-plakkaat in die Universiteit van Havana (2009)]] Gedurende die stryd met agrariese belangegroepe het Kirchner heelwat steun onder kiesers verloor. In meningspeilings, wat in 2008 en vroeg in 2009 gedoen is, is Kirchner se hantering van presidensiële pligte deur minder as 25 persent van Argentyne goedgekeur.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lapoliticaonline.com/noticias/val/55277/la-imagen-negativa-de-cristina-llega-al-70-por-ciento.html |title=La imagen negativa de Cristina llega al 70 por ciento |publisher=www.lapoliticaonline.com |date=14 Februarie 2009 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=20 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120085109/http://www.lapoliticaonline.com/noticias/val/55277/la-imagen-negativa-de-cristina-llega-al-70-por-ciento.html |url-status=dead}}</ref> In haar ekonomiese beleid het nasionaliserings 'n sentrale rol gespeel. Nog voor die volgende verkiesings in 2009 is groot ondernemings soos die lugvaartmaatskappy ''Aerolineas Argentinas'', die vliegtuigvervaardiger ''Fábrica Militar de Aviones'' en privaat pensioenfondse (''AFJP''), wat deur president Carlos Menem se pensioenhervorming geskep is, genasionaliseer. In die algemene verkiesings van 2009 het 'n deel van Kirchner se Peronistiese Party 'n politieke alliansie met die konserwatiewe party ''Propuesta Republicana'' aangegaan wat as ''Unión-Pro'' Kirchner se alliansie ''Frente para la Victoria (FPV)'' uitgedaag het. Alhoewel haar man Néstor Kirchner as die FPV se topkandidaat aangewys is, het die ''Unión-Pro'' sowel in die belangrike provinsie Buenos Aires asook in die hoofstad Buenos Aires 'n oorwinning behaal. Op nasionale vlak kon die ''Acuerdo Civico y Social (ACyS)'', 'n alliansie van die ''Coalición Civica AR'', die Radikale Burgerunie (''Unión Civica Radical, UCR'') en die Sosialistiese Party (''Partido Socialista'') egter nog meer stemme op hom verenig. Volgens 'n ontleding van die dagblad ''Clarín'' het die FPV saam met sy geallieerdes op nasionale vlak met 31,2 persent van die uitgebragte stemme as sterkste party uit die parlementsverkiesing getree, maar dié uitslag was byna gelykop met die ''ACyS'' se 30,7 persent. Die ''Unión-Pro'' het die derde plek behaal met 18,7 persent. Die ''FPV'' het sy algehele meerderheid van setels in die Kamer van Afgevaardigdes verloor. In Oktober 2009 het die Kirchner-regering kindertoelaes vir behoeftiges (''Asignación Universal por Hijo'') ingevoer wat aan ouers van kinders en tieners onder 18 jaar uitbetaal word mits hulle werkloos of in die informele sektor werksaam is en bewys lewer dat hul kind of kinders gereeld geënt word asook kleuterskool of skool toe gestuur word. Voor hierdie hervorming is kindertoelaes uitsluitlik aan ouers in die formele sektor met lae of gemiddelde lone uitbetaal. Die kindertoelaeprogram is oorspronklik in 'n wetsontwerp van Elisa Carrió, 'n opposisie-politikus, in 1997 voorgestel. Die meeste ondersoeke, wat oor dié program gedoen is, bevestig dat dit 'n positiewe bydrae lewer om armoede te verlig en gereelde skoolbywoning te bevorder (byvoorbeeld in 'n ondersoek wat deur die navorsingsinstituut ''CONICET'' in 2010 gedoen is.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.ceil-piette.gov.ar/docpub/documentos/AUH_en_Argentina.pdf |title=El Impacto de la Asignación Universal por Hijo en Argentina, Centro de Estudios e Investigaciones Laborales (afdeling van CONICET) 2010 |publisher=ceil-piette.gov.ar |accessdate=1 Junie 2010 |archive-date=1 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601232002/http://www.ceil-piette.gov.ar/docpub/documentos/AUH_en_Argentina.pdf |url-status=dead}}</ref> Net enkele kritici het die program se sukses in twyfel getrek of aan ander faktore toegeskryf.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1366730-critico-informe-del-resultado-de-la-asignacion-universal-por-hijo |title=Crítico informe del resultado de la Asignación Universal por Hijo |publisher=La Nación |author=Martin Dinatale |date=19 April 2011 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=20 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720042144/http://www.lanacion.com.ar/1366730-critico-informe-del-resultado-de-la-asignacion-universal-por-hijo |url-status=dead}}</ref> Nog 'n gewilde regeringsinisiatief was die aankoop van televisieregte vir die wedstryde van [[Argentynse Primera División|Argentinië se eerste sokkerliga]] (''Primera División'') deur die openbare uitsaaier ''Canal 7''. Hulle is vanaf Augustus 2009 onder die handelsmerk ''Fútbol para todos'' ("Sokker vir almal") gebeeldsaai. ==== Inflasie en proteksionisme (2010) ==== Die jaarlikse inflasiekoers was in Argentinië selfs volgens amptelike statistieke van ''INDEC'', waarvan die akkuraatheid onder meer deur die [[Internasionale Monetêre Fonds]] (IMF) in twyfel getrek is,<ref>{{es}} [http://www.clarin.com/opinion/mision-FMI-INDEC-manipula-datos_0_391760855.html ''Para la misión del FMI, el INDEC manipula los datos'', in: ''Clarín'', 17 Oktober 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719140349/http://www.clarin.com/opinion/mision-FMI-INDEC-manipula-datos_0_391760855.html |date=19 Julie 2014 }}</ref> konstant bo 7 persent. Volgens privaat beramings is die werklike inflasiekoers sedert 2011 dubbel so hoog soos ''INDEC'' se berekeninge.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://data.lanacion.com.ar/datastreams/69218/inflacion-indec-y-estimaciones-privadas-variacion-mensual/ |title=Inflación: Indec y estimaciones privadas Variación mensual |publisher=La Nación Data |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=18 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918042822/http://data.lanacion.com.ar/datastreams/69218/inflacion-indec-y-estimaciones-privadas-variacion-mensual/ |url-status=dead}}</ref> So het produksiekoste vir Argentynse vervaardigers merkbaar gestyg. Om 'n tekort op die lopende rekening van die handelsbalans te vermy, het die staatssekretaris van handel, Guillermo Moreno, na proteksionistiese maatreëls teruggegryp. So is die uitreiking van invoerlisensies bemoeilik (sogenaamde "nie-outomatiese lisensies"). Hierdie handelsbeleid het in 2010 en 2011 tot diplomatieke geskille met [[Brasilië]] gelei wat aanvanklik nog besleg kon word.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.ambito.com/noticia.asp?id=569163&seccion=Econom%EDa&fecha=18%2F02%2F2011 |title=Acuerdo entre Argentina y Brasil por licencias no automáticas |publisher=Ámbito Financiero |date=18 Februarie 2011 |accessdate=14 Augustus 2021 |archive-date=19 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140719073945/http://www.ambito.com/noticia.asp?id=569163&seccion=Econom%EDa&fecha=18%2F02%2F2011 |url-status=dead}}</ref> ==== Mediabeleid ==== Die Kirchner-regering se mediabeleid was eweneens omstrede. Argentinië se wetgewing oor elektroniese media, wat nog uit die tyd van die militêre bewind gedateer het, is in Oktober 2009 deur die nuwe "Wet oor diensverskaffing deur middel van oudiovisuele kommunikasie" aangepas nadat belangegroepe en sosiale bewegings al lank op wysigings aangedring het. Volgens die vroeëre wetgewing kon die regering sterk invloed op die uitreiking van uitsaailisensies uitoefen en is verenigings en ander niewinsgewende regspersone toegang tot die mark ontsê. Die nuwe wergewing het 'n deel van die radio-elektriese spektrum vir niewinsgewende uitsaaiers gereserveer, maksimum-kwotas vir die markaandeel van enkele radio- en televisie-ondernemings asook minimum-kwotas vir Argentynse en ander plaaslike produksies vasgestel. Opposisiepolitici het kritiek op die nuwe wetgewing gelewer wat volgens hul beskouing daarop gemik was om die markaandeel en invloed van die regeringskritiese ''Clarín''-groep te beperk.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1414734-la-ley-de-medios-se-aplica-solo-como-herramienta-politica-de-corto-plazo |title=La ley de medios se aplica sólo como herramienta política de corto plazo |publisher=La Nación |date=16 Oktober 2011 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=27 Augustus 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827220409/http://www.lanacion.com.ar/1414734-la-ley-de-medios-se-aplica-solo-como-herramienta-politica-de-corto-plazo |url-status=dead}}</ref> [[Lêer:Exequias de Néstor Kirchner en Casa Rosada.jpg|duimnael|Cristina en Máximo Kirchner tydens die staatsbegrafnis van Néstor Kirchner in die presidentspaleis Casa Rosada, Buenos Aires, 28 Oktober 2010]] Die nuwe wet het egter byval gevind by organisasies soos "Verslaggewers sonder grense", en Argentinië se posisie op die Wêreldindeks van Persvryheid het in 2009 heelwat verbeter. Dit is in die 47ste plek geranglys.<ref>{{es}} [http://www.americagora.com/la-pequena-revolucion-mediatica-de-cristina-kirchner/1263 Benoît Hervieu, Bérengère Ruet: ''La pequeña revolución mediática de Cristina Kirchner'', in: ''Americagora'', 14 Oktober 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112100648/http://www.americagora.com/la-pequena-revolucion-mediatica-de-cristina-kirchner/1263 |date=12 Januarie 2012 }}</ref> ==== Dood van Néstor Kirchner en valutabeheer ==== Op 27 Oktober 2010 is Kirchner se man Néstor aan hartversaking dood. Cristina Kircher het vervolgens by kiesers sterk in gewildheid toegeneem sodat sy voor die volgende presidentsverkiesing in 2011 weer as belowendste kandidaat beskou is. Sy het haar kandidaatskap nogtans eers op 22 Junie 2011 bevestig. Haar besluit om tot en met 2012 tydens byna alle openbare optredes swart rouklere te dra, het die belangstelling van Argentynse en internasionale media getrek.<ref>{{es}} [http://elpais.com/diario/2011/07/03/internacional/1309644007_850215.html A Cristina le sienta bien el negro, in: El País, 3 Julie 2011]</ref> Kort ná die presidensiële verkiesing – en kort voor die einde van Cristina Kirchner eerste ampstermyn – het die Argentynse regering valutabeheer om kapitaalvlug na die [[Amerikaanse dollar]] en ander buitelandse geldeenhede, wat sedert 2011 'n ernstige vraagstuk geword het, te beperk.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1418828-la-afip-definira-quienes-pueden-comprar-dolares-y-quienes-no |title=La AFIP definirá quiénes pueden comprar dólares y quiénes no |publisher=La Nación |date=29 Oktober 2011 |accessdate=16 Januarie 2014 |archive-date=30 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140130092239/http://www.lanacion.com.ar/1418828-la-afip-definira-quienes-pueden-comprar-dolares-y-quienes-no |url-status=dead}}</ref> === Tweede ampstermyn (2011–2015) === ==== Falkland-konflik en nasionalisering van YPF ==== [[Lêer:Cristina Fernandez Comandante en Jefe.jpg|duimnael|Cristina Kirchner in haar hoedanigheid as opperbevelhebber van Argentinië se gewapende magte]] [[Lêer:Cacerolazo en Avenida Santa Fe y Callao (Jueves 19 de Septiembre) 2.jpg|duimnael|'n ''Cacerolazo'' (betoging waartydens mense geraas maak deur op potte en panne te slaan) in Buenos Aires]] Op 23 Oktober 2011 is Cristina Kirchner met 'n algehele meerderheid van 53% van die uitgebragte stemme vir 'n tweede ampstermyn herverkies. Op 10 Desember 2011 het sy haar ampseed afgelê. In die volgende maande is sowel valutabeheer asook Argentinië se proteksionistiese maatreëls verskerp – 'n besluit wat in Maart 2012 felle kritiek van die IMF uitgelok het.<ref>{{es}} [http://www.bbc.co.uk/mundo/ultimas_noticias/2012/03/120330_ultnot_argentina_denuncia_omc_ar.shtml ''BBC Mundo, 30 Maart 2012: La OMC critica restricciones de Argentina al comercio'']</ref> Die geskil oor die [[Falkland-eilande]] was in Februarie 2012 weereens 'n bron van diplomatieke wrywing tussen Argentinië en die [[Verenigde Koninkryk]]. Nadat die [[Britse Vloot]] 'n oorlogskip na die eilandgroep gestuur het, het Kirchner aangekondig dat sy 'n klagte teen die "militarisering" van die suidelike [[Atlantiese Oseaan]] by die [[Verenigde Nasies]] sal indien. Skepe, wat onder die vlag van die Falkland-eilande vaar, is verskeie kere toegang tot Argentynse en ander [[Latyn-Amerika]]anse hawens geweier.<ref>{{de}} [http://www.spiegel.de/politik/ausland/0,1518,822741,00.html ''Spiegel Online, 22 Maart 2012: Kalter Krieg um Öl und Ehre'']</ref> In April 2012 het Kirchner 'n wetsontwerp by die Argentynse Kongres ingedien om die olieontginningsmaatskappy ''Yacimientos Petrolíferos Fiscales (YPF)'', waarvan die meerderheid aandele sedert 1998 in besit van die Spaanse onderneming ''Repsol'' is, gedeeltelik te nasionaliseer. Dié stap het proteste van die Spaanse regering se kant uitgelok. Argentinië is vervolgens met handelsanksies gedreig.<ref>{{de}} [http://www.wiwo.de/politik/ausland/nach-ypf-verstaatlichung-spanien-feilt-an-strafe-fuer-argentinien/6537422.html ''Wirtschaftswoche, 20 April 2012: Spanien feilt an Strafe für Argentinien''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426020631/http://www.wiwo.de/politik/ausland/nach-ypf-verstaatlichung-spanien-feilt-an-strafe-fuer-argentinien/6537422.html |date=26 April 2012 }}</ref> Die nasionalisering is nogtans vroeg in Mei 2012 met 'n groot meerderheid stemme deur die Kongres goedgekeur en vervolgens voltrek.<ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1470557-cristina-promulgo-en-casa-rosada-la-ley-de-nacionalizacion-de-ypf |title=Cristina promulgó en Casa Rosada la ley de nacionalización de YPF |publisher=La Nación |date=4 Mei 2012 |accessdate=17 Januarie 2014 |archive-date=27 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131127191923/http://www.lanacion.com.ar/1470557-cristina-promulgo-en-casa-rosada-la-ley-de-nacionalizacion-de-ypf |url-status=dead}}</ref> ==== Betogings teen korrupsie, misdaad en werkloosheid ==== Honderdduisende Argentyne het in September en November 2012 met landwye betogings hul misnoeë oor korrupsieskandale, toenemende misdaad, stygende werkloosheidsyfers en die Kirchnerregering se onverskilligheid teenoor kritiek uitgespreek.<ref>{{de}} {{cite web |url=http://www.focus.de/politik/ausland/demonstrationen-massenproteste-gegen-argentiniens-praesidentin_aid_856831.html |title=Massenproteste gegen Argentiniens Präsidentin |publisher=Focus |date=9 November 2012 |accessdate=17 Januarie 2014 |archive-date=9 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109145317/http://www.focus.de/politik/ausland/demonstrationen-massenproteste-gegen-argentiniens-praesidentin_aid_856831.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{es}} [http://www.clarin.com/politica/razones-protesta-analistas_0_773922790.html ''Clarín, 14 September 2012: Las razones de la protesta, según los analistas''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140828075704/http://www.clarin.com/politica/razones-protesta-analistas_0_773922790.html |date=28 Augustus 2014 }}</ref><ref>{{es}} {{cite web |url=http://www.lanacion.com.ar/1508376-un-masivo-cacerolazo-de-protesta-contra-el-gobierno-se-sintio-en-todo-el-pais |title=Un masivo cacerolazo de protesta contra el Gobierno se sintió en todo el país |publisher=La Nación |date=14 September 2012 |accessdate=17 Januarie 2014 |archive-date=17 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140117091100/http://www.lanacion.com.ar/1508376-un-masivo-cacerolazo-de-protesta-contra-el-gobierno-se-sintio-en-todo-el-pais |url-status=dead}}</ref> ==== Spioenasieskandaal ==== Onthullings oor 'n meeluister- en spioenasieskandaal het in 2013 betrekkinge met die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] versuur en skerp kritiek van president Kirchner uitgelok. Nadat verskeie Europese lande na bewering hul lugruim vir die Boliviaanse presidentsvliegtuig gesluit het en die [[straler]] herlei moes word (waarskynlik weens gerugte dat die Amerikaanse fluitjieblaser Edward Snowden aan boord was), het Kirchner vir 'n buitengewone sitting van die [[UNASUR]]-lidstate gevra om teen die Europese lande se optrede te protesteer.<ref>{{de}} [http://derstandard.at/1371171456207/Spanien-und-Frankreich-dementieren-Luftraumsperre-fuer-Evo-Morales-Flugzeug ''Der Standard, Wene: Spanien und Frankreich dementieren Luftraumsperre für Evo Morales-Flugzeug'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == * {{de}} Schmid, Thomas: ''Die Dynastie K''. In: Die Zeit Online, nommer 44, 25 Oktober 2007. [http://www.zeit.de/2007/44/Argentinien?page=1 www.zeit de] – Besoek op 30 Oktober 2007 {{Vertaling/Verwysing|de|Cristina Fernández de Kirchner|vertaaldatum=Januarie 2014}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cristina Fernández de Kirchner}} * [http://www.senado.gov.ar/web/senadores/biografia.php?id_sena=212&iOrden=0&iSen=ASC Amptelike webwerf van die Senaat van die Republiek Argentinië] {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Fernandez de Kirchner, Cristina}} [[Kategorie:Presidente van Argentinië]] [[Kategorie:Gades van nasionale leiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] mdgcw4r3nyqtj8z2sd4hcfuuv77rklq 0 32388 2893619 2727754 2026-04-13T18:50:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893619 wikitext text/x-wiki {{VSA-deelstaat | Naam = Arizona | Volledige naam = Deelstaat Arizona | Flag = Flag of Arizona.svg | Flaglink = Vlag van Arizona | Seal = Arizona-StateSeal.svg | Kaart = Map of USA AZ.svg | Bynaam = The Grand Canyon State, The Copper State | Hoofstad = [[Phoenix, Arizona|Phoenix]] | Amptelike tale = [[Engels]] | Tale = [[Engels]] 72,58%, [[Spaans]] 21,57%, [[Navajo (taal)|Navajo]] 1,54% | Grootste stad = [[Phoenix, Arizona|Phoenix]] | Goewerneur = Doug Ducey (R) | Luitenant-Goewerneur=Katie Hobbs (D) (Secretary of State) | Poskantoor = AZ | Rang = 6^de | Totaal = 295&nbsp;254 | Land = 295&nbsp;254 | Water = 0,32 | PWater = 1 | BevRang = 16^de | 2010Bev = 6&nbsp;392&nbsp;017 | DigtheidRang = 36^ste | 2010Digtheid = 21,65 | ToelatingRangorde= 48^ste | ToelatingDatum = [[14 Februarie]] [[1912]] | Tydsone = [[Noord-Amerikaanse Bergstandaardtydsone|Amerikaanse bergtyd]]: [[UTC-7]]<br />[[Somertyd]] (slegs [[Navajo-nasie]] in Noord-Arizona): [[UTC-6]] | Breedtegraad = 31° 20′ N tot 37° N | Lengtegraad = 109° 3′ W to 114° 49′ W | Wydte = 500 | Lengte = 645 | Hoogste punt = Humphreys Peak | Hoogste hoogte = 3&nbsp;851 | GemHoogte = 1&nbsp;250 | Laagste punt = [[Coloradorivier]] | Laagste hoogte = 70 | Wetgewer = Arizona Wetgewer | Hoërhuis = Senaat | Laerhuis = Huis van Verteenwoordigers | Senatore = Kyrsten Sinema (D)<br />Mark Kelly (D) | ISOCode = US-AZ | Webwerf = https://www.az.gov }} '''Arizona''' (Engels: ''State of Arizona'') is 'n [[VSA-deelstaat|deelstaat]] in die suidweste van die [[Verenigde State van Amerika]]. Die [[hoofstad]] en grootste nedersetting hiervan is [[Phoenix, Arizona|Phoenix]]. As gevolg van grootskaalse binnelandse migrasie en immigrasie (veral uit [[Meksiko]] en ander Spaanssprekende lande) het die Metropolitaanse Gebied van Groter Phoenix, ook bekend as ''Valley of the Sun'',<ref>[https://www.worldatlas.com/articles/why-is-phoenix-arizona-known-as-the-valley-of-the-sun.html ''Worldatlas.com: Why Is Phoenix, Arizona Known As The Valley Of The Sun? Besoek op 2 Augustus 2020'']</ref> tot die vyfde grootste stedelike agglomerasie in die Verenigde State gegroei. Sedert 2000 het meer as 'n miljoen nuwe aankomelinge hulle in die gebied gevestig, waarby oorspronklike migrasiepatrone ingrypend verander het. Oorspronklik 'n gewilde bestemming vir afgetredenes uit noordelike deelstate, is Phoenix intussen 'n trekpleister vir jonger migrante en het die persentasie inwoners ouer as 65 jaar tot sowat elf persent gedaal. Groter Phoenix huisves sowat die helfte van Arizona se bevolking. Arizona het 'n oppervlakte van 295&nbsp;254 vierkante kilometer en 'n bevolking van 7,3 miljoen. Dit word in die noorde deur [[Utah]], in die ooste deur [[Nieu-Meksiko]], in die suide deur [[Meksiko]] (deelstate: [[Sonora]] en [[Baja California]]), en in die weste deur [[Nevada]] en [[Kalifornië]] begrens. Arizona is bekend vir sy woestynklimaat met warm somers en gematigde winters. Die [[Grand Canyon]], waardeur die [[Coloradorivier]] vloei, wat in die noordoostelike hoek van die staat lê, word as een van die [[sewe wonders van die wêreld]] beskou. Arizona is die 48ste deelstaat wat tot die Unie toegelaat is. Sy bynaam is ''The Grand Canyon State''. [[Lêer:Grand Canyon National Park, Bright Angel Trial, Mule Trip 4825 - Flickr - Grand Canyon NPS.jpg|duimnael|links|Muildierruiters op die ''Bright Angel Trail'', 'n panoramaroete in die Nasionale Grand Canyon-park. Die rotsformasies teen die agtergrond is ''Battleship'' en ''Cheops Pyramid'']] [[Lêer:Meteorcrater.jpg|duimnael|links|Barringer-krater, in Engels buite wetenskaplike kringe ook bekend as ''Meteor Crater'', is 'n impakkrater in die noordelike Arizona-woestyn, met 'n diepte van 160 m en 'n deursnee van 1&nbsp;200 m]] [[Lêer:Saguaro Sunset (40615379393).jpg|duimnael|links|Sononder in die Nasionale Saguaro-park. Saguaros (''Carnegiea gigantea''), Arizona se ikoniese kaktusse, is wonderplante wat tot 175 jaar oud word en in plaas van blare hul groen planthuid vir die proses van fotosintese gebruik. As swaar reën val, kan hierdie kaktus - Arizona se amptelike staatsblom - 220 gellings water stoor - die voorraad vir 'n hele jaar. Die kaktusse voorsien woestyndiere van voedsel en skuilplekke en het ook 'n belangrike rol in die lewe van plaaslike Eerste Nasies gespeel]] [[Lêer:Carnegiea gigantea (3).jpg|duimnael|links|Ná voldoende reënval in die lente begin saguaros blom. Blomme, wat deur saguaros voortgebring word, verwelk reeds die volgende namiddag]] [[Lêer:Phoenix, AZ (5378859780).jpg|duimnael|links|Phoenix, die hoofstad en grootste nedersetting in Arizona, is in die ''Valley of the Sun'' geleë, 'n uitgestrekte metropolitaanse gebied wat onder die grootstes in die Verenigde State gereken word - met Phoenix as ankerstad en nege ander geïnkorporeerde nedersettings. Dit word omring deur woestynstreke]] [[Lêer:Navajo code talkers (4374070382).jpg|duimnael|links|Navajo ''code talkers'' in 2010. Die Navajo-kodetaal was die enigste kodetaal van die Amerikaanse Weermag wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] nie deur die vyand onttsyfer kon word nie. Navajo of Diné (soos hulle hulself noem) is die grootste van Amerika se Eerste Nasies]] [[Lêer:Saloon girls on Allen Street.jpg|duimnael|links|''Saloon girls'' in Tombstone, 'n toeristemekka wat die tydperk van die Wilde Weste laat herleef]] [[Lêer:Tombstone Mail Coach 65.jpg|duimnael|links|Poskoets in Allen Street, Tombstone]] [[Lêer:Mesa Arizona Temple — The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints (christmas lights) — 2008-12-26at night.jpg|duimnael|links|Arizona is een van die deelstate in die Amerikaanse weste waar 19de eeuse Mormoonse setlaars hulle gevestig het. Vandag is ses persent van die deelstaatbevolking lidmate van die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae]]. Die foto wys die Kerk se ''Mesa Arizona Temple'' met kersversierings]] [[Lêer:Taliesin West, Frank Lloyd Wright Boulevard, Scottsdale, Arizona LCCN2011631335.tif|duimnael|links|Historiese geboue uit alle stylperiodes word in Arizona aangetref - daar is nouliks strominge in die hoofstroomargitektuur van Amerika wat nie vinnig deur bewoners in die ''Frontier''-deelstate oorgeneem is nie. Taliesin West was die befaamde argitek [[Frank Lloyd Wright]] se winterwoning, ateljee en skool in Scottsdale, vanaf 1937 tot sy afsterwe in 1959. Tans huisves dit die ''Frank Lloyd Wright Foundation'' en die hoofkampus van die ''Frank Lloyd Wright School of Architecture'']] {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ;Toerisme ---- * [https://www.visitarizona.com/ ''Visit Arizona''] ;Geskiedenis ---- * [https://arizonahistoricalsociety.org/ ''Arizona Historical Society''] {{Navigasie indeling Verenigde State}} {{Normdata}} [[Kategorie:Arizona| ]] [[Kategorie:Voormalige Spaanse kolonies]] [[Kategorie:State in die Verenigde State van Amerika]] 3o1e5l38vjfqrz9adzmb8hhg6pr176v 0 33788 2893495 2887362 2026-04-13T12:26:52Z ~2026-22682-55 206170 /* Burgemeesters */ 2893495 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Rotterdam |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |beeld_stadsilhoeët = Erasmusbrug seen from Euromast.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = Uitsig op die Erasmusbrug |beeld_vlag = Flag of Rotterdam.svg |beeld_skild = Rotterdam wapen.svg |beeld_kaart = LocatieRotterdam-2010.png |kaartbyskrif = Ligging van Rotterdam in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |kaartbyskrif1 = Kaart van Rotterdam-munisipaliteit |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = [[Carola Schouten]] ([[CU]]) |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 13de eeu |oppervlak_totaal_km2 = 324,14 |oppervlak_land_km2 = 218,42 |oppervlak_water_km2 = 105,72 |hoogte_m = -3 |koördinate = {{Koördinate|51|55|N|4|30|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_totaal = 670610 |bevolkingsdigtheid_km2 = 3070 |bevolkingnota = 1 Januarie 2024 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3011–3199 |skakelkode = 010 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = Rotterdam |webwerf = [https://www.rotterdam.nl/ www.rotterdam.nl] }} '''Rotterdam''' is 'n groot [[Nederland]]se hawestad en die tweede grootste stad van Nederland. Rotterdam maak deel uit van die Randstadgebied en is in [[Zuid-Holland]] aan die ''Nieuwe Maas'' geleë, wat 'n tak van die [[Maas]] in die Ryn-Maas-delta is. Die ''Maasstad'' het ontstaan op dié rivier se noordelike oewer, maar het sedert ongeveer 1900 ook uitgebrei op die suidelike oewer, wat op die eiland [[IJsselmonde (eiland)|IJsselmonde]] geleë is. Die hawe van Rotterdam is een van die grootste en belangrikste hawens ter wêreld, en die grootste in Europa. Met ongeveer 671&nbsp;000 inwoners (2024) is Rotterdam die tweede grootste stad (naas [[Amsterdam]]) in Nederland.<ref>{{Cite web |url=http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |title=cos.rotterdam.nl: COS Bevolkingsmonitor |access-date=2011-02-12 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724164028/http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |url-status=dead }}</ref> Rotterdam het sy naam te danke aan 'n dam in die Rotterivier. Die stad is geleë aan die Nieuwe Maas, een van die riviere in die delta wat deur die [[Ryn]] en die [[Maas]] gevorm word. Die hawe van Rotterdam was lank die grootste ter wêreld en is steeds die grootste en belangrikste in [[Europa]]. Die hawegebied strek oor 'n lengte van 40 kilometer en is 'n belangrike logistieke en ekonomiese sentrum. Deels vanweë die hawebedryf het Rotterdam die beeld van 'n werkersklasstad en die stad het 'n diverse bevolking. Nadat die historiese middestad op [[14 Mei]] [[1940]] grootliks deur 'n Duitse oorlogsbomaanval vernietig is, het Rotterdam 'n bakermat geword vir innoverende argitektuur, insluitend die Erasmusbrug, die kubushuise en 'n groot aantal [[Wolkekrabber|wolkekrabbers]]. Die stad is ook bekend vir die [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]], die kunsversamelings van Museum Boijmans Van Beuningen en die Sparta, Excelsior en Feyenoord sokkerklubs. == Plekke == Stad: * Rotterdam Dorpies: * Heijplaat * Hoek van Holland * Hoogvliet (amptelik woonplek) * (Oud-)IJsselmonde * Pernis * Rozenburg Gehuggies: * Charlois Zuidrand (grootliks) * 's-Gravenland * Groeneweg * Hordijk * Kandelaar * Terbregge * (De) Zweth (grootliks) Nywerheidsterreine (amptelik woonplekke): * Botlek * Europoort * Maasvlakte * Vondelingenplaat == Gebiede == [[Lêer:Rotterdams Rechter Maasoever.png|thumb|Rotterdam regter-Maasoewer (die ou Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdams-Zuid.png|thumb|Rotterdam linker-Maasoewer (dikwels Rotterdam-Suid genoem, die nuwe Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|thumb|Hoek van Holland]] [[Lêer:LocatieRozenburg.png|thumb|Rozenburg]] Die munisipaliteit bestaan uit veertien bestuursgebiede:<ref>[https://www.openstreetmap.org/#map=12/51.9070/4.5019 Kaart van Rotterdam se gebiede], OpenStreetMap</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! Gebied ! Inwoners <br/ > (2021) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ Gebieden in Rotterdam (2021)], AlleCijfers</ref> ! Deel |- | Centrum | 36 600 | Regter-Maasoewer |- | Charlois | 69 490 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Delfshaven ¹ | 77 820 | Regter-Maasoewer |- | Feijenoord | 76 960 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Hillegersberg-Schiebroek | 44 630 | Regter-Maasoewer |- | Hoek van Holland | 10 405 | nie ingedeel nie |- | Hoogvliet | 35 250 | Linker-Maasoewer |- | IJsselmonde | 61 095 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Kralingen-Crooswijk | 54 375 | Regter-Maasoewer |- | Noord | 52 570 | Regter-Maasoewer |- | Overschie ² | 19 460 | Regter-Maasoewer |- | Pernis | 4 890 | Linker-Maasoewer |- | Prins Alexander | 95 465 | Regter-Maasoewer |- | Rozenburg ³ | 12 495 | nie ingedeel nie |- ! Totaal ! 651 505 ! |- ! Totaal ! 380 920 ! Regter-Maasoewer |- ! Totaal ! 247 685 ! Linker-Maasoewer/(Suid) |- ! Totaal ! 22 900 ! nie ingedeel nie |- |} ¹ Insluitend Nieuw Mathenesse ² Insluitend Spaanse Polder ³ Rozenburg is op 18 Maart 2010 by Rotterdam ingelyf. {{Clear}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2002:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html Zetelverdeling gemeenteraden 1946-nu Zuid-Holland], nlverkiezingen.com</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=8| Setels |- ! 2002 ! 2006 ! 2010 ! 2014 ! 2018 ! 2022 ! 2026 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | | | | | | | 11 |- | [[GL]] | 3 | 2 | 3 | 2 | 5 | 5 | |- | [[PvdA]] | 11 | 18 | 14 | 8 | 5 | 4 | |- | Leefbaar Rotterdam (LR) | 17 | 14 | 14 | 14 | 11 | 10 | 11 |- | [[D66]] | 2 | 1 | 4 | 6 | 5 | 5 | 5 |- | [[VVD]] | 4 | 3 | 4 | 3 | 5 | 6 | 5 |- | [[DENK]] | | | | | 4 | 4 | 4 |- | [[FVD]] | | | | | | 1 | 2 |- | [[CDA]] | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 |- | [[PvdD]] | | | | 1 | 1 | 2 | 1 |- | [[Volt Nederland|Volt]] | | | | | | 2 | 1 |- | [[50+]] | | | | | 1 | 1 | 1 |- | [[SP (Nederland)|SP]] | 1 | 3 | 2 | 5 | 2 | 1 | 1 |- | [[CU]] | | | | | | 1 | 1 |- | [[BIJ1]] | | | | | | 2 | 1 |- | NIDA Rotterdam | | | | 2 | 2 | | |- | [[PVV]] | | | | | 1 | | |- | [[SGP]]–[[CU]] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | | |- | Stadspartij Rotterdam | 1 | | | | | | |- ! Totaal ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 |- |} == Burgemeesters == Burgemeesters sedert 1945: {| class=wikitable |- ! Jare !! Burgemeester !! Party !! Toeligting |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | ook burgemeester van 1938 tot 1941 |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | André van der Louw | PvdA | |- | 1982 - 1998 | Bram Peper | PvdA | |- | 1999 - 2008 | Ivo Opstelten | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | eerste burgemeester van Rotterdam van buitelandse afkoms |- | 2024 - | [[Carola Schouten]] | [[CU]] | eerste vroulike burgemeester van Rotterdam |} == Ekonomie en vervoer == === Ekonomiese struktuur === Die seehawe, wat naas Nederland ook groot dele van [[Duitsland]] en dele van [[Wes-Europa]] bedien, is die oorheersende ekonomiese faktor in Rotterdam. Daarnaas speel groot maatskappye 'n beslissende rol in die plaaslike ekonomie - so verskaf twee persent van die Rotterdamse maatskappye meer as vyftig persent van alle werkgeleenthede. Rotterdam se ekonomie baseer daarnaas op bedrywe waar die werkgeleenthede net soos in ander nywerheidslande verminder word - vervoer, logistiek en verwerkende nywerhede. Die opbrengs per werknemer is met €67&nbsp;000 per jaar merkbaar hoër as die nasionale gemiddeld (€62&nbsp;000 in [[Den Haag]], €58&nbsp;000 in Amsterdam), veral danksy die kapitaalintensiewe petrochemiese bedryf in die hawegebied.<ref>Leo van den Berg: ''European Cities in the Knowledge Economy''. Ashgate Publishing 2005, bl. 265</ref> === Hawe === [[Lêer:World Port Center Rotterdam.jpg|duimnael|links|Die Rotterdamse ''World Port Center'']] [[Lêer:Amazonehaven.JPG|duimnael|links|Houerskip in Amazonehaven]] Die Rotterdamse hawe, wat oor 'n afstand van veertig kilometer strek en 'n oppervlakte van 10&nbsp;500 hektaar het, is een van die grootstes ter wêreld en verreweg die grootste in Europa. In 2006 het dit 378,4 miljoen ton se goedere gehanteer (2009: 385 miljoen ton)<ref>[http://www.portofrotterdam.com/de/aktualitat/pressemitteilungen/2009/20091230_09.jsp ''Port of Rotterdam - Persverklarings'']{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en was sodoende die derde belangrikste hawe na [[Sjanghai]] ([[Volksrepubliek China|China]]) (537 miljoen ton) en [[Singapoer]] (448,5 miljoen ton). Die naas-grootste Europese hawens was in daardie jaar [[Antwerpen]], [[België]] (167,4 miljoen ton) en [[Hamburg]], [[Duitsland]] (135,3 miljoen ton).<ref>''ISL Shipping Statistics Yearbook 2007''</ref> Die hawe en hawe-gebaseerde ondernemings dra sowat sewe persent tot die Nederlandse bruto geografiese produk by en bied sowat 320&nbsp;000 werksgeleenthede, waarvan 60&nbsp;000 in die hawe self.<ref>{{Cite web |url=http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |title=''mainportdelta.org: Rotterdam'' |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812041614/http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |url-status=dead }}</ref> In 2000 was sowat die helfte van alle gehanteerde goedere sogenaamde "nat massagoedere" (waarvan sowat 80 persent [[ruolie]], daarnaas chemikalieë, maar ook olies, vette en vrugtesap), 30 persent "droë massagoedere" en 20 persent houers.<ref>Ans Kolk und Mark van der Veen: ''Dilemmas of Balancing Organizational and Public Interests: How Environment Affects Strategy in Dutch Main Ports''. In: ''European Management Journal'' Vol. 20, No. 1 bl. 45-54 2002</ref> Die Rotterdamhawe is verreweg die grootste handelsplek vir ruolie in Europa. Hier is in 2004 altesaam 101 miljoen ton olie ingevoer, waarvan die helfte via pyplyne na die Duitse Ruhrgebied en na Antwerpen vervoer is. Die ander helfte is in die hawegebied verwerk. Vier raffinaderye, wat dikwels in besit van meerdere ondernemings is, is in die hawe gesetel - naas veertig ander maatskappye uit die olie- en chemiese bedryf, vier gasprodusente en dertien ondernemings wat hulle op die stoor van olie en sy verspreiding toespits. 'n Aantal pyplyne loop vanuit die hawe na Duitsland en België, en 'n produktepyplyn via die Ruhrgebied tot by die Rynhawe Ludwigshafen in Duitsland. Die hawegebied beskik oor interne pyplyne met 'n totale lengte van 1&nbsp;500 kilometer.<ref>{{Cite web |url=http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |title=''Port of Rotterdam: Petro Chemical Cluster'' |access-date= 2 Junie 2010 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927173618/http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |url-status=dead }}</ref> Rotterdam se hawe hanteer daarnaas 'n groot persentasie van die Europese steenkoolinvoere. 102 houerkrane het in 2005 9&nbsp;286&nbsp;757 TEU ("Twenty-foot Equivalent Unit") se houers ontlaai - Rotterdam was sodoende nog voor Hamburg Europa se grootste houerhawe. Dit is ook Europa se voorste invoerhawe vir [[vrugte]], [[groente]] en vrugtesap. In 2000 is 900&nbsp;000 ton groente en vrugte gehanteer, en die Europese Sitrusvrugtebeurs is ook in Rotterdam gesetel. == Sien ook == * [[Afrikaanderwijk]], 'n ou arbeiderswyk in die Rotterdamse gebied Feijenoord. * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]], 'n openbare universiteit * Sokkerspanne: ** [[Excelsior Rotterdam]] ** [[Feyenoord]] ** [[Sparta Rotterdam]] == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= [[Westland (munisipaliteit)|Westland]], [[Maassluis]], [[Vlaardingen]] | Noord= [[Midden-Delfland]], [[Delft, Nederland|Delft]], [[Pijnacker-Nootdorp]], [[Lansingerland]] | Noordoos= [[Zuidplas]] | Wes= [[Schiedam]] | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Capelle aan den IJssel]], [[Krimpen aan den IJssel]] | Suidwes= [[Voorne aan Zee]], [[Nissewaard]] | Suid= [[Albrandswaard]], [[Barendrecht]] | Suidoos= [[Ridderkerk]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.rotterdam.nl Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] (statistiek) {{IJsselmonde}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rotterdam| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Zuid-Holland]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] f3j3p6qm4sc1fmjljitfzgveecqmetw 2893496 2893495 2026-04-13T12:28:27Z ~2026-22682-55 206170 /* Burgemeesters */ 2893496 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Rotterdam |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |beeld_stadsilhoeët = Erasmusbrug seen from Euromast.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = Uitsig op die Erasmusbrug |beeld_vlag = Flag of Rotterdam.svg |beeld_skild = Rotterdam wapen.svg |beeld_kaart = LocatieRotterdam-2010.png |kaartbyskrif = Ligging van Rotterdam in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |kaartbyskrif1 = Kaart van Rotterdam-munisipaliteit |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = [[Carola Schouten]] ([[CU]]) |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 13de eeu |oppervlak_totaal_km2 = 324,14 |oppervlak_land_km2 = 218,42 |oppervlak_water_km2 = 105,72 |hoogte_m = -3 |koördinate = {{Koördinate|51|55|N|4|30|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_totaal = 670610 |bevolkingsdigtheid_km2 = 3070 |bevolkingnota = 1 Januarie 2024 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3011–3199 |skakelkode = 010 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = Rotterdam |webwerf = [https://www.rotterdam.nl/ www.rotterdam.nl] }} '''Rotterdam''' is 'n groot [[Nederland]]se hawestad en die tweede grootste stad van Nederland. Rotterdam maak deel uit van die Randstadgebied en is in [[Zuid-Holland]] aan die ''Nieuwe Maas'' geleë, wat 'n tak van die [[Maas]] in die Ryn-Maas-delta is. Die ''Maasstad'' het ontstaan op dié rivier se noordelike oewer, maar het sedert ongeveer 1900 ook uitgebrei op die suidelike oewer, wat op die eiland [[IJsselmonde (eiland)|IJsselmonde]] geleë is. Die hawe van Rotterdam is een van die grootste en belangrikste hawens ter wêreld, en die grootste in Europa. Met ongeveer 671&nbsp;000 inwoners (2024) is Rotterdam die tweede grootste stad (naas [[Amsterdam]]) in Nederland.<ref>{{Cite web |url=http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |title=cos.rotterdam.nl: COS Bevolkingsmonitor |access-date=2011-02-12 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724164028/http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |url-status=dead }}</ref> Rotterdam het sy naam te danke aan 'n dam in die Rotterivier. Die stad is geleë aan die Nieuwe Maas, een van die riviere in die delta wat deur die [[Ryn]] en die [[Maas]] gevorm word. Die hawe van Rotterdam was lank die grootste ter wêreld en is steeds die grootste en belangrikste in [[Europa]]. Die hawegebied strek oor 'n lengte van 40 kilometer en is 'n belangrike logistieke en ekonomiese sentrum. Deels vanweë die hawebedryf het Rotterdam die beeld van 'n werkersklasstad en die stad het 'n diverse bevolking. Nadat die historiese middestad op [[14 Mei]] [[1940]] grootliks deur 'n Duitse oorlogsbomaanval vernietig is, het Rotterdam 'n bakermat geword vir innoverende argitektuur, insluitend die Erasmusbrug, die kubushuise en 'n groot aantal [[Wolkekrabber|wolkekrabbers]]. Die stad is ook bekend vir die [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]], die kunsversamelings van Museum Boijmans Van Beuningen en die Sparta, Excelsior en Feyenoord sokkerklubs. == Plekke == Stad: * Rotterdam Dorpies: * Heijplaat * Hoek van Holland * Hoogvliet (amptelik woonplek) * (Oud-)IJsselmonde * Pernis * Rozenburg Gehuggies: * Charlois Zuidrand (grootliks) * 's-Gravenland * Groeneweg * Hordijk * Kandelaar * Terbregge * (De) Zweth (grootliks) Nywerheidsterreine (amptelik woonplekke): * Botlek * Europoort * Maasvlakte * Vondelingenplaat == Gebiede == [[Lêer:Rotterdams Rechter Maasoever.png|thumb|Rotterdam regter-Maasoewer (die ou Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdams-Zuid.png|thumb|Rotterdam linker-Maasoewer (dikwels Rotterdam-Suid genoem, die nuwe Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|thumb|Hoek van Holland]] [[Lêer:LocatieRozenburg.png|thumb|Rozenburg]] Die munisipaliteit bestaan uit veertien bestuursgebiede:<ref>[https://www.openstreetmap.org/#map=12/51.9070/4.5019 Kaart van Rotterdam se gebiede], OpenStreetMap</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! Gebied ! Inwoners <br/ > (2021) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ Gebieden in Rotterdam (2021)], AlleCijfers</ref> ! Deel |- | Centrum | 36 600 | Regter-Maasoewer |- | Charlois | 69 490 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Delfshaven ¹ | 77 820 | Regter-Maasoewer |- | Feijenoord | 76 960 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Hillegersberg-Schiebroek | 44 630 | Regter-Maasoewer |- | Hoek van Holland | 10 405 | nie ingedeel nie |- | Hoogvliet | 35 250 | Linker-Maasoewer |- | IJsselmonde | 61 095 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Kralingen-Crooswijk | 54 375 | Regter-Maasoewer |- | Noord | 52 570 | Regter-Maasoewer |- | Overschie ² | 19 460 | Regter-Maasoewer |- | Pernis | 4 890 | Linker-Maasoewer |- | Prins Alexander | 95 465 | Regter-Maasoewer |- | Rozenburg ³ | 12 495 | nie ingedeel nie |- ! Totaal ! 651 505 ! |- ! Totaal ! 380 920 ! Regter-Maasoewer |- ! Totaal ! 247 685 ! Linker-Maasoewer/(Suid) |- ! Totaal ! 22 900 ! nie ingedeel nie |- |} ¹ Insluitend Nieuw Mathenesse ² Insluitend Spaanse Polder ³ Rozenburg is op 18 Maart 2010 by Rotterdam ingelyf. {{Clear}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2002:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html Zetelverdeling gemeenteraden 1946-nu Zuid-Holland], nlverkiezingen.com</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=8| Setels |- ! 2002 ! 2006 ! 2010 ! 2014 ! 2018 ! 2022 ! 2026 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | | | | | | | 11 |- | [[GL]] | 3 | 2 | 3 | 2 | 5 | 5 | |- | [[PvdA]] | 11 | 18 | 14 | 8 | 5 | 4 | |- | Leefbaar Rotterdam (LR) | 17 | 14 | 14 | 14 | 11 | 10 | 11 |- | [[D66]] | 2 | 1 | 4 | 6 | 5 | 5 | 5 |- | [[VVD]] | 4 | 3 | 4 | 3 | 5 | 6 | 5 |- | [[DENK]] | | | | | 4 | 4 | 4 |- | [[FVD]] | | | | | | 1 | 2 |- | [[CDA]] | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 |- | [[PvdD]] | | | | 1 | 1 | 2 | 1 |- | [[Volt Nederland|Volt]] | | | | | | 2 | 1 |- | [[50+]] | | | | | 1 | 1 | 1 |- | [[SP (Nederland)|SP]] | 1 | 3 | 2 | 5 | 2 | 1 | 1 |- | [[CU]] | | | | | | 1 | 1 |- | [[BIJ1]] | | | | | | 2 | 1 |- | NIDA Rotterdam | | | | 2 | 2 | | |- | [[PVV]] | | | | | 1 | | |- | [[SGP]]–[[CU]] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | | |- | Stadspartij Rotterdam | 1 | | | | | | |- ! Totaal ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 |- |} == Burgemeesters == Burgemeesters sedert 1945: {| class=wikitable |- ! Jare !! Burgemeester !! Party !! Toeligting |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | ook burgemeester van 1938 tot 1941 |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | van 1946 tot 1947 wethouder van Rotterdam |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | André van der Louw | PvdA | |- | 1982 - 1998 | Bram Peper | PvdA | |- | 1999 - 2008 | Ivo Opstelten | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | eerste burgemeester van Rotterdam van buitelandse afkoms |- | 2024 - | [[Carola Schouten]] | [[CU]] | eerste vroulike burgemeester van Rotterdam |} == Ekonomie en vervoer == === Ekonomiese struktuur === Die seehawe, wat naas Nederland ook groot dele van [[Duitsland]] en dele van [[Wes-Europa]] bedien, is die oorheersende ekonomiese faktor in Rotterdam. Daarnaas speel groot maatskappye 'n beslissende rol in die plaaslike ekonomie - so verskaf twee persent van die Rotterdamse maatskappye meer as vyftig persent van alle werkgeleenthede. Rotterdam se ekonomie baseer daarnaas op bedrywe waar die werkgeleenthede net soos in ander nywerheidslande verminder word - vervoer, logistiek en verwerkende nywerhede. Die opbrengs per werknemer is met €67&nbsp;000 per jaar merkbaar hoër as die nasionale gemiddeld (€62&nbsp;000 in [[Den Haag]], €58&nbsp;000 in Amsterdam), veral danksy die kapitaalintensiewe petrochemiese bedryf in die hawegebied.<ref>Leo van den Berg: ''European Cities in the Knowledge Economy''. Ashgate Publishing 2005, bl. 265</ref> === Hawe === [[Lêer:World Port Center Rotterdam.jpg|duimnael|links|Die Rotterdamse ''World Port Center'']] [[Lêer:Amazonehaven.JPG|duimnael|links|Houerskip in Amazonehaven]] Die Rotterdamse hawe, wat oor 'n afstand van veertig kilometer strek en 'n oppervlakte van 10&nbsp;500 hektaar het, is een van die grootstes ter wêreld en verreweg die grootste in Europa. In 2006 het dit 378,4 miljoen ton se goedere gehanteer (2009: 385 miljoen ton)<ref>[http://www.portofrotterdam.com/de/aktualitat/pressemitteilungen/2009/20091230_09.jsp ''Port of Rotterdam - Persverklarings'']{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en was sodoende die derde belangrikste hawe na [[Sjanghai]] ([[Volksrepubliek China|China]]) (537 miljoen ton) en [[Singapoer]] (448,5 miljoen ton). Die naas-grootste Europese hawens was in daardie jaar [[Antwerpen]], [[België]] (167,4 miljoen ton) en [[Hamburg]], [[Duitsland]] (135,3 miljoen ton).<ref>''ISL Shipping Statistics Yearbook 2007''</ref> Die hawe en hawe-gebaseerde ondernemings dra sowat sewe persent tot die Nederlandse bruto geografiese produk by en bied sowat 320&nbsp;000 werksgeleenthede, waarvan 60&nbsp;000 in die hawe self.<ref>{{Cite web |url=http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |title=''mainportdelta.org: Rotterdam'' |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812041614/http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |url-status=dead }}</ref> In 2000 was sowat die helfte van alle gehanteerde goedere sogenaamde "nat massagoedere" (waarvan sowat 80 persent [[ruolie]], daarnaas chemikalieë, maar ook olies, vette en vrugtesap), 30 persent "droë massagoedere" en 20 persent houers.<ref>Ans Kolk und Mark van der Veen: ''Dilemmas of Balancing Organizational and Public Interests: How Environment Affects Strategy in Dutch Main Ports''. In: ''European Management Journal'' Vol. 20, No. 1 bl. 45-54 2002</ref> Die Rotterdamhawe is verreweg die grootste handelsplek vir ruolie in Europa. Hier is in 2004 altesaam 101 miljoen ton olie ingevoer, waarvan die helfte via pyplyne na die Duitse Ruhrgebied en na Antwerpen vervoer is. Die ander helfte is in die hawegebied verwerk. Vier raffinaderye, wat dikwels in besit van meerdere ondernemings is, is in die hawe gesetel - naas veertig ander maatskappye uit die olie- en chemiese bedryf, vier gasprodusente en dertien ondernemings wat hulle op die stoor van olie en sy verspreiding toespits. 'n Aantal pyplyne loop vanuit die hawe na Duitsland en België, en 'n produktepyplyn via die Ruhrgebied tot by die Rynhawe Ludwigshafen in Duitsland. Die hawegebied beskik oor interne pyplyne met 'n totale lengte van 1&nbsp;500 kilometer.<ref>{{Cite web |url=http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |title=''Port of Rotterdam: Petro Chemical Cluster'' |access-date= 2 Junie 2010 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927173618/http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |url-status=dead }}</ref> Rotterdam se hawe hanteer daarnaas 'n groot persentasie van die Europese steenkoolinvoere. 102 houerkrane het in 2005 9&nbsp;286&nbsp;757 TEU ("Twenty-foot Equivalent Unit") se houers ontlaai - Rotterdam was sodoende nog voor Hamburg Europa se grootste houerhawe. Dit is ook Europa se voorste invoerhawe vir [[vrugte]], [[groente]] en vrugtesap. In 2000 is 900&nbsp;000 ton groente en vrugte gehanteer, en die Europese Sitrusvrugtebeurs is ook in Rotterdam gesetel. == Sien ook == * [[Afrikaanderwijk]], 'n ou arbeiderswyk in die Rotterdamse gebied Feijenoord. * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]], 'n openbare universiteit * Sokkerspanne: ** [[Excelsior Rotterdam]] ** [[Feyenoord]] ** [[Sparta Rotterdam]] == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= [[Westland (munisipaliteit)|Westland]], [[Maassluis]], [[Vlaardingen]] | Noord= [[Midden-Delfland]], [[Delft, Nederland|Delft]], [[Pijnacker-Nootdorp]], [[Lansingerland]] | Noordoos= [[Zuidplas]] | Wes= [[Schiedam]] | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Capelle aan den IJssel]], [[Krimpen aan den IJssel]] | Suidwes= [[Voorne aan Zee]], [[Nissewaard]] | Suid= [[Albrandswaard]], [[Barendrecht]] | Suidoos= [[Ridderkerk]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.rotterdam.nl Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] (statistiek) {{IJsselmonde}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rotterdam| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Zuid-Holland]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] i5da3454bchvnequvsgbu0x0wnd5lpa 2893498 2893496 2026-04-13T12:29:10Z ~2026-22682-55 206170 /* Burgemeesters */ 2893498 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Rotterdam |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |beeld_stadsilhoeët = Erasmusbrug seen from Euromast.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = Uitsig op die Erasmusbrug |beeld_vlag = Flag of Rotterdam.svg |beeld_skild = Rotterdam wapen.svg |beeld_kaart = LocatieRotterdam-2010.png |kaartbyskrif = Ligging van Rotterdam in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |kaartbyskrif1 = Kaart van Rotterdam-munisipaliteit |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = [[Carola Schouten]] ([[CU]]) |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 13de eeu |oppervlak_totaal_km2 = 324,14 |oppervlak_land_km2 = 218,42 |oppervlak_water_km2 = 105,72 |hoogte_m = -3 |koördinate = {{Koördinate|51|55|N|4|30|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_totaal = 670610 |bevolkingsdigtheid_km2 = 3070 |bevolkingnota = 1 Januarie 2024 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3011–3199 |skakelkode = 010 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = Rotterdam |webwerf = [https://www.rotterdam.nl/ www.rotterdam.nl] }} '''Rotterdam''' is 'n groot [[Nederland]]se hawestad en die tweede grootste stad van Nederland. Rotterdam maak deel uit van die Randstadgebied en is in [[Zuid-Holland]] aan die ''Nieuwe Maas'' geleë, wat 'n tak van die [[Maas]] in die Ryn-Maas-delta is. Die ''Maasstad'' het ontstaan op dié rivier se noordelike oewer, maar het sedert ongeveer 1900 ook uitgebrei op die suidelike oewer, wat op die eiland [[IJsselmonde (eiland)|IJsselmonde]] geleë is. Die hawe van Rotterdam is een van die grootste en belangrikste hawens ter wêreld, en die grootste in Europa. Met ongeveer 671&nbsp;000 inwoners (2024) is Rotterdam die tweede grootste stad (naas [[Amsterdam]]) in Nederland.<ref>{{Cite web |url=http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |title=cos.rotterdam.nl: COS Bevolkingsmonitor |access-date=2011-02-12 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724164028/http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |url-status=dead }}</ref> Rotterdam het sy naam te danke aan 'n dam in die Rotterivier. Die stad is geleë aan die Nieuwe Maas, een van die riviere in die delta wat deur die [[Ryn]] en die [[Maas]] gevorm word. Die hawe van Rotterdam was lank die grootste ter wêreld en is steeds die grootste en belangrikste in [[Europa]]. Die hawegebied strek oor 'n lengte van 40 kilometer en is 'n belangrike logistieke en ekonomiese sentrum. Deels vanweë die hawebedryf het Rotterdam die beeld van 'n werkersklasstad en die stad het 'n diverse bevolking. Nadat die historiese middestad op [[14 Mei]] [[1940]] grootliks deur 'n Duitse oorlogsbomaanval vernietig is, het Rotterdam 'n bakermat geword vir innoverende argitektuur, insluitend die Erasmusbrug, die kubushuise en 'n groot aantal [[Wolkekrabber|wolkekrabbers]]. Die stad is ook bekend vir die [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]], die kunsversamelings van Museum Boijmans Van Beuningen en die Sparta, Excelsior en Feyenoord sokkerklubs. == Plekke == Stad: * Rotterdam Dorpies: * Heijplaat * Hoek van Holland * Hoogvliet (amptelik woonplek) * (Oud-)IJsselmonde * Pernis * Rozenburg Gehuggies: * Charlois Zuidrand (grootliks) * 's-Gravenland * Groeneweg * Hordijk * Kandelaar * Terbregge * (De) Zweth (grootliks) Nywerheidsterreine (amptelik woonplekke): * Botlek * Europoort * Maasvlakte * Vondelingenplaat == Gebiede == [[Lêer:Rotterdams Rechter Maasoever.png|thumb|Rotterdam regter-Maasoewer (die ou Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdams-Zuid.png|thumb|Rotterdam linker-Maasoewer (dikwels Rotterdam-Suid genoem, die nuwe Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|thumb|Hoek van Holland]] [[Lêer:LocatieRozenburg.png|thumb|Rozenburg]] Die munisipaliteit bestaan uit veertien bestuursgebiede:<ref>[https://www.openstreetmap.org/#map=12/51.9070/4.5019 Kaart van Rotterdam se gebiede], OpenStreetMap</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! Gebied ! Inwoners <br/ > (2021) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ Gebieden in Rotterdam (2021)], AlleCijfers</ref> ! Deel |- | Centrum | 36 600 | Regter-Maasoewer |- | Charlois | 69 490 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Delfshaven ¹ | 77 820 | Regter-Maasoewer |- | Feijenoord | 76 960 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Hillegersberg-Schiebroek | 44 630 | Regter-Maasoewer |- | Hoek van Holland | 10 405 | nie ingedeel nie |- | Hoogvliet | 35 250 | Linker-Maasoewer |- | IJsselmonde | 61 095 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Kralingen-Crooswijk | 54 375 | Regter-Maasoewer |- | Noord | 52 570 | Regter-Maasoewer |- | Overschie ² | 19 460 | Regter-Maasoewer |- | Pernis | 4 890 | Linker-Maasoewer |- | Prins Alexander | 95 465 | Regter-Maasoewer |- | Rozenburg ³ | 12 495 | nie ingedeel nie |- ! Totaal ! 651 505 ! |- ! Totaal ! 380 920 ! Regter-Maasoewer |- ! Totaal ! 247 685 ! Linker-Maasoewer/(Suid) |- ! Totaal ! 22 900 ! nie ingedeel nie |- |} ¹ Insluitend Nieuw Mathenesse ² Insluitend Spaanse Polder ³ Rozenburg is op 18 Maart 2010 by Rotterdam ingelyf. {{Clear}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2002:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html Zetelverdeling gemeenteraden 1946-nu Zuid-Holland], nlverkiezingen.com</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=8| Setels |- ! 2002 ! 2006 ! 2010 ! 2014 ! 2018 ! 2022 ! 2026 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | | | | | | | 11 |- | [[GL]] | 3 | 2 | 3 | 2 | 5 | 5 | |- | [[PvdA]] | 11 | 18 | 14 | 8 | 5 | 4 | |- | Leefbaar Rotterdam (LR) | 17 | 14 | 14 | 14 | 11 | 10 | 11 |- | [[D66]] | 2 | 1 | 4 | 6 | 5 | 5 | 5 |- | [[VVD]] | 4 | 3 | 4 | 3 | 5 | 6 | 5 |- | [[DENK]] | | | | | 4 | 4 | 4 |- | [[FVD]] | | | | | | 1 | 2 |- | [[CDA]] | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 |- | [[PvdD]] | | | | 1 | 1 | 2 | 1 |- | [[Volt Nederland|Volt]] | | | | | | 2 | 1 |- | [[50+]] | | | | | 1 | 1 | 1 |- | [[SP (Nederland)|SP]] | 1 | 3 | 2 | 5 | 2 | 1 | 1 |- | [[CU]] | | | | | | 1 | 1 |- | [[BIJ1]] | | | | | | 2 | 1 |- | NIDA Rotterdam | | | | 2 | 2 | | |- | [[PVV]] | | | | | 1 | | |- | [[SGP]]–[[CU]] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | | |- | Stadspartij Rotterdam | 1 | | | | | | |- ! Totaal ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 |- |} == Burgemeesters == Burgemeesters sedert 1945: {| class=wikitable |- ! Jare !! Burgemeester !! Party !! Toeligting |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | ook burgemeester van 1938 tot 1941 |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | van 1946 tot 1947 adjunk-burgemeester van Rotterdam |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | André van der Louw | PvdA | |- | 1982 - 1998 | Bram Peper | PvdA | |- | 1999 - 2008 | Ivo Opstelten | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | eerste burgemeester van Rotterdam van buitelandse afkoms |- | 2024 - | [[Carola Schouten]] | [[CU]] | eerste vroulike burgemeester van Rotterdam |} == Ekonomie en vervoer == === Ekonomiese struktuur === Die seehawe, wat naas Nederland ook groot dele van [[Duitsland]] en dele van [[Wes-Europa]] bedien, is die oorheersende ekonomiese faktor in Rotterdam. Daarnaas speel groot maatskappye 'n beslissende rol in die plaaslike ekonomie - so verskaf twee persent van die Rotterdamse maatskappye meer as vyftig persent van alle werkgeleenthede. Rotterdam se ekonomie baseer daarnaas op bedrywe waar die werkgeleenthede net soos in ander nywerheidslande verminder word - vervoer, logistiek en verwerkende nywerhede. Die opbrengs per werknemer is met €67&nbsp;000 per jaar merkbaar hoër as die nasionale gemiddeld (€62&nbsp;000 in [[Den Haag]], €58&nbsp;000 in Amsterdam), veral danksy die kapitaalintensiewe petrochemiese bedryf in die hawegebied.<ref>Leo van den Berg: ''European Cities in the Knowledge Economy''. Ashgate Publishing 2005, bl. 265</ref> === Hawe === [[Lêer:World Port Center Rotterdam.jpg|duimnael|links|Die Rotterdamse ''World Port Center'']] [[Lêer:Amazonehaven.JPG|duimnael|links|Houerskip in Amazonehaven]] Die Rotterdamse hawe, wat oor 'n afstand van veertig kilometer strek en 'n oppervlakte van 10&nbsp;500 hektaar het, is een van die grootstes ter wêreld en verreweg die grootste in Europa. In 2006 het dit 378,4 miljoen ton se goedere gehanteer (2009: 385 miljoen ton)<ref>[http://www.portofrotterdam.com/de/aktualitat/pressemitteilungen/2009/20091230_09.jsp ''Port of Rotterdam - Persverklarings'']{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en was sodoende die derde belangrikste hawe na [[Sjanghai]] ([[Volksrepubliek China|China]]) (537 miljoen ton) en [[Singapoer]] (448,5 miljoen ton). Die naas-grootste Europese hawens was in daardie jaar [[Antwerpen]], [[België]] (167,4 miljoen ton) en [[Hamburg]], [[Duitsland]] (135,3 miljoen ton).<ref>''ISL Shipping Statistics Yearbook 2007''</ref> Die hawe en hawe-gebaseerde ondernemings dra sowat sewe persent tot die Nederlandse bruto geografiese produk by en bied sowat 320&nbsp;000 werksgeleenthede, waarvan 60&nbsp;000 in die hawe self.<ref>{{Cite web |url=http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |title=''mainportdelta.org: Rotterdam'' |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812041614/http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |url-status=dead }}</ref> In 2000 was sowat die helfte van alle gehanteerde goedere sogenaamde "nat massagoedere" (waarvan sowat 80 persent [[ruolie]], daarnaas chemikalieë, maar ook olies, vette en vrugtesap), 30 persent "droë massagoedere" en 20 persent houers.<ref>Ans Kolk und Mark van der Veen: ''Dilemmas of Balancing Organizational and Public Interests: How Environment Affects Strategy in Dutch Main Ports''. In: ''European Management Journal'' Vol. 20, No. 1 bl. 45-54 2002</ref> Die Rotterdamhawe is verreweg die grootste handelsplek vir ruolie in Europa. Hier is in 2004 altesaam 101 miljoen ton olie ingevoer, waarvan die helfte via pyplyne na die Duitse Ruhrgebied en na Antwerpen vervoer is. Die ander helfte is in die hawegebied verwerk. Vier raffinaderye, wat dikwels in besit van meerdere ondernemings is, is in die hawe gesetel - naas veertig ander maatskappye uit die olie- en chemiese bedryf, vier gasprodusente en dertien ondernemings wat hulle op die stoor van olie en sy verspreiding toespits. 'n Aantal pyplyne loop vanuit die hawe na Duitsland en België, en 'n produktepyplyn via die Ruhrgebied tot by die Rynhawe Ludwigshafen in Duitsland. Die hawegebied beskik oor interne pyplyne met 'n totale lengte van 1&nbsp;500 kilometer.<ref>{{Cite web |url=http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |title=''Port of Rotterdam: Petro Chemical Cluster'' |access-date= 2 Junie 2010 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927173618/http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |url-status=dead }}</ref> Rotterdam se hawe hanteer daarnaas 'n groot persentasie van die Europese steenkoolinvoere. 102 houerkrane het in 2005 9&nbsp;286&nbsp;757 TEU ("Twenty-foot Equivalent Unit") se houers ontlaai - Rotterdam was sodoende nog voor Hamburg Europa se grootste houerhawe. Dit is ook Europa se voorste invoerhawe vir [[vrugte]], [[groente]] en vrugtesap. In 2000 is 900&nbsp;000 ton groente en vrugte gehanteer, en die Europese Sitrusvrugtebeurs is ook in Rotterdam gesetel. == Sien ook == * [[Afrikaanderwijk]], 'n ou arbeiderswyk in die Rotterdamse gebied Feijenoord. * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]], 'n openbare universiteit * Sokkerspanne: ** [[Excelsior Rotterdam]] ** [[Feyenoord]] ** [[Sparta Rotterdam]] == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= [[Westland (munisipaliteit)|Westland]], [[Maassluis]], [[Vlaardingen]] | Noord= [[Midden-Delfland]], [[Delft, Nederland|Delft]], [[Pijnacker-Nootdorp]], [[Lansingerland]] | Noordoos= [[Zuidplas]] | Wes= [[Schiedam]] | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Capelle aan den IJssel]], [[Krimpen aan den IJssel]] | Suidwes= [[Voorne aan Zee]], [[Nissewaard]] | Suid= [[Albrandswaard]], [[Barendrecht]] | Suidoos= [[Ridderkerk]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.rotterdam.nl Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] (statistiek) {{IJsselmonde}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rotterdam| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Zuid-Holland]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] f6vl2fllaz9zfx1cdxaw7l2e750oqa6 2893501 2893498 2026-04-13T12:36:17Z ~2026-22682-55 206170 2893501 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Rotterdam |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |beeld_stadsilhoeët = Erasmusbrug seen from Euromast.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = Uitsig op die Erasmusbrug |beeld_vlag = Flag of Rotterdam.svg |beeld_skild = Rotterdam wapen.svg |beeld_kaart = LocatieRotterdam-2010.png |kaartbyskrif = Ligging van Rotterdam in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |kaartbyskrif1 = Kaart van Rotterdam-munisipaliteit |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = [[Carola Schouten]] ([[CU]]) |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 13de eeu |oppervlak_totaal_km2 = 324,14 |oppervlak_land_km2 = 218,42 |oppervlak_water_km2 = 105,72 |hoogte_m = -3 |koördinate = {{Koördinate|51|55|N|4|30|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_totaal = 674485 |bevolkingsdigtheid_km2 = 3088 |bevolkingnota = 1 Januarie 2026 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3011–3199 |skakelkode = 010 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = Rotterdam |webwerf = [https://www.rotterdam.nl/ www.rotterdam.nl] }} '''Rotterdam''' is 'n groot [[Nederland]]se hawestad en die tweede grootste stad van Nederland. Rotterdam maak deel uit van die Randstadgebied en is in [[Zuid-Holland]] aan die ''Nieuwe Maas'' geleë, wat 'n tak van die [[Maas]] in die Ryn-Maas-delta is. Die ''Maasstad'' het ontstaan op dié rivier se noordelike oewer, maar het sedert ongeveer 1900 ook uitgebrei op die suidelike oewer, wat op die eiland [[IJsselmonde (eiland)|IJsselmonde]] geleë is. Die hawe van Rotterdam is een van die grootste en belangrikste hawens ter wêreld, en die grootste in Europa. Met ongeveer 674&nbsp;000 inwoners (2026) is Rotterdam die tweede grootste stad (naas [[Amsterdam]]) in Nederland.<ref>{{Cite web |url=http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |title=cos.rotterdam.nl: COS Bevolkingsmonitor |access-date=2011-02-12 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724164028/http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |url-status=dead }}</ref> Rotterdam het sy naam te danke aan 'n dam in die Rotterivier. Die stad is geleë aan die Nieuwe Maas, een van die riviere in die delta wat deur die [[Ryn]] en die [[Maas]] gevorm word. Die hawe van Rotterdam was lank die grootste ter wêreld en is steeds die grootste en belangrikste in [[Europa]]. Die hawegebied strek oor 'n lengte van 40 kilometer en is 'n belangrike logistieke en ekonomiese sentrum. Deels vanweë die hawebedryf het Rotterdam die beeld van 'n werkersklasstad en die stad het 'n diverse bevolking. Nadat die historiese middestad op [[14 Mei]] [[1940]] grootliks deur 'n Duitse oorlogsbomaanval vernietig is, het Rotterdam 'n bakermat geword vir innoverende argitektuur, insluitend die Erasmusbrug, die kubushuise en 'n groot aantal [[Wolkekrabber|wolkekrabbers]]. Die stad is ook bekend vir die [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]], die kunsversamelings van Museum Boijmans Van Beuningen en die Sparta, Excelsior en Feyenoord sokkerklubs. == Plekke == Stad: * Rotterdam Dorpies: * Heijplaat * Hoek van Holland * Hoogvliet (amptelik woonplek) * (Oud-)IJsselmonde * Pernis * Rozenburg Gehuggies: * Charlois Zuidrand (grootliks) * 's-Gravenland * Groeneweg * Hordijk * Kandelaar * Terbregge * (De) Zweth (grootliks) Nywerheidsterreine (amptelik woonplekke): * Botlek * Europoort * Maasvlakte * Vondelingenplaat == Gebiede == [[Lêer:Rotterdams Rechter Maasoever.png|thumb|Rotterdam regter-Maasoewer (die ou Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdams-Zuid.png|thumb|Rotterdam linker-Maasoewer (dikwels Rotterdam-Suid genoem, die nuwe Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|thumb|Hoek van Holland]] [[Lêer:LocatieRozenburg.png|thumb|Rozenburg]] Die munisipaliteit bestaan uit veertien bestuursgebiede:<ref>[https://www.openstreetmap.org/#map=12/51.9070/4.5019 Kaart van Rotterdam se gebiede], OpenStreetMap</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! Gebied ! Inwoners <br/ > (2021) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ Gebieden in Rotterdam (2021)], AlleCijfers</ref> ! Deel |- | Centrum | 36 600 | Regter-Maasoewer |- | Charlois | 69 490 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Delfshaven ¹ | 77 820 | Regter-Maasoewer |- | Feijenoord | 76 960 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Hillegersberg-Schiebroek | 44 630 | Regter-Maasoewer |- | Hoek van Holland | 10 405 | nie ingedeel nie |- | Hoogvliet | 35 250 | Linker-Maasoewer |- | IJsselmonde | 61 095 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Kralingen-Crooswijk | 54 375 | Regter-Maasoewer |- | Noord | 52 570 | Regter-Maasoewer |- | Overschie ² | 19 460 | Regter-Maasoewer |- | Pernis | 4 890 | Linker-Maasoewer |- | Prins Alexander | 95 465 | Regter-Maasoewer |- | Rozenburg ³ | 12 495 | nie ingedeel nie |- ! Totaal ! 651 505 ! |- ! Totaal ! 380 920 ! Regter-Maasoewer |- ! Totaal ! 247 685 ! Linker-Maasoewer/(Suid) |- ! Totaal ! 22 900 ! nie ingedeel nie |- |} ¹ Insluitend Nieuw Mathenesse ² Insluitend Spaanse Polder ³ Rozenburg is op 18 Maart 2010 by Rotterdam ingelyf. {{Clear}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2002:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html Zetelverdeling gemeenteraden 1946-nu Zuid-Holland], nlverkiezingen.com</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=8| Setels |- ! 2002 ! 2006 ! 2010 ! 2014 ! 2018 ! 2022 ! 2026 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | | | | | | | 11 |- | [[GL]] | 3 | 2 | 3 | 2 | 5 | 5 | |- | [[PvdA]] | 11 | 18 | 14 | 8 | 5 | 4 | |- | Leefbaar Rotterdam (LR) | 17 | 14 | 14 | 14 | 11 | 10 | 11 |- | [[D66]] | 2 | 1 | 4 | 6 | 5 | 5 | 5 |- | [[VVD]] | 4 | 3 | 4 | 3 | 5 | 6 | 5 |- | [[DENK]] | | | | | 4 | 4 | 4 |- | [[FVD]] | | | | | | 1 | 2 |- | [[CDA]] | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 |- | [[PvdD]] | | | | 1 | 1 | 2 | 1 |- | [[Volt Nederland|Volt]] | | | | | | 2 | 1 |- | [[50+]] | | | | | 1 | 1 | 1 |- | [[SP (Nederland)|SP]] | 1 | 3 | 2 | 5 | 2 | 1 | 1 |- | [[CU]] | | | | | | 1 | 1 |- | [[BIJ1]] | | | | | | 2 | 1 |- | NIDA Rotterdam | | | | 2 | 2 | | |- | [[PVV]] | | | | | 1 | | |- | [[SGP]]–[[CU]] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | | |- | Stadspartij Rotterdam | 1 | | | | | | |- ! Totaal ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 |- |} == Burgemeesters == Burgemeesters sedert 1945: {| class=wikitable |- ! Jare !! Burgemeester !! Party !! Toeligting |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | ook burgemeester van 1938 tot 1941 |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | van 1946 tot 1947 adjunk-burgemeester van Rotterdam |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | André van der Louw | PvdA | |- | 1982 - 1998 | Bram Peper | PvdA | |- | 1999 - 2008 | Ivo Opstelten | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | eerste burgemeester van Rotterdam van buitelandse afkoms |- | 2024 - | [[Carola Schouten]] | [[CU]] | eerste vroulike burgemeester van Rotterdam |} == Ekonomie en vervoer == === Ekonomiese struktuur === Die seehawe, wat naas Nederland ook groot dele van [[Duitsland]] en dele van [[Wes-Europa]] bedien, is die oorheersende ekonomiese faktor in Rotterdam. Daarnaas speel groot maatskappye 'n beslissende rol in die plaaslike ekonomie - so verskaf twee persent van die Rotterdamse maatskappye meer as vyftig persent van alle werkgeleenthede. Rotterdam se ekonomie baseer daarnaas op bedrywe waar die werkgeleenthede net soos in ander nywerheidslande verminder word - vervoer, logistiek en verwerkende nywerhede. Die opbrengs per werknemer is met €67&nbsp;000 per jaar merkbaar hoër as die nasionale gemiddeld (€62&nbsp;000 in [[Den Haag]], €58&nbsp;000 in Amsterdam), veral danksy die kapitaalintensiewe petrochemiese bedryf in die hawegebied.<ref>Leo van den Berg: ''European Cities in the Knowledge Economy''. Ashgate Publishing 2005, bl. 265</ref> === Hawe === [[Lêer:World Port Center Rotterdam.jpg|duimnael|links|Die Rotterdamse ''World Port Center'']] [[Lêer:Amazonehaven.JPG|duimnael|links|Houerskip in Amazonehaven]] Die Rotterdamse hawe, wat oor 'n afstand van veertig kilometer strek en 'n oppervlakte van 10&nbsp;500 hektaar het, is een van die grootstes ter wêreld en verreweg die grootste in Europa. In 2006 het dit 378,4 miljoen ton se goedere gehanteer (2009: 385 miljoen ton)<ref>[http://www.portofrotterdam.com/de/aktualitat/pressemitteilungen/2009/20091230_09.jsp ''Port of Rotterdam - Persverklarings'']{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en was sodoende die derde belangrikste hawe na [[Sjanghai]] ([[Volksrepubliek China|China]]) (537 miljoen ton) en [[Singapoer]] (448,5 miljoen ton). Die naas-grootste Europese hawens was in daardie jaar [[Antwerpen]], [[België]] (167,4 miljoen ton) en [[Hamburg]], [[Duitsland]] (135,3 miljoen ton).<ref>''ISL Shipping Statistics Yearbook 2007''</ref> Die hawe en hawe-gebaseerde ondernemings dra sowat sewe persent tot die Nederlandse bruto geografiese produk by en bied sowat 320&nbsp;000 werksgeleenthede, waarvan 60&nbsp;000 in die hawe self.<ref>{{Cite web |url=http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |title=''mainportdelta.org: Rotterdam'' |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812041614/http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |url-status=dead }}</ref> In 2000 was sowat die helfte van alle gehanteerde goedere sogenaamde "nat massagoedere" (waarvan sowat 80 persent [[ruolie]], daarnaas chemikalieë, maar ook olies, vette en vrugtesap), 30 persent "droë massagoedere" en 20 persent houers.<ref>Ans Kolk und Mark van der Veen: ''Dilemmas of Balancing Organizational and Public Interests: How Environment Affects Strategy in Dutch Main Ports''. In: ''European Management Journal'' Vol. 20, No. 1 bl. 45-54 2002</ref> Die Rotterdamhawe is verreweg die grootste handelsplek vir ruolie in Europa. Hier is in 2004 altesaam 101 miljoen ton olie ingevoer, waarvan die helfte via pyplyne na die Duitse Ruhrgebied en na Antwerpen vervoer is. Die ander helfte is in die hawegebied verwerk. Vier raffinaderye, wat dikwels in besit van meerdere ondernemings is, is in die hawe gesetel - naas veertig ander maatskappye uit die olie- en chemiese bedryf, vier gasprodusente en dertien ondernemings wat hulle op die stoor van olie en sy verspreiding toespits. 'n Aantal pyplyne loop vanuit die hawe na Duitsland en België, en 'n produktepyplyn via die Ruhrgebied tot by die Rynhawe Ludwigshafen in Duitsland. Die hawegebied beskik oor interne pyplyne met 'n totale lengte van 1&nbsp;500 kilometer.<ref>{{Cite web |url=http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |title=''Port of Rotterdam: Petro Chemical Cluster'' |access-date= 2 Junie 2010 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927173618/http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |url-status=dead }}</ref> Rotterdam se hawe hanteer daarnaas 'n groot persentasie van die Europese steenkoolinvoere. 102 houerkrane het in 2005 9&nbsp;286&nbsp;757 TEU ("Twenty-foot Equivalent Unit") se houers ontlaai - Rotterdam was sodoende nog voor Hamburg Europa se grootste houerhawe. Dit is ook Europa se voorste invoerhawe vir [[vrugte]], [[groente]] en vrugtesap. In 2000 is 900&nbsp;000 ton groente en vrugte gehanteer, en die Europese Sitrusvrugtebeurs is ook in Rotterdam gesetel. == Sien ook == * [[Afrikaanderwijk]], 'n ou arbeiderswyk in die Rotterdamse gebied Feijenoord. * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]], 'n openbare universiteit * Sokkerspanne: ** [[Excelsior Rotterdam]] ** [[Feyenoord]] ** [[Sparta Rotterdam]] == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= [[Westland (munisipaliteit)|Westland]], [[Maassluis]], [[Vlaardingen]] | Noord= [[Midden-Delfland]], [[Delft, Nederland|Delft]], [[Pijnacker-Nootdorp]], [[Lansingerland]] | Noordoos= [[Zuidplas]] | Wes= [[Schiedam]] | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Capelle aan den IJssel]], [[Krimpen aan den IJssel]] | Suidwes= [[Voorne aan Zee]], [[Nissewaard]] | Suid= [[Albrandswaard]], [[Barendrecht]] | Suidoos= [[Ridderkerk]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.rotterdam.nl Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] (statistiek) {{IJsselmonde}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rotterdam| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Zuid-Holland]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] q9yc4mkurr22b4mlssvvitzy96rmoa2 2893504 2893501 2026-04-13T12:50:58Z ~2026-22884-29 206173 /* Gebiede */ 2893504 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Rotterdam |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |beeld_stadsilhoeët = Erasmusbrug seen from Euromast.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = Uitsig op die Erasmusbrug |beeld_vlag = Flag of Rotterdam.svg |beeld_skild = Rotterdam wapen.svg |beeld_kaart = LocatieRotterdam-2010.png |kaartbyskrif = Ligging van Rotterdam in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Rotterdam-OpenTopo.jpg |kaartbyskrif1 = Kaart van Rotterdam-munisipaliteit |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = [[Carola Schouten]] ([[CU]]) |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 13de eeu |oppervlak_totaal_km2 = 324,14 |oppervlak_land_km2 = 218,42 |oppervlak_water_km2 = 105,72 |hoogte_m = -3 |koördinate = {{Koördinate|51|55|N|4|30|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_totaal = 674485 |bevolkingsdigtheid_km2 = 3088 |bevolkingnota = 1 Januarie 2026 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 3011–3199 |skakelkode = 010 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = Rotterdam |webwerf = [https://www.rotterdam.nl/ www.rotterdam.nl] }} '''Rotterdam''' is 'n groot [[Nederland]]se hawestad en die tweede grootste stad van Nederland. Rotterdam maak deel uit van die Randstadgebied en is in [[Zuid-Holland]] aan die ''Nieuwe Maas'' geleë, wat 'n tak van die [[Maas]] in die Ryn-Maas-delta is. Die ''Maasstad'' het ontstaan op dié rivier se noordelike oewer, maar het sedert ongeveer 1900 ook uitgebrei op die suidelike oewer, wat op die eiland [[IJsselmonde (eiland)|IJsselmonde]] geleë is. Die hawe van Rotterdam is een van die grootste en belangrikste hawens ter wêreld, en die grootste in Europa. Met ongeveer 674&nbsp;000 inwoners (2026) is Rotterdam die tweede grootste stad (naas [[Amsterdam]]) in Nederland.<ref>{{Cite web |url=http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |title=cos.rotterdam.nl: COS Bevolkingsmonitor |access-date=2011-02-12 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724164028/http://cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/10-3287%20Bevolkingsmonitor%203e%20kwartaal%202010.pdf |url-status=dead }}</ref> Rotterdam het sy naam te danke aan 'n dam in die Rotterivier. Die stad is geleë aan die Nieuwe Maas, een van die riviere in die delta wat deur die [[Ryn]] en die [[Maas]] gevorm word. Die hawe van Rotterdam was lank die grootste ter wêreld en is steeds die grootste en belangrikste in [[Europa]]. Die hawegebied strek oor 'n lengte van 40 kilometer en is 'n belangrike logistieke en ekonomiese sentrum. Deels vanweë die hawebedryf het Rotterdam die beeld van 'n werkersklasstad en die stad het 'n diverse bevolking. Nadat die historiese middestad op [[14 Mei]] [[1940]] grootliks deur 'n Duitse oorlogsbomaanval vernietig is, het Rotterdam 'n bakermat geword vir innoverende argitektuur, insluitend die Erasmusbrug, die kubushuise en 'n groot aantal [[Wolkekrabber|wolkekrabbers]]. Die stad is ook bekend vir die [[Erasmus Universiteit Rotterdam|Erasmus Universiteit]], die kunsversamelings van Museum Boijmans Van Beuningen en die Sparta, Excelsior en Feyenoord sokkerklubs. == Plekke == Stad: * Rotterdam Dorpies: * Heijplaat * Hoek van Holland * Hoogvliet (amptelik woonplek) * (Oud-)IJsselmonde * Pernis * Rozenburg Gehuggies: * Charlois Zuidrand (grootliks) * 's-Gravenland * Groeneweg * Hordijk * Kandelaar * Terbregge * (De) Zweth (grootliks) Nywerheidsterreine (amptelik woonplekke): * Botlek * Europoort * Maasvlakte * Vondelingenplaat == Gebiede == [[Lêer:Rotterdams Rechter Maasoever.png|thumb|Rotterdam regter-Maasoewer (die ou Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdams-Zuid.png|thumb|Rotterdam linker-Maasoewer (dikwels Rotterdam-Suid genoem, die nuwe Rotterdam)]] [[Lêer:Rotterdamse wijken-hoekvanholland.PNG|thumb|Hoek van Holland]] [[Lêer:LocatieRozenburg.png|thumb|Rozenburg]] Die munisipaliteit bestaan uit veertien bestuursgebiede:<ref>[https://www.openstreetmap.org/#map=12/51.9070/4.5019 Kaart van Rotterdam se gebiede], OpenStreetMap</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! Gebied ! Inwoners <br/ > (2025) <ref>[https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/rotterdam/ Gebieden in Rotterdam (2025)], AlleCijfers</ref> ! Deel |- | Centrum | 42 000 | Regter-Maasoewer |- | Charlois | 71 000 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Delfshaven ¹ | 77 000 | Regter-Maasoewer |- | Feijenoord | 81 000 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Hillegersberg-Schiebroek | 45 000 | Regter-Maasoewer |- | Hoek van Holland | 11 000 | nie ingedeel nie |- | Hoogvliet | 36 000 | Linker-Maasoewer |- | IJsselmonde | 63 000 | Linker-Maasoewer/Suid |- | Kralingen-Crooswijk | 56 000 | Regter-Maasoewer |- | Noord | 52 000 | Regter-Maasoewer |- | Overschie ² | 21 000 | Regter-Maasoewer |- | Pernis | 5 000 | Linker-Maasoewer |- | Prins Alexander | 98 000 | Regter-Maasoewer |- | Rozenburg ³ | 13 000 | nie ingedeel nie |- ! Totaal ! 673 000 ! |- ! Totaal ! 392 000 ! Regter-Maasoewer |- ! Totaal ! 256 000 ! Linker-Maasoewer/(Suid) |- ! Totaal ! 24 000 ! nie ingedeel nie |- |} ¹ Insluitend Nieuw Mathenesse ² Insluitend Spaanse Polder ³ Rozenburg is op 18 Maart 2010 by Rotterdam ingelyf. {{Clear}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2002:<ref>[https://www.nlverkiezingen.com/ZV_ZH.html Zetelverdeling gemeenteraden 1946-nu Zuid-Holland], nlverkiezingen.com</ref> {| Class = "wikitable sortable" |- ! rowspan=2| Party ! colspan=8| Setels |- ! 2002 ! 2006 ! 2010 ! 2014 ! 2018 ! 2022 ! 2026 |- | [[GL]]-[[PvdA]] | | | | | | | 11 |- | [[GL]] | 3 | 2 | 3 | 2 | 5 | 5 | |- | [[PvdA]] | 11 | 18 | 14 | 8 | 5 | 4 | |- | Leefbaar Rotterdam (LR) | 17 | 14 | 14 | 14 | 11 | 10 | 11 |- | [[D66]] | 2 | 1 | 4 | 6 | 5 | 5 | 5 |- | [[VVD]] | 4 | 3 | 4 | 3 | 5 | 6 | 5 |- | [[DENK]] | | | | | 4 | 4 | 4 |- | [[FVD]] | | | | | | 1 | 2 |- | [[CDA]] | 5 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 1 |- | [[PvdD]] | | | | 1 | 1 | 2 | 1 |- | [[Volt Nederland|Volt]] | | | | | | 2 | 1 |- | [[50+]] | | | | | 1 | 1 | 1 |- | [[SP (Nederland)|SP]] | 1 | 3 | 2 | 5 | 2 | 1 | 1 |- | [[CU]] | | | | | | 1 | 1 |- | [[BIJ1]] | | | | | | 2 | 1 |- | NIDA Rotterdam | | | | 2 | 2 | | |- | [[PVV]] | | | | | 1 | | |- | [[SGP]]–[[CU]] | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | | |- | Stadspartij Rotterdam | 1 | | | | | | |- ! Totaal ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 ! 45 |- |} == Burgemeesters == Burgemeesters sedert 1945: {| class=wikitable |- ! Jare !! Burgemeester !! Party !! Toeligting |- | 1945 - 1952 | Pieter Oud | VDB, [[PvdA]], [[VVD]] | ook burgemeester van 1938 tot 1941 |- | 1952 - 1965 | Gerard van Walsum | PvdA | van 1946 tot 1947 adjunk-burgemeester van Rotterdam |- | 1965 - 1974 | Wim Thomassen | PvdA | |- | 1974 - 1981 | André van der Louw | PvdA | |- | 1982 - 1998 | Bram Peper | PvdA | |- | 1999 - 2008 | Ivo Opstelten | VVD | |- | 2009 - 2024 | [[Ahmed Aboutaleb]] | PvdA | eerste burgemeester van Rotterdam van buitelandse afkoms |- | 2024 - | [[Carola Schouten]] | [[CU]] | eerste vroulike burgemeester van Rotterdam |} == Ekonomie en vervoer == === Ekonomiese struktuur === Die seehawe, wat naas Nederland ook groot dele van [[Duitsland]] en dele van [[Wes-Europa]] bedien, is die oorheersende ekonomiese faktor in Rotterdam. Daarnaas speel groot maatskappye 'n beslissende rol in die plaaslike ekonomie - so verskaf twee persent van die Rotterdamse maatskappye meer as vyftig persent van alle werkgeleenthede. Rotterdam se ekonomie baseer daarnaas op bedrywe waar die werkgeleenthede net soos in ander nywerheidslande verminder word - vervoer, logistiek en verwerkende nywerhede. Die opbrengs per werknemer is met €67&nbsp;000 per jaar merkbaar hoër as die nasionale gemiddeld (€62&nbsp;000 in [[Den Haag]], €58&nbsp;000 in Amsterdam), veral danksy die kapitaalintensiewe petrochemiese bedryf in die hawegebied.<ref>Leo van den Berg: ''European Cities in the Knowledge Economy''. Ashgate Publishing 2005, bl. 265</ref> === Hawe === [[Lêer:World Port Center Rotterdam.jpg|duimnael|links|Die Rotterdamse ''World Port Center'']] [[Lêer:Amazonehaven.JPG|duimnael|links|Houerskip in Amazonehaven]] Die Rotterdamse hawe, wat oor 'n afstand van veertig kilometer strek en 'n oppervlakte van 10&nbsp;500 hektaar het, is een van die grootstes ter wêreld en verreweg die grootste in Europa. In 2006 het dit 378,4 miljoen ton se goedere gehanteer (2009: 385 miljoen ton)<ref>[http://www.portofrotterdam.com/de/aktualitat/pressemitteilungen/2009/20091230_09.jsp ''Port of Rotterdam - Persverklarings'']{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en was sodoende die derde belangrikste hawe na [[Sjanghai]] ([[Volksrepubliek China|China]]) (537 miljoen ton) en [[Singapoer]] (448,5 miljoen ton). Die naas-grootste Europese hawens was in daardie jaar [[Antwerpen]], [[België]] (167,4 miljoen ton) en [[Hamburg]], [[Duitsland]] (135,3 miljoen ton).<ref>''ISL Shipping Statistics Yearbook 2007''</ref> Die hawe en hawe-gebaseerde ondernemings dra sowat sewe persent tot die Nederlandse bruto geografiese produk by en bied sowat 320&nbsp;000 werksgeleenthede, waarvan 60&nbsp;000 in die hawe self.<ref>{{Cite web |url=http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |title=''mainportdelta.org: Rotterdam'' |access-date=2010-06-02 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812041614/http://www.mainportdelta.eu/DE/44.html |url-status=dead }}</ref> In 2000 was sowat die helfte van alle gehanteerde goedere sogenaamde "nat massagoedere" (waarvan sowat 80 persent [[ruolie]], daarnaas chemikalieë, maar ook olies, vette en vrugtesap), 30 persent "droë massagoedere" en 20 persent houers.<ref>Ans Kolk und Mark van der Veen: ''Dilemmas of Balancing Organizational and Public Interests: How Environment Affects Strategy in Dutch Main Ports''. In: ''European Management Journal'' Vol. 20, No. 1 bl. 45-54 2002</ref> Die Rotterdamhawe is verreweg die grootste handelsplek vir ruolie in Europa. Hier is in 2004 altesaam 101 miljoen ton olie ingevoer, waarvan die helfte via pyplyne na die Duitse Ruhrgebied en na Antwerpen vervoer is. Die ander helfte is in die hawegebied verwerk. Vier raffinaderye, wat dikwels in besit van meerdere ondernemings is, is in die hawe gesetel - naas veertig ander maatskappye uit die olie- en chemiese bedryf, vier gasprodusente en dertien ondernemings wat hulle op die stoor van olie en sy verspreiding toespits. 'n Aantal pyplyne loop vanuit die hawe na Duitsland en België, en 'n produktepyplyn via die Ruhrgebied tot by die Rynhawe Ludwigshafen in Duitsland. Die hawegebied beskik oor interne pyplyne met 'n totale lengte van 1&nbsp;500 kilometer.<ref>{{Cite web |url=http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |title=''Port of Rotterdam: Petro Chemical Cluster'' |access-date= 2 Junie 2010 |archive-date=27 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927173618/http://www.portofrotterdam.com/en/business/Industries/petro_chemical_cluster/index.jsp |url-status=dead }}</ref> Rotterdam se hawe hanteer daarnaas 'n groot persentasie van die Europese steenkoolinvoere. 102 houerkrane het in 2005 9&nbsp;286&nbsp;757 TEU ("Twenty-foot Equivalent Unit") se houers ontlaai - Rotterdam was sodoende nog voor Hamburg Europa se grootste houerhawe. Dit is ook Europa se voorste invoerhawe vir [[vrugte]], [[groente]] en vrugtesap. In 2000 is 900&nbsp;000 ton groente en vrugte gehanteer, en die Europese Sitrusvrugtebeurs is ook in Rotterdam gesetel. == Sien ook == * [[Afrikaanderwijk]], 'n ou arbeiderswyk in die Rotterdamse gebied Feijenoord. * [[Erasmus Universiteit Rotterdam]], 'n openbare universiteit * Sokkerspanne: ** [[Excelsior Rotterdam]] ** [[Feyenoord]] ** [[Sparta Rotterdam]] == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= [[Westland (munisipaliteit)|Westland]], [[Maassluis]], [[Vlaardingen]] | Noord= [[Midden-Delfland]], [[Delft, Nederland|Delft]], [[Pijnacker-Nootdorp]], [[Lansingerland]] | Noordoos= [[Zuidplas]] | Wes= [[Schiedam]] | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Capelle aan den IJssel]], [[Krimpen aan den IJssel]] | Suidwes= [[Voorne aan Zee]], [[Nissewaard]] | Suid= [[Albrandswaard]], [[Barendrecht]] | Suidoos= [[Ridderkerk]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.rotterdam.nl Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/rotterdam Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/rotterdam/ AlleCijfers] (statistiek) {{IJsselmonde}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rotterdam| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Zuid-Holland]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] q8pftvq6fy9e4sq0b6vnzy3l9if8ux9 2 39044 2893505 2887264 2026-04-13T12:52:05Z Oesjaar 7467 /* Voorbladartikels */ Opdateer! 2893505 wikitext text/x-wiki {{Babel|af|en-4|de-1|}} [[Beeld:User Oesjaar.png|duimnael|regs|Oesjaar]] {{Gebruiker Gebruikersboksies omraam| {{Gebruikersbydraes|19700}} {{Sjabloon:Gebruikersnederigheid|19700}} [[Lêer:Editor - lapis matter iii.jpg|centre|duimnael|[[:en:Wikipedia:Service awards#Vanguard Editor (or Grand_Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|"Vanguard Editor" of Grand Gom (sien onder)]]<br />(17 jaar, 276&nbsp;000+)<br /><small>Toegeken deur Aliwal2012</small>]] [[Lêer:Gom.jpg|regs|duimnael|[[:en:Wikipedia:Vanguard Editor|"Vanguard Editor" or Grand Gom,]]<br />is the Highest Togneme of the Encyclopedia and since 2025 Oesjaar is entitled to keep the floor plan of The Great Library of Alecyclopedias, including its ancient access keys.]] {{vyftienjaargemeenskap}} {{Gebruiker Suid-Afrika}} {{Gebruiker administrateur}} {{Gebruiker burokraat}} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Andorra |land=Andorra |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Belgium |land=België |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Botswana |land=Botswana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Brazil |land=Brasilië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Democratic Republic of the Congo |land=Demokratiese Republiek die Kongo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Denmark |land=Denemarke |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Germany |land=Duitsland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Egypt |land=Egipte |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=England |land=Engeland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ethiopia |land=Ethiopië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Finland |land=Finland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=France |land=Frankryk |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ghana |land=Ghana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Italy |land=Italië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ivory Coast |land=Ivoorkus |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Kenya |land=Kenia |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Lesotho |land=Lesotho |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritania |land=Mauritanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritius |land=Mauritius |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mexico |land=Mexico |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Morocco |land=Morocco |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mozambique |land=Mosambiek |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Namibia |land=Namibië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Netherlands |land=Nederland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Norway |land=Noorweë |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Senegal |land=Senegal |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Scotland |land=Skotland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Spain |land=Spanje |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Swaziland |land=Swaziland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Sweden |land=Swede |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Switzerland |land=Switserland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Tanzania |land=Tanzanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Togo |land=Togo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Zambia |land=Zambië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} }} [[Lêer:Translation Barnstar.svg|thumb|Thank you for reviewing the translation of the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. Your work helps to ensure a high quality text will be available to the community.]] Ons het tans '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikels. In my eerste 10 jaar (bereik op 6/1/2019) betrokke hier het ek reeds 5264 artikels geskep! Die 10 jaar was ongelooflik; wat 'n avontuur! Na 15 jaar (bereik op 6/1/2024) het ek 14,628 artikels en 1,156 kategorieë geskep, 225 066 verbeteringe gedoen en 30 535 verbeteringe op Wikidata gedoen! Dit is 'n voorreg! * Ek het op 12/01/2019 die 100,000 wysiging mylpaal op globale Wiki bereik! * Op 28/04/2019 het ek my 100,000ste wysiging op die Afrikaanse Wiki aangebring! * Op 18/11/2019 het ek my 110,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring. * Op 22/12/2020 skep ek my 6,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aloe bussei]]''. * Op 6/1/2021 verwerf ek '''Grootmeesterredakteur''' status met my twaalfde jaar hier! * Op 11/1/2021 het ek my 135,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring. * Op 29/1/2021 het ek my 130,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 3/3/2021 het ek my 140,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring. * Op 14/5/2021 het ek my 135,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 12/6/2021 skep ek my 7,000ste artikel. * Op 15/7/2021 het ek my 150,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 30/7/2021 het ek my 140,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 17/9/2021 skep ek my 8,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Pauridia curculigoides]]'' * Op 16/10/2021 het ek my 160,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 21/1/2022 skep ek my 9,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aspalathus spiculata]]'' * Op 30/1/2022 het ek my 150,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 1/3/2022 het ek my 170,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 9/7/2022 het ek my 10,000ste artikel geskep: [[Lunar Orbiter 2]]! * Op 4/8/2022 het ek my 180,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 14/8/2022 het ek my 160,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 28/11/2022 het ek my 190,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 20/12/2022 het ek my 170,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 16/02/2023 het ek my 200,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 30/3/2023 het ek my 12,000ste artikel geskep: [[Senegalia donaldi‎]]! * Op 4/6/2023 het ek my 180,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 26/06/2023 het ek my 210,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 26/07/2023 het ek my 13,000ste artikel geskep: [[Pterocarpus dubius]]! * Op 1/11/2023 het ek my 14,000ste artikel geskep: [[Holothrix culveri]]! * Op 26/12/2023 het ek my 190,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 18/2/2024 het ek my 15,000ste artikel geskep: [[Malephora pienaarii]]! * Op 15/7/2024 het ek my 16,000ste artikel geskep: [[Xylopia letestui]]! * Op 19/7/2024 het ek my 200,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 6/12/2024 het ek my 17,000ste artikel geskep: [[Oxalis semiloba]]! * Op 15/6/2025 het ek my 18,000ste artikel geskep: [[Cyathula braunii]]! * Op 4/11/2025 het ek my 19,000ste artikel geskep: [[Grewia oncopetala]] == Voorbladartikels == My doelwit van 'n voorbladartikel is bereik toe die [[Boeing B-17 Flying Fortress]] op 4 November 2019 op die voorblad gepryk het! * Op 1 Januarie 2020 verskyn my tweede voorbladartikel: [[Turboskroef]]! * In week 8 van 2020 het my derde voorbladartikel verskyn: [[Sherman Firefly]]. * In week 48 van 2020 het my vierde voorbladartikel verskyn: [[Tiger I-tenk]]. * In week 2 van 2021 het my vyfde voorbladartikel verskyn: [[Mariner 4]]. * In week 14 van 2021 het my sesde voorbladartikel verskyn: [[Pioneer 11]]. * In week 35 van 2021 het my sewende voorbladartikel verskyn: [[USS Maryland (BB-46)]]. * In week 29 van 2022 het my agste voorbladartikel verskyn: [[Centurion (tenk)]]. * In week 49 van 2022 het my negende voorbladartikel verskyn: [[USS Franklin (CV-13)]]. * In week 3 van 2023 het my tiende voorbladartikel verskyn: [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]]. * In week 51 van 2023 het my elfde voorbladartikel verskyn: [[Apollo 8]]. * In week 39 van 2024 het my twaalfde voorbladartikel verskyn: [[Geostasionêre wentelbaan]]. * In week 35 van 2025 het my dertiende voorbladartikel verskyn: [[Consolidated B-24 Liberator]]. * In week 16 van 2026 het my veertiende voorbladartikel verskyn: [[Apollo 13]]. Groete! Ek het begin [[bergfiets]]ry omrede my perd verdrink het tydens [[waterpolo]]! == Notas == {{div col|colwidth=22em}} * ''Annonaceae'' * ''[[Annona]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Artabotrys]]'' - foto's gelaai * ''[[Monanthotaxis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Hexalobus]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Monodora]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Xylopia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Monoon]]'' <uitheems> * ''[[Polyalthia]]'' <uitheems> * ''Picrodendraceae'' * ''[[Androstachys]]'' - foto's gelaai. * ''[[Hyaenanche]]'' - foto's gelaai. * ''Phyllanthaceae'' * ''[[Antidesma]]'' * ''[[Bridelia]]'' * ''[[Cleistanthus]]'' * ''[[Flueggea]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Heywoodia]]'' - foto gelaai en spesie geskep; montipies. * ''[[Hymenocardia]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Lachnostylis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Margaritaria]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Phyllanthus]]'' * ''[[Pseudolachnostylis]]''- monotipies, foto gelaai. * ''[[Pseudophyllanthus]]'' - monotipies, foto gelaai. * ''Peraceae'' * ''[[Clutia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. {{div col end}} == Ander dinge == * [[Gladiolus merianellus]] * [[Gladiolus jonquilliodorus]] * [[Protea venusta]] Hibried? * [[Moraea loubseri]] * [https://www.prolingua.org.za/dokumente/Plastiekwoordeboek.pdf Plastiekwoordeboek] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Candidates/Deon_Steyn Kandidaat] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:WikiProject_Tree_of_Life Tree of Life] == UCI == https://extranet.uci.ch/Commissaires/default.aspx muxt904jmrbggmgknm7mfq9jt9t9y86 0 42986 2893624 2763347 2026-04-13T19:03:26Z Sobaka 328 Normdata 2893624 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wapen |is_missile = Ja |name = V-2-vuurpyl |image= [[Lêer:Fusée V2.jpg|280px]] |caption = Peenemünde-Museum se replika van 'n V-2 |origin = {{vlagland|Nazi-Duitsland}} |type = onbemande geleide ballistiese vuurpyl |used_by = [[Tweede Wêreldoorlog]] * [[Wehrmacht]] * [[Schutzstaffel|SS]] '''Naoorlogs:''' * [[Verenigde Koninkryk]] * [[Verenigde State]] * [[Sowjetunie]] |manufacturer = Mittelwerk GmbH |designer = Heeresversuchsanstalt Peenemünde |unit_cost = 100&nbsp;000 RM in Januarie 1944, 50&nbsp;000 RM in Maart 1945<ref name=Kennedy>{{cite book |last=Kennedy |first=Gregory P. |title=Vengeance Weapon 2: The V-2 Guided Missile |year=1983 |publisher=Smithsonian Institution Press |location=Washington, DC |pages=27, 74}}</ref> |propellant = 3&nbsp;810&nbsp;kg 75% [[etanol]]<br />25% water<br />4&nbsp;910&nbsp;kg vloeibare suurstof |production_date = 16 Maart 1942–1945 (Nazi-Duitsland)<br />sommige naoorlogse gebruikers |service = 1944–1952 |engine = |weight = 12&nbsp;500&nbsp;kg |length = 14&nbsp;m |height = |diameter = 1,65&nbsp;m |wingspan = 3,56&nbsp;m |speed = Maksimaal: 5&nbsp;760&nbsp;km/h<br /> By impak: 2&nbsp;880&nbsp;km/h |vehicle_range = 320&nbsp;km |ceiling = |altitude = 88&nbsp;km maksimum hoogte op langafstandbaan<br /> 206&nbsp;km maksimum hoogte wanneer vertikaal afgevuur |filling = 1&nbsp;000&nbsp;kg; [[Amatol]] (plofbare gewig: 910&nbsp;kg) |guidance = Gyroskope om rigting te bepaal<br /> Müller-tipe hangende gyroskopiese versnelling vir die afsny van enjins op die meeste gebruikte vuurpyle<ref>10% van die Mittelwerk se vuurpyle het 'n geleidingsbalk vir afsny gebruik.</ref><ref name=Neufeld>{{cite book|last=Neufeld|first=Michael J|title=The Rocket and the Reich: Peenemünde and the Coming of the Ballistic Missile Era|url=https://archive.org/details/isbn_9780029228951|url-access=registration|year=1995|publisher=The Free Press|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780029228951/page/73 73], 74, 101, 281|access-date=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028112702/https://archive.org/details/isbn_9780029228951|archive-date=28 October 2019|url-status=live}}</ref> |detonation = Impak |launch_platform = Mobiele ([[Meillerwagen]]) }} Die '''V-2''' was die eerste onbemande geleide ballistiese [[vuurpyl]]. Die A-4 (Aggregat 4), later hernoem na V-2, was die opvolger van die V-1. Die hoofmotor van die vuurpyl het [[metanol]] en [[vloeibare suurstof]] as brandstof gebruik. Die brandstofpompe is aangedryf met [[waterstofperoksied]] en natriumpermanganaat. 'n V-2 kon 'n maksimum hoogte van 83 tot 93&nbsp;km bereik en het 'n reikafstand van tussen 321 en 362&nbsp;km gehad. Die plofkop het bestaan uit Amatol Fp60/40, het ongeveer 738&nbsp;kg geweeg en kon 'n hele blok huise in een slag vernietig. Net voor dit opgestyg het, het die V-2 sowat 4&nbsp;040&nbsp;kg geweeg. Die vuurpyl het een swaarteversnelling met opstyging bereik wat mettertyd toegeneem het tot met 8 swaarteversnellings net voor die motor afgeskakel is. Die vuurpyl het 'n valsnelheid van 3&nbsp;600&nbsp;km/h bereik en het sy teiken getref teen drie keer die [[spoed van klank]]. Die vuurpyl is vir die eerste keer in operasioneel gebruik op [[8 September]] [[1944]]; met [[Parys]] en [[Londen]] as teikens. Die V-2-offensief het geduur vanaf September 1944 tot en met Maart 1945. In hierdie periode is meer as 3&nbsp;000 vuurpyle afgevuur. Die gebied rondom [[Londen]] is deur meer as 500 V-2's getref en 'n paar honderd het verder weg neergekom. [[Londen]] en [[Antwerpen]] was eers belangrike teikens maar daar is ook vele V-2's op [[Ipswich]] en [[Norwich]] afgevuur, asook op die Geallieerde besette dele van [[België]], [[Frankryk]], [[Nederland]] en op die ou einde selfs op besette dele van [[Duitsland]]. == Aandrywing == [[Lêer:Bundesarchiv Bild 141-1879, Rakete V2 nach Start.jpg|duimnael|links|'n V-2 vuurpyl word gelanseer]] Die hoofmotor se brandstof het bestaan uit 'n mengsel van [[alkohol]] (75% [[etanol]] en 25% water) en vloeibare suurstof. Die stelsel het ongeveer 250 [[Newton|kN]] se stukrag met opstyging en sowat 725 kN se stukrag teen sy topsnelheid gelewer. Die vuurpylmotor het vir ongeveer 70 sekondes lank gebrand en die V-2 het 'n topsnelheid van 1&nbsp;341 meter per sekonde bereik. Die V-2 se motor het 'n groot hoeveelheid brandstof in die verbrandingskamer ingepomp deur middel van twee brandstofpompe wat deur 'n enkele gasturbine aangedryf is. Die gasturbine het teen 5000 toere per minuut gedraai en het twee spesiale brandstowwe gebruik: natriumpermanganaat (20%) en waterstofperoksied (80%); waarvan daar sowat 130 liter in 'n klein tenk gestoor is. Die vloeistof is uit die tenk uitgedruk deur saamgeperste stikstof wat in 'n gasbottel gestoor is. Die versterkte raam was 'n baie belangrike deel van die motor se ontwerp. Dit kon 250 kN se stukrag weerstaan maar was steeds baie lig gewees. == Geleiding == Die V-2 se geleiding het bestaan uit 'n gevorderde [[giroskoop|giroskopiese]] stelsel wat seine na die [[aërodinamika|aërodinamiese]] stuurvinne en lemme in die uitlaat van die verbrandingskamer gestuur het. Van die V-2 vuurpyle kon vanaf die grond gelei word deur 'n radiostraal wat op die missiel gerig was. Slegs sowat 25% van die V-2's het oor die gevorderde geleidingstelsel beskik; die meerderheid was voorsien van 'n growwe meganiese stelsel. Hierdie vuurpyle se akkuraatheid was beperk en kon teen die vuurpyl se maksimum reikafstand enige plek binne 'n radius van 7 tot 17&nbsp;km van die teiken af land. Die wapen was dus slegs geskik vir gebruik teen digbevolkte gebiede. Die wapen se akkuraatheid was aanmerklik beter op korter afstande. == Gebruik in die Tweede Wêreldoorlog == Die eerste V-2 het op die 7^de Oktober 1944 op [[Brasschaat]] geval. Byna 1&nbsp;300 V-2's is op [[Antwerpen]] afgevuur en het duisende sterftes tot gevolg gehad. In Engeland is meer as 2&nbsp;700 sterftes deur meer as 1&nbsp;100 V-2's veroorsaak wat hoofsaaklik vanaf [[Den Haag]] afgevuur is. In totaal is daar ongeveer 10&nbsp;000 vuurpyle gebou waarvan tussen 3&nbsp;000 en 4&nbsp;000 tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] afgevuur is. Die vuurpyle is grotendeels met behulp van slawe-arbeid gebou in 'n ondergrondse fabriek, Mittelbau-Dora te [[Nordhausen]] waar die V-1 en die Wasserfall ook vervaardig is. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} == Verdere leeswerk == * Cornwell, J., ''Hitler's scientists. Science, war and the devil's pact, Londen, Viking, [[2003]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|V-2}} * http://www.militair.net/Oorlogen/Tweede%20wereldoorlog/1944%20V-bommen%20Antwerpen/ * http://usasearch.gov/search?v%3Aproject=firstgov-noaa-images&query=V-2&x=8&y=6{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.v2rocket.com * http://www.astronautix.com/lvs/v2.htm * [http://www.v2platform.nl/ Oorsig van V2-lanserings uit Den Haag] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Wapentuig]] fim2mlp4k02vrf1mnxqyy5kebfuopo8 2893626 2893624 2026-04-13T19:04:02Z Sobaka 328 2893626 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wapen |is_missile = Ja |name = V-2-vuurpyl |image= [[Lêer:Fusée V2.jpg|280px]] |caption = Peenemünde-Museum se replika van 'n V-2 |origin = {{vlagland|Nazi-Duitsland}} |type = onbemande geleide ballistiese vuurpyl |used_by = [[Tweede Wêreldoorlog]] * [[Wehrmacht]] * [[Schutzstaffel|SS]] '''Naoorlogs:''' * [[Verenigde Koninkryk]] * [[Verenigde State]] * [[Sowjetunie]] |manufacturer = Mittelwerk GmbH |designer = Heeresversuchsanstalt Peenemünde |unit_cost = 100&nbsp;000 RM in Januarie 1944, 50&nbsp;000 RM in Maart 1945<ref name=Kennedy>{{cite book |last=Kennedy |first=Gregory P. |title=Vengeance Weapon 2: The V-2 Guided Missile |year=1983 |publisher=Smithsonian Institution Press |location=Washington, DC |pages=27, 74}}</ref> |propellant = 3&nbsp;810&nbsp;kg 75% [[etanol]]<br />25% water<br />4&nbsp;910&nbsp;kg vloeibare suurstof |production_date = 16 Maart 1942–1945 (Nazi-Duitsland)<br />sommige naoorlogse gebruikers |service = 1944–1952 |engine = |weight = 12&nbsp;500&nbsp;kg |length = 14&nbsp;m |height = |diameter = 1,65&nbsp;m |wingspan = 3,56&nbsp;m |speed = Maksimaal: 5&nbsp;760&nbsp;km/h<br /> By impak: 2&nbsp;880&nbsp;km/h |vehicle_range = 320&nbsp;km |ceiling = |altitude = 88&nbsp;km maksimum hoogte op langafstandbaan<br /> 206&nbsp;km maksimum hoogte wanneer vertikaal afgevuur |filling = 1&nbsp;000&nbsp;kg; [[Amatol]] (plofbare gewig: 910&nbsp;kg) |guidance = Gyroskope om rigting te bepaal<br /> Müller-tipe hangende gyroskopiese versnelling vir die afsny van enjins op die meeste gebruikte vuurpyle<ref>10% van die Mittelwerk se vuurpyle het 'n geleidingsbalk vir afsny gebruik.</ref><ref name=Neufeld>{{cite book|last=Neufeld|first=Michael J|title=The Rocket and the Reich: Peenemünde and the Coming of the Ballistic Missile Era|url=https://archive.org/details/isbn_9780029228951|url-access=registration|year=1995|publisher=The Free Press|location=New York|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780029228951/page/73 73], 74, 101, 281|access-date=15 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191028112702/https://archive.org/details/isbn_9780029228951|archive-date=28 October 2019|url-status=live}}</ref> |detonation = Impak |launch_platform = Mobiele ([[Meillerwagen]]) }} Die '''V-2''' was die eerste onbemande geleide ballistiese [[vuurpyl]]. Die A-4 (Aggregat 4), later hernoem na V-2, was die opvolger van die V-1. Die hoofmotor van die vuurpyl het [[metanol]] en [[vloeibare suurstof]] as brandstof gebruik. Die brandstofpompe is aangedryf met [[waterstofperoksied]] en natriumpermanganaat. 'n V-2 kon 'n maksimum hoogte van 83 tot 93&nbsp;km bereik en het 'n reikafstand van tussen 321 en 362&nbsp;km gehad. Die plofkop het bestaan uit Amatol Fp60/40, het ongeveer 738&nbsp;kg geweeg en kon 'n hele blok huise in een slag vernietig. Net voor dit opgestyg het, het die V-2 sowat 4&nbsp;040&nbsp;kg geweeg. Die vuurpyl het een swaarteversnelling met opstyging bereik wat mettertyd toegeneem het tot met 8 swaarteversnellings net voor die motor afgeskakel is. Die vuurpyl het 'n valsnelheid van 3&nbsp;600&nbsp;km/h bereik en het sy teiken getref teen drie keer die [[spoed van klank]]. Die vuurpyl is vir die eerste keer in operasioneel gebruik op [[8 September]] [[1944]]; met [[Parys]] en [[Londen]] as teikens. Die V-2-offensief het geduur vanaf September 1944 tot en met Maart 1945. In hierdie periode is meer as 3&nbsp;000 vuurpyle afgevuur. Die gebied rondom [[Londen]] is deur meer as 500 V-2's getref en 'n paar honderd het verder weg neergekom. [[Londen]] en [[Antwerpen]] was eers belangrike teikens maar daar is ook vele V-2's op [[Ipswich]] en [[Norwich]] afgevuur, asook op die Geallieerde besette dele van [[België]], [[Frankryk]], [[Nederland]] en op die ou einde selfs op besette dele van [[Duitsland]]. == Aandrywing == [[Lêer:Bundesarchiv Bild 141-1879, Rakete V2 nach Start.jpg|duimnael|links|'n V-2 vuurpyl word gelanseer]] Die hoofmotor se brandstof het bestaan uit 'n mengsel van [[alkohol]] (75% [[etanol]] en 25% water) en vloeibare suurstof. Die stelsel het ongeveer 250 [[Newton|kN]] se stukrag met opstyging en sowat 725 kN se stukrag teen sy topsnelheid gelewer. Die vuurpylmotor het vir ongeveer 70 sekondes lank gebrand en die V-2 het 'n topsnelheid van 1&nbsp;341 meter per sekonde bereik. Die V-2 se motor het 'n groot hoeveelheid brandstof in die verbrandingskamer ingepomp deur middel van twee brandstofpompe wat deur 'n enkele gasturbine aangedryf is. Die gasturbine het teen 5000 toere per minuut gedraai en het twee spesiale brandstowwe gebruik: natriumpermanganaat (20%) en waterstofperoksied (80%); waarvan daar sowat 130 liter in 'n klein tenk gestoor is. Die vloeistof is uit die tenk uitgedruk deur saamgeperste stikstof wat in 'n gasbottel gestoor is. Die versterkte raam was 'n baie belangrike deel van die motor se ontwerp. Dit kon 250 kN se stukrag weerstaan maar was steeds baie lig gewees. == Geleiding == Die V-2 se geleiding het bestaan uit 'n gevorderde [[giroskoop|giroskopiese]] stelsel wat seine na die [[aërodinamika|aërodinamiese]] stuurvinne en lemme in die uitlaat van die verbrandingskamer gestuur het. Van die V-2 vuurpyle kon vanaf die grond gelei word deur 'n radiostraal wat op die missiel gerig was. Slegs sowat 25% van die V-2's het oor die gevorderde geleidingstelsel beskik; die meerderheid was voorsien van 'n growwe meganiese stelsel. Hierdie vuurpyle se akkuraatheid was beperk en kon teen die vuurpyl se maksimum reikafstand enige plek binne 'n radius van 7 tot 17&nbsp;km van die teiken af land. Die wapen was dus slegs geskik vir gebruik teen digbevolkte gebiede. Die wapen se akkuraatheid was aanmerklik beter op korter afstande. == Gebruik in die Tweede Wêreldoorlog == Die eerste V-2 het op die 7^de Oktober 1944 op [[Brasschaat]] geval. Byna 1&nbsp;300 V-2's is op [[Antwerpen]] afgevuur en het duisende sterftes tot gevolg gehad. In Engeland is meer as 2&nbsp;700 sterftes deur meer as 1&nbsp;100 V-2's veroorsaak wat hoofsaaklik vanaf [[Den Haag]] afgevuur is. In totaal is daar ongeveer 10&nbsp;000 vuurpyle gebou waarvan tussen 3&nbsp;000 en 4&nbsp;000 tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] afgevuur is. Die vuurpyle is grotendeels met behulp van slawe-arbeid gebou in 'n ondergrondse fabriek, Mittelbau-Dora te [[Nordhausen]] waar die V-1 en die Wasserfall ook vervaardig is. == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leeswerk == * Cornwell, J., ''Hitler's scientists. Science, war and the devil's pact, Londen, Viking, [[2003]] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|V-2}} * http://www.militair.net/Oorlogen/Tweede%20wereldoorlog/1944%20V-bommen%20Antwerpen/ * http://usasearch.gov/search?v%3Aproject=firstgov-noaa-images&query=V-2&x=8&y=6{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.v2rocket.com * http://www.astronautix.com/lvs/v2.htm * [http://www.v2platform.nl/ Oorsig van V2-lanserings uit Den Haag] {{Normdata}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Wapentuig]] c49vetfcdttnm76fjjj0zbtjizn6jvl 0 50841 2893742 2765403 2026-04-14T01:58:43Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2893742 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Lazio | beeld = [[Lêer:S.S._Lazio_logo.svg|150px]] | vollenaam = Società Sportiva Lazio S.p.A. | bynaam = ''I Biancocelesti'' (Die Wit-en-Hemelbloues)<br/>''I Biancazzurri'' (Die Wit-en-Bloues)<br/>''Le Aquile'' (Die Arende)<br/>''Gli Aquilotti'' (Die Jong Arende) | stigting = {{Start date and age|1900|01|09|df=yes}} | stadion = Stadio Olimpico | kapasiteit = 70 634 | eienaar = Claudio Lotito (66,70%) | voorsitter = Claudio Lotito | titel = Hoofafrigter | afrigter = Maurizio Sarri | liga = Serie A | seisoen = 2024/25 | posisie = | patroon_la1 = _lazio2526h | patroon_b1 = _lazio2526h | patroon_ra1 = _lazio2526h | patroon_sh1 = _lazio2526h | patroon_so1 = _lazio2526hl | linkerarm1 = 88bff7 | liggaam1 = 88bff7 | regterarm1 = 88bff7 | broek1 = | kouse1 = | patroon_la2 = _lazio2526a | patroon_b2 = _lazio2526a | patroon_ra2 = _lazio2526a | patroon_sh2 = _lazio2526a | patroon_so2 = _lazio2526al | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = 37434d | kouse2 = 37434d | patroon_la3 = _lazio2526t | patroon_b3 = _lazio2526t }} '''Società Sportiva Lazio''' is 'n [[sokker]]klub uit [[Rome]] in die [[Deelstate van Italië|deelstaat]] [[Lazio]] in [[Italië]]. == Erelys == '''Italiaans Kampioen''' (2) *1973-74, 1999-00 '''Beker van Italië''' (6) *1958, 1997-98, 1999-00, 2003-04, 2008-09, 2012-13 '''Italiaanse Supercup''' (3) *1998, 2000, 2009 '''UEFA Cup Winner's Cup''' (1) *1998-99 '''UEFA Super Cup''' (1) *1999 '''Beker van die Alpe''' (1) *1971 == (ex-)sokkerspelers == * [[Alen Boksic]] * [[Giorgio Chinaglia]] * [[Bruno Giordano]] * [[Roberto Mancini]] * [[Pavel Nedved]] * [[Alessandro Nesta]] * [[Silvio Piola]] * [[Marcelo Salas]] * [[Giuseppe Signori]] * [[Juan Sebastian Veron]] == Eksterne skakels == * [http://www.sslazio.it SS Lazio] {{Saadjie}} {{Serie A}} {{DEFAULTSORT:Lazio, Società Sportiva}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerklubs]] [[Kategorie:Sport in Rome]] kch1tvdxa5vthy16gnvpqawq2hx0ihj 2893743 2893742 2026-04-14T01:59:32Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2893743 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Lazio | beeld = [[Lêer:S.S._Lazio_logo.svg|150px]] | vollenaam = Società Sportiva Lazio S.p.A. | bynaam = ''I Biancocelesti'' (Die Wit-en-Hemelbloues)<br/>''I Biancazzurri'' (Die Wit-en-Bloues)<br/>''Le Aquile'' (Die Arende)<br/>''Gli Aquilotti'' (Die Jong Arende) | stigting = {{Start date and age|1900|01|09|df=yes}} | stadion = Stadio Olimpico | kapasiteit = 70 634 | eienaar = Claudio Lotito (66,70%) | voorsitter = Claudio Lotito | titel = Hoofafrigter | afrigter = Maurizio Sarri | liga = [[Serie A]] | seisoen = 2024/25 | posisie = | patroon_la1 = _lazio2526h | patroon_b1 = _lazio2526h | patroon_ra1 = _lazio2526h | patroon_sh1 = _lazio2526h | patroon_so1 = _lazio2526hl | linkerarm1 = 88bff7 | liggaam1 = 88bff7 | regterarm1 = 88bff7 | broek1 = | kouse1 = | patroon_la2 = _lazio2526a | patroon_b2 = _lazio2526a | patroon_ra2 = _lazio2526a | patroon_sh2 = _lazio2526a | patroon_so2 = _lazio2526al | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = 37434d | kouse2 = 37434d | patroon_la3 = _lazio2526t | patroon_b3 = _lazio2526t }} '''Società Sportiva Lazio''' is 'n [[sokker]]klub uit [[Rome]] in die [[Deelstate van Italië|deelstaat]] [[Lazio]] in [[Italië]]. == Erelys == '''Italiaans Kampioen''' (2) *1973-74, 1999-00 '''Beker van Italië''' (6) *1958, 1997-98, 1999-00, 2003-04, 2008-09, 2012-13 '''Italiaanse Supercup''' (3) *1998, 2000, 2009 '''UEFA Cup Winner's Cup''' (1) *1998-99 '''UEFA Super Cup''' (1) *1999 '''Beker van die Alpe''' (1) *1971 == (ex-)sokkerspelers == * [[Alen Boksic]] * [[Giorgio Chinaglia]] * [[Bruno Giordano]] * [[Roberto Mancini]] * [[Pavel Nedved]] * [[Alessandro Nesta]] * [[Silvio Piola]] * [[Marcelo Salas]] * [[Giuseppe Signori]] * [[Juan Sebastian Veron]] == Eksterne skakels == * [http://www.sslazio.it SS Lazio] {{Saadjie}} {{Serie A}} {{DEFAULTSORT:Lazio, Società Sportiva}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerklubs]] [[Kategorie:Sport in Rome]] 6arjk8n9d4l5mwa5tger0p9ftt0ju54 2893744 2893743 2026-04-14T02:00:12Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2893744 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Lazio | beeld = [[Lêer:S.S._Lazio_logo.svg|150px]] | vollenaam = Società Sportiva Lazio S.p.A. | bynaam = ''I Biancocelesti'' (Die Wit-en-Hemelbloues)<br/>''I Biancazzurri'' (Die Wit-en-Bloues)<br/>''Le Aquile'' (Die Arende)<br/>''Gli Aquilotti'' (Die Jong Arende) | stigting = {{Start date and age|1900|01|09|df=yes}} | stadion = Stadio Olimpico | kapasiteit = 70 634 | eienaar = Claudio Lotito (66,70%) | voorsitter = Claudio Lotito | titel = Hoofafrigter | afrigter = Maurizio Sarri | liga = [[Serie A]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 7de van 20 | patroon_la1 = _lazio2526h | patroon_b1 = _lazio2526h | patroon_ra1 = _lazio2526h | patroon_sh1 = _lazio2526h | patroon_so1 = _lazio2526hl | linkerarm1 = 88bff7 | liggaam1 = 88bff7 | regterarm1 = 88bff7 | broek1 = | kouse1 = | patroon_la2 = _lazio2526a | patroon_b2 = _lazio2526a | patroon_ra2 = _lazio2526a | patroon_sh2 = _lazio2526a | patroon_so2 = _lazio2526al | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = 37434d | kouse2 = 37434d | patroon_la3 = _lazio2526t | patroon_b3 = _lazio2526t }} '''Società Sportiva Lazio''' is 'n [[sokker]]klub uit [[Rome]] in die [[Deelstate van Italië|deelstaat]] [[Lazio]] in [[Italië]]. == Erelys == '''Italiaans Kampioen''' (2) *1973-74, 1999-00 '''Beker van Italië''' (6) *1958, 1997-98, 1999-00, 2003-04, 2008-09, 2012-13 '''Italiaanse Supercup''' (3) *1998, 2000, 2009 '''UEFA Cup Winner's Cup''' (1) *1998-99 '''UEFA Super Cup''' (1) *1999 '''Beker van die Alpe''' (1) *1971 == (ex-)sokkerspelers == * [[Alen Boksic]] * [[Giorgio Chinaglia]] * [[Bruno Giordano]] * [[Roberto Mancini]] * [[Pavel Nedved]] * [[Alessandro Nesta]] * [[Silvio Piola]] * [[Marcelo Salas]] * [[Giuseppe Signori]] * [[Juan Sebastian Veron]] == Eksterne skakels == * [http://www.sslazio.it SS Lazio] {{Saadjie}} {{Serie A}} {{DEFAULTSORT:Lazio, Società Sportiva}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerklubs]] [[Kategorie:Sport in Rome]] qvr7r3lxl22bt03go1m5swf47hbxx8t 2893745 2893744 2026-04-14T02:00:51Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2893745 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Lazio | beeld = [[Lêer:S.S._Lazio_logo.svg|150px]] | vollenaam = Società Sportiva Lazio S.p.A. | bynaam = ''I Biancocelesti'' (Die Wit-en-Hemelbloues)<br/>''I Biancazzurri'' (Die Wit-en-Bloues)<br/>''Le Aquile'' (Die Arende)<br/>''Gli Aquilotti'' (Die Jong Arende) | stigting = {{Start date and age|1900|01|09|df=yes}} | stadion = Stadio Olimpico | kapasiteit = 70 634 | eienaar = Claudio Lotito (66,70%) | voorsitter = Claudio Lotito | titel = Hoofafrigter | afrigter = Maurizio Sarri | liga = [[Serie A]] | seisoen = 2024/25 | posisie = 7de van 20 | patroon_la1 = _lazio2526h | patroon_b1 = _lazio2526h | patroon_ra1 = _lazio2526h | patroon_sh1 = _lazio2526h | patroon_so1 = _lazio2526hl | linkerarm1 = 88bff7 | liggaam1 = 88bff7 | regterarm1 = 88bff7 | broek1 = | kouse1 = | patroon_la2 = _lazio2526a | patroon_b2 = _lazio2526a | patroon_ra2 = _lazio2526a | patroon_sh2 = _lazio2526a | patroon_so2 = _lazio2526al | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = 37434d | kouse2 = 37434d | patroon_la3 = _lazio2526t | patroon_b3 = _lazio2526t }} '''Società Sportiva Lazio''' is 'n [[sokker]]klub uit [[Rome]] in die [[Deelstate van Italië|deelstaat]] [[Lazio]] in [[Italië]]. == Erelys == '''Italiaans Kampioen''' (2) *1973-74, 1999-00 '''Beker van Italië''' (6) *1958, 1997-98, 1999-00, 2003-04, 2008-09, 2012-13 '''Italiaanse Supercup''' (3) *1998, 2000, 2009 '''UEFA Cup Winner's Cup''' (1) *1998-99 '''UEFA Super Cup''' (1) *1999 '''Beker van die Alpe''' (1) *1971 == (ex-)sokkerspelers == * [[Alen Boksic]] * [[Giorgio Chinaglia]] * [[Bruno Giordano]] * [[Roberto Mancini]] * [[Pavel Nedved]] * [[Alessandro Nesta]] * [[Silvio Piola]] * [[Marcelo Salas]] * [[Giuseppe Signori]] * [[Juan Sebastian Veron]] == Eksterne skakels == * [http://www.sslazio.it SS Lazio] {{Sokkersaadjie}} {{Serie A}} {{DEFAULTSORT:Lazio, Società Sportiva}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerklubs]] [[Kategorie:Sport in Rome]] cqotvtdsifipst87x4jn734cqz5kbbo 0 67488 2893634 2852053 2026-04-13T19:26:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893634 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bossaffraan | image = | taxon = Elaeodendron croceum | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) DC., (1825) | synonyms =* ''Cassine crocea'' <small>(Thunb.) C.Presl</small> * ''Crocoxylon croceum'' <small>(Thunb.) N.Robson</small> * ''Crocoxylon excelsum'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Elaeodendron capense'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Elaeodendron verrucosum'' <small>Kunth</small> * ''Ilex crocea'' <small>Thunb.</small> * ''Ochna capensis'' <small>Kunth</small> * ''Rhamnus capensis'' <small>Spreng.</small> }} Die '''bossaffraan''' (''Elaeodendron croceum'') is 'n immergroen [[plant]] wat as 'n [[struik]] of 'n klein [[boom]]pie voorkom. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Suid-Afrika]] waar dit in die [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Oos-Kaap]] asook [[Mosambiek]] voorkom. Dit groei vanaf seevlak tot by ongeveer 900&nbsp;m bo seevlak. Die boom se [[bas]] is grys en dun en dikwels met mos bedek. Die helder-oranje binnebas skyn op plekke deur. Die blare blink, teenoorstaande en het skerp tande langs hul rante. Die boom se FSA-nommer is 415.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1870-2 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160659-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] lv93xlbfq29207j271xnxfosedb7aw5 2893692 2893634 2026-04-13T20:03:06Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Kategorie 2893692 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bossaffraan | image = | taxon = Elaeodendron croceum | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) DC., (1825) | synonyms =* ''Cassine crocea'' <small>(Thunb.) C.Presl</small> * ''Crocoxylon croceum'' <small>(Thunb.) N.Robson</small> * ''Crocoxylon excelsum'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Elaeodendron capense'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Elaeodendron verrucosum'' <small>Kunth</small> * ''Ilex crocea'' <small>Thunb.</small> * ''Ochna capensis'' <small>Kunth</small> * ''Rhamnus capensis'' <small>Spreng.</small> }} Die '''bossaffraan''' (''Elaeodendron croceum'') is 'n immergroen [[plant]] wat as 'n [[struik]] of 'n klein [[boom]]pie voorkom. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Suid-Afrika]] waar dit in die [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Oos-Kaap]] asook [[Mosambiek]] voorkom. Dit groei vanaf seevlak tot by ongeveer 900&nbsp;m bo seevlak. Die boom se [[bas]] is grys en dun en dikwels met mos bedek. Die helder-oranje binnebas skyn op plekke deur. Die blare blink, teenoorstaande en het skerp tande langs hul rante. Die boom se FSA-nommer is 415.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1870-2 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160659-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|croceum ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] j0jmke6flgwe2hgrqh6s5b6nkxz0hos 2893693 2893692 2026-04-13T20:03:16Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Verbeter 2893693 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bossaffraan | image = | taxon = Elaeodendron croceum | authority = ([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) DC., (1825) | synonyms =* ''Cassine crocea'' <small>(Thunb.) C.Presl</small> * ''Crocoxylon croceum'' <small>(Thunb.) N.Robson</small> * ''Crocoxylon excelsum'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Elaeodendron capense'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Elaeodendron verrucosum'' <small>Kunth</small> * ''Ilex crocea'' <small>Thunb.</small> * ''Ochna capensis'' <small>Kunth</small> * ''Rhamnus capensis'' <small>Spreng.</small> }} Die '''bossaffraan''' (''Elaeodendron croceum'') is 'n immergroen [[plant]] wat as 'n [[struik]] of 'n klein [[boom]]pie voorkom. Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Suid-Afrika]] waar dit in die [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Oos-Kaap]] asook [[Mosambiek]] voorkom. Dit groei vanaf seevlak tot by ongeveer 900&nbsp;m bo seevlak. Die boom se [[bas]] is grys en dun en dikwels met mos bedek. Die helder-oranje binnebas skyn op plekke deur. Die blare blink, teenoorstaande en het skerp tande langs hul rante. Die boom se FSA-nommer is 415.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1870-2 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160659-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|croceum]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 1gw63pefjgz2w4scfkc0gs1ldgdvp3q 0 67642 2893492 2863880 2026-04-13T12:18:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893492 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Kleinblaarsaffraan | image = | taxon = Elaeodendron zeyheri | authority = (Sond.) Turcz., (1824) | synonyms =* ''Cassine schinoides'' <small>(Spreng.) R.H.Archer</small> * ''Hartogia angustifolia'' <small>Turcz.</small> * ''Hartogia capensis'' <small>L.f.</small> * ''Hartogia lanceolata'' <small>Eckl. & Zeyh. ex Szyszył.</small> * ''Hartogia multiflora'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia riparia'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Hartogia schinoides'' <small>C.A.Sm.</small> * ''Hartogiella schinoides'' <small>(Spreng.) Codd</small> * ''Schrebera schinoides'' <small>Thunb.</small> }} Die '''kleinblaarsaffraan''' (''Elaeodendron zeyheri'') is 'n middelgroot [[boom]] wat voorkom in hoogliggende woude vanaf die [[Wes-Kaap]] tot by [[KwaZulu-Natal]]. In Engels staan die boom bekend as die ''Small leaved saffronwood''. Die donkergroen blare is gewoonlik teenoorstaande gerangskik. Elke blaar het meestal wyd gespasieerde vlak tande langs sy rand. Die hout is rooi maar die binnebas en wortels is diep geel. Die spesie word ook as sinoniem met die [[Kokoboom]] beskou. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1875-41 REDLIST Sanbi] * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160728-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 5u67xovz2whlt3ydx6iq6gevzkqpsna 2893494 2893492 2026-04-13T12:25:08Z Oesjaar 7467 Ai, die ouderdom. 2893494 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Kleinblaarsaffraan | image = | taxon = Elaeodendron zeyheri | authority = (Sond.) Turcz., (1824) | synonyms =* ''Salacia zeyheri'' <small>Planch. ex Harv.</small> * ''Rhamnus zeyheri'' <small>Spreng. ex Sond.</small> }} Die '''kleinblaarsaffraan''' (''Elaeodendron zeyheri'') is 'n middelgroot [[boom]] wat voorkom in hoogliggende woude vanaf die [[Wes-Kaap]] tot by [[KwaZulu-Natal]]. In Engels staan die boom bekend as die ''Small leaved saffronwood''. Die donkergroen blare is gewoonlik teenoorstaande gerangskik. Elke blaar het meestal wyd gespasieerde vlak tande langs sy rand. Die hout is rooi maar die binnebas en wortels is diep geel. Die spesie word ook as sinoniem met die [[Kokoboom]] beskou. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1870-33 REDLIST Sanbi] * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160754-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] epb4yoj8smxfyeufa0b3joj16lkfbzu 2893695 2893494 2026-04-13T20:04:52Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2893695 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Kleinblaarsaffraan | image = | taxon = Elaeodendron zeyheri | authority = (Sond.) Turcz., (1824) | synonyms =* ''Salacia zeyheri'' <small>Planch. ex Harv.</small> * ''Rhamnus zeyheri'' <small>Spreng. ex Sond.</small> }} Die '''kleinblaarsaffraan''' (''Elaeodendron zeyheri'') is 'n middelgroot [[boom]] wat voorkom in hoogliggende woude vanaf die [[Wes-Kaap]] tot by [[KwaZulu-Natal]]. In Engels staan die boom bekend as die ''Small leaved saffronwood''. Die donkergroen blare is gewoonlik teenoorstaande gerangskik. Elke blaar het meestal wyd gespasieerde vlak tande langs sy rand. Die hout is rooi maar die binnebas en wortels is diep geel. Die spesie word ook as sinoniem met die [[Kokoboom]] beskou. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1870-33 REDLIST Sanbi] * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160754-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|zeyheri]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] lg306tl0e22ostjprb5i899x0o70x32 100 72087 2893632 2467154 2026-04-13T19:22:15Z BurgertB 2401 2893632 wikitext text/x-wiki [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] • [[Akkedis (sterrebeeld)|Akkedis]] • [[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]] • [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] • [[Arend (sterrebeeld)|Arend]] • [[Beeldhouer (sterrebeeld)|Beeldhouer]] • [[Beker (sterrebeeld)|Beker]] • [[Berenike se Hare]] • [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] • [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] • [[Dolfyn (sterrebeeld)|Dolfyn]] • [[Draak (sterrebeeld)|Draak]] • [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] • [[Duif (sterrebeeld)|Duif]] • [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] • [[Eridanus (sterrebeeld)|Eridanus]] • [[Feniks (sterrebeeld)|Feniks]] • [[Graveerstif (sterrebeeld)|Graveerstif]] • [[Groot Beer]] • [[Groot Hond (sterrebeeld)|Groot Hond]] • [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] • [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] • [[Horlosie (sterrebeeld)|Horlosie]] • [[Indiër (sterrebeeld)|Indiër]] • [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] • [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] • [[Kameelperd (sterrebeeld)|Kameelperd]] • [[Kameleon (sterrebeeld)|Kameleon]] • [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] • [[Kefeus (sterrebeeld)|Kefeus]] • [[Kiel (sterrebeeld)|Kiel]] • [[Klein Beer]] • [[Klein Hond (sterrebeeld)|Klein Hond]] • [[Klein Leeu]] • [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] • [[Kompas (sterrebeeld)|Kompas]] • [[Kraai (sterrebeeld)|Kraai]] • [[Kraanvoël (sterrebeeld)|Kraanvoël]] • [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] • [[Net (sterrebeeld)|Net]] • [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] • [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] • [[Lugpomp (sterrebeeld)|Lugpomp]] • [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] • [[Mikroskoop (sterrebeeld)|Mikroskoop]] • [[Noordelike Kroon]] • [[Noordelike Waterslang]] • [[Oktant (sterrebeeld)|Oktant]] • [[Oond (sterrebeeld)|Oond]] • [[Paradysvoël (sterrebeeld)|Paradysvoël]] • [[Passer (sterrebeeld)|Passer]] • [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] • [[Pou (sterrebeeld)|Pou]] • [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] • [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] • [[Rooikat (sterrebeeld)|Rooikat]] • [[Seile (sterrebeeld)|Seile]] • [[Sekstant (sterrebeeld)|Sekstant]] • [[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] • [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] • [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] • [[Skilder (sterrebeeld)|Skilder]] • [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] • [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] • [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] • [[Suidelike Driehoek]] • [[Suidelike Kroon|Suidelike Kroon]] • [[Suidelike Vis]] • [[Suidelike Waterslang]] • [[Suiderkruis]] • [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] • [[Swaardvis (sterrebeeld)|Swaardvis]] • [[Tafel (sterrebeeld)|Tafel]] • [[Teleskoop (sterrebeeld)|Teleskoop]] • [[Toekan (sterrebeeld)|Toekan]] • [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] • [[Veewagter (sterrebeeld)|Veewagter]] • [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] • [[Vlieënde Perd]] • [[Vlieënde Vis]] • [[Vlieg (sterrebeeld)|Vlieg]] • [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] • [[Vul (sterrebeeld)|Vul]] • [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] • [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] • [[Weegskaal (sterrebeeld)|Weegskaal]] • [[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] • [[Wolf (sterrebeeld)|Wolf]] ;Asterismes Die sterrebeelde hierbo is die 88 amptelik erken sterrebeelde, wat in [[1928]] en [[1930]] in [[Leiden]] ([[Nederland]]) deur die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] vasgelê is. In teenstelling hiermee word ’n asterisme, of [[sterrepatroon]], nie amptelik erken nie; dit is dikwels deel van 'n erkende sterrebeeld. Voorbeelde daarvan is die [[Drie Konings]] of [[Plejades_(sterreswerm)|Sewe Susters]]. a5oc54ypu9qrvox34egybftkts8k334 2893633 2893632 2026-04-13T19:23:49Z BurgertB 2401 2893633 wikitext text/x-wiki [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] • [[Akkedis (sterrebeeld)|Akkedis]] • [[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]] • [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] • [[Arend (sterrebeeld)|Arend]] • [[Beeldhouer (sterrebeeld)|Beeldhouer]] • [[Beker (sterrebeeld)|Beker]] • [[Berenike se Hare]] • [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] • [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] • [[Dolfyn (sterrebeeld)|Dolfyn]] • [[Draak (sterrebeeld)|Draak]] • [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] • [[Duif (sterrebeeld)|Duif]] • [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] • [[Eridanus (sterrebeeld)|Eridanus]] • [[Feniks (sterrebeeld)|Feniks]] • [[Graveerstif (sterrebeeld)|Graveerstif]] • [[Groot Beer]] • [[Groot Hond (sterrebeeld)|Groot Hond]] • [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] • [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] • [[Horlosie (sterrebeeld)|Horlosie]] • [[Indiër (sterrebeeld)|Indiër]] • [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] • [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] • [[Kameelperd (sterrebeeld)|Kameelperd]] • [[Kameleon (sterrebeeld)|Kameleon]] • [[Kassiopeia (sterrebeeld)|Kassiopeia]] • [[Kefeus (sterrebeeld)|Kefeus]] • [[Kiel (sterrebeeld)|Kiel]] • [[Klein Beer]] • [[Klein Hond (sterrebeeld)|Klein Hond]] • [[Klein Leeu]] • [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] • [[Kompas (sterrebeeld)|Kompas]] • [[Kraai (sterrebeeld)|Kraai]] • [[Kraanvoël (sterrebeeld)|Kraanvoël]] • [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] • [[Net (sterrebeeld)|Net]] • [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] • [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] • [[Lugpomp (sterrebeeld)|Lugpomp]] • [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] • [[Mikroskoop (sterrebeeld)|Mikroskoop]] • [[Noordelike Kroon]] • [[Noordelike Waterslang]] • [[Oktant (sterrebeeld)|Oktant]] • [[Oond (sterrebeeld)|Oond]] • [[Paradysvoël (sterrebeeld)|Paradysvoël]] • [[Passer (sterrebeeld)|Passer]] • [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] • [[Pou (sterrebeeld)|Pou]] • [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] • [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] • [[Rooikat (sterrebeeld)|Rooikat]] • [[Seile (sterrebeeld)|Seile]] • [[Sekstant (sterrebeeld)|Sekstant]] • [[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] • [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] • [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] • [[Skilder (sterrebeeld)|Skilder]] • [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] • [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] • [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] • [[Suidelike Driehoek]] • [[Suidelike Kroon|Suidelike Kroon]] • [[Suidelike Vis]] • [[Suidelike Waterslang]] • [[Suiderkruis]] • [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] • [[Swaardvis (sterrebeeld)|Swaardvis]] • [[Tafel (sterrebeeld)|Tafel]] • [[Teleskoop (sterrebeeld)|Teleskoop]] • [[Toekan (sterrebeeld)|Toekan]] • [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] • [[Veewagter (sterrebeeld)|Veewagter]] • [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] • [[Vlieënde Perd]] • [[Vlieënde Vis]] • [[Vlieg (sterrebeeld)|Vlieg]] • [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] • [[Vul (sterrebeeld)|Vul]] • [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] • [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] • [[Weegskaal (sterrebeeld)|Weegskaal]] • [[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] • [[Wolf (sterrebeeld)|Wolf]] ;Asterismes Die sterrebeelde hierbo is die 88 amptelik erkende sterrebeelde, wat in [[1928]] en [[1930]] in [[Leiden]] ([[Nederland]]) deur die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] vasgelê is. In teenstelling hiermee word ’n asterisme, of [[sterrepatroon]], nie amptelik erken nie; dit is dikwels deel van 'n erkende sterrebeeld. Voorbeelde daarvan is die [[Drie Konings]] of [[Plejades_(sterreswerm)|Sewe Susters]]. l5lxjll2u56ovtnshyf2v1wc2iv5ka1 0 83412 2893771 2890649 2026-04-14T05:42:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893771 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Bauhinia | titelweergawe=''Bauhinia'' | image = Bauhinia × blakeana (Kachnar) in Hyderabad, AP W IMG 1463.jpg | image_caption = ''[[Bauhinia variegata]]'' | taxon = Bauhinia | authority = Plum. ex [[Carl Linnaeus|L.]],<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |title=Genus: ''Bauhinia'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-03-29 |accessdate=2010-12-06 |archive-date=2012-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503085928/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |url-status=dead }}</ref> (1753) | type_species = ''[[Bauhinia divaricata|B. divaricata]]'' | type_species_authority = <small>L.</small> | subdivision_ranks = <center>Spesies</center> | subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] | synonyms =* ''Bracteolanthus'' <small>de Wit</small> * ''Cardenasia'' <small>Rusby</small> * ''Caspareopsis'' <small>Britton & Rose</small> * ''Casparia'' <small>Kunth</small> * ''Pauletia'' <small>Cav.</small> * ''Schnella'' <small>Raddi</small> * ''Tournaya'' <small>A.Schmitz</small><ref name="GRIN"/> |}} '''''Bauhinia''''' is 'n [[plant]] [[genus]] wat hoort tot die sub-familie ''[[Caesalpinioideae]]'' in die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. Plante van die genus het merkwaardige tweelobbige of diep ingekeepte [[blaar|blare]]. Die blare lyk baie soos dié van 'n skoenlapper. Bykans alle [[spesie]]s in die genus dra groot en aanskoulike blomme en peule wat normaalweg oopbars om sade vry te stel. Daar is tans 194 spesies wat tot die genus hoort.<ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327181-2</ref> == Spesies == === Boom spesies === * [[Bosbeesklou]] (''Bauhinia tomentosa'') * [[Bauhinia natalensis|Fynbauhinia]] (''Bauhinia natalensis'') * [[Bauhinia bowkeri|Keibauhinia]] (''Bauhinia bowkeri'') * [[Koffiebeesklou]] of Kalaharibauhinia (''Bauhinia petersiana'') * [[Vlam-van-die-vlakte]] (''Bauhinia galpinii'') == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Bauhinia}} * {{Wikispecies-inlyn|Bauhinia}} * {{ITIS|ID=26490|taxon=''Bauhinia''}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bauhinia| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] mmtsn7mwlbo8mj3kxx0cko5rq6f9eof 2893772 2893771 2026-04-14T05:43:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893772 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Bauhinia | titelweergawe=''Bauhinia'' | image = Bauhinia × blakeana (Kachnar) in Hyderabad, AP W IMG 1463.jpg | image_caption = ''[[Bauhinia variegata]]'' | taxon = Bauhinia | authority = Plum. ex [[Carl Linnaeus|L.]],<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |title=Genus: ''Bauhinia'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-03-29 |accessdate=2010-12-06 |archive-date=2012-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503085928/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |url-status=dead }}</ref> (1753) | type_species = ''[[Bauhinia divaricata|B. divaricata]]'' | type_species_authority = <small>L.</small> | subdivision_ranks = <center>Spesies</center> | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms =* ''Bracteolanthus'' <small>de Wit</small> * ''Cardenasia'' <small>Rusby</small> * ''Caspareopsis'' <small>Britton & Rose</small> * ''Casparia'' <small>Kunth</small> * ''Pauletia'' <small>Cav.</small> * ''Schnella'' <small>Raddi</small> * ''Tournaya'' <small>A.Schmitz</small><ref name="GRIN"/> |}} '''''Bauhinia''''' is 'n [[plant]] [[genus]] wat hoort tot die sub-familie ''[[Caesalpinioideae]]'' in die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. Plante van die genus het merkwaardige tweelobbige of diep ingekeepte [[blaar|blare]]. Die blare lyk baie soos dié van 'n skoenlapper. Bykans alle [[spesie]]s in die genus dra groot en aanskoulike blomme en peule wat normaalweg oopbars om sade vry te stel. Daar is tans 194 spesies wat tot die genus hoort.<ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327181-2</ref> == Spesies == === Boom spesies === * [[Bosbeesklou]] (''Bauhinia tomentosa'') * [[Bauhinia natalensis|Fynbauhinia]] (''Bauhinia natalensis'') * [[Bauhinia bowkeri|Keibauhinia]] (''Bauhinia bowkeri'') * [[Koffiebeesklou]] of Kalaharibauhinia (''Bauhinia petersiana'') * [[Vlam-van-die-vlakte]] (''Bauhinia galpinii'') == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Bauhinia}} * {{Wikispecies-inlyn|Bauhinia}} * {{ITIS|ID=26490|taxon=''Bauhinia''}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bauhinia| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] a0mt12rulkif25ncr7yo98ylppeogfs 0 83688 2893600 2883969 2026-04-13T17:36:42Z JMK 649 +prent, notoc, teksdetails 2893600 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Witkershout | image = Pterocelastrus echinatus, habitus, Little Eden.jpg | image_caption = Groeivorm in De Tweedespruitbewaria, Gauteng | status = LC | status_system = iucn3.1 | taxon = Pterocelastrus echinatu | authority = N.E.Br., 1906 | synonyms = * ''Gymnosporia nyasica'' <small>Burtt Davy & Hutch.</small> * ''Pterocelastrus galpinii'' <small>Loes.</small> * ''Pterocelastrus rehmannii'' <small>Davison</small> }} __NOTOC__ Die '''witkershout''' (''Pterocelastrus echinatus'') is 'n [[boom]] wat voorkom vanaf die noordelike dele van die [[Oos-Kaap]] tot in die [[Soutpansberg]], en ook in die oostelike hooglande van [[Zimbabwe]] en aanliggende [[Mosambiek]]. Dit is ook [[inheems]] aan [[Eswatini]] en [[Malawi]]. Die boom se [[vrug]]te lyk baie soos dié van die [[kershout]] maar die horings is groter en sagter. Die [[blaar|blare]] is smal en die takkies rooi. Die boom se FSA-nommer is 405.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> In Engels staan dit bekend as die ''white cherrywood''. == Fotogalery == <gallery> Pterocelastrus echinatus, struik, Little Eden.jpg|<center>Struik Pterocelastrus echinatus, loof, Little Eden.jpg|<center>Loof Pterocelastrus echinatus02.jpg|<center>Blomme Pterocelastrus echinatus01.jpg|<center>Vrugte </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1876-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:162433-1 Plants of the World On;ine] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Pterocelastrus echinatu}} * {{Wikispecies-inlyn|Pterocelastrus echinatu}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pterocelastrus| ]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] nh1ia1kxu9iw7gv8hgvgqd7q9rgkzn7 0 83701 2893635 2852776 2026-04-13T19:31:33Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2893635 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = iucn3.1 | name = Bosveldsaffraan | image = | taxon = Elaeodendron transvaalense | authority = (Burtt Davy) R.H.Archer (1998) | synonyms = * ''Cassine transvaalensis'' <small>(Burtt Davy) Codd</small> * ''Crocoxylon transvaalense'' <small>(Burtt Davy) N.Robson</small> * ''Pseudocassine transvaalensis'' <small>(Burtt Davy) Bredell</small> * ''Salacia transvaalensis'' <small>Burtt Davy</small> }} Die '''Bosveldsaffraan''' (''Elaeodendron transvaalense'') is 'n klein [[boom]]pie wat [[inheems]] is in [[Angola]], [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In [[Suid-Afrika]] kom die boom in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en [[Noordwes]] voor. Die boom groei op miershope en langs waterlope in bosveldhabitat. Die boom se FSA-nommer is 416.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Verwysings== {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1870-36 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1002454-1 Plants of the World Online] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 250nfzv5lsnbxf2b3b4qpyo4pqw16bg 2893694 2893635 2026-04-13T20:04:08Z Oesjaar 7467 Kategorie bygevoeg. 2893694 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = iucn3.1 | name = Bosveldsaffraan | image = | taxon = Elaeodendron transvaalense | authority = (Burtt Davy) R.H.Archer (1998) | synonyms = * ''Cassine transvaalensis'' <small>(Burtt Davy) Codd</small> * ''Crocoxylon transvaalense'' <small>(Burtt Davy) N.Robson</small> * ''Pseudocassine transvaalensis'' <small>(Burtt Davy) Bredell</small> * ''Salacia transvaalensis'' <small>Burtt Davy</small> }} Die '''Bosveldsaffraan''' (''Elaeodendron transvaalense'') is 'n klein [[boom]]pie wat [[inheems]] is in [[Angola]], [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In [[Suid-Afrika]] kom die boom in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en [[Noordwes]] voor. Die boom groei op miershope en langs waterlope in bosveldhabitat. Die boom se FSA-nommer is 416.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Verwysings== {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1870-36 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1002454-1 Plants of the World Online] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|transvaalense]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] nec18thxnh4dyu9p0ap4qibzpd7jrsd 0 87255 2893543 2892256 2026-04-13T15:22:53Z Gaius le Roux 203341 /* Shackleton 1716 */ 2893543 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Avro Shackleton |subsjabloon= |beeld=Beeld:Avro Shackleton MR3 in flight c1955.jpg |byskrif=<center>'n Shackleton MR3 in 1955</center> |tipe=Maritieme patrollievliegtuig |vervaardiger=Avro |ontwerper= |eerste vlug=9 Maart 1949 |bekendstelling= |vrygestel=April 1951 |onttrek=1990 |status=Onttrek |hoofgebruiker=[[Britse Lugmag]] en <br/>[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig=1951-1958 |aantal gebou=185 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=Avro Lincoln |variante met eie artikels= }} Die '''Avro Shackleton''' was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] langafstand- maritieme patrollievliegtuig vir gebruik deur die [[Britse Lugmag]] (RAF) en die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM). Dit is ontwikkel deur Avro uit die [[Avro Lincoln]] [[bomwerper]], self 'n ontwikkeling van die beroemde [[Avro Lancaster]] bomwerper. Die tipe se nooiensvlug was in 1949 en is vernoem na die Suidpool-ontdekkingsreisiger Sir Ernest Shackleton. Aanvanklik (1958-1970) is dit slegs gebruik vir opsporing en bestryding van [[duikboot|duikbote]], maar in die tydperk 1957 tot 1984 ook as maritieme patrollievliegtuig in die lugmag van Suid-Afrika. Die Avro Shackleton maritieme verkenningsvliegtuig het ’n gespannehuidromp en Avro Tudor- en Lincoln-komponente gehad. Die bewapening van hierdie vliegtuig het uit vier 20 mm-kanonne, twee masjiengewere, diepteladings en/of -bomme bestaan en hy het ’n neusgemonteerde maritieme radaraftaster gehad. Daar was die Shackleton MR.1-, MR.2- en MR.3-variant. Laasgenoemde variant het die volgende gehad: ’n driewielonderstel, hulp-Viper 203-turbostraalenjins, ’n verbeterde stuurkajuitkap en vlerkpuntenke (wat hierdie variant ’n uithouvermoë van 24 uur gegee het), maar het nie rugkoepels gehad nie. Die SALM het agt van die 34 MR.3-vliegtuie wat gebou is, ontvang.<ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=108 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == Shackleton MR.1’s is vanaf 1951 deur 120 Eskader en ander kuskommandementeskaders van die RAF in gebruik geneem. Altesaam 77 eenhede is geproduseer en dit het MR.1A’s met wyer buitenste naselle ingesluit. Die eerste van 69 MR.2’s, elk met ’n vaartbelynde neus en radar onder die agterste deel van die romp wat teen ’n hoek van 360 grade kon aftas het in 1952 in die Verenigde Koninkryk en op Malta begin diens doen. ’n Totaal van 34 Shackleton MR.3’s is in 1957 aan die RAF (26) en die SALM (agt) verkoop. Nommer 8 Eskader van die RAF het in 1971 by Kinloss hervorm met Shackleton MR.3’s wat in AEW.2’s omskep is (11 van hulle was in 1979 operasioneel). Die AEW.2’s het groot buikradarkoepels  vir vroeëwaarskuwing-take gehad. Die Shackleton MR.3 het vier enjins, brandstoftenke op die vlerkpunte en twee kanonne in die neus gehad.<ref name=":0" /> === Die SALM === [[Lêer:1717 2005-12-02 FAYP 018 LR 800x533 bw2.jpg|duimnael|250x250px|Afleweringskleurskema]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het op 4 Junie 1954 agt Shackleton MR Merk 3’s bestel. Die Shackleton Merk 3 was ’n opgegradeerde weergawe van die Merk 2 wat deur die Britse Lugmag gebruik is. Die eerste twee vliegtuie, nommers 1716 en 1717, is op 21 Mei 1957 formeel by Avro se Woodford-vliegveld in Engeland aan die SALM oorhandig. Die Shackletons met die reeksnommers 1716 en 1717 het op 18 Augustus 1957 by Lugmagbasis Waterkloof gearriveer. Die tipe was bestem om vir maritieme patrollietake deur 35 Eskader gebruik te word. Een vliegtuig het in die middel van Februarie 1958 in die nuus gekom toe hy onafgebroke vir 14,5 uur gevlieg het (op daardie tydstip was dit ’n plaaslike rekord). Sy roete het hom van [[Lugmagbasis Waterkloof]] na [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Lughawe DF Malan]] oor [[Beitbrug]], die grens met [[Betsjoeanaland]] (nou Botswana), [[Katima Mulilo]] in die Caprivi-strook en die mond van die [[Kunenerivier]] op die noordelike grens van Suidwes-Afrika (nou Namibië) geneem. Die reeksnommers 1716 tot 1723 is aan die Shackletons toegeken en die tipe is van die begin tot die einde deur 35 Eskader bedryf. [[Lêer:25 Mail drop South African Air Force Shackleton Atlantic Aug1971.jpg|duimnael|250x250px|Posaflewering Augustus 1971]] Operasies waaraan Shackletons deelgeneem het, was die sinking van die olietenkskip die ''Wafra'', en die redding van die bemanning van ’n SALM-[[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] wat neergestort het. Shackleton 1719 het die ''Wafra'' op 12 Maart 1971 met diepteladings gesink. Die Buccaneer is tydens sy afleweringsvlug op 30 Oktober 1965 verloor. Shackleton 1721, wat vanaf [[Bissau]] aan die weskus van Afrika gevlieg het, het die dinghie met die twee oorlewendes opgespoor en ’n tweede Shackleton, 1722, wat tydelik op die eiland Ascension gebaseer was, het deur die nag wag gehou en die Nederlandse skip ''Randfontein'' gelei na waar die oorlewendes was. Werk is aan die vlerksparre van die Shackletons gedoen. Dit is ingevolge fase 2 gedoen – met die oorspronklike Shackletons wat as fase 1-vliegtuie bekend was. Die lewe van die Shackleton-vlerksparre was op 4300 vliegure gestel, en Shackletons nommers 1716 en 1717 het hierdie perk vroeg in die 1970’s genader. Shackleton 1716 is op 29 Maart 1973 na Lugmagbasis Ysterplaat gevlieg en na Nommer 2 Vliegtuigversieningseenheid se loods geneem, waar hy uitmekaargehaal is en die hoofkomponente en ander onderdele vervang en opgeknap is. Die Shackleton is ook volledig herbedraad. Teen die tyd wat 1716 sy eerste toetsvlug op 25 April 1976 voltooi het, was 1717 reeds in die proses om soortgelyke instandhouding te ontvang. Alles op 1717 is, anders as in die geval van 1716, plaaslik gedoen. (Die middelste deel van 1716 se hoofspar is na die Verenigde Koninkryk vir opknapping gestuur.) Toe 1717 sy toetsvlug op 4 Oktober 1977 gevlieg het, was die opknappingswerk van die sparre voltooi. Nommer 1723 was die eerste SALM-Shackleton wat op 22 Oktober 1977 as gevolg van sy sparlewe permanent gehok is. Daarna is die Shackletons die een na die ander gehok totdat net drie lugwaardig was, naamlik 1716, 1721 en 1722. [[Lêer:1982-10 Shackleton 1717 c.jpg|duimnael|250x250px|Shackleton 1717 word in circa Oktober 1982 op patrollie gesien.]] Hoewel die vlerksparlewe van die Shackletons ’n bepalende faktor was, was dit die kritieke tekort aan onderdele vir die Rolls-Royce Griffon-enjins wat uiteindelik die einde van die SALM-vliegtuie beteken het. Die Shackleton-vloot is in Januarie 1979 as gevolg van vermoeidheid van die suierstange van die enjins gehok. ’n Ondersoek het aan die lig gebring dat die suierstange in ses Griffon-enjins tydens ’n vroeër opknapping vervang is. In die geval van die ander vliegtuie is die suierstange plaaslik vervang. Die gevolg was dat die Shackletons vyf jaar se lewe bygekry het. Kaapstad het op 23 November 1984 die laaste drie lugwaardige Shackletons vaarwel toegeroep. Shackletons nommers 1716 en 1721 het op 4 Desember 1984 by Lugmagbasis Swartkop aangekom, waar hulle aan die SALM-museum oorhandig is. Nommer 1722 het by DF Malan-lughawe agtergebly. Die ander drie vliegtuie, nommers 1717, 1719 en 1723, was sonder die belangrikste toerusting en enjins by Ysterplaat geparkeer. Nota: Die bogenoemde paragrawe is op ’n Aviation Society of Africa-tydskrif, Brent 2005 en ''Squadrons'' gegrond.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Vosloo |first=Louis |date=October-November-December 1984 |title=The Shackletons retire – The End of an Era |journal=African Air Review |volume=11 |pages=9 to 11 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> <ref name=":2">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=335 |language=en}}</ref> <ref name=":3">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=315 to 318 |language=en}}</ref> Besonderhede van die vliegtuie wat deur die SALM bedryf is {| class="wikitable" | valign="top" |Nommer en kode | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Afleweringsdatum | valign="top" |Gebeure |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1716/J | valign="top" |1526 | valign="top" |1957-08-18 | valign="top" |21 Mei 1957 aan SALM oorhandig; 18 Augustus 1957 by Waterkloof aangekom |- | valign="top" |1717/O | valign="top" |1527 | valign="top" |1957-08-18 | valign="top" |21 Mei 1957 aan SALM oorhandig; 18 Augustus 1957 by Waterkloof aangekom |- | valign="top" |1718/K | valign="top" |1528 | valign="top" |1957-08-19 | valign="top" |eerste keer in Julie 1957 gevlieg; 19 Augustus 1957 by Waterkloof aangekom; 9 November 1959 noodlanding by DF Malan-lughawe; op 8 Augustus 1963 in ongeluk afgeskryf |- | valign="top" |1719/L | valign="top" |1529 | valign="top" |1957-10-13 | valign="top" |volgens ASA Okt-Nov-Des 1984 op 25 Oktober 1957 in Suid-Afrika aangekom |- | valign="top" |1720/M | valign="top" |1530 | valign="top" |1957-10-13 | valign="top" |volgens ASA Okt-Nov-Des 1984 op 25 Oktober 1957 in Suid-Afrika aangekom; 18 September 1961 gedurende kringvlugte en landingsoefeninge neergestort, op die plek herstel, T-vormige loods rondom hom gebou; 28 Oktober 1983 as statiese museumuitstalling onthul |- | valign="top" |1721/N | valign="top" |1531 | valign="top" |1958-02-26 | valign="top" |in Suid-Afrika aangekom; 10 September 1962 noodlanding by [[Lugmagbasis Ysterplaat|Lugmagstasie Ysterplaat]] |- | valign="top" |1722/P | valign="top" |1532 | valign="top" |1958-02-26 | valign="top" |in Suid-Afrika aangekom; 7 Julie 1960 sonder neuswiel by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] geland |- | valign="top" |1723/Q | valign="top" |1533 | valign="top" |1958-02-26 | valign="top" |in Suid-Afrika aangekom |} Die bogenoemde tabel is gegrond op die bronne wat hierbo aangehaal word.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><gallery mode="packed"> Lêer:1700 1982-01-30 FAYP 018a dig LR 800x486.jpg|Welkome gesig vir vlugtelinge Lêer:1716 1982-01-29 Yplt 472 resize.jpg|Kontraroterende lugskroewe </gallery> === Die geskiedenis van 35 Eskader === * Die eenheid het in Januarie 1957 na Lugmagstasie Ysterplaat in die Kaap begin verhuis en die verskuiwing is teen 18 Augustus 1957 voltooi. * Die Shackletons is tot 18 September 1961 vanaf Ysterplaat bedryf (maar ekstra brandstof is vir langer vlugte by Lughawe DF Malan ingeneem). * Nadat ’n T-vormige loods rondom Shackleton 1720 gebou is om hom ná sy ongeluk op 18 September 1961 te herstel, was dit die begin van ’n permanente teenwoordigheid by DF Malan. Hierdie paragraaf is op ''Squadrons'' en 'n ASA-nuusbrief gegrond.<ref name=":1" /> <ref name=":3" /><gallery mode="packed"> Lêer:1700 1985-02-03 FASK 151 resize.jpg|35 Eskader-wapen Lêer:6867 1977-02-09 FACT 410 LR her cr 600x364.jpg|35 Eskader-loodse Lêer:1700 1982-01-30 FAYP 155 resize.jpg|Vliegvertoning 30 Januarie 1982 Lêer:1700 1982-01-30 FAYP 146a resize.jpg|Vliegvertoning 30 Januarie 1982 Lêer:1716 1984-08-14 FACT 040b resize.jpg|Loodse militêre deel DF Malan </gallery> === Verslag oor die Shackletons nadat hulle aan diens onttrek is === [[Lêer:1717 1986-07-03 FAYP 044b dig shd25 her cr 1008x612.jpg|duimnael|250x250px]] Die Shackletons met die reeksnommers 1716/J, 1721/N en 1722/P is in Desember 1984 aan die SALM-museum oorhandig, Twee van hierdie vliegtuie, 1716 en 1721, is van hulle basis by die Lughawe DF Malan naby Kaapstad na Lugmagbasis Swartkop naby Pretoria gevlieg, waar hulle enjins laat loop word. Shackleton 1722 het by 35 Eskader gebly en sy enjins word ook laat loop.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |title=Preserved Aircraft in S.A., Shackleton Mk 3 |journal=Air Africana |issue=88/1 |pages=24 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> In die meegaande foto word drie Shackletons op 3 Julie 1986 by Ysterplaat gesien. Shackleton 1717 is eerste aan die linkerkant en nommer 1723 is tweede van links. Die derde Shackleton is waarskynlik 1719. Daar word op bladsy 11 van die African Air Review van Oktober-November-Desember 1984 gemeld dat Shackletons 1716, 1719 en 1723 sonder die belangrikste toerusting en hulle enjins by Ysterplaat geparkeer was. Die vliegtuig met die reeksnommer 1719, wat tans by die Kaapstadse Waterfront is, is in ’n baie swak toestand en gaan geskrap word. Daar word verwag dat die Shackleton by Midmardam geskuif gaan word. Daar is nog vier ander vliegtuie – een is by SALM-museum Swartkop, een is ’n hekwag by Ysterplaat, nog een is in ’n vlieënde toestand in Kaapstad en die Coca-Cola Shackleton is bo-op ’n motorhawe se dak suidwes van Johannesburg.<ref>{{Cite journal |last1=Wootton |last2= De Ruijter |first1=John |first2= André |date=April 1995 |title=Various news items, SAAF Shackletons |journal=Monthly Newsletter of the Aviation Society of Africa |pages=1 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> === Individuele SALM-Shackletons === ==== Shackleton 1716 ==== Die Shackleton met die reeksnommer 1716 het die konstruksienommer 1526 gehad en is op 21 Mei 1957 aan die SALM oorhandig en het in die Noordsee aan ’n gesamentlike oefening van die Britse, Amerikaanse en Nederlandse magte deelgeneem voordat hy saam met nommer 1717 huis toe in Suid-Afrika gevlieg het. Die paar het in Augustus 1957 by Waterkloof aangekom. Nommer 1716 was die eerste Shackleton wat rondom die middelste deel van die 1970’s opgeknap is en nuwe vlerksparre gekry het. Hy is saam met die res van die vloot in 1984 aan diens onttrek en saam met nommer 1721 op 4 Desember 1984 by Swartkop aan die SALM-museum afgelewer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=1986 |title=Aircraft of the S.A.A.F. Museum, Avro 716 Shackleton MR.3 Serial 1716 |journal=Air Africana |issue=1 |pages=17 |via=Aviation Society of Africa}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:1716 1982-01-29 Yplt 471a resize.jpg|1716/J 29 Januarie 1982 Lêer:1716 1983-10-06 FALA 841b dust LR lias 800x486.jpg|1716/J Lanseria Oktober 1983 Lêer:1716 1983-10-06 FALA 837d resize.jpg|1716/J Lanseria Oktober 1983 Lêer:1716 1983-10-06 FALA 844 ELshd 800x486.jpg|1716/J Lanseria Oktober 1983 Lêer:1716 1984-08-14 FACT 023b dust shd50 her 800x486.jpg|1716/J DF Malan Aug 1984 Lêer:1716 1984-08-14 FACT 002 her cr 837x486.jpg|1716/J DF Malan Augustus 1984 Lêer:1716 1991-05-18 FASK 095 spot LR ELshd 600x364.jpg|1716/J Swartkop Mei 1991 Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|1716/J Swartkop Mei 1991 Lêer:1716 1991-05-18 FASK 098 LR ELshd 600x384.jpg|1716/J Swartkop Mei 1991 Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|1716/J Swartkop Aug 1993 Lêer:SAAF Avro Shackleton MR3 Shevelev-1.jpg|1716 se wrak in Saharawoestyn </gallery> ==== Shackleton 1717 ==== Die Avro Shackleton met die reeksnommer 1717/O (konstruksienommer 1527) was een van twee vliegtuie wat ná oorhandiging op 21 Mei 1957 in Engeland vir diensondervinding met die kuskommandement van die RAF na die Shackleton-basis van die RAF by Mawgan gegaan het. Die masjien het op 18 Augustus 1957 in Suid-Afrika aangekom. Ná sy onttrekking aan diens is Shackleton 1717/O by Midmar ten toon gestel. Hy is per boot van Kaapstad na Durban vervoer en toe per pad op 14 Oktober 1987 na Midmardam, waar die Nasionale Parkeraad ’n museum gehad het wat verskillende voertuie, ’n sleepboot en talle ander items insluit as deel van die toeristefasiliteit wat die raad daar gehad het.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /><gallery mode="packed"> Lêer:1717 1982-01-29 FAYP 248 her 72dpi.jpg|1717/O Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1717 1986-07-03 FAYP 045b dig shd50 her 800x486.jpg|1717/O Julie 1986 Ysterplaat Lêer:1717 1988-05-08 Midmar Dam 977 631x400.jpg|1717/O Midmar 1988 </gallery> ==== Shackleton 1718 ==== [[Lêer:In memory of the Shakleton 1718 crew, South Africa 1963.jpg|geen|duimnael|250x250px|Shackleton 1718/K is op 8 Augustus 1963 in ’n ongeluk afgeskryf. Al die bemanningslede het omgekom. Hierdie gedenkteken is vir die bemanning van 1718 opgerig.]] ==== Shackleton 1719 ==== Shackleton 1719/L het die konstruksienommer 1529 gehad en is in Oktober 1957 afgelewer. Ná sy onttrekking aan diens is die vliegtuig’n kort afstand van Ysterplaat in Kaapstad na die vliegveld by Stellenbosch geneem, waar dit buite die klubhuis ten toon gestel is. Daar word in Air Africana 88/1 berig dat die toestand van die masjien tans swak is, aangesien dit ’n geruime tyd in die oopte by Lugmagbasis Ysterplaat gestoor was, maar daar word gehoop om dit, minstens kosmeties, tot ’n redelike standaard te restoureer.<ref name=":2" /> <ref name=":4" /> Shackleton 1719/L is later by die Waterfront in Tafelbaaihawe in Kaapstad ten toon gestel. Daar is in ’n ASA-nuusbrief van 1995 berig dat die vliegtuig op 28 Maart 1995 sonder vlerke by die Waterfront gesien is. Die ontwikkelaars van die gebied wil die vliegtuig nie meer hê nie en hy sal moontlik afgedank word, aangesien dit feitlik onmoontlik is om hom uit sy bestaande posisie te kry.<ref>{{Cite journal |last=Wootton and De Ruijter |first=John and André |date=April 1995 |title=MISCELLANEOUS INFORMATION |journal=Monthly Newsletter of the Aviation Society of Africa |pages=Last page |via=Aviation Society of Africa}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:1719 1982-01-29 FAYP 829 ELshd stof 600x364.jpg|1719/L Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1719 1982-01-29 FAYP 831 ELshd stof 600x364.jpg|1719/L Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1719 1990-01-26 FASH 984 ELshd 624x400.jpg|1719/L Stellenbosch 1990 </gallery> ==== Shackleton 1720 ==== Shackleton 1720 (konstruksienommer 1530) het op 25 Oktober 1957 in Suid-Afrika aangekom. Tydens kringvlugte en oefenlandings op 18 September 1961 by Lughawe DF Malan het hierdie Shackleton ’n probleem met ’n tweede stuurboordenjin tydens ’n nadering na Aanloopbaan 01 ondervind. Omdat die onderstel en klappe ontplooi was, het die masjien maneuvreringspoed verloor en grond toe getuimel en te kort geland. Hoewel die vliegtuig ernstige skade opgedoen het, is hy op die plek van die ongeluk herstel en het later weer gevlieg. Die eerste SALM-Shackleton wat gepreserveer is, was nommer 1720/M. <ref name=":2" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /><gallery mode="packed"> Lêer:1720 1982-01-30 FAYP 020a resize.jpg|1720/M Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1720 as 1717 2005-12-02 FAYP 022 ELshd 600x400.jpg|Hekwag Ysterplaat Des 2005 </gallery> ==== Shackleton 1721 ==== Die Avro Shackleton MR.3 met die reeksnommer 1721 (konstruksienommer 1531) het op 26 Februarie 1958 in Suid-Afrika aangekom. Die vliegtuig het op 10 September 1962 ’n noodlanding by Ysterplaat uitgevoer.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:1721 1982-01-30 FAYP 836 shd25 her shrp 600x364.jpg|1721/N Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|1721/N Swartkop Mei 1991 Lêer:1721 2003-02-09 FASK 058 el 600x450.jpg|1721/N Swartkop Feb 2003 Lêer:1721 2008-05-31 FASK 003 EL 600x400.jpg|1721/N Swartkop Mei 2008 Lêer:1721 2014-09-19 FASK 5316b cr shd50 600x400.jpg|1721/N Swartkop Sep 2014 </gallery> ==== Shackleton 1722 ==== Die Avro Shackleton MR.3 met die reeksnommer 1722 (konstruksienommer 1532) het op 26 Februarie 1958 in Suid-Afrika aangekom. Die vliegtuig moes op 7 Julie 1960 as gevolg van ’n vasgeklemde neuswiel van ekstra brandstof ontslae raak en sonder neuswiel by Lugmagbasis Langebaanweg land. Nommer 1722 het later deel van die SALM-museum by Lugmagbasis Ysterplaat geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:1722 2005-12-02 FAYP 029 LR 800x533.jpg|1722/P Ysterplaat 2 Des 2005 Lêer:1722 2005-12-02 FAYP 027 LR 800x533.jpg|1722/P Ysterplaat 2 Des 2005 Lêer:1722 2006-09-21 FAYP 236 EL 600x400.jpg|1722/P Ysterplaat 21 Sep 2006 </gallery> ==== Shackleton 1723 ==== Die Avro Shackleton met die reeksnommer 1723/Q (konstruksienommer 1533) het op 26 Februarie 1958 in Suid-Afrika aangekom. Shackleton 1723 was die eerste een wat permanent gehok is. Die masjien was ’n tyd lank by Lugmagbasis Ysterplaat geparkeer. Daarna het hy op 5 Maart 1987 die Vickers Viking by Vic de Villiers se motorhawe by Uncle Charly’s vervang.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /><gallery mode="packed"> Lêer:1723 1986-07-03 FAYP 046b dig shd50 her 800x486.jpg|1723 Ysterplaat 3 Julie 1986 Lêer:1723 1990-03-23 Uncle Charly's 970 ELshd 603x400.jpg|1723 23 Maart 1990 Lêer:1723 1990-03-23 Uncle Charly's 971 ELshd 603x400.jpg|1723 23 Maart 1990 </gallery> Shackleton 1723/Q by die motorhawe by Uncle Charly’s is later in ’n Sasol-kleurskema oorgeverf.<gallery mode="packed"> Lêer:Unmarked Avro 696 Shackleton MR3 ( 1723 ) (7690027924).jpg|1723 Sasol-skema Lêer:Unmarked Avro 696 Shackleton MR3 ( 1723 ) (7690028656).jpg|1723 Sasol-skema </gallery> == Ongeluk == [[Beeld:SAAF Avro Shackleton MR3 Shevelev-1.jpg|duimnael|regs|240px|'n Suid-Afrikaanse Lugmag Avro Shackleton-wrak lê in die Saharawoestyn. (Neergestort op 13 Julie 1994)]] Op 8 Augustus 1963 het 'n Shackleton (reg. 1718/K) van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] in die [[Stettynsberge]] vasgevlieg en al 13 bemanningslede het omgekom.<ref>https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19630808-0</ref> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Avro Shackleton M.R.2: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 4 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Rolls-Royce Griffon 57A V-12 |- | Kraglewering per motor | 2&nbsp;455 perdekrag |- | Vlerkspan |36,58 m |- | Lengte |26,59 m |- | Hoogte |5,1 m |- | Vlerkoppervlakte |132 m² |- | Maks. opstygmassa |39&nbsp;044 kg |- | Maks. snelheid |500 km/h |- | Operasionele hoogte | 6&nbsp;405m |- | Togafstand: | 5&nbsp;440km |- | Klimvermoë | 260&nbsp;m per minuut |- | Bewapening | Twee 20 mm masjiengewere<br/> in neus- en stertskiettorings.<br/> maks. bomvrag van 8&nbsp;172 kg. |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Patrollievliegtuie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] icpy3p8lhoxxu0wb9rodol1qlazvf9m 2893544 2893543 2026-04-13T15:30:34Z Gaius le Roux 203341 /* Shackleton 1716 */ 2893544 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Avro Shackleton |subsjabloon= |beeld=Beeld:Avro Shackleton MR3 in flight c1955.jpg |byskrif=<center>'n Shackleton MR3 in 1955</center> |tipe=Maritieme patrollievliegtuig |vervaardiger=Avro |ontwerper= |eerste vlug=9 Maart 1949 |bekendstelling= |vrygestel=April 1951 |onttrek=1990 |status=Onttrek |hoofgebruiker=[[Britse Lugmag]] en <br/>[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] |meer gebruikers= |vervaardig=1951-1958 |aantal gebou=185 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van=Avro Lincoln |variante met eie artikels= }} Die '''Avro Shackleton''' was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] langafstand- maritieme patrollievliegtuig vir gebruik deur die [[Britse Lugmag]] (RAF) en die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SALM). Dit is ontwikkel deur Avro uit die [[Avro Lincoln]] [[bomwerper]], self 'n ontwikkeling van die beroemde [[Avro Lancaster]] bomwerper. Die tipe se nooiensvlug was in 1949 en is vernoem na die Suidpool-ontdekkingsreisiger Sir Ernest Shackleton. Aanvanklik (1958-1970) is dit slegs gebruik vir opsporing en bestryding van [[duikboot|duikbote]], maar in die tydperk 1957 tot 1984 ook as maritieme patrollievliegtuig in die lugmag van Suid-Afrika. Die Avro Shackleton maritieme verkenningsvliegtuig het ’n gespannehuidromp en Avro Tudor- en Lincoln-komponente gehad. Die bewapening van hierdie vliegtuig het uit vier 20 mm-kanonne, twee masjiengewere, diepteladings en/of -bomme bestaan en hy het ’n neusgemonteerde maritieme radaraftaster gehad. Daar was die Shackleton MR.1-, MR.2- en MR.3-variant. Laasgenoemde variant het die volgende gehad: ’n driewielonderstel, hulp-Viper 203-turbostraalenjins, ’n verbeterde stuurkajuitkap en vlerkpuntenke (wat hierdie variant ’n uithouvermoë van 24 uur gegee het), maar het nie rugkoepels gehad nie. Die SALM het agt van die 34 MR.3-vliegtuie wat gebou is, ontvang.<ref name=":0">{{Cite book |last=Taylor |first=Michael |title=Jane’s Encyclopedia of Aviation |date=1995 |publisher=Crescent Books |year=1995 |isbn=0-517-10316-8 |pages=108 |language=en}}</ref> == Operasionele gebruik == Shackleton MR.1’s is vanaf 1951 deur 120 Eskader en ander kuskommandementeskaders van die RAF in gebruik geneem. Altesaam 77 eenhede is geproduseer en dit het MR.1A’s met wyer buitenste naselle ingesluit. Die eerste van 69 MR.2’s, elk met ’n vaartbelynde neus en radar onder die agterste deel van die romp wat teen ’n hoek van 360 grade kon aftas het in 1952 in die Verenigde Koninkryk en op Malta begin diens doen. ’n Totaal van 34 Shackleton MR.3’s is in 1957 aan die RAF (26) en die SALM (agt) verkoop. Nommer 8 Eskader van die RAF het in 1971 by Kinloss hervorm met Shackleton MR.3’s wat in AEW.2’s omskep is (11 van hulle was in 1979 operasioneel). Die AEW.2’s het groot buikradarkoepels  vir vroeëwaarskuwing-take gehad. Die Shackleton MR.3 het vier enjins, brandstoftenke op die vlerkpunte en twee kanonne in die neus gehad.<ref name=":0" /> === Die SALM === [[Lêer:1717 2005-12-02 FAYP 018 LR 800x533 bw2.jpg|duimnael|250x250px|Afleweringskleurskema]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het op 4 Junie 1954 agt Shackleton MR Merk 3’s bestel. Die Shackleton Merk 3 was ’n opgegradeerde weergawe van die Merk 2 wat deur die Britse Lugmag gebruik is. Die eerste twee vliegtuie, nommers 1716 en 1717, is op 21 Mei 1957 formeel by Avro se Woodford-vliegveld in Engeland aan die SALM oorhandig. Die Shackletons met die reeksnommers 1716 en 1717 het op 18 Augustus 1957 by Lugmagbasis Waterkloof gearriveer. Die tipe was bestem om vir maritieme patrollietake deur 35 Eskader gebruik te word. Een vliegtuig het in die middel van Februarie 1958 in die nuus gekom toe hy onafgebroke vir 14,5 uur gevlieg het (op daardie tydstip was dit ’n plaaslike rekord). Sy roete het hom van [[Lugmagbasis Waterkloof]] na [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Lughawe DF Malan]] oor [[Beitbrug]], die grens met [[Betsjoeanaland]] (nou Botswana), [[Katima Mulilo]] in die Caprivi-strook en die mond van die [[Kunenerivier]] op die noordelike grens van Suidwes-Afrika (nou Namibië) geneem. Die reeksnommers 1716 tot 1723 is aan die Shackletons toegeken en die tipe is van die begin tot die einde deur 35 Eskader bedryf. [[Lêer:25 Mail drop South African Air Force Shackleton Atlantic Aug1971.jpg|duimnael|250x250px|Posaflewering Augustus 1971]] Operasies waaraan Shackletons deelgeneem het, was die sinking van die olietenkskip die ''Wafra'', en die redding van die bemanning van ’n SALM-[[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] wat neergestort het. Shackleton 1719 het die ''Wafra'' op 12 Maart 1971 met diepteladings gesink. Die Buccaneer is tydens sy afleweringsvlug op 30 Oktober 1965 verloor. Shackleton 1721, wat vanaf [[Bissau]] aan die weskus van Afrika gevlieg het, het die dinghie met die twee oorlewendes opgespoor en ’n tweede Shackleton, 1722, wat tydelik op die eiland Ascension gebaseer was, het deur die nag wag gehou en die Nederlandse skip ''Randfontein'' gelei na waar die oorlewendes was. Werk is aan die vlerksparre van die Shackletons gedoen. Dit is ingevolge fase 2 gedoen – met die oorspronklike Shackletons wat as fase 1-vliegtuie bekend was. Die lewe van die Shackleton-vlerksparre was op 4300 vliegure gestel, en Shackletons nommers 1716 en 1717 het hierdie perk vroeg in die 1970’s genader. Shackleton 1716 is op 29 Maart 1973 na Lugmagbasis Ysterplaat gevlieg en na Nommer 2 Vliegtuigversieningseenheid se loods geneem, waar hy uitmekaargehaal is en die hoofkomponente en ander onderdele vervang en opgeknap is. Die Shackleton is ook volledig herbedraad. Teen die tyd wat 1716 sy eerste toetsvlug op 25 April 1976 voltooi het, was 1717 reeds in die proses om soortgelyke instandhouding te ontvang. Alles op 1717 is, anders as in die geval van 1716, plaaslik gedoen. (Die middelste deel van 1716 se hoofspar is na die Verenigde Koninkryk vir opknapping gestuur.) Toe 1717 sy toetsvlug op 4 Oktober 1977 gevlieg het, was die opknappingswerk van die sparre voltooi. Nommer 1723 was die eerste SALM-Shackleton wat op 22 Oktober 1977 as gevolg van sy sparlewe permanent gehok is. Daarna is die Shackletons die een na die ander gehok totdat net drie lugwaardig was, naamlik 1716, 1721 en 1722. [[Lêer:1982-10 Shackleton 1717 c.jpg|duimnael|250x250px|Shackleton 1717 word in circa Oktober 1982 op patrollie gesien.]] Hoewel die vlerksparlewe van die Shackletons ’n bepalende faktor was, was dit die kritieke tekort aan onderdele vir die Rolls-Royce Griffon-enjins wat uiteindelik die einde van die SALM-vliegtuie beteken het. Die Shackleton-vloot is in Januarie 1979 as gevolg van vermoeidheid van die suierstange van die enjins gehok. ’n Ondersoek het aan die lig gebring dat die suierstange in ses Griffon-enjins tydens ’n vroeër opknapping vervang is. In die geval van die ander vliegtuie is die suierstange plaaslik vervang. Die gevolg was dat die Shackletons vyf jaar se lewe bygekry het. Kaapstad het op 23 November 1984 die laaste drie lugwaardige Shackletons vaarwel toegeroep. Shackletons nommers 1716 en 1721 het op 4 Desember 1984 by Lugmagbasis Swartkop aangekom, waar hulle aan die SALM-museum oorhandig is. Nommer 1722 het by DF Malan-lughawe agtergebly. Die ander drie vliegtuie, nommers 1717, 1719 en 1723, was sonder die belangrikste toerusting en enjins by Ysterplaat geparkeer. Nota: Die bogenoemde paragrawe is op ’n Aviation Society of Africa-tydskrif, Brent 2005 en ''Squadrons'' gegrond.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Vosloo |first=Louis |date=October-November-December 1984 |title=The Shackletons retire – The End of an Era |journal=African Air Review |volume=11 |pages=9 to 11 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> <ref name=":2">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=335 |language=en}}</ref> <ref name=":3">{{Cite book |last=McLean |first=Steven |title=Squadrons of the South African Air Force and their aircraft 1920 – 2005 |date=September 2005 |year=2005 |isbn=0-9584929-4-8 |location=Table View, Western Cape, South Africa |pages=315 to 318 |language=en}}</ref> Besonderhede van die vliegtuie wat deur die SALM bedryf is {| class="wikitable" | valign="top" |Nommer en kode | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Afleweringsdatum | valign="top" |Gebeure |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1716/J | valign="top" |1526 | valign="top" |1957-08-18 | valign="top" |21 Mei 1957 aan SALM oorhandig; 18 Augustus 1957 by Waterkloof aangekom |- | valign="top" |1717/O | valign="top" |1527 | valign="top" |1957-08-18 | valign="top" |21 Mei 1957 aan SALM oorhandig; 18 Augustus 1957 by Waterkloof aangekom |- | valign="top" |1718/K | valign="top" |1528 | valign="top" |1957-08-19 | valign="top" |eerste keer in Julie 1957 gevlieg; 19 Augustus 1957 by Waterkloof aangekom; 9 November 1959 noodlanding by DF Malan-lughawe; op 8 Augustus 1963 in ongeluk afgeskryf, het in die Stettynsberge vasgevlieg, al 13 bemanningslede het omgekom |- | valign="top" |1719/L | valign="top" |1529 | valign="top" |1957-10-13 | valign="top" |volgens ASA Okt-Nov-Des 1984 op 25 Oktober 1957 in Suid-Afrika aangekom |- | valign="top" |1720/M | valign="top" |1530 | valign="top" |1957-10-13 | valign="top" |volgens ASA Okt-Nov-Des 1984 op 25 Oktober 1957 in Suid-Afrika aangekom; 18 September 1961 gedurende kringvlugte en landingsoefeninge neergestort, op die plek herstel, T-vormige loods rondom hom gebou; 28 Oktober 1983 as statiese museumuitstalling onthul |- | valign="top" |1721/N | valign="top" |1531 | valign="top" |1958-02-26 | valign="top" |in Suid-Afrika aangekom; 10 September 1962 noodlanding by [[Lugmagbasis Ysterplaat|Lugmagstasie Ysterplaat]] |- | valign="top" |1722/P | valign="top" |1532 | valign="top" |1958-02-26 | valign="top" |in Suid-Afrika aangekom; 7 Julie 1960 sonder neuswiel by [[Lugmagbasis Langebaanweg]] geland |- | valign="top" |1723/Q | valign="top" |1533 | valign="top" |1958-02-26 | valign="top" |in Suid-Afrika aangekom |} Die bogenoemde tabel is gegrond op die bronne wat hierbo aangehaal word.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><gallery mode="packed"> Lêer:1700 1982-01-30 FAYP 018a dig LR 800x486.jpg|Welkome gesig vir vlugtelinge Lêer:1716 1982-01-29 Yplt 472 resize.jpg|Kontraroterende lugskroewe </gallery> === Die geskiedenis van 35 Eskader === * Die eenheid het in Januarie 1957 na Lugmagstasie Ysterplaat in die Kaap begin verhuis en die verskuiwing is teen 18 Augustus 1957 voltooi. * Die Shackletons is tot 18 September 1961 vanaf Ysterplaat bedryf (maar ekstra brandstof is vir langer vlugte by Lughawe DF Malan ingeneem). * Nadat ’n T-vormige loods rondom Shackleton 1720 gebou is om hom ná sy ongeluk op 18 September 1961 te herstel, was dit die begin van ’n permanente teenwoordigheid by DF Malan. Hierdie paragraaf is op ''Squadrons'' en 'n ASA-nuusbrief gegrond.<ref name=":1" /> <ref name=":3" /><gallery mode="packed"> Lêer:1700 1985-02-03 FASK 151 resize.jpg|35 Eskader-wapen Lêer:6867 1977-02-09 FACT 410 LR her cr 600x364.jpg|35 Eskader-loodse Lêer:1700 1982-01-30 FAYP 155 resize.jpg|Vliegvertoning 30 Januarie 1982 Lêer:1700 1982-01-30 FAYP 146a resize.jpg|Vliegvertoning 30 Januarie 1982 Lêer:1716 1984-08-14 FACT 040b resize.jpg|Loodse militêre deel DF Malan </gallery> === Verslag oor die Shackletons nadat hulle aan diens onttrek is === [[Lêer:1717 1986-07-03 FAYP 044b dig shd25 her cr 1008x612.jpg|duimnael|250x250px]] Die Shackletons met die reeksnommers 1716/J, 1721/N en 1722/P is in Desember 1984 aan die SALM-museum oorhandig, Twee van hierdie vliegtuie, 1716 en 1721, is van hulle basis by die Lughawe DF Malan naby Kaapstad na Lugmagbasis Swartkop naby Pretoria gevlieg, waar hulle enjins laat loop word. Shackleton 1722 het by 35 Eskader gebly en sy enjins word ook laat loop.<ref name=":4">{{Cite journal |last=Becker |first=Dave |title=Preserved Aircraft in S.A., Shackleton Mk 3 |journal=Air Africana |issue=88/1 |pages=24 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> In die meegaande foto word drie Shackletons op 3 Julie 1986 by Ysterplaat gesien. Shackleton 1717 is eerste aan die linkerkant en nommer 1723 is tweede van links. Die derde Shackleton is waarskynlik 1719. Daar word op bladsy 11 van die African Air Review van Oktober-November-Desember 1984 gemeld dat Shackletons 1716, 1719 en 1723 sonder die belangrikste toerusting en hulle enjins by Ysterplaat geparkeer was. Die vliegtuig met die reeksnommer 1719, wat tans by die Kaapstadse Waterfront is, is in ’n baie swak toestand en gaan geskrap word. Daar word verwag dat die Shackleton by Midmardam geskuif gaan word. Daar is nog vier ander vliegtuie – een is by SALM-museum Swartkop, een is ’n hekwag by Ysterplaat, nog een is in ’n vlieënde toestand in Kaapstad en die Coca-Cola Shackleton is bo-op ’n motorhawe se dak suidwes van Johannesburg.<ref>{{Cite journal |last1=Wootton |last2= De Ruijter |first1=John |first2= André |date=April 1995 |title=Various news items, SAAF Shackletons |journal=Monthly Newsletter of the Aviation Society of Africa |pages=1 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> === Individuele SALM-Shackletons === ==== Shackleton 1716 ==== Die Shackleton met die reeksnommer 1716 het die konstruksienommer 1526 gehad en is op 21 Mei 1957 aan die SALM oorhandig en het in die Noordsee aan ’n gesamentlike oefening van die Britse, Amerikaanse en Nederlandse magte deelgeneem voordat hy saam met nommer 1717 huis toe in Suid-Afrika gevlieg het. Die paar het in Augustus 1957 by Waterkloof aangekom. Nommer 1716 was die eerste Shackleton wat rondom die middelste deel van die 1970’s opgeknap is en nuwe vlerksparre gekry het. Hy is saam met die res van die vloot in 1984 aan diens onttrek en saam met nommer 1721 op 4 Desember 1984 by Swartkop aan die SALM-museum afgelewer.<ref>{{Cite journal |last=Zaayman |first=Karel |date=1986 |title=Aircraft of the S.A.A.F. Museum, Avro 716 Shackleton MR.3 Serial 1716 |journal=Air Africana |issue=1 |pages=17 |via=Aviation Society of Africa}}</ref> Hierdie vliegtuig het in Julie 1994 'n noodlanding in die Saharawoestyn gemaak terwyl hy na die Verenigde Koninkryk op pad was.<gallery mode="packed"> Lêer:1716 1982-01-29 Yplt 471a resize.jpg|1716/J 29 Januarie 1982 Lêer:1716 1983-10-06 FALA 841b dust LR lias 800x486.jpg|1716/J Lanseria Oktober 1983 Lêer:1716 1983-10-06 FALA 837d resize.jpg|1716/J Lanseria Oktober 1983 Lêer:1716 1983-10-06 FALA 844 ELshd 800x486.jpg|1716/J Lanseria Oktober 1983 Lêer:1716 1984-08-14 FACT 023b dust shd50 her 800x486.jpg|1716/J DF Malan Aug 1984 Lêer:1716 1984-08-14 FACT 002 her cr 837x486.jpg|1716/J DF Malan Augustus 1984 Lêer:1716 1991-05-18 FASK 095 spot LR ELshd 600x364.jpg|1716/J Swartkop Mei 1991 Lêer:1716 1991-05-18 FASK 099 LR 800x486.jpg|1716/J Swartkop Mei 1991 Lêer:1716 1991-05-18 FASK 098 LR ELshd 600x384.jpg|1716/J Swartkop Mei 1991 Lêer:1716 1993-08-21 FASK 541 stof shd 600x364s.jpg|1716/J Swartkop Aug 1993 Lêer:SAAF Avro Shackleton MR3 Shevelev-1.jpg|1716 se wrak in Saharawoestyn </gallery> ==== Shackleton 1717 ==== Die Avro Shackleton met die reeksnommer 1717/O (konstruksienommer 1527) was een van twee vliegtuie wat ná oorhandiging op 21 Mei 1957 in Engeland vir diensondervinding met die kuskommandement van die RAF na die Shackleton-basis van die RAF by Mawgan gegaan het. Die masjien het op 18 Augustus 1957 in Suid-Afrika aangekom. Ná sy onttrekking aan diens is Shackleton 1717/O by Midmar ten toon gestel. Hy is per boot van Kaapstad na Durban vervoer en toe per pad op 14 Oktober 1987 na Midmardam, waar die Nasionale Parkeraad ’n museum gehad het wat verskillende voertuie, ’n sleepboot en talle ander items insluit as deel van die toeristefasiliteit wat die raad daar gehad het.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /><gallery mode="packed"> Lêer:1717 1982-01-29 FAYP 248 her 72dpi.jpg|1717/O Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1717 1986-07-03 FAYP 045b dig shd50 her 800x486.jpg|1717/O Julie 1986 Ysterplaat Lêer:1717 1988-05-08 Midmar Dam 977 631x400.jpg|1717/O Midmar 1988 </gallery> ==== Shackleton 1718 ==== [[Lêer:In memory of the Shakleton 1718 crew, South Africa 1963.jpg|geen|duimnael|250x250px|Shackleton 1718/K is op 8 Augustus 1963 in ’n ongeluk afgeskryf. Al die bemanningslede het omgekom. Hierdie gedenkteken is vir die bemanning van 1718 opgerig.]] ==== Shackleton 1719 ==== Shackleton 1719/L het die konstruksienommer 1529 gehad en is in Oktober 1957 afgelewer. Ná sy onttrekking aan diens is die vliegtuig’n kort afstand van Ysterplaat in Kaapstad na die vliegveld by Stellenbosch geneem, waar dit buite die klubhuis ten toon gestel is. Daar word in Air Africana 88/1 berig dat die toestand van die masjien tans swak is, aangesien dit ’n geruime tyd in die oopte by Lugmagbasis Ysterplaat gestoor was, maar daar word gehoop om dit, minstens kosmeties, tot ’n redelike standaard te restoureer.<ref name=":2" /> <ref name=":4" /> Shackleton 1719/L is later by die Waterfront in Tafelbaaihawe in Kaapstad ten toon gestel. Daar is in ’n ASA-nuusbrief van 1995 berig dat die vliegtuig op 28 Maart 1995 sonder vlerke by die Waterfront gesien is. Die ontwikkelaars van die gebied wil die vliegtuig nie meer hê nie en hy sal moontlik afgedank word, aangesien dit feitlik onmoontlik is om hom uit sy bestaande posisie te kry.<ref>{{Cite journal |last=Wootton and De Ruijter |first=John and André |date=April 1995 |title=MISCELLANEOUS INFORMATION |journal=Monthly Newsletter of the Aviation Society of Africa |pages=Last page |via=Aviation Society of Africa}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:1719 1982-01-29 FAYP 829 ELshd stof 600x364.jpg|1719/L Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1719 1982-01-29 FAYP 831 ELshd stof 600x364.jpg|1719/L Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1719 1990-01-26 FASH 984 ELshd 624x400.jpg|1719/L Stellenbosch 1990 </gallery> ==== Shackleton 1720 ==== Shackleton 1720 (konstruksienommer 1530) het op 25 Oktober 1957 in Suid-Afrika aangekom. Tydens kringvlugte en oefenlandings op 18 September 1961 by Lughawe DF Malan het hierdie Shackleton ’n probleem met ’n tweede stuurboordenjin tydens ’n nadering na Aanloopbaan 01 ondervind. Omdat die onderstel en klappe ontplooi was, het die masjien maneuvreringspoed verloor en grond toe getuimel en te kort geland. Hoewel die vliegtuig ernstige skade opgedoen het, is hy op die plek van die ongeluk herstel en het later weer gevlieg. Die eerste SALM-Shackleton wat gepreserveer is, was nommer 1720/M. <ref name=":2" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /><gallery mode="packed"> Lêer:1720 1982-01-30 FAYP 020a resize.jpg|1720/M Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1720 as 1717 2005-12-02 FAYP 022 ELshd 600x400.jpg|Hekwag Ysterplaat Des 2005 </gallery> ==== Shackleton 1721 ==== Die Avro Shackleton MR.3 met die reeksnommer 1721 (konstruksienommer 1531) het op 26 Februarie 1958 in Suid-Afrika aangekom. Die vliegtuig het op 10 September 1962 ’n noodlanding by Ysterplaat uitgevoer.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:1721 1982-01-30 FAYP 836 shd25 her shrp 600x364.jpg|1721/N Ysterplaat Jan 1982 Lêer:1721 1991-05-18 FASK 097 LR elSHD 600x364.jpg|1721/N Swartkop Mei 1991 Lêer:1721 2003-02-09 FASK 058 el 600x450.jpg|1721/N Swartkop Feb 2003 Lêer:1721 2008-05-31 FASK 003 EL 600x400.jpg|1721/N Swartkop Mei 2008 Lêer:1721 2014-09-19 FASK 5316b cr shd50 600x400.jpg|1721/N Swartkop Sep 2014 </gallery> ==== Shackleton 1722 ==== Die Avro Shackleton MR.3 met die reeksnommer 1722 (konstruksienommer 1532) het op 26 Februarie 1958 in Suid-Afrika aangekom. Die vliegtuig moes op 7 Julie 1960 as gevolg van ’n vasgeklemde neuswiel van ekstra brandstof ontslae raak en sonder neuswiel by Lugmagbasis Langebaanweg land. Nommer 1722 het later deel van die SALM-museum by Lugmagbasis Ysterplaat geword.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:1722 2005-12-02 FAYP 029 LR 800x533.jpg|1722/P Ysterplaat 2 Des 2005 Lêer:1722 2005-12-02 FAYP 027 LR 800x533.jpg|1722/P Ysterplaat 2 Des 2005 Lêer:1722 2006-09-21 FAYP 236 EL 600x400.jpg|1722/P Ysterplaat 21 Sep 2006 </gallery> ==== Shackleton 1723 ==== Die Avro Shackleton met die reeksnommer 1723/Q (konstruksienommer 1533) het op 26 Februarie 1958 in Suid-Afrika aangekom. Shackleton 1723 was die eerste een wat permanent gehok is. Die masjien was ’n tyd lank by Lugmagbasis Ysterplaat geparkeer. Daarna het hy op 5 Maart 1987 die Vickers Viking by Vic de Villiers se motorhawe by Uncle Charly’s vervang.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> <ref name=":4" /><gallery mode="packed"> Lêer:1723 1986-07-03 FAYP 046b dig shd50 her 800x486.jpg|1723 Ysterplaat 3 Julie 1986 Lêer:1723 1990-03-23 Uncle Charly's 970 ELshd 603x400.jpg|1723 23 Maart 1990 Lêer:1723 1990-03-23 Uncle Charly's 971 ELshd 603x400.jpg|1723 23 Maart 1990 </gallery> Shackleton 1723/Q by die motorhawe by Uncle Charly’s is later in ’n Sasol-kleurskema oorgeverf.<gallery mode="packed"> Lêer:Unmarked Avro 696 Shackleton MR3 ( 1723 ) (7690027924).jpg|1723 Sasol-skema Lêer:Unmarked Avro 696 Shackleton MR3 ( 1723 ) (7690028656).jpg|1723 Sasol-skema </gallery> == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Avro Shackleton M.R.2: ! Item ! Statistiek |- | Aantal motors | 4 |- | Tipe motor | Skroef |- | Vervaardiger | Rolls-Royce Griffon 57A V-12 |- | Kraglewering per motor | 2&nbsp;455 perdekrag |- | Vlerkspan |36,58 m |- | Lengte |26,59 m |- | Hoogte |5,1 m |- | Vlerkoppervlakte |132 m² |- | Maks. opstygmassa |39&nbsp;044 kg |- | Maks. snelheid |500 km/h |- | Operasionele hoogte | 6&nbsp;405m |- | Togafstand: | 5&nbsp;440km |- | Klimvermoë | 260&nbsp;m per minuut |- | Bewapening | Twee 20 mm masjiengewere<br/> in neus- en stertskiettorings.<br/> maks. bomvrag van 8&nbsp;172 kg. |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Patrollievliegtuie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag]] inioonexehcxa676zu6c5gbple2vcqh 0 93275 2893730 2882334 2026-04-13T22:00:17Z BurgertB 2401 Skakel 2893730 wikitext text/x-wiki {{Kombi-beeld|PIA16239 High-Resolution Self-Portrait by Curiosity Rover Arm Camera.jpg|C G-K - DSC 0421.jpg|Telescope-KeplerSpacecraft-20130103-717260main pia11824-full.jpg| |align=right |width=160px |caption1= |caption2= |caption3=Die verkenning van die ruimte sluit in die soeke na buiteaardse lewe. }} '''Buiteaardse''' of '''buiteruimtelike lewe''' is [[lewe]] met ’n oorsprong elders as die [[Aarde]]. Daar word ook van '''buiteaardse wesens''' gepraat as verwys word na relatief komplekse individue. In ’n breë sin is buiteaardse lewe tot nog toe hipotetiese lewensvorme wat kan wissel van [[bakterie]]-agtige [[organisme]]s tot wesens wat veel meer kompleks as die mens is. Die moontlikheid dat [[virus]]se buite die Aarde kan bestaan, is ook al voorgestel.<ref name="Astro-20130814">{{cite journal |last=Griffin |first=Dale Warren |title=The Quest for Extraterrestrial Life: What About the Viruses? |url=http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/ast.2012.0959 |date=14 Augustus 2013 |journal=Astrobiology |volume=13 |issue=8 |pages=774–783 |doi=10.1089/ast.2012.0959 |accessdate=6 September 2013 |bibcode = 2013AsBio..13..774G }}</ref> Die ontwikkeling en toets van hipoteses oor buiteaardse lewe is bekend as [[astrobiologie]], hoewel dit ook handel oor aardgebaseerde lewe in ’n astronomiese verband. Baie wetenskaplikes glo buiteaardse lewe is moontlik, maar daar is geen direkte bewys dat dit wel bestaan nie.<ref name="NYT-20131118">{{cite news |last=Davies |first=Paul |title=Are We Alone in the Universe? |url=http://www.nytimes.com/2013/11/19/opinion/are-we-alone-in-the-universe.html |date=18 November 2013 |work=New York Times |access-date=20 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527010946/https://www.nytimes.com/2013/11/19/opinion/are-we-alone-in-the-universe.html |archive-date=27 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sedert die middel van die [[20ste eeu]] is daar ’n voortdurende soeke na tekens van buiteaardse lewe, van radio's wat ontwerp is om seine uit die heelal te bespeur tot teleskope wat soek na moontlike bewoonbare [[Eksoplaneet|eksoplanete]]. Dit speel ook ’n groot rol in werke van [[wetenskapsfiksie]]. == Agtergrond == ’n Hipotese bestaan dat buiteaardse lewe soos bakterieë in die res van die [[Sonnestelsel]] en die res van die [[heelal]] voorkom. Dié hipotese is gegrond op die grootte en die konsekwente fisiese wette van die [[sigbare heelal]]. Wetenskaplikes wat dit voorstaan, soos [[Carl Sagan]] en [[Stephen Hawking]], glo dit is onwaarskynlik dat lewe ''nie'' buite die Aarde bestaan nie.<ref>{{cite book | page=3 | title=Other Worlds, Other Universes | editor-first1=Brad|editor-last1=Steiger|editor-first2=John |editor-last2 = White | publisher=Health Research Books | year=1986 | isbn=0-7873-1291-6 | url=http://books.google.com/books?id=vgQj5D524PYC&pg=PA3 }}</ref><ref>{{cite book | first1=David | last1=Filkin | first2=Stephen W. | last2=Hawking | title=Stephen Hawking's universe: the cosmos explained | page=194 | series=Art of Mentoring Series | publisher=Basic Books | year=1998 | isbn=0-465-08198-3 | url=http://books.google.com/books?id=95Kog5v4ZxkC&pg=PA194 | access-date=24 September 2014 | archive-date= 4 Junie 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054109/http://books.google.com/books?id=95Kog5v4ZxkC&pg=PA194 | url-status=dead }}</ref> Die argument berus op die [[Koperniese beginsel]], waarvolgens die Aarde nie ’n spesiale posisie in die heelal beklee nie, en die [[beginsel van middelmatigheid]], waarvolgens daar niks buitengewoons aan lewe op Aarde is nie.<ref>{{Cite book | first=Horst | last=Rauchfuss | year=2008 | title=Chemical Evolution and the Origin of Life | publisher=Springer | isbn=3-540-78822-0 | url=http://books.google.com/books?id=aRkvNoDYtvEC&pg=PA300 | others=T. N. Mitchell }}</ref> Lewe kon tegelykertyd op baie plekke regdeur die heelal ontstaan het. ’n Alternatiewe teorie is dat lewe minder algemeen voorkom, maar tussen bewoonbare planete versprei kon gewees het deur middel van [[panspermia]] of eksogenese.<ref>{{cite book | first1=Guillermo | last1=Gonzalez | first2=Jay Wesley | last2=Richards | title=The privileged planet: how our place in the cosmos is designed for discovery | pages=343–345 | publisher=Regnery Publishing | year=2004 | isbn=0-89526-065-4 | url=http://books.google.com/books?id=KFdu4CyQ1k0C&pg=PA343 }}</ref> [[Lêer:M42proplyds.jpg|duimnael|links|Lewe op Aarde kon reeds in die [[Son]] se [[protoplanetêre skyf]] ontstaan het.]] Volgens rekenaarsimulasies kon komplekse organiese molekules wat nodig is vir lewe, gevorm gewees het in die [[protoplanetêre skyf]] of [[ruimtestof]] om die [[Son]] voor die vorming van die Aarde.<ref name="Space-20120329">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |title=Life's Building Blocks May Have Formed in Dust Around Young Sun |url=http://www.space.com/15089-life-building-blocks-young-sun-dust.html |date=29 Maart 2012 |publisher=Space.com |access-date=30 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201224804/https://www.space.com/15089-life-building-blocks-young-sun-dust.html |archive-date=1 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens dié studies kon dieselfde proses voorgekom het om ander [[ster]]re waar [[Planeet|planete]] gevorm het.<ref name="Space-20120329" /> Voorgestelde hemelliggame waar lewe sou kon ontstaan het, sluit in die planete [[Venus (planeet)|Venus]]<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3746583.stm |title=Venus clouds 'might harbour life' |publisher=BBC News |access-date=5 Desember 2007 |date=25 Mei 2004 |first=Martin |last=Redfern |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426105139/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3746583.stm |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Mars (planeet)|Mars]], asook [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] se [[Natuurlike satelliet|maan]] [[Europa (maan)|Europa]]<ref name="EuropaPlanetary" />en [[Saturnus]] se mane [[Titaan (maan)|Titaan]] en [[Enkelados]].<ref>{{cite journal | display-authors=1 | title=TandEM: Titan and Enceladus mission | last1=Coustenis | first1=A. | last2=Atreya | first2=S. K. | last3=Balint | first3=T. | last4=Brown | first4=R. H. | last5=Dougherty | first5=M. K. | last6=Ferri | first6=F. | last7=Fulchignoni | first7=M. | last8=Gautier | first8=D. | last9=Gowen | first9=R. A. | journal=Experimental Astronomy | volume=23 | issue=3 | pages=893–946 |date=Maart 2009 | doi=10.1007/s10686-008-9103-z | bibcode=2009ExA....23..893C }}</ref> In Mei 2011 het wetenskaplikes van [[Nasa]] berig Enkelados "lyk al hoe meer soos die mees bewoonbare plek in die Sonnestelsel buite die Aarde vir lewe soos ons dit ken".<ref>{{cite journal |last1=Lovett |first1=Richard A. |title=Enceladus named sweetest spot for alien life |url=http://www.nature.com/news/2011/110531/full/news.2011.337.html |date=31 Mei 2011 |publisher=Nature |doi=10.1038/news.2011.337 |accessdate=2011-06-03 |journal=Nature }}</ref> Wetenskaplikes glo sedert die 1950's die [[bewoonbare sone]] om sterre is die mees waarskynlike plek waar lewe kan voorkom. Verskeie ontdekkings sedert 2007 in hierdie sones het gelei tot skattings dat daar miljarde aardagtige habitats is.<ref name=wethington-2008>{{cite news | url=http://www.universetoday.com/22380/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ | title=How Many Stars are in the Milky Way? | work=UniverseToday | date=16 September 2008 | agency=UniverseToday | accessdate=21 April 2013 | author=Wethington, Nicholos}}</ref><ref name="ChoiCQ">{{cite web |last1=Choi |first1=Charles Q. |url=http://www.space.com/11188-alien-earths-planets-sun-stars.html |title=New Estimate for Alien Earths: 2 Billion in Our Galaxy Alone |date=21 Maart 2011 |publisher=Space.com |access-date=24 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421150257/https://www.space.com/11188-alien-earths-planets-sun-stars.html |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2013 was daar nog net ’n paar planete in bewoonbare sones ontdek.<ref name=torres-2013-2>{{cite web |url=http://phl.upr.edu/press-releases/tenpotentiallyhabitableexoplanetsnow |title=Ten potentially habitable exoplanets now |publisher=University of Puerto Rico |work=Habitable Exoplanets Catalog |date=26 April 2013 |access-date=29 April 2013 |author=Torres, Abel Mendez |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021202042/http://phl.upr.edu/press-releases/tenpotentiallyhabitableexoplanetsnow |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Op 4 November 2013 het sterrekundiges egter aangekondig daar kan tot 40 miljard aardgrootte-eksoplanete in die bewoonbare sones van sonagtige sterre of [[rooidwerg]]e in die [[Melkweg]] voorkom, gebaseer op data van die [[Kepler-ruimteteleskoop]].<ref name="NYT-20131104">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis |title=Far-Off Planets Like the Earth Dot the Galaxy |url=http://www.nytimes.com/2013/11/05/science/cosmic-census-finds-billions-of-planets-that-could-be-like-earth.html |date=4 November 2013 |work=New York Times |access-date=5 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509030547/https://www.nytimes.com/2013/11/05/science/cosmic-census-finds-billions-of-planets-that-could-be-like-earth.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="PNAS-20131031">{{cite journal |last1=Petigura |first1=Eric A. |last2=Howard |first2=Andrew W. |last3=Marcy |first3=Geoffrey W. |title=Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars |url=http://www.pnas.org/content/early/2013/10/31/1319909110 |date=31 Oktober 2013 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |doi=10.1073/pnas.1319909110 |accessdate=5 November 2013 |arxiv=1311.6806 |bibcode=2013PNAS..11019273P |archive-date= 9 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109010831/http://www.pnas.org/content/early/2013/10/31/1319909110 |url-status=dead }}</ref> Van hulle kan 11 miljard om sonagtige sterre voorkom.<ref name="LATimes-20131104">{{cite news |last=Khan |first=Amina |title=Milky Way may host billions of Earth-size planets |url=http://www.latimes.com/science/la-sci-earth-like-planets-20131105,0,2673237.story |date=4 November 2013 |work=Los Angeles Times |accessdate=5 November 2013 }}</ref> Die naaste sodanige planeet kan volgens die wetenskaplikes minder as 12 [[ligjare]] van die Aarde af wees.<ref name="NYT-20131104" /><ref name="PNAS-20131031" /> Geen algemeen aanvaarde bewyse van buiteaardse lewe is al gevind nie; heelwat omstrede bewerings daarvan is egter al gemaak.<ref>{{cite news |first=John |last=Pickrell |title=Top 10: Controversial pieces of evidence for extraterrestrial life |date=4 September 2006 |url=http://www.newscientist.com/article/dn9943-top-10-controversial-pieces-of-evidence-for-extraterrestrial-life.html |work=New Scientist |access-date=18 Februarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516213257/http://www.newscientist.com/article/dn9943-top-10-controversial-pieces-of-evidence-for-extraterrestrial-life.html |archive-date=16 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die oortuiging dat [[vreemde vlieënde voorwerp]]e ’n buiteaardse oorsprong het,<ref>{{cite journal | first=Anne | last=Cross | title=The Flexibility of Scientific Rhetoric: A Case Study of UFO Researchers | journal=Qualitiative Sociology | volume=27 | issue=1 | pages=3–34 | doi=10.1023/B:QUAS.0000015542.28438.41 | year=2004 }}</ref> asook bewerings van ontvoering deur buiteaardse wesens,<ref>{{cite book | first=Susan A. | last=Clancy | year=2005 | pages=4–6 | title=Abducted: how people come to believe they were kidnapped by aliens | publisher=Harvard University Press | isbn=0-674-02401-X }}</ref> word deur die meeste wetenskaplikes verwerp. Die verskynsel word toegeskryf aan veral waarnemings van aardgebaseerde vliegtuie of sterrekundevoorwerpe, of aan poetse.<ref>{{cite journal | first=Philippe | last=Ailleris |date=Januarie–Februarie 2011 | title=The lure of local SETI: Fifty years of field experiments | journal=Acta Astronautica | volume=68 | issue=1–2 | pages=2–15 | doi=10.1016/j.actaastro.2009.12.011 |bibcode = 2011AcAau..68....2A }}</ref> In November 2011 het die [[VSA|Amerikaanse]] [[Withuis]] amptelik gereageer op twee petisies waarin die regering gevra word om amptelik te erken dat buiteaardse wesens die Aarde al besoek het en om enige doelbewuste geheimhouding van interaksies tussen die regering en buiteaardse wesens te onthul. Volgens die regering se verslag "het die Amerikaanse regering geen bewyse dat lewe buite ons planeet bestaan of dat ’n buiteaardse teenwoordigheid al enige kontak gemaak het met enige lid van die menslike geslag nie".<ref name="WhiteHouse">{{cite web |last=Larson |first=Phil |title=Searching for ET, But No Evidence Yet |url=https://wwws.whitehouse.gov/petitions#!/response/searching-et-no-evidence-yet |date=5 November 2011 |publisher=White House |access-date=6 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161111083325/https://wwws.whitehouse.gov/petitions |archive-date=11 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Atkinson">{{cite web |last=Atkinson |first=Nancy |title=No Alien Visits or UFO Coverups, White House Says|url=http://www.universetoday.com/90717/no-alien-visits-or-ufo-coverups-white-house-says/|date=5 November 2011 |publisher=UniverseToday |accessdate=2011-11-06 }}</ref> Daarvolgens is daar ook "geen geloofbare inligting wat daarop dui dat enige bewyse van die publiek weerhou word nie".<ref name="WhiteHouse" /><ref name="Atkinson" /> Volgens die verslag is daar pogings, soos [[SETI]], die Kepler-ruimteprogram en Nasa se [[Mars-wetenskaplaboratorium]], om tekens van lewe te soek. Die kans is "redelik groot" dat daar lewe op ander planete kan wees, maar die kans om met hulle kontak te maak – veral met intelligente wesens – is bitter klein as ’n mens die afstande in ag neem wat ter sprake is.<ref name="WhiteHouse" /><ref name="Atkinson" /> == Moontlike grondslag == Verskeie hipoteses is al voorgestel vir die moontlike grondslag van buiteaardse lewe uit ’n [[biochemie]]se, [[morfologie (biologie)|morfologie]]se en [[evolusie]]-oogpunt. === Biochemie === [[Lêer:CHNOPS.svg|duimnael|260px|Die ses [[chemiese element]]e noodsaaklik vir lewe op Aarde: [[koolstof]], [[waterstof]], [[stikstof]], [[suurstof]], [[fosfor]] en [[swawel]].]] Alle lewe op Aarde is gebaseer op 26 [[chemiese element]]e. Sowat 95% van lewe is egter afhanklik van net ses van dié elemente: [[koolstof]], [[waterstof]], [[stikstof]], [[suurstof]], [[fosfor]] en [[swawel]], afgekort as KWSSFS. Hulle vorm die basiese boustene van feitlik alle lewe op Aarde, terwyl die meeste van die ander elemente net in klein hoeveelhede aangetref word.<ref>{{cite book | first1=Lucas John | last1=Mix | year=2009 | title=Life in space: astrobiology for everyone | page=76 | publisher=Harvard University Press | isbn=0-674-03321-3 | url=http://books.google.com/books?id=A60E-v4Sr-gC&pg=PA76 | accessdate=2011-08-08 }}</ref> Lewe op Aarde vereis [[water]] as die [[oplosmiddel]] waarin biochemiese reaksies plaasvind. Genoegsame hoeveelhede koolstof en die ander elemente kan saam met water die vorming van lewende organismes moontlik maak op ander planete met ’n soortgelyke chemiese samestelling en temperatuurgrense.<ref>{{cite journal | first=Norman R. | last=Pace | date=20 Januarie 2001 | title=The universal nature of biochemistry | journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume=98 | issue=3 | pages=805–808 | doi=10.1073/pnas.98.3.805 | pmid=11158550 | bibcode=2001PNAS...98..805P | pmc=33372}}</ref> Aardplanete vorm in ’n proses wat ’n soortgelyke samestelling as die Aarde s’n moontlik maak.<ref>{{cite journal | last1=Bond | first1=Jade C. | last2=O'Brien | first2=David P. | last3=Lauretta | first3=Dante S. | title=The Compositional Diversity of Extrasolar Terrestrial Planets. I. In Situ Simulations | journal=The Astrophysical Journal | volume=715 | issue=2 | pages=1050–1070 |date=June 2010 | doi=10.1088/0004-637X/715/2/1050 | bibcode=2010ApJ...715.1050B |arxiv = 1004.0971 }}</ref> Die kombinasie van koolstof, waterstof en suurstof in die chemiese vorm van [[Koolhidraat|koolhidrate]] (m.a.w. [[suiker]]) kan ’n bron van chemiese [[energie]] wees waarvan lewe afhanklik is, en kan die strukturele elemente vir lewe verskaf (soos [[ribose]] in die molekules [[DNS]] en [[RNS]], en [[sellulose]] in plante). [[Plant]]e verkry energie deur die omskakeling van ligenergie in chemiese energie deur [[fotosintese]]. Lewe soos ons dit ken, vereis koolstof in beide gereduseerde (metaan-derivate) en gedeeltelik geöksideerde (koolstofoksiede) toestande. Stikstof is nodig as ’n gereduseerde ammoniak-derivaat in alle [[proteïen]]e, swawel as ’n derivaat van [[waterstofsulfied]] in sommige noodsaaklike proteïene, en [[fosfor]] geöksideer tot [[Fosfaat|fosfate]] in genetiese materiaal en in energieoordrag. Suiwer water het ’n neutrale [[pH]] danksy die voortgesette dissosiasie tussen [[hidroksied]]- en [[hidronium]]-ione. Daarom kan dit positiewe metaliese ione en negatiewe niemetaliese ione ewe doeltreffend oplos. Verder skep die feit dat organiese molekules óf hidrofobies (afgestoot deur water) óf hidrofilies (oplosbaar in water) kan wees, die vermoë van organiese samestellings om hulself te oriënteer om wateromsluitende membrane te vorm. Boonop gee die waterstofbindings tussen watermolekules dit die vermoë om energie te stoor met [[verdamping]], waarop kondensasie vrygestel word. Dit help om die klimaat matiger te maak – om die tropiese gebiede af te koel en die pole warmer te maak. So word die termodinamiese stabiliteit gehandhaaf wat nodig is vir lewe. Koolstof is noodsaaklik vir aardse lewe vanweë die groot buigsaamheid daarvan in die skepping van [[Kovalente binding|kovalente chemiese bindings]] met ’n verskeidenheid niemetaliese elemente, veral stikstof, suurstof en waterstof. Koolstofdioksied en water maak saam die berging van sonenergie moontlik in suikers en [[stysel]]s, soos [[glukose]]. Die [[oksidasie]] van glukose stel biochemiese energie vry wat nodig is vir alle ander biochemiese reaksies. Die vermoë om [[Organiese suur|organiese sure]] (-COOH) en [[Basis|amienbasisse]] (-NH₂) te skep, lei tot die vorming van die lang polimeer-peptiedes en katalitiese proteïene van [[monomeer]]-[[Aminosuur|aminosure]]. Wanneer dit met fosfate gekombineer word, kan hierdie sure die inligtingbergende molekule van erflikheid, [[DNS]], en die hoof-energieoordragmolekule van sellulêre lewe, [[adenosientrifosfaat]], bou. Vanweë hul oorvloed en vermoë om lewe te onderhou, is daar ’n hipotese dat lewensvorme elders in die ruimte dieselfde basiese materiale sal nodig hê. Ander elemente en oplosmiddels sou egter ’n grondslag vir lewe kon verskaf. Lewensvorme in [[ammoniak]] (eerder as water) is al voorgestel, hoewel hierdie oplossing minder gunstig lyk as water.<ref>{{cite web |url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/ammonialife.html |publisher=daviddarling.info |title=Ammonia-based life |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210141458/https://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/ammonialife.html |archive-date=10 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Uit ’n chemiese standpunt is lewe basies ’n selfrepliserende reaksie, maar een wat kan ontstaan in baie verskillende omstandighede en met talle moontlike bestanddele. Dit lyk egter of koolstof-suurstof binne die vloeistof-temperatuurgrense van water die bevordelikste is. === Evolusie en morfologie === [[Lêer:Alien head 2.jpg|duimnael|220px|Buiteaardse wesens word dikwels in [[wetenskapsfiksie]] uitgebeeld met ’n groen of grys vel en groot kop.]] Benewens die biochemiese grondslag, is [[evolusie]] en morfologie ook terreine wat in ag geneem word wanneer buiteaardse lewe ter sprake is. In [[wetenskapsfiksie]] het buiteaardse wesens dikwels halfmenslike of [[reptiel]]vorms. Hulle word dikwels uitgebeeld met ’n groen of grys vel, ’n groot kop en vier arms en bene – dus as mensagtig – maar soms ook as [[katagtiges]], [[insek]]te, vormlose massas, ens. ’n Onderskeid is al voorgestel tussen universele en parogiale (meer beperkte) eienskappe. Universele eienskappe is dié wat vermoedelik meer as een keer onafhanklik op Aarde ontwikkel het. Hulle is dus nie te moeilik om te ontwikkel nie en is so nuttig dat spesies hulle noodwendig sal ontwikkel. Die algemeenste hiervan is waarskynlik [[simmetrie]], maar ander wat net so basies maar ingewikkelder is, sluit in sig, fotosintese, ledemate en die vermoë om te vlieg – hulle het almal vermoedelik verskeie kere op Aarde ontwikkel. Daar is byvoorbeeld ’n groot verskeidenheid oë en baie van hulle werk op heeltemal verskillende maniere en het verskillende visuele fokusse: die [[sigbare spektrum]], [[infrarooi]], [[Polarisasie (elektromagnetisme)|polarisasie]] en [[akoestiek]]. Intelligente buiteaardse wesens sal op verskeie ander maniere kan kommunikeer: deur gebare (soos doofstom mense), klanke wat op ander maniere as met asemhaling voortgebring word (soos [[kriek]]e) of [[bioluminesensie]] (liguitstraling). Pogings om parogiale eienskappe te definieer lei tot baie idees uit oor watter eienskappe noodsaaklik is en watter nie. [[Skelet]]te, wat volgens baie kenners noodsaaklik is vir groot aardse lewensvorme, sal waarskynlik elders in die een of ander vorm herhaal word. Die aanname dat buiteaardse wesens radikaal van mekaar sal verskil, is geensins vanselfsprekend nie. Terwyl baie bioloë klem lê daarop dat die enorme heterogene aard van lewe op Aarde daarop dui dat daar in die res van die heelal ’n nog groter diverse verskeidenheid sal wees, wys ander daarop dat [[konvergente evolusie|konvergente (ooreenstemmende) evolusie]] dalk tot gevolg kan hê dat daar groot ooreenkomste tussen aardse en buiteaardse wesens is. Dié twee gedagterigtings word onderskeidelik "divergionisme" en "konvergionisme" genoem.<ref name="Darlingvariety">{{cite web |url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/E/etlifevar.html |publisher=daviddarling.info |title=extraterrestrial life, variety of |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704142312/http://www.daviddarling.info/encyclopedia/E/etlifevar.html |archive-date= 4 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=24 September 2014 }}</ref> == Bewoonbaarheid van planete == [[Lêer:Anaxagoras.png|duimnael|160px|links|Die [[Antieke Griekeland|Antieke Griekse]] filosoof [[Anaxagoras]].]] Daar was al voorstelle dat sommige planete in die [[Sonnestelsel]] die potensiaal het om lewe te huisves, veral dié met [[Oseaan|oseane]] onder die oppervlak. Astrobioloë glo egter as lewe elders in die Sonnestelsel ontdek word, sal dit waarskynlik [[ekstremofiele]] [[mikroörganisme]]s wees (klein organismes wat in ekstreme toestande voorkom wat skadelik vir lewe op Aarde sal wees). Die planete Venus en Mars, verskeie mane van Jupiter en Saturnus en selfs komete bevat vermoedelik nisomgewings waar lewe kan voorkom. ’n Mariene omgewing onder die oppervlak van Jupiter se maan [[Europa (maan)|Europa]] kan die mees geskikte habitat in die Sonnestelsel wees vir meersellige lewe. Volgens die begrip [[panspermia]] kan lewe in die Sonnestelsel ’n gemeenskaplike oorsprong hê. As buiteaardse lewe op ’n ander plek in die Sonnestelsel gevind word, kon dit moontlik op Aarde ontstaan het, net soos wat lewe op Aarde elders kon ontstaan het (eksogenese). Die eerste keer dat die term "panspermia" gebruik is, was in die [[5de eeu v.C]]. deur die [[Antieke Griekeland|Griekse]] filosoof [[Anaxagoras]].<ref>Margaret O'Leary (2008) Anaxagoras and the Origin of Panspermia Theory, iUniverse publishing Group, # {{ISBN|978-0-595-49596-2}}</ref> In die [[19de eeu]] het wetenskaplikes dit in ’n moderne vorm laat herleef; hulle sluit in Jöns Jacob Berzelius (1834),<ref>{{Cite journal| last = Berzelius (1799–1848) | first = J. J. | title = Analysis of the Alais meteorite and implications about life in other worlds | postscript = <!--None-->}}</ref> Kelvin (1871),<ref>{{Cite journal| last = Thomson ([[William Thomson, 1ste Baron Kelvin|Lord Kelvin]]) | first = W. | title = Inaugural Address to the British Association Edinburgh. "We must regard it as probably to the highest degree that there are countless seed-bearing meteoritic stones moving through space." | journal = Nature | volume = 4 | pages = 261–278 [262] | year = 1871 | postscript = <!--None-->|doi=10.1038/004261a0| issue = 92 |bibcode = 1871Natur...4..261. }}</ref> Hermann von Helmholtz (1879) en Svante Arrhenius (1903).<ref>Arrhenius, S., ''Worlds in the Making: The Evolution of the Universe''. New York, Harper & Row, 1908.</ref> Sir Fred Hoyle (1915–2001) en Chandra Wickramasinghe (geb. 1939) was belangrike voorstanders van die hipotese. Hulle het verder geglo lewensvorme dring steeds die Aarde se atmosfeer binne en kan verantwoordelik wees vir nuwe siektes en genetiese veranderings.<ref>Fred Hoyle, Chandra Wickramasinghe and John Watson, ''Viruses from Space and Related Matters'', University College Cardiff Press, 1986.</ref> === Venus === Carl Sagan, David Grinspoon, Geoffrey A. Landis en Dirk Schulze-Makuch het ’n hipotese voorgestel dat mikrobes in die stabiele wolklae 50&nbsp;km bo [[Venus (planeet)|Venus]] se oppervlak kan voorkom; dit is gebaseer op die veronderstelling van herbergsame klimate en chemiese onewewigtigheid.<ref>[https://web.archive.org/web/20070807083309/http://www.astrobio.net/news/article311.html Venusian Cloud Colonies] :: Astrobiology Magazine</ref><ref>Geoffrey A. Landis [https://web.archive.org/web/20110807004311/http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf Astrobiology: The Case for Venus]</ref><ref name="Cockell1999">{{cite journal | doi = 10.1016/S0032-0633(99)00036-7 | last = Cockell | first = C. S. | title = Life on Venus | journal = Planetary and Space Science | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1487–1501 |date=December 1999 | bibcode = 1999P&SS...47.1487C }}</ref> === Mars === Daar word al lank gegis oor lewe op [[Mars (planeet)|Mars]]. Vloeibare water het lank gelede op Mars voorgekom en daar kan steeds water onder die oppervlak wees. Dit kan ook voorkom as dun lae soutwater in die eerste sentimeter of so vir dele van die jaar op sekere plekke.<ref>{{cite journal | doi = 10.1073/pnas.031581098 | last1 = Lobitz | first1 = B. | last2 = Wood | year = 2001 | first2 = BL | last3 = Averner | first3 = MM | last4 = McKay | first4 = CP | title = Use of spacecraft data to derive regions on Mars where liquid water would be stable | url = | journal=Proc. Natl. Acad. Sci. | volume = 98 | issue = 5| pages = 2132–2137 | pmid = 11226204 | pmc = 30104 |bibcode = 2001PNAS...98.2132L }}</ref><ref>{{cite journal | doi = 10.1029/2000JE001360 | last1 = Haberie | first1 = Robert M.| last2 = McKay | year = 2001 | first2 = Christopher P. | last3 = Schaeffer | first3 = James | last4 = Cabrol | first4 = Nathalie A. | last5 = Grin | first5 = Edmon A. | last6 = Zent | first6 = Aaron P. | last7 = Quinn | first7 = Richard | title = On the possibility of liquid water on present-day Mars | url = | journal=J. Geophysical Research | volume = 106 | pages = 23317–23326 | bibcode=2001JGR...10623317H}}</ref> Teen Julie 2008 is water geïdentifiseer toe ’n grondmonster verhit is in laboratoriumtoetse aan boord van Nasa se Phoenix-landingstuig op Mars. Foto's deur die Mars Global Surveyor het in 2006 tekens gewys dat vloeistof onlangs (binne die vorige tien jaar) op Mars se oppervlak gevloei het.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6214834.stm |work=BBC News |title=Water 'flowed recently' on Mars |date=6 Desember 2006 |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202141750/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6214834.stm |archive-date=2 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is bewyse dat Mars in die verlede warmer en natter was: droë [[rivier]]beddings, [[ys]] by die pole, [[Vulkaan|vulkane]] asook [[Mineraal|minerale]] wat in die teenwoordigheid van water vorm. Mars kan egter steeds lewe huisves, aangesien onlangs gevind is [[korsmos]] kan in die toestande op die planeet oorleef, soos vasgestel in ’n simulasielaboratorium van die Duitse Ruimtesentrum.<ref name="Skymania-20120426">{{cite web |last=Baldwin |first=Emily |title=Lichen survives harsh Mars environment |url=http://www.skymania.com/wp/2012/04/lichen-survives-harsh-martian-setting.html |date=26 April 2012 |publisher=Skymania News |access-date=27 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702171755/http://www.skymania.com/wp/2012/04/lichen-survives-harsh-martian-setting.html/ |archive-date=2 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="EGU-20120426">{{cite web |last1=de Vera |first1=J.-P. |last2=Kohler |first2=Ulrich |title=The adaptation potential of extremophiles to Martian surface conditions and its implication for the habitability of Mars |url=http://media.egu2012.eu/media/filer_public/2012/04/05/10_solarsystem_devera.pdf |date=26 April 2012 |publisher=European Geosciences Union |accessdate=27 April 2012 |archive-date= 8 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68GROCilv?url=http://media.egu2012.eu/media/filer_public/2012/04/05/10_solarsystem_devera.pdf |url-status=dead }}</ref> In Junie 2012 het wetenskaplikes berig die meet van die verhouding tussen waterstof- en metaanvlakke op Mars kan die moontlikheid van lewe daar help bepaal.<ref name="PNAS-20120607">{{cite journal |last1=Oze |first1=Christopher |last2=Jones |first2=Camille |last3=Goldsmith |first3=Jonas I. |last4=Rosenbauer |first4=Robert J. |title=Differentiating biotic from abiotic methane genesis in hydrothermally active planetary surfaces |url=http://www.pnas.org/content/109/25/9750.abstract |date=June 7, 2012 |journal=PNAS |volume=109 |issue=25 |pages=9750–9754 |doi=10.1073/pnas.1205223109 |accessdate=June 27, 2012 |bibcode=2012PNAS..109.9750O |pmid=22679287 |pmc=3382529 |archive-date=29 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129054621/http://www.pnas.org/content/109/25/9750.abstract |url-status=dead }}</ref><ref name="Space-20120625">{{cite web |author=Staff |title=Mars Life Could Leave Traces in Red Planet's Air: Study |url=http://www.space.com/16284-mars-life-atmosphere-hydrogen-methane.html |date=25 Junie 2012 |publisher=Space.com |access-date=27 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121855/https://www.space.com/16284-mars-life-atmosphere-hydrogen-methane.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens hulle "dui lae H₂/CH₄-verhoudings (minder as sowat 40) daarop dat lewe waarskynlik teenwoordig en aktief is".<ref name="PNAS-20120607" /> Ander wetenskaplikes het onlangs verslag gedoen oor metodes om waterstof en metaan in buiteaardse atmosfere te bespeur.<ref name="Nature-20120627">{{cite journal |last1=Brogi |first1=Matteo |last2=Snellen |first2=Ignas A. G. |last3=de Krok |first3=Remco J. |last4=Albrecht |first4=Simon |last5=Birkby |first5=Jayne |last6=de Mooij |first6=Ernest J. W. |title=The signature of orbital motion from the dayside of the planet t Boötis b |url=http://www.nature.com/nature/journal/v486/n7404/full/nature11161.html?WT.ec_id=NATURE-20120628 |date=28 Junie 2012 |journal=Nature |volume=486 |pages=502–504 |doi=10.1038/nature11161 |accessdate=28 Junie 2012 |arxiv = 1206.6109 |bibcode = 2012Natur.486..502B |issue=7404}}</ref><ref name="Wired-20120627">{{cite web |last=Mann |first=Adam |title=New View of Exoplanets Will Aid Search for E.T. |url=http://www.wired.com/wiredscience/2012/06/tau-bootis-b/ |date=27 Junie 2012 |publisher=Wired |access-date=28 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829202703/http://www.wired.com/wiredscience/2012/06/tau-bootis-b/ |archive-date=29 Augustus 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Op 9 Desember 2013 het Nasa berig data van die [[Curiosity-verkenningstuig]] tydens sy bestudering van [[Aeolis Palus]], dui daarop dat die [[Gale (krater)|Gale-krater]] ’n antieke varswatermeer bevat het wat mikrobiese lewe kon gehuisves het.<ref name="NYT-20131209">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=On Mars, an Ancient Lake and Perhaps Life |url=http://www.nytimes.com/2013/12/10/science/space/on-mars-an-ancient-lake-and-perhaps-life.html |date=9 Desember 2013 |work=New York Times |access-date=9 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505065631/https://www.nytimes.com/2013/12/10/science/space/on-mars-an-ancient-lake-and-perhaps-life.html |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="SCI-20131209">{{cite journal |authors=Various |title=Science – Special Collection – Curiosity Rover on Mars |url=http://www.sciencemag.org/site/extra/curiosity/ |date=December 9, 2013 |journal=Science |accessdate=9 Desember 2013 }}</ref> Die soeke na tekens van antieke lewe op Mars duur voort en is nou ’n primêre mikpunt van [[Nasa]].<ref name="SCI-20140124a">{{cite journal |last=Grotzinger |first=John P. |title=Introduction to Special Issue – Habitability, Taphonomy, and the Search for Organic Carbon on Mars |journal=Science |date=24 Januarie 2014 |volume=343 |number=6169 |pages=386–387 |doi=10.1126/science.1249944 |bibcode=2014Sci...343..386G |pmid=24458635}}</ref> === Ceres === Onlangs het die [[Herschel-ruimtesterrewag]] bevestig dat die [[dwergplaneet]] [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] waterdamp in sy atmosfeer het.<ref name="Kuppers2014">{{cite journal |last1=Küppers |first1=M. |last2=O'Rourke |first2=L. |last3=Bockelée-Morvan |first3=D. |last4=Zakharov |first4=V. |last5=Lee |first5=S. |last6=Von Allmen |first6=P. |last7=Carry |first7=B. |last8=Teyssier |first8=D. |last9=Marston |first9=A. |last10=Müller |first10=T. |last11=Crovisier |first11=J. |last12=Barucci |first12=M. A. |last13=Moreno |first13=R. |title=Localized sources of water vapour on the dwarf planet (1) Ceres |journal=Nature |volume=505 |issue=7484 |date=2014-01-23 |pages=525–527 |issn=0028-0836 |doi=10.1038/nature12918 |pmid=24451541 |bibcode = 2014Natur.505..525K }}</ref> Ryp is moontlik ook op die oppervlak waargeneem.<ref name="Ahearn1992">{{cite journal|last1=A'Hearn|first1=Michael F.|author2=Feldman, Paul D.|title=Water vaporization on Ceres|journal=Icarus|volume=98|issue=1|pages=54–60|year=1992|doi=10.1016/0019-1035(92)90206-M|bibcode= 1992Icar...98...54A}}</ref> Die teenwoordigheid van water en die temperature op Ceres het gelei tot spekulasies dat lewe daar moontlik is.<ref>{{cite web|url=http://www.universetoday.com/26587/life-on-ceres-could-the-dwarf-planet-be-the-root-of-panspermia/|title=Life on Ceres: Could the Dwarf Planet be the Root of Panspermia|date=5 March 2009|author=O'Neill, Ian|work=Universe Today|accessdate=30 Januarie 2012}}</ref><ref>{{cite book|author=Catling, David C.|year=2013|title=Astrobiology: A Very Short Introduction|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=0-19-958645-4|page=99}}</ref><ref>[http://www.nbcnews.com/science/there-life-ceres-dwarf-planet-spews-water-vapor-space-2D11970722 Is there life on Ceres? Dwarf planet spews water vapor into space.] (22 Januarie 2014)</ref> === Jupiter === Carl Sagan en ander<ref>{{cite journal | author=Ponnamperuma, Cyril; Molton, Peter | title=The prospect of life on Jupiter | journal=Space Life Sciences | volume=4 | issue=1 | pages=32–44 |date=Januarie 1973 | doi=10.1007/BF02626340 | bibcode=1973SLSci...4...32P }}</ref> het in die 1960's en 1970's toestande opgestel vir hipotetiese aminosuurgebaseerde makroskopiese lewe in [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] se atmosfeer, gebaseer op bestaande toestande daar. Dit lyk egter nie of die atmosfeer geskik is vir die soort [[inkapseling]] wat nodig blyk te wees vir molekulêre biochemie nie, en dus word geglo lewe is onmoontlik.<ref>{{cite journal | author=Irwin, Louis Neal; Schulze-Makuch, Dirk | title=Assessing the Plausibility of Life on Other Worlds | journal=Astrobiology | volume=1 | issue=2 | pages=143–160 |date=June 2001 | doi=10.1089/153110701753198918 | bibcode=2001AsBio...1..143I | pmid=12467118}}</ref> Van Jupiter se mane kan egter moontlik lewe onderhou. Wetenskaplikes het voorgestel verhitte oseane bestaan dalk diep onder die oppervlak van die buitenste drie [[Mane van Galilei]] – Europa, [[Ganimedes (maan)|Ganimedes]] en [[Kallisto (maan)|Kallisto]]. Die [[EJSM/Laplace]]-sending is beplan om die bewoonbaarheid van dié omgewings te ondersoek. ==== Europa ==== [[Lêer:PIA01130 Interior of Europa.jpg|duimnael|250px|Oseane onder die oppervlak, soos in dié voorstelling van Europa, kan dalk lewe huisves.<ref>{{Cite web |url=http://orca.phys.uvic.ca/~hsiao/talks/hsiao_europa.pdf |title=Possibility of Life on Europa |access-date=24 September 2014 |archive-date=11 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111223615/http://orca.phys.uvic.ca/~hsiao/talks/hsiao_europa.pdf |url-status=dead }}</ref>]] Jupiter se maan [[Europa (maan)|Europa]] is al lank die onderwerp van spekulasies oor buiteaardse lewe vanweë die sterk moontlikheid van vloeibare water onder sy yslaag. Hidrotermiese gate op die bodem van die oseane, as hulle bestaan, kan dalk die ys verhit en meersellige lewe moontlik maak.<ref name="EuropaPlanetary">{{Cite journal | first1=Louis | last1=Friedman | date=December 14, 2005 | title=Projects: Europa Mission Campaign | publisher=The Planetary Society | url=http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html | accessdate=2011-08-08 | archive-date=2006-02-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060215134920/http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html | url-status=dead }}</ref> Daar is ook ’n moontlikheid dat Europa aërobiese makrofauna kan onderhou deur middel van suurstof wat geskep word deur kosmiese strale wat sy oppervlak-ys tref.<ref>{{cite web|title=Europa Capable of Supporting Life, Scientist Says|author= Nancy Atkinson|year=2009|publisher=Universe Today|url=http://www.universetoday.com/2009/10/08/europa-capable-of-supporting-life-scientist-says/|accessdate=2011-08-18}}</ref> Die oortuiging dat daar lewe op Europa is, het in 2011 ’n hupstoot gekry toe ontdek is groot mere kom in Europa se dik ysskil voor. Volgens wetenskaplikes lyk dit of yswalle om die mere in hulle instort, en dit skep ’n moontlike meganisme waardeur lewevormende chemikalieë wat in sonverligte gebiede op die oppervlak geskep word, na binne die mere verplaas word.<ref>Phil Plait, [http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/11/17/huge-lakes-of-water-may-exist-under-europas-ice/ "Huge lakes of water may exist under Europa's ice"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409071231/http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/11/17/huge-lakes-of-water-may-exist-under-europas-ice/ |date= 9 April 2012 }}, "Bad Astronomy Blog"</ref><ref>[http://www.jsg.utexas.edu/news/2011/11/scientists-find-evidence-for-great-lake-on-europa/ "Scientists Find Evidence for "Great Lake" on Europa and Potential New Habitat for Life"]</ref> Op 11 Desember 2013 het Nasa bekend gemaak wetenskaplikes het klei-agtige minerale wat dikwels met organiese materiale verbind word, op Europa se yskors waargeneem.<ref name="NASA-20131211">{{cite web |last=Cook |first=Jia-Rui c. |title=Clay-Like Minerals Found on Icy Crust of Europa |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-362 |date=11 Desember 2013 |work=Nasa |access-date=11 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130044515/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-362 |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die wetenskaplikes kan die teenwoordigheid van die minerale wees danksy ’n botsing met ’n [[asteroïde]] of [[komeet]].<ref name="NASA-20131211" /> === Saturnus === Hoewel wetenskaplikes nie glo daar is lewe op [[Saturnus]] nie, is sy mane Titaan en Enkelados twee moontlike kandidate. ==== Titaan ==== [[Titaan (maan)|Titaan]], die grootste maan van Saturnus, is die enigste bekende maan met ’n betekenisvolle atmosfeer. Data van die [[Cassini-Huygens]]-sending het teorieë van ’n globale [[koolwaterstof]]oseaan weerlê, maar later die teenwoordigheid van vloeibare koolwaterstofmere in die poolstreke bespeur – dit was die eerste stabiele massas oppervlakvloeistof wat buite die Aarde ontdek is.<ref>[http://www.space.com/scienceastronomy/050913_titan_life.html SPACE.com&nbsp;– Scientists Reconsider Habitability of Saturn's Moon<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.space.com/scienceastronomy/060728_titan_lake.html SPACE.com&nbsp;– Lakes Found on Saturn's Moon Titan<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web |url=http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2214 |title=Lakes on Titan, Full-Res: PIA08630 |date=24 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610204050/http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2214 |archive-date=10 Junie 2008 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=24 September 2014 }}</ref> Die ontleding van die data het aspekte ontbloot van atmosferiese chemie naby die oppervlak wat ooreenstem met die hipotese (maar dit nie bewys nie) dat organismes op Titaan waterstof, [[asetileen]] en [[etaan]] gebruik en metaan produseer.<ref name=methlife>{{cite web|title=What is Consuming Hydrogen and Acetylene on Titan?|publisher=NASA/JPL|year=2010|accessdate=2010-06-06|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2010-190|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012173157/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2010-190|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|title=Molecular hydrogen in Titan's atmosphere: Implications of the measured tropospheric and thermospheric mole fractions|author=Darrell F. Strobel|journal=Icarus|volume=208|page=878|year=2010|doi=10.1016/j.icarus.2010.03.003|bibcode=2010Icar..208..878S|issue=2}}</ref><ref name=mckay>{{cite journal|journal = Icarus|volume= 178|issue = 1|pages = 274–276|year= 2005|doi = 10.1016/j.icarus.2005.05.018|title = Possibilities for methanogenic life in liquid methane on the surface of Titan|author = McKay, C. P.; Smith, H. D.|bibcode=2005Icar..178..274M}}</ref> ==== Enkelados ==== [[Enkelados]], nog ’n maan van Saturnus, het van die toestande wat nodig is vir lewe, soos geotermiese aktiwiteit en waterdamp, sowel as moontlike oseane onder sy ys wat dalk deur gety-effekte verhit word. Cassini het in 2005 koolstof, waterstof, stikstof en suurstof – alles sleutelelemente vir lewende organismes – bespeur tydens ’n verbyvlug deur een van Enkelados se geisers wat ys en gas uitspuit. Die temperatuur en digtheid van die uitgespuite stowwe het gedui op ’n warmer, wateragtige bron onder die oppervlak. Geen lewe is egter bespeur nie.<ref name="news.discovery">{{cite web |url=http://news.discovery.com/space/top-10-places-to-find-alien-life.html |title=Top 10 Places To Find Alien Life: Discovery News |publisher=News.discovery.com |date=8 Junie 2010 |access-date=13 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022144823/http://news.discovery.com/space/top-10-places-to-find-alien-life.html |archive-date=22 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Klein hemelliggame === [[Ekstremofiel]]e kan moontlik ook op kleiner hemelliggame in die Sonnestelsel aangetref word. Fred Hoyle het voorgestel mikrobiese lewe kan op [[Komeet|komete]] voorkom.<ref>Hoyle, Fred, ''Evolution from Space'', Omni Lecture, Royal Institution, Londen, 12 Januarie 1982; ''Evolution from Space'' (1982) pp.&nbsp;27–28 {{ISBN|0-89490-083-8}}; ''Evolution from Space: A Theory of Cosmic Creationism'' (1984) {{ISBN|0-671-49263-2}}</ref> == Wetenskaplike soektog == [[Lêer:Keplerspacecraft-20110215.jpg|duimnael|230px|Nasa se [[Kepler-ruimteteleskoop]], wat na eksoplanete soek.]] Die wetenskaplike soektog na buiteaardse lewe geskied op ’n direkte en indirekte manier. === Direkte soektog === Wetenskaplikes soek direk na biospore in die Sonnestelsel deur middel van ondersoeke na Mars se oppervlak en die bestudering van [[Meteoroïde|meteoriete]] wat die Aarde getref het. In 2008 het [[Nasa]] en die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) hul gesamentlike EJSM/Laplace-sending aangekondig wat ’n soektog na lewe op die maan Europa sou insluit.<ref>[http://opfm.jpl.nasa.gov/, "Outer Planet Flagship Mission"], "Jet Propulsion Laboratory"</ref> In 2011 moes Nasa egter afskaal weens ’n gebrek aan geld. Daar is ’n moontlikheid dat ESA die projek in die toekoms alleen sal aanpak.<ref>[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=48661, "New approach for L-class mission candidates"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150113024537/http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=48661, |date=13 Januarie 2015 }}, "ESA"</ref> Nasa het wel in November 2011 die [[Mars-wetenskaplaboratorium]] (MSL) gelanseer wat ’n verkenningstuig, [[Curiosity-verkenningstuig|Curiosity]], op 6 Augustus 2012 op Mars laat land het.<ref name="Gale Crater">{{cite web |last1=Webster |first1=Guy |last2=Brown |first2=Dwayne |title=NASA's Next Mars Rover To Land At Gale Crater |date=22 Julie 2011 |publisher=NASA JPL |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-222#1 |access-date=22 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607022755/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-222 |archive-date=7 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Gale Crater2">{{cite web |last1=Chow |first1=Dennis |title=NASA's Next Mars Rover to Land at Huge Gale Crater |url=http://www.space.com/12394-nasa-mars-rover-landing-site-unveiled.html |date=22 Julie 2011 |publisher=Space.com |access-date=22 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025174128/https://www.space.com/12394-nasa-mars-rover-landing-site-unveiled.html |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is ontwerp om te soek na die moontlikheid van lewe (in die verlede en hede) met behulp van ’n verskeidenheid wetenskaplike instrumente. Volgens die [[Gaia-hipotese]] sal enige planeet met ’n aansienlike mate van lewe ’n chemies onewewigtige atmosfeer hê. Dit is redelik maklik om dit van ’n afstand af vas te stel met behulp van [[spektroskopie]]. Aansienlike vooruitgang in die vermoë om lig van kleiner rotsagtige wêrelde naby hul ster te vind is egter nodig voor spektroskopiese metodes gebruik kan word om eksoplanete te ontleed. Nasa het op 21 Februarie 2014 aangekondig hulle het ’n grootliks bygewerkte databasis vir die opsporing van [[Polikliniese aromatiese koolwaterstof|polikliniese aromatiese koolwaterstowwe]] (PAK's) in die heelal. Volgens wetenskaplikes kan meer as 20% van die [[koolstof]] in die heelal dalk verbind word met PAK's, wat moontlik aanvangsmateriale kan wees vir die vorming van lewe. Dit lyk of PAK's kort ná die [[Oerknal]] ontstaan het, wydverspreid in die heelal voorkom en verbind kan word met nuwe sterre en eksoplanete.<ref name="NASA-20140221">{{cite web |last=Hoover |first=Rachel |title=Need to Track Organic Nano-Particles Across the Universe? NASA's Got an App for That |url=http://www.nasa.gov/ames/need-to-track-organic-nano-particles-across-the-universe-nasas-got-an-app-for-that/ |date=21 Februarie 2014 |work=Nasa |access-date=22 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510124801/https://www.nasa.gov/ames/need-to-track-organic-nano-particles-across-the-universe-nasas-got-an-app-for-that/ |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Indirekte soektog === As daar ’n gevorderde buiteaardse gemeenskap is, is daar geen waarborg dat hulle inligting in die Aarde se rigting sal uitstuur of dat die inligting as sodanig deur die mens erken sal word nie. Die tyd wat nodig is vir ’n sein om deur die heelal te trek, beteken ook dat enige sein wat wel bespeur word (of nie), uit die verre verlede kom. Projekte soos [[SETI]] voer enorme soektogte uit na radioaktiwiteit wat die bestaan van buiteaardse lewe kan bevestig. Daar is ook voorstelle dat buiteaardse wesens gepulseerde en aaneenlopende [[laser]]seine in die sigbare sowel as infrarooispektrum kan uitstuur.<ref>{{cite web |url=http://www.coseti.org/ |publisher=The Columbus Optical SETI Observatory |title=The Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI) in the Optical Spectrum |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022060115/http://www.coseti.org/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=24 September 2014 }}</ref> Laserseine het die voordeel dat hulle nie in die [[interstellêre medium]] sal "smeer" nie en dalk voordeliger sal wees vir kommunikasie tussen die sterre. Terwyl kommunikasietegnieke soos die uitstuur van laserseine en interstellêre vlugte ernstig ondersoek is en wel uitvoerbaar kan wees, sal dit nie kostedoeltreffend wees nie. Sommige wetenskaplikes het selfs al voorgestel dat gevorderde beskawings kunsmatige [[swartkolk]]e sal kan skep as ’n energiebron of ’n manier om van afval ontslae te raak. Hulle stel voor die waarneming van ’n swartkolk met ’n massa van minder as 3,5 [[sonmassa]]s (die teoretiese perk vir ’n natuurlike swartkolk) sal ’n bewys wees van ’n buiteaardse beskawing.<ref>Ray Villard, [http://news.discovery.com/space/super-civilizations-might-live-off-black-holes-110430.html "Super-Civilizations Might Live Off Black Holes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113174123/http://news.discovery.com/space/super-civilizations-might-live-off-black-holes-110430.html |date=13 November 2012 }}, "Discovery News"</ref> === Eksoplanete === Sterrekundiges soek ook na [[Eksoplaneet|eksoplanete]] wat lewe sal kan onderhou, veral in die [[bewoonbare sone]] van sterre waar toestande geskik is vir vloeibare water om voor te kom.<ref name="Earth-likeplanet1">{{cite web |url=http://planet.iap.fr/OB05390.news.html |date=25 Januarie 2006 |title=Discovery of OGLE 2005-BLG-390Lb, the first cool rocky/icy exoplanet |work=IAP.fr |postscript=<!--None--> |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190118163536/http://planet.iap.fr/OB05390.news.html |archive-date=18 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="GlieseSpace">[http://www.space.com/scienceastronomy/070424_hab_exoplanet.html SPACE.com&nbsp;– Major Discovery: New Planet Could Harbor Water and Life<!-- Bot generated title -->]</ref> Huidige radiowaarnemingsmetodes is onvoldoende vir so ’n soektog. Teleskope van die toekoms behoort die vermoë te hê om planete om nabygeleë sterre waar te neem om so die teenwoordigheid van lewe – óf direk óf deur spektrografie – te onthul, asook sleutelinligting soos die teenwoordigheid van vrye suurstof in ’n planeet se atmosfeer. Sommige wetenskaplikes glo [[Alpha Centauri]], die naaste [[veelvoudige ster]] aan die Aarde, kan planete hê waar lewe moontlik is.<ref>[http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1997AJ....113.1445W 1997AJ 113.1445W Page 1445<!-- Bot generated title -->]</ref> [[Lêer:Kepler22b-artwork.jpg|duimnael|links|’n Kunstenaarsvoorstelling van Kepler-22b.]] Op 24 April 2007 het wetenskaplikes by die Europese Suidelike Sterrewag in La Silla, [[Chili]], gesê hulle het die eerste aardagtige eksoplaneet ontdek. Die planeet, bekend as Gliese&nbsp;581&nbsp;c, se wentelbaan is in die bewoonbare sone van sy moederster, [[Gliese 581]], ’n [[rooidwerg]] sowat 20,5&nbsp;[[ligjare]] van die Aarde af. Daar is aanvanklik geglo die planeet het vloeibare water, maar onlangse rekenaarsimulasies van Gliese&nbsp;581&nbsp;c se klimaat deur Werner von Bloh en sy span by die Duitse Instituut vir Klimaatimpaknavorsing dui daarop dat [[koolstofdioksied]] en [[metaan]] in die atmosfeer ’n weghol-[[kweekhuiseffek]] skep. Dit sal die planeet verhit tot oor die [[kookpunt]] van water (100&nbsp;°C), en dus sal lewe onwaarskynlik wees. Wetenskaplikes konsentreer nou op [[Gliese 581#Gliese 581d: Die eerste planemo wat by Gliese 581 ontdek is|Gliese&nbsp;581&nbsp;d]], wat net buite die ster se tradisionele bewoonbare sone lê.<ref name="Hopes Dim for life on distant planet">{{cite news |url=http://www.usatoday.com/tech/science/space/2007-06-18-earthlike-planet-questioned_N.htm |work=USA Today |title=Hopes dim for life on distant planet |date=18 Junie 2007 |access-date=2 Mei 2010 |first=Ker |last=Than |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413105250/http://www.usatoday.com/tech/science/space/2007-06-18-earthlike-planet-questioned_N.htm |archive-date=13 April 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Mei 2011 het navorsers voorspel die planeet val nie net in die bewoonbare sone nie, maar is groot genoeg vir ’n stabiele atmosfeer van koolstofdioksied en "warm genoeg om oseane, wolke en reën te hê", volgens die Franse Nasionale Sentrum vir Wetenskaplike Navorsing.<ref>{{cite web |author=View all 26 comments Leave a comment |url=http://www.newser.com/story/118825/gliese-581d-identified-as-habitable-exoplanet.html |title=Scientists ID 'Habitable' Exoplanet — New model suggests Gliese 581D a likely candidate for life |publisher=Newser.com |date=18 Mei 2011 |access-date=13 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426105205/https://www.newser.com/story/118825/gliese-581d-identified-as-habitable-exoplanet.html |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2011 het Nasa bevestig dat [[Kepler-22b]], wat 600&nbsp;ligjare van die Aarde af is en ’n radius van 2,4 keer dié van die Aarde het, moontlik die naaste aan die Aarde kom wat betref grootte en temperatuur.<ref name="bbc20111205">{{cite news |title=Kepler 22-b: Earth-like planet confirmed |url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16040655 |publisher=BBC |access-date=5 Desember 2011 |date=5 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507193218/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16040655 |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="NASA20111205_2011_373">{{cite news |work=Nasa-nuusvrystelling |title=NASA's Kepler Confirms Its First Planet In Habitable Zone |date=5 Desember 2011 |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-373 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505032958/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-373 |archive-date=5 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sedert 1992 is 'n paar duisend eksoplanete in die [[Melkweg]] ontdek. ({{Eksoplaneetgetal|vol}}) en dit sal in die komende jare na verwagting grootliks toeneem.<ref>{{cite news |url=http://www.space.com/15160-alien-planet-kepler-mission-2016.html |title=NASA Extends Planet-Hunting Kepler Mission Through 2016 |work=Space.com |first=Mike |last=Wall |date=4 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421110454/https://www.space.com/15160-alien-planet-kepler-mission-2016.html |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle grootte wissel van aardgrootte-planete tot planete groter as Jupiter. Omdat die [[Kepler-ruimteteleskoop]] drie [[Oorgang (sterrekunde)|oorgange]] van ’n planeet voor sy ster moet waarneem om dit as ’n kandidaat-eksoplaat te bevestig, kon dit nog net planete identifiseer wat teen ’n redelike vinnige tempo om hul sterre wentel. Ondanks dié suksesse beteken die metode van oorgang wat Kepler gebruik dat planete se wentelbaan teen ’n klein [[Baanhelling|inklinasie]] tot die siglyn van die waarnemer moet wees – dit beteken die moontlikheid om ’n planeet van die Aarde se grootte en wentelradius om ’n verafgeleë ster te ontdek is net 0,47%. Die getal planete wat Kepler kan opspoor, is dus net ’n klein deeltjie van die planete wat in die Melkweg kan bestaan.<ref>[http://kepler.nasa.gov/Science/about/characteristicsOfTransits/ "Kepler: A Search for Habitable Planets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130219033119/http://kepler.nasa.gov/Science/about/characteristicsOfTransits/ |date=19 Februarie 2013 }}, "NASA Ames Research Center"</ref> == Die Drake-vergelyking == Dr. Frank Drake, ’n sterrekundige en astrofisikus van die Universiteit van Kalifornië in [[Santa Cruz]] het in 1961 die Drake-vergelyking geskep. Hierdie omstrede vergelyking skat die getal intelligente beskawings in die Melkweg op grond van die volgende faktore: [[Lêer:Dr. Frank Drake.jpg|duimnael|140px|Dr. Frank Drake]] : <math>N = R^{*} ~ \times ~ f_{p} ~ \times ~ n_{e} ~ \times ~ f_{l} ~ \times ~ f_{i} ~ \times ~ f_{c} ~ \times ~ L</math> Dit is: :: ''R*'' = Die tempo van vorming van sterre in die Melkweg. :: ''f_p'' = Die deel van dié sterre met planete. :: ''n_e'' = Die getal aardagtige planete. :: ''f_l'' = Die deel van dié planete waar lewe ontwikkel het. :: ''f_i'' = Die deel van dié planete waar intelligente lewe ontwikkel het. :: ''f_c'' = Die deel van dié planete met moontlike beskawings wat kan kommunikeer. :: ''L'' = Die gemiddelde lewensduur van beskawings wat moontlik kan kommunikeer. Kritiek op die Drake-vergelyking was hoofsaaklik dat dit op gissings berus; dus kan dit nie gebruik word om tot enige werklike gevolgtrekking te kom nie.<ref>{{cite book |author= Jack Cohen en Ian Stewart |title=Evolving the Alien |publisher=John Wiley and Sons, Inc., Hoboken, NJ |year=2002}} Hoofstuk 6, ''What does a Martian look like?''</ref> Die vergelyking was egter nie bedoel as wetenskaplike feite nie, maar as ’n manier om dialoog oor hierdie onderwerpe aan te wakker. Dan val die fokus op hoe om dit eksperimenteel op te volg. Drake het juis die vergelyking geformuleer as ’n besprekingsagenda op ’n ruimtekonferensie.<ref>{{cite web |url=http://www.planetary.org/explore/topics/seti/seti_history_07.html |first=Amir |last=Alexander |title=The Search for Extraterrestrial Intelligence: A Short History — Part 7: The Birth of the Drake Equation |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304215129/http://www.planetary.org/explore/topics/seti/seti_history_07.html |archive-date=4 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Drake het die vergelyking gebruik om te skat dat daar sowat 10&nbsp;000 planete in die Melkweg is wat intelligente lewe bevat met die moontlike vermoë om met die Aarde te kommunikeer.<ref>{{cite web |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/970924.html |title=The Drake Equation |access-date=5 Februarie 2008 |last=Boyd |first=Padi |work=Imagine the Universe |publisher=NASA |quote=Frank Drake's own current estimate puts the number of communicating civilizations in the galaxy at 10,000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812121819/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/970924.html |archive-date=12 Augustus 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Gebaseer op waarnemings van die [[Hubble-ruimteteleskoop]], is daar minstens 125&nbsp;miljard [[sterrestelsel]]s in die [[sigbare heelal]]. Daar word geskat minstens 10% van alle sonagtige sterre het planete,<ref name="marcyprogth05">{{cite journal | author=Marcy, G.; Butler, R.; Fischer, D. | title=Observed Properties of Exoplanets: Masses, Orbits and Metallicities | journal=Progress of Theoretical Physics Supplement | year=2005 | volume=158 | issue= | pages=24–42 | url=http://ptp.ipap.jp/link?PTPS/158/24 | doi=10.1143/PTPS.158.24 | arxiv=astro-ph/0505003 | bibcode=2005PThPS.158...24M | access-date=24 September 2014 | archive-date= 2 Oktober 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081002085400/http://ptp.ipap.jp/link?PTPS%2F158%2F24 | url-status=dead }}</ref> en dus is daar 6,25×10¹⁸ sterre met planete in die sigbare heelal. As ’n mens aanneem net een uit elke miljard sterre het planete met lewe, sal daar 6,25×10⁹ (6,25&nbsp;miljard) planeetstelsels in die sigbare heelal wees wat lewe kan onderhou. Die oënskynlike weerspreking tussen die hoë skattings van planete wat lewe kan onderhou en die gebrek aan bewyse daarvoor<ref name='Vinn2014'>{{cite journal | doi = | title = Potential incompatibility of inherited behavior patterns with civilization | year = 2014 | author = Vinn, O | journal = PublishResearch | volume = | pages = 1–3 | url = http://www.publishresearch.com/publication/203 | accessdate = 2014-03-05}}</ref> of kontak met hulle, staan bekend as die [[Fermi-paradoks]]. == Kulturele impak == === Antieke en Middeleeuse idees === [[Lêer:Nuremberg1561.jpg|duimnael|280px|In 1561 was daar in [[Neurenberg]], [[Duitsland]], massa-waarnemings van lugverskynsels of VVV's.]] In antieke tye is algemeen aanvaar die kosmos bestaan uit "baie wêrelde" wat deur intelligente, niemenslike lewensvorme bewoon word, maar hierdie "wêrelde" was [[mitologie]]s van aard en nie geskoei op die heliosentriese begrip van die [[Sonnestelsel]] of die idee dat die Son net een van baie sterre is nie.<ref>[http://solar-center.stanford.edu/FAQ/Qsunasstar.html ''Who discovered that the Sun was a Star?''] Stanford Solar Center.</ref> ’n Voorbeeld is die 14 [[Loka]] van die [[Hindoe]]-kosmologie of die [[Nege Wêrelde]] van die [[Oud-Noors]]e mitologie. Die [[Son]] en [[Maan]] is dikwels beskou as bewoonde wêrelde in so ’n konteks, of as die voertuie (strydwaens of bote) van die gode, soos dié van die songod [[Ra]] in die [[Egiptiese mitologie]]. [[Boeddhisme|Boeddhiste-]] en Hindoe-oortuigings van eindeloos herhalende siklusse van die lewe wat "Samsara" genoem is, het gelei tot beskrywings van veelvoudige wêrelde en die geloof dat daar baie heelalle is. Volgens die [[Jood]]se [[Talmoed]] is daar minstens 18&nbsp;000 ander wêrelde, maar min inligting word verskaf oor die aard daarvan en of hulle fisiek of spiritueel is. In die 18de eeu is geglo buiteaardse wesens bestaan en dat van hulle intelligent is, asook dat hulle sal verskil van mense "net soos wat seediere verskil van landdiere".<ref>{{cite web |url=http://ohr.edu/ask_db/ask_main.php/318/Q1/ |publisher=ohr.edu |title=Star Struck, a letter to a Rabbi |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426105242/https://ohr.edu/ask_db/ask_main.php/318/Q1/ |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.torah.org/features/secondlook/extraterrestrial.html |publisher=torah.org |title=Extraterrestrial life |first=Rabbi Aryeh |last=Kaplan |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325031414/http://www.torah.org/features/secondlook/extraterrestrial.html |archive-date=25 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=25 September 2014 }}</ref> Toe die [[Christendom]] deur die Weste versprei, is die [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese]] oortuiging van geosentriese kosmologie (dat die [[Aarde]] die middelpunt van die heelal is), wyd aanvaar en hoewel die kerk nooit ’n amptelike verklaring oor die kwessie van buiteaardse lewe uitgereik het nie, was die oortuiging dat dit ’n dwaalleer is. In 1277 het die biskop van [[Parys]] wel gesê God "kon" meer as een wêreld geskep het (vanweë sy almag). Oortuigings dat buiteaardse lewe bestaan, was egter skaars. === Vroegmoderne tydperk === [[Lêer:Giordano Bruno.jpg|duimnael|links|160px|Giordano Bruno.]] Denkrigtings het verander met die uitvinding van [[Teleskoop|teleskope]] en die [[Koperniese Rewolusie|Koperniese aanslag]] op geosentriese kosmologie. Toe dit eers duidelik word die Aarde is net een van tallose hemelliggame in die heelal, het die teorie van buiteaardse lewe ’n onderwerp van bespreking in die wetenskapgemeenskap geword. Die bekendste vroegmoderne voorstander van sulke idees was die Italiaanse filosoof [[Giordano Bruno]], wat in die 16de eeu gemeen het daar is ’n oneindige heelal waarin elke ster deur sy eie planeetstelsel omring word. Hy het geskryf die ander wêrelde "het nie minder deug of ’n ander aard as ons Aarde nie" en dat dit nes die Aarde "diere en bewoners bevat".<ref>{{Cite web |url=http://www.positiveatheism.org/hist/brunoiuw0.htm#IUW0III |title=Giordano Bruno: On the Infinite Universe and Worlds (De l'Infinito Universo et Mondi) Introductory Epistle: Argument of the Third Dialogue |access-date=25 September 2014 |archive-date=13 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141013120648/http://www.positiveatheism.org/hist/brunoiuw0.htm#IUW0III |url-status=dead }}</ref> In [[Barok]]-letterkunde soos ''Die State en Ryke van die Maan'' deur [[Cyrano de Bergerac]], is buiteaardse beskawings uitgebeeld as humoristiese of ironiese parodieë op die Aardse lewe. Die moontlikheid van buiteaardse lewe het ’n onderwerp van gissings gebly namate wetenskaplike ontdekkings toegeneem het. [[William Herschel]], die ontdekker van [[Uranus (planeet)|Uranus]], was een van die [[sterrekundige]]s van die 18de en 19de eeu wat oortuig daarvan was dat die Sonnestelsel, en dalk ander sterrestelsels, wel buiteaarde lewe het. Ander bekendes uit dié tyd wat met hom saamgestem het, sluit in [[Immanuel Kant]] en [[Benjamin Franklin]]. Tydens die hoogtepunt van die [[Verligting]] is selfs die Son en Maan beskou as kandidate vir buiteaardse lewe. === 19de eeu === Bespiegelings oor lewe op [[Mars (planeet)|Mars]] het in die laat 19de eeu toegeneem ná die teleskopiese waarneming deur sommige mense van oënskynlike [[Mars-kanaal|Mars-kanale]] – iets wat later optiese illusies blyk te gewees het. Desondanks het die Amerikaanse sterrekundige [[Percival Lowell]] in 1895 sy boek ''Mars'' gepubliseer, gevolg deur ''Mars and its Canals'' in 1906, waarin hy voorstel die kanale is die werk van ’n uitgestorwe beskawing.<ref>''Is Mars habitable? A critical examination of Professor Percival Lowell's book "Mars and its canals''.", ’n ander verduideliking, deur Alfred Russel Wallace, F.R.S., etc. Londen, Macmillan and co., 1907.</ref> Dit het daartoe gelei dat die Britse skrywer [[H.G. Wells]] ''The War of the Worlds'' in 1897 geskryf het, waarin hy vertel van ’n inval van die Aarde deur Mars-bewoners wat vlug weens die planeet se opdroging. Spektroskopiese ontledings van Mars het in 1894 in alle erns begin nadat die Amerikaanse sterrekundige William Wallace Campbell bewys het Mars se atmosfeer bevat nie water of suurstof nie.<ref name="chambers">{{Cite book|first=Paul|last=Chambers|title=Life on Mars; The Complete Story|place=London|publisher=Blandford|year=1999|doi=|isbn=0-7137-2747-0}}</ref> Teen 1909 het beter teleskope en die beste posisie van Mars sedert 1877 ’n besliste einde gebring aan die kanaalhipotese. [[Wetenskapsfiksie]] het in die laat 19de eeu ontwikkel, hoewel dit nie toe so genoem is nie. [[Jules Verne]] se ''Around the Moon'' (1870) het ’n bespreking bevat oor die moontlikheid van lewe op die Maan, maar met die slotsom dat dit verlate is. Stories met buiteaardse wesens word onder meer gevind in Garrett P. Serviss se ''Edison's Conquest of Mars'' (1897). ''The War of the Worlds'' deur H.G. Wells is in 1898 gepubliseer en hierna het die idee van die verowering van die Aarde deur Mars-bewoners in die 20ste-eeuse popkultuur posgevat. === 20ste eeu === [[Lêer:The Sounds of Earth Record Cover - GPN-2000-001978.jpg|180px|duimnael|links|Die [[Voyager Goue Plaat|Goue Plaat]] is in die 1977-ruimtetuie [[Voyager 1]] en [[Voyager 2]] geplaas in die hoop dat intelligente wesens dit sal vind.]] [[Lêer:Arecibo message.svg|100px|duimnael|Die [[Arecibo-boodskap]] is ’n digitale boodskap wat in 1974 na die [[sterreswerm]] [[M13]] gestuur is.]] In 1938 was daar ’n opskudding oor ’n radiodrama-weergawe van Wells se roman oor die Amerikaanse CBS-radionetwerk omdat dit glo by baie mense die indruk gewek het dat ’n werklike inval deur Mars-bewoners plaasvind. Ná die [[Roswellvoorval]] in 1947 het [[VVV]]-teorieë oor die teenwoordigheid van buiteaardse wesens ’n algemene verskynsel in [[Amerika]] geword in die laat 1940's en tydens die begin van die [[Ruimtewedloop|ruimte-eeu]] in die 1950's, en daar was ’n groot toename in VVV-waarnemings. Die term VVV self het in 1952 ontstaan toe die idee van "vlieënde pierings" gewild geword het. Die oortuiging dat feitlik alle hemelliggame bewoon word, is getemper toe satelliete in die middel van die 20ste eeu ander liggame in die Sonnestelsel begin besoek, en teen die 1970's het die geloof in VVV's deel geword van randkulture wat verbind is met die [[paranormale]], [[New Age-beweging]] ens. ’n Paar VVV-godsdienste het in die 1950's en 1970's ontstaan en van hulle, soos [[Sciëntologie]] (in 1953 gestig) en [[Raëlisme]] (in 1974 gestig), is steeds aktief. Aan die wetenskaplike front is die moontlikheid van lewe op die Maan in die 1960's finaal die nekslag toegedien en in die 1970's het dit duidelik geword die meeste ander hemelligame in die Sonnestelsel huisves nie hoogs ontwikkelde lewe nie, hoewel die vraag of daar primitiewe lewe is, steeds relevant is. In die 1980's het Carl Sagan, Bruce Murray en Louis Friedman die Amerikaanse Planetary Society gestig, deels as ’n werktuig vir [[SETI]]-ondersoeke, en sedert die 1990's duur ’n soeke na radioseine uit die ruimte voort. === Onlangse geskiedenis === Die onvermoë van die SETI-program om ná dekades intelligente radioseine op te spoor het minstens gedeeltelik ’n demper geplaas op die optimisme van die begin van die ruimte-eeu. SETI is egter nie ’n aaneenlopende soektog na uitsluitlik radioseine nie; dit gebruik die bronne en mannekrag wat dit kan wanneer dit kan. Die program soek ook op ’n gegewe tyd na ’n beperkte reeks [[frekwensie]]s.<ref>{{cite web |url=http://www.crichton-official.com/speeches/speeches_quote04.html |publisher=crichton-official.com |title=Aliens Cause Global Warming |first=Michael |last=Crichton |date=17 Januarie 2003 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611005434/http://www.crichton-official.com/speeches/speeches_quote04.html |archive-date=11 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2000 het die [[geoloog]] en [[paleontoloog]] Peter Ward en die [[astrobiologie|astrobioloog]] Donald Brownlee ’n boek gepubliseer met die naam ''Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe''.<ref>[http://www.amazon.com/dp/0387987010 Amazon.com: Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe: Books: Peter Ward, Donald Brownlee<!-- Bot generated title -->]</ref> Daarin bespreek hulle die [[Seldsame Aarde-hipotese]] en beweer hulle aardagtige lewe is seldsaam in die heelal, terwyl [[bakterie|mikrobiese lewe]] algemeen voorkom. Ward en Brownlee erken daar kan [[evolusie]] op ander planete voorkom wat nie gebaseer is op lewensnoodsaaklike aardse eienskappe (soos [[DNS]] en [[koolstof]]) nie. Die moontlikheid van mikrobiese lewe in die ruimte is nie so omstrede onder wetenskaplikes nie, maar daar is nog geen direkte bewyse gevind dat dit wel bestaan nie. Daar is wel indirekte bewyse vir die bestaan van primitiewe lewe op Mars, maar die gevolgtrekkings wat van sulke bewyse afgelei moet word, is omstrede. Die teoretiese fisikus [[Stephen Hawking]] het in 2010 gemaan dat die mens nie buiteaardese wesens moet probeer kontak nie. Hy het gewaarsku sulke wesens kan die Aarde plunder vir lewensbronne. Hy het gesê dit kan wees soos toe [[Christopher Columbus|Columbus]] in [[Amerikas|Amerika]] geland het, wat tot nadeel gestrek het van die [[inheemse volke]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8642558.stm |work=BBC News |title=Hawking warns over alien beings |date=25 April 2010 |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405081734/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8642558.stm |archive-date=5 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wetenskaplikes by Nasa en die Penn-staatsuniversiteit het in April 2011 ’n artikel gepubliseer waarin hulle die vraag behandel: Sal kontak met buiteaardse wesens voordelig of nadelig vir die mens wees? Daarin word positiewe, negatiewe en neutrale scenario's bespreek.<ref>Baum, Seth; Haqq-Misra, Jacob; Domagal-Goldman, Shawn. [http://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1104/1104.4462.pdf "Would Contact with Extraterrestrials Benefit or Harm Humanity? A Scenario Analysis"], ''Acta Astronautica, 2011, 68 (11-12):2014-2129'', 22 April 2011, URL besoek op 18 Augustus 2011.</ref> Op 17 April 2014 is die ontdekking aangekondig van die aardgrootte-[[eksoplaneet]] [[Kepler-186f]], sowat 500&nbsp;ligjare van die Aarde af.<ref name="NYT-20140417">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Scientists Find an 'Earth Twin', or Maybe a Cousin |url=http://www.nytimes.com/2014/04/18/science/space/scientists-find-an-earth-twin-or-maybe-a-cousin.html |date=17 April 2014 |work=New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121850/https://www.nytimes.com/2014/04/18/science/space/scientists-find-an-earth-twin-or-maybe-a-cousin.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is die eerste planeet met min of meer dieselfde radius as die Aarde wat in die [[bewoonbare sone]] van sy ster ontdek is en daar is ’n hipotese dat water op sy oppervlak voorkom. ==Sien ook== * [[Planetêre bewoonbaarheid]] * [[Geskiedenis van die Aarde]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == {{refbegin}} * {{cite book |last=Baird |first=John C. |year=1987 |title=The Inner Limits of Outer Space: A Psychologist Critiques Our Efforts to Communicate With Extraterrestrial Beings |location= Hannover |publisher=University Press of New England |isbn=0-87451-406-1}} * {{cite book |last1=Cohen |first1=Jack |last2=Stewart |first2=Ian |year=2002 |title=Evolving the Alien: The Science of Extraterrestrial Life |publisher=Ebury Press |isbn=0-09-187927-2}} * {{cite book |last=Crowe |first=Michael J. |title=The Extraterrestrial Life Debate, 1750–1900 |publisher=Cambridge |year=1986 |isbn=0-521-26305-0}} * {{cite book |last=Crowe |first=Michael J. |title=The extraterrestrial life debate Antiquity to 1915: A Source Book |publisher=University of Notre Dame Press |year=2008 |isbn=0-268-02368-9}} * {{cite book |last=Dick |first=Steven J. |title=Plurality of Worlds: The Extraterrestrial Life Debate from Democratis to Kant |publisher=Cambridge |year=1984}} * {{cite book |last=Dick |first=Steven J. |title=The Biological Universe: The Twentieth Century Extraterrestrial Life Debate and the Limits of Science |publisher=Cambridge |year=1996 |isbn=0-521-34326-7}} * {{cite book |last=Dick |first=Steven J. |title=Life on Other Worlds: The 20th Century Extraterrestrial Life Debate |publisher=Cambridge |year=2001 |isbn=0-521-79912-0}} * {{cite book |last=Goldsmith |first=Donald |year=1997 |title=The Hunt for Life on Mars |location=New York |publisher=A Dutton Book |isbn=0-525-94336-6}} * {{cite book |last=Lemnick |first=Michael T. |year=1998 |title=Other Worlds: The Search for Life in the Universe |location=New York |publisher=A Touchstone Book}} * {{cite book |last1=Sagan |first1=Carl |first2=I. S. |last2=Shklovskii |title=Intelligent Life in the Universe |publisher=Random House |year=1966}} * {{cite book |last=Sagan |first=Carl |title=Communication with Extraterrestrial Intelligence |publisher=MIT Press |year=1973 |isbn=0-262-19106-7}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www.rfreitas.com/Astro/ResolvingFermi1983.htm Extraterrestrial Intelligence in the Solar System: Resolving the Fermi Paradox] deur Robert A. Freitas jr. * [http://www.pbs.org/lifebeyondearth/index.html ''PBS: Life Beyond Earth''] ’n rolprent deur Timothy Ferris * [http://www.pbs.org/exploringspace/ ''PBS: Exploring Space&nbsp;– The Quest for Life''] deur Scott Pearson * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4728228.stm Top stars picked in alien search], van BBC News * {{cite web |publisher=physics.org |title=Is it true that there could be intelligent life out there? |url=http://www.physics.org/facts/sand-et.asp |accessdate=2 November 2012}} * [https://webcast.stsci.edu/webcast/detail.xhtml?talkid=4006 Minerals and the Origins of Life] (Robert Hazen, Nasa) (video, 60&nbsp;m, April 2014). * {{Commons-kategorie inlyn|Aliens|Buiteaardse wesens}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Extraterrestrial life|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe| ]] okpwvwwzuj9jcmrs7ep72zy9bukhexm 0 93404 2893628 2892891 2026-04-13T19:07:20Z BurgertB 2401 /* Roswell as moderne mite en folklore */ 2893628 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg|thumb|300px|Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê.]] Die '''Roswellvoorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag gevorm vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswellweermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing is gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag gevorm vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswellrommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswellweermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswellweermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswellpuin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswellmite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswellteorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswellmite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die [[Barney en Betty Hill]]-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswellverslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswellvoorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswellverhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswellmitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswellsamesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswellpuin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswellsamesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswellmite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswellsameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswellvoorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met [[vlermuis]]agtige vlerke sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> ==Verduidelikings== Geheimhouding oor die puin wat in 1947 ontdek is, was vanweë militêre programme in die [[Koue Oorlog]] eerder as buiteaaardse wesens.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=622}}</ref> Ten spyte van bewyse het VVV-aanhangers volgehou dat 'n buiteaardse tuig naby Roswell neergestort het,<ref name="Kloor-2019-p52">{{harvnb|Kloor|2019|p=52}}</ref> en "Roswell" bly sinoniem met VVV's.<ref>{{harvnb|Joseph|2008|p=132}}</ref> B.D. Gildenberg het Roswell die tuiste van "die wêreld se bekendste, mees ondersoekte en mees ontmaskerde VVV-bewerings" genoem.<ref name="Gildenberg-2003-p73">{{Harvnb|Gildenberg|2003|p=73}}</ref> ===Projek Mogul=== [[Beeld:Mogul balloon train USAF 1995.png|thumb|200px|'n Projek Mogul-reeks.]] In ’n verslag van 1994 deur die Amerikaanse lugmag is die neergestorte voorwerp van die 1947-voorval geïdentifiseer as ’n Projek Mogul-toestel. Die Roswellmateriaal is beskryf as ’n topgeheime militêre ballon deur onder andere die [[Astrofisika|astrofisikus]] Adam Frank, die [[historikus]] luitenant-kolonel James Michael Young, die [[wetenskap]]skrywer Kendrick Frazier, die [[folklore|folkloris]] Thomas Bullard, die Projek Mogul-[[Meteorologie|meteoroloog]] B.D. Gildenberg, die [[joernalis]] Kal Korff en die [[Inligtingkunde|intelligensie]]-offisier kaptein James McAndrew. Mogul – die geklassifiseerde deel van ’n ongeklassifiseerde atmosferiese navorsingsprojek van die Universiteit van New York – was ’n militêre program wat hoëhoogteballonne gebruik het om [[Kernwapen|kerntoetse]] te monitor.<ref name="Frazier-2017a"/> Die projek het vlug nommer 4 op 4&nbsp;Junie van die Alamogordo-weermagvliegveld af lanseer. Dit het sowat 25&nbsp;km van Brazel se plaas na Corona gedryf toe sy opsporingstoerusting onklaar raak.<ref name="Frazier-2017b">{{harvnb|Frazier|2017b|pages=12–15}}</ref> Majoor Jesse Marcel en brigadier-generaal Thomas DuBose van die Amerikaanse lugmag het onderskeidelik in 1978 en 1991 die bewerings van ’n weerballon as ’n dekmantelverhaal beskryf.<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> In die lugmagverslag skryf Richard Weaver die weerballonstorie was moontlik bedoel om “belangstelling af te lei” van Mogul, of dat dit die waarneming van die weerbeampte kon wees omdat Mogul-ballonne uit dieselfde materiale gebou is.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|pages=27–30}}</ref> Sheridan W. Cavitt, wat Marcel na die puinveld vergesel het, het ’n beëdigde verklaring vir die verslag afgelê.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|pp=62–72}}</ref> Cavitt het gesê: “Ek het destyds gedink en dink nou nog dat hierdie wrakstukke van ’n neergestorte ballon was.”<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=160}}</ref> {{multibeeld | align = right | direction = vertical | image1 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Gurney.jpg | width1= 200 | image2 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Body_Bag.jpg | width2= 200 | voetskrif = Antropomorfiese poppe is op mediese draagbare vervoer, en soms in die swart isolasiesakke waarin lyke vervoer word.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36">{{harvnb|McAndrew|1997|pp=35–36}}</ref> }} Ufoloë het die moontlikheid oorweeg dat die Roswellwrak van ’n topgeheime ballon afkomstig was. Hulle het verskeie voorstelle gehad, soos dat dit die wrak van ’n Japannese ballonbom uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] was.<ref>{{harvnb|Gulyas|2014}}</ref> ’n Meteoroloog van de lugmag het dié teorie verwerp en verduidelik dat dié ballonne “onmoontlik twee jaar lank in die lug kon bly”.<ref>{{harvnb|Huyghe|2001|p=133}}</ref> Projek Mogul is in 1990 die eerste keer met Roswell verbind, deur die onafhanklike navorser Robert G. Todd.<ref name="Saler-p27">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=27}}</ref><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=167}}</ref> Todd het ufoloë gekontak, en in die ''Roswell in Perspective'' van 1994 het Pflock saamgestem dat die wrak op die Brazel-plaas van Mogul afkomstig was.<ref name="Saler-p27"/><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=28}}</ref> ===Antropomorfiese poppe=== Die Roswellverslae van 1947 het nie melding van buiteaardse liggame gemaak nie.<ref name="Frazier-2017b" /> Geen van die primêre ooggetuies het liggame genoem nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=70}}</ref> Roswellskrywers het slegs vier mense ondervra met beweerde eerstehandse kennis van buiteaardse liggame.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=118}}</ref> Die bewerings van buiteaardse liggame – dekades later gemaak deur bejaarde getuies, soms as sterfbedbelydenisse – weerspreek mekaar in basiese besonderhede soos die ligging van die neerstorting, die aantal buiteaardse liggame en die beskrywing daarvan.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|loc=ch. 3, pp. 92, 104–105}}</ref> In die 1997-lugmagverslag is tot die gevolgtrekking gekom die beweerde "liggame" wat deur latere ooggetuies gemeld is, was afkomstig van herinneringe aan ongelukke wat militêre slagoffers betrek het en aan die herwinning van antropomorfiese (mensvormige) poppe.<ref name="Broad-1997-p18">{{harvnb|Broad|1997|p=18}}</ref> Militêre programme, soos die 1950's se Operation High Dive, het toetspoppe van hoëhoogteballonne af bo die woestyn van Nieu-Mexiko vrygelaat.<ref name="Broad-1997-p18"/> Die lugmag het tot die gevolgtrekking gekom die aantal verslae oor die herwinning van liggame dui op ’n verduideliking anders as oneerlikheid, en dat die herwinningsproses vir hulle poppe in baie opsigte ooreenstem met die stories oor liggaamsherwinning.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=70}}</ref> Die poppe is vervoer met behulp van draagbare, kisvormige kratte en soms isolasiesakke wat soos lyksakke gelyk het.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36"/> Ooggetuies het die beweerde liggame beskryf as kaal, dat hulle soos poppe gelyk en vlugpakke gedra het. Dit was in ooreenstemming met lugmagpoppe wat in die 1950's gebruik is.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=71}}</ref> ===Roswell as moderne mite en folklore=== Die Roswellmitologie, wat toenemend uitgebreide verhale van buiteaardse noodlandings en regeringstoesmerings behels, is deur sosiale antropoloë en skeptici ontleed.<ref name="Frazier-2017b"/> Die antropoloë Susan Harding en Kathleen Stewart beklemtoon dat die Roswell-verhaal ’n uitstekende voorbeeld is van hoe ’n diskoers van die rand na die hoofstroom beweeg het, in lyn met die 1980's se ''zeitgeist'' van "openbare betowering met sameswerings, toesmeerdery en onderdrukking".<ref name="Harding-p273" /> Die skeptici Joe Nickell en James McGaha het voorgestel Roswell se tyd buite die openbare aandag het die ontwikkeling van ’n mitologie moontlik gemaak wat put uit latere VVV-folklore, en dat die vroeë ontmaskering van die voorval ruimte geskep het vir ufoloë om verhale doelbewus vr sensasionalisme te verdraai.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|pp=31–33}}</ref> Charles Ziegler voer aan die Roswell-verhaal toon kenmerke wat tipies is van tradisionele volksvertellings.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=34}}</ref> Bykomende "getuies" is ook gesoek om die kernverhaal uit te brei, terwyl vertellings wat nie met die heersende oortuigings ooreengestem het nie, gediskrediteer of uitgesluit is.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=1, 34–37}}</ref> {| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:left;" |+Ontwikkeling van die Roswellvoorval ! style="width:15%;background:#E6E6B2;" | Gebeure, boek ! style="width:25%;background:#E6E6B2;" | Puin ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Terrein ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Liggame |- ! scope="row" |Aangetekende <br>historiese feite<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=4–6}}</ref> | * Foelie * Stokke * Duursame papier * Rubberstroke |Ontdek naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas |Geen |- !Aztecfoefie<ref name="Saler-p13"/> | * Supersterk metaal * Buiteaardse skrif * Neergestorte ruimtetuig |Neergestort naby Aztec, Nieu-Mexiko |16 klein, mensagtige lyke in die neergestorte tuig |- !''Roswell Incident''<br>(1980)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=16–17}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Deur weerlig getref naby Alamagordo, Nieu-Mexiko * Neergestort op die Vlaktes van San Agustin |Klein, mensagtige buiteaardse lyk by San Agustin |- !''UFO Crash at Roswell'' (1991)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=20–21}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer neergestort naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas * Heeltemal neergestort sowat 4&nbsp;km suidoos van Brazel se veeplaas |4 ontbinde en gedeeltelik gevrete mensagtige lyke naby Roswell |- !''Crash at Corona'' <br>(1992)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=22–24}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer geland naby Corona op Brazel se plaas * Ontplof naby Corona | * 4 mensagtige lyke naby Roswell * 3 mensagtige lyke naby San Agustin * 1 oorlewende mensagtige wese naby San Agustin |- !''Roswell in Perspective'' (1994)<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pages=25–26}}</ref> | * Fragmente met simbole * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Smal tuig met "vlermuisagtige" vlerke noord van Roswell | * Een keer geland naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se plaas * Het 'n krans 56&nbsp;km noord van Roswell getref | * 3 mensagtige lyke noord van Roswell * 1 oorlewende mensagtige vlieënier noord van Roswell |- !''The Truth About the UFO Crash at Roswell'' (1994)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=24–26}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Ongeskonde tuig met "vlermuisagtige" vlerke | * Een keer geland naby Corona, op Brazel se plaas * Een keer neergestort naby Brazel se plaas * Het heeltemal gebots teen 'n krans noord van Roswell | * 3 mensagtige lyke in die tuig * 1 oorlewende buiteaardse wese in die tuig |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] fben461os8jp4410mjvklhes3qzqt9c 2893666 2893628 2026-04-13T19:47:02Z BurgertB 2401 Kassie 2893666 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Roswellvoorval | image = Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg | caption = Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê. | date = {{nowrap|4 Junie - 10 Julie}} 1947 | location = Distrik Lincoln, [[Nieu-Mexiko]], [[VSA]] | coordinates = {{Koördinate|33|57|01|N|105|18|51|W|display=inline,title}} | type = Beweerde neerstorting van [[VVV]] }} Die '''Roswellvoorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag gevorm vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswellweermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing is gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag gevorm vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswellrommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswellweermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswellweermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswellpuin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswellmite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswellteorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswellmite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die [[Barney en Betty Hill]]-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswellverslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswellvoorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswellverhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswellmitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswellsamesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswellpuin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswellsamesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswellmite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswellsameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswellvoorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met [[vlermuis]]agtige vlerke sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> ==Verduidelikings== Geheimhouding oor die puin wat in 1947 ontdek is, was vanweë militêre programme in die [[Koue Oorlog]] eerder as buiteaaardse wesens.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=622}}</ref> Ten spyte van bewyse het VVV-aanhangers volgehou dat 'n buiteaardse tuig naby Roswell neergestort het,<ref name="Kloor-2019-p52">{{harvnb|Kloor|2019|p=52}}</ref> en "Roswell" bly sinoniem met VVV's.<ref>{{harvnb|Joseph|2008|p=132}}</ref> B.D. Gildenberg het Roswell die tuiste van "die wêreld se bekendste, mees ondersoekte en mees ontmaskerde VVV-bewerings" genoem.<ref name="Gildenberg-2003-p73">{{Harvnb|Gildenberg|2003|p=73}}</ref> ===Projek Mogul=== [[Beeld:Mogul balloon train USAF 1995.png|thumb|200px|'n Projek Mogul-reeks.]] In ’n verslag van 1994 deur die Amerikaanse lugmag is die neergestorte voorwerp van die 1947-voorval geïdentifiseer as ’n Projek Mogul-toestel. Die Roswellmateriaal is beskryf as ’n topgeheime militêre ballon deur onder andere die [[Astrofisika|astrofisikus]] Adam Frank, die [[historikus]] luitenant-kolonel James Michael Young, die [[wetenskap]]skrywer Kendrick Frazier, die [[folklore|folkloris]] Thomas Bullard, die Projek Mogul-[[Meteorologie|meteoroloog]] B.D. Gildenberg, die [[joernalis]] Kal Korff en die [[Inligtingkunde|intelligensie]]-offisier kaptein James McAndrew. Mogul – die geklassifiseerde deel van ’n ongeklassifiseerde atmosferiese navorsingsprojek van die Universiteit van New York – was ’n militêre program wat hoëhoogteballonne gebruik het om [[Kernwapen|kerntoetse]] te monitor.<ref name="Frazier-2017a"/> Die projek het vlug nommer 4 op 4&nbsp;Junie van die Alamogordo-weermagvliegveld af lanseer. Dit het sowat 25&nbsp;km van Brazel se plaas na Corona gedryf toe sy opsporingstoerusting onklaar raak.<ref name="Frazier-2017b">{{harvnb|Frazier|2017b|pages=12–15}}</ref> Majoor Jesse Marcel en brigadier-generaal Thomas DuBose van die Amerikaanse lugmag het onderskeidelik in 1978 en 1991 die bewerings van ’n weerballon as ’n dekmantelverhaal beskryf.<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> In die lugmagverslag skryf Richard Weaver die weerballonstorie was moontlik bedoel om “belangstelling af te lei” van Mogul, of dat dit die waarneming van die weerbeampte kon wees omdat Mogul-ballonne uit dieselfde materiale gebou is.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|pages=27–30}}</ref> Sheridan W. Cavitt, wat Marcel na die puinveld vergesel het, het ’n beëdigde verklaring vir die verslag afgelê.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|pp=62–72}}</ref> Cavitt het gesê: “Ek het destyds gedink en dink nou nog dat hierdie wrakstukke van ’n neergestorte ballon was.”<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=160}}</ref> {{multibeeld | align = right | direction = vertical | image1 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Gurney.jpg | width1= 200 | image2 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Body_Bag.jpg | width2= 200 | voetskrif = Antropomorfiese poppe is op mediese draagbare vervoer, en soms in die swart isolasiesakke waarin lyke vervoer word.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36">{{harvnb|McAndrew|1997|pp=35–36}}</ref> }} Ufoloë het die moontlikheid oorweeg dat die Roswellwrak van ’n topgeheime ballon afkomstig was. Hulle het verskeie voorstelle gehad, soos dat dit die wrak van ’n Japannese ballonbom uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] was.<ref>{{harvnb|Gulyas|2014}}</ref> ’n Meteoroloog van de lugmag het dié teorie verwerp en verduidelik dat dié ballonne “onmoontlik twee jaar lank in die lug kon bly”.<ref>{{harvnb|Huyghe|2001|p=133}}</ref> Projek Mogul is in 1990 die eerste keer met Roswell verbind, deur die onafhanklike navorser Robert G. Todd.<ref name="Saler-p27">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=27}}</ref><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=167}}</ref> Todd het ufoloë gekontak, en in die ''Roswell in Perspective'' van 1994 het Pflock saamgestem dat die wrak op die Brazel-plaas van Mogul afkomstig was.<ref name="Saler-p27"/><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=28}}</ref> ===Antropomorfiese poppe=== Die Roswellverslae van 1947 het nie melding van buiteaardse liggame gemaak nie.<ref name="Frazier-2017b" /> Geen van die primêre ooggetuies het liggame genoem nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=70}}</ref> Roswellskrywers het slegs vier mense ondervra met beweerde eerstehandse kennis van buiteaardse liggame.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=118}}</ref> Die bewerings van buiteaardse liggame – dekades later gemaak deur bejaarde getuies, soms as sterfbedbelydenisse – weerspreek mekaar in basiese besonderhede soos die ligging van die neerstorting, die aantal buiteaardse liggame en die beskrywing daarvan.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|loc=ch. 3, pp. 92, 104–105}}</ref> In die 1997-lugmagverslag is tot die gevolgtrekking gekom die beweerde "liggame" wat deur latere ooggetuies gemeld is, was afkomstig van herinneringe aan ongelukke wat militêre slagoffers betrek het en aan die herwinning van antropomorfiese (mensvormige) poppe.<ref name="Broad-1997-p18">{{harvnb|Broad|1997|p=18}}</ref> Militêre programme, soos die 1950's se Operation High Dive, het toetspoppe van hoëhoogteballonne af bo die woestyn van Nieu-Mexiko vrygelaat.<ref name="Broad-1997-p18"/> Die lugmag het tot die gevolgtrekking gekom die aantal verslae oor die herwinning van liggame dui op ’n verduideliking anders as oneerlikheid, en dat die herwinningsproses vir hulle poppe in baie opsigte ooreenstem met die stories oor liggaamsherwinning.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=70}}</ref> Die poppe is vervoer met behulp van draagbare, kisvormige kratte en soms isolasiesakke wat soos lyksakke gelyk het.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36"/> Ooggetuies het die beweerde liggame beskryf as kaal, dat hulle soos poppe gelyk en vlugpakke gedra het. Dit was in ooreenstemming met lugmagpoppe wat in die 1950's gebruik is.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=71}}</ref> ===Roswell as moderne mite en folklore=== Die Roswellmitologie, wat toenemend uitgebreide verhale van buiteaardse noodlandings en regeringstoesmerings behels, is deur sosiale antropoloë en skeptici ontleed.<ref name="Frazier-2017b"/> Die antropoloë Susan Harding en Kathleen Stewart beklemtoon dat die Roswell-verhaal ’n uitstekende voorbeeld is van hoe ’n diskoers van die rand na die hoofstroom beweeg het, in lyn met die 1980's se ''zeitgeist'' van "openbare betowering met sameswerings, toesmeerdery en onderdrukking".<ref name="Harding-p273" /> Die skeptici Joe Nickell en James McGaha het voorgestel Roswell se tyd buite die openbare aandag het die ontwikkeling van ’n mitologie moontlik gemaak wat put uit latere VVV-folklore, en dat die vroeë ontmaskering van die voorval ruimte geskep het vir ufoloë om verhale doelbewus vr sensasionalisme te verdraai.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|pp=31–33}}</ref> Charles Ziegler voer aan die Roswell-verhaal toon kenmerke wat tipies is van tradisionele volksvertellings.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=34}}</ref> Bykomende "getuies" is ook gesoek om die kernverhaal uit te brei, terwyl vertellings wat nie met die heersende oortuigings ooreengestem het nie, gediskrediteer of uitgesluit is.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=1, 34–37}}</ref> {| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:left;" |+Ontwikkeling van die Roswellvoorval ! style="width:15%;background:#E6E6B2;" | Gebeure, boek ! style="width:25%;background:#E6E6B2;" | Puin ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Terrein ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Liggame |- ! scope="row" |Aangetekende <br>historiese feite<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=4–6}}</ref> | * Foelie * Stokke * Duursame papier * Rubberstroke |Ontdek naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas |Geen |- !Aztecfoefie<ref name="Saler-p13"/> | * Supersterk metaal * Buiteaardse skrif * Neergestorte ruimtetuig |Neergestort naby Aztec, Nieu-Mexiko |16 klein, mensagtige lyke in die neergestorte tuig |- !''Roswell Incident''<br>(1980)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=16–17}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Deur weerlig getref naby Alamagordo, Nieu-Mexiko * Neergestort op die Vlaktes van San Agustin |Klein, mensagtige buiteaardse lyk by San Agustin |- !''UFO Crash at Roswell'' (1991)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=20–21}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer neergestort naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas * Heeltemal neergestort sowat 4&nbsp;km suidoos van Brazel se veeplaas |4 ontbinde en gedeeltelik gevrete mensagtige lyke naby Roswell |- !''Crash at Corona'' <br>(1992)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=22–24}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer geland naby Corona op Brazel se plaas * Ontplof naby Corona | * 4 mensagtige lyke naby Roswell * 3 mensagtige lyke naby San Agustin * 1 oorlewende mensagtige wese naby San Agustin |- !''Roswell in Perspective'' (1994)<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pages=25–26}}</ref> | * Fragmente met simbole * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Smal tuig met "vlermuisagtige" vlerke noord van Roswell | * Een keer geland naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se plaas * Het 'n krans 56&nbsp;km noord van Roswell getref | * 3 mensagtige lyke noord van Roswell * 1 oorlewende mensagtige vlieënier noord van Roswell |- !''The Truth About the UFO Crash at Roswell'' (1994)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=24–26}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Ongeskonde tuig met "vlermuisagtige" vlerke | * Een keer geland naby Corona, op Brazel se plaas * Een keer neergestort naby Brazel se plaas * Het heeltemal gebots teen 'n krans noord van Roswell | * 3 mensagtige lyke in die tuig * 1 oorlewende buiteaardse wese in die tuig |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] 7uvqzkmcetel94pq68ar9786o63lio9 2893667 2893666 2026-04-13T19:48:37Z BurgertB 2401 2893667 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Roswellvoorval | image = Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg | caption = Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê. | date = {{nowrap|4 Junie - 10 Julie}} 1947 | location = Distrik Lincoln, [[Nieu-Mexiko]], [[VSA]] | coordinates = {{Koördinate|33|57|01|N|105|18|51|W|display=inline,title}} | type = Beweerde neerstorting van [[VVV]] }} Die '''Roswellvoorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby Roswell, [[Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag gevorm vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswellweermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing is gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag gevorm vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswellrommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswellweermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswellweermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswellpuin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswellmite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswellteorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswellmite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die [[Barney en Betty Hill]]-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswellverslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswellvoorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswellverhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswellmitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswellsamesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswellpuin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswellsamesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswellmite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswellsameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswellvoorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met [[vlermuis]]agtige vlerke sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> ==Verduidelikings== Geheimhouding oor die puin wat in 1947 ontdek is, was vanweë militêre programme in die [[Koue Oorlog]] eerder as buiteaaardse wesens.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=622}}</ref> Ten spyte van bewyse het VVV-aanhangers volgehou dat 'n buiteaardse tuig naby Roswell neergestort het,<ref name="Kloor-2019-p52">{{harvnb|Kloor|2019|p=52}}</ref> en "Roswell" bly sinoniem met VVV's.<ref>{{harvnb|Joseph|2008|p=132}}</ref> B.D. Gildenberg het Roswell die tuiste van "die wêreld se bekendste, mees ondersoekte en mees ontmaskerde VVV-bewerings" genoem.<ref name="Gildenberg-2003-p73">{{Harvnb|Gildenberg|2003|p=73}}</ref> ===Projek Mogul=== [[Beeld:Mogul balloon train USAF 1995.png|thumb|200px|'n Projek Mogul-reeks.]] In ’n verslag van 1994 deur die Amerikaanse lugmag is die neergestorte voorwerp van die 1947-voorval geïdentifiseer as ’n Projek Mogul-toestel. Die Roswellmateriaal is beskryf as ’n topgeheime militêre ballon deur onder andere die [[Astrofisika|astrofisikus]] Adam Frank, die [[historikus]] luitenant-kolonel James Michael Young, die [[wetenskap]]skrywer Kendrick Frazier, die [[folklore|folkloris]] Thomas Bullard, die Projek Mogul-[[Meteorologie|meteoroloog]] B.D. Gildenberg, die [[joernalis]] Kal Korff en die [[Inligtingkunde|intelligensie]]-offisier kaptein James McAndrew. Mogul – die geklassifiseerde deel van ’n ongeklassifiseerde atmosferiese navorsingsprojek van die Universiteit van New York – was ’n militêre program wat hoëhoogteballonne gebruik het om [[Kernwapen|kerntoetse]] te monitor.<ref name="Frazier-2017a"/> Die projek het vlug nommer 4 op 4&nbsp;Junie van die Alamogordo-weermagvliegveld af lanseer. Dit het sowat 25&nbsp;km van Brazel se plaas na Corona gedryf toe sy opsporingstoerusting onklaar raak.<ref name="Frazier-2017b">{{harvnb|Frazier|2017b|pages=12–15}}</ref> Majoor Jesse Marcel en brigadier-generaal Thomas DuBose van die Amerikaanse lugmag het onderskeidelik in 1978 en 1991 die bewerings van ’n weerballon as ’n dekmantelverhaal beskryf.<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> In die lugmagverslag skryf Richard Weaver die weerballonstorie was moontlik bedoel om “belangstelling af te lei” van Mogul, of dat dit die waarneming van die weerbeampte kon wees omdat Mogul-ballonne uit dieselfde materiale gebou is.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|pages=27–30}}</ref> Sheridan W. Cavitt, wat Marcel na die puinveld vergesel het, het ’n beëdigde verklaring vir die verslag afgelê.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|pp=62–72}}</ref> Cavitt het gesê: “Ek het destyds gedink en dink nou nog dat hierdie wrakstukke van ’n neergestorte ballon was.”<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=160}}</ref> {{multibeeld | align = right | direction = vertical | image1 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Gurney.jpg | width1= 200 | image2 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Body_Bag.jpg | width2= 200 | voetskrif = Antropomorfiese poppe is op mediese draagbare vervoer, en soms in die swart isolasiesakke waarin lyke vervoer word.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36">{{harvnb|McAndrew|1997|pp=35–36}}</ref> }} Ufoloë het die moontlikheid oorweeg dat die Roswellwrak van ’n topgeheime ballon afkomstig was. Hulle het verskeie voorstelle gehad, soos dat dit die wrak van ’n Japannese ballonbom uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] was.<ref>{{harvnb|Gulyas|2014}}</ref> ’n Meteoroloog van de lugmag het dié teorie verwerp en verduidelik dat dié ballonne “onmoontlik twee jaar lank in die lug kon bly”.<ref>{{harvnb|Huyghe|2001|p=133}}</ref> Projek Mogul is in 1990 die eerste keer met Roswell verbind, deur die onafhanklike navorser Robert G. Todd.<ref name="Saler-p27">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=27}}</ref><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=167}}</ref> Todd het ufoloë gekontak, en in die ''Roswell in Perspective'' van 1994 het Pflock saamgestem dat die wrak op die Brazel-plaas van Mogul afkomstig was.<ref name="Saler-p27"/><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=28}}</ref> ===Antropomorfiese poppe=== Die Roswellverslae van 1947 het nie melding van buiteaardse liggame gemaak nie.<ref name="Frazier-2017b" /> Geen van die primêre ooggetuies het liggame genoem nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=70}}</ref> Roswellskrywers het slegs vier mense ondervra met beweerde eerstehandse kennis van buiteaardse liggame.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=118}}</ref> Die bewerings van buiteaardse liggame – dekades later gemaak deur bejaarde getuies, soms as sterfbedbelydenisse – weerspreek mekaar in basiese besonderhede soos die ligging van die neerstorting, die aantal buiteaardse liggame en die beskrywing daarvan.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|loc=ch. 3, pp. 92, 104–105}}</ref> In die 1997-lugmagverslag is tot die gevolgtrekking gekom die beweerde "liggame" wat deur latere ooggetuies gemeld is, was afkomstig van herinneringe aan ongelukke wat militêre slagoffers betrek het en aan die herwinning van antropomorfiese (mensvormige) poppe.<ref name="Broad-1997-p18">{{harvnb|Broad|1997|p=18}}</ref> Militêre programme, soos die 1950's se Operation High Dive, het toetspoppe van hoëhoogteballonne af bo die woestyn van Nieu-Mexiko vrygelaat.<ref name="Broad-1997-p18"/> Die lugmag het tot die gevolgtrekking gekom die aantal verslae oor die herwinning van liggame dui op ’n verduideliking anders as oneerlikheid, en dat die herwinningsproses vir hulle poppe in baie opsigte ooreenstem met die stories oor liggaamsherwinning.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=70}}</ref> Die poppe is vervoer met behulp van draagbare, kisvormige kratte en soms isolasiesakke wat soos lyksakke gelyk het.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36"/> Ooggetuies het die beweerde liggame beskryf as kaal, dat hulle soos poppe gelyk en vlugpakke gedra het. Dit was in ooreenstemming met lugmagpoppe wat in die 1950's gebruik is.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=71}}</ref> ===Roswell as moderne mite en folklore=== Die Roswellmitologie, wat toenemend uitgebreide verhale van buiteaardse noodlandings en regeringstoesmerings behels, is deur sosiale antropoloë en skeptici ontleed.<ref name="Frazier-2017b"/> Die antropoloë Susan Harding en Kathleen Stewart beklemtoon dat die Roswell-verhaal ’n uitstekende voorbeeld is van hoe ’n diskoers van die rand na die hoofstroom beweeg het, in lyn met die 1980's se ''zeitgeist'' van "openbare betowering met sameswerings, toesmeerdery en onderdrukking".<ref name="Harding-p273" /> Die skeptici Joe Nickell en James McGaha het voorgestel Roswell se tyd buite die openbare aandag het die ontwikkeling van ’n mitologie moontlik gemaak wat put uit latere VVV-folklore, en dat die vroeë ontmaskering van die voorval ruimte geskep het vir ufoloë om verhale doelbewus vr sensasionalisme te verdraai.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|pp=31–33}}</ref> Charles Ziegler voer aan die Roswell-verhaal toon kenmerke wat tipies is van tradisionele volksvertellings.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=34}}</ref> Bykomende "getuies" is ook gesoek om die kernverhaal uit te brei, terwyl vertellings wat nie met die heersende oortuigings ooreengestem het nie, gediskrediteer of uitgesluit is.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=1, 34–37}}</ref> {| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:left;" |+Ontwikkeling van die Roswellvoorval ! style="width:15%;background:#E6E6B2;" | Gebeure, boek ! style="width:25%;background:#E6E6B2;" | Puin ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Terrein ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Liggame |- ! scope="row" |Aangetekende <br>historiese feite<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=4–6}}</ref> | * Foelie * Stokke * Duursame papier * Rubberstroke |Ontdek naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas |Geen |- !Aztecfoefie<ref name="Saler-p13"/> | * Supersterk metaal * Buiteaardse skrif * Neergestorte ruimtetuig |Neergestort naby Aztec, Nieu-Mexiko |16 klein, mensagtige lyke in die neergestorte tuig |- !''Roswell Incident''<br>(1980)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=16–17}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Deur weerlig getref naby Alamagordo, Nieu-Mexiko * Neergestort op die Vlaktes van San Agustin |Klein, mensagtige buiteaardse lyk by San Agustin |- !''UFO Crash at Roswell'' (1991)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=20–21}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer neergestort naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas * Heeltemal neergestort sowat 4&nbsp;km suidoos van Brazel se veeplaas |4 ontbinde en gedeeltelik gevrete mensagtige lyke naby Roswell |- !''Crash at Corona'' <br>(1992)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=22–24}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer geland naby Corona op Brazel se plaas * Ontplof naby Corona | * 4 mensagtige lyke naby Roswell * 3 mensagtige lyke naby San Agustin * 1 oorlewende mensagtige wese naby San Agustin |- !''Roswell in Perspective'' (1994)<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pages=25–26}}</ref> | * Fragmente met simbole * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Smal tuig met "vlermuisagtige" vlerke noord van Roswell | * Een keer geland naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se plaas * Het 'n krans 56&nbsp;km noord van Roswell getref | * 3 mensagtige lyke noord van Roswell * 1 oorlewende mensagtige vlieënier noord van Roswell |- !''The Truth About the UFO Crash at Roswell'' (1994)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=24–26}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Ongeskonde tuig met "vlermuisagtige" vlerke | * Een keer geland naby Corona, op Brazel se plaas * Een keer neergestort naby Brazel se plaas * Het heeltemal gebots teen 'n krans noord van Roswell | * 3 mensagtige lyke in die tuig * 1 oorlewende buiteaardse wese in die tuig |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] ropgo9auagvwfpwf4bj676h1zdg9brd 2893722 2893667 2026-04-13T21:37:40Z BurgertB 2401 Skakel 2893722 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Roswellvoorval | image = Lêer:Roswell Daily Record. July 8, 1947. RAAF Captures Flying Saucer On Ranch in Roswell Region. Top of front page.jpg | caption = Die ''Roswell Daily Record'' kondig op 8 Julie 1947 aan beslag is op ’n "vlieënde piering" gelê. | date = {{nowrap|4 Junie - 10 Julie}} 1947 | location = Distrik Lincoln, [[Nieu-Mexiko]], [[VSA]] | coordinates = {{Koördinate|33|57|01|N|105|18|51|W|display=inline,title}} | type = Beweerde neerstorting van [[VVV]] }} Die '''Roswellvoorval''' verwys na die gebeure rondom ’n [[VSA|Amerikaanse]] militêre verkenningsballon wat in 1947 naby [[Roswell, Nieu-Mexiko]], neergestort het.<ref name=olmsted>Olmsted, Kathryn S. (2009). "Chapter 6: Trust No One: Conspiracies and Conspiracy Theories from the 1970s to the 1990s". ''Real Enemies: Conspiracy Theories and American Democracy, World War I to 9/11'' (Oxford University Press). ble. 173–204. {{ISBN|978-0-19-975395-6}}</ref> Rommel wat deur ’n veeboer naby Roswell ontdek is, het die grondslag gevorm vir [[Samesweringsteorie|samesweringsteorieë]] waarvolgens die [[Amerikaanse Gewapende Magte|Amerikaanse weermag]] ’n neergestorte [[VVV|buiteaardse ruimtetuig]] herwin het. Nadat metaal- en rubberrommel deur personeel van die Roswellweermagvliegveld herwin is, het die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] die besit van ’n "vlieënde skyf" aangekondig. Die aankondiging het internasionale opskrifte gehaal, maar is binne ’n dag teruggetrek. Die rommel was in werklikheid afkomstig van ’n komplekse en onbemande militêre ballontrein wat uit gekoppelde ballonne en verskeie toerusting bestaan het, en wat van die nabygeleë Alamogordo-weermagvliegveld af bedryf is as deel van die hoogs geheime Projek Mogul, ’n program wat bedoel was om [[Sowjetunie|Sowjetse]] [[Kernwapen|kerntoetse]] op te spoor. Om die doel en oorsprong van die rommel te verdoesel, het die weermag berig dit was ’n gewone weerballon.<ref name=olmsted/> In 1978 het die afgetrede lugmagoffisier Jesse Marcel onthul die weermag se weerballonverklaring was ’n dekmantelverhaal en gegis die rommel was van buiteaardse oorsprong. Dié gissing is gewild gemaak deur die boek ''The Roswell Incident'' van 1980 en het die grondslag gevorm vir langdurige en toenemend ingewikkelde en teenstrydige samesweringsteorieë, wat met verloop van tyd die voorval uitgebrei het om regerings in te sluit wat bewyse van buiteaardse wesens verdoesel, [[grys buiteaardse wese]]ns, veelvuldige neergestorte vlieënde skywe, en uitheemse lyke en lykskouings. In die 1990’s het die lugmag verskeie verslae gepubliseer waarvolgens die voorval met Projek Mogul verband hou, en nie met rommel van ’n [[VVV]] nie. Ten spyte hiervan en ’n algemene gebrek aan bewyse, beweer baie VVV-voorstanders die Roswellrommel was werklik van ’n uitheemse tuig afkomstig en beskuldig hulle die Amerikaanse regering van ’n toesmeerdery. Die samesweringsverhaal het ’n stylfiguur geword in [[letterkunde]], [[rolprent]]e en [[televisie]]programme oor [[wetenskapsfiksie]]. Die dorp Roswell adverteer hom as ’n bestemming vir VVV-verwante toerisme. ==Neerstorting van 'n militêre ballon== Teen 1947 het die Verenigde State duisende hoogs geheime Projek Mogul-ballonne gelanseer met toestelle om na Sowjetse atoomtoetse te luister.<ref name="Olmsted-2009-p183">{{harvnb|Olmsted|2009|pp=183–184}}</ref><ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> Op 4 Junie het navorsers by die Alamogordo-weermagvliegveld in Nieu-Mexiko ’n lang trein van dié ballonne lanseer; hulle het kontak met die ballonne en die toerusting wat daaraan vas was, verloor binne 'n paar klometer van W.W. “Mac” Brazel se plaas naby Corona, waar ’n ballon later neergestort het.<ref name="Goldberg-2001-p214">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=214–215}}</ref><ref name="Frazier-2017a">{{harvnb|Frazier|2017a}}</ref> Later daardie maand het Brazel tinfoelie, rubber, band en dun houtlatte ontdek wat oor 'n deel van sy plaas versprei was.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947">{{harvnb|"New Mexico"|1947|pp=1, 4}}</ref><ref>{{harvnb|Clancy|2007|pp=92–93}}</ref> Sonder ’n telefoon of radio was Brazel aanvanklik onbewus van die vlaag artikels in dié tyd oor "vlieënde skywe" wat in die VSA gesien is.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=510}}</ref> Die pers landwyd het verslag gedoen oor wat bekend geword het as vlieënde pierings, voorwerpe wat na bewering maneuvers uitgevoer het buite die vermoë van enige bekende vliegtuig.<ref name="Kottmeyer 2017 172">{{harvnb|Kottmeyer|2017|p=172}}</ref> Toe Brazel Corona op 5 Julie besoek, het sy oom, Hollis Wilson, voorgestel sy puin kan van so ’n “vlieënde skyf” wees.<ref name="Peebles 1994 246">{{harvnb|Peebles|1994|p=246}}</ref> Die volgende dag het Brazel na Roswell, Nieu-Mexiko, gery en die sheriff, George Wilcox, ingelig oor die puin wat hy ontdek het.<ref name="Peebles 1994 246"/> Wilcox het die Roswellweermagvliegveld (RAAF) geskakel.<ref name="Klass-1997b-pp3536"/> Die basis het majoor Jesse Marcel en kaptein Sheridan Cavitt aangewys om saam met Brazel terug te keer en die materiaal van die plaas te versamel.<ref name="Klass-1997b-pp3536">{{harvnb|Klass|1997b|pp=35–36}}</ref> Die basisbevelvoerder, kolonel William Blanchard, het die bevelvoerder van die Agtste Lugmag, Roger M. Ramey, van hul bevindings in kennis gestel.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=18–19}}</ref> Op 8 Julie het RAAF se openbare inligtingsbeampte, Walter Haut, ’n nuusverklaring uitgereik waarin verklaar is dat die weermag ’n “vlieënde skyf” naby Roswell herwin het.<ref>{{harvnb|Clarke|2015|pp=36–37}}</ref> Robert Porter, ’n RAAF-vlugingenieur, was deel van die bemanning. Hy het dit wat aan hom vertel is ’n "vlieënde piering” was, op die vlug na die Carswell-weermagvliegveld in Texas gelaai. Hy het die materiaal, wat verpak was in omhulselpapier toe hy dit ontvang het, beskryf as liggewig en nie te groot om in die bagasiebak van ’n motor te pas nie.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=23}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=29}}</ref> Nadat die stasiebestuurder, George Walsh, die nuus oor Roswell se radiostasie bekend gemaak en dit aan die Associated Press oorgedra het, is sy telefoonlyne oorval. Hy het later onthou: “Die hele middag het ek probeer om sheriff Wilcox te skakel vir meer inligting, maar kon hom nooit bereik nie [...] Die media het my van oor die wêreld gebel.”<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=27}}</ref> [[Beeld:Marcel-roswell-debris 0.jpg|thumb|220px|Majoor Jesse A. Marcel poseer op 8 Julie 1947 met puin.]] [[Beeld:Ramey-dubose-debris.jpg|thumb|220px|Brigadier-generaal Roger Ramey, links, en kolonel Thomas J. DuBose poseer met puin.]] Die persverklaring wat deur Haut uitgereik is, het gelui: {{Blockquote| |text=Die talle gerugte oor die vlieënde skyf het gister ’n werklikheid geword toe die intelligensiekantoor van die 509de Bombardeergroep van die Agtste Lugmag, die Roswellweermagvliegveld, gelukkig genoeg was om ’n skyf in besit te kry deur die samewerking van een van die plaaslike veeboere en die sheriffkantoor van Chaves County.<br/> Die vlieënde voorwerp het verlede week op ’n plaas naby Roswell geland. Sonder telefoongeriewe het die veeboer die skyf gebêre totdat hy die sheriffkantoor kon kontak, wat op sy beurt majoor Jesse A. Marcel van die 509de Bombardeergroep se intelligensiekantoor in kennis gestel het. |source=Associated Press (8 Julie 1947)<ref>{{harvnb|"Flying Disc"|1947|p=1}}</ref> }} Mediabelangstelling in die saak het kort daarna afgeneem ná ’n nuuskonferensie waar generaal Roger Ramey, sy stafhoof, kolonel Thomas DuBose, en weerbeampte, Irving Newton, die materiaal as stukke van ’n weerballon geïdentifiseer het.<ref name="Goldberg-2001-p192" /><ref name="Saler-p9">{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=9}}</ref> Newton het aan verslaggewers gesê soortgelyke radarteikens is by sowat 80 weerstasies regoor die land gebruik.<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|"AAF"|1947|p=1}}</ref> Die klein aantal daaropvolgende nuusberigte het alledaagse beskrywings van die ongeluk gebied.<ref name="Goldberg-2001-p192">{{harvnb|Goldberg|2001|pp=192–193}}</ref> Op 9 Julie het die ''Roswell Daily Record'' beklemtoon dat geen enjin- of metaalonderdele in die wrak gevind is nie.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947"/> Brazel het aan die ''Record'' gesê die puin bestaan uit rubberstroke, “tinfoelie, papier, band en stokke”.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947">{{harvnb|McAndrew|1997|p=8}} haal aan: {{harvnb|"Harassed Rancher"|1947|p=C-1}}</ref><ref name="Clancy-2007-p93">{{harvnb|Clancy|2007|p=93}}</ref> Brazel het gesê hy het aanvanklik min aandag daaraan gegee, maar later saam met sy vrou en dogter teruggekeer om van die puin op te tel.<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=20}}</ref> Ten spyte van latere bewerings dat hy gedwing is om ’n dekmantelverhaal te herhaal, het Brazel aan koerantverslaggewers gesê: “Ek is seker dit wat ek gevind het, was nie enige weerballon nie.”<ref name="Roswell-Daily-Record-1947" /> Toe hy in Fort Worth, Texas, ondervra is, het Jesse Marcel die wrak beskryf as “dele van die weerapparaat” wat bestaan het uit “tinfoelie en gebreekte houtbalke.”<ref name="Fort-Worth-Star-Telegram-1947" /><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=88}}</ref> ’n Deel van die materiaal is van Texas na die Wright-vliegveld in [[Ohio]] gevlieg, waar kolonel Marcellus Duffy dit as ballonapparaat geïdentifiseer het.<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=178}}</ref> Duffy het vorige ervaring van Projek Mogul gehad en Mogul se projekbeampte Albert Trakowski gekontak om die puin te bespreek.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=153–154}}</ref> Omdat hy nie besonderhede oor die projek kon bekend maak nie, het Duffy dit as “meteorologiese toerusting” geïdentifiseer.<ref name="Pflock 2001 150–151">{{harvnb|Pflock|2001|pp=150–151}}</ref> Die amptelike weergawe van 1947 het enige verband met militêre programme van die [[Koue Oorlog]] uitgelaat.<ref>{{harvnb|Kloor|2019|p=21}}</ref> Op 10 Julie het militêre personeel by Alamogordo ’n demonstrasie aan die pers gegee. Vier offisiere het ’n vals weergawe verskaf van die gewone gebruik van weerballonne gedurende die voorafgaande jaar. Hulle het ballonkonfigurasies wat deur die Mogul-span gebruik is, gedemonstreer as maniere om meteorologiese data in te samel, en sodoende ’n geloofwaardige verduideliking gebied vir enige ongewone aspekte van die Roswellpuin.<ref>{{harvnb|Charles|1947|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=249–251}}</ref> Die Amerikaanse lugmag het later die weerballonverhaal beskryf as ’n "poging om aandag van die hoogs geheime Projek Mogul af te lei.”<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=12}}</ref> ==VVV-samesweringsteorieë (1947-'78)== Die puinherwinning van 1947 het drie dekades lank relatief onbekend gebly.<ref name="ABC-News-2005-p1">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=1}}</ref> Verslaggewing het gou opgehou nadat die regering ’n aardse verduideliking verskaf het,<ref name="Goldberg-2001-p192"/> en breër beriggewing oor vlieënde pierings het vinnig afgeneem ná 'n VVV-foefie<ref>{{harvnb|Wright|1998|p=39}}</ref> toe ’n wyd gerapporteerde neergestorte skyf van Twin Falls, [[Idaho]], as ’n poets ontmasker is wat deur vier tieners geskep is met onderdele van ’n blêrkas.<ref>{{harvnb|Weeks|2015|loc=ch. 17}}</ref><ref>{{harvnb|"Twin Falls"|1947|page=9 }}</ref> Nietemin het die geloof in 'n VVV-toesmeerdery deur die Amerikaanse regering in dié tyd wydverspreid geword.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=33, 251}}</ref> Foefies, legendes en stories van neergestorte ruimtetuie en buiteaardse liggame in Nieu-Mexiko het ontstaan en later elemente van die Roswellmite gevorm.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=13}}</ref> In 1947 het baie Amerikaners die waarneming van VVV's aan onbekende militêre vliegtuie toegeskryf.<ref name="Olmsted-2009-p183"/> In die dekades tussen die aanvanklike herwinning van die puin en die ontstaan van Roswellteorieë het vlieënde pierings sinoniem geword met [[Buiteaardse lewe|buiteaardse ruimtetuie]].<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=251}}</ref> Ná die moord op [[John F. Kennedy]] en die [[Watergate-skandaal]] het vertroue in die Amerikaanse regering afgeneem en samesweringsteorieë het wydverspreid geraak.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=166, 205, 245}}</ref> Die 1947-voorval is herinterpreteer om by die publiek se toenemend samesweringsgerigte wêreldbeskouing te pas.<ref>{{harvnb|Olmsted|2009|pp=173, 184}}</ref><ref name="Harding-p273">{{harvnb|Harding|Stewart|2003|page=273}}</ref> Aanhangers van VVV's het die regering beskuldig van ’n “Kosmiese Watergate”.<ref>{{harvnb|Goldberg|2001|pp=208, 253–255}}</ref> ===Aztec-VVV-foefie=== [[Beeld:Aztec-hoax-pic.png|240px|thumb|Die skrywer Frank Scully (regs) en die swendelaar Silas Newton (middel).<ref>{{harvnb|Severson|1952}}</ref>]] Die VVV-foefie van 1948 van Aztec, Nieu-Mexiko, het stories behels van 'n neergestorte VVV en herwonne buiteaardse liggame wat later met Roswell verbind is.<ref name="Saler-p13" /><ref name="Clarke-2015-chpt13">{{harvnb|Clarke|2015|loc=ch. 13}}</ref> Dit het wye blootstelling gekry toe die bedrieërs daaragter die ''Variety''-rubriekskrywer Frank Scully oortuig het om oor hulle fiktiewe ongeluk te skryf.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=48–50, 251}}</ref> Die verhaal het vertel van klein, grys mensagtige liggame, metaal sterker as enigiets wat op Aarde gevind word, 'n onontsyferbare skrif en ’n regeringsdekmantel om openbare paniek te voorkom. Dié elemente het in latere weergawes van die Roswellmite verskyn.<ref name="Saler-p13">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=13–14}}</ref><ref name="Peebles-1994-p242">{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 251}}</ref> In hervertellings is die alledaagse puin wat by die werklike ongeluksterrein by Roswelle aangemeld is, vervang met die Aztec-foefie se fantastiese weergawe.<ref>{{harvnb|Smith|2000|p=99}}</ref><ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14, 42}}</ref> Teen die tyd dat Roswell weer mediabelangstelling gekry het, het [[grys buiteaardse wese]]ns deel van die Amerikaanse kultuur geword deur die [[Barney en Betty Hill]]-voorval.<ref>{{harvnb|Levy|Mendlesohn|2019|p=136}}</ref> In ’n Roswellverslag van 1997 het die lugmagondersoeker James McAndrew geskryf: “Selfs met die ontmaskering van hierdie ooglopende bedrog word die Aztec-verhaal steeds deur VVV-teoretici geglo. Elemente van hierdie verhaal duik af en toe weer op en word beskou as die katalisator vir ander stories oor neergestorte vlieënde pierings, insluitend die Roswellvoorval.”<ref>{{harvnb|McAndrew|1997|pp=84–85}}</ref> ===Hangar 18=== "Hangar 18" is ’n niebestaande plek wat volgens baie latere samesweringsteorieë buiteaardse vaartuie of liggame gehuisves het wat van Roswell herwin is.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|p=33}}</ref> Die idee van buiteaardse lyke van ’n neergestorte vaartuig wat in ’n lugmaglykhuis by die Wright-Patterson-lugmagbasis gestoor word, is genoem in Scully se ''Behind the Flying Saucers'',<ref name="Baker-2024">{{harvnb|Baker|2024}}</ref> en uitgebrei in die boek ''Incident at Exeter'' van 1966. Dit het die grondslag gevorm vir die wetenskapsfiksieroman ''The Fortec Conspiracy'' van 1968.<ref>{{harvnb|Fuller|1966|pp=87–88}}</ref><ref name="Smith-2000-p82">{{harvnb|Smith|2000|p=82}}</ref> ''Fortec'' handel oor ’n fiktiewe toesmeeraksie deur die lugmageenheid belas met omgekeerde ingenieurswese van ander lande se tegnologiese vooruitgang.<ref name="Smith-2000-p82"/> In 1974 het die wetenskapsfiksieskrywer en samesweringsteoretikus Robert Spencer Carr beweer buiteaardse liggame wat uit die Aztec-ongeluk herwin is, is in “Hangar 18” by Wright-Patterson gestoor.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=242, 321}}</ref> Carr het beweer dat sy bronne die buiteaardse lykskouing aanskou het,<ref>{{harvnb|Peebles|1994|p=244}}</ref> nog ’n idee wat later in die Roswellverhaal opgeneem is.<ref>{{harvnb|Disch|2000|pp=53–54}}</ref><ref>{{harvnb|"Air Force"|1974}}</ref> Die lugmag het verduidelik geen “Hangar 18” bestaan by die basis nie en het ’n ooreenkoms tussen Carr se storie en die fiktiewe ''Fortec Conspiracy'' uitgewys.<ref>{{harvnb|Jones|1974|page=1}}</ref> Die rolprent ''Hangar 18'' van 1980, wat Carr se bewerings dramatiseer, is deur die rolprent se regisseur, James L. Conway, beskryf as ’n "moderne dramatiese weergawe” van Roswell,<ref name="Erdmann-p287">{{harvnb|Erdmann|Block|2000|p=287}}</ref> en deur die folkloris Thomas Bullard as “ontluikende Roswellmitologie”.<ref>{{harvnb|Bullard|2016|p=331}}</ref> ==Roswellsamesweringsteorieë (1978-'94)== [[Beeld:UFO 07-03-2008 11;34;50PM.JPG|thumb|240px|Roswell se internasionale VVV-museum.]] Belangstelling in Roswell is weer aangeblaas nadat die ufologienavorser (navorser oor VVV's) Stanton Friedman in 1978 vir Jesse Marcel ondervra het.<ref>{{harvnb|"The Roswell Files"|1997|p=69}}</ref> Marcel het die Roswellpuin van die plaas na die Fort Worth-nuuskonferensie vergesel.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=247–248}}</ref> In die 1978-onderhoud het Marcel verklaar die “weerballon”-verklaring van die nuuskonferensie was ’n dekmantel,<ref name="Ziegler16">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=16}}</ref> en dat hy nou glo die puin was buiteaards.<ref>{{harvnb|Frank|2023|pp=520–529}}</ref> Op 19 Desember 1979 is Marcel ondervra deur Bob Pratt van die ''National Enquirer'',<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=67}}</ref> en die poniekoerant het in die daaropvolgende Februarie grootskaalse aandag aan Marcel se storie gegee.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=65}}</ref><ref>{{harvnb|Pratt|1980|p=8}}</ref> Marcel het ’n foelie beskryf wat gekreukel kon word, maar weer sou ontvou wanneer dit losgelaat word.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=285}}</ref><ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=65–66}}</ref> Op 20 September 1980 het die TV-reeks ''In Search of...'', aangebied deur die [[Star Trek]]-akteur [[Leonard Nimoy]], ’n onderhoud uitgesaai waarin Marcel sy deelname aan die 1947-nuuskonferensie beskryf:<ref name="ABC-News-2005-p1"/> {{Blockquote|Hulle wou kommentaar van my hê, maar ek was nie vry om dit te gee nie. Dus kon ek net my mond hou. En generaal Ramey is die een wat dit bespreek het, wat gesê het wat dit was, en om daarvan te vergeet: Dit was niks meer as ’n weerballon nie. Natuurlik het ons albei geweet dit is nie waar nie.<ref>{{harvnb|"UFO Coverup"|1980}}</ref>}} ===''The Roswell Incident''=== Die eerste Roswellsamesweringsboek, wat in Oktober 1980 uitgereik is, was ''The Roswell Incident'' deur Charles Berlitz en Bill Moore.<ref name="ABC-News-2005-p2">{{harvnb|"Aliens"|2005|p=2}}</ref><ref>{{harvnb|May|2016|p=68}}</ref> Die [[Antropologie|antropoloog]] Charles Ziegler beskryf die boek as "weergawe 1" van die Roswellmite.<ref name="Olmsted-2009-p184">{{harvnb|Olmsted|2009|p=184}}</ref> Berlitz en Moore se boek het in die 1980's die Roswellsameswering oorheers.<ref name="Goldberg-2001-p197">{{harvnb|Goldberg|2001|p=197}}</ref> Volgens die boek het 'n buiteaardse tuig oor die Nieu-Mexiko-woestyn gevlieg om op kernwapenbedrywighede te spied toe 'n weerligstraal die buiteaardse bemanning tref en hulle dood.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=534}}</ref> Nadat die Amerikaanse regering die buiteaardes puin verwyder het, het hulle dit begin toesmeer om 'n massapaniek te voorkom.<ref name="Olmsted-2009-184quote">{{harvnb|Olmsted|2009|page=184}}</ref> ''The Roswell Incident'' haal Marcel se latere beskrywing van die puin aan as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=28}}: "Hulle het ook nie 'n groot hoeveelheid ongewone wrakmateriaal genoem nie, waarvan 'n groot deel van metaal gemaak was. Dit het oënskynlik van dieselfde voorwerp gekom en is deur majoor Marcel beskyf as "niks wat op dié aarde gemaak is nie".</ref><ref name="Saler-1997-p14">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=14–17}}</ref> Die boek beweer die puin is op baie foto's met dié van 'n weertoestel vervang.<ref>{{harvnb|Peebles|1994|pp=248, 249}}</ref> ''The Roswell Incident'' noem nog buiteaardse liggame is na bewering deur [[Argeologie|argeoloë]] op die Vlaktes van San Agustin ontdek. Dit is geskoei op die tweedehandse legendes van 'n afgestorwe siviele ingenieur, Grady "Barney" Barnett.<ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=119}}</ref> Die skrywers het beweer hulle het meer as 90 ooggetuies ondervra, hoewel die getuienis van net 25 in die boek verskyn. Net sewe van hulle beweer hulle het die puin gesien. Van hulle het vyf dit glo hanteer.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=39}}</ref> Sommige elemente van die getuies se weergawes stem oreen met ander legendes oor VVV's eerder as met die verslae uit 1947 van Roswell: klein buiteaardse liggame, onvernietigbare metale en 'n [[Egiptiese hiërogliewe|hiëroglifiese]] skrif. Berlitz en Moore het beweer Scully se beskrywings is van die Roswellvoorval en dat dit "per ongeluk die neerstortingsterrein as naby Aztec aangee" weens Scully se haas om sy werk by die drukkery te kry.<ref name="Saler-1997-p14"/><ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=47}}</ref> Mac Brazel is in 1963 dood, voordat die Roswell-legende herleef het.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=24}}</ref> Berlitz en Moore het 'n onderhoud gevoer met sy oorlewende kinders, William Brazel jr. en Bessie Brazel Schreiber. Brazel jr. beskryf hoe die weermag sy pa in hegtenis geneem en hom verbied het om iets oor die voorval te sê.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=75}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p196">{{harvnb|Goldberg|2001|p=196}}</ref> In die tyd waarin Mac Brazel na bewering deur die weermag aangehou is, is hy egter volgens baie verslae op Roswell gesien en het hy 'n onderhoud met die plaaslike radiostasie, KGFL, gevoer.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=170}}</ref> Schreiber, wat saam met haar pa puinstukke opgetel het toe sy 14 jaar oud was, het aan ufoloë 'n beskrywing daarvan gegee wat ooreenstem met die materiale wat deur Projek Mogul gebruik is.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=86}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=120}}</ref> Volgens die boek kom "van die belangrikste getuienis" van Marcel.<ref>{{harvnb|Berlitz|Moore|1980|p=62}}</ref> Die breër VVV-media het Marcel soos 'n fluitjieblaser behandel.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=66}}</ref> Onafhanklike navorsers het oordrywings in Marcel se weergawes ontdek, insluitende vals verklarings oor sy militêre loopbaan en opvoeding.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=62–68}}</ref> ====''UFO Crash at Roswell''==== In 1991 het Kevin Randle en Donald Schmitt ''UFO Crash at Roswell'' gepubliseer.<ref name="Saler 1997 20">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=20}}</ref> Altesaam 160&nbsp;000 eksemplare is verkoop en dit het gedien as die basis vir die televisieprent ''Roswell'' van 1994.<ref name="Goldberg-2001-p199">{{harvnb|Goldberg|2001|p=199}}</ref> Randle en Schmitt het getuienis van 100 nuwe getuies bygevoeg.<ref name="Goldberg-2001-p197" /> Hoewel honderde mense deur verskeie navorsers ondervra is, het slegs enkeles beweer hulle het puin of buiteaardse wesens gesien. Volgens Pflock kon slegs 23 van die meer as 300 individue wat vir ''UFO Crash at Roswell'' (1991) ondervra is, “redelikerwys geag word as mense wat fisiese bewyse, puin, gesien het”. Van hulle het slegs sewe iets beweer wat op buiteaardse oorsprong gedui het.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|pp=176–177}}</ref> Die boek het beweer generaal Arthur Exon was bewus van puin en liggame, maar Exon het sy uitbeelding betwis.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=36}}</ref> Die lykskouer Glenn Dennis se bewerings van ’n buiteaardse lykskouing en Grady Barnett se verslae oor “buiteaardse liggame” het in die boek verskyn.<ref>{{harvnb|Thompson|1991|p=84}}</ref><ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=34}}</ref> Die datums en liggings van Barnett se verslag in ''The Roswell Incident'' is egter sonder verduideliking verander. Brazel is beskryf as iemand wat die weermag na ’n tweede ongeluksterrein op die plaas gelei het, waar hulle na bewering “geskok was om burgerlikes [insluitend Barnett] te vind wat reeds op die toneel was”.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1991|p=206}}</ref><ref name="Saler 1997 20"/> Ook in 1991 het die afgetrede brigadier-generaal van die Amerikaanse lugmag Thomas DuBose, wat in 1947 saam met puin vir persfoto’s poseer het, erken "die weerballonverklaring vir die materiaal was ’n dekmantel om die pers se aandag af te lei.”<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> ====''Crash at Corona''==== In 1992 het Stanton Friedman ''Crash at Corona'' gepubliseer, saam met Don Berliner.<ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek het nuwe getuies bekendgestel en die vertelling uitgebrei deur die aantal vlieënde skywe tot twee te verhoog, en die aantal vreemdelinge tot agt -- waarvan twee glo oorleef het en deur die regering in aanhouding geneem is.<ref name="Goldberg-2001-p199" /><ref name="Saler-p21">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=21–22}}</ref> ====''The Truth About the UFO Crash at Roswell''==== In 1994 het Randle en Schmitt nog ’n boek geskryf, ''The Truth About the UFO Crash at Roswell'', wat beweer het dat ’n vragvliegtuig uitheemse liggame aan [[Dwight D. Eisenhower]] gelewer het.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994}}</ref><ref name="Goldberg-2001-p199" /> Die boek trek die terrein van die Vlaktes van San Agustin in twyfel as die terrein van nog 'n neerstorting. Randle en Schmitt stel ’n nuwe ongeluksterrein meer as 60&nbsp;km noord van Roswell voor, geskoei op verklarings van Jim Ragsdale en Frank Kaufman.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=97, 109}}</ref> Die boek steek Kaufman se identiteit agter die skuilnaam “Steve MacKenzie” weg, maar Kaufman het in 1995 in die Britse televisiedokumentêr ''The Roswell Incident'' met sy regte naam verskyn.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=108}}</ref> Kaufman het beweer hy het ’n UFO se baan op radar gemonitor en puin van ’n neergestorte ruimteskip herwin wat soortgelyk in vorm was aan ’n [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117-sluipbomwerper]].<ref>{{harvnb|Klass|1997b|pp=107–108}}</ref> Kaufman se stellings het nie ooreengestem met die personeel op die basis, sy diensrekord, die beskikbare radartegnologie of die bekende topografie van die voorgestelde ongeluksterrein nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|pp=97–98}}</ref> Jim Ragsdale het beweer hy en sy vriendin, Trudy Truelove, het op Highway 285 gery toe hulle ’n smal tuig met [[vlermuis]]agtige vlerke sien neerstort.<ref>{{harvnb|Randle|Schmitt|1994|p=180}}</ref><ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=99}}</ref> ’n Latere onderhoud het aan die lig gebring dat sy beweerde ongeluksterrein ver van beide die Barnett- en die Kaufman-terrein is.<ref>{{harvnb|Klass|1997b|p=148}}</ref> In verdere onderhoude het Ragsdale se verhaal gegroei tot bisarre besonderhede, insluitend dat hy en Truelove elf goue helms uit die buiteaardse tuig geneem het om in die woestyn te begrawe.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=100}}</ref> ==Verduidelikings== Geheimhouding oor die puin wat in 1947 ontdek is, was vanweë militêre programme in die [[Koue Oorlog]] eerder as buiteaaardse wesens.<ref>{{harvnb|Frank|2023|p=622}}</ref> Ten spyte van bewyse het VVV-aanhangers volgehou dat 'n buiteaardse tuig naby Roswell neergestort het,<ref name="Kloor-2019-p52">{{harvnb|Kloor|2019|p=52}}</ref> en "Roswell" bly sinoniem met VVV's.<ref>{{harvnb|Joseph|2008|p=132}}</ref> B.D. Gildenberg het Roswell die tuiste van "die wêreld se bekendste, mees ondersoekte en mees ontmaskerde VVV-bewerings" genoem.<ref name="Gildenberg-2003-p73">{{Harvnb|Gildenberg|2003|p=73}}</ref> ===Projek Mogul=== [[Beeld:Mogul balloon train USAF 1995.png|thumb|200px|'n Projek Mogul-reeks.]] In ’n verslag van 1994 deur die Amerikaanse lugmag is die neergestorte voorwerp van die 1947-voorval geïdentifiseer as ’n Projek Mogul-toestel. Die Roswellmateriaal is beskryf as ’n topgeheime militêre ballon deur onder andere die [[Astrofisika|astrofisikus]] Adam Frank, die [[historikus]] luitenant-kolonel James Michael Young, die [[wetenskap]]skrywer Kendrick Frazier, die [[folklore|folkloris]] Thomas Bullard, die Projek Mogul-[[Meteorologie|meteoroloog]] B.D. Gildenberg, die [[joernalis]] Kal Korff en die [[Inligtingkunde|intelligensie]]-offisier kaptein James McAndrew. Mogul – die geklassifiseerde deel van ’n ongeklassifiseerde atmosferiese navorsingsprojek van die Universiteit van New York – was ’n militêre program wat hoëhoogteballonne gebruik het om [[Kernwapen|kerntoetse]] te monitor.<ref name="Frazier-2017a"/> Die projek het vlug nommer 4 op 4&nbsp;Junie van die Alamogordo-weermagvliegveld af lanseer. Dit het sowat 25&nbsp;km van Brazel se plaas na Corona gedryf toe sy opsporingstoerusting onklaar raak.<ref name="Frazier-2017b">{{harvnb|Frazier|2017b|pages=12–15}}</ref> Majoor Jesse Marcel en brigadier-generaal Thomas DuBose van die Amerikaanse lugmag het onderskeidelik in 1978 en 1991 die bewerings van ’n weerballon as ’n dekmantelverhaal beskryf.<ref name="Pflock-2001-p33">{{harvnb|Pflock|2001|p=33}}</ref> In die lugmagverslag skryf Richard Weaver die weerballonstorie was moontlik bedoel om “belangstelling af te lei” van Mogul, of dat dit die waarneming van die weerbeampte kon wees omdat Mogul-ballonne uit dieselfde materiale gebou is.<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|pages=27–30}}</ref> Sheridan W. Cavitt, wat Marcel na die puinveld vergesel het, het ’n beëdigde verklaring vir die verslag afgelê.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|pp=62–72}}</ref> Cavitt het gesê: “Ek het destyds gedink en dink nou nog dat hierdie wrakstukke van ’n neergestorte ballon was.”<ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=160}}</ref> {{multibeeld | align = right | direction = vertical | image1 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Gurney.jpg | width1= 200 | image2 = Roswell_Report_1997_McAndrew_USAF_Body_Bag.jpg | width2= 200 | voetskrif = Antropomorfiese poppe is op mediese draagbare vervoer, en soms in die swart isolasiesakke waarin lyke vervoer word.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36">{{harvnb|McAndrew|1997|pp=35–36}}</ref> }} Ufoloë het die moontlikheid oorweeg dat die Roswellwrak van ’n topgeheime ballon afkomstig was. Hulle het verskeie voorstelle gehad, soos dat dit die wrak van ’n Japannese ballonbom uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] was.<ref>{{harvnb|Gulyas|2014}}</ref> ’n Meteoroloog van de lugmag het dié teorie verwerp en verduidelik dat dié ballonne “onmoontlik twee jaar lank in die lug kon bly”.<ref>{{harvnb|Huyghe|2001|p=133}}</ref> Projek Mogul is in 1990 die eerste keer met Roswell verbind, deur die onafhanklike navorser Robert G. Todd.<ref name="Saler-p27">{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=27}}</ref><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|p=167}}</ref> Todd het ufoloë gekontak, en in die ''Roswell in Perspective'' van 1994 het Pflock saamgestem dat die wrak op die Brazel-plaas van Mogul afkomstig was.<ref name="Saler-p27"/><ref>{{harvnb|Weaver|McAndrew|1995|page=28}}</ref> ===Antropomorfiese poppe=== Die Roswellverslae van 1947 het nie melding van buiteaardse liggame gemaak nie.<ref name="Frazier-2017b" /> Geen van die primêre ooggetuies het liggame genoem nie.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|p=70}}</ref> Roswellskrywers het slegs vier mense ondervra met beweerde eerstehandse kennis van buiteaardse liggame.<ref>{{harvnb|Pflock|2001|p=118}}</ref> Die bewerings van buiteaardse liggame – dekades later gemaak deur bejaarde getuies, soms as sterfbedbelydenisse – weerspreek mekaar in basiese besonderhede soos die ligging van die neerstorting, die aantal buiteaardse liggame en die beskrywing daarvan.<ref>{{harvnb|Korff|1997a|loc=ch. 3, pp. 92, 104–105}}</ref> In die 1997-lugmagverslag is tot die gevolgtrekking gekom die beweerde "liggame" wat deur latere ooggetuies gemeld is, was afkomstig van herinneringe aan ongelukke wat militêre slagoffers betrek het en aan die herwinning van antropomorfiese (mensvormige) poppe.<ref name="Broad-1997-p18">{{harvnb|Broad|1997|p=18}}</ref> Militêre programme, soos die 1950's se Operation High Dive, het toetspoppe van hoëhoogteballonne af bo die woestyn van Nieu-Mexiko vrygelaat.<ref name="Broad-1997-p18"/> Die lugmag het tot die gevolgtrekking gekom die aantal verslae oor die herwinning van liggame dui op ’n verduideliking anders as oneerlikheid, en dat die herwinningsproses vir hulle poppe in baie opsigte ooreenstem met die stories oor liggaamsherwinning.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=70}}</ref> Die poppe is vervoer met behulp van draagbare, kisvormige kratte en soms isolasiesakke wat soos lyksakke gelyk het.<ref name="McAndrew-1997-pp35-36"/> Ooggetuies het die beweerde liggame beskryf as kaal, dat hulle soos poppe gelyk en vlugpakke gedra het. Dit was in ooreenstemming met lugmagpoppe wat in die 1950's gebruik is.<ref>{{harvnb|Gildenberg|2003|p=71}}</ref> ===Roswell as moderne mite en folklore=== Die Roswellmitologie, wat toenemend uitgebreide verhale van buiteaardse noodlandings en regeringstoesmerings behels, is deur sosiale antropoloë en skeptici ontleed.<ref name="Frazier-2017b"/> Die antropoloë Susan Harding en Kathleen Stewart beklemtoon dat die Roswell-verhaal ’n uitstekende voorbeeld is van hoe ’n diskoers van die rand na die hoofstroom beweeg het, in lyn met die 1980's se ''zeitgeist'' van "openbare betowering met sameswerings, toesmeerdery en onderdrukking".<ref name="Harding-p273" /> Die skeptici Joe Nickell en James McGaha het voorgestel Roswell se tyd buite die openbare aandag het die ontwikkeling van ’n mitologie moontlik gemaak wat put uit latere VVV-folklore, en dat die vroeë ontmaskering van die voorval ruimte geskep het vir ufoloë om verhale doelbewus vr sensasionalisme te verdraai.<ref>{{harvnb|Nickell|McGaha|2012|pp=31–33}}</ref> Charles Ziegler voer aan die Roswell-verhaal toon kenmerke wat tipies is van tradisionele volksvertellings.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|p=34}}</ref> Bykomende "getuies" is ook gesoek om die kernverhaal uit te brei, terwyl vertellings wat nie met die heersende oortuigings ooreengestem het nie, gediskrediteer of uitgesluit is.<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=1, 34–37}}</ref> {| class="wikitable" style="width: 100%; font-size: 85%; text-align:left;" |+Ontwikkeling van die Roswellvoorval ! style="width:15%;background:#E6E6B2;" | Gebeure, boek ! style="width:25%;background:#E6E6B2;" | Puin ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Terrein ! style="width:30%;background:#E6E6B2;" | Liggame |- ! scope="row" |Aangetekende <br>historiese feite<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=4–6}}</ref> | * Foelie * Stokke * Duursame papier * Rubberstroke |Ontdek naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas |Geen |- !Aztecfoefie<ref name="Saler-p13"/> | * Supersterk metaal * Buiteaardse skrif * Neergestorte ruimtetuig |Neergestort naby Aztec, Nieu-Mexiko |16 klein, mensagtige lyke in die neergestorte tuig |- !''Roswell Incident''<br>(1980)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=16–17}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Deur weerlig getref naby Alamagordo, Nieu-Mexiko * Neergestort op die Vlaktes van San Agustin |Klein, mensagtige buiteaardse lyk by San Agustin |- !''UFO Crash at Roswell'' (1991)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=20–21}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer neergestort naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se veeplaas * Heeltemal neergestort sowat 4&nbsp;km suidoos van Brazel se veeplaas |4 ontbinde en gedeeltelik gevrete mensagtige lyke naby Roswell |- !''Crash at Corona'' <br>(1992)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=22–24}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * Buiteaardse skrif | * Een keer geland naby Corona op Brazel se plaas * Ontplof naby Corona | * 4 mensagtige lyke naby Roswell * 3 mensagtige lyke naby San Agustin * 1 oorlewende mensagtige wese naby San Agustin |- !''Roswell in Perspective'' (1994)<ref>{{Harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pages=25–26}}</ref> | * Fragmente met simbole * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Smal tuig met "vlermuisagtige" vlerke noord van Roswell | * Een keer geland naby Corona, Nieu-Mexiko, op Brazel se plaas * Het 'n krans 56&nbsp;km noord van Roswell getref | * 3 mensagtige lyke noord van Roswell * 1 oorlewende mensagtige vlieënier noord van Roswell |- !''The Truth About the UFO Crash at Roswell'' (1994)<ref>{{harvnb|Saler|Ziegler|Moore|1997|pp=24–26}}</ref> | * Supersterk liggewig velle metaal * 'n Ongeskonde tuig met "vlermuisagtige" vlerke | * Een keer geland naby Corona, op Brazel se plaas * Een keer neergestort naby Brazel se plaas * Het heeltemal gebots teen 'n krans noord van Roswell | * 3 mensagtige lyke in die tuig * 1 oorlewende buiteaardse wese in die tuig |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} [[Kategorie:Komplotteorieë]] [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] ihhp62ncbs343swt8hxltibbi31nhm3 0 95817 2893800 2435187 2026-04-14T09:36:07Z ~2026-22804-70 206220 /* Predikante */ 2893800 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kerk | naam=Gereformeerde kerk<br />Burgersdorp | beeld=Embleem van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika.jpg | breedte=190px | onderskrif= | vorige_naam= | sluit_in=[[Burgersdorp]] en distrik | klassis=Burgersdorp | denominasie=[[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] | huidige_predikant=Hanno van Schaik | kombinasie= | belydende_lidmate=112 | dooplidmate=31 | adres=Van der Waltstraat<br />Burgersdorp, [[Oos-Kaap]] | webtuiste= | stigting=[[21 Januarie]] [[1860]] | afgestig= | eerste_predikant=[[Dirk Postma]] (1866–1879) | ontbind= | ingelyf= | ingelyf_by= | saamgesmelt_met= }} [[Lêer:Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|260px|Die huidige Gereformeerde kerk op [[Burgersdorp]] is in 1913 ingewy nadat die oue gesloop is.]] Die '''Gereformeerde kerk Burgersdorp''' is die oudste gemeente van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] in die destydse Kaapprovinsie. Dit is op [[21 Januarie]] [[1860]]<ref>{{af}} Venter, ds. A.A. 1958. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1959''. Potchefstroom: Administratiewe Buro.</ref> gestig, sowat 11 maande ná die Kerk se stigting op [[Rustenburg]] op [[11 Februarie]] [[1859]]. Burgersdorp was dekades lank die grootste Gereformeerde kerk in die [[Kaapkolonie]] en omdat die dorp van 1869 tot einde 1904 die Kerk se [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] gehuisves het, ook die belangrikste. In 1872, toe daar nog net 10 gemeentes in die Boererepublieke en sewe in die Kolonie was, het Burgersdorp 'n lidmaattal van 989 gehad, vergeleke met [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]] in die [[Oranje-Vrystaat]] se 714. Vir daardie jaar het geen Transvaalse kerk statistieke na die ''Almanak'' ingestuur nie. Van die nege gemeentes wat wel statistieke verskaf het, was [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]] die derde grootste met 537 lidmate en [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] vierde met 225 lidmate. In die loop van 1872 is die ander gemeente in die Kolonie wat bestem was om 'n groot rol te speel danksy sy bemoeienis met die Gereformeerde en Christelik-nasionale onderwys, [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]], van Burgersdorp afgestig. Twintig jaar later, in die ''Almanak'' van 1892, het Burgersdorp 1&nbsp;769 siele en 777 lidmate gehad (eerste in die Kolonie) en Steynsburg 840 en 417 (derde naas [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg]]). Die grootste Transvaalse kerk in daardie jaar was [[Gereformeerde kerk Rustenburg|Rustenburg]] met 2&nbsp;245 siele en 988 lidmate en die grootste in die Vrystaat Reddersburg met 1&nbsp;284 en 575 onderskeidelik. Die verskuiwing van die Teologiese Skool begin 1905 na [[Potchefstroom]] het net 'n geringe uitwerking op die Burgersdorpse gemeente gehad, want in die ''Almanak'' van 1907 word dié kerk se sieletal nog as 1&nbsp;221 en sy lidmaattal as 671 aangegee, vergeleke met [[Gereformeerde kerk Potchefstroom|Potchefstroom]] se 1&nbsp;175 en 570 onderskeidelik. In die loop van die 20ste eeu het die verstedeliking van lidmate Burgersdorp se sieletal verminder tot 729 in 1931 en sy lidmaattal tot 460, en in 1960 tot 686 en 481 onderskeidelik. In 1998 was dit 290 en 210 en in 2002 229 en 170. Intussen het uit die Teologiese Skool op Potchefstroom 'n universiteit, die [[PU vir CHO]], ontwikkel en het dié dorp mettertyd een van die grootste Gereformeerde sentrums geword. Die gemeentes op die dorp se sieletal het toegeneem van 1&nbsp;811 in 1960 tot 3&nbsp;322 in 1998, afgeneem tot 3&nbsp;049 in 2002 en verder tot 2&nbsp;945 in 2015. == Agtergrond == [[Lêer:Opstal op Rietpoort van Andries Kruger.jpg|duimnael|links|320px|Ou opstal op die plaas Rietpoort van Andries Kruger waar ds. [[Dirk Postma]] in 1859 die eerste Gereformeerde kerkdiens in die [[Kaapkolonie]] gelei het.]] Dit spreek amper vanself dat dit wat aan die begin van 1859 in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] gebeur het toe ds. [[Dirk Postma]] die eerste Gereformeerde kerk op [[Rustenburg]] gestig het, ook weerklank sou vind in ander dele van die land, veral onder die geesverwante van die mense wat daar tot kerkstigting oorgegaan het. So het Stefanus J. Kruger van Rustenburg aan sy familie in die [[Kaapkolonie]] geskryf: "Ons het 'n kerk gevind waarin ons die Here kan dien volgens sy Woord. O! hoe heerlik is dit, wat 'n vreugde is dit. Daar het 'n leraar uit Holland gekom. Nou het ons ons wens eenmaal verkry." Hierdie soort berigte is nie net met vreugde in die hart verneem nie, maar hulle het tot aksie aangevuur, want toe ds. Postma in Mei 1859 in die [[Vrystaat]] was vir die stigting van 'n gemeente in die buurt van [[Bloemfontein]], is hy uitgenooi deur lidmate van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] van [[Burgersdorp]] om ook daarheen te kom en kerk te hou. Hierdie uitnodiging het ds. Postma aanvaar en hy is van die Vrystaat af saam na die Kaapkolonie. Aangesien die kerkgebou op Burgersdorp nie vir die geleentheid verkry kon word nie, is diens bestel op die plaas van 'n sekere broeder Andries Kruger op die plaas Rietpoort (tydens die eeufees van Burgersdorp se kerk nog in besit van die Kruger-familie). Hier het baie mense die diens bygewoon en die predikant ontmoet. Daarna het ds. Postma ook kerk gehou by 'n sekere broeder Douw Venter. En nadat hulle hom hoor preek het, was daar vreugde in die hart van baie. Ds. Postma het by hierdie geleentheid gepreek oor [[Brief aan die Romeine|Romeine]] 9:21: "Of het die pottebakker nie mag oor die klei, om uit dieselfde klomp die een voorwerp tot eer en die ander tot oneer te maak nie?" (Volgens die [[Statebybel]]: "Of heeft de pottenbakker geen macht over het leem, om uit denzelfden klomp te maken, het ene vat ter ere, en het andere ter onere?".<ref>{{nl}} [http://www.statenvertaling.net/bijbel/rome/9.html Statevertaling]. URL besoek op 23 Januarie 2015.</ref> == Gemeentestigting == [[Lêer:Opstal Roosterhoek distrik Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|270px|Dié gebou is waarskynlik die opstal op die plaas Roosterhoek waar die Gereformeerde Kerk in die [[Kaapkolonie]] op [[21 Januarie]] [[1860]] gestig is.]] [[Lêer:Jan Coetzee Roosterhoek.jpg|duimnael|links|200px|Jan Coetzee, eienaar van die plaas Roosterhoek ten tyde van die stigting van die gemeente Burgersdorp.]] [[Lêer:Winkel van Otto Pieters, Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|270px|Op [[24 Februarie]] [[1860]] het ds. Postma op [[Burgersdorp]] gepreek, maar omdat broer Hendrik Kruger van die plaas Plankfontein geen ander geskikte plek kon kry nie, is die diens gehou in die pakkamer van die winkel van Otto Pieters. Dié foto toon die pakkamer in die agterplaas van die winkel. ]] Tydens hierdie eerste besoek van ds. Postma aan die [[Kaapkolonie]] het hy net kennisgemaak met die mense. Ná sy vertrek na [[Transvaal]] het die mense egter onder mekaar die moontlikheid bespreek om hom weer uit te nooi na Burgersdorp. Dit kon eers die volgende jaar gebeur. Van hierdie gebeurtenis is daar 'n relaas opgeneem in die notuleboek van die kerkraad van Burgersdorp: "In die maand Januarie 1860 is die weleerw. herder en leraar D. Postma deur die broeders vanuit die Vrystaat hierheen gebring en 'n talryke kommissie van ouderlinge en diakens van die gemeentes uit die Staat en uit die Suid-Afrikaanse Republiek het sy eerw. vergesel. Die menigte wat belangstellend vir daardie doel uit verskeie distrikte saamgekom het, het vergader op die plaas van die heer H. Coetzee, Roosterhoek, in die distrik Burgersdorp. Nadat een en andermaal met gebede en smekinge vergader is en hulle van weerskante mekaar goed begryp het, is hier 'n Gereformeerde gemeente gestig en naderhand het daar nog meer ander persone aangesluit, sodat die gemeente by die vertrek van ds. Postma, wat ses weke onder hulle verkeer het, meer as 600 lidmate getel het. Ouderlinge en diakens is deur die gemeente verkies en op gereformeerde wyse aangestel." In die notule van die eerste kerkraadsvergadering is geen motivering van hierdie stap nie, maar voor in die eerste notuleboek van die kerkraad is 'n geskiedkundige oorsig van die worsteling met die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] voor die Gereformeerde kerk op Burgersdorp gestig is. Dit lui onder meer: "Reeds baie jare was talle lidmate van die Nederduitse Gereformeerde Kerk van die [[Kaapkolonie]] beswaard oor verskillende sake wat van tyd tot tyd in die kerk ingevoer is en wat afgewyk het van die eenvoudigheid van die [[Bybel]]leer en diens waaraan hulle hul bepaald en uitsluitend wou hou. En onder die dinge wat hulle beswaar het, het die invoering van die Evangeliese gesange nie die geringste plek beklee nie. Daarby die heerskappyvoering oor hulle gewete na menslike willekeur van kerklike weë. Lank het die beswaardes uitgesien na 'n gunstige wending en selfs pogings in dié rigting aangewend, maar hulle is daarin nie gehoor nie, veel liewer geminag en verdruk aangesien hulle beskou is as 'n groepie bekrompe misnoegdes. Hulle het wel iets gehoor van die Christelik Afgeskeie Gereformeerde Kerk in [[Nederland]] sodat hulle begeerte na die kerk opgewek was, maar as hulle hul leraars, wat ook in Nederland studeer het, daarna gevra het, dan het hulle die waarheid dienaangaande so veel moontlik verberg en wat hulle daarvan gesê het, was deurgaans 'n ongunstige voorstelling van genoemde kerk. "So het hulle in die donker en twyfelmoedigheid gebly terwyl hulle tog gedors het na beter inligting aangaande die kerk en na uitkoms. Eindelik daag in die jaar 1858 'n enige ligstraal op vanuit Nederland: Uit openbare blaaie is verneem dat die Christelik Afgeskeie Gereformeerde Kerk in [[Nederland]] 'n leraar uit sy midde afgevaardig het na die Suid-Afrikaanse Republiek, naamlik ds. D. Postma." Die eerste voorlopige kerkraadsvergadering is op [[21 Januarie]] [[1860]] (die stigtingsdatum van Burgersdorp se gemeente, die eerste Gereformeerde kerk in die [[Kaapkolonie]]) gehou en op hierdie vergadering was, benewens ds. Postma en die kerkraadslede van Burgersdorp, ook teenwoordig oudl. Ph. Snyman, verteenwoordiger van die ZAR, en die volgende kerkraadslede van die Vrystaat: ouderlinge J.J. Venter en M.A. van der Walt en diakens R. van der Walt en D.J. Coetzee. Die name van die kerkraadslede van die gemeente was: ouderlinge Michiel Andries Pretorius, Jacobus Stephanus Kruger, Hendrik Johannes Jacob Kruger en Nicolaas Kruger; diakens Hendrik Bernardus Kruger, Willem Jacobus van Biljon, Gerrit Hendrik Jacobus Kruger en Philippus Christoffel Snyman. Op hierdie eerste kerkraadsvergadering is belangrike besluite geneem in verband met die organisasie van die gemeente. 1. Die kerkorde wat gebruik moes word: Die kerkorde wat reeds in die ZAR en in die Oranje-Vrystaat aangeneem is, is op verlange van die kerkraad aan die gemeente van artikel tot artikel voorgelees en oorweeg saam met die formuliere van ondertekening en sonder verandering aangeneem, ook vir die Gereformeerde Kerk in die Kaapkolonie. 2. Diensreëling: In verband met die stigting van die gemeente op die dag van die Here is besluit dat onder teenswoordige omstandighede elke ouderling sy bes sal doen om dit op sy beurt waar te neem. 3. Konsulentskap: Die vergadering het ds. Postma gevra om as konsulent van die gemeente op te tree solank as die gemeente nog nie sy eie leraar het nie. Hy het dit aangeneem met die goedkeuring van die bedieningskommissie. 4. Beroeping van 'n predikant vir Burgersdorp: 'n Beroep is uitgebring op ds. J.W. te Bokkel, predikant van die Christelike Afgeskeie Gereformeerde Kerk te Ommen, en die beroepsbrief is deur die ouderlinge en diakens namens die gemeente onderteken, maar daarin is die traktement vir eers onbepaald gelaat, terwyl die bedrag van £200 gestem is vir die bestryding van die koste in verband met sy oorkoms. Die traktement sou bepaal word in oorleg met die leraar as hy teenwoordig is. 5. Noodsaaklike kennisgewings: Die vergadering het verder besluit om kennis te gee van die stigting van die gemeente sowel aan die goewerneur van die Kaapkolonie as aan die magistraat van die distrik. En van die goewerneur is kort daarna 'n brief van erkenning ontvang. Daar is ook besluit om die [[NG gemeente Burgersdorp|Nederduitse Gereformeerde kerk van Burgersdorp]] van die stigting op die hoogte te bring en terselfdertyd 'n volledige lys van die name van die lidmate wat aangesluit het, by te voeg. 6. Interne reëlings vir die gemeente: 'n Scriba vir die kerkraad asook 'n kassier en 'n boekhouer is aangewys. Voor ds. Postma terug is na Transvaal, het die kerkraad van Burgersdorp weer vergader, en wel op [[24 Februarie]] [[1860]]. Ook hierdie vergadering het belangrike sake behandel en daaroor besluit, aangesien die konsulent so ver van die gemeente af gewoon het. Op hierdie vergadering was daar ook verteenwoordigers van [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg]], wat toe blykbaar as 'n deel van die gemeente Burgersdorp beskou is, aangesien die gemeente daar eers later in die jaar tot stand gekom het. Ds. Postma het by die geleentheid mededelinge gedoen aangaande sy rondreis in die kolonie, asook aangaande die inhoud van sy rapport na Nederland oor die verrigtinge tydens die tyd van sy verblyf in die Kaapkolonie. Daarna is beraadslaag oor die oprigting van 'n kerkgebou op Burgersdorp. Die kerkraad het saam met die gemeente hieroor gehandel en eenparig is besluit om 'n boukommissie te benoem wat inmiddels aan die saak aandag kon skenk. Intussen is 'n brief van die Nederduitse Gereformeerde Kerk van Burgersdorp ontvang waarin gevra is dat die stukke wat ds. Postma in die openbaar voorgelees het tydens die stigting, tog aan die kerkraad gestuur word. Hierop het die kerkraad besluit dat die NG kerk met ds. Postma self in verbinding moes tree. Hierna het ds. Postma vertrek na Transvaal en eers in November van daardie jaar kon hy, as konsulent, weer 'n reis onderneem na hierdie gedeelte van die land. Ds. Postma het ook weer 'n erediens gelei. Nadat broer Hendrik Kruger van die plaas Plankfontein geen ander geskikte plek kon kry nie, is die diens gehou in die pakkamer van die winkel van Otto Pieters. Omdat die NG sendeling Hermann hier onrus gestook het, het die magistraat op versoek van die Gereformeerdes opdrag gegee dat polisiebeamptes beskerming verleen. In die annale staan opgeteken: "Zolang de dienstem dan duurden, stonden de politiedienaren gewapend op de wacht." Dié sendeling het met die stigting van die gemeente die maand vantevore ook kwaad gestook toe hy ds. Postma as 'n "sendeling", pleks van 'n volwaardige predikant, bestempel het. Hy het uit sy pad gegaan om ds. Postma te verkleineer en die Christelike Gereformeerde Kerk van Nederland te beledig.<ref>{{af}} Spoelstra, dr. B. 1973. ''Beknopte kerkgeskiedenis vir katkisasie''. Potchefstroom: Pro Rege.</ref> == Eerste ses jaar == [[Lêer:Ou Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|310px|links|In dié kerk – opgerig in die gemeente se stigtingsjaar, 1860 – die voorloper van die huidige wat in 1913 teen 'n koste van £13&nbsp;000 opgerig is, het ds. [[Dirk Postma]] die [[Bybel|Woord]] aan Gereformeerde lidmate op [[Burgersdorp]] bedien. Die ou kerk se hoeksteen is op [[26 November]] [[1860]] gelê. Dis teen 'n koste van £5&nbsp;000 opgerig en op [[4 Mei]] [[1861]] sonder skuld ingewy.]] [[Lêer:Gereformeerde_kerk_Burgersdorp_van_agter.jpg|duimnael|regs|240px|Die Gereformeerde kerk op Burgersdorp met die saal links daarvan.]] ; Hoeksteenlegging van die kerkgebou Toe die konsulent weer die gemeente in November van daardie jaar besoek, was die bouery reeds sover gevorder dat die hoeksteenlegging kon plaasvind. Op [[26 November]] [[1860]] was nie net die kerkraad en gemeente byeen nie, maar ook die resident magistraat en vrederegter. Ooreenkomstig die besluit van die kerkraad het ouderling N. Kruger die hoeksteenlegging waargeneem, terwyl ds. Postma by die geleentheid die rede gehou het. Onmiddellik ná die verrigtinge is 'n biduur gehou met die oog op die beroeping van 'n predikant. ; Die beroeping van 'n leraar Van ds. Te Bokkel is intussen berig ontvang dat hy die roeping nie aanvaar het nie; daarom is weer aandag geskenk aan hierdie belangrike saak. Ná bespreking is besluit om die beroepsbrief wel in te vul en te teken, dog nie 'n naam in te vul nie, maar om die beroepsbrief aan prof. H. de Cock te stuur met 'n behoorlike lasbrief om in naam van hierdie kerkraad 'n predikant te beroep. Waar, by die eerste geleentheid die beroep uitgebring is sonder vermelding van die traktement, is dit nou behoorlik vermeld, naamlik £250 per jaar, met vrye woning; en dat die bedrag vir die vervoer direk gereël sou word met ouderling Van Andel van [['s-Hertogenbosch]]. Aan die konsulent is egter opdrag gegee om aan prof. De Cock te skryf dat hy nog 'n keer moes probeer om ds. Te Bokkel vir die gemeente te kry. ; Die stigting van die gemeente Middelburg Op hierdie vergadering het die ouderling van [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]], meegedeel dat daar op Middelburg baie mense gereed was om aan te sluit by die Gereformeerde Kerk en dat die begeerte bestaan om 'n gemeente gestig te kry. Hieroor het die vergadering hom verbly en aan ds. Postma opdrag gegee om daar 'n gemeente te stig, wat hy ook gewillig op hom geneem het. So het hy Middelburg op [[1 Desember]] [[1860]] as die tweede Gereformeerde kerk in die [[Kaapkolonie]] gestig, en [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]] presies 'n week later op [[8 Desember]]. ; Inwyding van die eerste kerkgebou Toe die eerwaarde kerkraad op [[2 Mei]] [[1861]] weer onder voorsitterskap van die konsulent vergader, kon die boukommissie rapporteer dat die kerkgebou sover voltooi was dat die eredienste daarin gehou kon word. Ná bespreking van die rapport is besluit om die eredienste wel in die gebou te hou en dit meteens ook in gebruik te neem. Verder is besluit om die magistraat en die vrederegter vir die geleentheid uit te nooi. Ongelukkig is besonderhede in verband met hierdie funksie is nie in die notule van die kerkraad bewaar nie. == Die opleidingsvraagstuk == [[Lêer:Ds Dirk Postma jonk.jpg|regs|210px|duimnael|Ds. [[Dirk Postma]] was die grondlegger van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]], die eerste predikant van die gemeente Burgersdorp en een van die eerste twee dosente aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]].]] Prof. De Cock het steeds pogings in die werk gestel om 'n predikant vir Burgersdorp te bekom, maar sy pogings is nie met sukses bekroon nie. Daarom het die kerkraad ernstig aandag begin skenk aan die vraagstuk van opleiding van predikante deur die Kerk self. So het die kerkraad op sy laaste vergadering, waarin ds. Postma as verantwoordelike konsulent opgetree het – want die kerkraad het ingewillig om ds. Beyer, predikant van [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Reddersburg]], as konsulent te ontvang – besluit om die saak te berde te bring op die eerste Algemene Sinode van die Kerk. Die voorstel het daarop neergekom dat aan die Sinode voorgestel sou word om dit moontlik te maak vir een van die gemeentes om twee predikante te beroep en dat genoemde predikante dan saam met die bediening van die gemeente, aandag moes skenk aan die opleiding van aanstaande predikante. Ds. Postma het opdrag van die kerkraad en die gemeente gehad om sodanige voorstel in naam van Burgersdorp op die Sinode te doen, maar of dit presies so geskied het, word nie in die handelinge van die Sinode vermeld nie. Die saak van die oprigting van 'n Teologiese Skool het wel die aandag van die Sinode geniet, maar die Sinode het nie daartoe besluit nie omdat die Kerk nog nie sterk genoeg was nie. Dit was egter maar die begin van hierdie saak, want hoewel die plan van die kerkraad nie deur die Sinode aanvaar is nie, het die kerkraad self dit nie laat vaar nie. Net op die volgende Algemene Sinode, wat in 1863 gehou is, het die kerkraad weer aan sy afgevaardigdes opdrag gegee om voor te stel dat die Gereformeerde Kerk kragtig sal werk om 'n Teologiese Skool tot stand te bring en as die geldelike sake dit vir die teenswoordige nog nie mag toelaat nie, dat ten minste besluit moes word om gereeld vir die saak te kollekteer. Hierdie gedagte van die kerkraad is deur die Sinode bekragtig. Intussen is gereeld van prof. De Cock verneem dat hy geen sukses kon behaal met die verkryging van 'n predikant vir Burgersdorp nie. Dit het dus meer en meer vir die kerkraad duidelik geword dat daar geen hoop was op uitkoms vanuit Nederland nie. Die behoefte aan 'n eie opleidingsaksie het dus gaandeweg dringender geword; daarom is op 'n kerk-raadsvergadering gehou op [[25 Junie]] [[1864]] en waarop ds. Postma ook teenwoordig was, baie ernstig aandag geskenk aan die oprigting van 'n eie skool. Luidens die notule van die vergadering het ds. Postma 'n baie belangrike voorstel insake beter opleiding van predikante voorgedra en hy het hiervoor die steun van sowel die kerkraad as die gemeente verkry. Ds. Postma sou 'n paar weke in die geweste vertoef sodat die voorstel rustig oorweeg kon word. Sy gedagte het hierop neergekom dat die Kerk in die noodtoestand moes trag om ooreenkomstig art. 8 Kerkorde, dit wil sê langs die weg van singuliere gawes, manne toe te rus om as predikante op te tree, aangesien dit nou duidelik was dat die hulp vanuit die buiteland baie twyfelagtig was. Hierdie toerusting moes dan nog maar geskied deur middel van die diensdoende predikante tot tyd en wyl 'n eie Skool opgerig kon word. Hierdie gedagte van ds. Postma het ook die volle steun van ds. Beyer geniet. Die oorweging van hierdie gedagte van ds. Postma het egter voor sy vertrek na Transvaal 'n wending geneem wat hy blykbaar nooit kon voorsien het nie en ongelukkig ook nie kon steun nie. Toe die kerkraad weer op [[15 Julie]] [[1864]] byeenkom, is hulle versoek deur die waarnemende konsulent om die name van sekere persone te noem wat moontlik onder art. 8 Kerkorde kon aansoek doen om toelating tot die studie. Die kerkraad het inderdaad twee persone se name genoem, maar op versoek van ds. Postma is toe besluit dat eers gepoog sal word om 'n vergadering van alle kerkrade van die Kaapkolonie te hou en wel op [[9 September]] [[1864]]. Op 'n Buitengewone Kerkraadsvergadering gehou op [[20 Augustus]] [[1864]] het die kerkraad onverwags aan ds. Postma 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie oorhandig. Dit was vir hom klaarblyklik 'n verrassing, maar hy wou hom nie daaroor uitspreek nie, aangesien daar 'n vergadering van die kerkrade hangende was en daar juis oor die saak van die opleiding gehandel sou word. Op 9 September 1864 het die kerkraad van Burgersdorp tesame met verteenwoordigers van Middelburg, [[Gereformeerde kerk Colesberg|Colesberg]], [[Gereformeerde kerk Philipstown|Philipstown]] en [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]] vergader en toe het dit geblyk dat ds. Postma ook van die ander kerkrade elk 'n beroepsbrief tot professor in die Teologie ontvang het. Die kerkraad van Burgersdorp het die gewigtige saak formeel aan die orde gestel deur sy voorstel aan ds. Postma gedoen hier te herhaal, naamlik dat sy eerwaarde afgesonder moes word om die werk van die opleiding van aanstaande predikante te behartig. Dit is ook deur die kerkraad van Middelburg gedoen. Toe hierdie saak bespreek word, het ds. Postma ook briewe vanuit Transvaal voorgelees, sommige waarvan offisieel en ander partikulier was, maar in almal is gehandel oor hierdie saak. 'n Brief is ook van ds. Beyer voorgelees waaruit geblyk het dat hy van mening was dat die tyd nog nie ryp was vir die daarstelling van 'n algemene Skool van die Kerk nie, maar dat hulle maar moes voortgaan ooreenkomstig die besluit van die laas gehoue Sinode, naamlik dat die diensdoende predikante die voornemende studente in hulle studie moes lei en dat die Sinode die kandidate self sou ondersoek en toelaat al dan nie. Nadat die gedagtes van die vergadering duidelik aan die lig gekom het, het ds. Postma homself skriftelik verklaar oor die hele aangeleentheid. Uit die stuk wat hy in die vergadering voorgedra het, blyk dit duidelik dat hy hom verbly oor die belangstelling wat in hierdie belangrike saak geopenbaar is, maar dat nie uit die oog verloor moet word nie dat die opleiding van predikante 'n saak is wat deur die Kerk in sy geheel moet behartig word en gevolglik deur die Algemene Sinode daargestel moet word. Wat sy persoon betref het hy onomwonde verklaar, trots die kerkrade van mening was dat hy afgesonder moes word vir die werk van die opleiding van predikante, hy hom hoegenaamd nie bekwaam daartoe beskou nie. Hy het die kerkrade egter versoek om hulle begeerte insake die opleiding van predikante aan die eersvolgende Sinode bekend te maak. == Ds. Postma beroep == Die opdrag van hierdie kerkraad aan prof. De Cock om namens hom op te tree vir die verkryging van 'n predikant vir die gemeente, en gedateer November 1860, was nog altyd van krag. Van tyd tot tyd het prof. De Cock berig gestuur dat hy geen sukses behaal het nie. Op die vergadering van die kerkraad van [[12 Februarie]] [[1866]] is weer gehandel oor die beroeping van 'n predikant en toe is algemeen besluit om daartoe oor te gaan, sodra berig van prof. De Cock ontvang is. In die brief deur die kerkraad aan prof. De Cock na die laas gehoue vergadering moes ongetwyfeld vermeld gewees het dat hy die beroepery maar moes staak. Volgens die notule van 'n buitengewone vergadering van die kerkraad wat op [[Reddersburg]] op [[19 Mei]] [[1866]] gehou is, het die konsulent gevra of daar berig van prof. De Cock was dat hy berig ontvang het aangaande die staking van die beroep in Nederland. Toe bevestigend geantwoord word is, is besluit om die beroepsbrief, waarin ds. Postma beroep word as predikant van Burgersdorp, formeel in orde te bring. Uit die bewoording van die beroepsbrief wat woordeliks in die notule voorkom, blyk dat ds. Postma nie net beroep word as herder en leraar van die gemeente Burgersdorp nie, maar dat hy ook by hulle die opleiding moes waarneem volgens die verlange van die Sinode. Ds. Postma het hierdie beroep aanvaar en is op [[4 Augustus]] [[1866]] hier in die amp bevestig. So kon die gemeente Burgersdorp vir die eerste keer ná sy stigting sy eie predikant verwelkom en daarmee sou ook 'n nuwe periode die bestaan van die gemeente begin. == Burgersdorp en die kweekskool == [[Lêer:Jan Lion Cachet.jpg|duimnael|links|200px|Ds. [[Jan Lion Cachet]] van 1869 tot 1875 ds. [[Dirk Postma]] se medeleraar in die gemeente terwyl albei doseer het aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]].]] [[Lêer:Teologiese studente Burgersdorp.jpg|duimnael|240px|regs|Proff. [[Dirk Postma]] en [[Jan Lion Cachet]] by die eerste vyf teologiese studente van die kweekskool op [[Burgersdorp]]: [[Maarten Pelser|M. Pelser]], [[Sarel Venter|S. Venter]], [[Lodewicus du Plessis|L.J. du Plessis]], M.P.A. Coetsee jr. en W.J. Snyman.]] [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1960.jpg|duimnael|links|270px|Die destydse [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]], nou 'n kerklike museum.]] [[Lêer:Teologiese Skool, Burgersdorp 1903.jpg|duimnael|350px|regs|Die professore en studente van die Gereformeerde Kerk se [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] in 1903. Dr. [[Flippie Snyman]] sit sesde van links in die middelste ry. Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], 'n kleinseun van die stigter van die Gereformeerde Kerk, sit regs van dr. Snyman. Die eerste hoof van die driedelige onderwysinrigting op Steynsburg, H.L.L. (Lord John) van der Walt, sit links in die voorste ry.]] Gegewe hoeveel belang die kerkraad en gemeente gestel het in die opleiding van toekomstige predikante en aangesien ds. Postma geen geheim daarvan gemaak het dat dit veral die opleiding van die studente was wat hom laat besluit het om die beroep na Burgersdorp aan te neem nie, spreek dit vanself dat die kerkraad en gemeente onder leiding van ds. Postma nie sou rus voor daar 'n Teologiese Skool vir die Kerk opgerig is nie. Volgens die notule het die kerkraad eers weer op sy vergadering van [[26 Desember]] [[1867]] met die saak van opleiding te doen gekry. Op daardie vergadering het die predikant verslag gedoen van die verrigtinge van die Algemene Vergadering en onder meer 'n uittreksel uit die notule van die Algemene Vergadering voorgelees, waarin gehandel word oor die moontlikheid van 'n Teologiese Skool vir die Kerk. Die kerkraad het die predikant opdrag gegee om genoemde stuk ook aan die gemeente voor te lees. Dit het geskied en as gevolg daarvan kon op die kerkraadsvergadering van [[2 April]] [[1868]] bekendgemaak word dat die gemeente 'n jaarlikse som van £131.2.0 vir 'n Teologiese Skool gewaarborg het. Op hierdie vergadering het die voorsitter ook gevra of die kerkraad van plan was om 'n voorstel te doen aan die Algemene Sinode wat die volgende jaar sou vergader, aangaande die plek waar die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] moontlik opgerig kon word en of dit geheel en al aan die Sinode oorgelaat moes word om daaroor te beslis. Hy het verder ook gevra of die kerkraad gewillig sou wees om aan die Sinode voor te stel dat die Sinode slegs uitbreiding moes gee aan die hier bestaande Skool. In afwesigheid van die voorsitter het die vergadering die saak bespreek en toe besluit dat aan die Sinode voorgestel sal word: 1. Dat die kweekskool op Burgersdorp opgerig sal word omdat dit die geskikste plek is, en 2. Verder bekend te stel wat die kerkraad reeds met betrekking tot die opleiding doen en te versoek dat dit slegs uitgebrei sal word. Hierdie voorgenome voorstelle aan die Sinode is op [[4 April]] [[1868]] ook voor die gemeente gelê en goedgekeur. Met die medewete van die kerkraad het ds. Postma ook nog verdere voorbereidings getref in verband met die moontlike oprigting van 'n algemene Teologiese Skool. Hy het ook finansieel so goed gevaar dat 'n gebou gekoop kon word vir 'n tweede [[pastorie]] wat later getransporteer kon word op die naam van die hele Kerk. Ná al hierdie voorbereidings is op die Sinode van 1869 namens die kerkraad en gemeente van Burgersdorp die volgende voorstel gedoen in sake die oprigting van 'n Teologiese Skool: 1. Dat die Skool te Burgersdorp opgerig sal word; 2. dat die Sinode slegs aan die reeds bestaande inrigting wat die kerkraad onder leiding van hulle leraar tot stand gebring het sal uitbrei en dan skenk die gemeente Burgersdorp saam met die ander gemeentes van die Kaapkolonie 'n gebou wat as tweede pastorie aangekoop is, nou as vry en onbelemmerde eiendom van die Gereformeerde Kerk van Suid-Afrika en 3. die Gemeente Burgersdorp sal instaan vir pastorie en onderhoud van een leraar en vir die tweede bydra op gelyke voet met die ander gemeentes. Verder sal die daar aanwesige skoolmeublement aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] present gegee word. Hierdie voorstel van Burgersdorp is deur die Sinode in sy geheel goedgekeur en daarmee was die totstandkoming van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van die Kerk 'n voldonge feit. Die Sinode het ook verder uitvoering gegee aan hierdie besluit deur te bepaal dat die huidige predikant van Burgersdorp dan die een dosent van die Skool sou wees en 'n tweede dosent is aangewys in die persoon van ds. [[Jan Lion Cachet]], wat ook as tweede predikant van Burgersdorp diens sou doen. Op die kerkraadsvergadering van [[15 Julie]] [[1869]] het ds. Postma kortliks verslag gedoen van die verrigtinge van die Sinode en onder meer verklaar dat die voorstelle insake die oprigting van 'n Skool gunstig ontvang is en dat besluit is om die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] hier op [[29 November]] [[1869]] te open en dat die dosente sal wees Cachet en Postma. Die kerkraad het hierdie verslag met groot dankbaarheid aangehoor en toe verder aandag geskenk is aan die saak, is besluit om ds. Cachet bekend te stel dat hy op die gewone wyse volgens formulier voorgestel sal word in sy amp as herder en leraar van die gemeentes. Hiermee het daar 'n ideaal van kerkraad en gemeente in vervulling gegaan en van toe af tot die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] na [[Potchefstroom]] verplaas is, sou daar 'n baie intieme kontak tussen die kerkraad van Burgersdorp en die Teologiese Skool wees. En van tyd tot tyd moes die kerkraad aandag skenk aan sake wat voortgespruit het uit hierdie besluit van die Sinode. So moes byvoorbeeld op die vergadering van [[23 Desember]] [[1869]] besluit word dat 'n bank in die kerkgebou vir die studente toegeken word as gratis sitplekke en verder is besluit dat die teologiese studente die kerkraadsvergaderings mag bywoon. Dit het weer tot gevolg gehad dat die kerkraad jare lank die gebruik gehad het van die teologiese studente as skribas van die vergadering. So het ook vir die gemeente Burgersdorp 'n nuwe periode in sy bestaan aangebreek, want van nou af sou daar twee predikante wees wat verantwoordelik was vir die bediening van Woord en Sakramente en die verdere bearbeiding van die gemeente. Die toedrag van sake het voortgeduur tot in Junie 1875 toe ds. Cachet 'n beroep na die [[Gereformeerde kerk Philipstown|gemeente Philipstown]] aangeneem het. En hierdie ontwikkeling is ook weer deur die kerkraad aangegryp om die verdere ontplooiing van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] te help bevorder. Op die kerkraadsvergadering van [[3 September]] [[1875]] het ds. Postma voorgestel: Die kerkraad verlang die gevoele van die gemeente te verneem aangaande 'n beskrywingspunt vir die Sinode: 1. Dat die Sinode twee professore sal aanstel vir die Teologiese Skool heeltemal vry van kerklike diens, behalwe miskien enige aandeel in die prediking in belang van die studente en 2. Die gemeente van Burgersdorp sal dan weer sy herder en leraar hê sonder verpligting aan die Skool. Die kerkraad het hierdie voorstel van ds. Postma eenparig goedgekeur en toe dit die volgende dag ook voor die gemeente gelê is, het dit ook daar algemene byval gevind. Toe die Sinode van 1876 hierdie voorstel van die kerkraad van Burgersdorp oorweeg en bekragtig het, is weer op inisiatief van die kerkraad en predikant van Burgersdorp 'n uiters belangrike stap vooruit gedoen om die opleiding van aanstaande predikante doeltreffender te maak. Ná die bekragtiging van bogenoemde voorstel het die Sinode verder gegaan en 'n besonderse besluit geneem in verband met die gemeente Burgersdorp. "Ten eerste verklaar hierdie vergadering die Gemeente Burgersdorp van nou af onthef van sy besondere betrekking tot die Skool waarin dit in die Sinode van 1869 gestel is, sodat dit van nou af tot die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] in geen ander betrekking staan as al die ander gemeentes nie. Vanuit hierdie vergadering sal, per spesiale missive, 'n dankbetuiging aan die Gemeente Burgersdorp gaan vir die liefde wat dit geopenbaar het, toe die leraars daarvoor as gevolg van hulle werksaamhede aan die Skool nie soveel kon doen nie ..." == Die onderwyssaak geniet aandag == [[Lêer:Gereformeerde_predikante_omstreeks_1890.jpg|duimnael|regs|340px|'n Groep predikante uit die laat 19de eeu. Voor van links: J.L. Maury, [[Johannes de Ridder]], M.P.A. Coetsee (sr.), prof. [[Jan Lion Cachet|J. Lion Cachet]], [[A.A.J. de Klerk Coetsee]], M.P.A. Coetsee (jr.). Agter: [[Louis Vorster|L.P. Vorster]], W.J. Snyman, P.S. Snyman, M. Pelser, [[Petrus Postma|P. Postma]], [[Martinus Postma|M. Postma]], [[Dirk Postma jr.|D. Postma]], [[Lodewicus du Plessis|L.J. du Plessis]].]] [[Lêer:Ingebruikneming Vrye Christelike Skool en Teologiese Skool Burgersdorp.jpg|duimnael|links|340px|Op [[1 September]] [[1886]] is hierdie gebou deur die Vrye Christelike Skool en die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] betrek. Die foto is bes moontlik geneem met die ingebruikneming daarvan.]] Volgens artikel 21 van die kerkorde moes die kerkrade toesien dat daar goeie onderwysers is wat die kinders nie alleen leer lees en skryf en hulle in tale en ander kundighede onderrig nie, maar ook in die Godsaligheid en in die Kategismus. Dit was dus nie 'n opdrag aan die kerkraad om te sorg dat daar skole tot stand kom waar die kinders van die gemeente onderrig kon word nie; nogtans het die kerkraad baie aandag aan die onderwys as sodanig gegee. Die presiese getal is nie bekend nie, maar daar was wel destyds ’n aantal privaat skole in die gemeente, want op die vergadering van [[15 Augustus]] [[1868]] het daar 'n voorstel gedien van 'n sekere meester De Ridder waarin hy gevra het dat 'n skooleksamen van die buiteskole op die dorp moes plaasvind en dat die voorsitter toe versoek het dat die kerkgebou vir 'n Saterdag daarvoor afgestaan moes word. ([[Johannes de Ridder]], het in 1858 as jong onderwyser uit Nederland na Suid-Afrika gekom. Van 1880 tot 1896 was hy Gereformeerde predikant op Rustenburg. Sy kleinseun [[Johan de Ridder]] was ’n argitek wat veral onthou word vir die kerke wat hy ontwerp het, waarvan baie dié van Gereformeerde gemeentes.) Op [[15 Junie]] [[1869]] het die kerkraad weer, blykens die notule, aandag geskenk aan 'n versoek van meester De Ridder. Hy het toe verlof gevra om gebruik te maak van die konsistorie vir 'n Vrye Christelike Skool onder toesig van die voorsitter. Hierdie verlof is vir ses maande aan hom verleen op voorwaarde dat alles onbeskadig terugbesorg word. Die kerkraad het dus wel aandag geskenk aan onderwyssake, maar sover nog nie self opgetree om skole te stig nie. Dit het egter nie lank daarna nie wel gebeur, want op die vergadering van [[30 September]] [[1870]] spreek ds. Cachet die kerkraad toe oor die skool onder leiding van meester De Ridder met die doel om planne te beraam om die skool uit te brei, veral omdat die Hollandse skool op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], so goed vooruitgegaan het. Hy het verder ook verlof gevra om die gemeente toe te spreek oor hierdie saak. Dit het ongetwyfeld gebeur, want op [[1 Oktober]] is 'n byeenkoms van die gemeente saam met die kerkraad gehou en toe het ds. Cachet inderdaad 'n plan voorgelê om die skool uit te brei en 'n gemeenteskool daarvan te maak. Vir hierdie doel sou voorlopig £200 per jaar nodig wees. Die skool sou dan in drie klasse verdeel word en die betalings sal wees vir die eersteklas 8 s., vir die tweede 10 s. en vir die derde 12 s. per maand. Die plan het byval gevind, want die kerkraadslede het onderneem om met die gemeente te spreek om hulle kinders in die skool te plaas of om ook iets by te dra; ook sou die kerkraad sorg dat albei leraars vóór die laaste Sondag in Oktober bekendmaak hoeveel geld daarvoor beloof is en hoeveel kinders na die skool sou kom. En as die getal dit regverdig het, kon di. Postma en Cachet die skool laat begin tot die kerkraad by sy eerste sitting self handelend kon optree. Ds. Cachet het ook nog by die geleentheid die gemeente opgewek om iets by te dra vir die traktement van meester De Ridder. Hierdie skoolaksie het egter nie lank voortgeduur nie, want reeds op die vergadering van [[25 November]] [[1870]] het die skoolkommissie by monde van ds. Cachet gerapporteer dat die skool nie verder voortgeset kan word nie en dat daar nog 'n tekort van £25 bestaan op die traktement van meester De Ridder. Hierdie rapport is ook aan die gemeente voorgelê en daar is onomwonde verklaar dat die Hollandse Skool gestaak moes word weens gebrek aan ondersteuning. Die einde van die skool van meester De Ridder was egter nie die einde van die kerkraad van Burgersdorp se bemoeiing met die onderwys van die jeug nie. Op die Algemene Sinode van 1869 het die onderwyssaak ernstige aandag geniet en toe is besluit dat die Kollege van Kuratore opdrag kry om 'n onderwysplan uit te werk en op die volgende Sinode voor te dra. As gevolg van hierdie besluit het die Sinode van 1873 die onderwyssaak grondig behandel, want die Kuratore het reeds op hulle vergadering van [[4 Julie]] [[1870]] 'n plan uitgewerk en dit ook aan die verskillende Algemene Vergaderinge gestuur sodat as die rapport voor die Sinode gedien het, die Kerk reeds deeglik kennis geneem het van die inhoud daarvan. Die Sinode van 1873 het hierdie rapport van die Kuratore behandel en goedgekeur en dit daardeur as 'n soort onderwysbeleid vir die verskillende kerkrade voorgehou. Daarom het ds. Postma reeds op die kerkraadsvergadering van [[26 Desember]] [[1873]] hierdie stuk, wat as Bylaag 4 van die sinodale acta verskyn het, voorgelees en die kerkraad daaroor laat handel. Die inhoud van die stuk kom op die volgende neer: Die Sinode moedig die kerkrade aan om soveel moontlik gemeenteskole op te rig; die gemeentes word vermaan om geen ander onderwysers te neem as die wat 'n goeie naam by die kerkraad het nie; elke ouderling doen by geleentheid van elke Nagmaal verslag van die toestand van die skole in sy wyk; die leraar hou gereeld eksamen, ook van die buiteskole as hy huisbesoek doen en as dit enigsins moontlik is, sal daar 'n "vrywillige" kas opgerig word waaruit volgens bevinding van die kerkraad aan die onderwysers in die distrik 'n beloning gegee sal word en waaruit enkele klein pryse vir die beste leerlinge bekostig kan word. Toe die kerkraad hierdie beleid verneem, is besluit dat hy vir die hede nie sy weg oop sien om 'n gemeenteskool te stig nie, bes moontlik weens hul ervaring met meester [[Johannes de Ridder|De Ridder]] se Vrye Christelike skool. Die verdere punt van die beleid dat die ouderlinge voor elke Nagmaal verslag moes doen van die skole in hulle wyke, het die kerkraad direk begin toepas. Die Sinode van 1873 het ook nog aandag geskenk aan 'n ander stuk wat gehandel het oor die onderwys van die jeug, naamlik die rapport van die Hoofkommissie wat namens die Kerk in sy geheel moes optree in verband met die onderwysplan en aan wie die kommissies van die verskillende Algemene Vergadering verslag moes doen in verband met die onderwyssaak binne hulle gebied. In hierdie rapport is 'n plan aangebied ter bevordering van die onderwys in die gemeentes: Waar die kommissie van oortuiging was dat dit vergeefs was vir kerkrade om te probeer om gemeenteskole op dorpe op te rig, het hulle aan die hand gedoen dat die kerkrade aandag moes skenk aan die stigting van buurtskole en met die oog daarop is 'n vry breedvoerige plan daarvoor uitgewerk. Die kommissie het die volgende wenke daarvoor gegee: 1. Die kerkraad benoem uit sy midde 'n kommissie waaraan die sake van die onderwys in die gemeente besonder opgedra sal wees en wat met die subkommissie deur die Algemene Vergadering benoem, sal korrespondeer. 2. In die verskillende wyke van die gemeentes probeer die ouderlinge hulle bure opwek om die volgende plan gesamentlik tot stand te bring. 3. Daar word 'n plaas of 'n deel van 'n plaas gehuur wat kon dien as 'n geskikte woning vir die onderwyser en as 'n skoollokaal. Die woning moet so ingerig wees dat die onderwyser vir die huisvesting van die kinders kan sorg. 4. Die aandeelhouers verbind hulle tot vaste bydraes vir nie minder as twee jaar nie. 5. Die „deelhebbers" kies uit hulle midde 'n paar lede wat saam met die ouderling die toesig oor die skool sal hê en die kontrak met die meester sal aangaan. 6. In geval van verskil tussen die meester en die lede beslis die kommissie van die kerkraad. 7. In die buurtskole sal ten minste onderwys word: Hollands, lees en skrywe, syferkunde, die beginsels van die Engelse taal, aardrykskunde, algemene en besondere Bybelse geskiedenis. 8. Die volgende is 'n beraming van die onkoste van so 'n skool : Vir die onderwyser £150-£200. Vir die huur van die woning £50. Vir skoolbehoeftes £25. Die ouers moet in die lewensbehoeftes van hulle kinders voorsien deur die verskaffing van die nodige middels en ware bestaande uit hamels, meel, ens. As daar 30 kinders op skool is, sou die koste vir een kind in geld nie meer as £9 per jaar wees nie. Hierdie breedvoerige plan is ook deur ds. Postma op dieselfde kerkraadsvergadering voorgelees en die kerkraad het besluit om hierdie plan van die Sinode in die gemeente te help uitvoer en op staande voet daartoe oorgegaan om 'n kommissie te benoem in ooreenstemming met punt (1) van die plan. Dit het ook nie lank geduur nie of die kerkraad moes aandag skenk aan die oprigting van buurtskole. Op sy vergadering van [[3 April]] [[1874]] is 'n brief gelees van 'n sekere broeder G.H.J. Kruger waarin hy aangebied het dat 'n buurtskool op sy plaas opgerig word en waarin hy verdere besonderhede verskaf. Op die vergadering van [[27 Februarie]] [[1874]] was daar ook reeds sprake van 'n buurtskool op 'n plaas met die naam van Kraaiplaas, maar daar kon nog geen vordering gemaak word nie. Die buurtskool op die plaas van broeder Kruger het egter tot stand gekom en jare lank bestaan. En daar het ook nog ander buurtskole in die distrik tot stand gekom. == Einde van ds. Postma se dienstyd == [[Lêer:Ds Dirk Postma.jpg|duimnael|links|200px|Ds. [[Dirk Postma]] omstreeks die tyd dat hy die aktiewe bediening verlaat het.]] Weens ds. Postma se standpunt oor die sendingtaak van die kerk, het daar verwydering tussen hom en 'n gedeelte van die gemeente gekom. Dit het op verskillende geleenthede aan die lig gekom. Afgesien van die inhoud van die geskrifte wat oor en weer in kerklike en ander blaaie gepubliseer is, het dit veral uit drie aanklagte wat teen ds. Postma ingebring is, geblyk. Die eerste twee klagte was minder ernstig, maar die derde was dié waarin ds. S.D. Venter van Bethulie ds. Postma aangekla het. Die kerkraad van Burgersdorp het op 'n buitengewone vergadering op [[28 Julie]] [[1877]] 'n brief van ds. Venter behandel waarin hy beweer ds. Postma het hom losgemaak van "kerkbande". Op 'n vergadering in September daardie jaar waarop di. Venter en Postma albei hul saak kon stel, het ds. Venter opgestaan en die vergadering verlaat. Die kerkraad het toe bevind dat ds. Venter nie kans gesien het om sy beskuldigings teen ds. Postma te verdedig nie en dat dit dus laster was. Ds. Postma het nie lank ná die stormagtige jare predikant van Burgersdorp gebly nie, want reeds in 1876 tot die Sinode besluit het tot die herorganisasie van die Skool is hy aangewys as die eerste voltyds professor in die Teologie, maar hy het daarvoor bedank. Op versoek van die Sinode het hy toe tydelik as professor opgetree tot die volgende Sinode, wat in 1879 gehou is. Dié Sinode het hom weer aangewys as professor en toe het hy dié roeping aanvaar sodat hy dus nog op Burgersdorp sou bly woon, maar nie meer in die aktiewe bediening sou staan nie. == Die koms van ds. Petrus Postma == [[Lêer:Ds Petrus Postma.jpg|duimnael|180px|regs|Ds. [[Petrus Postma]] het sy vader opgevolg en Burgersdorp se tweede Gereformeerde predikant geword. Hy het hier gestaan van [[6 Maart]] [[1880]] hier bevestig, maar het in Junie 1882 'n derde beroep na Pretoria aanvaar.]] Nadat ds. Postma die Sinode bekendgemaak het dat hy die roeping tot professor aanvaar het, het hy die versoek gerig om die gemeente te bly bedien tot 'n opvolger vir hom gevind sou word. Hierdie versoek is toegestaan, met die gevolg dat, hoewel die kerkraad van Burgersdorp reeds op sy vergadering van [[21 Mei]] [[1879]] besluit het tot eervolle losmaking van ds. Postma, dit eers in Maart 1880 plaasgevind het. Die kerkraad het egter spoedig daartoe oorgegaan om 'n predikant te beroep, want op [[5 September]] is ds. M.P.A. Coetsee jr. van [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]] beroep. Hy het op [[3 Oktober]] [[1879]] geantwoord dat hy die beroep nie aanvaar nie. Op [[1 November]] van daardie jaar is prop. [[Petrus Postma]], die oudste seun van ds. D. Postma, beroep en hy het dit aanvaar, maar versoek om nog drie maande sy werk aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]], waar hy professor in die lettere was, voort te set. Hierdie versoek is toegestaan. Aangesien prof. D. Postma op [[11 Julie]] [[1880]] presies 40 jaar in die amp sou staan, het hy 'n versoek gerig aan die kerkraad om op daardie dag Nagmaal te bepaal en dat hy dan by daardie geleentheid 'n rede mag hou ter herdenking van sy ampsjubileum. Hierdie versoek is toegestaan. Ds. [[Petrus Postma]] is op [[6 Maart]] [[1880]] as predikant bevestig en toe is formeel afskeid geneem van prof. D. Postma. By geleentheid van die ampsjubileum van prof. Postma is deur die kerkraad aan hom 'n adres aangebied om die heuglike gebeurtenis te gedenk. Ds. P. Postma het egter nie lank predikant van Burgersdorp gebly nie, want toe hy in Junie 1882 vir die derde agtereenvolgende keer beroep is na Pretoria, het hy die beroep aanvaar en vertrek. == Die onderwyssaak kry weer aandag == [[Lêer:Ds MPA Coetsee jr.jpg|duimnael|links|180px|Ds. M.P.A. Coetsee was Burgersdorp se derde Gereformeerde predikant.]] [[Lêer:Vrye Christelike Skool Burgersdorp 1893.jpg|duimnael|300px|regs|Die Vrye Christelike Skool se personeel en leerlinge omstreeks 1893. Die hoof, D. le Roux, is die man met die bles in die middel. Langs hom sit die onderwyseres, mej. [[Aletta du Plessis|Aletta Postma]]. [[Ferdinand Postma]], later 'n professor op [[Potchefstroom]], staan tweede van regs in die agterste ry.]] Ná die vertrek van ds. P. Postma is ds. M.P.A. Coetsee jr. weer beroep en toe het hy die beroep aanvaar en is op [[16 Februarie]] [[1883]] in die amp bevestig. Nog voor sy oorkoms na Burgersdorp het die onderwyssaak weer die ernstige aandag geniet. So het daar op die vergadering van die kerkraad op [[25 November]] 'n versoek van professor D. Postma gedien ten effekte dat aan hom en sy kollega, prof. [[Marthinus Postma]], die opvolger van [[Petrus Postma]] aan die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]], 'n geleentheid gegee sal word om die gemeente toe te spreek in verband met die skoolsaak. Hierdie versoek is toegestaan en blykens die notule het prof. D. Postma op Saterdag [[25 November]] [[1882]] saam met 'n sekere heer Samuel, organiserende inspekteur van onderwys, die gemeente ingelig omtrent die wyse waarop die regering nou bereid was om die onderwys van die jeug te ondersteun. Die rapport van die kerkraad aan die Algemene Vergadering wat op sy vergadering van [[30 Maart]] [[1883]] soos volg gestel is, skets ’n beeld van die destydse toestand van die onderwys in die gemeente: Daar is verskeie privaat skole in die gemeente waarin die kinders onderwys ontvang, veral met die oog op aanneming; terwyl enige op die dorp elementêre onderwys ontvang. Die getal kinders wat nou onderwys ontvang is 79. Burgersdorp was destyds een van die grootste gemeentes in die kerk; daarom kan ’n mens aflei dat daar veel meer kinders van skoolgaande ouderdom was in die gemeente as die 79 wat inderdaad onderwys ontvang het. En die jaar daarop moes die kerkraad aan die Algemene Vergadering rapporteer dat op die oomblik slegs 53 kinders onderwys ontvang, meestal in privaat skole. Dat die getal so laag was, moet hoofsaaklik toegeskryf word aan die drukkende tye. Hierdie toedrag van sake het blykbaar voortgeduur tot 1886, want eers in daardie jaar is daar ’n ander geluid in die notule ten opsigte van die skoolsaak. In daardie jaar het die kerkraad in sy rapport aan die Algemene Vergadering berig dat in die gemeente drie privaat skole is, waar kinders hoofsaaklik geleer word om belydenis van die geloof te doen, terwyl daar op die dorp op [[5 April]] [[1886]] 'n skool geopen sal word onder toesig van die kerkraad om onderwys te gee in elementêre vakke. Dit was blykbaar die begin van die Vrye Christelike Skool. In die notule van die kerkraadsvergadering van [[7 Augustus]] [[1886]] word gemeld dat die Vrye Christelike skool vanweë die uitbreiding 'n geskikte gebou moes kry en dat die kuratore van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] reeds met planne besig was om 'n geskikte gebou te bekom waarin sowel hierdie skool as die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] onderdak gebring kon word. Die versoek is dan ook aan die kerkraad gerig dat as 'n geskikte gebou gevind mag word, of die helfte van die koopsom ten behoewe van die Vrye Christelike Skool betaal sou word. Die kerkraad het hierdie versoek goedgekeur en ingewillig dat die aandeel van die Vrye Christelike Skool tot £300 kon wees. Net op die volgende vergadering is gerapporteer dat 'n geskikte gebou gekoop is vir £600, sodat die kerkraad dus verantwoordelik was vir die helfte van daardie som. In sy rapport aan die Algemene Vergadering het die kerkraad die volgende jaar vermeld: "Mog die kerkraad in sy verslag van verlede jaar meld dat op die dorp 'n Vrye Christelike Skool met 26 kinders geopen was, tans verbly hy hom dat hy vanjaar kan meld dat die skool so uitgebrei het dat daar in die skool nou een onderwyser en een onderwyseres is met 53 leerlinge en dat die gemeente en kerkraad in oorleg met die kuratore van die Teologiese Skool 'n groot en doelmatige gebou gekoop het waarvan die een helfte gebruik word vir die Vrye Christelike Skool en die ander vir die Teologiese Skool." In die rapport van die kuratore aan die Sinode van 1891 staan 'n besonder gunstige getuienis aangaande hierdie skool. "Die kollege van kuratore neem die vryheid om hier te vermeld dat die skool deur die gemeente Burgersdorp opgerig en ondersteun 'n groot seën is vir die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] in so verre as dit geleentheid verskaf vir 'n dergelike voorbereiding van jongelinge wat later hulle studies aan die Teologiese Skool wens voort te set. Talle leerlinge het reeds uit die skool tot die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] oorgegaan. Omdat dit dus vir die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] van groot belang is, wil die kuratore dit onder die aandag van die Sinode bring of dit nie moontlik sal wees dat iets gedoen word om die skool tot 'n voorbereidende skool te kry nie". By die behandeling van hierdie punt van die rapport het die Sinode besluit dat die Kuratore gemagtig word om 'n som geld, nie £100 te bowe gaande nie, aan die skool uit te betaal onder voorwaarde dat die Kuratore pogings in die werk sal stel om medeseggenskap in die beheer van die skool te kry. As gevolg van hierdie verwikkeling is dit geen wonder dat die kerkraad van Burgersdorp op sy vergadering van [[3 Julie]] [[1891]] besonderse aandag geskenk het aan hierdie skool nie en 'n breed opgesette voorstel eenparig aanvaar het. Die notule lui: "Ingevolge die besluit van die Sinode ten opsigte van die Vrye Christelike Skool wat uitgegaan het van die veronderstelling dat die kerkraad die toesig daaroor besit, besluit die kerkraad tot behartiging en bevordering van die belange daarvan vanaf hede onder sy toesig te neem. Die bestaande kommissie sal die Uitvoerende komitee wees wat van tyd tot tyd verslag sal doen van die staat daarvan. By die ontstaan van 'n vakature, sal dit aangevul word deur die kerkraad. Die benoeming van onderwysers geskied onder goedkeuring van die kerkraad en ook word bepaal dat geen ander as bekwame en deugdelike lede van die kerk as sodanig aangestel sal word. By die verlening van ontslag kan sulks voorlopig geskied, maar die bekragtiging moet van die kerkraad verkry word om van krag te wees. "Aan die Uitvoerende komitee is opgedra om te sorg dat geen lyfstraf toegepas sal word nie; wanneer straf vereis word, word sulks toegepas op die volgende wyse: 1. Deur skryfwerk te doen en 2. Deur opskoolhou onder toesig van die onderwyser. Wanneer egter 'n leerling sig so gedra dat grotere straf toegepas moet word, sal sodanige geval in die eerste instansie voor die Uitvoerende komitee gebring word en die komitee sal die straf bepaal nadat 'n behoorlike ondersoek ingestel is. Ten einde die finansiële posisie van die skool te versterk sal ondersteuning van die Regering gevra word, behoudens onafhanklike vryheid in die godsdiens volgens sinodebesluit. Die hulp verstrek deur die vereniging Concordia sal deur die kerkraad met dankbaarheid ontvang word, hetsy deur die voorsitter of kassier wat by elke vergadering verslag sal doen van die ontvangste. Tewens beveel die kerkraad aan die versterking van gemelde vereniging. Geen ekstra uitgawes sal gedoen word deur die Uitvoerende komitee nie, dan met goedkeuring van die kerkraad. 'n Beperkte getal arm kinders sal gratis toegelaat word en wel so dat die werkkragte nie bomate beswaar sal word nie. Die Uitvoerende komitee sal sorg dat die skool gereeld geopen en gesluit word met psalmgesang en gebed. Alle vergaderinge in verband met die skool sal in die kerk op kerklike wyse onder leiding van die kerkraad gehou word". Hierdie omvangryke besluit toon baie duidelik dat dit die kerkraad erns was met hierdie Vrye Christelike skool, en dat die verantwoordelikheid wat deur die sinodebesluit op die skouers van die kerk-raad geplaas is, waardig gedra sou word. Maar die kerkraad het ook nog besluit dat 'n "gemeentevergadering" gehou moes word om sodoende aan die gemeente die stand van sake duidelik te maak. Uit die notule blyk dat daar veral een punt was wat voor die vergadering van die gemeente saam met die kerkraad besondere aandag geniet het, naamlik die staatstoelae, want die voorsitter het daarvan 'n breedvoerige uiteensetting gegee. Op die kerkraadsvergadering van [[24 Maart]] [[1893]] het die voorsitter van die komitee onder die aandag van die kerkraad gebring dat die regering besig was om ondersoek in te stel na die getal arm kinders wat nie op skool is nie en toe die komitee ter plaatse ondersoek daarna ingestel het, het dit geblyk dat daar 26 sodanige kinders was. Ná bespreking het die kerkraad hierdie saak gelaat in die hande van die komitee, met die gevolg dat op die kerkraadsvergadering van [[14 Julie]] [[1893]] gerapporteer is dat die komitee in verband met hierdie saak 'n deputasie na [[Kaapstad]] gestuur het en dat die uitslag van die onderhoud was dat die toelae verder aan die skool verstrek sal word, mits daar 'n koshuis gebou word. Die komitee het daarop besluit om 'n gebou van £400 op te rig en van hierdie bedrag sal die goewerment die helfte betaal. Die kerkraad het hierdie rapport goedgekeur. Hierdie ontwikkeling sou egter die oorsaak wees van 'n ernstige wending in die bestaan van die skool. By nadere ondersoek het dit geblyk dat dit nie raadsaam is om die koshuis te laat bou nie; daarom is op [[23 Desember]] [[1893]] deur die voorsitter verklaar dat hoewel die koshuis nie meer gebou staan te word nie, die departement tog gewillig is om die £200 toe te ken sodat daarmee die skoolgebou verbeter kan word, maar dan moet die naam van die skool verander word. Die kerkraad het saam met die gemeente die saak bespreek en toe is besluit dat die naam van die skool verander word tot Tweede Klas Publieke Skool en verder dat die £200 aangewend sal word tot verbetering van die gebou. Hierdie besluit sou egter op die vergadering van [[2 Maart]] [[1894]] 'n naklank hê, want toe is besluit om te notuleer dat volgens die besluit van die gemeentevergadering van [[23 Desember]] [[1893]] dat die Tweede Klas Publieke Skool nou heeltemal onafhanklik is van die kerkraad en die kerkraad dus nie verantwoordelik is vir enige skulde deur die skoolkomitee gemaak nie en dat die skoolkomitee hiervan in kennis gestel sou word. Met hierdie besluit is die band tussen die kerkraad en die skool dus eintlik deurgesny en het die skool dus verander van 'n kerkskool tot 'n staatsondersteunde Christelike skool sonder dat die woord "Christelik" in die naam mag voorkom. Die skoolkomitee het egter nog nie die verband met die kerkraad losgemaak nie, want nie lank ná hierdie besluit nie, is die kerkraad, wat natuurlik nog belang gehad het in die gebou, gevra om te bewillig dat die aandeel van die kuratore uitgekoop moes word. En toe die kerkraad hiertoe magtiging verleen het, is op [[1 Junie]] [[1894]] gerapporteer dat die deel van die kuratore gekoop is vir £150 en as die kerkraad dit sou goedkeur, die hele gebou dus aan die kerk behoort het. Die kerkraad het ook hierdie stap goedgekeur. Maar op dieselfde vergadering is gevra of die kerkraad die gebou nie sou verhuur aan die skoolkomitee vir £12.10.0 per jaar nie en verder dat 'n paar veranderinge aan die gebou aangebring moes word. Die saak het so deurgegaan en die kerkraad het magtiging gegee om die veranderinge aan te bring, mits dit nie die bedrag van £12 te bowe sou gaan nie. In September van daardie jaar moes die kerkraad weer aandag skenk aan die saak, want toe het ds. Vorster 'n besluit van die belangstellendes in die Distrikskosskool meegedeel, waarin die kerkraad gevra is om weer die waarborgers van die skool te word aangesien die plan om die skool 'n tweede klas publieke skool te maak nie deurgegaan het nie. Hierdie versoek is nie dadelik afgehandel nie, maar uitgestel tot die eersvolgende Nagmaalsgeleentheid en toe die saak weer onder behandeling gekom het, is besluit dat die kerkraad die bestuur van die skool sou behou en poginge sou aanwend om 'n "achterwaarborg" van die gemeente te kry, maar dat die skoolkomitee sou sorg dat die bestaande skuld vereffen word. Vroeg die volgende jaar het die kerkraad egter besluit om die Algemene Vergadering te vra om die skool oor te neem en dat die skoolkomitee met die oog op so 'n stap 'n staat van die skool moes opmaak. Vir 'n tydjie het dit geskyn of hierdie versoek aan die Algemene Vergadering moontlik 'n nuwe wending aan die saak sou gee, want op die kerkraadsvergadering van [[8 Junie]] [[1895]] is bekend gemaak dat die Algemene Vergadering 'n kommissie benoem het om te onderhandel oor die moontlikheid om die bestaande skool te verander in 'n Gereformeerde Gimnasium. Die kerkraad het 'n kommissie benoem met die oog hierop en onderhandelinge is gevoer, maar van die plan het niks tereg gekom nie. Terwyl sir [[Langham Dale]] nog superintendent van onderwys was, het die skool staatsondersteuning bly geniet, maar toe sir [[Thomas Muir]] hom opvolg, is daar dadelik beswaar gemaak dat staatsubsidie gegee sou word aan 'n Vrye Christelike skool. Dit was ook die rede waarom die naam verander moes word, soos reeds vroeër aangedui. Muir het egter nie gerus voor die skool verenig was met die "Albert Academy" nie en dit het dan ook eindelik gebeur. Maar met hierdie verwikkelinge het die kerkraad as sodanig nie meer te doen gehad nie. Eers nadat die vereniging deurgegaan het, het daar op sy vergadering van [[3 Maart]] [[1906]] 'n versoek gedien dat daar weer 'n Vrye Christelike skool opgerig moes word en later is gerapporteer dat DV op [[10 Oktober]] [[1906]] weer 'n Vrye Christelike skool geopen sou word. Maar die kerkraad het as sodanig nie met die oprigting te doen gehad nie, want op sy vergadering van [[25 September]] [[1908]] is oor die wenslikheid van die oprigting van so 'n skool gehandel en die volgende jaar is aan die Algemene Vergadering gerapporteer dat die onderwys in die rigting van die doopsbelofte geskied; daarom word geywer vir 'n kerkskool. En op die kerkraadsvergadering van [[5 Maart]] [[1909]] is besluit: "Die kerkraad wil met die hulp van die Here op 19 April a.s. 'n Vrye Christelike skool open ..." en met die oog daarop is sekere nodige reëlings getref. Hoewel dit aanvanklik met hierdie skool goed gegaan het, het dit gaandeweg egter moeilik gegaan om die finansies daarvoor te vind en in 1912 het die ophou bestaan. == Versoening tussen die Gereformeerde gemeente en die Ventergroep == Reeds op [[4 Junie]] [[1886]] het die leraar die kerkraad meegedeel dat 'n paar lidmate van die Ventergroep van [[Bethulie]], wat weggebreek het ná ds. [[Sarel Venter|S.D. Venter]] se beskuldigings teen ds. Dirk Postma, na hom gekom het met die versoek om by die Gereformeerde kerk aan te sluit; hy het die persone in teenwoordigheid van 'n paar kerkraadslede ondervra en versoek dat die kerkraad nou moes besluit oor sy optrede en oor die opname van die persone as lidmate van die gemeente. Die kerkraad het die optrede van die predikant goedgekeur en die persone opgeneem. Maar op [[29 November]] [[1889]] het die kerkraad 'n brief van die broeders J.A.J. Coetsee en J.F. Coetsee gedateer [[21 Oktober]] [[1889]] behandel. Dit was 'n versoekskrif namens die Ventersparty met die oog op vereniging met die kerk. In die versoekskrif is 'n agttal punte opgenoem en daarop het die kerkraad puntsgewyse geantwoord. Die notule van die kerkraad van die Venter-gemeente van Burgersdorp maak nie melding van hierdie aksie nie, maar blykens die laaste vergadering wat op [[23 Desember]] [[1889]] gehou is, is 'n besluit geneem dat die opsieners as opsieners moes aanbly tot tyd en wyl dat die Here 'n weg baan. Blykbaar het die antwoorde van die kerkraad van Burgersdorp die betrokke lidmate bevredig, want later tref 'n mens hulle aan in die geledere van die Gereformeerde gemeente van Burgersdorp sodat die breuk wat ontstaan het met die uittrede van ds. S.D. Venter, weer geheel is. == Die 50-jarige ampsjubileum en dood van prof. Postma == [[Lêer:Grafsteen Dirk Postma.jpg|duimnael|regs|200px|Die gedenksteen op ds. Postma se graf in die begraafplaas op [[Burgersdorp]].]] [[Lêer:Ds Dirk Postma se graf Burgersdorp.jpg|duimnael|links|230px|Ds. Postma se graf.]] Op die kerkraadsvergadering van [[30 Mei]] [[1890]] het die voorsitter bekend gestel dat prof. D. Postma aan die begin van daardie Julie presies 50 jaar in die bediening sou wees en sover hy weet, bestaan daar geen plan om dit te gedenk nie; daarom stel hy voor dat prof. Postma versoek sal word om dit wel te doen. So is toe eenparig deur die kerkraad besluit. Die gevolg hiervan was dat hy op die volgende dag tydens 'n openbare kerkraadsvergadering 'n brief van prof. Postma kon voorlees waaruit geblyk het dat hy wel gewillig was om aan die versoek van die kerkraad te voldoen en dat hy verklaar het dat hy 'n redevoering sou hou om die gebeurtenis in die gemeente te gedenk tydens die Nagmaalsgeleentheid op [[13 Julie]] [[1890]]. Hierdie gedagte van die aanstaande jubilaris is met algemene tevredenheid begroet en op die volgende kerkraadsvergadering is 'n adres goedgekeur wat by die geleentheid namens kerkraad en gemeente aan prof. Postma aangebied sou word. Op die bepaalde dag is 'n feesrede deur prof. Postma gehou oor [[Psalms|Ps]]. 115:1: "Nie aan ons, o Here, nie aan ons nie, maar aan u Naam gee eer, om u goedertierenheid, om u trou ontwil." In hierdie rede het die jubilaris teruggekyk oor die lang weg van 50 jaar waarop hy lief en leed verduur het, maar onder alle omstandighede deur Gods genade staande gebly het en teen daardie agtergrond het hy die waarheid vervat in die teks verklaar en nader toegepas. Telegramme en briewe van gelukwensinge het ingestroom; ook adresse van verskillende instansies is by hierdie geleentheid gelees, waaruit duidelik aan die lig gekom het watter besondere plek prof. Postma in die lewe van die Gereformeerde Kerk ingeneem het, maar ook watter hoë dunk burgerlike instansies van hom gekoester het. Op al hierdie bewyse van liefde en respek het hy op gepaste wyse geantwoord, nie net tydens die feesgeleentheid nie, maar ook in ''[[De Maandbode]]'' van [[1 Augustus]] [[1890]]. Maar hy sou hierdie heuglike gebeurtenis nie lank oorlewe nie, want nog dieselfde jaar het hy ernstig siek geword en reeds op [[30 Desember]] [[1890]] is hy oorlede. En hoewel die notule van die kerkraad om die een of ander onverklaarbare rede met geen enkel woord gewag maak van sy dood nie, is dit bekend dat ds. M.P.A. Coetsee jr. tydens sy begrafnis 'n rede gehou het oor 2 [[1-2 Konings|Kon]]. 2:12: "My Vader, my Vader, wa van Israel en sy perderuiters." Met hierdie woorde wat die verslae Elisa uitgespreek het by geleentheid van die [[hemelvaart]] van Elia, het ds. Coetsee die verslaenheid van die Gereformeerde Kerk by die heengaan van sy stigter en vader onder woorde gebring. In Julie 1891 het die kerkraad die leiding geneem om 'n gedenksteen op die graf van wyle prof. Postma opgerig te kry. Dit het algemene byval gevind en in 1892 is dit voltooi. == Ds. Coetsee tree uit die Kerk == [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1892.jpg|duimnael|links|370px|Die studente en dosente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] in 1892. Proff. [[Jan Lion Cachet]] (derde van links) en [[Stephanus Postma]] (vierde van links) sit in die middelste ry.]] In 1892 het die gemeente Burgersdorp 'n besonder ernstige terugslag ondervind, want in daardie jaar het sy predikant, ds. M.P.A. Coetsee jr. skielik sy verbinding met die Gereformeerde Kerk verbreek en oorgegaan na die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]]. Op [[2 Julie]] [[1892]] het die gemeente Nagmaal gevier en toe is besluit dat die eersvolgende kerkraadsvergadering gehou sou word op die eerste Vrydag in September. Die eerste Sondag ná hierdie Nagmaalsviering het ds. Coetsee tydens die môrediens bekendgemaak dat hy by die eersvolgende kerkraadsvergadering sy ontslag as predikant sou aanvra as gevolg van onoorkomelike gemoedsbesware wat hy dan aan die kerkraad sou meedeel. Deur hierdie bekendmaking het die gemeente en ook die kerkraad — maar daar was baie min van die kerkraadslede teenwoordig — dus vir die eerste keer verneem van sodanige besware, want tot dusver is daar met geen enkel woord in die kerkraadsvergadering melding van gemaak nie. Die Sondagaand ná die afkondiging van die môre het dit uit 'n berig in ''[[Kerkbode|De Kerkbode]]'' geblyk dat ds. Coetsee, terwyl hy nog predikant was van die gemeente, aansoek gedoen het by die Nederduitse Gereformeerde Kerk vir 'n colloquium doctum en dat die versoek toegestaan is en op [[3 Augustus]] daardie jaar sou plaasvind. (’n Colloquim doctum is gewoonlik ’n mondelinge of skriftelike, aanvullende ondersoek wat ’n eksamen vervang. Dit word onder meer aangevra deur mense bo ’n sekere ouderdom – meesal 21 – wat toelating tot ’n universiteit versoek sonder dat hy die nodige toelatingsdiplomas het, maar in dié geval seker ’n aansoek om toelating tot die bediening in die NG Kerk, want reeds in 1893 word hy leraar van die NG gemeente Zoutpansberg.) Hierdie berig, sowel as die aankondiging van ds. Coetsee, is onder die aandag gebring van ouderling S. van Wyk, wat op sy beurt met ds. Coetsee daaroor gaan spreek het en daarna op advies van prof. [[Jan Lion Cachet|Cachet]] die kerkraadslede byeengeroep het vir 'n broederlike samespreking om te beraadslaag wat hulle te doen staan. Hierdie samespreking het nie die vorm van 'n amptelike kerkraadsvergadering aangeneem nie, maar dié van 'n broederlike gesprek. Hoewel prof. Cachet van mening was dat hulle eers die saak met ds. Coetsee moes gaan bespreek, was die opinie van die meerderheid dat ds. Coetsee deur sy optrede om in die stilte sonder medewete van sy kerkraad aansoek te doen vir 'n samespreking met die Nederduitse Gereformeerde Kerk metterdaad reeds die kerk verlaat het. Die toestand is ongetwyfeld vererger deur die gedagte dat ds. Coetsee aangekondig het dat hy sy gemoedsbesware tydens die eersvolgende kerkraadsvergadering aan die kerkraad sou meedeel en dit terwyl, volgens genoemde kennisgewing, die samespreking met die ander kerk reeds op [[3 Augustus]] sou plaasvind. Die resultaat van hierdie samespreking van die kerkraadslede was dat 'n kommissie benoem is om ds. Coetsee in kennis te stel dat hy hom moes onthou van die uitoefening van sy ampspligte tot die kerkraad geleentheid gehad het om die hele aangeleentheid te bespreek. Hierop het ds. Coetsee geantwoord dat hy nog predikant van die gemeente was en dat hy geen misdaad gepleeg het nie en dat hulle geen reg gehad het om buite sy medewete 'n vergadering van die kerkraad te hou nie. En toe die kommissie hulle versoek herhaal het om sy ampswerk te staak, het hy op [[15 Julie]] 'n brief aan die kerkraad gerig waarin hy sy amp neerlê en ook sy verbinding met die Gereformeerde kerk beëindig. Ná die ontvangs van hierdie brief het die kommissie ooreengekom om 'n buitengewone kerkraadsvergadering te belê op [[27 Julie]] [[1892]]. Op die bepaalde dag het die vergadering plaasgevind onder voorsitterskap van ds. W.J. Snyman van [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]]. Op hierdie vergadering is goedkeuring gevra vir wat tot sover gedoen is in hierdie saak en die kerkraad het dit eenparig goedgekeur. Daarna is ds. Coetsee se brief gelees waaruit geblyk het dat hy ten gevolge van ernstige, onoorkomelike gemoedsbesware bedank as herder en leraar van die Gereformeerde gemeente alhier en dat met sy bedanking sy betrekking tot die Gereformeerde Kerk in die algemeen ophou. In die brief word die gemoedsbesware nie genoem nie, maar dit word wel vermeld dat ds. Coetsee teen sy kerkraad en gemeente niks gehad het nie en dit het dan ook later geblyk dat die besware eintlik gegaan het oor die bestaanreg van die Gereformeerde Kerk en dat daar geen redes meer was dat die twee kerke apart sou bestaan nie. Ná 'n ernstige bespreking van die inhoud van hierdie brief van ds. Coetsee is besluit dat die kerkraad sy bedanking as herder en leraar aanneem en hom tewens versoek om alles wat daar van die gemeente of van die kerk in die algemeen nog by hom was, af te gee aan die kommissie wat vir daardie doel aangewys is. Verder het die kerkraad reëlings getref vir die tydelike behartiging van die gemeentelike sake. Nadat die kommissie kom rapporteer het dat ds. Coetsee nie gereed was om die dinge oor te dra nie en dat hy veral 'n inventaris wou maak voor hy daarvan afstand gedoen het, is besluit dat die kommissie sig later in verbinding met hom moes stel en sodoende die opdrag moes uitvoer. Hierdie optrede van ds. Coetsee en veral die boekie wat hy uitgegee het en waarin hy die redes vir sy stap verklaar het, het aanleiding gegee tot 'n pennestryd, maar in die gemeente Burgersdorp was daar nie ernstige beroering nie. 'n Paar lidmate van die gemeente het ds. Coetsee se voorbeeld gevolg, maar die gemeente het rustig voortgegaan veral nadat die vakature weer gevul was deurdat ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] die beroep daarheen aangeneem het. === Ds. Coetsee se latere lewe === Ds. Marten Petrus Albertus Coetzee het van 1893 tot 1898 die NG gemeente Zoutpansberg bedien en is daarna op [[21 April]] [[1898]] op Wolmaransstad bevestig. Weens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is baie min bekend oor sy drie en 'n half jaar lange bediening in die gemeente. Dit was wel vir hom en sy gesin 'n baie moeilike tyd. Kort ná sy aankoms moes hy Kaapstad toe gaan vir 'n operasie. Hy was erg terneergedruk, maar ook diep gelowig, soos blyk uit 'n brief aan die kerkraad gedateer [[22 Oktober]] [[1898]]: "Die Heere heeft zijn bedoelingen door mij op den weg van lijden te leide, moge zijn naam daardoor verheerlijkt worden!" Ná 'n paar maande op Wolmaransstad het die onweerswolke van die Tweede Vryheidsoorlog oor die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] begin saampak. Die spoor van ellende en smart wat die oorlog gebring het, het Wolmaransstad nie misgeloop nie. Toe die dorp op 'n keer deur die Engelse troepe beset is, het hulle die grootste deel van die skool, die pastorie en die kerk afgebrand sodat al die notuleboeke, doop- en lidmaatregisters verlore gegaan het. Ná dié verwoesting het die werksaamhede van die gemeente feitlik tot stilstand gekom. Ds. Coetsee was 'n malarialyer en die knellende omstandighede het sy gesondheid nog verder geknak. Die Skotse sakeman en avonturier [[Thomas Leask]] meld dat hy ds. Coetsee tydens die oorlog op [[Klerksdorp]] teëgekom het toe hy te voet en in swak gesondheid daar aangekom het. Ds. Coetzee is op [[18 November]] [[1901]] oorlede. == Die Anglo-Boereoorlog == [[Lêer:Burgersdorp 1900.jpg|links|340px|duimnael|'n Uitsig op Burgersdorp omstreeks 1900.]] [[Lêer:Ds LP Vorster.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[Louis Vorster|Louis Petrus Vorster]], leraar van 1893 tot 1905.]] Ná die uittrede van ds. Coetsee in 1892 het die gemeente 'n paar maal beroep voor ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] die beroep aangeneem het. Hy is in Mei 1893 in die amp bevestig en onder sy leiding het die kerkraad en gemeente voorspoedig voortgegaan tot in 1899 die donker slagskaduwees van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Anglo-Boereoorlog]] ook swart en dreigend gehang het oor hierdie gemeente. Burgersdorp was wel nie in die Vrystaat geleë nie maar die magte van hierdie staat het die distrik vroeg binnegeval en die dorp en distrik is selfs deur die Boeremagte beset en eers na 'n tyd deur die Engelse ontset. Die gemeentelike lewe het hier wel nie tot so 'n mate ontwrig geraak as die in die twee republieke nie, maar die spore van die oorlog is tog duidelik waar te neem in die notules van die kerkraadsvergaderings. Vroeg in 1900 moes die voorsitter op die vergadering van [[9 Februarie]] verklaar dat by die laaste kerkgeleentheid geen kworum teenwoordig was nie, maar dat hy tog met die belydenis van die geloof deurgegaan het. En dieselfde vergadering moes ook aandag skenk aan die bediening van die lidmate op kommando, waarop besluit is dat die voorsitter sorg sal dra dat daar Sondags twee en Dinsdagmôres een diens gehou sal word. Nadat die Burgermagte die distrik [[Albert]] binnegeval het, is die burgers gekommandeer en hulle is toe by Stormberg in 'n laer geplaas. As dit in gedagte gehou word, is bogenoemde besluit nie baie duidelik nie, want dit is nie seker of Sondag se dienste slaan op die wat in Burgersdorp gehou moes word of dat hulle in die laer gehou moes word nie. Die volgende kerkraadsvergadering is eers weer in Julie van daardie jaar gehou en toe was ds. Vorster ook nie teenwoordig nie, want nadat die Engelse magte die burgers verdrywe het en hulle die distrik weer beset het, is ds. Vorster gevang en in die gevangenis aangehou. Vir sewe maande is hy daar gehou en toe is hy onder £3 000 borgtog uitgelaat onder voorwaarde egter dat hy na Middelburg (Kaap) moes gaan en daar op sy plaas bly. Eers nadat hy voor 'n Spesiale Geregshof tereggestaan het op 'n aanklag van hoogverraad en vrygespreek was, kon hy terugkeer na sy gemeente. Die kerklike lewe is ook nadelig getref deur die reisbeperkinge wat die militêre leiers gelê het op die inwoners; vandaar die rede dat die kerkraad op sy vergadering van [[14 Julie]] [[1900]] moes besluit dat die konsulent die Kommandant moes versoek om verlof te gee aan die diakens om die kerklike bydraes by die verskillende plase te gaan insamel. Allerlei beperkende maatreëls is ook toegepas sodat dit bv. nie moontlik was om kerkraadsvergaderinge te hou nie en toe dit dan eindelik nie langer kon uitgestel word nie, is wel vergunning gegee daartoe maar dan moes dit gehou word in die teenwoordigheid van 'n sensor. Toe die eerste Algemene Vergadering weer gehou kon word het die kerkraad in sy vergadering van [[13 September]] [[1902]] die toestande gedurende die oorlog soos volg aangedui: Weens die oorlog en [[krygswet]] het die bediening van die heilige Nagmaal nie gereeld plaasgevind nie en was daar gewoonlik geen kworum vir die vergaderinge nie. Tog is kerklike sake so goed as moontlik behartig. == Die verplasing van die Teologiese Skool == [[Lêer:Algemene Sinode van die Gereformeerde Kerk, Middelburg, Kaap, 1904.jpg|duimnael|links|360px|Die Sinode van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika op [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], April 1904. Dis veral 'n belangrike vergadering omdat die besluit hier geneem is om die Teologiese Skool van [[Burgersdorp]] na [[Potchefstroom]] te verplaas. Voor: (vyfde van links) [[G.H.J. Kruger]]. Eerste ry op stoele: (vyfde van links) ds. [[A.J.J. de Klerk Coetsee]], oudl. G. Henning, [[J.G.H. van der Walt]], [[Louw du Plessis|L.J. du Plessis]], prof. [[Jan Lion Cachet]], [[Petrus Postma]], [[Totius|J.D. du Toit]], [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]], [[Taetse Hamersma]]. Eerste ry staande: (sesde van links) [[Willem Postma]], [[Martinus Postma]], [[Koos van Rooy|J.A. van Rooy]], onbekend, prof. [[Jan Kamp]], [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], J.C. Kruger, [[Jacobus du Plessis|J.A. du Plessis]], W.J. Snyman, [[Dirk Postma jr.|Dirk Postma]].]] [[Lêer:Teologiese Skool Burgersdorp 1904.jpg|duimnael|regs|350px|Die laaste groep professore en studente van die [[Teologiese Skool Burgersdorp]], 1904. Voor v.l.n.r.: D.J. du Plessis, J.J.A. Coetsee, P. Coetzee, S. Vorster, [[J.H. Kruger]], R.S. Postma. Middel: [[Jan Boneschans|J.H. Boneschans]], [[H.J.R. du Plessis]], prof. [[Ferdinand Postma]], prof. [[Jan Lion Cachet]], prof. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], [[J.H. Kruger]], T.N. Venter. Agter: H.J.J. van der Walt, [[Johannes van der Walt|J.C. van der Walt]], B.J.M. Kruger, [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]], [[Johannes Petrus van der Walt|J.P. van der Walt]], [[Dirk du Plessis|D.P. du Plessis]], B.R. Grobler en [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]].]] [[Beeld:Kerkraad van die Gereformeerde kerk Burgersdorp met die ontvangs van ds Dirk Postma, 1905.jpg|duimnael|regs|330px|Die kerkraad met die ontvangs van ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]], 1906.]] Die eerste melding in die notules van die kerkraad van die plan om die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] te verplaas was op [[20 Maart]] [[1903]] toe die afgevaardigde na die Algemene Vergadering dienaangaande rapport gedoen het. Die kuratore het indertyd, toe dit geskyn het of die Algemene Sinode nie gou bymekaar sou kon kom nie as gevolg van die ontredderde toestande in Transvaal en die Vrystaat, die moontlikheid van verplasing van die Skool laat bespreek deur die verskillende Algemene Vergaderinge en dit was as gevolg hiervan dat die besluit van hierdie vergadering aan die kerkraad meegedeel is. Die Algemene Vergadering van die Kaapkolonie het naamlik besluit dat die verplasing al dan nie van die Skool in die hande van die Kuratore gelaat moes word. Aangesien die Algemene Sinode toe tog opgeroep sou word vir 1904 mede ook omdat die besluite van die verskillende Algemene Vergaderings nie eensluidend was nie het die Kuratore nie self in hierdie moeilike saak handelend opgetree nie. Die kerkraad het op sy voorvermelde vergadering ook nie 'n besluit geneem oor hierdie saak nie. Ds. Vorster is ook juis in hierdie tyd weg na Argentinië saam met 'n groep landverhuisers en toe die saak van verplasing weer teen die einde van die jaar deur die Kuratore behandel is, was hy nog nie terug in die land nie. Toe ds. Vorster weg is na Argentinië was die algemene gedagte by die Kuratore om die Skool te verplaas na Middelburg (Kaap), maar na sy vertrek het die gedagte, wat tog reeds al voorheen geopper was deur ds. [[Flippie Snyman|P.C. Snyman]] nl. om die Skool na Steynsburg te verplaas, sterk op die voorgrond getree. Sodat toe ds. Vorster weer in Januarie 1904 die vergadering van sy kerkraad kon bywoon hy die aandag van die kerkraad gevestig het op die besluit van die Kuratore geneem in hul sitting van Desember 1903 en dat die gemeente Burgersdorp daardeur baie skade sou ly. Hierdie besluit het naamlik ingehou dat die Kuratore die aanbieding van die kerkraad van Steynsburg aanvaar het en dat die Skool na Steynsburg verplaas sou word. Nieteenstaande hierdie woorde van die voorsitter het daar van die kant van die kerkraad nog geen aksie gekom om die verplasing te probeer verhoed nie. En dit val te meer op as die redes wat die Kuratore vir hierdie stap geboekstaaf het, in gedagte gehou word. Daar word drie redes genoem : a. Die onmoontlikheid om 'n geskikte terrein in Burgersdorp te vind. b. Die gunstige aanbod van Steynsburg en c. die noodsaaklikheid van die losieshuis wat in Steynsburg se voorstel vervat was. Veral die eerste rede het Burgersdorp tog baie intiem geraak maar eers op sy vergadering van [[5 Maart]] [[1904]] het die praeses die saak van verplasing van die Skool weer ter sprake gebring en toe is aandag geskenk aan die vraag : Of die gemeente Burgersdorp poginge sal aanwend om die Teologiese Skool hier te hou? Die kerkraad het toe besluit om die saak dieselfde aand op 'n "gemeentevergadering" te laat behandel, maar intussen 'n kommissie aangewys om werksaam te wees om nadere sekuriteit te kry in verband met grond vir doeleindes van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]]. Verder moes die ouderlinge intussen die gevoelens van die gemeente verneem om met die volgende Nagmaal verslag te doen. Toe die saak die aand deur die gemeentelede bespreek is en die besluit van die kerkraad aan die vergadering voorgehou is, is besluit dat daar 'n lys ter tekening in die pastorie gelaat sou word tot met Nagmaal en dat die ouderlinge al die lidmate van hierdie lys sal verwittig. So het daar tog eindelik aksie gekom om die Skool te behou. Die Algemene Sinode is intussen opgeroep om op [[11 April]] [[1904]] te vergader op Middelburg (Kaap) en op sy vergadering van [[1 April]] [[1904]] het die kerkraad waarlik ernstige aandag geskenk aan hierdie belangrike saak. By daardie geleentheid is nou vir die eerste maal sprake van die verkryging van grond vir die Teologiese Skool. Maar dit is veral die besluit wat hierdie vergadering geneem het wat ons aandag hier verdien. Die volgende besluit is geneem en aan die Sinode gestuur: "Die kerkraad van Burgersdorp betreur dit dat deur aanbiedinge van geld tydelike invloed uitgeoefen word op die verplaatsing van die Skool; aangesien die kerkraad meen dat enkel en alleen die belange van die Kerk in die algemeen met betrekking tot die Skool in die oog gehou moet word. Mog die Sinode van oordeel wees dat, sonder die aanbiedinge van geld in aanmerking te neem, enig ander plek beter geskik is as Burgersdorp dan sal die kerkraad daarin berus en soos tot hiertoe sy plig doen aan die Skool. Aangesien die kerkraad meen dat tot hiertoe die enige beswaar teen die bly van die Skool te Burgersdorp die gebrek aan ruimte was, wens hierdie kerkraad deur 'n aanbieding van grond die Sinode, ingeval besluit mag word om die Skool te Burgersdorp te laat bly, daarin tegemoet te kom". Die kerkraad het dus eindelik sy protesstem laat hoor en dit het veral gegaan teen die aanbiedinge wat by die Kuratore ingekom het en wat ook nog te Middelburg sou inkom en was van oordeel dat by die beoordeling van hierdie saak slegs die algemene belange van die Kerk in aanmerking geneem moes word. Maar dit was juis die aanbiedinge wat gewig gedra het by die Kuratore soos uit voorgaande redes vir die verplasing van die Skool geblyk het. En toe die Sinode hierdie saak behandel het, het die aanbiedinge ongetwyfeld besondere gewig gedra en moontlik die beslissing in die moeilike saak vergemaklik. Hoe dit ook sy die Sinode het besluit om die Skool te verplaas na Potchefstroom en die Kuratore het opdrag gekry om dit so te reël dat die Skool reeds die volgende jaar aldaar geopen kon word. Die gemeente Burgersdorp het sekerlik nie lekker gevoel oor die beslissing nie, maar van verdere protesstemme maak die notule van die kerkraad nie melding nie. Die kerkraad het dus die saak ook so aanvaar, want al wat ons verder dienaangaande lees was die afskeid van die skool wat teen die einde van daardie jaar plaasgevind het. In die besluit wat hieroor handel word die leedwese van die gemeente oor die vertrek duidelik genoem, maar origens is op waardige wyse afskeid geneem van die stigting wat so lank hier gehuisves is. Die Skool het op [[13 Februarie]] [[1905]] op Potchefstroom geopen. == Dienstyd van ds. Dirk Postma (seun van Marthinus) == [[Beeld:Taalfees, Burgersdorp, 24 Mei 1907.jpg|duimnael|links|300px|Die Taalfees, [[24 Mei]] [[1907]], gehou ter viering van die oprigting van die replika van die [[Eerste Taalmonument]].]] [[Lêer:Halfeeufees van die Gereformeerde kerk Burgersdorp, 1909.jpg|duimnael|regs|300px|Besoekende predikante en die kerkraad tydens die halfeeufeesvieringe van die gemeente in 1909. Eerste ry: Di. [[Pieter Bingle|P.W. Bingle]], [[G.H.J. Kruger]], dr. [[Flippie Snyman|P.C Snyman]], di. [[Dirk Postma, seun van Martinus|D. Postma]], [[J.G.H. van der Walt]], [[Hendrikus Pasch|H.P.J. Pasch]]. Tweede ry: Ds. [[Willem Johannes de Klerk|W.J. de Klerk]], drr. [[Sietse Los|S.O. Los]], [[Totius|J.D. du Toit]], di. W.J. Snyman, [[Louw du Plessis|L.J. Du Plessis]], kerkraadslede J.P. Kruger, J.P. Kruger, D.J. Coetzee. Derde ry: Kerkraadslede A.M. Venter, T.L Eloff, J.C. Van Rooy, P.J. Aucamp, A.G. Nienaber, T. Aucamp, J.C. Lessing en M.A. Hechter.]] [[Lêer:Dirk Postma.jpg|duimnael|200px|links|Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], hier afgeneem omstreeks 1917 toe hy voorsitter van die [[Burgersdorp]]se Helpmekaar-vereniging was. Hy was Burgersdorp se Gereformeerde leraar van 1906 tot begin 1941.]] [[Lêer:Geref kerk Burgersdorp kerkraad 1909.jpg|duimnael|regs|340px|Die gemeente se kerkraad in 1909. Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]] sit in die middel.]] Einde 1905 het ds. Vorster die beroep na die gemeente Rustenburg aangeneem en op [[24 November]] [[1905]] het hy afskeid geneem van die gemeente Burgersdorp. Die gemeente het dadelik daartoe oorgegaan om 'n predikant te beroep maar dit was tog reeds April van die volgende jaar voordat ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|D. Postma]], oudste seun van ds. [[Marthinus Postma]], die beroep aanvaar het. Op [[19 Mei]] [[1906]] is hy in die amp bevestig en onder sy leiding sou die kerkraad en gemeente voortgaan tot die begin van 1941. Nie lank nadat ds. Postma hier predikant geword het nie, het die gemeente sy 50-jarige bestaan op luisterryke wyse gevier. Op sy vergadering van [[5 Maart]] [[1909]] het die viering ter sprake gekom en toe is besluit om 'n feeskommissie te benoem wat die saak van die feestelike herdenking moes voorberei. Op die September-vergadering moes hierdie kommissie ongetwyfeld 'n voorlopige plan aan die kerkraad voorgelê het, want dit is genotuleer dat die feeskommissie gemagtig word om die nodige koste aan te gaan in verband met die feesviering. Een van die belangrikste resultate van hierdie voorbereidingswerk was 'n gedenkboek wat onder die naam ''Gouden Jubileum Gereformeerde Kerk Burgersdorp, Kaap Provinsie 1860–1910'' verskyn het. In hierdie keurige publikasie het die kommissie 'n uiters waardevolle werk op die mark gebring. Ons vind daarin die volgende stukke: Die geskiedenis van die Gereformeerde Gemeente Burgersdorp; die Gedenkrede deur ds. M. Postma; Gereformeerde Onderwys deur ds. [[Flippie Snyman| P.C. Snyman]]; "Iets over Gereformeerde Prediking" deur ds. T. Hamersma; Geskiedkundige "Herinneringen over de Oudsten der Gemeente"; "Het Calvinisme en ons Volk" deur dr. [[Totius|J.D. du Toit]] en 'n Oproep tot 'n konferensie oor Christelike Politiek wat van Burgersdorp uitgegaan het op die wenk van dr. Du Toit. Met hierdie publikasie het die kerkraad van Burgersdorp inderdaad die beperkte literatuur in verband met die bestaan van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika verryk en tot vandag toe is dit 'n uiters lesenswaardige boek en bevat dit waardevolle gegewens vir diegene wat nie direk toegang tot die primêre bronne van die bestaan van die gemeente Burgersdorp het nie. In ''[[Die Kerkblad|Het Kerkblad]]'' van [[1 Februarie]] [[1910]] het 'n vry omvattende verslag van die verrigtinge verskyn en die hele stuk is ingeskrywe in die notuleboek. Die verrigtinge het op Vrydag [[21 Januarie]] [[1910]] 'n aanvang geneem met die gedenkrede wat deur ds. [[Marthinus Postma]] uitgespreek is. En daarna is die onderwerpe wat reeds genoem is uit die gedenkboek deur die verskillende sprekers uitgespreek. Verteenwoordigers van ander gemeentes van die kerkverband het die verrigtinge bygewoon sodat dit 'n buitengewone geleentheid was vir die gemeente. Blykens die verslag in ''[[Die Kerkblad|Het Kerkblad]]'' was die opkoms maklik vergelykbaar met die groot drukte tydens die Taalfees wat 'n paar jaar tevore in Burgersdorp gehou was. By die geleentheid is ook kollektes vir verskillende ondernemings gehou. In die verslag word die volgende opgesom: De Jonge Calvinist, Het Gereformeerde Gymnasium, Het Sustentasie Fonds, de Zending en Onze Blinden. Die verslag soms die gees tydens die verrigtinge as volg op: "Verkwikkend was dit vir oues van dae om mekaar na baie jare van skeide weer die hand te druk en om oor al die gebeure van die laaste jare in huis, skool en maatskappy te gesels. Plegtig was dit om telkens aan die linkersy van die preekstoel die grysaards van 70 en 80 jare te sien sit soos die ou garde van die Gereformeerde Kerk in die Kaapkolonie die tekens van hulle stryd vir land en volk, vir Kerk en Staat so duidelik vertoon. Aandoenlik was dit om prof. Cachet te mis, veral toe in een van die byeenkomste 'n telegram van gelukwensing van hom gelees is en waarin die kerk Openbaring 3:11 en 12 toegeroep is. Die eredienste is by die geleentheid waargeneem deur ds. L.P. Vorster, dr. S.O. Los en dr. J.D. du Toit terwyl ds. W. J. Snyman namens die feesgangers 'n dankwoord gerig het tot die kerkraad en gemeente van Burgersdorp vir die gulle ontvangs en die feesvreugde wat hulle verskaf het". == 'n Nuwe kerkgebou vir die gemeente == [[Lêer:Geref kerk Burgersdorp 1960.jpg|duimnael|regs|270px|Die kerkgebou soos dit in 1960 met die gemeente se eeufeesviering gelyk het.]] === Net verbeteringe aan ou gebou === [[Lêer:Hoeksteen Gereformeerde kerk Burgersdorp 1912.jpg|duimnael|links|250px|Die hoeksteen van die herboude kerkgebou, gelê op [[8 Junie]] [[1912]].]] Die gebou wat in 1861 in gebruik geneem was, het nog altyd diens gedoen vir die samekomste van die gemeente. In die loop van die jare is daar wel veranderinge en veral verbeteringe aangebring, soos byvoorbeeld 'n plankvloer wat ingesit is, maar origens was dit dieselfde gebou. Die plan om 'n nuwe kerkgebou te kry het eintlik 'n heel onskuldige begin gehad. In September 1908 het broeder C. Grobler e.a. 'n petisie aan die eerwaarde kerkraad gerig waarin gevra is om sekere verbeteringe aan die kerkgebou aan te bring sodat die trek in die gebou nie so hinderlik sal wees nie. Die kerkraad het aandag geskenk aan hierdie saak en inderdaad opdrag gegee dat 'n plan gemaak moes word. Dit was teen die einde van 1908, maar op die vergadering van [[16 April]] [[1909]] het diaken G.A. Coetsee kennis gegee dat hy op die volgende vergadering sou voorstel om jaarliks te kollekteer vir 'n boufonds om 'n vleuel by die kerkgebou aan te bou of om 'n nuwe kerk op te rig. === Voorstel om vleuel aan te bou === Toe hierdie voorstel op die bepaalde tyd bespreek is, het die kerkraad besluit dat dit wenslik is om die gebou te vergroot en daarom is 'n kommissie van vyf lede benoem om ondersoek in te stel na die koste en wyse van aanbou sodat later op 'n goed bygewoonde openbare kerkraadsvergadering die rapport bespreek kan word. Op die vergadering van [[9 Julie]] [[1909]] het hierdie kommissie 'n geskrewe rapport ingelewer waaruit die volgende geblyk het: 1. Dat die huidige kerkgebou te klein en ongerieflik is; 2. dat 'n argitek geraadpleeg is en dat die kommissie tot die oortuiging gekom het dat as 'n vleuel dertig voet lank en breed van die een uiterste venster tot die ander aangebou kon word na die kant van die straat ten suide, daarvoor van die Munisipaliteit 10 voet grond ekstra verkry sal moet word by daardie gedeelte wat reeds aan die kerk toegestaan is en hierdie toesegging is reeds verkry en 3. dat volgens ons berekening sodanige aanbouwerk £1 500 sal kos. Hierdie rapport is deur die kerkraad gunstig ontvang en bespreek maar toe dit voor die gemeente gelê is, is besluit om die uitvoering van die plan vir 'n jaar uit te stel. Toe die saak ná 'n jaar weer onder behandeling gekom het, is besluit dat die predikant gevra word om die hele gemeente deur te gaan en te kollekteer vir die vergroting van die kerkgebou, maar dat die werk nie begin mag word voordat die nodige geld op hande is nie. In Oktober van daardie jaar kon die predikant rapporteer dat ongeveer £1 850 vir die doel belowe is en dat £350 reeds ontvang is. By die lig van hierdie gunstige uitslag is die saak toe bespreek en dit is besluit om 'n kommissie aan te wys wat 'n bouplan moes uitsoek om voor die gemeente te lê. Hierdie kommissie het bestaan uit ds. Postma, ouderling H.M. Henning en diaken A.J. Venter saam met die broeders J.F. Coetsee en Cornelius Grobler. Die kommissie het op [[25 November]] [[1910]] 'n bouplan van argitek R.C. Orr van [[Aliwal-Noord]] voorgelê wat £2&nbsp;490 sou kos by voltooiing. Die plan is sowel deur die kerkraad as die gemeente gunstig ontvang en toe is opdrag gegee aan die kommissie om tenders te vra vir die vergroting van die gebou, maar by die vorige kommissie is nog twee broeders gevoeg, naamlik A.P. van Heerden en [[Teunis Kruger|T.J. Kruger]]. Toe die tenders egter ingekom het en alle besonderhede voorgelê is, is besluit dat die kommissie bedank word vir sy werk; dat die kerkraad sal sorg dat die gekollekteerde gelde binne drie maande gestort word en dat vir die dan nog ontbrekende bedrag verder gekollekteer sal word intussen sal die tenders oorstaan tot later. Met die insameling van geld is voortgegaan en in Junie 1911 is gerapporteer dat daar nog £568 kort was, maar toe die saak van kerkbou op die November-vergadering bespreek is, is met meerderheid van stemme besluit om dadelik met die bouery te begin, terwyl in April vir die tekort weer gekollekteer sou word. Die bestaande kommissie is verder vergroot deur nog agt broeders by te voeg. Die kommissie het ook opdrag gekry om 'n sekere mnr. Theron aan te stel as klerk van werke. === Afskeid en sloping van ou gebou === [[Lêer:Preekstoel van die Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|295px|links|Die preekstoel soos gesien van die galery af.]] Aangesien die ou gebou verbreek sou moes word, is besluit om 'n afskeidsdiens te hou en by daardie geleentheid is 'n oorsig gegee van die geskiedenis van die ou gebou en die betekenis van die gebou is deur die predikant treffend aangedui. Daarna het nog ander sprekers die woord gevoer en so is afskeid geneem van hierdie gebou wat so 'n sterk band met die verlede was. Tot dusver was die gedagte net om 'n nuwe vleuel by die ou gebou aan te pas, maar blykbaar het die kommissie wat die opdrag moes uitvoer voor onvoorsiene moeilikhede te staan gekom, want op die vergadering van [[7 Julie]] [[1912]] het die kommissie gerapporteer dat daar nou veranderinge gekom het, want die kommissie het die ou gebou geheel en al afgebreek, die fondament van die nuwe gebou dieper laat maak en die beplande gebou is met 8 voet vergroot. Die kerkraad en die gemeente het hierdie wysiginge aanvaar sodat die kommissie dus kon voortgaan. Maar die nuwe wending het die boukoste aanmerklik verhoog, want die kerkgebou sou nou volgens skatting ongeveer £7&nbsp;000 kos. === Nuwe gebou ingewy === Die hoeksteen van die nuwe kerkgebou is op [[8 Junie]] [[1912]] gelê en teen die end van die volgende jaar kon die reëlinge vir die ingebruikneming goedgekeur word. By voltooiing van die gebou het dit geblyk dat die totale bedrag wat daaraan bestee was £13&nbsp;036 is en dat die bedrag wat daarop verskuldig was £7&nbsp;431 is, maar daarvan was reeds 'n bedrag van £2&nbsp;729 deur die lidmate belowe sodat die res van die skuld dus £4&nbsp;802 bedra het. Die kerkgebou se ingebruikneming is bepaal vir die [[25 Oktober]] [[1913]], die vierde Sondag van daardie maand, en het op besonder plegtige wyse plaasgevind. Die volgende jaar het die gedagte van 'n ringmuur om die kerk na vore gekom en in September 1915 is die plan goedgekeur om dit te doen soos dit vandag nog is, naamlik 'n steenmuur met traliewerk daarop. Al was die kerk 'n groot verbetering, was daar nog altyd die drukkende skuldlas van die kerk en toe die end van die skulddelging genader het, is die gedagte uitgespreek om 'n dankfees te hou sodra die kerkskuld afbetaal was. Dit het gebeur op [[15 Mei]] [[1915]] en die dankbaarheid was groot dat die sierlike kerkgebou nou daarvan onthef was. == Gebruik van Afrikaans in die kerklike lewe == [[Lêer:Eindvertalers van die Bybel in Afrikaans.jpg|duimnael|regs|340px|Die eindevertalers van die Bybel in Afrikaans. Dr. [[Totius|J.D. du Toit]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] sit links voor. Agter is proff. E.E. van Rooyen en H.C.M. Fourie en voor ds. [[John Daniel Kestell|J.D. Kestell]] en prof. [[Barend Bartholomeus Keet|B.B. Keet]].]] Tot dusver was [[Nederlands]] die taal wat gebruik is in die eredienste en al die ander amptelike verrigtinge van die gemeente, maar op die kerkraadsvergadering van [[31 Maart]] [[1916]] het ouderling Abraham Kruger kennis gegee dat hy op die volgende vergadering sal voorstel om voortaan [[Afrikaans]] te gebruik. As gevolg hiervan het die saak ter sprake gekom op die vergadering van [[24 Junie]] [[1916]] en toe is op voorstel van ouderling Kruger gesekondeer deur ouderling J.J. de Klerk besluit dat al die amptelike stukke van die kerkraad in Afrikaans geskryf moes word. Van toe af is die kerkraadnotules en al die briewe ensovoorts in Afrikaans gestel. Dit wil nie sê dat daar van toe af geen Nederlands meer gehoor en gebruik is nie, want die Bybel en formuliere was nog in daardie taal. Hierdie toedrag van sake sou voortduur tot op [[27 Augustus]] [[1933]] toe die [[Bybel]] in Afrikaans dwarsdeur die land en ook op [[Burgersdorp]] in gebruik geneem is. Op die vergadering van die kerkraad van [[25 Augustus]] is die volgende besluit geneem wat van die kansel af voorgelees sou word by geleentheid van die ingebruikneming van die Afrikaanse Bybel: "Met heilige dank loof ons God in die hemel dat Hy vandag aan ons volk in Suid-Afrika en aan ons gemeente alhier die Bybel in ons eie taal gee. Ons eer die manne wat die Here in staat gestel het om die Bybel in Afrikaans te vertaal. Ons voel dankbaar dat ons volk en ook ons gemeente die nodige middele verskaf het om die groot werk te doen. En waar ons nou Gods Woord in ons eie taal het, versoek die kerkraad dat elke gemeentelid sy Afrikaanse Bybel daeliks godsdienstig sal gebruik in huisgodsdiens en in die binnekamer en ook getrou sal saambring vir die kerkdienste, want 'u Woord is 'n lamp vir my voet en 'n lig vir my pad' (Ps. 119: 105)." Die kerkraad het verder gereël dat broeder Barend Grobler, Koëlfontein, as oudste lidmaat van die gemeente gevra sal word om die Afrikaanse Bybel te oorhandig. Op dieselfde vergadering is ook besluit om 'n telegram aan die vyf Bybel-vertalers te stuur tydens die algemene Bybelfees in [[Bloemfontein]] en ook 'n telegram aan dr. [[Totius|J.D. du Toit]] as vertaler namens die Geref. Kerk. Nie baie jare ná hierdie heuglike gebeurtenis nie kon ook die Afrikaanse Psalmboek in gebruik geneem word. Die kerkraad het op sy vergadering van [[12 November]] [[1937]] besluit dat op [[12 Desember]] van daardie jaar die nuwe psalmberyming in gebruik geneem sou word. Op sy vergadering van [[11 Desember]] is toe verder besluit dat broeder Barend Grobler (91 jaar en oudste lidmaat van die gemeente) weer gevra sou word om die Afrikaanse psalmboek aan die leraar te oorhandig net soos hy in 1933 die Afrikaanse Bybel oorhandig het. == Die Spaanse griep van 1918 == [[Lêer:Kerkraad van die Gereformeerde kerk Burgersdorp, 1922.jpg|duimnael|regs|300px|Die kerkraad in 1922. Prof. [[Jacobus du Plessis]] sit vyfde van links en ds. Dirk Postma regs van hom.]] Net soos byna al die ander gemeentes is ook die gemeente Burgersdorp swaar getref gedurende die maande Oktober en November van 1918. Die kerkraad van die gemeente het 'n buitengewone stap gedoen om die rou en smart te gedenk en die getroffenes te troos en op te beur met Gods Woord. Op sy vergadering van [[7 Desember]] [[1918]] het die eerwaarde kerkraad die volgende stuk goedgekeur om aan die huisgesinne te stuur wat getref is deur die griep saam met 'n lys van die slagoffers: "Seer geliefde broeder (suster) in ons Here Jesus Christus. Wie sal die twee maande van die jaar wat nou byna verby is ooit vergeet? Toe is vir die eerste maal in die geskiedenis van ons dierbaar vaderland 'n pestilensie onder ons uitgebreek. Hoewel dit eers ligvaardig genoem en behandel werd as die Spaanse Influensa is daar nietemin sowat 50&nbsp;000 van die bevolking van die [[Unie van Suid-Afrika]] getref. En dit is meestal die keur en bloem van onse geliefde nasie wat also deur die sikkel des doods afgemaai is. Van onse dierbare gemeente is 28 lidmate aan die gevreesde siekte dood en daaronder is ook u dierbare … (naam van oorledene). Op onse eerste kerkraadsvergadering ná die siekte is dit aan die ondergetekendes opgedra om hiermee van harte onse innige deelneming met u te betuig in u swaar verlies. Nog nooit was ons gemeente so swaar beproef nie. Nog nooit het ons so goed verstaan as nou die ernstige waarheid van Gods Woord in Jesaja 5:14 'Daarom zal het graf zichzelf wijd oopsperren en zijn mond opendoen zonder maat opdat nederdale hunne heerlijkheid.' Dit is om onse sonde dat die dood in die wêreld gekom het, en as God met tye die dood meer mag gee om onder ons te maai, soos ook nou weer met die wêreldoorlog en pestilensie, dan besef ons beter as ooit tevore die heiligheid van God en die verdorwenheid van die mens. Hoe swaar dit nou ook al vir u mag wees om u dierbare … (naam van oorledene) te moet mis so is onse bede dat onse Hemelse Vader u in die bittere droefheid tog die genade mog verleen om te verstaan, dat Hy ons met 'n liefdevolle hart kasty. Hy wil ons terugbring van onse sondes en ons heen lei na sy ewige woning in die nuwe Jerusalem, waarheen ons vertrou dat u dierbare ons voorgegaan het. Laat ons sy Hand kus en aan die hand wandel na die nuwe Jerusalem waar volgens Openbaring 21:4 God alle trane van hulle oë sal afwis; en die dood nie meer sal wees nie, nog droefheid en geween en moeite sal wees nie, want die eerste dinge het verbygegaan ..." == Die kerkorrel == [[Lêer:Geref kerkraad Burgersdorp 1925.jpg|duimnael|links|300px|Burgersdorp se Gereformeerde kerkraad in 1925. Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]] sit sesde van links.]] [[Lêer:Orrel van die Gereformeerde kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|220px|Die orrel soos dit vandag nog lyk.]] Baie jare lank het die kerkraad nie vrymoedigheid gehad om gebruik te maak van musiekbegeleiding by die eredienste nie. Die eerste keer dat die kerkraad geleentheid gehad het om oor hierdie saak te handel was, in 1882. Die notule meld die volgende: 'n Brief van 'n paar lidmate wat 'n belangrike saak behels word behandel en na bespreking is besluit : „Die kerkraad neem met belangstelling kennis van die versoek van die lidmate M.M. Venter, Ch. van Rooy, Ph. Snyman en G. Kruger maar het beswaar om in die teenswoordige omstandighede tot so iets voort te gaan, want hy beskou dat die gebruik van musiekinstrumente by die openbare godsdiens nie 'n "verplichtende" saak is nie en sou dus geen vrymoedigheid hê om dit in te voer teen die gevoele van die gemeente en hy is daarvan bewus dat baie lidmate hulle daarmee beswaard sal gevoel. Nadat hierdie besluit geneem is, het die saak nog een en ander maal voor die kerkraad gekom maar dit kon geen vordering maak nie. Eers toe dit in September 1924 deur die kerkraad behandel word, is besluit om die ouderlinge te versoek om nou met hulle huisbesoek na te gaan wie van die lidmate daarvoor is en wie daarteen is en meteens ook te vra hoeveel die lidmate sal gee as daartoe oorgegaan sou word, en om dan met die volgende nagmaal verslag te doen. Dit was dus die eerste aksie wat aan die gang gesit is deur die kerkraad self en net op die volgende vergadering waarop die ouderlinge verslag van hulle wyke gedoen het, is die uitslag van hierdie ondersoek bekend gemaak: Daar was 279 lidmate ten gunste van 'n orrel en 42 daarteen en die bedrag wat belowe is ingeval 'n orrel aangeskaf sou word, was £561-3-3. By die lig van hierdie gegewens is die saak weer met die gemeente bespreek en toe is besluit: "Ons is dankbaar vir die geld wat gekollekteer is en die kerkraad laat die som wat nog kort ism insamel met inagname van die wenke wat hier uitgespreek is. Op die eerskomende vergadering moes dan verslag gedoen word. Hierdie verslag is op die vergadering in Desember gelewer en toe het dit geblyk dat £155-10-6 ingesamel is. Hierdie saak moes toe met groot geesdrif aangepak gewees het, want einde Januarie 1925 kon gerapporteer word dat die bedrag byeengebring vir 'n orrel reeds £1253-9-0 bedra. Op dieselfde vergadering kon die eerwaarde voorsitter verklaar dat die pryslyste van verskillende orrels ingekom het en nadat die saak in hierdie lig bespreek was, is besluit om by die gemeente aan te beveel om 'n Engelse orrel teen £1&nbsp;448 te bestel; die ontbrekende geld te kollekteer en die wat reeds geteken is deur die wykskerkraadslede te laat insamel. By hierdie advies is later nog gevoeg om voor die finale bestelling eers met prof. P.K. de Villiers in korrespondensie te tree om te verneem wat hy adviseer. Toe die saak deur die gemeentelede bespreek is, is die advies van die kerkraad aanvaar en verder is besluit om dadelik te begin met die insameling van die gelde 'n Kommissie is ook benoem wat belas is met die uitvoering van die orrelsaak. Op die vergadering van [[4 April]] [[1925]] het die kommissie by monde van die voorsitter die kerkraad meegedeel dat op advies van prof. De Villiers besluit is om 'n Duits-Engelse orrel deur middel van die firma Price & Co., [[Kaapstad]], te bestel en dat dit tussen £1&nbsp;300 en £1&nbsp;400 sal kos. Teen die end van daardie jaar het die kerkraad reeds die eerste orrelis in die persoon van br. P. Kruger aangestel, en op die kerkraadsvergadering van [[27 Maart]] [[1926]] is die kommissie benoem wat die ingebruikneming van die orrel moes reël en by daardie geleentheid is verklaar dat daar nog ongeveer £150 kort was op die koopsom van die orrel. So het 'n saak wat reeds in 1882 vir die eerste keer aangeroer is, tog eindelik sy beslag gekry. == Viering van die gemeente se 75-jarige bestaan == [[Lêer:Eregaste 75-jarige fees Geref kerk Burgersdorp.jpg|duimnael|regs|320px|Eregaste by die viering van die gemeente se 75-jarige bestaan. Prof. dr. [[Totius|J.D. du Toit]] sit derde van links en prof. dr. [[Ferdinand Postma]] vyfde van links.]] [[Beeld:Ou pastorie van die Gereformeerde kerk Burgersdorp wat gesloop is.jpg|duimnael|links|270px|Die gemeente se ou [[pastorie]], wat iewers in die sestigerjare gesloop is.]] Nog 'n groot feesgeleentheid sou onder die leiding van ds. D. Postma plaasvind, naamlik die 75-jarige bestaan van die gemeente Burgersdorp. Hierdie feesgeleentheid is bepaal vir die dae [[25 Januarie|25]] tot [[27 Januarie]] [[1935]] en by daardie geleentheid het prof. dr. [[Totius|J.D. du Toit]] die feesrede gehou oor 1 Kron. 12: 23 "Van Sebulon wat op kommando moet uittrek, toegerus vir oorlog met allerhande krygswapens, vyftigduisend aanmekaar gesluit, en nie met 'n dubbele hart nie." Drie gedagtes het die geagte hoogleraar beklemtoon en toegepas op die geleentheid. Die getalsterkte, die aaneensluiting en die eenstemmigheid. So het hy die strydmag wat in die Gereformeerde Kerk gestry het vir die waarheid van God en sy koninkryk daaruit gesien, ook diegene wat in hierdie gemeente gestaan het. Verskillende predikante van die Gereformeerde Kerk was teenwoordig en het die groete van die verskillende instansies oorgebring. Ook prof. dr. [[Ferdinand Postma|F. Postma]] het tydens die feesgeleentheid opgetree. == Siekte en dood van ds. Postma == [[Lêer:Grafsteen Dirk Postma jr.jpg|duimnael|links|220px|Ds. [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]] se grafsteen, opgerig in 1943.]] Teen die einde van die jaar 1940 het die gesondheid van ds. Postma ernstig agteruitgegaan sodat hy op die vergadering van [[21 September]] weens siekte nie teenwoordig kon wees nie en deur die kerkraad ses maande siekteverlof toegestaan is, met die byvoeging dat as dit aan die end van die tydperk sou blyk dat hy nog nie sy werksaamhede kan hervat nie, die kerkraad verder sal besluit. Op die laaste vergadering van die jaar het die kerkraad weer die siektetoestand van ds. Postma bespreek en toe besluit om sy vorige besluit te herroep en aan hom vir 'n onbepaalde tyd verlof toe te ken. Maar die kerkraad het nie geweet dat die einde van sy lewe reeds so naby was nie, want op Sondag [[29 Desember]] [[1940]] is hy reeds oorlede. Op 'n buitengewone kerkraadsvergadering gehou op [[30 Januarie]] om die reëlings te tref vir die begrafnis is deur ouderling A.J. Coetsee 'n mosie van deelneming met die dood van die predikant voorgestel en blykens die notule het hy toe die volgende gesê: "Die oorledene het die gemeente 35 jaar bedien en die kerkraad en gemeente kan nie anders as om dank uit te spreek vir sy leiding wat hy gegee het, vir die dienste en opofferings wat hy gedoen het. Daarom is die bede dat die familie getroos mag word veral as die pastorie eerlang leeg sal staan." Vir hierdie woorde het ds. M. Postma, seun van die oorledene, namens die familie hartlik bedank. Toe die eerwaarde kerkraad die reëlings moes tref vir die begrafnis kon ds. M. Postma aan die vergadering die wense van sy vader wat hy vooraf aan hom meegedeel het, aandui en dit is deur die kerkraad so aanvaar. Alles is tot in die fynste besonderhede deur die kerkraad gereël en dit was beslis nodig, want dit was 'n besonder groot begrafnis aangesien die oorledene so bekend was en die hoë agting geniet het van almal met wie hy in aanraking gekom het. In die volgende jaar is die gedagte uitgespreek dat die eerwaarde kerkraad die inisiatief moes neem vir die oprigting van 'n grafsteen vir wyle ds. Postma. Hierin is die medewerking van die gesin van die oorledene gevra en dit is met graagte toegesê. Die saak is deur die kerkraad opgedra aan 'n kommissie en die geld is vir daardie doel ingesamel en op [[10 Desember]] [[1943]] is die grafsteen onthul deur die oudste seun, ds. M. Postma. == Sendingaksie in kombinasie met Reddersburg == [[Beeld:Gereformeerde kerk Burgersdorp, Gert du Plessis.jpg|duimnael|links|270px|Die kerkgebou, omstreeks 2017.]] [[Lêer:Prof SJ van der Walt.jpg|duimnael|regs|180px|Ds. [[Stephanus van der Walt|Stephanus Johannes van der Walt]], 'n boorling van [[Middelburg, Oos-Kaap]], was leraar van Burgersdorp van 1941 tot 1946 nadat hy van 1930 tot 1941 die kombinasie Molteno-[[Gereformeerde kerk Sterkstroom|Sterkstroom]]-Hofmeyr bedien het. Nadat hy in nog twee gemeentes gestaan het, is hy in 1961 benoem om dogmatiek aan die Teologiese Skool op [[Potchefstroom]] te doseer in die plek van prof. dr. [[Philippus de Klerk|P.J.S. de Klerk]].]] [[Lêer:Mev ds AL Aucamp.jpg|duimnael|links|180px|Mev. ds. [[Anna Aucamp|A.L. Aucamp]], predikantsvrou van 1948 tot 1961, en in die GKSA se eeufeesjaar voorsitster van die Uniale Komitee van die Gereformeerde Sustersorganisasie.]] [[Lêer:Ds AL Aucamp.jpg|regs|180px|duimnael|Ds. [[Abraham Aucamp|Abraham Liebrecht Aucamp]] was die gemeente se leraar van 1948 tot 1961. Hy het die onderskeiding gehad dat hy in 1933 in die [[Gereformeerde kerk Eldoret]] bevestig is as die eerste Gereformeerde predikant in [[Kenia]], waar hy gebly het tot 1937.]] [[Beeld:Die kommissie vir die restourasie en oprigting van die beskadigde Taalmonument, Burgersdorp, onder wie Abraham en Anna Aucamp.jpg|duimnael|regs|240px|Die kommissie vir die restourasie en oprigting van die beskadigde [[Eerste Taalmonument]], [[Burgersdorp]], onder wie ds. [[Abraham Aucamp]] (regs voor) en sy eggenote, [[Anna Aucamp|Anna]], vierde van regs voor. Die beskadigde beeld is in 1939 op [[King William's Town]] gekry en enkele jare later heropgerig.]] [[Beeld:Sendingkommissie van die Gereformeerde kerke Burgersdorp en Reddersburg by die bevestiging van ds JF Erasmus, 25 April 1942.jpg|duimnael|links|300px|Die Sendingkommissie van die Gereformeerde kerke Burgersdorp en [[Gereformeerde kerk Reddersburg|Redddersburg]] by die bevestiging van ds. J.F. Erasmus op [[25 April]] [[1942]]. Foto: A.H Coetsee, dr. [[Sarel van der Walt|S.J. van der Walt]], ds. [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]], ds. A.S.E Yssel. Agter: W.A du Plessis, P. Kruger, P.C. Pretorius, M. van Rooy.]] Op [[26 Julie]] [[1941]] is dr. [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]] verwelkom as predikant van Burgersdorp en onder sy leiding sou die sendingaksie waarvoor ds. Postma gedurende sy bedieningsjare beywer het, tot volle krag kom. In die gemeente Burgersdorp het gedurende die 1870's groot spanning oor die sending ontstaan. Nadat daardie storm tot bedaring gekom het, het die kerkraad nie sy hande afgetrek van alle sendingwerk nie, maar elke jaar is aan die Algemene Vergadering gerapporteer dat die gevraagde kollektes vir die sending behoorlik afgesonder en weggestuur was. Die gereelde dienste in die gevangenis het ook elke Sondag voortgegaan. Maar tot 'n selfstandige sendingaksie het dit nie gekom nie. Op sy vergadering van [[26 November]] [[1909]] het die kerkraad aandag geskenk aan 'n brief van sy eie predikant afkomstig en waarin die beter behartiging van die sendingsaak aanhangig gemaak word. Na bespreking is die volgende besluit geneem: "Die kerkraad is van oortuiging dat die tyd vir ons gemeente gekom het om meer as tot hiertoe gedaan is, vir die sending te ywer. vir ons gemeente gekom het om meer as tot hiertoe gedaan is, vir die sending te ywer. Aan die ouderlinge word opgedra om met hulle huisbesoek met hulle lidmate hieroor te spreek en aan die diakens word opgedra om vrywillige bydrae daarvoor van hulle lidmate te ontvang, eenmaal per jaar. Die diakens sal verslag doen sodra hulle gereed is daarvoor". Met hierdie besluit het daar 'n kentering gekom in die optrede van die kerkraad in hierdie belangrike saak. In die volgende jaar het daar 'n versoek vanaf die kerkraad van Pretoria gekom waarin gevra is om saam te werk met die ander gemeentes Reddersburg, Rustenburg, Pretoria, Potchefstroom deur die Sinode aangewys sodat een van hierdie gemeentes dan 'n missionêre predikant vir [[Humpata]] kon beroep. Die kerkraad het egter besluit om eers al die kerkrade van die Kaapkolonie te vra vir hoeveel elkeen per jaar kans sien vir die sending en dan te antwoord op die brief van Pretoria. Terwyl die kerkraad die antwoorde van die ander kerkrade ingewag het, het daar weer 'n versoek vanaf Pretoria gekom waarin die mededeling vervat was dat die plan bestaan om in Soutpansberg 'n stukkie grond te koop vir 'n sendingstasie en nou word gevra of gereken kan word op die £50 waarborg van die Kaapkolonie. Op dieselfde vergadering waar hierdie brief behandel is, het die diakens ook verslag gedoen van hulle insameling vir die sending en kon hulle verklaar dat £6-13-0 ontvang was. Aan die diakens is opdrag gegee om verder te kollekteer. Op die volgende vergadering kon die kerkraad aandag skenk aan die antwoorde van die ander kerkrade van die Kaapkolonie. Die meeste antwoorde was gunstig, maar van ds. W.J. Snyman het berig gekom dat hy beslis daarop teë was om met Pretoria saam te werk aangesien hy van mening was dat Burgersdorp vir [[Humpata]] moes sorg. Nadat die saak bespreek is by die lig van die antwoorde, is besluit om met hierdie saak te wag tot die volgende Algemene Vergadering en Pretoria in dier voege te antwoord. Van daardie planne het egter nie veel tereggekom nie en eers op die vergadering van 5 Junie 1914 lees ons van 'n meer konkrete aksie. Die voorsitter het toe meegedeel dat die lg. Algemene Vergadering besluit het dat die verskillende gemeentes gevra is om elk 'n sekere som vir die sending byeen te bring en langs daardie weg te trag om hierdie saak beter te behartig. Die kerkraad van Burgersdorp is gevra om £11 by te dra. Die kerkraad het daarop besluit dat die gemeente Burgersdorp voorsiening sal maak vir hierdie som en aan die leraar verlof gegee om daarvoor te kollekteer. Die predikant was kennelik nog nie tevrede met die ywer wat vir die saak aan die dag gelê is nie; daarom het hy in Desember 1916 die eerwaarde kerkraad gevra om toe te staan dat die oefenaar van die sendinggemeente te Venterstad, broeder F. Kruger, op die plase van die lidmate van Burgersdorp dienste mag kom hou. Hierdie versoek is toegestaan en dit het sekerlik gebeur, want aan die Algemene Vergadering is dit so gerapporteer. In 1928 het die kerkraad weer op versoek van ds. Postma 'n uitnodiging gerig aan ds. [[Hugo du Plessis]], wat toe as missionêre predikant van Pretoria in die Noordelike gedeelte van Transvaal gearbei het, om Burgersdorp te besoek en die gemeente toe te spreek in verband met die sendingwerk aldaar. Dit het gebeur en die besoek van ds. Du Plessis het ongetwyfeld daartoe bygedra dat die ywer vir die sending toegeneem het. Teen die end van 1937 het die Sinodale sendingdeputate ernstige aandag geskenk aan nog 'n sendingstasie in Noordelike Transvaal en op die kerkraadsvergadering van [[11 Desember]] het daar 'n brief gedien van die deputaatskap waarin gevra is dat die Kaapkolonie se gemeentes in samewerking met die van die Vrystaat sal werk om uitbreiding te gee aan ons sendingwerk in Transvaal. Die kerkraad het hieroor besluit dat die ouderlinge met hulle huisbesoek hierdie, saak met die lidmate moes bespreek en volgende vergadering verslag doen. Wat die resultaat van hierdie ondersoek presies was staan nie met soveel woorde genotuleer nie, maar op sy vergadering van [[12 Februarie]] [[1938]] is besluit om hierdie versoek van die Sinodale deputaatskap te verwys na die eerwaarde Oostelike Klassis wat op 3 Maart sou vergader. Hierdie saak het egter nie vlot gevorder nie, want op die Sinode van 1939 kon die Sinodale sendingdeputate dienaangaande niks rapporteer nie en eers op die volgende Sinode in 1942 het die rapport hieroor besonderhede bevat. Dit kon ook veroorsaak gewees het deur die swak gesondheid van ds. Postma want juis in daardie tyd was hy vir 'n geruime tyd weg met siekteverlof. Ná die dood van ds. Postma het hierdie sendingaksie vaster vorm begin aanneem, want op die vergadering van [[25 April]] [[1941]] het die kerkraad 'n brief behandel waarin die versoek vervat is om verteenwoordigers te stuur na 'n konferensie te Reddersburg waar die moontlikheid van 'n kombinasie tussen die twee kerkrade met die oog op 'n beroep bespreek sou word. Die kerkraad het broeders A.J. Henning en J.F. Venter daarheen afgevaardig. En op die vergadering van 14 Junie het hierdie broeders rapport gedoen. Die doel van die konferensie was die daarstelling van 'n nuwe sendingveld en van Burgersdorp en Reddersburg is gevra om te kombineer om 'n missionêre leraar te beroep en na daardie sendingveld te stuur; hierdie twee gemeentes sal dan 'n vasgestelde bedrag bydra en bygestaan word deur die ander gemeentes. Burgersdorp is verder gevra om deputate te stuur om die sending-terrein te gaan besigtig. Na bespreking is besluit om 'n verteenwoordiger te stuur en die saak as sodanig op byeenkoms van die gemeente te laat bespreek. Op dieselfde vergadering waarop dr. [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]] as predikant verwelkom is, het broeder A. Henning wat as verteenwoordiger die konferensie in Pretoria bygewoon het, 'n brief van Reddersburg voorgelees in verband met die sending in Noord-Transvaal en ook verslag gegee van die verrigtinge in Pretoria. Die hele aangeleentheid sou egter op 'n openbare kerkraadsvergadering bespreek word. Verder is ouderling J.F. Venter gekies om as verteenwoordiger na Noord-Transvaal te gaan as besluit sou word om met hierdie saak voort te gaan. Nadat die saak op die openbare kerkraadsvergadering breedvoerig bespreek is, is besluit om met die saak te wag tot die Partikuliere Sinode, en as daar 'n afgevaardigde gaan na Noord-Transvaal moet hy sy eie onkoste betaal. Dit skyn of twee broeders tog na Transvaal gegaan het, want op die vergadering van [[20 September]] [[1941]] het broeders J.F. Venter en P. Kruger verslag gedoen aan die kerkraad: Die sendende kerkraad is net verantwoordelik vir die bedrag wat onderneem is en as hy deputate na die sendingveld stuur, moet hulle koste betaal word. Die bedrag wat Burgersdorp dan jaarliks sal moet bydra sal die wat nou reeds betaal word, insluit. Hierdie verslag is met dank aanvaar. Maar die saak as sodanig sou op 'n openbare kerkraadsvergadering bespreek word en dit het tydens die nagmaal van [[24 Oktober]] [[1941]] gebeur. By die geleentheid is die hele plan uiteengesit nl. dat Burgersdorp en Reddersburg in kombinasie 'n missionêre leraar sal beroep en na die sending-veld stuur; dat Burgersdorp verantwoordelik sal wees vir £40 per jaar. Nadat die saak deeglik bespreek is, het daar twee voorstelle ingekom: (1) Dat Burgersdorp se gemeente se plig en roeping in die eerste plek is om hulle eie huis reg en skoon te maak en eers hulle skuld te betaal voordat hulle instaan vir £40 vir die beroep van 'n sendingleraar en (2) dat die gemeente instaan vir die £40 van 'n sendingleraar. Vir die eerste voorstel het 24 gestem en vir die tweede 9. Die advies van die gemeente aan die kerkraad was dus afwysend en daarmee sou die hele saak dus blykbaar van die tafel gewees het as dit nie was dat daar Sondagaand weer 'n spesiale byeenkoms van die kerkraad plaasgevind het waarop meegedeel is dat 'n paar broeders ingewillig het om die bedrag van £40 jaarliks aan die kerkraad te verskaf sodat die saak sy voortgang kan hê nie. Die kerkraad het hierdie aanbod bespreek en besluit: „Die kerkraad van Burgersdorp het met dankbaarheid 'n vriendelike aanbod ontvang van sekere sendingvriende in ons gemeente wat die £40 vir die nuwe sendingskema waarborg vir vyf jaar. Die kerkraad het dus besluit om die skema te aanvaar en 'n sendeling te stuur na die nuwe sendingveld". Slegs een broeder het versoek om aan te teken dat hy teen hierdie voorstel gestem het. Met hierdie besluit was die saak van 'n kombinasie tussen Reddersburg en Burgersdorp dus 'n voldonge feit en nadat die stukke in orde gebring is, is prop. [[Jopie Erasmus|J.F. Erasmus]] beroep. Hy het die beroep aangeneem en op die vergadering van [[27 Maart]] [[1942]] is besluit om 'n sendingkommissie te benoem wat namens die kerkraad aandag kon skenk aan sendingsake en saam te werk met die sendingkommissie van Reddersburg met die twee leraars van die gemeentes as dagbestuur en verder is 'n reëlingskommissie benoem vir die ontvangs van prop. Erasmus. Hy is op [[25 April]] [[1942]] op Burgersdorp in die amp bevestig deur ds. A.S.E. Yssel van Reddersburg en sou later op Reddersburg verwelkom word. Daarmee het die sendingaksie waarvoor wyle ds. Postma so geywer het eindelik sy vaste loop verkry en van nou af sou die kerkraad gereelde rap-porte van die sendingwerk kon behandel. Ds. Erasmus moes met behulp van sy sendingkommissies en in oorleg met die deputate van die kerkverband 'n nuwe sendingstasie uit die grond uit opbou en dit spreek vanself dat daar baie probleme was wat opgelos moes word. Gaandeweg het onder sy leiding die aksie te De Hoop egter gevorder en net toe dit geskyn het dat die vrugte van harde arbeid gesmaak sou kan word, is die jonge broeder op tragiese wyse verongeluk op [[27 Junie]] [[1946]] sodat die sendende kerkrade dus met magteloosheid geslaan was. Aangesien daar nie ander broeders was wat beroep kon word as missionêre predikante nie, kon die kombinasie die vakante plek nie vul nie en sou die saak van die kombinasie dus later weer van vooraf aangepak moes word. Dit het in 1948 gebeur toe die kerkraad aandag moes skenk aan 'n voorstel van die sendingkommissie van Reddersburg op sy vergadering van [[17 September]]. Daardie voorstel was eintlik 'n antwoord op 'n besluit van die kerkraad van Burgersdorp wat op [[6 Augustus]] [[1948]] geneem is. Dit blyk dat daar op die kerkraadsvergadering van [[11 Junie]] [[1948]] 'n versoek was van die kerkraad van Reddersburg om weer in kombinasie 'n beroep uit te bring. Hierdie saak is in opdrag van die kerkraad deur 'n kommissie nagegaan en rapport van die kommissie was van die volgende inhoud: "Die kerkraad spreek sy dank uit teenoor die lidmate wat in die afgelope jare die sendingsaak so getrou finansieel en moreel gedien het. Aangesien egter die ideaal gekoester word om in die nabye toekoms nog twee sendingleraars te plaas, is dit seker wenslik dat nou al sal begin word en voorbereidend gewerk word, sodat die Kaapkolonie, wanneer moontlik, 'n sendingleraar op eie rekening kan neem, daarom is dit nie wenslik dat Burgersdorp en Reddersburg op hierdie tydstip weer sal kombineer as sendende gemeentes nie en ook omdat die moontlikheid bestaan dat deur die O.V.S. wel ander gemeentes gevind sal kan word om met Reddersburg te kombineer." Toe hierdie rapport behandel is, is besluit om Reddersburg te vra om so 'n kombinasie met 'n O.V.S.-gemeente te oorweeg en te ondersoek en indien moontlik aan te gaan. Dit is in antwoord op hierdie besluit van die kerkraad van Burgersdorp dat die sendingkommissie van Reddersburg sy voorstel gedoen het wat soos volg lui: "Gesien die feit dat dit vir Kaapland en O.V.S. prakties onmoontlik is om elkeen 'n sendingleraar te onderhou en dit dus noodsaaklik is dat hierdie twee Partikuliere Sinodes moet saamwerk en die band lewendig gehou moet word, vra die vergadering die eerwaarde kerkraad van Burgers-dorp vriendelik en dringend om weer saam met Reddersburg as sendende gemeente op te tree op dieselfde voorwaardes as voorheen. Verder word die verskillende Partikuliere Sinodes gevra om deur middel van hulle deputate hul heelhartige finansiële en morele steun hieraan te gee." Dit is hierdie versoek wat die kerkraad op sy vergadering van [[17 September]] [[1948]] oorweeg het en toe is besluit om in beginsel weer in kombinasie met Reddersburg te gaan as sendende gemeente, maar voor finale bekragtiging daarvan geskied sal dit op 'n openbare kerkraadsvergadering met die gemeente bespreek word die eerste naweek in November. Op die bepaalde datum is die saak bespreek en nadat die voorsitter die saak verduidelik het en aangedui het dat prop. H.A. Louw hopelik aan die end van die jaar as sendingleraar beroepbaar sal wees en verder dat die kerkraad reeds in beginsel besluit het om weer die kombinasie aan te gaan as student Louw sy studies voltooi het om oor te gaan tot 'n beroep. Hierdie gedagte van die kerkraad het die goedkeuring van die gemeente weggedra en aan die end van daardie jaar is proponent Louw beroep en nadat hy bevestig is in die amp is hy na De Hoop om die sendingwerk aldaar voort te sit. In 1951 het ds. Louw die beroep aanvaar as missionêre leraar op Siloam nadat hy in Reddersburg in die amp bevestig is deur ds. A.L. Aucamp van Burgersdorp en daarna op Burgersdorp feestelik verwelkom is. Met die vertrek van ds. Louw was die sendingstasie De Hoop weer sonder 'n blanke werkkrag en het die vraag as 't ware vanself ontstaan wat die posisie van die kombinasie nou was aangesien daar nie 'n broeder beskikbaar was om daarheen te stuur nie. Hierdie posisie is bespreek op 'n vergadering van sendingkommissies te Springfontein met die gevolg dat die sendingkommissie van Burgersdorp aan die kerkraad gerapporteer het: a. Dat ons bydrae voortgaan tot en met die sitting van die eerw. Algemene Sinode; b. dat ons inwillig op die advies van die vergadering van Springfontein om intussen 'n blanke hulp op De Hoop te kry op die uitdruklike voor-waarde dat ons nie nou langer gebind word as tot en met die Algemene Sinode nie en c. dat die interpretasie is dat ons as sendende gemeente in kombinasie met Reddersburg of enige ander gemeente vir die doel 'n kombinasie aangegaan het. Die kerkraad het hierdie rapport van die kommissie goedgekeur. Intussen het die Sinodale Deputate op versoek die volgende beskrywingspunt na die Algemene Sinode gestuur: "Wat is die posisie van 'n sendende gemeente of kombinasie van gemeentes by die ontstaan van 'n vakature en in die tyd wat daardie vakature nog nie opgevul kan word nie. Bly die kombinasie voortbestaan? Behou die sendende gemeente sy pligte en regte?" Die Sinode het hierop geantwoord deur te verwys na art. 9 van die Sendingorde waaruit dit vanself spreek dat 'n kombinasie van sendende gemeentes slegs ontbind kan word na goedkeuring van die sendingdeputate van die Partikuliere en Generale Sinodes. Hierdie sinodebesluit is onder die aandag van die kerkraad gebring deur die deputaat van die Partikuliere Sinode van Kaapland met die versoek daarby dat die sendende gemeentes Reddersburg en Burgersdorp 'n oefenaar moes benoem indien 'n leraar nie gevind kon word nie. Na die bespreking van die saak is besluit „om weer in kombinasie met Reddersburg te gaan as 'n sendende gemeente; verder om met Reddersburg te onderhandel om 'n oefenaar te probeer vind in ooreenstemming met art. 8 S.O. en dat die volgende sendingkommissie benoem word ." == Die oprigting van tehuis vir bejaardes == [[Lêer:Inwoners Dirk Postma-tehuis vir bejaardes Burgersdorp 1958.jpg|duimnael|links|400px|Inwoners van die Dirk Postma-tehuis vir bejaardes op [[Burgersdorp]] in 1958. Dis opgerig deur die plaaslike Gereformeerde kerk.]] [[Lêer:Hendrik Jacob du Plessis.jpg|duimnael|180px|regs|Hendrik Jacob du Plessis het hom van die begin af beywer in belang van die Gereformeerde ouetehuis op Burgersdorp. Hy het uit die staanspoor in die komitee gedien en was later huisvader van die inrigting wat vandag die Dirk Postma Tehuis vir Bejaardes het.]] Op die vergadering van die kerkraad gehou [[20 September]] [[1941]] is hierdie saak voorgebring deur broeder H.J. du Plessis wat die voorgenome plan uiteengesit het en ook meegedeel het dat die diakonie besluit het om die saak met 'n £300 te steun. Na bespreking is besluit om hierdie saak deur te loods tot by die Algemene Sinode. Nadat die Sinode van 1942 die saak goedgekeur het en die diakonieë opgewek het om dit aan te pak het die kerkraad weer op [[5 Junie]] [[1942]] daarmee te doen gekry. 'n Omsendbrief wat aan al die kerkrade van die kerkverband gerig is en waarin hulle gevra is om kollektes vir die saak af te sonder, is ook deur die kerkraad behandel en weer deur broeder H.J. du Plessis toegelig. Hy het by daardie geleentheid die mededeling gedoen dat die Munisipaliteit van Burgersdorp besluit het om 4 of 5 morge grond vir die doel te skenk. Na bespreking is besluit om die gevraagde kollekte af te sonder en dat die skriba van die kerkraad 'n brief aan die Munisipaliteit sou rig om die dank van die vergadering oor te dra. Die saak is ook verder gevoer toe dit op 'n openbare kerkraadsvergadering uiteengesit is en daardeur die belangstelling opgewek is. Op [[1 November]] [[1942]] kon die Tehuis op Burgersdorp geopen word en tot vandag dien die stigting 'n besonderse doel in die kerklike lewe. == Roosterhoek == [[Lêer:GKSA monument op die plaas Roosterhoek.jpg|duimnael|300px|links|Dié monument op die plaas Roosterhoek is in 1960 opgerig ter herdenking van die stigting van die Gereformeerde Kerk in die Noordoos-Kaap 'n eeu vantevore.]] [[Lêer:Gereformeerde kerkraad Burgersdorp 1959.jpg|duimnael|regs|300px|Die kerkraad in 1959.]] Roosterhoek was die plaas waar in Januarie 1860 die gemeente Burgersdorp gestig is. Op die vergadering van die kerkraad van [[11 Junie]] [[1948]] het 'n brief gedien van broeder [[J.V. Coetzee]] van Potchefstroom waarin hy die aandag van die kerkraad gevestig het op 'n geskiedkundige stukkie murasie op die plaas Roosterhoek en verder gevra het of die kerkraad nie met die kerkraad van Venterstad kan skakel om die stukkie grond op die plaas vir ons kerk in die hande te kry nie. Die kerkraad het die brief oorweeg en besluit om 'n kommissie te benoem om die saak te ondersoek. Op [[6 Augustus]] [[1948]] het hierdie kommissie sy bevinding bekend gemaak en nadat dit bespreek is, is besluit: "Omdat gevrees word dat die eienaar van die plaas die opsie op 'n stukkie grond 25 by 25 tree teen £50 kan terugtrek word besluit om in beginsel te aanvaar dat die stukkie grond gekoop sal word indien die kerkraad van [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] inwillig sodat dit gesamentlik deur die twee kerkrade geskied." Die kerkraad het ook besluit om by wyse van 'n beskrywingspunt die Partikuliere Sinode van Kaapland te vra om die grond aan te koop en te besluit om daar 'n gedenkteken of enigiets wat gepas sou wees te plaas. Aan dieselfde kommissie is dit opgedra om verder hierin te onderhandel. Van die kerkraad van Venterstad is verneem dat dit akkoord gaan met die gedagte van die beskrywingspunt aan die Partikuliere Sinode sonder om sigself te bind tot aankoop van genoemde grond. In dieselfde jaar kon die kerkraad nog aandag skenk aan die besluit van die eerwaarde Partikuliere Sinode oor hierdie saak, want blykens die notule van die vergadering van 5 November het die voorsitter, ds. A.L. Aucamp wat in Maart van daardie jaar dr. [[Stephanus van der Walt|S.J. van der Walt]] opgevolg het, die besluit van die Partikuliere Sinode aan die vergadering meegedeel, naamlik dat die saak terug verwys is na die kerkraad van Burgersdorp om daarin te handel. Die redes hiervoor is: 1. Dat as in die algemeen gedink word aan die stigtingsplek van ons kerk in die Kaapkolonie, nie aan Roosterhoek gedink word nie, maar aan Burgersdorp en 2. dat die terrein weg van die groot paaie geleë is en van die oorspronklike dinge daar nie veel meer oor is nie. Daarmee is die hele aangeleentheid blykbaar van die tafel af, want in die notules vind ons verder niks daarvan nie, tot die saak 'n ander wending geneem het in 1950. Op die vergadering van [[16 September]] [[1950]] het die voorsitter aan die kerkraad meegedeel dat broeder Japie Venter die plaas Roosterhoek gekoop het en dat hy goedgunstiglik die gedenkwaardige stukkie grond aan die kerkrade van Burgersdorp en Venterstad geskenk het. Hierop is besluit: Die kerkraad is van gevoele dat die geskiedkundige stukkie grond met die ou murasie op Roosterhoek waar ons gemeente in die jaar 1860 gestig is, vir die gemeente 'n saak van groot betekenis is, 'n waardevolle skakel met die verlede en spreek sy dankbaarheid uit teenoor br. Japie Venter vir die aanbod. Verder is besluit dat met die oog hierop om verder met die saak te werk 'n kommissie aangewys moet word en as kommissie word aangewys ds. A.L. Aucamp, ouderlinge H.J.J. Coetsee en J.D. Aucamp in samewerking met die kerkraad van Venterstad. Hierdie kommissie het voortgegaan met sy werksaamhede en op die vergadering van [[23 September]] [[1955]] is gerapporteer deur die voorsitter dat broeder J.M. Venter driekwart morg by die stigtingsplek van die gemeente aan die gemeentes Burgersdorp en Venterstad geskenk het; hierdie stukkie grond is nou behoorlik geregistreer op die name van die kerkrade en toegemaak met draad en dat Burgersdorp se deel van die koste £33.11.7 bedra. Hierdie rapport van die kommissie is met dank aanvaar en opdrag is gegee om die bedrag uit te betaal. Die saak van 'n gedenkteken staan oor. So het ook hierdie belangrike saak vir die gemeente Burgersdorp 'n gelukkige einde bereik en sal die naam Roosterhoek dus nie verlore raak uit die geskiedenis van die gemeente nie. Sedert 1955 het die Jongeliedeverenigings van Burgersdorp, Venterstad, [[Gereformeerde kerk Aliwal-Noord|Aliwal-Noord]], [[Gereformeerde kerk Bethulie|Bethulie]], [[Gereformeerde kerk Steynsburg|Steynsburg]], [[Gereformeerde kerk Molteno|Molteno]] en ook soms van [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg]], [[Queenstown]] en [[Gereformeerde kerk Barkly-Oos|Barkly-Oos]] elke jaar op Roosterhoek saamgekom. Behalwe oggendgodsdiens en 'n toespraak, was daar sang en voordrag. Na die samekoms is gewoonlik die middagmaal in die ou tuin geniet, waar die jong mense dan gesellig verkeer. So het die jeug van ons kerk mekaar op die ou historiese plaas ontmoet en die erwe van die vaders betree. In Oktober 1958, tydens die Gebiedsfees op Burgersdorp is ook 'n besoek aan Roosterhoek gebring. By die geleentheid was prof. dr. J.P. Jooste die hoofspreker. Op besluit van die kerkrade van Burgersdorp en Venterstad is 'n gedenkteken deur die twee gemeentes op die terrein waar die Gereformeerde Kerk in die [[Kaapkolonie]] gestig is, opgerig. Hierdie monument is in die vorm van 'n kerkie op 'n rots met die bewoording: "„Dank aan God en eer, Na sy woord terug in suiwerheid in leer, diens en tug. Gereformeerde Gemeente Burgersdorp gestig [[21 Januarie]] [[1860]] deur ds. [[Dirk Postma|D. Postma]]. Dankbare hulde deur Burgersdorp en Venterstad [[23 Januarie|23 Jan.]] [[1960]]. Laat, Here, in die plek van die vaders die kinders wees. — Ps. 45: 17." Die koste vir die oprigting van hierdie monument het die som van £203 beloop. Elke gemeente moes £101.10.0 bydra. Die gedeelte van Burgersdorp is ingesamel deur die Jongeliedevereniging. So het die jongmense van Burgersdorp hulle naam verbind aan die monument op Roosterhoek, die kerkie op 'n rots, enig in sy soort as monument in Suid-Afrika. Ook daarop staan die sinspreuk ingegrafeer: "Die poorte van die doderyk sal dit nie oorweldig nie." == Lidmaattal == {| class="wikitable sortable" |- ! Jaartal !! Dooplidmate !! Belydende lidmate !! Totaal |- | 1907 || 550 || 671 || 1&nbsp;221 |- | 1959 || 224 || 484 || 780 |- | 1960 || 205 || 481 || 686 |- | 1998 || 80 || 210 || 290 |- | 2002 || 59 || 170 || 229 |- | 2012 || 27 || 119 || 146 |- | 2014 || 31 || 117 || 148 |- | 2016 || 32 || 120 || 152 |- | 2017 || 38 || 122 || 160 |- | 2019 || 31 || 112 || 143 |} == Predikante == [[Lêer:Ds JA Jooste.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. J.A. Jooste, die leraar van 1962 tot 1967.]] [[Lêer:Ds PC Kruger kleur.jpg|duimnael|regs|160px|Ds. P.C. Kruger, leraar van 1967 tot 1975.]] [[Lêer:Dr en mev JJ van der Walt.jpg|duimnael|regs|240px|Dr. en mev. J.J. van der Walt, die leraarspaar van 1975 tot 1976.]] [[Lêer:Ds JL Venter, Pretoria.jpg|duimnael|regs|160px|Dr. [[Jan Venter|J.L. Venter]], leraar van 1976 tot 1980.]] [[Lêer:Ds Andries Klopper, sy vrou, Elsie, en hul drie kinders.jpg|duimnael|regs|240px|Ds. Andries Klopper, sy vrou, Elsie, en hul drie kinders. Hy was predikant van hierdie gemeente van 1981 tot 1986.]] * [[Dirk Postma]], 1866–1879 * [[Jan Lion Cachet]], 1869–1875 * [[Petrus Postma]], 1880–1882 * Maarten Petrus Albertus Coetsee jr., 1883–1892 * [[Louis Vorster|Louis Petrus Vorster]], 1893–1905 * [[Dirk Postma, seun van Marthinus|Dirk Postma]], 1906 – [[29 Desember]] [[1940]] (oorlede in die amp) * Dr. [[Stephanus van der Walt|Stephanus Johannes van der Walt]], 1941–1946 * [[Abraham Aucamp|Abraham Liebrecht Aucamp]], 1948–1961 * Jacobus Andries Jooste, 1962–1967 * [[Blackie Kruger|Philippus Cornelius Kruger]], 1967–1975 * Jan Jacobus van der Walt, 1975–1976 * Dr. [[Jan Venter|Jan Louis Venter]], 1976–1980 * Andries Hendrik Klopper, 1981–1986 * Theunis Johannes Potgieter, 1987–1998 * Dirk Pansegrouw, 1998–2001 * Jan Louis van der Schyff, 2001–2006 * Jasper Dreyer Potgieter, 2006–2008 * Jan Malan, 2009 – 2020 * Hanno van Schaik, Hanno, [[23 Augustus]] [[2020]] – 2023 * Gerrit Kruger, [[14 April]] [[2024]] – hede == Gemeentes van Burgersdorp afgestig == * [[Gereformeerde kerk Middelburg, Kaap|Middelburg, Kaap]] (1860) * [[Gereformeerde kerk Venterstad|Venterstad]] (1875) * [[Gereformeerde kerk Oos-Londen|Oos-Londen]] (1925) == Bronne == * {{af}} [[Joseph Petrus Jooste|Jooste, prof. dr. J.P.]] 1960. "Oorsig van die geskiedenis van die Gereformeerde Kerk Burgersdorp". In: ''Die Gereformeerde Kerk, Burgersdorp. Gedenkalbum by geleentheid van die Eeufees 22-24 Januarie 1960''. Burgersdorp: Kerkraad van die Gereformeerde kerk. * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} Spoelstra, dr. B. 1973. ''Beknopte kerkgeskiedenis vir katkisasie''. Potchefstroom: Pro Rege. * {{af}} [[Ammi Venter|Venter]], ds. A.A. 1958. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1959''. Potchefstroom: Administratiewe Buro. * {{af}} [[Gert van der Vyver|Van der Vyver, dr. G.C.P.]] (voorsitter: gedenkboekredaksie). 1959. ''Die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika 1859–1959''. Potchefstroom: Deputaatskap vir die Eeufees. * {{af}} Visagie, J.D. 1988. ''Nederduits Gereformeerde Kerk Wolmaransstad 1888–1988''. Wolmaransstad: NG Kerkraad. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/10/15/BJ/14/BJNews014-StoryA.html ''Klein dood in die Dopperkerk'' Die skrywer Eben Venter se herinneringe aan sy kinderdae in die kerk]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''[[Beeld]]'', [[15 Oktober]] [[2009]]. URL besoek op 23 Januarie 2015. * {{en}} [http://silvermere.africanpainting.com/gardens-buildings/church-monument/ 'n Skildery van die kerkmonument op die plaas Roosterhoek waar die gemeente gestig is]. URL besoek op 25 Januarie 2015. * {{af}} [https://www.yumpu.com/nl/document/view/13909847/tydskrif-junie-2010p65-cjbf/33 'n Artikel in ''Die Kerkblad'' van Junie 2010 oor die 150-jarige bestaan van die gemeente]. URL besoek op 25 Januarie 2015. {{GKSA}} {{DEFAULTSORT:Burgersdorp, Gereformeerde kerk}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] bscxlt9tyttip42mky928hcpdrcw0r3 2 96676 2893731 2888477 2026-04-13T22:01:50Z BurgertB 2401 2893731 wikitext text/x-wiki ==Astronomie== ;Sterrebeelde [[Lêer:Antennae,_Hubble_images.jpg|180px|right|border]] [[Lys van sterrebeelde]] • [[Sentour (sterrebeeld)|Sentour]] • [[Visse (sterrebeeld)|Visse]] • [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] • [[Steenbok (sterrebeeld)|Steenbok]] • [[Ram (sterrebeeld)|Ram]] • [[Andromeda (sterrebeeld)|Andromeda]] • [[Lugpomp (sterrebeeld)|Lugpomp]] • [[Paradysvoël (sterrebeeld)|Paradysvoël]] • [[Agterdek (sterrebeeld)|Agterdek]] • [[Kiel (sterrebeeld)|Kiel]] • [[Seile (sterrebeeld)|Seile]] • [[Kompas (sterrebeeld)|Kompas]] • [[Passer (sterrebeeld)|Passer]] • [[Akkedis (sterrebeeld)|Akkedis]] • [[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]] • [[Arend (sterrebeeld)|Arend]] • [[Slangdraer (sterrebeeld)|Slangdraer]] • [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] • [[Koetsier (sterrebeeld)|Koetsier]] • [[Kameleon (sterrebeeld)|Kameleon]] • [[Veewagter (sterrebeeld)|Veewagter]] • [[Hercules (sterrebeeld)|Hercules]] • [[Graveerstif (sterrebeeld)|Graveerstif]] • [[Suidelike Vis]] • [[Kraanvoël (sterrebeeld)|Kraanvoël]] • [[Beeldhouer (sterrebeeld)|Beeldhouer]] • [[Beker (sterrebeeld)|Beker]] • [[Kraai (sterrebeeld)|Kraai]] • [[Noordelike Waterslang]] • [[Suidelike Waterslang]] • [[Berenice se Hare]] • [[Vlieënde Vis]] • [[Winkelhaak (sterrebeeld)|Winkelhaak]] • [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] • [[Cassiopeia (sterrebeeld)|Cassiopeia]] • [[Teleskoop (sterrebeeld)|Teleskoop]] • [[Mikroskoop (sterrebeeld)|Mikroskoop]] • [[Draak (sterrebeeld)|Draak]] • [[Cepheus (sterrebeeld)|Cepheus]] • [[Dolfyn (sterrebeeld)|Dolfyn]] • [[Vlieënde Perd]] • [[Feniks (sterrebeeld)|Feniks]] • [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] • [[Perseus (sterrebeeld)|Perseus]] • [[Pou (sterrebeeld)|Pou]] • [[Weegskaal (sterrebeeld)|Weegskaal]] • [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] • [[Maagd (sterrebeeld)|Maagd]] • [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] • [[Klein Leeu]] • [[Tweeling (sterrebeeld)|Tweeling]] • [[Driehoek (sterrebeeld)|Driehoek]] • [[Suidelike Driehoek]] • [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] • [[Groot Hond (sterrebeeld)|Groot Hond]] • [[Klein Hond (sterrebeeld)|Klein Hond]] • [[Duif (sterrebeeld)|Duif]] • [[Eenhoring (sterrebeeld)|Eenhoring]] • [[Eridanus (sterrebeeld)|Eridanus]] • [[Haas (sterrebeeld)|Haas]] • [[Horlosie (sterrebeeld)|Horlosie]] • [[Noordelike Kroon]] • [[Suidelike Kroon]] • [[Kreef (sterrebeeld)|Kreef]] • [[Klein Beer]] • [[Skild (sterrebeeld)|Skild]] • [[Skilder (sterrebeeld)|Skilder]] • [[Kameelperd (sterrebeeld)|Kameelperd]] • [[Swaardvis (sterrebeeld)|Swaardvis]] • [[Wolf (sterrebeeld)|Wolf]] • [[Sekstant (sterrebeeld)|Sekstant]] • [[Oktant (sterrebeeld)|Oktant]] • [[Oond (sterrebeeld)|Oond]] • [[Pyl (sterrebeeld)|Pyl]] • [[Vlieg (sterrebeeld)|Vlieg]] • [[Vos (sterrebeeld)|Vos]] • [[Vul (sterrebeeld)|Vul]] • [[Walvis (sterrebeeld)|Walvis]] • [[Toekan (sterrebeeld)|Toekan]] • [[Rooikat (sterrebeeld)|Rooikat]] • [[Bul (sterrebeeld)|Bul]] • [[Indiër (sterrebeeld)|Indiër]] • [[Lier (sterrebeeld)|Lier]] • [[Net (sterrebeeld)|Net]] ;Messier-voorwerpe [[Messier-voorwerp]] • [[Lys van Messier-voorwerpe]] • [[Plejades (sterreswerm)]] • [[Krapnewel]] • [[Messier 2]] • [[Messier 3]] • [[Messier 4]] • [[Messier 5]] • [[Skoenlapper-sterreswerm]] • [[Ptolemeus-sterreswerm]] • [[Lagune-newel]] • [[Messier 9]] • [[Messier 10]] • [[Wilde-eend-sterreswerm]] • [[Messier 12]] • [[Messier 13]] • [[Messier 14]] • [[Messier 15]] • [[Arend-newel]] • [[Omega-newel]] • [[Messier 18]] • [[Messier 19]] • [[Driespletige Newel]] • [[Messier 21]] • [[Messier 22]] • [[Messier 23]] • [[Boogskutter-sterwolk]] • [[Messier 25]] • [[Messier 26]] • [[Handgewig-newel]] • [[Messier 28]] • [[Messier 29]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Andromeda-sterrestelsel]]}} • [[Messier 30]] • [[Messier 32]] • [[Messier 34]] • [[Messier 35]] • [[Messier 36]] • [[Messier 37]] • [[Messier 38]] • [[Messier 39]] • [[Driehoek-sterrestelsel]] • [[Winnecke 4]] • [[Messier 41]] • [[Orion-newel]] • [[Messier 43]] • [[Byekorf-sterreswerm]] • [[Messier 46]] • [[Messier 47]] • [[Messier 48]] • [[Messier 49]] • [[Messier 50]] • [[Draaikolk-sterrestelsel]] • [[Messier 52]] • [[Messier 53]] • [[Messier 54]] • [[Messier 55]] • [[Messier 56]] • [[Ring-newel]] • [[Sonneblom-sterrestelsel]] • [[Swartoog-sterrestelsel]] • [[Messier 65]] • [[Messier 66]] • [[Messier 60]] • [[Messier 61]] • [[Messier 62]] • [[Messier 67]] • [[Messier 68]] • [[Messier 69]] • [[Messier 58]] • [[Messier 59]] • [[Messier 70]] • [[Messier 71]] • [[Messier 72]] • [[Messier 73]] • [[Messier 74]] • [[Messier 75]] • [[Klein Handgewig-newel]] • [[Messier 77]] • [[Messier 78]] • [[Messier 79]] • [[Messier 80]] • [[Messier 81]] • [[Messier 82]] • [[Suidelike Windmeul-sterrestelsel]] • [[Messier 84]] • [[Messier 85]] • [[Messier 86]] • [[Messier 87]] • [[Messier 88]] • [[Messier 89]] • [[Messier 90]] • [[Messier 91]] • [[Messier 92]] • [[Messier 93]] • [[Messier 94]] • [[Messier 95]] • [[Messier 96]] • [[Uil-newel]] • [[Messier 98]] • [[Messier 99]] • [[Messier 100]] • [[Windmeul-sterrestelsel]] • [[Messier 102]] • [[Messier 103]] • [[Sombrero-sterrestelsel]] • [[Messier 105]] • [[Messier 106]] • [[Messier 107]] • [[Messier 108]] • [[Messier 109]] • [[Messier 110]] ;Die Melkweg [[Lêer:ESO-VLT-Laser-phot-33a-07.jpg|200px|links|border]] [[Lys van Melkweg se satelliet-sterrestelsels]] • [[Pisces-Cetus-superswermkompleks]] • [[Boötes I-dwergsterrestelsel]] • [[Boötes III-dwergsterrestelsel]] • [[Canes Venatici I-dwergsterrestelsel]] • [[Canes Venatici II-dwergsterrestelsel]] • [[Canis Major-dwergsterrestelsel]] • [[Carina-dwergsterrestelsel]] • [[Draco-dwergsterrestelsel]] • [[Fornax-dwergsterrestelsel]] • [[Monoceros-ring]] • [[Hercules-dwergsterrestelsel]] • [[Leo I-dwergsterrestelsel]] • [[Leo II-dwergsterrestelsel]] • [[Leo IV-dwergsterrestelsel]] • [[Leo V-dwergsterrestelsel]] • [[Phoenix-dwergsterrestelsel]] • [[Pisces I-dwergsterrestelsel]] • [[Pisces II-dwergsterrestelsel]] • [[Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel]] • [[Sculptor-dwergsterrestelsel]] • [[Sextans-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Major I-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Major II-dwergsterrestelsel]] • [[Ursa Minor-dwergsterrestelsel]] • [[Virgo-sterrestroom]] • [[Scutum-Centaurus-arm]] • [[Perseus-arm]] • [[Norma-Cygnus-arm]] • [[Orion-Cygnus-arm]] • [[Carina-Sagittarius-arm]] • [[Magellaanse Brug]] • [[Segue 3]] • [[Willman 1]] • [[Koposov I]] • [[Koposov II]] • [[Sagittarius A*]] • [[Sagittarius A]] • [[Galaktiese antisentrum]] • [[Plaaslike Interstellêre Wolk]] • [[G-wolk]] • [[Gould-gordel]] • [[Groot Magellaanse Wolk]] • [[Klein Magellaanse Wolk]] • [[Antlia II-dwergsterrestelsel]] • [[Virgo I-dwergsterrestelsel]] • [[Segue 1]] • [[Segue 2]] • [[Reticulum II-dwergsterrestelsel]] • [[Boötes II-dwergsterrestelsel]] • [[Sagittarius-stroom]] • [[Veld van Strome]] • [[Sagittarius B2]] ;Soorte voorwerpe [[Multiversum]] • [[Galaktiese filament]] • [[Superswerm]] • [[Sterrestelselswerm]] • [[Supermassiewe swartkolk]] • [[Spiraalsterrestelsel]] • [[Elliptiese sterrestelsel]] • [[Lensvormige sterrestelsel]] • [[Onreëlmatige sterrestelsel]] • [[Interaktiewe sterrestelsel]] • [[Steruitbarsting-sterrestelsel]] • [[Donker sterrestelsel]] • [[Aktiewe sterrestelsel]] • [[Dwergsterrestelsel]] • [[Satelliet-sterrestelsel]] • [[Sterrestroom]] • [[Sterreswerm]] • [[Groot kwasargroep]] • [[Superholte]] • [[Galaktiese bol]] • [[Galaktiese halo]] • [[Sterrepatroon]] • [[Nova]] • [[Newel]] • [[Planetêre newel]] • [[Diepruimte]] • [[Veelvoudige ster]] • [[Dubbelster]] • [[X-straaldubbelster]] • [[Hiperreus]] • [[Superreus]] • [[Helder reus]] • [[Reusester]] • [[Subreusester]] • [[Rooi reus]] • [[Blou reus]] • [[Blou dwaalster]] • [[Subdwergster]] • [[Wit dwerg]] • [[Rooi dwerg]] • [[Geel dwerg]] • [[Swart dwerg]] • [[Bruin dwerg]] • [[Kompakte ster]] • [[Neutronster]] • [[Poolster]] • [[Cepheïed]] • [[Pulsar]] • [[Wolf-Rayetster]] • [[RR Lyrae-ster]] • [[Opvlamster]] • [[T Tauri-ster]] • [[Herbig Ae/Be-ster]] • [[Intergalaktiese ster]] • [[Kwasar]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Veranderlike ster]]}} • [[Mira-veranderlike]] • [[Swartstraler]] • [[Protoplanetêre skyf]] • [[Molekulêre wolk]] • [[Trojaan (sterrekunde)|Trojaan]] • [[Supernova-oorblyfsel]] • [[Ligsterk blou veranderlike]] • [[Kwarkster]] • [[Hipernova]] • [[Gammaflits]] • [[Dwergster]] • [[Sirkumpolêre ster]] • [[Luside]] • [[Skilster]] • [[Be-ster]] • [[Protoster]] • [[Jong stervoorwerp]] • [[Kwasi-ster]] • [[Voorhoofreeksster]] • [[Teenaarde]] • [[Kordylewski-wolke]] • [[Wurmgat]] • [[Suid-Afrikaanse Astronomiese Sterrewag]] • [[Middagkanon]] • [[Magnetar]] • [[Sagtegammaherhaler]] • [[Planetêremassavoorwerp]] • [[Sudarsky se gasreusklassifikasie]] • [[Y-dwerg]] • [[T-dwerg]] • [[L-dwerg]]  ;Sterre en groepe [[Lêer:Stephan%27s_Quintet_X-ray_%2B_Optical.jpg|regs|200px|border]] [[Plaaslike Groep]] • [[Groot CfA2-muur]] • [[Groot Muur van Sloan]] • [[Sculptormuur]] • [[Virgo-superswerm]] • [[Shapley-superswerm]] • [[Hydra-Centaurus-superswerm]] • [[Horologium-superswerm]] • [[Coma-superswerm]] • [[Hercules-superswerms]] • [[Pavo-Indus-superswerm]] • [[Perseus-Pisces-superswerm]] • [[Virgo-sterrestelselswerm]] • [[Norma-sterrestelselswerm]] • [[Fornax-sterrestelselswerm]] • [[Antlia-sterrestelselswerm]] • [[Centaurus-sterrestelselswerm]] • [[Hydra-sterrestelselswerm]] • [[Coma-sterrestelselswerm]] • [[Perseus-sterrestelselswerm]] • '''[[Antenne-sterrestelsels]]''' • [[Hiades (sterreswerm)]] • [[Jagter se Belt]] • [[Groot Wa]] • [[Leeu-drietal]] • [[Robert se Kwartet]] • [[Seyfert se Sekstet]] • '''[[Stephan se Kwintet]]''' • [[Suidelike Krapnewel]] • [[VIRGOHI21]] • [[S/2000 J 11]] • [[NGC 3628]] • [[Polaris]] • [[HD 10180]] • [[HD 40307]] • [[Kepler-11]] • [[Kepler-20]] • [[Kepler-33]] • [[55 Cancri]] • [[Upsilon Andromedae]] • [[Mu Arae]] • [[Gliese 876]] • [[R136a1]] • [[NML Cygni]] • [[WASP-12b]] • [[R Coronae Australis]] • [[Barnard se Ster]] • [[Van Maanen se Ster]] • [[Vega]] • [[Alpha Centauri]] • [[Epsilon Eridani]] • [[Procyon]] • [[Epsilon Indi]] • [[Tau Ceti]] • [[16 Cygni]] • [[U1.27]] • [[Arp 273]] • [[Arp 271]] • [[Arp 272]] • [[Arp 116]] • [[Arp 220]] • [[Arp 81]] • [[Arp 147]] • [[Arp 193]] • [[Abell 3266]] • [[Abell 39]] • [[NGC 4676]] • [[NGC 2207 en IC 2163]] • [[NGC 1]] • [[NGC 2]] • [[NGC 3]] • [[NGC 4]] • [[NGC 5]] • [[NGC 20]] (ook 6) • [[NGC 7]] • [[NGC 8]] • [[NGC 9]] • [[NGC 17]] (ook 34) • [[NGC 4435 en NGC 4438]] • [[UGC 4881]] • [[Kepler-62]] • [[Omega Centauri]] • [[Kapteyn se Ster]] • [[SMSS J031300.36-670839.3]] • [[WOH G64]] • [[Laniakea-superswerm]] • [[Eridanus-sterrestelselswerm]] • [[Kepler-90]] • [[Kepler-186]] • [[Kepler-32]] • [[Kepler-102]] • [[Algol]] • [[Mira]] • [[Chi Cygni]] • [[Delta Cephei]] • [[Beta Cephei]] • [[Beta Lyrae]] • [[Eta Aquilae]] • [[PV Telescopii]] • [[Deneb]] • [[Betelgeuse]] • [[Winterdriehoek]] • [[Somerseshoek]] • [[Eta Carinae]] • [[Krap-pulsar]] • [[Luyten 726-8]] • [[Regulus]] • [[2010 TK7]] • [[3753 Cruithne]] • [[HD 7924]] • [[Eskimo-newel]] • [[Planetêre Newel M2-9]] • [[Kewer-newel]] • [[Rooi Spinnekop-newel]] • [[Mier-newel]] • [[Uurglas-newel]] • [[Spirograaf-newel]] • [[Suidelike Ring-newel]] • [[Skeppingspilare]] • [[Kepler-452]] • [[Crater 2-dwergsterrestelsel]] • [[Rho Ophiuchi-wolkkompleks]] • [[Westerhout 40]] • [[Abell 2218]] • [[NGC 6357]] • [[NGC 6334]] • [[Tarantula-newel]] • [[SN 1987A]] • [[Rigel]] • [[UY Scuti]] • [[KY Cygni]] • [[KIC 8462852]] • [[V Hydrae]] • [[TRAPPIST-1]] • [[Alpha Andromedae]] • [[Beta Andromedae]] • [[Gamma Andromedae]] • [[Alpha Aquarii]] • [[Beta Aquarii]] • [[Gamma Aquarii]] • [[Delta Aquarii]] • [[Epsilon Aquarii]] • [[Kappa Aquarii]] • [[Nu Aquarii]] • [[Mu Aquarii]] • [[Alpha Arae]] • [[Beta Arae]] • [[Delta Arae]] • [[Gamma Arae]] • [[Alpha Cancri]] • [[Beta Cancri]] • [[Alpha Cassiopeiae]] • [[Beta Cassiopeiae]] • [[Alpha Cephei]] • [[Gamma Cephei]] • [[Beta Centauri]] • [[Epsilon Centauri]] • [[Alpha Ceti]] • [[Beta Ceti]] • [[Gamma Ceti]] • [[Alpha Crucis]] • [[Beta Crucis]] • [[Delta Crucis]] • [[Gamma Crucis]] • [[Kappa Crucis]] • [[Alpha Delphini]] • [[Beta Delphini]] • [[Alpha Herculis]] • [[Beta Herculis]] • [[Alpha Librae]] • [[Beta Librae]] • [[Alpha Ophiuchi]] • [[Beta Ophiuchi]] • [[Rho Ophiuchi]] • [[Mintaka]] • [[Alnitak]] • [[Alnilam]] • [[NGC 1999]] • [[Bellatrix]] • [[Saiph]] • [[Donker newel]] • [[Barnard 68]] • [[Perdekopnewel]] • [[Barnard se Lus]] • [[Orionkompleks]] • [[Vlamnewel]] • [[Groot Rif]] • [[Cygnus OB2]] • [[OB-assosiasie]] • [[Carina OB1]] • [[Carina OB2]] • [[HD 209458]] • [[HD 140283]] • [[Groot Muur in Hercules-Corona Borealis]] • [[Perseus-Pegasus-filament]] • [[Coma-filament]] • [[Sigma Octantis]] • [[Kepler-1625]] • [[WASP-12]] • [[HIP 41378]] • [[Kepler-80]] • [[Kepler-444]] • [[Gliese 676]] • [[HR 8799]] • [[K2-72]] • [[K2-187]] • [[Kepler-24]] • [[Kepler-26]] • [[Kepler-37]] • [[Kepler-89]] • [[Kepler-107]] • [[Alpha Antliae]] • [[Alpha Apodis]] • [[Altair]] • [[Hamal]] • [[Capella]] • [[Arcturus]] • [[Alpha Caeli]] • [[Beta Camelopardalis]] • [[Cor Caroli]] • [[Delta Capricorni]] • [[Alpha Chamaeleontis]] • [[Alpha Circini]] • [[Phakt]] • [[Beta Comae Berenices]] • [[Meridiana]] • [[Alphekka]] • [[Gamma Corvi]] • [[Delta Crateris]] • [[Alpha Doradus]] • [[Eltanin]] • [[Kitalpha]] • [[Achernar]] • [[Alpha Fornacis]] • [[Pollux]] • [[Alnair]] • [[Alpha Horologii]] • [[Alphard]] • [[Y Sagittarii]] • [[12 Canis Majoris]] • [[Beta Hydri]] • [[Alpha Indi]] • [[Alpha Lacertae]] • [[Praecipua]] • [[Arneb]] • [[Alpha Lupi]] • [[Alpha Lyncis]] • [[Alpha Mensae]] • [[Gamma Microscopii]] • [[Beta Monocerotis]] • [[Alpha Muscae]] • [[Gamma2 Normae]] • [[Nu Octantis]] • [[Peacock]] • [[Enif]] • [[Mirfak]] • [[Ankaa]] • [[Alpha Pictoris]] • [[Eta Piscium]] • [[Fomalhaut]] • [[Naos]] • [[Alpha Reticuli]] • [[Gamma Sagittae]] • [[Epsilon Sagittarii]] • [[Antares]] • [[Alpha Sculptoris]] • [[Alpha Scuti]] • [[Unukalhai]] • [[Alpha Sextantis]] • [[Aldebaran]] • [[Alpha Telescopii]] • [[Beta Trianguli]] • [[Atria]] • [[Alpha Tucanae]] • [[Alioth]] • [[Gamma Velorum]] • [[Beta Volantis]] • [[Anser]] • [[Spica]] • [[Shaula]] • [[Castor]] • [[Elnath]] • [[Miaplacidus]] • [[Dubhe]] • [[Wezen]] • [[Sargas]] • [[Avior]] • [[Alkaid]] • [[Menkalinan]] • [[Alhena]] • [[Mirzam]] • [[Delta Velorum]] • [[EBLM J0555-57]] • [[GJ 3512]] • [[Kruger 60]] • [[Scholz se Ster]] • [[TYC 8998-760-1]] • [[Bloudwerg (rooidwergstadium)]] • [[Iota Aquarii]] • [[HD 108236]] • [[WD J0914+1914]] • [[Stephenson 2-18]] • [[WHL0137-LS]] • [[Proxima Centauri]] • [[HD 84406]] • [[Wawielsterrestelsel]] • [[CEERS-93316]] • [[S2 (ster)]] • [[RSGC1-F01]] • [[VY Canis Majoris]] • [[AH Scorpii]] • [[Westerlund 1-237]] • [[PZ Cassiopeiae]] • [[MY Cephei]] • [[Seyfert-sterrestelsel]] • [[RW Cephei]] • [[BC Cygni]] • [[Melnick 34]] • [[W Mensae]] • [[HD 37974]] • [[18 Scorpii]] • [[Nemesis (hipotetiese ster)]] • [[GK Persei]] • [[WASP-43]] • [[QSO J0529-4351]] • [[Bewegingsgroep]] • [[Sterkinematika]] • [[Sterassosiasie]] • [[Abell 78]] • [[Abell 70]] • [[Abell 36]] • [[Abell 33]] • [[Halssnoernewel]] • [[Suurlemoenskyfnewel]] • [[Seepborrelnewel]] • [[NGC 3242]] • [[Komeetknoop]] • [[IC 4406]] • [[Medusanewel]] • [[NGC 246]] • [[Saturnusnewel]] • [[Klein Spooknewel]] • [[Spooknewel]] • [[Beta Pictoris]] • [[Halssnoernewel]] • [[Suurlemoenskyfnewel]] • [[Seepborrelnewel]] • [[NGC 3242]] • [[Komeetknoop]] • [[IC 4406]] • [[Medusanewel]] • [[NGC 246]] • [[Saturnusnewel]] • [[Klein Spooknewel]] • [[Spooknewel]] • [[Sterbotsing]] • [[Thorne-Żytkow-voorwerp]] • [[Samesmelting van sterrestelsels]] • [[SGR 1900+14]] • [[SGR 1935+2154]] • [[SGR 1806−20]] • [[SIMP J013656.5+093347]] • [[OTS 44]] • [[KPNO-Tau 12]] • [[Cha 110913-773444]] • [[S Ori 70]] • [[WISE 0855-0714]] • [[WISE 1828+2650]] • [[WISE 0313+7807]] • [[2MASS J11193254-1137466]] ;Planete, mane en kleinplanete [[Lêer:Jupiter family.jpg|links|200px|border]] '''[[Jupiter se natuurlike satelliete]]''' • [[Jupiter se ringe]] • [[Saturnus se ringe]] • [[Uranus se natuurlike satelliete]] • [[Uranus se ringe]] • [[Neptunus se natuurlike satelliete]] • [[Neptunus se ringe]] • [[Pluto se natuurlike satelliete]] • [[Metis (maan)]] • [[Adrastea (maan)]] • [[Amalthea (maan)]] • [[Thebe (maan)]] • [[Himalia-groep]] • [[Karme-groep]] • [[Ananke-groep]] • [[Pasiphaë-groep]] • [[Themisto (maan)]] • [[Karpo (maan)]] • [[Disnomia (maan)]] • [[Kleinplaneet]] • [[Asteroïdegordel]] • [[Sentour (kleinplaneet)]] • [[Trans-Neptunus-voorwerp]] • [[Verstrooide skyf]] • [[Natuurlike satelliete van kleinplanete]] • [[Planetêre ring]] • [[Groot Wit Vlek]] • [[Drakestorm]] • [[Halley se Komeet]] • [[Eksokomeet]] • [[Kreutz-sonskeerder]] • [[Eksoplaneet]] • [[Super-aarde]] • [[4 Vesta]] • [[Haumea se natuurlike satelliete]] • [[Gliese 163 c]] • [[Gliese 667 Cc]] • [[Kepler-22b]] • [[Tau Ceti e]] • [[Tau Ceti f]] • [[KOI-1686.01]] • [[Gliese 832 c]] • [[Kepler-186f]] • [[Gale (krater)]] • [[Aeolis Palus]] • [[Aeolis Mons]] • [[Mane van Galilei]] • [[Planetesimaal]] • [[Warm Jupiter]] • [[Protoplaneet]] • [[Hidra (maan)]] • [[Nix (maan)]] • [[Styx (maan)]] • [[Kepler-452b]] • [[Mars-kruisende kleinplaneet]] • [[Naby-aarde-voorwerp]] • [[Maanafstand]] • [[Bolied]] • [[Meteoorreën]] • [[Perseïdes]] • [[Geminides]] • [[Uitstralingspunt]] • [[Rotskomeet]] • [[Quadrantides]] • [[Andromedides]] • [[Taurides]] • [[Ursides]] • [[Virginides]] • [[Orionides]] • [[Eta Aquariïdes]] • [[Lyrides]] • [[(225088) 2007 OR10]] • [[2016 HO3]]• [[17473 Freddiemercury‎]] • [[2008 KV42]] • [[(471325) 2011 KT19]] • [[Proxima Centauri b]] • [[HD 209458 b]] • [[15760 Albion]] • [[Plutino]] • [[(181708) 1993 FW]] • [[16 Psugê]] • [[50000 Quaoar]] • [[90377 Sedna]] • [[90482 Orcus]] • [[120347 Salacia]] • [[(307261) 2002 MS4]] • [[2060 Chiron]] • [[2060 Chiron]] • [[5145 Pholus]] • [[20000 Varuna]] • [[38628 Huya]] • [[79360 Sila-Nunam]] • [[JPL Small-Body Database]] • [[Kleinplaneetsentrum]] • [[Planeet X]] • [[Theia (planeet)]] • [[WASP-4b]] • [[Submaan]] • [[Herdersmaan]] • [[Daphnis (maan)]] • [[Pan (maan)]] • [[Prometheus (maan)]] • [[Pandora (maan)]] • [[Janus (maan)]] • [[Epimetheus (maan)]] • [[Huperion (maan)]] • [[Atlas (maan)]] • [[Kalipso (maan)]] • [[Cordelia (maan)]] • [[Ophelia (maan)]] • [[Galatea (maan)]] • [[Proteus (maan)]] • [[2015 TG387]] • [[Sednoïde]] • [[2012 VP113]] • [[Eksomaan]] • [[Weesplaneet]] • [[Kepler-1625b I]] • [[Klein Sonnestelselliggaam]] • [[(486958) 2014 MU69]] • [[Thule]] • [[2018 VG18]] • [[2 Pallas]] • [[3 Juno]] • [[5 Astraea]] • [[6 Hebe]] • [[7 Iris]] • [[8 Flora]] • [[9 Metis]] • [[10 Hugiëia]] • [[(55638) 2002 VE95]] • [[Vlugtigheid (planetologie)]] • [[Planetologie]] • [[Kontakdubbelvoorwerp]] • [[K2-18b]] • [[2I/Borisov]] • [[1I/ʻOumuamua]] • [[Miranda (maan)]] • [[TOI 700 d]] • [[Troposfeer]] • [[Mesosfeer]] • [[Termosfeer]] • [[Eksosfeer]] • [[Aardmantel]] • [[Aardkern]] • [[Struktuur van die Aarde]] • [[Ysreus]] • [[Reuseplaneet]] • [[Warm Neptunus]] • [[Hillswolk]] • [[Tempel 1]] • [[C/2019 Y4 (ATLAS)]] • [[C/2020 F8 (SWAN)]] • [[Planete anderkant Neptunus]] • [[Tyche (hipotetiese planeet)]] • [[Desdemona (maan)]] • [[Cressida (maan)]] • [[Kupido (maan)]] • [[Belinda (maan)]] • [[Bianca (maan)]] • [[Juliet (maan)]] • [[Portia (maan)]] • [[Rosalind (maan)]] • [[Perdita (maan)]] • [[Puck (maan)]] • [[Naiade (maan)]] • [[Talassa (maan)]] • [[Despina (maan)]] • [[Groot Donker Vlek]] • [[Klein Donker Vlek]] • [[2020 QG]] • [[2020 CD3]] • [[Tydelike satelliet]] • [[Maanillusie]] • [[Planetêre differensiasie]] • [[Geologiese provinsie]] • [[Regoliet]] • [[Maskon]] • [[90 Antiope]] • [[209 Dido]] • [[Mini-Neptunus]] • [[Komeet Hale-Bopp]] • [[C/2022 E3 (ZTF)]] • [[Komeet Ikeya-Seki]] • [[Groot komeet]] • [[Hanny se Voorwerp]] • [[12P/Pons-Brooks]] • [[13P/Olbers]] • [[C/2023 A3 (Tsuchinshan-ATLAS)]] • [[Beweerde aardmane]] • [[Hipotetiese maan van Mercurius]] • [[Chiron (hipotetiese maan)]] • [[Foibe (maan)]] • [[Helena (maan)]] • [[Planetêre bewoonbaarheid]] • [[Oseaanwêreld]] • [[Chemosintese]] • [[Poolnag]] • [[C/2024 G3 (ATLAS) ]] • [[Sonskerende komeet]] • [[C/2011 W3 (Lovejoy)]] • [[Aktiewe asteroïed]] • [[Dimorfos]] • [[Manx-komeet]] • [[65803 Didumos]] • [[Double Asteroid Redirection Test]] • [[OSIRIS-REx]] • [[99942 Apofis]] • [[Torino-skaal]] • [[Impakvoorval]] • [[Orion OB1]] • [[Eddingtongetal]] • [[Deeltjiedieretuin]] • [[Baanresonansie van 1:1]] • [[(614689) 2020 XL5]] • [[Aardtrojaan]] • [[Kammasatelliet]] • [[Oorsprong van die Maan]] • [[Lys van onopgeloste probleme in sterrekunde]] • [[52246 Donaldjohanson]] • [[Lucy (ruimtetuig)]] • [[3I/ATLAS]] • [[1036 Ganymed]] • [[2010 RF12]] • [[2P/Encke]] • [[210P/Christensen]] • [[2020 VT4]] • [[55P/Tempel-Tuttle]] • [[Komeet Hyakutake]] • [[C/1975 V1 (West)]] • [[Potensieel gevaarlike voorwerp]] • [[Faëton (hipotetiese planeet)]] ;Meteoriete [[Meteoriet]] • [[Acraman-krater]] • [[Popigai-krater]] • [[Chesapeake Bay-impakkrater]] • [[Manson-krater]] • [[Siljansring]] • [[Morokweng-slagkrater]] • [[Sudbury-bekken]] • [[Sichote-Alin-meteoriet]] • [[Allan Hills A81005]] • [[Totale bekende gewig]] • [[Allan Hills 84001]] • [[Meteorito de Bacubirito]] • [[Kaap York-meteoriet]] • [[Gibeon-meteoriet]] • [[Campo del Cielo]] • [[Tucson-ring]] • [[Allende-meteoriet]] • [[Carancas-voorval]] ;Katalogusse en lyste [[Lys van sterrekundige katalogusse]] • [[Abell-katalogus]] • [[Flamsteed-naam]] • [[Bayer-naam]] • [[New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars]] • [[2MASS]] • [[Gliese-katalogus]] • [[Hipparcos]] • [[Henry Draper-katalogus]] • [[Tycho-2-katalogus]] • [[Lys van Abell-sterrestelselswerms]] • [[Bright Star Catalogue]] • [[Digitale Sloan-lugopname]] • [[SKY-MAP.ORG]] (WikiSky) • [[Atlas of Peculiar Galaxies]] • [[Uppsala General Catalogue of Galaxies]] • [[Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies]] • [[Simbad]] • [[Uranometria]] • [[Lys van naaste sterre]] • [[Lys van gewone name van sterre]] • [[Sterre met planete]] • [[Kepler-voorwerp van belang]] • [[General Catalogue of Variable Stars]] • [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] • [[VizieR]] • [[Aladin Sky Atlas]] • [[Lys van planetêre newels]] • [[Lys van die grootste sterrestelsels]] • [[Lys van die naaste sterrestelsels]] • [[Lys van Andromeda se satelliet-sterrestelsels]] • [[Lys van stervormende gebiede in die Plaaslike Groep]] • [[Barnard-katalogus]] • [[Lys van helderste sterre]] ;Teorieë en wette [[Olbers se Paradoks]] • [[Groot Aantrekker]] • [[Doppler-effek]] • [[Schwarzschild-radius]] • [[Wet van Hubble]] • [[Hertzsprung-Russell-diagram]] • [[Sterreklassifikasie]] • [[Newton se Swaartekragwet]] • [[Uitsluitingsbeginsel van Pauli]] • [[Relatiwiteitsteorie]] • [[Massa-energieverband]] • [[Algemene relatiwiteit]] • [[Buiteaardse lewe]] • [[Astrobiologie]] • [[Gaia-hipotese]] • [[Koperniese Rewolusie]] • [[Seldsame Aarde-hipotese]] • [[Fermi-paradoks]] • [[Roswellvoorval]] • [[Chandrasekhar-limiet]] • [[Algol-paradoks]] • [[Eddington-limiet]] • [[Jarkofski-effek]] • [[Hill-sfeer]] • [[Argument van periapside]] • [[Seeligereffek]] ;Verkenning [[Cassini-Huygens]] • [[Mars-verkenningstuig]] • [[2001 Mars Odyssey]] • [[Mars Pathfinder]] • [[Mars Global Surveyor]] • [[Mars Express]] • [[Mars Reconnaissance Orbiter]] • [[Spitzer-ruimteteleskoop]] • [[Tiangong]] • [[Shenzhou]] • [[Mir]] • [[Internasionale Ruimtestasie]] • [[Kepler-ruimteteleskoop]] • [[Fermi-gammastraal-ruimteteleskoop]] • [[Chandra-X-straalsterrewag]] • [[Mars-wetenskaplaboratorium]] • [[Herschel-ruimtesterrewag]] • [[Spektroskopie]] • [[Arecibo-boodskap]] • [[Voyager Goue Plaat]] • [[Pioneer-plaat]] • [[James Webb-ruimteteleskoop]] • [[Gaia (ruimtetuig)]] • [[Ruimtekolonisasie]] • [[Juno (ruimtetuig)]] • [[New Frontiers-program‎‎]] • [[Swift]] • [[Hubble-diepveld]] • [[Ruimtevaart]] • [[Max Planck-geselskap]] • [[Paranal-sterrewag]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Europese Suidelike Sterrewag]]}} • [[MeerKAT]] • [[Palomar-sterrewag]] • [[Wide Angle Search for Planets]] • [[InSight]] • [[Chang'e 4]] • [[TESS]] • [[Opsporing van eksoplanete]] • [[Astrofotografie]] • [[Ruimteverkenning]] • [[SpX-DM2]] • [[Bob Behnken]] • [[Doug Hurley]] • [[SOFIA]] • [[Galileo-ruimtesending]] • [[Parker-sonverkenningstuig]] • [[Halowentelbaan]] • [[Kanadese Ruimteagentskap]] • [[Webb se Eerste Diepveld]] • [[Artemis-program]] • [[Lunar Gateway]] • [[Artemis 1]] • [[Chondrule]] • [[Mars-poollandingstuig]] • [[JAXA]] • [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] • [[LINEAR]] • [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] ;Sterrekundiges [[Edwin Hubble]] • [[Vesto Slipher]] • [[Ptolemeus]] • [[Johann Baptist Cysat]] • [[Nicolas-Claude Fabri de Peiresc]] • [[Edmond Halley]] • [[Jean-Philippe de Chéseaux]] • [[Nicolas-Louis de Lacaille]] • [[Charles Messier]] • [[William Herschel]] • [[John Herschel]] • [[Pierre Méchain]] • [[Christian Doppler]] • [[William Huggins]] • [[Isaac Roberts]] • [[Wilhelm Gliese]] • [[George Abell]] • [[Johann Bayer]] • [[John Flamsteed]] • [[Timocharis]] • [[Aristillus]] • [[Tycho Brahe]] • [[Annie Cannon]] • [[Fred Whipple]] • [[Heber Curtis]] • [[Harlow Shapley]] • [[Carl Sagan]] • [[Giordano Bruno]] • [[Pierre-Simon Laplace]] • [[Alan Stern]] • [[Jan Oort]] • [[Walter Baade]] • [[Gerard Kuiper]] • [[Michael E. Brown]] • [[Jack G. Hills]] • [[James van Allen]] • [[Percival Lowell]] • [[Urbain Le Verrier]] • [[Johann Gottfried Galle]] • [[John Couch Adams]] • [[James E. Webb]] • [[Halton Arp]] ;Ander [[Lêer:52706main_hstorion_lg.jpg|170px|links|border]] [[Sonmassa]] • [[Gravitasielens]] • [[Hemelewenaar]] • [[Absolute helderheid]] • [[Parsek]] • [[Ligjaar]] • [[Magnitude]] • [[Hemelpool]] • [[Hidrostatiese ewewig]] • [[Apside]] • [[Ruimtestof]] • [[Sodiaklig]] • [[Internasionale Astronomiese Unie]] • [[Metaal (astronomie)]] • [[Eiebeweging]] • [[Bibcode]] • [[Boogminuut]] • [[Boogsekonde]] • [[Aardmassa]] • [[Aardradius]] • [[Jupiter-massa]] • [[Jupiter-radius]] • [[Sonradius]] • [[Donker materie]] • [[Rooiverskuiwing]] • [[Sigbare spektrum]] • [[Deklinasie]] • [[Regte klimming]] • [[Epog (sterrekunde)]] • [[Lentepunt]] • [[Aksiale presessie]] • [[Lugkoördinaatstelsel]] • [[Radiale snelheid]] • [[Parallaks]] • [[Sonligsterkte]] • [[Sterwind]] • [[Hemelliggaam]] • [[Bewoonbare sone]] • [[Liggewendheid]] • [[Sonstilstand]] • [[Dag-en-nag-ewening]] • [[Ruimtetyd]] • [[Waarnemingshorison]] • [[Akkresieskyf]] • '''[[Boegskok]]''' • [[Maansverduistering]] • [[Maanknoop]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Toekoms van die Aarde]]}} • [[Spektraallyn]] • [[Interstellêre medium]] • [[Groot Debat]] • [[Sonvlek]] • [[Reïonisasie]] • [[Chronologie van die heelal]] • [[Hubble-ultradiepveld]] • [[Hubble Ekstreme Diepveld]] • [[Lagrange-punt]] • [[Inflasie (kosmologie)]] • [[Uitdying van die heelal]] • [[Metriek]] • [[Manhattan-metriek]] • [[Onstabiele strook]] • [[Ligkurwe]] • [[Asteroseismologie]] • [[Asimptotiese reusetak]] • [[Asimptoot]] • [[Baanresonansie]] • [[Aanpassingsoptiek]] • [[Groot Bombardement]] • [[Sirkumstellêre skyf]] • [[Kleurindeks]] • [[Retrograde en prograde beweging]] • [[Ashelling]] • [[Omwentelingsas]] • [[Baie Groot Teleskoop]] • [[Singulariteit (sterrekunde)]] • [[Naakte singulariteit]] • [[Volmaan]] • [[Donkermaan]] • [[Maanfase]] • [[Librasie]] • [[Supermaan]] • [[Maansonkalender]] • [[Tropiese jaar]] • [[Sideriese jaar]] • [[Interkalasie (tydmeting)]] • [[Maanmaand]] • [[Konjunksie (sterrekunde)]] • [[Sterrekundige simbool]] • [[Oorgang (sterrekunde)]] • [[Ligbesoedeling]] • [[Altasimut]] • [[Baanhelling]] • [[Kirkwoodgaping]] • [[Ewewigstemperatuur]] • [[Spanspekterrein]] • [[Effektiewe temperatuur]] • [[Sterevolusie]] • [[Ontaarde materie]] • [[Meridiaan (sterrekunde)]] • [[Kulminasie]] • [[Senit]] • [[Maanstilstand]] • [[Saros]] • [[Starlink]] • [[Giroskoop]] • [[Seismologie]] • [[Suid-Atlantiese Anomalie]] • [[Plasmawolk]] • [[Skokgolf]] • [[Van Allen-gordel]] • [[Fluks]] • [[Stromingsleer]] • [[Sosiale wetenskap]] • [[Kosmologiese konstante]] • [[Lambda-KDM-model]] • [[Parameter]] • [[Kosmologie]] • [[Kosmiese mikrogolfagtergrond]] • [[Herkombinasie (kosmologie)]] • [[Thomson-verstrooiing]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Sigbare heelal]]}} • [[Terrestriale Tyd]] • [[Atoomhorlosie]] • [[Maankalender]] • [[Sonkalender]] • [[Heliosentriese wentelbaan]] • [[Tydlyn van die verre toekoms]] • [[Googol]] • [[Deeltjiehorison]] • [[WISE-teleskoop]] • [[Galaktiese gety]] • [[Swaartekragslinger]] • [[Witkolk]] • [[Skynbare retrograde beweging]] • [[Sinchroniese wentelbaan]] • [[Supersinchroniese wentelbaan]] • [[Subsinchroniese wentelbaan]] • [[Differensiële rotasie]] • [[Stervorming]] • [[Sisigie]] • [[Korona]] • [[Gegenschein]] • [[Skynbare grootte]] • [[Reëlmatige maan]] • [[Horisontale tak]] • [[Sonkonstante]] • [[Sonsiklus]] • [[Ligskadugrens]] • [[Hawkingstraling]] • [[Keplerwentelbaan]] • [[GCIRS 13E]] • [[Maanrand]] • [[Reusesuperholte]] • [[Clowes-Campusano-GKG]] • [[U1.11]] • [[Sone van Ondeursigtigheid]] • [[Maffei 1]] • [[Maffei 2]] • [[Dwingeloo 1]] • [[Dwingeloo 2]] • [[Suidpoolmuur]] • [[Reuseboog]] • [[Grusmuur]] • [[Suidelike Superswermstring]] • [[Lunar X]] • [[Bolwolk]] • [[TNT-ekwivalent]] • [[Bortle-skaal]] • [[Beperkende magnitude]] • [[Astronomy Picture of the Day]] • [[Morfologiese klassifikasie van sterrestelsels]] • [[Sideriese dag]] • [[Juliaanse dag]] • [[Suidelike naglug]] • [[Noordelike naglug]] • [[Antieke ruimtevaarders]] • [[ASASSN-15lh]] • [[TON 618]] [[Lêer:Telescope.jpg|100px|regs|border]] ;Heeltemal oorgeskryf [[Loena-ruimteprogram]] • [[Sowjetse Mars-ruimteprogram]] • [[Meteoroïde]] • [[Lys van grootste sterre]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Ster]]}} • [[Olympus Mons]] • [[Ruimte]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Komeet]]}} • '''[[Teleskoop]]''' • [[Oerknal]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Melkweg]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Pluto (dwergplaneet)]]}} • [[Natuurlike satelliet]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Kuipergordel]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Triton (maan)]]}} • [[Ganumedes (maan)]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Asteroïed]]}} • [[Gasreus]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Neptunus]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Maan]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Mercurius]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Ceres (dwergplaneet)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Jupiter]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Dwergplaneet]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Heliosfeer]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Son]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Uranus]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Venus]]}} • [[Dione (maan)]] • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Iapetos (maan)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Titaan (maan)]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[101955 Benoe]]}} • {{nowrap|[[Beeld:Cscr-featured.svg|16px]]&nbsp;[[Galileo Galilei]]}} ==Astrologie== ;Astrologie, waarsêery en bygelowe [[Ram (sterreteken)|Ram]] • [[Bul (sterreteken)|Bul]] • [[Tweeling (sterreteken)|Tweeling]] • [[Kreef (sterreteken)|Kreef]] • [[Leeu (sterreteken)|Leeu]] • [[Maagd (sterreteken)|Maagd]] • [[Weegskaal (sterreteken)|Weegskaal]] • [[Skerpioen (sterreteken)|Skerpioen]] • [[Boogskutter (sterreteken)|Boogskutter]] • [[Waterdraer (sterreteken)|Waterdraer]] • [[Visse (sterreteken)|Visse]] • [[Planete in astrologie]] • [[Diereriem]] • [[Astrologie]] • [[Huis (astrologie)]] • [[Queen Anne Hotel]] • [[Painted ladies]] • [[Kruiswonde van Christus]] • [[Yslandse towerstawe]] • [[Groot Arcana]] • [[Klein Arcana]] • [[Daemonologie]] • [[Triskaidekafobie]] • [[Vrydag die 13de]] • [[Kettingbrief]] • [[Bose oog]] • [[Oogkraal]] • [[Palmlesery]] • [[Die Dwaas (tarotkaart)]] • [[Die Keiser (tarotkaart)]] • [[Die Towenaar (tarotkaart)]] • [[Die Keiserin (tarotkaart)]] • [[Die Hoëpriesteres (tarotkaart)]] • [[Die Hoëpriester (tarotkaart)]] • [[Die Verliefdes (tarotkaart)]] • [[Die Strydwa (tarotkaart)]] • [[Geregtigheid (tarotkaart)]] • [[Die Gelukswiel (tarotkaart)]] • [[Die Kluisenaar (tarotkaart)]] • [[Krag (tarotkaart)]] • [[Die Gehangde Man (tarotkaart)]] • [[Die Dood (tarotkaart)]] • [[Matigheid (tarotkaart)]] • [[Die Duiwel (tarotkaart)]] • [[Die Toring (tarotkaart)]] • [[Die Ster (tarotkaart)]] • [[Die Maan (tarotkaart)]] • [[Die Son (tarotkaart)]] • [[Oordeel (tarotkaart)]] • [[Die Wêreld (tarotkaart)]] • [[A.E. Waite]] • [[Pamela Colman Smith]] • [[Kaartlêery]] • [[Tarotwaarsêery]] • [[Bafomet]] • [[Horoskoop]] • [[Astrologiese aspek]] • [[Numerologie]] • [[Alfanumeriese karakter]] • [[Repsyfer]] • [[Getal van die dier]] • [[Burgerwetenskap]] ;Chinese astrologie [[Slang (astrologie)]] • [[Rot (astrologie)]] • [[Os (astrologie)]] • [[Tier (astrologie)]] • [[Konyn (astrologie)]] • [[Draak (astrologie)]] • [[Perd (astrologie)]] • [[Bok (astrologie)]] • [[Aap (astrologie)]] • [[Haan (astrologie)]] • [[Hond (astrologie)]] • [[Vark (astrologie)]] • [[Chinese astrologie]] • [[Hemelstam]] • [[Aardtak]] • [[Vuurrot (astrologie)]] • [[Houtrot (astrologie)]] • [[Aardrot (astrologie)]] • [[Metaalrot (astrologie)]] • [[Waterrot (astrologie)]] • [[Houtos (astrologie)]] • [[Vuuros (astrologie)]] • [[Aardos (astrologie)]] • [[Metaalos (astrologie)]] • [[Wateros (astrologie)]] • [[Vuurtier (astrologie)]] • [[Aardtier (astrologie)]] • [[Metaaltier (astrologie)]] • [[Watertier (astrologie)]] • [[Houttier (astrologie)]] • [[Vuurkonyn (astrologie)]] • [[Aardkonyn (astrologie)]] • [[Metaalkonyn (astrologie)]] • [[Waterkonyn (astrologie)]] • [[Houtkonyn (astrologie)]] • [[Aarddraak (astrologie)]] • [[Metaaldraak (astrologie)]] • [[Waterdraak (astrologie)]] • [[Houtdraak (astrologie)]] • [[Vuurdraak (astrologie)]] • [[Aardslang (astrologie)]] • [[Waterslang (astrologie)]] • [[Metaalslang (astrologie)]] • [[Houtslang (astrologie)]] • [[Vuurslang (astrologie)]] • [[Metaalperd (astrologie)]] • [[Waterperd (astrologie)]] • [[Houtperd (astrologie)]] • [[Vuurperd (astrologie)]] • [[Aardperd (astrologie)]] • [[Metaalbok (astrologie)]] • [[Waterbok (astrologie)]] • [[Houtbok (astrologie)]] • [[Vuurbok (astrologie)]] • [[Aardbok (astrologie)]] • [[Wateraap (astrologie)]] • [[Houtaap (astrologie)]] • [[Vuuraap (astrologie)]] • [[Aardaap (astrologie)]] • [[Metaalaap (astrologie)]] • [[Waterhaan (astrologie)]] • [[Houthaan (astrologie)]] • [[Vuurhaan (astrologie)]] • [[Aardhaan (astrologie)]] • [[Metaalhaan (astrologie)]] • [[Vuurhond (astrologie)]] • [[Houthond (astrologie)]] • [[Aardhond (astrologie)]] • [[Metaalhond (astrologie)]] • [[Waterhond (astrologie)]] • [[Houtvark (astrologie)]] • [[Vuurvark (astrologie)]] • [[Aardvark (astrologie)]] • [[Metaalvark (astrologie)]] • [[Watervark (astrologie)]] • [[Sestigdelige siklus]] • [[Lichun]] • [[Yushui]] • [[Jingzhe]] • [[Chunfen]] • [[Qingming]] • [[Guyu]] • [[Lixia]] • [[Xiaoman]] • [[Mangzhong]] • [[Xiazhi]] • [[Xiaoshu]] • [[Dashu]] • [[Liqiu]] • [[Chushu]] • [[Bailu]] • [[Qiufen]] • [[Hanlu]] • [[Shuangjiang]] • [[Lidong]] • [[Xiaoxue]] • [[Daxue]] • [[Dongzhi]] • [[Xiaohan]] • [[Dahan]] • [[Sontermyn]] • [[Pentade]] • [[Feng shui]] • [[Qi]] lgdh1qxl2kos91nbsofk2yg5ccclaaz 0 99582 2893790 2821788 2026-04-14T07:22:44Z Kwamikagami 10476 2893790 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|(706765) 2010 TK₇}} {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #FFFFC0 | name = 2010 TK₇ | symbol = | image = [[Lêer:PIA14405-full crop.jpg|220px]] | caption = Die asteroïede 2010 TK₇ (in groen sirkel) afgeneem deur die Wide-field Infrared Survey Explorer. | discovery = no | physical_characteristics = yes | mp_category = Aarde-trojaan | orbit_ref = <ref name=jpldata>{{cite web |type=2010-10-31 last obs |title=JPL Small-Body Database Browser: 2010 TK7 |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=3548081 |access-date=17 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110807052304/http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=3548081 |archive-date=7 Augustus 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | epoch = | semimajor = 1,0002487 AE | perihelion = 0,809410 AE | aphelion = 1,1910871 AE | eccentricity = 0,190791 | period = 365,3932 d. (1,0003921 jr. | inclination = 20,8823° | asc_node = 96,5283° | arg_peri = 45.8527° | mean_anomaly = 251,4032° | dimensions = ~300 m<ref name=Choi>{{cite web |last1=Choi |first1=Charles Q. |title=First Asteroid Companion of Earth Discovered at Last |url=http://www.space.com/12443-earth-asteroid-companion-discovered-2010-tk7.html |date=27 Julie 2011 |publisher=Space.com |access-date=27 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090559/https://www.space.com/12443-earth-asteroid-companion-discovered-2010-tk7.html |archive-date=27 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | density = | surface_grav = | magnitude=20,8 (wanneer naby Aarde) tot 23,6 | abs_magnitude = 20,8<ref name=jpldata /> }} '''(706765) 2010 TK₇''' is die eerste [[Trojaan (sterrekunde)|Aarde-trojaan]] wat ontdek is; die [[asteroïde]] lê voor die [[Aarde]] in sy [[wentelbaan]] om die [[Son]].<ref name=Connors>{{cite journal |last1=Connors |first1=Martin |last2=Wiegert |first2=Paul |last3=Veillet |first3=Christian |title=Earth’s Trojan asteroid |date=27 Julie 2011 |journal=Nature |volume=475 |issue=7357 |pages=481–483 |doi=10.1038/nature10233 |accessdate=2011-07-27 |url=http://www.nature.com/nature/journal/v475/n7357/full/nature10233.html |bibcode = 2011Natur.475..481C |pmid=21796207}}</ref><ref name="WISE">[http://www.nasa.gov/mission_pages/WISE/news/wise20110727.html NASA's WISE Mission Finds First Trojan Asteroid Sharing Earth's Orbit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170502055548/https://www.nasa.gov/mission_pages/WISE/news/wise20110727.html |date= 2 Mei 2017 }}. Nasa.gov. URL besoek op 2011-07-29.</ref> [[Trojaan (sterrekunde)|Trojane]] kan die beste beskryf word as ’n voorwerp by ’n [[Lagrange-punt]] (’n stabiele ligging waar [[swaartekrag]] en [[middelpuntvliedende krag]]te mekaar balanseer) 60&nbsp;grade voor of agter ’n groot wentelende liggaam, in ’n soort 1:1-verhouding van wentelperiodes. Sulke voorwerpe is vroeër ontdek in die wentelbane van [[Mars (planeet)|Mars]], [[Jupiter]], [[Neptunus]] en die [[Saturnus]]-mane [[Tethis (maan)|Tethis]] en [[Dione (maan)|Dione]]. [[Beeld:Illustration of Trojan Asteroid 2020 XL5.jpg|links|thumb|220px|'n Illustrasie van {{mp|2010 TK|7}}.<ref>{{cite news|title=Data from NSF's NOIRLab Show Earth Trojan Asteroid Is the Largest Found|url=https://noirlab.edu/public/news/noirlab2205/|access-date=27 January 2023}}</ref>]] [[Beeld:Lagrange points2.svg|duimnael|links|220px|Die illustrasie wys die Aarde se Lagrange-punte (nie volgens skaal nie); die ovale om L₄ en L₅ wys die moontlike bane van trojane.]] 2010&nbsp;TK₇ het ’n deursnee van sowat 300&nbsp;m.<ref name=Choi /> Sy pad wissel om die Son-Aarde se L₄-punt (60&nbsp;grade voor die Aarde), en beweeg elke sowat 400&nbsp;jaar tussen sy naaste afstand aan die Aarde en sy naaste afstand aan die L₃-punt (180&nbsp;grade van die Aarde af). Die asteroïde is in Oktober 2010 ontdek deur die NEOWISE-span sterrekundiges met behulp van [[Nasa]] se Wide-field Infrared Survey Explorer (WISE).<ref name="test">{{cite web |last=Keys |first=Sonia |title=MPEC 2010-T45 : 2010 TK7 |work= Minor Planet Electronic Circular |publisher=IAU Minor Planet Center |date=7 Oktober 2010 |url=http://www.minorplanetcenter.net/mpec/K10/K10T45.html |access-date=31 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201160920/https://minorplanetcenter.net/mpec/K10/K10T45.html |archive-date=1 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Eienskappe == 2010 TK₇ het ’n [[Absolute magnitude|absolute ligsterkte]] van sowat 20,8&nbsp;magnitude.<ref name=jpldata /> As die [[albedo]] as 0,1 aanvaar word, is die geraamde deursnee sowat 300&nbsp;m.<ref name=Connors /> Geen [[spektraallyn|spektraaldata]] is nog bekend om sy samestelling vas te stel nie. Die asteroïde sal ’n oppervlakswaartekrag hê van minder as ’n 20&nbsp;000ste dié van die Aarde. Toe dit ontdek is, het dit elke 365,389&nbsp;dae ’n wentelbaan om die Son voltooi, in vergelyking met die Aarde se 365,256&nbsp;dae. Sy langtermyn-wentelperiode sal egter met die Aarde s’n ooreenstem solank hy in sy huidige posisie bly. In sy eksentrieke wentelbaan (e&nbsp;= 0,191) wissel 2010&nbsp;TK₇ se afstand van die Son af jaarliks tussen 0,81 en 1,19 [[astronomiese eenhede]] (AE).<ref name=Connors /> Sy wentelvlak vorm ’n hoek van sowat 21&nbsp;grade met die vlak van die [[sonnebaan]]. Trojane bly nie reg by die Lagrange-punte nie, maar beweeg verder en nader daaraan. Dit neem 2010&nbsp;TK₇ altesaam 395&nbsp;jaar om ’n siklus (heen en weer) te voltooi. Die pad wat die asteroïde beweeg, vorm so ’n lang ovaal dat hy hom soms amper aan die teenoorgestelde kant van die Son as die Aarde bevind. Hy kom nooit nader as 20&nbsp;miljoen&nbsp;km van die Aarde af nie; dit is meer as 50 keer die afstand na die [[maan]]. In 2010/2011 was 2010&nbsp;TK₇ by sy naaste punt aan die Aarde,<ref name=Connors /> wat help lei het tot sy ontdekking. Die asteroïde se wentelbaan het chaotiese eienskappe, wat langtermynvoorspellings bemoeilik. Voor [[500]]&nbsp;n.C. kon dit by die Son-Aarde se L₅-punt (60&nbsp;grade agter die Aarde) voorgekom het, voordat dit via L₃ na L₄ gespring het. == Verwysings == {{Verwysings|2}} * {{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-14307987|title=Trojan asteroid seen in Earth's orbit by Wise telescope|publisher= [[BBC News]]|date=2011-07-28|accessdate=2011-07-29|first=Jonathan |last= Amos}} == Eksterne skakels == * [http://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=2010+TK7&commit=Show 2010 TK₇ in die MPC-databasis] * [http://www.nasa.gov/mission_pages/WISE/news/wise20110727vid.html Nasa-animasie van 2010 TK₇ se beweging] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:2010 TK7|Engelse Wikipedia]] {{DEFAULTSORT:TK7}} [[Kategorie:Nabyaarde-asteroïede]] [[Kategorie:Aardtrojane|TK7]] 65wo0vkv5l2wnn2pmfty85paibyjy8u 0 102059 2893799 2374766 2026-04-14T09:03:19Z Aliwal2012 39067 2893799 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Vaal Reefs | ander_naam = | nedersetting_tipe = Myndorp | beeld_stadsilhoeët = Wikimania by Rehman - 2018-07-17 - A001 - Precon.jpg | beeldbyskrif = Lugfoto van Vaal Reefs-goudmyn.<br/>Erkenning aan [[:en:User:Rehman|Rehman Abubakr]], Wikimania 2018. | duimdrukkeretiketposisie= onderkant | latd = 26 |latm = 55 |lats = 44 | longd = 26 |longm = 44 |longs = 10 | provinsie = Noordwes | distrik = Dr. Kenneth Kaunda | munisipaliteit = Matlosana | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2001>[http://census2001.adrianfrith.com/place/61919 Vaal Reefs] tydens die 2001-Sensus.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 6.15 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 11345 | bevolking_soos_op = 2001 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2001/> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2001/> | persent_swart = 94.8% | persent_kleurling = 0.2% | persent_asiër = | persent_wit = 5.0% | persent_ander = <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2001/> | demographics2_title1 = [[Xhosa]] | demographics2_info1 = 34.7% | demographics2_title2 = [[Sotho]] | demographics2_info2 = 26.1% | demographics2_title3 = [[Tswana]] | demographics2_info3 = 14.3% | demographics2_title4 = [[Tsonga]] | demographics2_info4 = 6.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 18.9% | poskode = | poskode2 = | skakelkode = 018 | sensuskode = | webwerf = }} '''Vaal Reefs''' is 'n myndorp met 'n gouddraende rif wat naby die dorp [[Orkney, Noordwes|Orkney]] in die [[Dr. Kenneth Kaunda-distriksmunisipaliteit]] in die [[Noordwes]]provinsie, in [[Suid-Afrika]] ontgin word. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC40}} [[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]] 3rdw3wbo5c89nq5e8h9lzor4zz1zj0p 2893801 2893799 2026-04-14T09:37:24Z Aliwal2012 39067 uitgebrei uit Britse wiki (met verwysings) 2893801 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Vaal Reefs | ander_naam = | nedersetting_tipe = Myndorp | beeld_stadsilhoeët = Wikimania by Rehman - 2018-07-17 - A001 - Precon.jpg | beeldbyskrif = Lugfoto van Vaal Reefs-goudmyn.<br/>Erkenning aan [[:en:User:Rehman|Rehman Abubakr]], Wikimania 2018. | duimdrukkeretiketposisie= onderkant | latd = 26 |latm = 55 |lats = 44 | longd = 26 |longm = 44 |longs = 10 | provinsie = Noordwes | distrik = Dr. Kenneth Kaunda | munisipaliteit = Matlosana | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2001>[http://census2001.adrianfrith.com/place/61919 Vaal Reefs] tydens die 2001-Sensus.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 6.15 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 11345 | bevolking_soos_op = 2001 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2001/> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2001/> | persent_swart = 94.8% | persent_kleurling = 0.2% | persent_asiër = | persent_wit = 5.0% | persent_ander = <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2001/> | demographics2_title1 = [[Xhosa]] | demographics2_info1 = 34.7% | demographics2_title2 = [[Sotho]] | demographics2_info2 = 26.1% | demographics2_title3 = [[Tswana]] | demographics2_info3 = 14.3% | demographics2_title4 = [[Tsonga]] | demographics2_info4 = 6.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 18.9% | poskode = | poskode2 = | skakelkode = 018 | sensuskode = | webwerf = }} '''Vaal Reefs''' is 'n myndorp met 'n gouddraende rif wat naby die dorp [[Orkney, Noordwes|Orkney]] in die [[Dr. Kenneth Kaunda-distriksmunisipaliteit]] in die [[Noordwes]]provinsie, in [[Suid-Afrika]] ontgin word. Die dorp Orkney is die tuiste van 'n groot goudmynbou-operasie wat oorspronklik besit is deur [[AngloGold Ashanti]], 'n maatskappy wat oorspronklik in 1944 onder die naam Vaal Reefs Exploration and Mining Company Limited opgerig is.<ref name=aga>{{cite web|title=Group information|url=http://www.anglogold.com/subwebs/informationforinvestors/reports08/annualreport08/files/group_info.pdf|publisher=AngloGold Ashanti Limited|access-date=27 August 2014}}</ref> == Mynramp == In 'n mynongeluk op 10 Mei 1995 het 104 mynwerkers gesterf. 'n Ondergrondse lokomotief het in 'n hysbakskag aan die rand van vlak 56 geval, 1 676 meter (5 499 voet) onder die oppervlak, op die hysbakhok beland en veroorsaak dat dit 460 meter (1 510 voet) na die bodem geval het.<ref>{{cite web|title=104 miners are crushed to death when an elevator carrying gold miners plunges to the bottom of a Vaal Reefs mineshaft near Orkney|url=http://www.sahistory.org.za/dated-event/104-miners-are-crushed-death-when-elevator-carrying-gold-miners-plunges-bottom-vaal-reef|publisher=South African History Online|access-date=27 August 2014}}</ref><ref name=indep>{{cite web|title=Locomotive crushes 105 gold miners|url=https://www.independent.co.uk/news/world/locomotive-crushes-105-gold-miners-1619145.html|publisher=The Independent|access-date=27 August 2014}}</ref> Dit is die dodelikste hysbakramp ooit.<ref>[http://www.miningweekly.com/print-version/vaal-reefs-tragedy-commemorated-2005-05-10 Vaal Reefs Tragedy Commemorated]</ref> Hierdie tragedie het twee belangrike veranderinge in die mynbedryf teweeggebring: Die onmiddellike implementering van 'n nuwe Wet op Gesondheid en Veiligheid en aandeelhouers wat vergoeding aan oorlede werkers se afhanklikes moet betaal. In hierdie geval het 431 afhanklikes begunstigdes van die Vaal Reefs Disaster Trust geword. Hulle woon regoor Suid-Afrika (114), Lesotho (219), Mosambiek (54), Botswana (31) en Eswatini (13) (of het gewoon).<ref>{{Cite web |url=http://vrdt.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=47&Itemid=27 |title=About Vaal Reefs Disaster Trust |access-date=11 June 2015 |archive-date=27 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627100825/http://vrdt.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=47&Itemid=27 |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC40}} [[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]] 7rhh3l9nmjpp0orl50b1r3dg5oja2j0 2893802 2893801 2026-04-14T09:42:45Z Aliwal2012 39067 dooie skakel verwyder 2893802 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Vaal Reefs | ander_naam = | nedersetting_tipe = Myndorp | beeld_stadsilhoeët = Wikimania by Rehman - 2018-07-17 - A001 - Precon.jpg | beeldbyskrif = Lugfoto van Vaal Reefs-goudmyn.<br/>Erkenning aan [[:en:User:Rehman|Rehman]], Wikimania 2018. | duimdrukkeretiketposisie= onderkant | latd = 26 |latm = 55 |lats = 44 | longd = 26 |longm = 44 |longs = 10 | provinsie = Noordwes | distrik = Dr. Kenneth Kaunda | munisipaliteit = Matlosana | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2001>[http://census2001.adrianfrith.com/place/61919 Vaal Reefs] tydens die 2001-Sensus.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 6.15 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 11345 | bevolking_soos_op = 2001 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2001/> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2001/> | persent_swart = 94.8% | persent_kleurling = 0.2% | persent_asiër = | persent_wit = 5.0% | persent_ander = <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = <ref name=census2001/> | demographics2_title1 = [[Xhosa]] | demographics2_info1 = 34.7% | demographics2_title2 = [[Sotho]] | demographics2_info2 = 26.1% | demographics2_title3 = [[Tswana]] | demographics2_info3 = 14.3% | demographics2_title4 = [[Tsonga]] | demographics2_info4 = 6.0% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 18.9% | poskode = | poskode2 = | skakelkode = 018 | sensuskode = | webwerf = }} '''Vaal Reefs''' is 'n myndorp met 'n gouddraende rif wat naby die dorp [[Orkney, Noordwes|Orkney]] in die [[Dr. Kenneth Kaunda-distriksmunisipaliteit]] in die [[Noordwes]]provinsie, in [[Suid-Afrika]] ontgin word. Die dorp Orkney is die tuiste van 'n groot goudmynbou-operasie wat oorspronklik besit is deur [[AngloGold Ashanti]], 'n maatskappy wat oorspronklik in 1944 onder die naam Vaal Reefs Exploration and Mining Company Limited opgerig is.<ref name=aga>{{cite web|title=Group information|url=http://www.anglogold.com/subwebs/informationforinvestors/reports08/annualreport08/files/group_info.pdf|publisher=AngloGold Ashanti Limited|access-date=27 August 2014}}</ref> == Mynramp == In 'n mynongeluk op 10 Mei 1995 het 104 mynwerkers gesterf. 'n Ondergrondse lokomotief het in 'n hysbakskag aan die rand van vlak 56 geval, 1 676 meter (5 499 voet) onder die oppervlak, op die hysbakhok beland en veroorsaak dat dit 460 meter (1 510 voet) na die bodem geval het.<ref name=indep>{{cite web|title=Locomotive crushes 105 gold miners|url=https://www.independent.co.uk/news/world/locomotive-crushes-105-gold-miners-1619145.html|publisher=The Independent|access-date=27 August 2014}}</ref> Dit is die dodelikste hysbakramp ooit.<ref>[http://www.miningweekly.com/print-version/vaal-reefs-tragedy-commemorated-2005-05-10 Vaal Reefs Tragedy Commemorated]</ref> Hierdie tragedie het twee belangrike veranderinge in die mynbedryf teweeggebring: Die onmiddellike implementering van 'n nuwe Wet op Gesondheid en Veiligheid en aandeelhouers wat vergoeding aan oorlede werkers se afhanklikes moet betaal. In hierdie geval het 431 afhanklikes begunstigdes van die Vaal Reefs Disaster Trust geword. Hulle woon regoor Suid-Afrika (114), Lesotho (219), Mosambiek (54), Botswana (31) en Eswatini (13) (of het gewoon).<ref>{{Cite web |url=http://vrdt.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=47&Itemid=27 |title=About Vaal Reefs Disaster Trust |access-date=11 June 2015 |archive-date=27 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627100825/http://vrdt.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=47&Itemid=27 |url-status=dead }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC40}} [[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]] r7hzcucpum1d78p8f5k6vo1m7wfhd2n 0 102061 2893789 1795635 2026-04-14T07:20:44Z Aliwal2012 39067 2893789 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Doringkruin | ander_naam = | nedersetting_tipe = Voorstad | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | duimdrukkeretiketposisie= onderkant | latd = 26 |latm = 48 |lats = 54 | longd = 26 |longm = 41 |longs = 18 | provinsie = Noordwes | distrik = Dr. Kenneth Kaunda | munisipaliteit = Matlosana | stigtingsdatum = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 22.1% | persent_kleurling = 0.8% | persent_asiër = 0.7% | persent_wit = 76.1% | persent_ander = 0.3% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Afrikaans]] | demographics2_info1 = 73.2% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 8.9% | demographics2_title3 = [[Tswana]] | demographics2_info3 = 7.4% | demographics2_title4 = [[Sotho]] | demographics2_info4 = 4.7% | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 5.8% | poskode = 2576 | poskode2 = 2571 | skakelkode = 018 | sensuskode = 677005 | webwerf = }} '''Doringkruin''' is 'n voorstad of buurt van [[Klerksdorp]] in die [[Noordwes]]provinsie van [[Suid-Afrika]]. == Sien ook == * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC40}} [[Kategorie:Nedersettings in Noordwes]] 9g9iml6iqio3527cq2ich9wybc154wo 0 107621 2893518 2841472 2026-04-13T13:32:07Z ~2026-22884-29 206173 2893518 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Brendan Peyper | beeld = | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{GDEO|1996|8|7}} | geboorteplek = [[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Popmusiek | beroep = Sanger | instrument = Stem, kitaar | jare_aktief = 2015 – hede | etiket = | assosiasies = | webwerf = {{URL|http://brendanpeyper.com}} | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Brendan Peyper''' (gebore 7 Augustus 1996) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[sanger]] en akteur.<ref>{{cite web|archive-url=https://archive.ph/20160307220518/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2015/05/07/7/bmbrendanpeyper_24_0_212567892.html|url=http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2015/05/07/7/bmbrendanpeyper_24_0_212567892.html|title=Verkies kitaar bo tokse|work=[[Volksblad]]|date=7 Mei 2015|archive-date= 7 Maart 2016|first=Elsje|last=Waldeck|access-date=20 Februarie 2016|url-status=live}}</ref> Sy debuutalbum, ''[[Stop, wag, bly nog 'n bietjie]]'' word in 2015 vrygestel. Sy tweede album, ''[[Hy loop oop]]'', verskyn in 2017. In 2018 word sy derde album, ''Dis nie sonde nie'', vrygestel. == Vroeë lewe en opvoeding == Peyper is op 7 Augustus 1996 in [[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]] gebore. Sy ouers is Vincent Peyper en Celesté Barnard. Peyper [[Matriek|matrikuleer]] in [[2014]] aan die [[Hoërskool Jim Fouché]] in Bloemfontein en studeer daarna klankingenieurswese aan die [[Universiteit van die Vrystaat]], maar staak sy studies om sy [[Sangkuns|sangloopbaan]] te bevorder. == ''Stop, wag, bly nog ’n bietjie'' (2015) == Peyper se [[Album (musiek)|debuutalbum]], ''[[Stop, wag, bly nog 'n bietjie]]'', is op [[9 Oktober]] [[2015]] vrygestel. Die treffers vanaf hierdie album sluit in: "Stop, wag, bly nog 'n bietjie", "Die perfekte een vir my" en "Tafelberg vir twee".<ref>{{Cite web|url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2015/06/16/OS/3/ewbrendanitunes_1749os_32_0_172256456.html|title=Plaasseun tref no. 9 op iTunes|work=[[Die Burger]]|date=7 Julie 2015|quote="Só lees die suksesverhaal van Brendan Peyper (18), die plaasseun van Bloemfontein, wie se musiekvideo van sy debuuttreffer, ''Stop, wag, bly nog ’n bietjie'', die eerste Afrikaanse musiekvideo nóg is wat so hoog op die iTunes-ranglys pryk."|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220112138/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2015/06/16/OS/3/ewbrendanitunes_1749os_32_0_172256456.html|archive-date=20 Februarie 2016|first=Elsje|last=Waldeck|access-date=20 Februarie 2016|url-status=dead}}</ref> Die musiekvideo vir "Stop, wag, bly nog 'n bietjie" ontvang 2 miljoen kyke op [[YouTube]].<ref>{{webverwysing|url=https://www.netwerk24.com/Sarie/Bekendes/Het-Jy-Gehoor/10-dinge-wat-jy-van-brendan-peyper-moet-weet-20170914|outeur=[[Sarie]]|datum=19 November 2018|titel=10 dinge wat jy van Brendan Peyper moet weet}}</ref><ref>[[YouTube]]. [https://www.youtube.com/watch?v=80C8PHyabK4 Brendan Peyper: Stop, wag, bly nog ’n bietjie]</ref> == ''Dis nie sonde nie'' (2018) == Brendan Peyper se derde ateljeelbum, ''Dis nie sonde nie'', verskyn in Oktober 2018. Die eerste enkelsnit vanaf hierdie album, "Jy laat dit maklik lyk", word onmiddellik die mees afgelaaide Afrikaanse liedjie op [[iTunes]] en betree ''[[Maroela Media]]'' se ''Top-20'' op 15 Oktober 2018 in die 20ste posisie.<ref name="maroela-2018" /> "Jy laat dit maklik lyk" beweeg boontoe tot op 17de plek in ''Maroela Media'' se ''Top-20'' van 23 Oktober 2018.<ref name="maroela-2018-2">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/musiek/karlien-van-jaarsveld-klim-die-maroela-media-top-20/ |work=[[Maroela Media]] |title=Karlien van Jaarsveld klim die Maroela Media Top-20 |date=23 Oktober 2018 |access-date=31 Oktober 2018 |first=Pieter |last=Cloete |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407042742/https://maroelamedia.co.za/vermaak/musiek/karlien-van-jaarsveld-klim-die-maroela-media-top-20/ |archive-date=7 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Diskografie == === Ateljeealbums === * 2015: ''[[Stop, wag, bly nog 'n bietjie]]'' * 2017: ''[[Hy loop oop]]'' * 2018: ''Dis nie sonde nie''<ref name="maroela-2018">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/musiek/corlea-is-no-1-op-maroela-media-top-20/ |work=[[Maroela Media]] |title=Corlea is no. 1 op Maroela Media Top-20 |date=15 Oktober 2018 |access-date=31 Oktober 2018 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602222934/https://maroelamedia.co.za/vermaak/musiek/corlea-is-no-1-op-maroela-media-top-20/ |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * 2020: ''Twintig20'' * 2022: ''Insomnia'' === Lewendige opnames === * 2017: ''Sinkplaat sessies'' === Versamelalbums === * 2017: ''Kersfees bekoor'' (met [[Elizma Theron]], [[Refentse]], Sean Butler, [[Elandré]], Ons Lieflinge, [[Nicholis Louw]], [[Ray Dylan]], en Liezel Pieters) === Enkelspelers === * 2015: "Tafelberg vir twee" * 2015: "Die perfekte een vir my" * 2015: "Stop, wag, bly nog 'n bietjie" * 2018: "Klim jou Everest" * 2018: "Jy Laat Dit Maklik Lyk" * 2018: "Maak Die Perde Los" * 2018: "Like a River Flows" * 2020: "Sterk Soos 'n Leeu" * 2020: "Lekker Op My Trekker" * 2021: "Dik en dun" * 2021: "Op jou spoor" * 2021: "Warm nog op" * 2021: "Warm nog op" * 2021: "Die Wolf" * 2021: "Nooit 'n Glas" * 2022: "Stop die wêreld ek wil afklim" * 2022: "Meisies Soos Jy" * 2022: "Meisies & Ouens Soos Jy (feat. Minke Brits)" * 2023: "Nee of Ja" * 2023: "Moegdans" * 2024: "Soen Soos Wat Jy Dans" * 2024: "Madelein" * 2024: "Plaaspop (Mullet Mix)" * 2024: "Jou Tipe Boer" * 2025: "Kyk" * 2025: “Brand” == Filmografie == * 2016: ''Sonskyn beperk'' == Toekennings en nominasies == {|class="wikitable plainrowheaders" |- ! Jaar ! Seremonie ! Toekenning ! Genomineer ! Resultate |- | 2016 | [[Suid-Afrikaanse Musiekpryse]]<ref>{{cite web |url=http://www.okayafrica.com/south-african-music-award-sama-2016-nominees/ |title=#SAMA22: The Nominees For The 2016 South African Music Awards (SAMAs) |date=21 April 2016 |access-date=2 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009123812/https://www.okayafrica.com/south-african-music-award-sama-2016-nominees/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=rooirose2>{{cite web |url=https://www.rooirose.co.za/brendan-peyper-maak-sy-perde-los/ |title=Brendan Peyper maak sý perde los! |access-date=16 Februarie 2020 |work=[[Rooi Rose]] |date=18 Februarie 2019 |first=Zoë |last=Salzwedel |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190616033332/https://www.rooirose.co.za/brendan-peyper-maak-sy-perde-los/ |archive-date=16 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | Beste Popalbum (Afrikaans) | Stop, wag, bly nog 'n bietjie | Genomineer |- | 2016 | [[Ghoema-musiektoekennings|Ghoema-toekennings]]<ref name=rooirose2 /> | Manlike Kunstenaar Van Die Jaar | Stop, wag, bly nog 'n bietjie | Genomineer |- | 2016 | [[Ghoema-musiektoekennings|Ghoema-toekennings]]<ref name=rooirose2 /> | Nuweling Van Die Jaar | Stop, wag, bly nog 'n bietjie | Genomineer |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{cite web|url=https://www.jacarandafm.com/breakfast-martin-bester/brendan-peyper-brings-heat-fridaylive/|title=Brendan Peyper brings the heat on #FridayLive|work=[[Jacaranda FM]]|accessdate=29 Junie 2018}} * {{cite web|url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/musiek/brendan-peyper-deel-dubbele-goeie-nuus/|title=Brendan Peyper deel dubbele goeie nuus|date=25 April 2018|work=[[Maroela Media]]|accessdate=2 September 2018}} == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikante]] == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|http://brendanpeyper.co.za/}} * {{IMDb|8304102}} * {{Facebook|BrendanPeyperMusiek}} * {{Twitter|BrendanPeyper}} * {{Instagram|brendan_peyper}} * [https://itunes.apple.com/za/artist/brendan-peyper/id978471867 Brendan Peyper] op [[Apple Music]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Peyper, Brendan}} [[Kategorie:Brendan Peyper| ]] [[Kategorie:Afrikaanse sangers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akteurs]] [[Kategorie:Alumni van Hoërskool Jim Fouché]] [[Kategorie:Geboortes in 1996]] [[Kategorie:Lewende mense]] 20bv3ievyd0r353ti1da9wxnlj2d34y 0 111040 2893797 2888333 2026-04-14T08:44:27Z AFM 21229 2893797 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fort Klapperkop-002.jpg|duimnael|Ingang na Fort Klapperkop met die vlag van die Transvaal wat op die dak wapper.]] [[Lêer:Fort Klapperkop.jpg|duimnael|Binnekant van Fort Klapperkop]] '''Fort Klapperkop''' en drie ander forte, naamlik [[Fort Schanskop]], [[Fort Wonderboompoort]] en [[Fort Daspoortrand]], is op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] rondom [[Pretoria]] gebou. == Ligging == Fort Klapperkop lê in die buurt [[Groenkloof]] en 3&nbsp;km oos van [[Fort Schanskop]]. Die doel daarmee was om die suidelike toegangsroetes van Pretoria teen 'n verrassingsaanval uit die goudvelde van die [[Witwatersrand]] te beskerm. == Konstruksie == Dieselfde ingenieurs, argitek, bou-aannemer en tegnici as by Fort Schanskop was by die oprigting van hierdie fort betrokke. By die oprigting van hierdie fort moes 22 000&nbsp;m³ grond verskuif word om plek te maak vir die versterkte kaserne en magasyn. Rondom die fort is 'n grag (sonder water) en 'n ophaalbrug. President [[Paul Kruger]] het die amptelike ingebruikneming op 15 Januarie 1898 waargeneem. == 20ste eeu == Op 5 Januarie 1900 het die Royal Scot Fusiliers die fort oorgeneem sonder dat enige weerstand gebied is. Tot 1951 is die fort vir militêre doeleindes gebruik, alhoewel dit reeds op 8 Julie 1938 tot monument verklaar is. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog|Eerste]] en die [[Tweede Wêreldoorlog]] is dit as ammunisiedepot gebruik. In die 1960's is die gebou deeglik gerestoureer en tot militêre museum omskep. 'n Suid-Afrikaanse Weermag-gedenkteken is op 31 Mei 1979 op die terrein onthul. Dit bestaan uit 'n beeld van 'n soldaat met 'n [[FN FAL-aanvalgeweer|R1-geweer]] en marmerborde met die name van soldate wat hulle lewens verloor het in militêre optrede. == Toekoms == In 2016 was daar sterk sprake dat die parlement dalk in die nabye toekoms van [[Kaapstad]] na Pretoria gaan skuif. Die stadsraad van Pretoria is van mening dat die terrein rondom die fort geskik is vir die oprigting van die nuwe parlementsgebou. == Naam == Die naam Klapperkop is ontleen aan die inheemse boom ''[[Strychnos spinosa]]'', in die volksmond bekend as die [[groenklapper]]. == Bibliografie == {{CommonsKategorie}} * Oberholster, J.J.: Die Historiese Monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} * [[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 4. Kaapstad: Nasou, 1971. {{ISBN|0-625-00320-9}} * Thomson, Barrie: The Forts of Pretoria - our vanishing history. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 38, nr. 2, Mei 1989 * www.afrikanergeskiedenis.co.za * [http://www.tshwane.gov.za/sites/tourism/Arts-Culture-and-Heritage/Pages/Fort-Klapperkop.aspx ''http://www.tshwane.gov.za''] {{Koördinate|25|46|49|S|28|12|36|O|region:ZA_type:landmark|aansig=titel}} {{DEFAULTSORT:Klapperkop, Fort}} [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboue en strukture in Pretoria]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] taa3ulhpyowivj28q9n6gl7p215blrd 0 114308 2893763 2887987 2026-04-14T05:37:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893763 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = Lieutenant Colonel | name = Arthur Owen Vaughan | honorific_suffix = DSO, OBE, DCM | image = Portrait of Arthur Owen Vaughan, 'Owen Rhoscomyl' (4671667) (cropped).jpg | alt = Portrait of Arthur Owen Vaughan | caption = Arthur Owen Vaughan, {{circa}} 1880 | birth_name = Robert Scowfield Mills | birth_date = {{Birth date|1863|9|6|df=y}} | birth_place = [[Southport]], [[Lancashire]], Engeland | death_date = {{SDEO|1919|10|15|1863|9|6}} | resting_place = St Thomas' Church, [[Rhyl]], [[Flintshire]] | other_names = Owen Rhoscomyl | occupation = Skrywer, soldaat | known_for = Waliese nasionalisme, skryfwerk | notable_works = ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' | spouse = Katharina Louisa (Katherine Lois) Geere | children = 4 | awards = [[Distinguished Service Order]], [[Order of the British Empire]], [[Distinguished Conduct Medal]] }} [[Luitenant-kolonel|Lt. Kolonel]] '''Arthur Owen Vaughan''', {{Post-nominale|country=GBR|size=100%|sep=,|DSO|OBE|DCM}} (6 September 1863 - 15 Oktober 1919), ook bekend deur sy skuilnaam '''Owen Rhoscomyl''', was 'n [[Engeland|Engels]]-gebore skrywer, soldaat en [[Wallis|Walliese]] nasionalis. Hy is gebore as '''Robert Scowfield Mills''' in England. Owen Rhoscomyl is beïnvloed deur sy Walliese ouma en het 'n noemenswaardige patriot vir Wallis en Wallise geskiedenis geword. In Suid-Afrika is Vaughan veral bekend vir die bydrae wat hy tot die Afrikaanse literatuurgeskiedenis gemaak het met sy, en sy vrou, Katherine Louisa Vaughan se boek ''Ou Hendrik se stories''. As Owen Rhoscomyl publiseer hy verskeie Engelse romans en geskiedkundige werke. == Vroeë lewe == Vaughan is gebore in [[Southport]], [[Lancashire]], maar het verhuis na [[Droylsden]], [[Lancashire]] waar hy groot geword het. In sy grootwordjare ervaar hy verskeie ontwrigtings wat veroorsaak dat hy uiteindelik by sy ouma (aan moederskant) in Wallis grootword. Sy ouers was Robert Mills en Jane Ann, die dogter van Joseph Scourfield. Sy vader is slegs 'n maand na sy geboorte, op [[16 Oktober]] [[1863]], in 'n industriële ongeluk oorlede.<ref name="samh" /> Sy moeder verhuis na [[Manchester]], waar sy weer trou. Daar is drie kinders uit haar tweede huwelik gebore, twee waarvan baie jonk dood is.<ref name="samh" /> Haar tweede man, Luke Etchells, is in [[1869]] oorlede<ref name="dowb" /> en sy moeder self is op [[5 Maart]] [[1869]] oorlede.<ref name="samh" /> In hierdie omstandighede word hy groot gemaak deur sy ouma aan moederskant, wat oorspronklik [[Tremeirchion]] in Noord-Wallis gebore is. Sy het begin om hom Owen te noem, na aanleiding van die Walliese held Owain Glendwr<ref name="samh" /> en hy ontwikkel in hierdie tyd 'n groot belangstelling in die Walliese geskiedenis, wat later in sy werke tot uiting sou kom. Hulle bly vir 'n ruk in die Vallei van Clwyd in Wallis. Op vyftienjarige leeftyd loop hy van die huis af weg en gaan per skip vanaf Portmadoc,<ref name="dowb" /> na [[Verenigde State van Amerika|Amerika]]<ref name="ref1" /> waar hy 'n cowboy word en ook prospekteerwerk doen vir myne in [[Colorado]], [[Wyoming]] en [[Montana]].<ref name="fh" /> == Militêre loopbaan == Hy keer terug na Engeland en sluit op [[15 Januarie]] [[1882]] as soldaat aan by die First Royal Dragoons regiment.<ref name="samh" /> Op hierdie tydstip van sy lewe staan hy bekend as Robert Milne.<ref name="fh" /> Hier word hy bevorder tot onder-korporaal en ontwerp as entrepreneur 'n visier vir 'n masjiengeweer en 'n soldatemantel.<ref name="samh" /> Sy drome van groot rykdom as gevolg van sy uitvindings verdwyn wanneer hy gedwing word om uit die weermag te bedank omdat hy gebruik gemaak het van 'n Franse agent.<ref name="samh" />  Hy bedank dus in [[1890]] uit die weermag, waarna hy vir etlike jare die metgesel is van die sewentigjarige Elizabeth Anne Surtees-Allnat en in huise in [[Hereford]] en [[Conway|Conwy]] in Wallis woon.<ref name="fh" /> Vanaf [[1895]] skryf hy etlike romans onder die skuilnaam [[Owen Rhoscomyl]]. Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] in [[1899]] staan hy bekend as Arthur Owen Vaughan en wil hy weer by die Britse weermag aansluit, maar word afgekeur.<ref name="samh" /> Op eie koste en inisiatief gaan hy dan na [[Kaapstad]], waar hy toegelaat word tot die Rimington’s Guides en in hierdie regiment tot sersant bevorder word.<ref name="samh" /> Hy neem deel aan die veldslae by [[Belmont]], [[Modderrivier]], Magersfontein, die ontsetting van [[Kimberley]], [[Paardeberg]], Diamond Hill, [[Johannesburg]], Driefontein en [[Belfast, Mpumalanga|Belfast]]. In [[1901]] ontvang hy die gesogte Distinguished Conduct Medal (DCM) vir dapperheid naby [[Reitz]] in die [[Vrystaat]], waar hy onder hewige vyandelike vuur 'n soldaat red wat onder sy perd vasgepen was nadat die perd op die walle van die rivier doodgeskiet is.<ref name="fh" /> Wanneer die regiment in 1901 ontbind sluit hy aan by Damant’s Horses en daarna by die Canadian Scouts, wat gelei is deur A.L. Howard. In sy tyd in hierdie regiment word hy tot kaptein bevorder.<ref name="samh" /> Vaughan het in verskeie perderuitersmagte gedien, hoofsaaklik<ref name=Zeil /> in "Rimington's Guides" en hul opvolgereenheid "Damant's Horse". As deel van hierdie eenheid is hy betrokke by verskeie veldslae (o.a. [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]], [[Modderrivier]] en [[Belmont]])  en ontsettings (o.a. [[Johannesburg]], [[Paardeberg]] en [[Kimberley]]).<ref name="samh" /> Hy is ook in hierdie tyd genoem vir dapperheid onder skoot en die DCM bekroon.<ref name="London-Gazette-27359" /> In October 1901 sluit hy aan by "Ross's Canadian Scouts", 'n anti-[[Boer Kommandos|Boer kommando]] eenheid wat voorheen gelei is deur [[Arthur L. Howard]],<ref name=Zeil/> waarin Vaughan die rang van kaptein bereik het.<ref name="anw" /> Toe die Eerste Wêreldoorlog in Augustus 1914 uitgebreek het, was Vaughan prominent in die werwing van 'n nuwe regiment in Suid-Wallis, die "Welsh Horse Yeomanry", in die hoop – tevergeefs, soos dit geblyk het – om bevel te kry. Tydelike Lt.-Kol. Vaughan van die Arbeidskorps is bekroon met die [[Distinguished Service Order|DSO]] in die [[1919 New Year Honours]].<ref name="London-Gazette-31092" /> Vaughan sit sy loopbaan as soldaat tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] voort. Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook na sy dood die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> == Literêre loopbaan en latere lewe == [[Lêer:Grave of Arthur Owen Vaughan DSO, DCM, OBE.jpg|duimnael|Graf van Lt Kol. A. O. Vaughan DSO, DCM, OBE, in Rhyl]] Terwyl hy in [[Suid-Afrika]] was, ontmoet hy die boeremeisie Katherine Louisa de Geere. Hulle trou in die geheim, sonder die toestemming van haar ouers op [[21 Desember]] [[1900]], aan die oewer van die [[Vaalrivier]] naby [[Parys, Vrystaat|Parys]]<ref name="samh" /><ref name=Zeil/><ref name="dowb" /> Na die einde van die oorlog in [[1902]] keer hy saam met sy vrou terug na Engeland. In 1905 het hy sy beroemdste werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' voltooi, wat gekyk het na die bydrae van die Walliese volk tot die groei van die [[Britse Ryk]]. In hierdie tyd skryf hy meestal onder die skuilnaam Owen Rhoscomyl, wat hy aflei van Rho(bert) Sco(urfield) Myl(ne), die Mylne synde die Middel-Engelse woord vir “mill”.<ref name="dowb" /> Hy skryf en organiseer die National Pageant of Wales in [[1909]], 'n opvoering van die Walliese geskiedenis.<ref name="Gwales">Gwales: http://www.gwales.com/goto/biblio/en/9781848510357/</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in [[1914]] stig hy die Welsh Horse Regiment, maar word nie toegelaat om bevelvoerder hiervan te wees nie, waarna hy as majoor by die Nortthumberland Fusiliers aansluit.<ref name="fh" /> Hy dien ook as offisier by verskeie eenhede aan die Westerse Front, insluitende die 21st Division Cyclists en Kings Own Yorkshire Light Infantry<ref name="samh" /> en is persoonlike intelligensie-agent vir die Walliese Minister van Oorlog David Lloyd George, wat in [[1916]] Eerste Minister geword het.<ref name="fh" /> In [[1917]] begin sy gesondheid swakker word en hy dien as tydelike kolonel in die Arbeidskorps.<ref name="fh" /> Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook [[postuum]] aan hom die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> In 1906 het hy die roman ''Old Fireproof'' geskryf, gevolg deur ''Vronina'' (1906) en ''Lone Tree Lode'' (1913). Hy was 'n lid van die [[Legion of Frontiersmen]]. In 1909 het Vaughan die "National Pageant of Wales" geskrewe, behou by [[Cardiff Castle]]. In 1911 het hy die "National Pageant" by die [[Investiture of the Prince of Wales]] in [[Caernarfon Castle|Carnarvon Castle]] geskrewe.<ref name=Zeil/> Hy en sy vrou het vier kinders, Rhys (wat later na [[Kanada]] emigreer), Olwen, Nest en Emrys Llewellyn. Sy vrou, wat later Catherine genoem word, is in [[1927]] in Penarth oorlede. Arthur Owen Vaughan is op [[15 Oktober]] 1919 in 'n hospitaal in [[Londen]] aan lewerkanker oorlede.<ref name="fh" /> == Nalatenskap == Na sy dood word 'n fonds gestig 'n gedenkteken vir sy graf te bou ter ere van sy Walliese patriotisme in die St Thomas-kerk, [[Rhyl]], [[Flintshire]]. Hierdie fonds word georganiseer deur Edward James, Londen korrespondent van die Western Mail. Na omstredenheid wag hulle tot na die dood van sy weduwee en rig dan twee grafstene by sy graf in Rhyl, Flintshire op, een vir Kolonel Vaughan en een vir Owen Rhoscomyl. Twee kopstene merk sy graf: 'n [[Imperial War Graves Commission]] kopsteen onder die naam, Lt Col A. O. Vaughan,<ref name="cwgc" /> met die kenteken van die "King's Own Yorkshire Light Infantry" en 'n [[Keltiese kruis]] ter ere van sy prestasies vir die Walliesers<ref name=Zeil/> onder sy skuilnaam Owen Roscomyl.<ref name=Zeil/> === In Suid-Afrika === Vaughan en sy vrou word in feitlik alle [[Afrikaans]]e literatuurgeskiedenisse genoem weens hulle boek ''Ou Hendrik se stories'', wat een van die heel eerste [[Afrikaans]]e boeke is met [[dier]]beelding. Dit is gebaseer op die vertellings van Ou Hendrik en sluit daarom ook aan by die inheemse [[volkskuns]]. Die belang van Katherine Louisa en Arthur Owen Vaughan vir die Afrikaanse letterkunde is opgesluit in die boek ''Old Hendrik’s tales'', wat in [[1904]] in Engels gepubliseer word onder die naam Arthur Owen Vaughan met illustrasies deur J.A. Shepherd. Hierdie is diereverhale uit die volkskuns, soos vermoedelik aan Katherine in [[Suid-Afrika]] vertel deur 'n inheemse inwoner (moontlik 'n [[Griekwas (stam)|Griekwa]]) met die naam Hendrik. Die stories verklaar onder meer hoekom bobbejaan se stert so krom is, hoekom skilpad nie hare het nie en hoekom jakkals 'n oorlogdans gedans het en ander mistieke dierverhale wat waarskynlik oor geslagte heen oorvertel is. Later is dit in [[Nederlands]] verwerk (waarskynlik deur Katherine Louisa), met Hendrik se woorde in Afrikaans soos hy dit oorspronklik oorvertel het en dit word gepubliseer onder die titel ''Ou Hendrik z’n stories''. Hierdie is dus een van die vroegste voorbeelde van dierestories in Afrikaans, wat later deur skrywers soos G.R. von Wielligh, [[G.C. en S.B. Hobson]] en ander nagevolg sou word. Arthur skryf verskeie romans en twee geskiedenisse van Wallis en sy mense, ''Flame-bearers of Welsh history'' en die breër opgesette ''The matter of Wales''. Hierdie boeke kry egter nie die stempel van goedkeuring van professionele historici nie.<ref name="dowb" /> == Publikasies == [[Lêer:Flame-bearers of Welsh History Owen Rhoscomyl 00.jpg|duimnael|Titelblad van sy werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'']] {| class="wikitable" !Jaar !Titel !Notas |- |1895 |The Jewel of Ynys Galon | |- |1896 |Battlement and Tower | |- |1897 |The White Rose of Arno | |- |1898 |The Shrouded Face | |- |1899 |''Y Rhosin Du'' | |- |1902 |''The Lady of Castell March'' | |- |1904 |''Old Hendrik's Tales'' |mede-geskryf met sy vrou K. L. Vaughan |- |1905 |Flame-Bearers of Welsh History | |- |1906 |Old Fireproof | |- |1907 |Dewi ''Saint'', St. David |saam met eerw. J.E. Davies |- |1907 |Sweet Rogues | |- |1907 |Vronina | |- |1908 |''Ou Hendrik se Stories'' (''Ou Hendrik z’n stories)'' |vertaal na Nederlands |- |1908 |Isle Raven <ref name="Isle Raven" /> | |- |1908 |A Scout's Story | |- |1912 |The children of Don |saam met lord Howard de Walden |- |1913 |Lone tree lode | |- |1913 |The Matter of Wales | |- |1904-1909 |''Numerous short stories'' | |} == Sien ook == * [[K.L. en A.O. Vaughan]] (besig om met hierdie artikel te versmelt) == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde”Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe1969 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 === Internet === * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CLWYD/2009-04/1239432619{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/DYFED/2009-04/1239639424{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Archiver: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/GLAMORGAN/2006-03/1143555745{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Isle Raven">{{cite journal|title=Review: ''Isle Raven'' by Owen Vaughan|journal=[[Athenaeum (British magazine)|The Athenaeum]]|number=4196|pages=380|date=28 March 1908|url=https://books.google.com/books?id=XSI5AQAAIAAJ&pg=PA380|last1=Buckingham|first1=James Silk|last2=Sterling|first2=John|last3=Maurice|first3=Frederick Denison|last4=Stebbing|first4=Henry|last5=Dilke|first5=Charles Wentworth|last6=Hervey|first6=Thomas Kibble|last7=Dixon|first7=William Hepworth|last8=MacColl|first8=Norman|last9=Rendall|first9=Vernon Horace|last10=Murry|first10=John Middleton}}</ref> <ref name="ref1">''The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales''. [[John Davies (historian)|John Davies]], [[Nigel Jenkins]], Menna Baines and Peredur Lynch (2008) University of Wales Press p. 558 {{ISBN|978-0-7083-1953-6}}</ref> <ref name=Zeil>A. L. von Zeil, ''Battle Scars and Dragon Tracks'' 2010 {{ISBN|978-0-620-46322-5}}</ref> <ref name="London-Gazette-27359">{{London Gazette | issue = 27359 | date = 27 September 1901 | page = 6330 }} </ref> <ref name="London-Gazette-31092">{{London Gazette | issue = 31092 | date = 31 December 1918 | page = 17 | supp = y }}</ref> <ref name="anw">[http://www.archivesnetworkwales.info/cgi-bin/anw/search2?coll_id=521&inst_id=1&term=Authors%2C%20English%20language%20%7C%20Wales Archive Network Wales]</ref> <ref name="samh">{{Cite web|url=http://www.samilitaryhistory.org/16/c16febne.html|title=FEBRUARY 2016 newsletter - Cape Town - South African Military History Society|website=www.samilitaryhistory.org|access-date=2017-08-24}}</ref> <ref name="fh">Frontiersmen Historian: http://www.frontiersmenhistorian.info/motto.htm</ref> <ref name="dowb">Dictionary of Welsh Biography: http://yba.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html</ref> <ref name="cwgc">{{CWGC|id=671441|name=Arthur Owen Vaughan}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://wbo.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html ''The National Library of Welsh Biography''] * {{Gutenberg author | id=36107| name=Arthur Owen Vaughan}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur Owen Vaughan |sopt=t}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rhoscomyl, Owen}} [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1919]] exnx1wl21sl1fg7w2853wpwwgl8ks6m 2893764 2893763 2026-04-14T05:38:21Z Oesjaar 7467 /* Vroeë lewe */ Verbeter 2893764 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = Lieutenant Colonel | name = Arthur Owen Vaughan | honorific_suffix = DSO, OBE, DCM | image = Portrait of Arthur Owen Vaughan, 'Owen Rhoscomyl' (4671667) (cropped).jpg | alt = Portrait of Arthur Owen Vaughan | caption = Arthur Owen Vaughan, {{circa}} 1880 | birth_name = Robert Scowfield Mills | birth_date = {{Birth date|1863|9|6|df=y}} | birth_place = [[Southport]], [[Lancashire]], Engeland | death_date = {{SDEO|1919|10|15|1863|9|6}} | resting_place = St Thomas' Church, [[Rhyl]], [[Flintshire]] | other_names = Owen Rhoscomyl | occupation = Skrywer, soldaat | known_for = Waliese nasionalisme, skryfwerk | notable_works = ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' | spouse = Katharina Louisa (Katherine Lois) Geere | children = 4 | awards = [[Distinguished Service Order]], [[Order of the British Empire]], [[Distinguished Conduct Medal]] }} [[Luitenant-kolonel|Lt. Kolonel]] '''Arthur Owen Vaughan''', {{Post-nominale|country=GBR|size=100%|sep=,|DSO|OBE|DCM}} (6 September 1863 - 15 Oktober 1919), ook bekend deur sy skuilnaam '''Owen Rhoscomyl''', was 'n [[Engeland|Engels]]-gebore skrywer, soldaat en [[Wallis|Walliese]] nasionalis. Hy is gebore as '''Robert Scowfield Mills''' in England. Owen Rhoscomyl is beïnvloed deur sy Walliese ouma en het 'n noemenswaardige patriot vir Wallis en Wallise geskiedenis geword. In Suid-Afrika is Vaughan veral bekend vir die bydrae wat hy tot die Afrikaanse literatuurgeskiedenis gemaak het met sy, en sy vrou, Katherine Louisa Vaughan se boek ''Ou Hendrik se stories''. As Owen Rhoscomyl publiseer hy verskeie Engelse romans en geskiedkundige werke. == Vroeë lewe == Vaughan is gebore in [[Southport]], [[Lancashire]], maar het verhuis na [[Droylsden]], [[Lancashire]] waar hy groot geword het. In sy grootwordjare ervaar hy verskeie ontwrigtings wat veroorsaak dat hy uiteindelik by sy ouma (aan moederskant) in Wallis grootword. Sy ouers was Robert Mills en Jane Ann, die dogter van Joseph Scourfield. Sy vader is slegs 'n maand na sy geboorte, op [[16 Oktober]] [[1863]], in 'n industriële ongeluk oorlede.<ref name="samh" /> Sy moeder verhuis na [[Manchester]], waar sy weer trou. Daar is drie kinders uit haar tweede huwelik gebore, twee waarvan baie jonk dood is.<ref name="samh" /> Haar tweede man, Luke Etchells, is in [[1869]] oorlede<ref name="dowb" /> en sy moeder self is op [[5 Maart]] [[1869]] oorlede.<ref name="samh" /> In hierdie omstandighede word hy groot gemaak deur sy ouma aan moederskant, wat oorspronklik [[Tremeirchion]] in Noord-Wallis gebore is. Sy het begin om hom Owen te noem, na aanleiding van die Walliese held Owain Glendwr<ref name="samh" /> en hy ontwikkel in hierdie tyd 'n groot belangstelling in die Walliese geskiedenis, wat later in sy werke tot uiting sou kom. Hulle bly vir 'n ruk in die Vallei van Clwyd in Wallis. Op vyftienjarige leeftyd loop hy van die huis af weg en gaan per skip vanaf Portmadoc<ref name="dowb" /> na [[Verenigde State van Amerika|Amerika]]<ref name="ref1" /> waar hy 'n cowboy word en ook prospekteerwerk doen vir myne in [[Colorado]], [[Wyoming]] en [[Montana]].<ref name="fh" /> == Militêre loopbaan == Hy keer terug na Engeland en sluit op [[15 Januarie]] [[1882]] as soldaat aan by die First Royal Dragoons regiment.<ref name="samh" /> Op hierdie tydstip van sy lewe staan hy bekend as Robert Milne.<ref name="fh" /> Hier word hy bevorder tot onder-korporaal en ontwerp as entrepreneur 'n visier vir 'n masjiengeweer en 'n soldatemantel.<ref name="samh" /> Sy drome van groot rykdom as gevolg van sy uitvindings verdwyn wanneer hy gedwing word om uit die weermag te bedank omdat hy gebruik gemaak het van 'n Franse agent.<ref name="samh" />  Hy bedank dus in [[1890]] uit die weermag, waarna hy vir etlike jare die metgesel is van die sewentigjarige Elizabeth Anne Surtees-Allnat en in huise in [[Hereford]] en [[Conway|Conwy]] in Wallis woon.<ref name="fh" /> Vanaf [[1895]] skryf hy etlike romans onder die skuilnaam [[Owen Rhoscomyl]]. Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] in [[1899]] staan hy bekend as Arthur Owen Vaughan en wil hy weer by die Britse weermag aansluit, maar word afgekeur.<ref name="samh" /> Op eie koste en inisiatief gaan hy dan na [[Kaapstad]], waar hy toegelaat word tot die Rimington’s Guides en in hierdie regiment tot sersant bevorder word.<ref name="samh" /> Hy neem deel aan die veldslae by [[Belmont]], [[Modderrivier]], Magersfontein, die ontsetting van [[Kimberley]], [[Paardeberg]], Diamond Hill, [[Johannesburg]], Driefontein en [[Belfast, Mpumalanga|Belfast]]. In [[1901]] ontvang hy die gesogte Distinguished Conduct Medal (DCM) vir dapperheid naby [[Reitz]] in die [[Vrystaat]], waar hy onder hewige vyandelike vuur 'n soldaat red wat onder sy perd vasgepen was nadat die perd op die walle van die rivier doodgeskiet is.<ref name="fh" /> Wanneer die regiment in 1901 ontbind sluit hy aan by Damant’s Horses en daarna by die Canadian Scouts, wat gelei is deur A.L. Howard. In sy tyd in hierdie regiment word hy tot kaptein bevorder.<ref name="samh" /> Vaughan het in verskeie perderuitersmagte gedien, hoofsaaklik<ref name=Zeil /> in "Rimington's Guides" en hul opvolgereenheid "Damant's Horse". As deel van hierdie eenheid is hy betrokke by verskeie veldslae (o.a. [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]], [[Modderrivier]] en [[Belmont]])  en ontsettings (o.a. [[Johannesburg]], [[Paardeberg]] en [[Kimberley]]).<ref name="samh" /> Hy is ook in hierdie tyd genoem vir dapperheid onder skoot en die DCM bekroon.<ref name="London-Gazette-27359" /> In October 1901 sluit hy aan by "Ross's Canadian Scouts", 'n anti-[[Boer Kommandos|Boer kommando]] eenheid wat voorheen gelei is deur [[Arthur L. Howard]],<ref name=Zeil/> waarin Vaughan die rang van kaptein bereik het.<ref name="anw" /> Toe die Eerste Wêreldoorlog in Augustus 1914 uitgebreek het, was Vaughan prominent in die werwing van 'n nuwe regiment in Suid-Wallis, die "Welsh Horse Yeomanry", in die hoop – tevergeefs, soos dit geblyk het – om bevel te kry. Tydelike Lt.-Kol. Vaughan van die Arbeidskorps is bekroon met die [[Distinguished Service Order|DSO]] in die [[1919 New Year Honours]].<ref name="London-Gazette-31092" /> Vaughan sit sy loopbaan as soldaat tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] voort. Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook na sy dood die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> == Literêre loopbaan en latere lewe == [[Lêer:Grave of Arthur Owen Vaughan DSO, DCM, OBE.jpg|duimnael|Graf van Lt Kol. A. O. Vaughan DSO, DCM, OBE, in Rhyl]] Terwyl hy in [[Suid-Afrika]] was, ontmoet hy die boeremeisie Katherine Louisa de Geere. Hulle trou in die geheim, sonder die toestemming van haar ouers op [[21 Desember]] [[1900]], aan die oewer van die [[Vaalrivier]] naby [[Parys, Vrystaat|Parys]]<ref name="samh" /><ref name=Zeil/><ref name="dowb" /> Na die einde van die oorlog in [[1902]] keer hy saam met sy vrou terug na Engeland. In 1905 het hy sy beroemdste werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' voltooi, wat gekyk het na die bydrae van die Walliese volk tot die groei van die [[Britse Ryk]]. In hierdie tyd skryf hy meestal onder die skuilnaam Owen Rhoscomyl, wat hy aflei van Rho(bert) Sco(urfield) Myl(ne), die Mylne synde die Middel-Engelse woord vir “mill”.<ref name="dowb" /> Hy skryf en organiseer die National Pageant of Wales in [[1909]], 'n opvoering van die Walliese geskiedenis.<ref name="Gwales">Gwales: http://www.gwales.com/goto/biblio/en/9781848510357/</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in [[1914]] stig hy die Welsh Horse Regiment, maar word nie toegelaat om bevelvoerder hiervan te wees nie, waarna hy as majoor by die Nortthumberland Fusiliers aansluit.<ref name="fh" /> Hy dien ook as offisier by verskeie eenhede aan die Westerse Front, insluitende die 21st Division Cyclists en Kings Own Yorkshire Light Infantry<ref name="samh" /> en is persoonlike intelligensie-agent vir die Walliese Minister van Oorlog David Lloyd George, wat in [[1916]] Eerste Minister geword het.<ref name="fh" /> In [[1917]] begin sy gesondheid swakker word en hy dien as tydelike kolonel in die Arbeidskorps.<ref name="fh" /> Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook [[postuum]] aan hom die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> In 1906 het hy die roman ''Old Fireproof'' geskryf, gevolg deur ''Vronina'' (1906) en ''Lone Tree Lode'' (1913). Hy was 'n lid van die [[Legion of Frontiersmen]]. In 1909 het Vaughan die "National Pageant of Wales" geskrewe, behou by [[Cardiff Castle]]. In 1911 het hy die "National Pageant" by die [[Investiture of the Prince of Wales]] in [[Caernarfon Castle|Carnarvon Castle]] geskrewe.<ref name=Zeil/> Hy en sy vrou het vier kinders, Rhys (wat later na [[Kanada]] emigreer), Olwen, Nest en Emrys Llewellyn. Sy vrou, wat later Catherine genoem word, is in [[1927]] in Penarth oorlede. Arthur Owen Vaughan is op [[15 Oktober]] 1919 in 'n hospitaal in [[Londen]] aan lewerkanker oorlede.<ref name="fh" /> == Nalatenskap == Na sy dood word 'n fonds gestig 'n gedenkteken vir sy graf te bou ter ere van sy Walliese patriotisme in die St Thomas-kerk, [[Rhyl]], [[Flintshire]]. Hierdie fonds word georganiseer deur Edward James, Londen korrespondent van die Western Mail. Na omstredenheid wag hulle tot na die dood van sy weduwee en rig dan twee grafstene by sy graf in Rhyl, Flintshire op, een vir Kolonel Vaughan en een vir Owen Rhoscomyl. Twee kopstene merk sy graf: 'n [[Imperial War Graves Commission]] kopsteen onder die naam, Lt Col A. O. Vaughan,<ref name="cwgc" /> met die kenteken van die "King's Own Yorkshire Light Infantry" en 'n [[Keltiese kruis]] ter ere van sy prestasies vir die Walliesers<ref name=Zeil/> onder sy skuilnaam Owen Roscomyl.<ref name=Zeil/> === In Suid-Afrika === Vaughan en sy vrou word in feitlik alle [[Afrikaans]]e literatuurgeskiedenisse genoem weens hulle boek ''Ou Hendrik se stories'', wat een van die heel eerste [[Afrikaans]]e boeke is met [[dier]]beelding. Dit is gebaseer op die vertellings van Ou Hendrik en sluit daarom ook aan by die inheemse [[volkskuns]]. Die belang van Katherine Louisa en Arthur Owen Vaughan vir die Afrikaanse letterkunde is opgesluit in die boek ''Old Hendrik’s tales'', wat in [[1904]] in Engels gepubliseer word onder die naam Arthur Owen Vaughan met illustrasies deur J.A. Shepherd. Hierdie is diereverhale uit die volkskuns, soos vermoedelik aan Katherine in [[Suid-Afrika]] vertel deur 'n inheemse inwoner (moontlik 'n [[Griekwas (stam)|Griekwa]]) met die naam Hendrik. Die stories verklaar onder meer hoekom bobbejaan se stert so krom is, hoekom skilpad nie hare het nie en hoekom jakkals 'n oorlogdans gedans het en ander mistieke dierverhale wat waarskynlik oor geslagte heen oorvertel is. Later is dit in [[Nederlands]] verwerk (waarskynlik deur Katherine Louisa), met Hendrik se woorde in Afrikaans soos hy dit oorspronklik oorvertel het en dit word gepubliseer onder die titel ''Ou Hendrik z’n stories''. Hierdie is dus een van die vroegste voorbeelde van dierestories in Afrikaans, wat later deur skrywers soos G.R. von Wielligh, [[G.C. en S.B. Hobson]] en ander nagevolg sou word. Arthur skryf verskeie romans en twee geskiedenisse van Wallis en sy mense, ''Flame-bearers of Welsh history'' en die breër opgesette ''The matter of Wales''. Hierdie boeke kry egter nie die stempel van goedkeuring van professionele historici nie.<ref name="dowb" /> == Publikasies == [[Lêer:Flame-bearers of Welsh History Owen Rhoscomyl 00.jpg|duimnael|Titelblad van sy werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'']] {| class="wikitable" !Jaar !Titel !Notas |- |1895 |The Jewel of Ynys Galon | |- |1896 |Battlement and Tower | |- |1897 |The White Rose of Arno | |- |1898 |The Shrouded Face | |- |1899 |''Y Rhosin Du'' | |- |1902 |''The Lady of Castell March'' | |- |1904 |''Old Hendrik's Tales'' |mede-geskryf met sy vrou K. L. Vaughan |- |1905 |Flame-Bearers of Welsh History | |- |1906 |Old Fireproof | |- |1907 |Dewi ''Saint'', St. David |saam met eerw. J.E. Davies |- |1907 |Sweet Rogues | |- |1907 |Vronina | |- |1908 |''Ou Hendrik se Stories'' (''Ou Hendrik z’n stories)'' |vertaal na Nederlands |- |1908 |Isle Raven <ref name="Isle Raven" /> | |- |1908 |A Scout's Story | |- |1912 |The children of Don |saam met lord Howard de Walden |- |1913 |Lone tree lode | |- |1913 |The Matter of Wales | |- |1904-1909 |''Numerous short stories'' | |} == Sien ook == * [[K.L. en A.O. Vaughan]] (besig om met hierdie artikel te versmelt) == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde”Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe1969 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 === Internet === * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CLWYD/2009-04/1239432619{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/DYFED/2009-04/1239639424{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Archiver: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/GLAMORGAN/2006-03/1143555745{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Isle Raven">{{cite journal|title=Review: ''Isle Raven'' by Owen Vaughan|journal=[[Athenaeum (British magazine)|The Athenaeum]]|number=4196|pages=380|date=28 March 1908|url=https://books.google.com/books?id=XSI5AQAAIAAJ&pg=PA380|last1=Buckingham|first1=James Silk|last2=Sterling|first2=John|last3=Maurice|first3=Frederick Denison|last4=Stebbing|first4=Henry|last5=Dilke|first5=Charles Wentworth|last6=Hervey|first6=Thomas Kibble|last7=Dixon|first7=William Hepworth|last8=MacColl|first8=Norman|last9=Rendall|first9=Vernon Horace|last10=Murry|first10=John Middleton}}</ref> <ref name="ref1">''The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales''. [[John Davies (historian)|John Davies]], [[Nigel Jenkins]], Menna Baines and Peredur Lynch (2008) University of Wales Press p. 558 {{ISBN|978-0-7083-1953-6}}</ref> <ref name=Zeil>A. L. von Zeil, ''Battle Scars and Dragon Tracks'' 2010 {{ISBN|978-0-620-46322-5}}</ref> <ref name="London-Gazette-27359">{{London Gazette | issue = 27359 | date = 27 September 1901 | page = 6330 }} </ref> <ref name="London-Gazette-31092">{{London Gazette | issue = 31092 | date = 31 December 1918 | page = 17 | supp = y }}</ref> <ref name="anw">[http://www.archivesnetworkwales.info/cgi-bin/anw/search2?coll_id=521&inst_id=1&term=Authors%2C%20English%20language%20%7C%20Wales Archive Network Wales]</ref> <ref name="samh">{{Cite web|url=http://www.samilitaryhistory.org/16/c16febne.html|title=FEBRUARY 2016 newsletter - Cape Town - South African Military History Society|website=www.samilitaryhistory.org|access-date=2017-08-24}}</ref> <ref name="fh">Frontiersmen Historian: http://www.frontiersmenhistorian.info/motto.htm</ref> <ref name="dowb">Dictionary of Welsh Biography: http://yba.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html</ref> <ref name="cwgc">{{CWGC|id=671441|name=Arthur Owen Vaughan}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://wbo.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html ''The National Library of Welsh Biography''] * {{Gutenberg author | id=36107| name=Arthur Owen Vaughan}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur Owen Vaughan |sopt=t}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rhoscomyl, Owen}} [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1919]] iam2kixwoqljzwmcaxr8kmkxt6tvf11 2893765 2893764 2026-04-14T05:38:56Z Oesjaar 7467 /* Vroeë lewe */ Verbeter 2893765 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = Lieutenant Colonel | name = Arthur Owen Vaughan | honorific_suffix = DSO, OBE, DCM | image = Portrait of Arthur Owen Vaughan, 'Owen Rhoscomyl' (4671667) (cropped).jpg | alt = Portrait of Arthur Owen Vaughan | caption = Arthur Owen Vaughan, {{circa}} 1880 | birth_name = Robert Scowfield Mills | birth_date = {{Birth date|1863|9|6|df=y}} | birth_place = [[Southport]], [[Lancashire]], Engeland | death_date = {{SDEO|1919|10|15|1863|9|6}} | resting_place = St Thomas' Church, [[Rhyl]], [[Flintshire]] | other_names = Owen Rhoscomyl | occupation = Skrywer, soldaat | known_for = Waliese nasionalisme, skryfwerk | notable_works = ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' | spouse = Katharina Louisa (Katherine Lois) Geere | children = 4 | awards = [[Distinguished Service Order]], [[Order of the British Empire]], [[Distinguished Conduct Medal]] }} [[Luitenant-kolonel|Lt. Kolonel]] '''Arthur Owen Vaughan''', {{Post-nominale|country=GBR|size=100%|sep=,|DSO|OBE|DCM}} (6 September 1863 - 15 Oktober 1919), ook bekend deur sy skuilnaam '''Owen Rhoscomyl''', was 'n [[Engeland|Engels]]-gebore skrywer, soldaat en [[Wallis|Walliese]] nasionalis. Hy is gebore as '''Robert Scowfield Mills''' in England. Owen Rhoscomyl is beïnvloed deur sy Walliese ouma en het 'n noemenswaardige patriot vir Wallis en Wallise geskiedenis geword. In Suid-Afrika is Vaughan veral bekend vir die bydrae wat hy tot die Afrikaanse literatuurgeskiedenis gemaak het met sy, en sy vrou, Katherine Louisa Vaughan se boek ''Ou Hendrik se stories''. As Owen Rhoscomyl publiseer hy verskeie Engelse romans en geskiedkundige werke. == Vroeë lewe == Vaughan is gebore in [[Southport]], [[Lancashire]], maar het verhuis na [[Droylsden]], [[Lancashire]] waar hy groot geword het. In sy grootwordjare ervaar hy verskeie ontwrigtings wat veroorsaak dat hy uiteindelik by sy ouma (aan moederskant) in Wallis grootword. Sy ouers was Robert Mills en Jane Ann, die dogter van Joseph Scourfield. Sy vader is slegs 'n maand na sy geboorte, op [[16 Oktober]] [[1863]], in 'n industriële ongeluk oorlede.<ref name="samh" /> Sy moeder verhuis na [[Manchester]], waar sy weer trou. Daar is drie kinders uit haar tweede huwelik gebore, twee waarvan baie jonk dood is.<ref name="samh" /> Haar tweede man, Luke Etchells, is in [[1869]] oorlede<ref name="dowb" /> en sy moeder self is op [[5 Maart]] [[1869]] oorlede.<ref name="samh" /> In hierdie omstandighede word hy groot gemaak deur sy ouma aan moederskant, wat oorspronklik [[Tremeirchion]] in Noord-Wallis gebore is. Sy het begin om hom Owen te noem, na aanleiding van die Walliese held Owain Glendwr<ref name="samh" /> en hy ontwikkel in hierdie tyd 'n groot belangstelling in die Walliese geskiedenis, wat later in sy werke tot uiting sou kom. Hulle bly vir 'n ruk in die Vallei van Clwyd in Wallis. Op vyftienjarige leeftyd loop hy van die huis af weg en gaan per skip vanaf Portmadoc<ref name="dowb" /> na [[Verenigde State van Amerika|Amerika]],<ref name="ref1" /> waar hy 'n cowboy word, en ook prospekteerwerk doen vir myne in [[Colorado]], [[Wyoming]] en [[Montana]].<ref name="fh" /> == Militêre loopbaan == Hy keer terug na Engeland en sluit op [[15 Januarie]] [[1882]] as soldaat aan by die First Royal Dragoons regiment.<ref name="samh" /> Op hierdie tydstip van sy lewe staan hy bekend as Robert Milne.<ref name="fh" /> Hier word hy bevorder tot onder-korporaal en ontwerp as entrepreneur 'n visier vir 'n masjiengeweer en 'n soldatemantel.<ref name="samh" /> Sy drome van groot rykdom as gevolg van sy uitvindings verdwyn wanneer hy gedwing word om uit die weermag te bedank omdat hy gebruik gemaak het van 'n Franse agent.<ref name="samh" />  Hy bedank dus in [[1890]] uit die weermag, waarna hy vir etlike jare die metgesel is van die sewentigjarige Elizabeth Anne Surtees-Allnat en in huise in [[Hereford]] en [[Conway|Conwy]] in Wallis woon.<ref name="fh" /> Vanaf [[1895]] skryf hy etlike romans onder die skuilnaam [[Owen Rhoscomyl]]. Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] in [[1899]] staan hy bekend as Arthur Owen Vaughan en wil hy weer by die Britse weermag aansluit, maar word afgekeur.<ref name="samh" /> Op eie koste en inisiatief gaan hy dan na [[Kaapstad]], waar hy toegelaat word tot die Rimington’s Guides en in hierdie regiment tot sersant bevorder word.<ref name="samh" /> Hy neem deel aan die veldslae by [[Belmont]], [[Modderrivier]], Magersfontein, die ontsetting van [[Kimberley]], [[Paardeberg]], Diamond Hill, [[Johannesburg]], Driefontein en [[Belfast, Mpumalanga|Belfast]]. In [[1901]] ontvang hy die gesogte Distinguished Conduct Medal (DCM) vir dapperheid naby [[Reitz]] in die [[Vrystaat]], waar hy onder hewige vyandelike vuur 'n soldaat red wat onder sy perd vasgepen was nadat die perd op die walle van die rivier doodgeskiet is.<ref name="fh" /> Wanneer die regiment in 1901 ontbind sluit hy aan by Damant’s Horses en daarna by die Canadian Scouts, wat gelei is deur A.L. Howard. In sy tyd in hierdie regiment word hy tot kaptein bevorder.<ref name="samh" /> Vaughan het in verskeie perderuitersmagte gedien, hoofsaaklik<ref name=Zeil /> in "Rimington's Guides" en hul opvolgereenheid "Damant's Horse". As deel van hierdie eenheid is hy betrokke by verskeie veldslae (o.a. [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]], [[Modderrivier]] en [[Belmont]])  en ontsettings (o.a. [[Johannesburg]], [[Paardeberg]] en [[Kimberley]]).<ref name="samh" /> Hy is ook in hierdie tyd genoem vir dapperheid onder skoot en die DCM bekroon.<ref name="London-Gazette-27359" /> In October 1901 sluit hy aan by "Ross's Canadian Scouts", 'n anti-[[Boer Kommandos|Boer kommando]] eenheid wat voorheen gelei is deur [[Arthur L. Howard]],<ref name=Zeil/> waarin Vaughan die rang van kaptein bereik het.<ref name="anw" /> Toe die Eerste Wêreldoorlog in Augustus 1914 uitgebreek het, was Vaughan prominent in die werwing van 'n nuwe regiment in Suid-Wallis, die "Welsh Horse Yeomanry", in die hoop – tevergeefs, soos dit geblyk het – om bevel te kry. Tydelike Lt.-Kol. Vaughan van die Arbeidskorps is bekroon met die [[Distinguished Service Order|DSO]] in die [[1919 New Year Honours]].<ref name="London-Gazette-31092" /> Vaughan sit sy loopbaan as soldaat tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] voort. Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook na sy dood die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> == Literêre loopbaan en latere lewe == [[Lêer:Grave of Arthur Owen Vaughan DSO, DCM, OBE.jpg|duimnael|Graf van Lt Kol. A. O. Vaughan DSO, DCM, OBE, in Rhyl]] Terwyl hy in [[Suid-Afrika]] was, ontmoet hy die boeremeisie Katherine Louisa de Geere. Hulle trou in die geheim, sonder die toestemming van haar ouers op [[21 Desember]] [[1900]], aan die oewer van die [[Vaalrivier]] naby [[Parys, Vrystaat|Parys]]<ref name="samh" /><ref name=Zeil/><ref name="dowb" /> Na die einde van die oorlog in [[1902]] keer hy saam met sy vrou terug na Engeland. In 1905 het hy sy beroemdste werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' voltooi, wat gekyk het na die bydrae van die Walliese volk tot die groei van die [[Britse Ryk]]. In hierdie tyd skryf hy meestal onder die skuilnaam Owen Rhoscomyl, wat hy aflei van Rho(bert) Sco(urfield) Myl(ne), die Mylne synde die Middel-Engelse woord vir “mill”.<ref name="dowb" /> Hy skryf en organiseer die National Pageant of Wales in [[1909]], 'n opvoering van die Walliese geskiedenis.<ref name="Gwales">Gwales: http://www.gwales.com/goto/biblio/en/9781848510357/</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in [[1914]] stig hy die Welsh Horse Regiment, maar word nie toegelaat om bevelvoerder hiervan te wees nie, waarna hy as majoor by die Nortthumberland Fusiliers aansluit.<ref name="fh" /> Hy dien ook as offisier by verskeie eenhede aan die Westerse Front, insluitende die 21st Division Cyclists en Kings Own Yorkshire Light Infantry<ref name="samh" /> en is persoonlike intelligensie-agent vir die Walliese Minister van Oorlog David Lloyd George, wat in [[1916]] Eerste Minister geword het.<ref name="fh" /> In [[1917]] begin sy gesondheid swakker word en hy dien as tydelike kolonel in die Arbeidskorps.<ref name="fh" /> Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook [[postuum]] aan hom die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> In 1906 het hy die roman ''Old Fireproof'' geskryf, gevolg deur ''Vronina'' (1906) en ''Lone Tree Lode'' (1913). Hy was 'n lid van die [[Legion of Frontiersmen]]. In 1909 het Vaughan die "National Pageant of Wales" geskrewe, behou by [[Cardiff Castle]]. In 1911 het hy die "National Pageant" by die [[Investiture of the Prince of Wales]] in [[Caernarfon Castle|Carnarvon Castle]] geskrewe.<ref name=Zeil/> Hy en sy vrou het vier kinders, Rhys (wat later na [[Kanada]] emigreer), Olwen, Nest en Emrys Llewellyn. Sy vrou, wat later Catherine genoem word, is in [[1927]] in Penarth oorlede. Arthur Owen Vaughan is op [[15 Oktober]] 1919 in 'n hospitaal in [[Londen]] aan lewerkanker oorlede.<ref name="fh" /> == Nalatenskap == Na sy dood word 'n fonds gestig 'n gedenkteken vir sy graf te bou ter ere van sy Walliese patriotisme in die St Thomas-kerk, [[Rhyl]], [[Flintshire]]. Hierdie fonds word georganiseer deur Edward James, Londen korrespondent van die Western Mail. Na omstredenheid wag hulle tot na die dood van sy weduwee en rig dan twee grafstene by sy graf in Rhyl, Flintshire op, een vir Kolonel Vaughan en een vir Owen Rhoscomyl. Twee kopstene merk sy graf: 'n [[Imperial War Graves Commission]] kopsteen onder die naam, Lt Col A. O. Vaughan,<ref name="cwgc" /> met die kenteken van die "King's Own Yorkshire Light Infantry" en 'n [[Keltiese kruis]] ter ere van sy prestasies vir die Walliesers<ref name=Zeil/> onder sy skuilnaam Owen Roscomyl.<ref name=Zeil/> === In Suid-Afrika === Vaughan en sy vrou word in feitlik alle [[Afrikaans]]e literatuurgeskiedenisse genoem weens hulle boek ''Ou Hendrik se stories'', wat een van die heel eerste [[Afrikaans]]e boeke is met [[dier]]beelding. Dit is gebaseer op die vertellings van Ou Hendrik en sluit daarom ook aan by die inheemse [[volkskuns]]. Die belang van Katherine Louisa en Arthur Owen Vaughan vir die Afrikaanse letterkunde is opgesluit in die boek ''Old Hendrik’s tales'', wat in [[1904]] in Engels gepubliseer word onder die naam Arthur Owen Vaughan met illustrasies deur J.A. Shepherd. Hierdie is diereverhale uit die volkskuns, soos vermoedelik aan Katherine in [[Suid-Afrika]] vertel deur 'n inheemse inwoner (moontlik 'n [[Griekwas (stam)|Griekwa]]) met die naam Hendrik. Die stories verklaar onder meer hoekom bobbejaan se stert so krom is, hoekom skilpad nie hare het nie en hoekom jakkals 'n oorlogdans gedans het en ander mistieke dierverhale wat waarskynlik oor geslagte heen oorvertel is. Later is dit in [[Nederlands]] verwerk (waarskynlik deur Katherine Louisa), met Hendrik se woorde in Afrikaans soos hy dit oorspronklik oorvertel het en dit word gepubliseer onder die titel ''Ou Hendrik z’n stories''. Hierdie is dus een van die vroegste voorbeelde van dierestories in Afrikaans, wat later deur skrywers soos G.R. von Wielligh, [[G.C. en S.B. Hobson]] en ander nagevolg sou word. Arthur skryf verskeie romans en twee geskiedenisse van Wallis en sy mense, ''Flame-bearers of Welsh history'' en die breër opgesette ''The matter of Wales''. Hierdie boeke kry egter nie die stempel van goedkeuring van professionele historici nie.<ref name="dowb" /> == Publikasies == [[Lêer:Flame-bearers of Welsh History Owen Rhoscomyl 00.jpg|duimnael|Titelblad van sy werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'']] {| class="wikitable" !Jaar !Titel !Notas |- |1895 |The Jewel of Ynys Galon | |- |1896 |Battlement and Tower | |- |1897 |The White Rose of Arno | |- |1898 |The Shrouded Face | |- |1899 |''Y Rhosin Du'' | |- |1902 |''The Lady of Castell March'' | |- |1904 |''Old Hendrik's Tales'' |mede-geskryf met sy vrou K. L. Vaughan |- |1905 |Flame-Bearers of Welsh History | |- |1906 |Old Fireproof | |- |1907 |Dewi ''Saint'', St. David |saam met eerw. J.E. Davies |- |1907 |Sweet Rogues | |- |1907 |Vronina | |- |1908 |''Ou Hendrik se Stories'' (''Ou Hendrik z’n stories)'' |vertaal na Nederlands |- |1908 |Isle Raven <ref name="Isle Raven" /> | |- |1908 |A Scout's Story | |- |1912 |The children of Don |saam met lord Howard de Walden |- |1913 |Lone tree lode | |- |1913 |The Matter of Wales | |- |1904-1909 |''Numerous short stories'' | |} == Sien ook == * [[K.L. en A.O. Vaughan]] (besig om met hierdie artikel te versmelt) == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde”Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe1969 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 === Internet === * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CLWYD/2009-04/1239432619{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/DYFED/2009-04/1239639424{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Archiver: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/GLAMORGAN/2006-03/1143555745{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Isle Raven">{{cite journal|title=Review: ''Isle Raven'' by Owen Vaughan|journal=[[Athenaeum (British magazine)|The Athenaeum]]|number=4196|pages=380|date=28 March 1908|url=https://books.google.com/books?id=XSI5AQAAIAAJ&pg=PA380|last1=Buckingham|first1=James Silk|last2=Sterling|first2=John|last3=Maurice|first3=Frederick Denison|last4=Stebbing|first4=Henry|last5=Dilke|first5=Charles Wentworth|last6=Hervey|first6=Thomas Kibble|last7=Dixon|first7=William Hepworth|last8=MacColl|first8=Norman|last9=Rendall|first9=Vernon Horace|last10=Murry|first10=John Middleton}}</ref> <ref name="ref1">''The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales''. [[John Davies (historian)|John Davies]], [[Nigel Jenkins]], Menna Baines and Peredur Lynch (2008) University of Wales Press p. 558 {{ISBN|978-0-7083-1953-6}}</ref> <ref name=Zeil>A. L. von Zeil, ''Battle Scars and Dragon Tracks'' 2010 {{ISBN|978-0-620-46322-5}}</ref> <ref name="London-Gazette-27359">{{London Gazette | issue = 27359 | date = 27 September 1901 | page = 6330 }} </ref> <ref name="London-Gazette-31092">{{London Gazette | issue = 31092 | date = 31 December 1918 | page = 17 | supp = y }}</ref> <ref name="anw">[http://www.archivesnetworkwales.info/cgi-bin/anw/search2?coll_id=521&inst_id=1&term=Authors%2C%20English%20language%20%7C%20Wales Archive Network Wales]</ref> <ref name="samh">{{Cite web|url=http://www.samilitaryhistory.org/16/c16febne.html|title=FEBRUARY 2016 newsletter - Cape Town - South African Military History Society|website=www.samilitaryhistory.org|access-date=2017-08-24}}</ref> <ref name="fh">Frontiersmen Historian: http://www.frontiersmenhistorian.info/motto.htm</ref> <ref name="dowb">Dictionary of Welsh Biography: http://yba.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html</ref> <ref name="cwgc">{{CWGC|id=671441|name=Arthur Owen Vaughan}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://wbo.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html ''The National Library of Welsh Biography''] * {{Gutenberg author | id=36107| name=Arthur Owen Vaughan}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur Owen Vaughan |sopt=t}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rhoscomyl, Owen}} [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1919]] 4jrp3pufvad1z1jzi74t9ge5t3t3ujt 0 115740 2893787 2658970 2026-04-14T07:19:37Z Kwamikagami 10476 2893787 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|{{mp|(528219) 2008 KV|42}}}} {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #FFFFC0 | name = {{mp|2008 KV|42}} | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Brett J. Gladman, <br>John J. Kavelaars, <br>Jean-Marc Petit | discovered = 31 Mei 2008 | discovery_method = | mpc_name = | alt_names = Drac | mp_category = [[Trans-Neptunus-voorwerp]] <br>[[Sentour (kleinplaneet)|Sentour]] | orbit_ref = <ref name=jpldata>{{cite web |type=last observation: 2013-10-06; [[Observation arc]] |title=JPL Small-Body Database Browser: (2008 KV42) |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2008KV42 |publisher=Jet Propulsion Laboratory |access-date=30 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026063934/http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi%3Fsstr%3D2008KV42 |archive-date=26 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | epoch = | perihelion=21,108 AE <br>(3 157 Gm) | aphelion=61,591 AE <br>(9 213 Gm) | semimajor=41,349 AE <br>(6 186 Gm) | mean_orbit_radius = | eccentricity=0,4895 | period=265,90 jaar | avg_speed=4,06 km/s | mean_anomaly=333,09° | inclination=103,45° | asc_node = | long_periastron = | time_periastron = | satellite_of = | satellites = | physical_characteristics = yes | flattening = | minorplanet = | dimensions=50<ref name=cfeps1/>–90 km<ref name="h">{{cite web |title=Absolute Magnitude (H) |publisher=Nasa/JPL |url=http://neo.jpl.nasa.gov/glossary/h.html |access-date=21 Desember 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209031537/http://neo.jpl.nasa.gov/glossary/h.html |archive-date=9 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | albedo = | single_temperature=~41 [[kelvin|K]] | temperatures = | magnitude = 23,4 | abs_magnitude=8,8 }} '''(528219) {{mp|2008 KV|42}}''' (met die bynaam '''Drac''') is die eerste [[Trans-Neptunus-voorwerp]] (TNV) met ’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] wat ontdek is. Sy helling van 103° en sy retrograde beweging dui daarop dat dit die vermiste skakel is tussen sy bron in die [[Hills-wolk]] en [[Halley se Komeet|Halley-tipe]] [[komete]]. Dit is dus belangrik vir ’n groter insig in die [[evolusie]] van die buitenste [[Sonnestelsel]]. Die voorwerp is nie breër as 90&nbsp;km nie. Met ’n [[Ellips|halwe lengteas]] van 41&nbsp;[[astronomiese eenheid|AE]] duur dit 266 jaar om om die [[Son]] te wentel. Die ontdekking is op [[16 Julie]] [[2008]] aangekondig deur die span van die Canada France Ecliptic Plane Survey onder Brett Gladman.<ref name=newscientist>{{cite web |url=http://www.newscientist.com/article/dn14669-distant-object-found-orbiting-sun-backwards.html#.U9AiBbEQvDt |title=Distant object found orbiting Sun backwards |first=Jeff |last=Hecht |date=5 September 2008 |website=newscientist.com |publisher=New Scientist |access-date=23 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507062337/http://www.newscientist.com/article/dn14669-distant-object-found-orbiting-sun-backwards.html#.U9AiBbEQvDt |archive-date= 7 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ’n Amptelike naam is nie daaraan gegee nie; die bynaam "Drac" is na aanleiding van [[Dracula]] se vermoë om teen mure te loop. <ref name=universtoday>{{cite web |url=http://www.universetoday.com/17712/kuiper-belt-object-travelling-the-wrong-way-in-a-one-way-solar-system/|title=Kuiper Belt Object Travelling the Wrong-Way in a One-Way Solar System|date=5 September 2008|website=universetoday.com|publisher=Universe Today|first=Ian|last=O'Neill|accessdate=24 Julie 2014}}</ref> == Wentelbaan == {{mp|2008 KV|42}} is die eerste TNV met ’n retrograde wentelbaan wat ontdek is – terwyl dit 32&nbsp;AE van die Son af was. Dit het ’n [[Apside|perihelion]] van rofweg [[Uranus (planeet)|Uranus]] se afstand.<ref name=cfeps2>{{cite web |url=http://www.cfeps.net/Notable_Discoveries/Entries/2008/7/16_2008_KV42_-_a_retrograde_TNO.html |title=A Retrograde TNO : 2008 KV42 |date=2008 |website=cfeps.net |publisher=Canada France Ecliptic Plane Survey |access-date=23 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227121345/http://www.cfeps.net/Notable_Discoveries/Entries/2008/7/16_2008_KV42_-_a_retrograde_TNO.html |archive-date=27 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Met sy helling van 103º is die wentelbaan amper loodreg op die [[sonnebaan]]; dit was in Julie 2014 net een van vyf voorwerpe bekend wat ’n helling van > 60° en ’n perihelion > 15&nbsp;AE gehad het.<ref name="jpl-search">{{cite web |title=JPL Small-Body Database Search Engine: i > 60 (deg) and q > 15 (AU) |publisher=JPL Solar System Dynamics |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi?obj_group=all;obj_kind=all;obj_numbered=all;OBJ_field=0;ORB_field=0;combine_mode=AND;c1_group=ORB;c1_item=Bj;c1_op=%3E;c1_value=60;c2_group=ORB;c2_item=Bi;c2_op=%3E;c2_value=15;table_format=HTML;max_rows=50;format_option=comp;c_fields=AcBhBgBjBiBnBsCkCqAiBq;.cgifields=format_option;.cgifields=obj_kind;.cgifields=obj_group;.cgifields=obj_numbered;.cgifields=combine_mode;.cgifields=ast_orbit_class;.cgifields=table_format;.cgifields=com_orbit_class&query=1&c_sort=AcA |accessdate=2013-05-29}}</ref><ref name=mpc-15>{{cite web |title=MPC list of q>15 and i>60 (HiHq objects) |url=http://minorplanetcenter.net/db_search/show_by_properties?perihelion_distance_min=15&inclination_min=60 |publisher=IAU Minor Planet Center}}</ref> Sy ongewone wentelbaan beteken {{mp|2008 KV|42}} het dalk van moontlik die Hills-wolk af nader aan die Son beweeg nadat dit deur ’n onbekende swaartekraginvloed versteur is. Sy ontdekking dui dalk die bronstreek aan vir Halley-tipe komete, wat ook ’n retrograde wentelbaan het, maar hul oorsprong is steeds onbekend. Daar word geglo {{mp|2008 KV|42}} is self in ’n oorgangstadium na ’n komeet, en dit werp lig op die vorming en evolusie van die buitenste Sonnestelsel.<ref name=cfeps1>{{cite web |url= http://www.cfeps.net/KV42_Press.html|title= Discovery of the retrograde trans-neptunian object {{mp|2008 KV|42}}|date= 2008|website=cfeps.net |publisher=Canada France Ecliptic Plane Survey |accessdate=23 Julie 2014}}</ref><ref name=nrc>{{cite web|url=http://archive.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/hia/2008/09/04/asteroid-2008kv42.html|title=Announcements – International Team of Astronomers Finds Missing Link|date=September 4, 2008|website=nrc.cnrc.gc.ca|publisher=National Research Council|accessdate=26 Julie 2014|archive-date=25 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225100313/http://archive.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/hia/2008/09/04/asteroid-2008kv42.html|url-status=dead}}</ref> Die voorwerp kan ook nog ’n bewys wees van die bestaan van [[Planeet Nege]].<ref>{{cite journal |url=http://iopscience.iop.org/article/10.3847/0004-6256/151/2/22 |title=Evidence for a distant giant planet in the Solar system |first1=Konstantin |last1=Batygin |first2=Michael E. |last2=Brown |date=20 Januarie 2016 |journal=The Astronomical Journal |volume=151 |issue=2 |pages=22 |doi=10.3847/0004-6256/151/2/22|bibcode=2016AJ....151...22B |arxiv = 1601.05438 }}</ref> Wanneer sentoure te na aan [[Gasreus|reuseplanete]] kom, kan ’n wentelbaan soos dié van {{mp|2008 KV|42}} veroorsaak word.<ref name=findplanet9>{{cite web |url=http://www.findplanetnine.com/2016/02/why-i-believe-in-planet-nine.html |title=Why I believe in Planet Nine. |first=Mike |last=Brown |publisher=FindPlanetNine.com |date=12 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024080311/http://www.findplanetnine.com/2016/02/why-i-believe-in-planet-nine.html |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=24 Oktober 2016 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=3418144#content 2008 KV42 by die JPL Small-Body Database] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:2008 KV42|Engelse Wikipedia]] {{DEFAULTSORT:528219}} [[Kategorie:Sentoure]] [[Kategorie:Trans-Neptunus-voorwerpe]] 1off6wf106vxbv79685uwb0oiv8fkod 2893788 2893787 2026-04-14T07:20:17Z Kwamikagami 10476 2893788 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|{{mp|(528219) 2008 KV|42}}}} {{Inligtingskas Planeet | bgcolour = #FFFFC0 | name = (528219) {{mp|2008 KV|42}} | symbol = | image = | caption = | discovery = yes | discovery_ref = | discoverer = Brett J. Gladman, <br>John J. Kavelaars, <br>Jean-Marc Petit | discovered = 31 Mei 2008 | discovery_method = | mpc_name = | alt_names = Drac | mp_category = [[Trans-Neptunus-voorwerp]] <br>[[Sentour (kleinplaneet)|Sentour]] | orbit_ref = <ref name=jpldata>{{cite web |type=last observation: 2013-10-06; [[Observation arc]] |title=JPL Small-Body Database Browser: (2008 KV42) |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=2008KV42 |publisher=Jet Propulsion Laboratory |access-date=30 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161026063934/http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi%3Fsstr%3D2008KV42 |archive-date=26 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | epoch = | perihelion=21,108 AE <br>(3 157 Gm) | aphelion=61,591 AE <br>(9 213 Gm) | semimajor=41,349 AE <br>(6 186 Gm) | mean_orbit_radius = | eccentricity=0,4895 | period=265,90 jaar | avg_speed=4,06 km/s | mean_anomaly=333,09° | inclination=103,45° | asc_node = | long_periastron = | time_periastron = | satellite_of = | satellites = | physical_characteristics = yes | flattening = | minorplanet = | dimensions=50<ref name=cfeps1/>–90 km<ref name="h">{{cite web |title=Absolute Magnitude (H) |publisher=Nasa/JPL |url=http://neo.jpl.nasa.gov/glossary/h.html |access-date=21 Desember 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170209031537/http://neo.jpl.nasa.gov/glossary/h.html |archive-date=9 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | albedo = | single_temperature=~41 [[kelvin|K]] | temperatures = | magnitude = 23,4 | abs_magnitude=8,8 }} '''(528219) {{mp|2008 KV|42}}''' (met die bynaam '''Drac''') is die eerste [[Trans-Neptunus-voorwerp]] (TNV) met ’n [[Retrograde en prograde beweging|retrograde wentelbaan]] wat ontdek is. Sy helling van 103° en sy retrograde beweging dui daarop dat dit die vermiste skakel is tussen sy bron in die [[Hills-wolk]] en [[Halley se Komeet|Halley-tipe]] [[komete]]. Dit is dus belangrik vir ’n groter insig in die [[evolusie]] van die buitenste [[Sonnestelsel]]. Die voorwerp is nie breër as 90&nbsp;km nie. Met ’n [[Ellips|halwe lengteas]] van 41&nbsp;[[astronomiese eenheid|AE]] duur dit 266 jaar om om die [[Son]] te wentel. Die ontdekking is op [[16 Julie]] [[2008]] aangekondig deur die span van die Canada France Ecliptic Plane Survey onder Brett Gladman.<ref name=newscientist>{{cite web |url=http://www.newscientist.com/article/dn14669-distant-object-found-orbiting-sun-backwards.html#.U9AiBbEQvDt |title=Distant object found orbiting Sun backwards |first=Jeff |last=Hecht |date=5 September 2008 |website=newscientist.com |publisher=New Scientist |access-date=23 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507062337/http://www.newscientist.com/article/dn14669-distant-object-found-orbiting-sun-backwards.html#.U9AiBbEQvDt |archive-date= 7 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ’n Amptelike naam is nie daaraan gegee nie; die bynaam "Drac" is na aanleiding van [[Dracula]] se vermoë om teen mure te loop. <ref name=universtoday>{{cite web |url=http://www.universetoday.com/17712/kuiper-belt-object-travelling-the-wrong-way-in-a-one-way-solar-system/|title=Kuiper Belt Object Travelling the Wrong-Way in a One-Way Solar System|date=5 September 2008|website=universetoday.com|publisher=Universe Today|first=Ian|last=O'Neill|accessdate=24 Julie 2014}}</ref> == Wentelbaan == {{mp|2008 KV|42}} is die eerste TNV met ’n retrograde wentelbaan wat ontdek is – terwyl dit 32&nbsp;AE van die Son af was. Dit het ’n [[Apside|perihelion]] van rofweg [[Uranus (planeet)|Uranus]] se afstand.<ref name=cfeps2>{{cite web |url=http://www.cfeps.net/Notable_Discoveries/Entries/2008/7/16_2008_KV42_-_a_retrograde_TNO.html |title=A Retrograde TNO : 2008 KV42 |date=2008 |website=cfeps.net |publisher=Canada France Ecliptic Plane Survey |access-date=23 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171227121345/http://www.cfeps.net/Notable_Discoveries/Entries/2008/7/16_2008_KV42_-_a_retrograde_TNO.html |archive-date=27 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Met sy helling van 103º is die wentelbaan amper loodreg op die [[sonnebaan]]; dit was in Julie 2014 net een van vyf voorwerpe bekend wat ’n helling van > 60° en ’n perihelion > 15&nbsp;AE gehad het.<ref name="jpl-search">{{cite web |title=JPL Small-Body Database Search Engine: i > 60 (deg) and q > 15 (AU) |publisher=JPL Solar System Dynamics |url=http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb_query.cgi?obj_group=all;obj_kind=all;obj_numbered=all;OBJ_field=0;ORB_field=0;combine_mode=AND;c1_group=ORB;c1_item=Bj;c1_op=%3E;c1_value=60;c2_group=ORB;c2_item=Bi;c2_op=%3E;c2_value=15;table_format=HTML;max_rows=50;format_option=comp;c_fields=AcBhBgBjBiBnBsCkCqAiBq;.cgifields=format_option;.cgifields=obj_kind;.cgifields=obj_group;.cgifields=obj_numbered;.cgifields=combine_mode;.cgifields=ast_orbit_class;.cgifields=table_format;.cgifields=com_orbit_class&query=1&c_sort=AcA |accessdate=2013-05-29}}</ref><ref name=mpc-15>{{cite web |title=MPC list of q>15 and i>60 (HiHq objects) |url=http://minorplanetcenter.net/db_search/show_by_properties?perihelion_distance_min=15&inclination_min=60 |publisher=IAU Minor Planet Center}}</ref> Sy ongewone wentelbaan beteken {{mp|2008 KV|42}} het dalk van moontlik die Hills-wolk af nader aan die Son beweeg nadat dit deur ’n onbekende swaartekraginvloed versteur is. Sy ontdekking dui dalk die bronstreek aan vir Halley-tipe komete, wat ook ’n retrograde wentelbaan het, maar hul oorsprong is steeds onbekend. Daar word geglo {{mp|2008 KV|42}} is self in ’n oorgangstadium na ’n komeet, en dit werp lig op die vorming en evolusie van die buitenste Sonnestelsel.<ref name=cfeps1>{{cite web |url= http://www.cfeps.net/KV42_Press.html|title= Discovery of the retrograde trans-neptunian object {{mp|2008 KV|42}}|date= 2008|website=cfeps.net |publisher=Canada France Ecliptic Plane Survey |accessdate=23 Julie 2014}}</ref><ref name=nrc>{{cite web|url=http://archive.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/hia/2008/09/04/asteroid-2008kv42.html|title=Announcements – International Team of Astronomers Finds Missing Link|date=September 4, 2008|website=nrc.cnrc.gc.ca|publisher=National Research Council|accessdate=26 Julie 2014|archive-date=25 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225100313/http://archive.nrc-cnrc.gc.ca/eng/news/hia/2008/09/04/asteroid-2008kv42.html|url-status=dead}}</ref> Die voorwerp kan ook nog ’n bewys wees van die bestaan van [[Planeet Nege]].<ref>{{cite journal |url=http://iopscience.iop.org/article/10.3847/0004-6256/151/2/22 |title=Evidence for a distant giant planet in the Solar system |first1=Konstantin |last1=Batygin |first2=Michael E. |last2=Brown |date=20 Januarie 2016 |journal=The Astronomical Journal |volume=151 |issue=2 |pages=22 |doi=10.3847/0004-6256/151/2/22|bibcode=2016AJ....151...22B |arxiv = 1601.05438 }}</ref> Wanneer sentoure te na aan [[Gasreus|reuseplanete]] kom, kan ’n wentelbaan soos dié van {{mp|2008 KV|42}} veroorsaak word.<ref name=findplanet9>{{cite web |url=http://www.findplanetnine.com/2016/02/why-i-believe-in-planet-nine.html |title=Why I believe in Planet Nine. |first=Mike |last=Brown |publisher=FindPlanetNine.com |date=12 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024080311/http://www.findplanetnine.com/2016/02/why-i-believe-in-planet-nine.html |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=24 Oktober 2016 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=3418144#content 2008 KV42 by die JPL Small-Body Database] * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:2008 KV42|Engelse Wikipedia]] {{DEFAULTSORT:528219}} [[Kategorie:Sentoure]] [[Kategorie:Trans-Neptunus-voorwerpe]] k4n45020bj1efmre9uhrqplh3mjhh9l 0 116682 2893556 2691309 2026-04-13T16:25:42Z Jcb 223 2893556 wikitext text/x-wiki [[Beeld:PJW Schutte.jpg|duimnael|regs|200px|P.J.W. Schutte.]] '''Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte''' (distrik [[Cradock]] of volgens ’n ander bron [[Uitenhage]], [[Kaapkolonie]], [[29 November]] [[1803]]) [[:en:List_of_heritage_sites_in_North_West|Buffelsdoorn]], distrik [[Potchefstroom]], sterf in [[Fochville]], [[9 November]] [[1873]]. Hy was ’n boer en vroeë leier in die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] asook die eerste ouderling van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom]]. Hy word, saam met oudl. [[Thomas Dreyer|T.F. Dreyer]], beskou as "een van die waaragtig grotes uit die dae van die Afskeiding" van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]].<ref>{{af}} [[J.V. Coetzee|Coetzee, ds. J.V. Coetzee]] in Van der Walt, N.H. (hoofred.). 1934. ''Almanak vir Die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1934. Sestigste Jaargang.'' Potchefstroom: Adm. Buro.</ref> == Vroeë lewe en politieke betrokkenheid == [[Beeld:Opstal op die plaas Buffeldoorns van PJW Schutte.jpg|duimnael|regs|270px|Die opstal op Buffeldoorns, Schutte se plaas.]] Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte was vernoem na sy pa Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte (gebore 1770), sy ma Aletta Catherina Maria Engelbrecht. As 'n trekboer het hy hom met die [[Groot Trek]] vereenselwig en emigreer in 1840 na die Noorde. In 1843 het hy hom op die plaas Buffeldoorns in die wyk Gatsrand van [[Potchefstroom]] gevestig, waar hy 'n aansienlike boerdery opgebou en aktief deelgeneem het aan die staatkundige en kerklike aangeleenthede. In die politiek was hy 'n volgeling van [[Andries Pretorius]] en as kommandant van die distrik was hy medeondertekenaar van die [[Sandrivierkonvensie]] in Januarie 1852. Hy het die veldtogte teen die oproerige Tswana-stamme onder Mahura en Setšhele langs die wesgrens van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] (ZAR) meegemaak. Gedurende 1856-'57 het hy ook as lid van die Transvaalse Volksraad gedien. == Kerkman == [[Beeld:PJW en Magteld Schutte se graf, plaas Buffeldoorns, distrik Fochville.jpg|duimnael|links|250px|Schutte en sy vrou Magteld se graf op Buffeldoorns, distrik [[Fochville]].]] [[Beeld:PJW en Magteld Schutte se oorspronklike grafstene, plaas Buffeldoorns.jpg|duimnael|regs|240px|P.J.W. en Magteld Schutte se oorspronklike grafstene van nader gesien.]] In kerklike kringe was Schutte bekend as konserwatief en besadig en 'n handhawer van die ou Gereformeerde erfenis. As lidmaat en ouderling van die Staatskerk ([[Nederduitsch Hervormde Kerk|Hervormde Kerk]]) in Transvaal het hy hom vir die werwing van 'n predikant uit Nederland beywer wat sy oortuigings gedeel het. In Augustus 1853 het hy 'n versoekskrif om 'n eie predikant, 'n kerkorde en 'n grondwet onderteken. In 1855 het hy by sy kerkraad, dié van [[NG gemeente Rustenburg|Rustenburg]], gepleit dat 'n predikant van die Christelik Gereformeerde Kerk in Nederland (gestig deur ds. [[Hendrik de Cock]] in 1834) gevra word om met die bediening van die byna herderlose gemeentes in Transvaal te kom help. Sy optrede, gesteun deur ander lidmate, het aanleiding gegee tot die koms van ds. [[Dirk Postma]] in 1858. Schutte het aktief aan die stigting van die Gereformeerde Kerk deelgeneem. Met sy aankoms op Potchefstroom onderweg van [[Durban]] na [[Rustenburg]] in die geselskap van Flip Snyman van Rustenburg en [[Douw Kruger]], pres. Paul Kruger se broer, is ds. Postma gasvry ontvang op Buffeldoorns waar hy op Sondag [[7 November]] [[1858]] sy tweede preek in Transvaal gelewer het nadat hy die dag vantevore daar aangekom het. (Die eerste was op [[5 November]] kort nadat hy die Vaalrivier by [[Standerton]] oorgesteek het.)<ref>{{af}} Van der Walt, ds. N.H. (hoofred.). 1934. ''Almanak van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika vir die jaar 1935. Een-en-sestigste jaargang.'' Potchefstroom: Adm. Buro.</ref> Ná mislukte pogings om die kerklike eenheid te bewaar en veral na aanleiding van 'n beslissing van die Algemene Vergadering van die NH Kerk op [[10 Januarie]] [[1859]] ten gunste van die behoud van die evangeliese gesange in die erediens, het Schutte saam met 'n aantal lidmate van Rustenburg besluit om uit die kerk te tree. As ouderling was hy medeondertekenaar van 'n brief aan die Kerkvergadering waarin die ondertekenaars kennis gegee het van hul uittrede uit die kerklike gemeenskap en hul begeerte om as 'n vrye Gereformeerde Kerk te bestaan. Op [[11 Februarie]] [[1859]] was hy en sy vrou onder die eerste lidmate van die Gereformeerde Kerk wat op Rustenburg gestig is. Schutte is op [[12 Februarie]] (die stigtingsdatum van die [[Gereformeerde kerk Potchefstroom]]) deur 36 lidmate van die wyk Mooirivier as hul eerste ouderling gekies. Daarna is hy saam met ds. Postma afgevaardig na die [[Kaapkolonie]], waar nuwe gemeentes gestig is. Schutte het hom later vir die oprigting van 'n teologiese skool vir die opleiding van predikante beywer, hoewel ds. Postma aanvanklik gehoop het dat predikante uit [[Nederland]] getrek sou kon word. Met die opening van die [[Teologiese Skool Burgersdorp|Teologiese Skool]] op [[Burgersdorp]] was Schutte amptelik teenwoordig en het hy 'n indrukwekkende rede gelewer. Daarna het hy tot aan sy dood as een van die kuratore van die Skool gedien en jaarliks die lang reis na Burgersdorp onderneem. Drie jaar voor sy dood is hy ernstig verwond tydens 'n jagtog deur 'n leeu, waarvan hy nooit volkome herstel het nie.<ref>{{af}} [http://schutte.kaleido.co.za/fotos1.html schutte.kaleido.co.za]. URL besoek op 12 November 2016.</ref> == Waardering == Dr. [[Sarel van der Walt|S.P. van der Walt]] skryf in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel III'' Schutte was ’n merkwaardige figuur, veral Transvaal se kerklike lewe. Eerw. [[Stephanus Hofmeyr]], die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] se eerste Afrikaanssprekende buitelandse (dus buite die Kaapkolonie) sendeling het besonder gunstig van hom as persoon getuig. == Gesinslewe == [[Beeld:Jan Harm Petrus Schutte en sy dogter Jacoba.jpg|duimnael|regs|240px|P.J.W. Schutte se seun Jan Harm Petrus en dié se dogter Jacoba.]] [[Beeld:Anna Sophia Schutte, gebore Van Heerden, eggenote van Jan Harm Petrus Schutte.jpg|duimnael|regs|180px|Anna Sophia van Heerden, P.J.W. Schutte se skoondogter en vrou van sy seun Jan Harm Petrus.]] Dit blyk dat PJW Schutte saam met van sy familie op die plaas Buffelsdoorn gebly het. Sy suster Aletta Johanna 1797-1877, asook sy broer Christiaan Ernst Gerhardus Schutte 1799-1876 sterf op die plaas. PJW Schutte was drie maal getroud, eers met Alida Barendina Hendriena Steenkamp in 1825. Uit dié huwelik is blykbaar vier seuns en twee dogters gebore. Alida is in 1839 oorlede. In 1840 het hy getrou met Maria Magdalena Johanna du Plessis. Uit dié huwelik is drie dogters gebore, maar sy is kort ná die derde kyk se geboorte oorlede. Sy derde huwelik was met Magteld Gertruida Anna Maria du Plessis. Uit dié huwelik is blykbaar ses seuns en vyf dogters gebore, vir 'n totaal van 20, maar dit kan wees dat dié wat nie volwassenheid bereik het nie, in sommige bronne nie vermeld word nie. Op geni.com word die kinders aangedui as hierdie 21: === Kinders by Alida Barendina Hendriena Steenkamp === * Johanna Maria Hattingh (23 November 1825 – 17 Mei 1908) * Philippus Jacobus Wilhelmus Schutte (16 April 1827 – 17 Maart 1892) * Jan Harm Petrus Schutte (26 April 1829 – 19 Junie 1918) * Christiaan Schalk Willem Schutte (17 Januarie 1831 – jonk oorlede) * Casper Jan Hendrik Schutte (Tarkastad, 17 Januarie 1834 – 2 Desember 1919) * Aletta Catharina Maria Schutte (Cradock, 7 Januarie 1837 – jonk oorlede) === Kinders by Maria Magdalena Johanna du Plessis === * Martha Petronella Gouws (Cradock, 28 Desember 1840 – 3 Mei 1924) * Aletta Catharina Maria Schutte (Cradock, 12 September 1842 – 5 Februarie 1879) * Anna Catharina Elizabeth Labuschagne (Kaapkolonie, 14 September 1844 – 18 Maart 1917) === Kinders by Machteld Gertruida Anna Maria du Plessis === * Machteld Gertruida Anna Maria Schutte (plek onbekend, 27 Augustus 1848 – 20 September 1872 * Susanna Catharina Schoeman (plek onbekend, 28 Junie 1850 – 6 Augustus 1924) * Paul Jacobus Schutte (plek onbekend, 19 Mei 1852 – 1 Desember 1938 * Christiaan Ernst Schalk Schutte (plek onbekend, 10 Augustus 1854 – 7 Junie 1935 * Andries Gerhardus (plek onbekend, 27 Junie 1856 – 29 Maart 1929 * Cornelius Johannes Schutte (plek onbekend, 16 Maart 1858 – 12 Januarie 1888 * Helena Hendrina Schutte (plek onbekend) 22 Februarie 1860 - 10 Oktober 1895 * Philippina Charlotte Schutte Nel 9 Februarie 1862 - 5 Julie 1947 * Anna Cecilia Schutte 31 Desember 1863 - 14 Mei 1950 * Frans Roelof Petrus Schutte 16 November 1865 - 29 Mei 1958 * Barend Philippus Schutte (plek onbekend, 10 Maart 1869 – 15Jan 1890 * Izak Stephanus Schutte 1871-1871. Van sy nasate het minstens nog in die laat 1970's op sy plaas gewoon, waar hy ook begrawe lê. == [[:en:List_of_heritage_sites_in_North_West|Buffelsdoorn]] Plaas == Die plaas [[:en:List_of_heritage_sites_in_North_West|Buffelsdoorn]]/ Buffeldoorns is erken as ‘n erfenis terrein in die Noord wes provinsie as gevolg die plaas se konneksie met P.J.W. Schutte.  Registrasie nommer   9/2/256/0039. Die plaas het 'n ryk geskiedenis waar in latere jare tydens die Anglo Boere Oorlog menigte manne vanaf die plaas [https://www.wmbr.org.za/view.asp?pg=research&pgsub=databases&pgsub1=2&head1=Prisoners%20of%20War&strGlobalTerms=buffelsdoorn&opt=dset Buffelsdoorn gevangene] geneem was. == Bronne == * {{af}} Coetzee, dr. C.F.C. Coetzee. 1988. ''Gereformeerde kerk Potchefstroom 1863–1988''. Potchefstroom: Gereformeerde kerk Potchefstroom. * {{af}} Coetzee, ds. P.A. ''"Dat nu ook het eerste werk zal zijn". Ontstaan van die eerste Gereformeerde kerke in die Suid-Afrikaanse Republiek: 1859–1961''. Pretoria: Die skrywer. * {{af}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] en Beyers, C.J. (hoofred.) ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel III''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, 1977. * {{en}} [https://www.geni.com/people/Phillipus-Jacobus-Wilhelmus-Schutte-b1c4d6/6000000006382244116 Sy genealogiese besonderhede op die webtuiste geni.com]. URL besoek op 12 November 2016. == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Pieter de Bruin]], sy swaer == Eksterne skakels == * [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=791282 Die Schutte-familiebegraafplaas op die plaas Buffeldoorns, distrik Fochville]. URL besoek op 12 November 2016. * https://www.wmbr.org.za/view.asp?pg=research&pgsub=databases&pgsub1=2&head1=Prisoners%20of%20War&strGlobalTerms=buffelsdoorn&opt=dset {{DEFAULTSORT:Schutte, Flip}} [[Kategorie:Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1803]] [[Kategorie:Sterftes in 1873]] qv3jdq48ku55dq8rkmg715j7dvdf7sq 0 117179 2893636 2531424 2026-04-13T19:36:28Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2893636 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks |name = Bosluisbessie |image = Fadogia homblei01.jpg |status = LC |status_system = iucn3.1 |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Gentianales]] |familia = [[Rubiaceae]] |genus = ''[[Fadogia]]'' |species = '''''F. homblei''''' |binomial = ''Fadogia homblei'' |binomial_authority = De Wild., (1913) |synonyms = * ''Fadogia monticola'' <small>Robyns</small> * ''Fadogia oleoides'' <small>Robyns</small><ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:748979-1</ref> }} {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bosluisbessie | image = | taxon = Fadogia homblei | authority = De Wild., (1913) | synonyms =* ''Fadogia monticola'' <small>Robyns</small> * ''Fadogia oleoides'' <small>Robyns }} :: Sien ''[[bietou]]'' vir die ''Chrysanthemoides''-spesie wat soms ook bosluisbessie genoem word. Die '''bosluisbessie''' of '''wildedadel'''<ref>{{webaanhaling|url=http://landbou.com/kundiges/vra-vir-faffa/gousiekte/|titel=Landbou.com {{Outeur|Faffa Malan}}}}</ref> (''Fadogia homblei'') is inheems aan die Suid-Afrikaanse provinsies [[Noordwes]], [[Gauteng]], [[Mpumalanga]] en [[Limpopo]]. Dit kom ook in [[Angola]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]] voor. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as ''veilig'' gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1467-3 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430192610/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1467-3 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is 'n meerjarige plant of struikie met regop stammetjies wat 50 cm hoog word en groei uit 'n dik houtige wortelstok. Die spesie is 'n [[geoksiel]] Die blare groei in groepies van 3-5 aan elke knoop. Die bokant van die blaar is donkergroen, die onderkant is silwerwit. Dit bring klein geurige geel blommetjies voort en kry 'n ronde vrug wat groen van kleur is, maar swart word wanneer dit ryp word. Die vrug lyk soos 'n [[bosluis]] wat hom vol bloed gedrink het.<ref>{{cite web |url=http://www.ais.up.ac.za/vet/poison/bnames.htm |title=Universiteit van Pretoria |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801150755/http://www.ais.up.ac.za/vet/poison/bnames.htm |archive-date= 1 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=30 November 2016 }}</ref> Dit is een van ses plante wat [[gousiekte]] veroorsaak en wat 'n endosimbiontiese bakterie ''[[Burkholderia caledonica]]'' in knobbeltjies in sy blare het.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0031942212003925?np=y|titel=''Production of toxic pavettamine and pavettamine conjugates in the gousiekte-causing Fadogia homblei plant and its relation to the bacterial endosymbiont'' {{Outeur|Daan Van Elst, Braam van Wyk, Anitra Schultz, Els Prinsen}}, Phytochemistry, 85, Januarie 2013, 92–98}}</ref> In 2016 is in die [[risosfeer]] van ''F. homblei'' 'n ander naverwante spesie gevind, wat die naam ''Burkholderia fortuita'' gekry het. ''Fortuitus'' beteken toevallig. Die navorsers het eintlik na die endofiet ''B. caledonica'' gesoek maar pleks daarvan hierdie spesie toevallig gevind.<ref>{{webaanhaling|titel="Phylogenomic Study of Burkholderia glathei-like Organisms, Proposal of 13 Novel Burkholderia Species and Emended Descriptions of Burkholderia sordidicola, Burkholderia zhejiangensis, and Burkholderia grimmiae" {{Outeur|Charlotte Peeters, Jan P. Meier-Kolthoff, Bart Verheyde, Evie De Brandt, Vaughn S. Cooper, Peter Vandamme}} Front. Microbiol., 08 June 2016 http://dx.doi.org/10.3389/fmicb.2016.00877|url=http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fmicb.2016.00877/full}}</ref> == Fotogalery == <gallery mode="packed"> Fadogia homblei00.jpg Fadogia homblei02.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ondergrondse bome]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] pycljeyupx5krzxp0s509wyrb20wxhv 2893637 2893636 2026-04-13T19:36:50Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2893637 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bosluisbessie | image = | taxon = Fadogia homblei | authority = De Wild., (1913) | synonyms =* ''Fadogia monticola'' <small>Robyns</small> * ''Fadogia oleoides'' <small>Robyns }} :: Sien ''[[bietou]]'' vir die ''Chrysanthemoides''-spesie wat soms ook bosluisbessie genoem word. Die '''bosluisbessie''' of '''wildedadel'''<ref>{{webaanhaling|url=http://landbou.com/kundiges/vra-vir-faffa/gousiekte/|titel=Landbou.com {{Outeur|Faffa Malan}}}}</ref> (''Fadogia homblei'') is inheems aan die Suid-Afrikaanse provinsies [[Noordwes]], [[Gauteng]], [[Mpumalanga]] en [[Limpopo]]. Dit kom ook in [[Angola]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]] voor. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as ''veilig'' gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1467-3 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430192610/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1467-3 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is 'n meerjarige plant of struikie met regop stammetjies wat 50 cm hoog word en groei uit 'n dik houtige wortelstok. Die spesie is 'n [[geoksiel]] Die blare groei in groepies van 3-5 aan elke knoop. Die bokant van die blaar is donkergroen, die onderkant is silwerwit. Dit bring klein geurige geel blommetjies voort en kry 'n ronde vrug wat groen van kleur is, maar swart word wanneer dit ryp word. Die vrug lyk soos 'n [[bosluis]] wat hom vol bloed gedrink het.<ref>{{cite web |url=http://www.ais.up.ac.za/vet/poison/bnames.htm |title=Universiteit van Pretoria |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801150755/http://www.ais.up.ac.za/vet/poison/bnames.htm |archive-date= 1 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=30 November 2016 }}</ref> Dit is een van ses plante wat [[gousiekte]] veroorsaak en wat 'n endosimbiontiese bakterie ''[[Burkholderia caledonica]]'' in knobbeltjies in sy blare het.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0031942212003925?np=y|titel=''Production of toxic pavettamine and pavettamine conjugates in the gousiekte-causing Fadogia homblei plant and its relation to the bacterial endosymbiont'' {{Outeur|Daan Van Elst, Braam van Wyk, Anitra Schultz, Els Prinsen}}, Phytochemistry, 85, Januarie 2013, 92–98}}</ref> In 2016 is in die [[risosfeer]] van ''F. homblei'' 'n ander naverwante spesie gevind, wat die naam ''Burkholderia fortuita'' gekry het. ''Fortuitus'' beteken toevallig. Die navorsers het eintlik na die endofiet ''B. caledonica'' gesoek maar pleks daarvan hierdie spesie toevallig gevind.<ref>{{webaanhaling|titel="Phylogenomic Study of Burkholderia glathei-like Organisms, Proposal of 13 Novel Burkholderia Species and Emended Descriptions of Burkholderia sordidicola, Burkholderia zhejiangensis, and Burkholderia grimmiae" {{Outeur|Charlotte Peeters, Jan P. Meier-Kolthoff, Bart Verheyde, Evie De Brandt, Vaughn S. Cooper, Peter Vandamme}} Front. Microbiol., 08 June 2016 http://dx.doi.org/10.3389/fmicb.2016.00877|url=http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fmicb.2016.00877/full}}</ref> == Fotogalery == <gallery mode="packed"> Fadogia homblei00.jpg Fadogia homblei02.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ondergrondse bome]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] fsaxtr08532w2u95n8s414wk8znuqgj 0 117361 2893641 2656277 2026-04-13T19:39:32Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2893641 wikitext text/x-wiki {{skuinse titel}} {{Taksoboks | name = ''Ruschia karrooica'' | titelweergawe = ''Ruschia karrooica'' | image = Ruschia karooica foliage.jpg | image_width = 240px | status = LC | status_system = iucn3.1 | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Caryophyllales]] | familia = [[Aizoaceae]] | genus = '''''[[Ruschia]]''''' | species = ''R. karrooica'' | binomial = ''Ruschia karrooica'' | binomial_authority = ([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) L.Bolus }} {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Ruschia karrooica | authority = ([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) L.Bolus, (1927) | synonyms =* ''Cryophytum karrooicum'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''Mesembryanthemum karrooicum'' <small>L.Bolus</small> }} '''''Ruschia karrooica'' (L.Bolus) L.Bolus''' is 'n [[vetplant]]jie uit die [[vygies|vygiefamilie]] wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is. Dit word in die [[Wes-Kaap]] aangetref en is op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=163-163 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008073729/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=163-163 |archive-date=8 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit kom net in die suidweste van die [[Karoo|Groot Karoo]] en die naburige [[Klein Karoo]] voor. Dit vorm 'n klein struikie tot 30&nbsp;cm hoog. Dit kry pienk blommetjies.<ref>{{webaanhaling|url=https://enjoysucculents.wordpress.com/2014/12/29/ruschia-karrooica/|titel=enjoy succulents}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ruschia|karrooica]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 1spn2evm1l60z6eacmxiiqre2nma1yd 2893644 2893641 2026-04-13T19:39:56Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2893644 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Ruschia karrooica | authority = ([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) L.Bolus, (1927) | synonyms =* ''Cryophytum karrooicum'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''Mesembryanthemum karrooicum'' <small>L.Bolus</small> }} '''''Ruschia karrooica'' (L.Bolus) L.Bolus''' is 'n [[vetplant]]jie uit die [[vygies|vygiefamilie]] wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is. Dit word in die [[Wes-Kaap]] aangetref en is op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=163-163 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008073729/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=163-163 |archive-date=8 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit kom net in die suidweste van die [[Karoo|Groot Karoo]] en die naburige [[Klein Karoo]] voor. Dit vorm 'n klein struikie tot 30&nbsp;cm hoog. Dit kry pienk blommetjies.<ref>{{webaanhaling|url=https://enjoysucculents.wordpress.com/2014/12/29/ruschia-karrooica/|titel=enjoy succulents}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ruschia|karrooica]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] gp6iem3chgchrpr0ntr6di2dj7i3kjx 0 117494 2893768 2847252 2026-04-14T05:40:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893768 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Basterskurweblaarrosyntjie | image = | status = LC | status_system = iucn3.1 | taxon = Grewia retinervis | authority = Burret, (1910) | synonyms = * ''Grewia deserticola'' <small>Ulbr.</small> * ''Vincentia retinervis'' <small>(Burret) Burret</small> * ''Vinticena retinervis'' <small>(Burret) Burret</small> }} Die '''basterskurweblaarrosyntjie''' (''Grewia retinervis'') is 'n [[struik]] wat [[inheems]] aan [[Angola]],<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:834501-1</ref> [[Botswana]], [[Namibië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]] en Suid-Afrika is. In Suid-Afrika kom dit in die [[Noordwes]] en die [[Limpopo (provinsie)|Limpopoprovinsie]] voor en is op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=933-32 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920163602/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=933-32 |archive-date=20 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Soos ''[[Grewia flava]]'' word dit dikwels op 'n substraat van Kalaharisand aangetref. <!-- == Fotogalery == <gallery> Geen beelde 11 Des 2016 </gallery> --> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grewia]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] eeq30f6eannav056z3khcdyusdfeceu 0 124119 2893616 2724771 2026-04-13T18:44:06Z Sobaka 328 /* Stralers en vuurpylaangedrewe vliegtuie */ skakel 2893616 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fusée V2.jpg|duimnael|'n V-2 in die Peenemünde-museum]] '''''Wunderwaffe''''' is [[Duits]] vir "wonderwapen" en 'n term opgedra tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur [[Nazi-Duitsland]] se propagandaministerie aan 'n paar revolusionêre "superwapens". Die meeste van hierdie wapens het egter prototipes gebly, wat óf nooit die gevegsfront bereik het nie, of indien hulle wél het, was dit te laat of te onbelangrik in getalle om 'n militêre effek uit te oefen.<ref>Willy Ley, "V-2: Rocket Cargo Ship" ''Astounding Science Fiction'', Mei 1945</ref> Die V-wapens, wat reeds vroeër ontwikkel is en aansienlik ontplooi is teen veral [[Londen]] en [[Antwerpen]], spoor terug na die dieselfde poel van hoogs vindingryke wapentuigkonsepte. Hulle word dus ook hier ingesluit. Soos die oorlogsituasie vanaf 1942 vir Duitsland versleg het, het eise oor die ontwikkeling van revolusionêre nuwe wapens 'n toenemend-prominente deel van die propaganda geword wat deur die Duitse regering verkondig is. In werklikheid was die gevorderde wapens onder ontwikkeling met lang tydperke van ontwerp en toetsing; daar was geen realistiese vooruitsig dat die Duitse militêre in staat sou wees om dit voor die einde van die oorlog te ontplooi nie. Toe 'n paar gevorderde ontwerpe, soos die Panthertenk en Tipe XXI duikboot, in produksie gehaas is, is hul prestasie as teleurstellend bewys aan die Duitse militêre en leierskap as gevolg van onvoldoende voorproduksie-toetse of swak beplande konstruksieprosesse. In Duits beteken die term ''Wunderwaffe'' oor die algemeen 'n universele oplossing wat al die probleme wat verband hou met 'n spesifieke probleem sal oplos, meestal [[ironie]]s gebruik vir sy denkbeeldige aard. == Vlootvaartuie == === Vliegdekskepe === * ''Graf Zeppelin'' – 'n 33 550 ton [[vliegdekskip]] neergelê in 1936; nooit voltooi nie. * ''Flugzeugträger B'' – beplande susterskip van die ''Graf Zeppelin''; geskrap voor daarmee begin is. * ''I (1942)'' – 'n beplande 56 500 ton vliegdekskip, omgeskakel na vervoer; gekanselleer voor die werk kon begin het. === Oorlogskepe === * H-klas – 'n reeks voorstelle vir oorlogskepe wat beide die [[Amerikaanse Vloot]] se ''Montana''-klas oorlogskepe en die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se [[Yamato-klas slagskip|Yamato-klas oorlogskepe]] in wapentuig sou oortref, wat saamvloei in die H-44, 'n 140&nbsp;000 ton slagskip met agt 20 duim kanonne. Slegs twee H39-klas rompe is neergelê; maar is later geskrap op die skuinshellings. === U-bote === * Vuurpyl U-boot – 'n beplande ballistiese missielduikboot; projek laat vaar. * Tipe XVIII U-boot – 'n U-boot wat ontwerp is om lug-onafhanklike aandrywing te gebruik; verskeie was onder konstruksie toe die oorlog beëindig is * [[Tipe XXI-duikboot|Tipe XXI U-boot]] "''Elektroboot''" (Elektriese boot) – die eerste U-boot ontwerp om geheel en al onder water te werk, 118 is gebou maar net 4 is uiteindelik voltooi * Tipe XXIV U-boot – 'n beplande U-boot wat ontwerp is om lug-onafhanklike aandrywing te gebruik. * Tipe XXVI U-boot – 'n U-boot wat ontwerp is om lug-onafhanklike aandrywing te gebruik; verskeie was onder konstruksie toe die oorlog beëindig is. == Gepantserde voertuie == === Teenvliegtuigwapens === * Flakpanzer "''Kugelblitz''" – 'n self-aangedrewe teenvliegtuigkanon === Anti-tenkwapens === * ''Sturer Emil'' – 'n eksperimentele ''Panzerjäger'' styl, bo oop tenkvernietiger bewapen met 'n [[Rheinmetall]] 12.8 cm K L/61 kanon, 2 prototipes is gebou vir toetse. === Superswaar tenks === * Landkreuzer P. 1000 ''Ratte'' – 'n beplande superswaar tenk, weeg 1000 metrieke ton en gewapen met twee 280&nbsp;mm kanonne, een 128&nbsp;mm anti-tenk geweer, 8 20&nbsp;mm kritieke gewere en 2 15&nbsp;mm swaar masjiengewere * Landkreuzer P. 1500 ''Monster'' – 'n voorgestelde superswaar selfaangedrewe kanon, weeg 1500 metrieke ton en gewapen met die 800&nbsp;mm Schwerer Gustav/Dora kanon * Panzer VII ''Löwe'' (Leeu) – 'n beplande superswaar tenk, 'n gewig van 90 metrieke ton en gewapen met 'n 105&nbsp;mm kanon * Panzer VIII ''Muis'' (Muis) – 'n superswaar tenk, weeg 180 metrieke ton en gewapen met twee kanonne van 128&nbsp;mm en 75&nbsp;mm kaliber, twee bruikbare prototipes voltooi * Panzerkampfwagen E-100 – 'n beplande superswaar tenk, weeg 140 metrieke ton en gewapen met óf 'n 128 of 'n 150&nbsp;mm kanon. == Suierenjinvliegtuie == * Dornier Do-335 – 'n swaar vegter met stoot-trek opset * Focke-Achgelis Fa 269 – 'n beplande kantelrotor VTOL-vegter * Focke-Wulf Ta 152 – 'n hoë hoogte onderskepper * Focke-Wulf Ta 400 – 'n beplande ''Amerika Bomber'' kandidaat met ses radiale enjins en twee straalenjins met 'n reikafstand van 13,000&nbsp;km in bomwerperopset * [[Heinkel He 111|Heinkel He 111Z]] – 'n vyf-enjin ''Zwilling'' (tweelingromp) vliegtuig geskep deur die kombinasie van die twee He 111s en ontwerp om groot sweeftuie te sleep * Heinkel He 274 – 'n hoë hoogte swaar [[bomwerper]] met vier inlyn-enjins en 'n reikafstand van 3&nbsp;440&nbsp;km, twee voltooi deur Frankryk ná die oorlog * Heinkel He 277 – 'n beplande, gevorderde lang-reik bomwerper-ontwerp * Junkers Ju 390 – 'n ''Amerika Bomber'' kandidaat met ses radiale enjins met 'n reik van 9&nbsp;700&nbsp;km, twee prototipes gebou en gevlieg * Junkers Ju 488 – 'n swaar bomwerper met vier radiale enjins met 'n reik van 3&nbsp;395&nbsp;km * Messerschmitt Me 264 – 'n ''Amerika Bomber'' kandidaat met vier inlyn of radiale enjins en 'n reik van 15&nbsp;000&nbsp;km, drie prototipes gebou en gevlieg * [[Messerschmitt Me 323|Messerschmitt Me 323 ''Gigant'']] – 'n swaar vragvliegtuig met ses motore. == Stralers en vuurpylaangedrewe vliegtuie == * [[Arado Ar 234]] – die eerste operasionele turbostraal-bomwerper en verkenningsvliegtuig * Arado E.555 – 'n beplande vliegtuigkragbomber * Arado E.560 – 'n reeks taktiese bomwerperprojekte * Bachem Ba 349 ''Natter'' (Adder) – 'n vuurpylaangedrewe vertikale opstyg onderskepper * Blohm & Voss P.178 – 'n turbostraal duikbomaanvaller * DFS 194 – 'n vuurpylaangedrewe eksperimentele vliegtuig * DFS 228 – 'n vuurpylaangedrewe hoë-hoogte verkenning vliegtuig * DFS 346 – 'n vuurpylaangedrewe navorsingsvliegtuig * Fieseler Fi 103R ''Reichenberg'' – 'n bemande weergawe van die [[V-1-vlieënde bom]] * Focke-Wulf ''Triebflügel'' (aangedrewe vlerke) – 'n beplande spuitstraal-rotortuig * Focke-Wulf Ta 183 ''Huckebein'' – 'n beplande swiepvlerk turbostraler-vegter * Focke-Wulf Ta 283 – 'n beplande vlugte-stustraal en vuurpyl-vegter * [[Heinkel He 162]] Spatz – wenner van die Volksjäger-ontwerperswedstryd vir 'n enkele turbostraler-vegter * Heinkel He 176 – die wêreld se eerste vloeibare brandstofaangedrewe eksperimentele vuurpylvliegtuig * Heinkel He 178 – die wêreld se eerste eksperimentele turbostralervliegtuig om te vlieg * Heinkel He 280 – die eerste turbostralervegter ontwerp, slegs prototipes * Heinkel He 343 – 'n beplande viermotorige lugbomwerper wat gebaseer was op die Arado Ar 234 se algemene ontwerp * Henschel Hs 132 – 'n beplande turbostralerduikbomwerper en onderskepper * Horten Ho 229 – 'n turbostraal vliegvlerk / bomwerper * Horten H. XVIII – 'n beplande vliegvlerkbomwerper gebaseer op die Horten Ho 229 * Junkers EF 128 – 'n beplande turbostralervegter * Junkers EF 132 – 'n beplande turbostralerbomwerper * Junkers Ju 287 – 'n vorentoe-vlerkgeswiepte turbostralerbomwerper * Lippisch P.13a – 'n beplande supersoniese stustraal deltavlerk onderskepper * Lippisch P.13b – 'n beplande stustraal deltavlerk onderskepper ontwikkel van die Lippisch P.13a * Messerschmitt Me 109TL – 'n turbostralervegter wat ontwerp is as alternatief / rugsteun vir die Me 262 * Messerschmitt Me 163 ''Komet'' – die eerste en enigste operasionele vuurpylvegter * [[Messerschmitt Me 262|Messerschmitt Me 262 ''Schwalbe'']] – die eerste operasionele turbostralervegter / bomwerper * Messerschmitt Me 263 – 'n vuurpylvegter vanuit die Me 163 ontwikkel * Messerschmitt P.1101 – 'n veranderlike swiepvlerk-turbostralervegter * Messerschmitt P.1106 – 'n straaljager gebaseer op die Messerschmitt Me P.1101 * Skoda-Kauba Sk P.14 – 'n stustraal-aangedrewe noodvegter * Sombold So 344 – 'n vuurpylaangedrewe vliegtuig met 'n afneembare plofbare neus * Silbervogel – beplande sub-orbitale antipodale bomwerper * Zeppelin Fliegende Panzerfaust – 'n vuurpylaangedrewe baie-kort reik onderskepper * Zeppelin Rammer – 'n vuurpylaangedrewe ramming onderskepper == Helikopters == * Flettner Fl 184 – 'n nagverkenning en anti-duikboot outogiro * Flettner Fl 185 – 'n eksperimentele helikopter * Flettner Fl 265 – 'n eksperimentele [[helikopter]], die wêreld se vroegste bekende lugwaardige synchropter * Flettner Fl 282 "Kolibri" (Hummingbird) – 'n verkenning "synchropter" helikopter * Focke-Achgelis Fa 223 "Drache" (Draak) – 'n anti-duikboot, soek en redding, verkenning, en vrag helikopter, wat gebaseer is op die vooroorlogse Fw 61 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{en-vertaal|Wunderwaffe}} [[Kategorie:Duitse weermag]] [[Kategorie:Nazi-Duitsland]] [[Kategorie:Wapens]] 095fi68mvf6vuc0id4x4yqwu6mmc2mf 0 124242 2893781 2810181 2026-04-14T06:02:44Z KeMang?? 89500 /* Vroeë lewe en loopbaan */ informasie by gevoeg 2893781 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspeler | naam = Dane van Niekerk | beeld = [[Lêer:2017–18 WBBL PS v SS 17-12-30 van Niekerk (01).jpg|240px]] | byskrif = Dane van Niekerk in 2017 | land = Suid-Afrika | vollenaam = Dane van Niekerk | lewe = waar | vroulik = waar | geboortedag = 14 | geboortemaand = 5 | geboortejaar = 1993 | geboorteplek = [[Pretoria]] | geboorteland = [[Suid-Afrika]] | sterfdag = | sterfmaand = | sterfjaar = | sterfplek = | sterfland = | bynaam = | lengte = | kolf = Regshandig | boul = Regterarm bybreek | rol = Veelsydig | familie = | internasionaal = ja | eentoets = true | toetsdebuutdatum = 16 November | toetsdebuutjaar = 2014 | toetsdebuutvir = Suid-Afrika | toetsdebuutteen = Indië | toetsno = 57 | laastetoetsdatum = | laastetoetsjaar = | laastetoetsvir = | laastetoetsteen = | toetshemp = | edidebuutdatum = 8 Maart | edidebuutjaar = 2009 | edidebuutvir = Suid-Afrika | edidebuutteen = Wes-Indië | edino = 53 | laasteedidatum = 16 September | laasteedijaar = 2021 | laasteedivir = Suid-Afrika | laasteediteen = Wes-Indië | edihemp = 81 | T20Idebuutdatum = 11 Junie | T20Idebuutjaar = 2009 | T20Idebuutvir = Suid-Afrika | T20Idebuutteen = Wes-Indië | T20Ino = 18 | laasteT20Idatum = 4 September | laasteT20Ijaar = 2021 | laasteT20Ivir = Suid-Afrika | laasteT20Iteen = Wes-Indië | T20Ihemp = 17 | klub1 = Noordelikes | jaar1 = 2008–2012 | klub2 = Highveld Vroue | jaar2 = 2008–2010 | klub3 = Oostelike Provinsie Vroue | jaar3 = 2012–tans | klub4 = Melbourne Renegades | jaar4 = 2015–2016 | klub5 = Loughborough Lightning | jaar5 = 2016 | klub6 = Sydney Sixers | jaar6 = 2016–2017 | klub7 = Surrey Stars | jaar7 = 2018 | klub8 = Oval Invincibles | jaar8 = 2021– | columns = 3 | column1 = [[Toetskrieket|Toets]] | wedstryde1 = 1 | lopies1 = 22 | kolfgem1 = 11.0 | 100s/50s1 = 0/0 | hoogtelling1 = 15 | aflewerings1 = 222 | paaltjies1 = 1 | boulgem1 = 90.0 | vyfin1 = 0 | tienin1 = 0 | besteboul1 = 1/90 | vang/stonk1 = 0/– | column2 = [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] | wedstryde2 = 107 | lopies2 = 2175 | kolfgem2 = 36.25 | 100s/50s2 = 0/5 | hoogtelling2 = 102 | aflewerings2 = 4578 | paaltjies2 = 138 | boulgem2 = 19.14 | vyfin2 = 2 | tienin2 = n/a | besteboul2 = 5/17 | vang/stonk2 = 56/– | column3 = T20I | wedstryde3 = 86 | lopies3 = 1877 | kolfgem3 = 28.01 | 100s/50s3 = 0/10 | hoogtelling3 = 90* | aflewerings3 = 1500 | paaltjies3 = 65 | boulgem3 = 20.96 | vyfin3 = 0 | tienin3 = n/a | besteboul3 = 4/17 | vang/stonk3 = 25/– | datum = 31 Maart | jaar = 2022 | bron = http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/player/364413.html Cricinfo }} '''Dane van Niekerk''' (14 Mei 1993, [[Pretoria]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[krieket]]speelster. Sy het skoolgegaan by Hoërskool Centurion. As 'n bybreekdraaibouler, het sy in een Toets, 107 [[Internasionale eendagwedstryd]]e (EDI) en 86 Internasionale [[Twintig20]]'s (T20I) vir Suid-Afrika gespeel. Sy was die vrouespankaptein in al drie vorms (Toets, EDI en T20I) tussen 2016 en 2021.<ref name='Cricinfo'>{{cite web|url=http://www.cricinfo.com/southafrica/content/player/364413.html|title=Dane van Niekerk spelerprofiel|work=ESPNcricinfo|access-date=20 Junie 2009}}</ref> Sy was die eerste bouler van Suid-Afrika om 100 paaltjies in vroue-EDIs te neem.<ref>{{cite web |url=https://www.womenscriczone.com/leading-ladies-first-to-100-odi-wickets-from-each-team/ |title=Leading Ladies: First to 100 ODI wickets from each team |work=Women's CricZone |access-date=6 June 2020 |archive-date= 9 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220209051408/https://www.womenscriczone.com/leading-ladies-first-to-100-odi-wickets-from-each-team/ |url-status=dead }}</ref> Sy het haar uittrede uit internasionale krieket op 16 Maart 2023 aangekondig.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/dane-van-niekerk-confirms-her-retirement-from-international-cricket-1363846 |title=Dane van Niekerk confirms her retirement from international cricket |work=ESPNcricinfo |date=16 March 2023 |access-date=16 March 2023}}</ref> == Vroeë lewe en loopbaan == Van Niekerk het plaaslik vir Highveld Vroue en Noordelikes Vroue gespeel, voor sy een van die eerste twee Suid-Afrikaanse vroue word (saam met [[Marizanne Kapp]]) om ingesluit te word in die Oostelike Provinsie krieketspanakademie (mansspan).<ref name="CSA">{{Webaanhaling|url=http://cricket.co.za/player/3018/Proteas-Women/31773/Dane-van-Niekerk/}}</ref> Sy is gekies as deel van die Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan vir die 2009 Vroue-Wêreldbekerkriekettoernooi in [[Australië]]. Sy het in die 2013 Vroue Krieketwêreldbeker gespeel, sowel as Suid-Afrika verteenwoordig by die Vrouewêreldbeker Twintig20 in 2009, 2010, 2012, 2014 en 2016. == Persoonlike lewe == In Julie 2018 is Van Niekerk saam haar spanmaat [[Marizanne Kapp]] getroud.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/you/celebs/local/proteas-power-couple-share-how-setbacks-strengthened-their-cricket-love-20250725-0531|title=Proteas power couple share how setbacks strengthened their cricket love|last=Boucher|first=Elri|website=News24|language=en-US|access-date=2026-04-14}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * [http://www.cricinfo.com/ci/content/player/364413.html Dane van Niekerk] by ESPNcricinfo {{Suid-Afrikaanse Vrouekrieketspan}} {{en-vertaal|Dane van Niekerk}} {{DEFAULTSORT:Van Niekerk, Dane}} [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vrouekrieketspelers]] quuscea1i7rsql6m2105r5bfy2am0k7 14 126698 2893519 2071790 2026-04-13T13:32:36Z ~2026-22884-29 206173 2893519 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Peyper, Brendan}} [[Kategorie:Afrikaners| ] 9bepeh00e4o00sbxqcrix3h5e93ln0h 2893520 2893519 2026-04-13T13:32:48Z ~2026-22884-29 206173 2893520 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Peyper, Brendan}} [[Kategorie:Afrikaners| ]] 27fq0mfumhlwa3vnrqldq89kzy8n1rg 0 140290 2893527 2893415 2026-04-13T14:19:09Z Sobaka 328 skakel 2893527 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Geordin Hill-Lewis | beeld = Geordin Hill-Lewis.jpg | beeldonderskrif = Hill-Lewis in 2023 | geboortenaam = Geordin Gwyn Hill-Lewis | geboortedatum = | geboortejaar = 1986 | geboortemaand = 12 | geboortedag = 31 | geboorteplek = [[Plettenbergbaai]], [[Kaapprovinsie]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] (2004–hede) | nasionaliteit = {{ZAF}} | orde = Leier van die [[Demokratiese Alliansie]] | termynaanvang = 12 April 2026 | termyneinde = | vise = | voorganger = [[John Steenhuisen]] | opvolger = | orde1 = [[Burgemeester]] van die [[Stad Kaapstad]] | termynaanvang1 = 18 November 2021 | termyneinde1 = | vise1 = Eddie Andrews | voorganger1 = [[Dan Plato]] | opvolger1 = | orde2 = Adjunkleier van die [[Demokratiese Alliansie]] in die [[Wes-Kaap]] | termynaanvang2 = 11 November 2023 | termyneinde2 = 12 April 2026 | leier2 = Tertuis Simmers | voorganger2 = [[JP Smith]] | opvolger2 = ''vakant'' | orde3 = Lid van die Kaapse Stadsraad | termynaanvang3 = 9 November 2021 | termyneinde3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = Skaduminister van Finansies | termynaanvang4 = 5 Junie 2019 | termyneinde4 = 9 November 2021 | leier4 = [[Mmusi Maimane]]<br/>[[John Steenhuisen]] | voorganger4 = [[David Maynier]] | opvolger4 = [[Dion George]] | orde5 = Skaduminister van Handel en Nywerheid | termynaanvang5 = 5 Junie 2014 | termyneinde5 = 1 Junie 2017 | leier5 = [[Mmusi Maimane]] | voorganger5 = [[Wilmot James]] | opvolger5 = [[Dean Macpherson]] | orde6 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang6 = 19 Augustus 2011 | termyneinde6 = 9 November 2021 | voorganger6 = [[Willem Doman]] | opvolger6 = Christopher Mario Fry | ouers = | eggenoot = Carla | kinders = 1 | alma_mater = [[Universiteit van Kaapstad]]<br/>[[Universiteit van Londen]] | religie = | handtekening = }} '''Geordin Hill-Lewis''' (gebore 31 Desember 1986) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat as [[burgemeester]] van die [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] verkies is op 18 November 2021. Hy dien ook sedert 12 April 2026 as die leier van die [[Demokratiese Alliansie]]. Hy het van November 2023 tot April 2026 as die adjunkleier van die party in die [[Wes-Kaap]] gedien. Hill-Lewis was vanaf 2011 tot 2021 'n DA-lid in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]. Hy het as Adjunk-Skaduminister van Staatsdiens en Administrasie, Skadu-Adjunkminister van Handel en Nywerheid, Skaduminister van Handel en Nywerheid en laastens as Skaduminister van Finansies in die DA-skadukabinet gedien. == Biografie == Hill-Lewis is in 1986 in [[Plettenbergbaai]] gebore. Sy gesin het na Kaapstad verhuis toe hy 'n jong seun was.<ref>{{Cite web|date=2021-09-27|title=Geordin Hill-Lewis, DA mayoral candidate: 'The Cape Independence movement is a huge compliment of the DA's track record'|url=https://www.biznews.com/leadership/2021/09/27/hill-lewis|access-date=2021-10-10|website=[[BizNews]].com|language=en}}</ref> Hy is deur 'n enkel ma grootgemaak wat 'n verpleegster was.<ref>{{Cite web|title=Get to know Geordin Hill-Lewis MP|url=https://www.da.org.za/get-to-know-geordin-hill-lewis-mp|access-date=2021-10-10|website=Democratic Alliance|language=en}}</ref> Hy het aan Hoërskool Edgemead gematrikuleer en daarna by die [[Universiteit van Kaapstad]] gestudeer waarvan hy gegradueer het met 'n honneursgraad in politiek, filosofie en ekonomie. Hy het later 'n meestersgraad in ekonomiese beleid aan die [[Universiteit van London]] behaal.<ref>{{Cite news|last=Tembo|first=Theolin|date=23 Augustus 2021|title=DA announces Geordin Hill-Lewis as its candidate to replace Dan Plato as Cape Town mayor|work=Independent Online|url=https://www.iol.co.za/capeargus/news/da-announces-geordin-hill-lewis-as-its-candidate-to-replace-dan-plato-as-cape-town-mayor-81c368a2-bb98-42ab-b4a9-6eaa550ad71d|access-date=23 Augustus 2021}}</ref> == Politieke loopbaan == Hill-Lewis het tydens sy hoërskooljare polities aktief geraak. Tydens sy studentejare by die Universiteit van Kaapstad het hy die Demokratiese Alliansie Studente-organisasie (DASO) gestig. Hy het later as die as personeelhoof in die kantoor van voormalige Wes-Kaapse premier [[Helen Zille]] gewerk. === Parlementslid === In Augustus 2011 is Hill-Lewis gekies om Willem Doman se setel in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] te vul.<ref>{{cite web |title=Hansard: Questions to the President, Jacob Zuma |url=https://pmg.org.za/hansard/18191/ |website=Parliamentary Monitoring Group |access-date=21 Augustus 2020}}</ref> Hy was net vier-en-twintig jaar en sewe maande oud toe hy die amp aanvaar het; hy het dus die jongste LP in die 4de Parlement (2009–2014) geword.<ref>{{cite news |last1=Mpofu |first1=Michael |title=New batch of young bloods sworn in as MPs |url=https://www.iol.co.za/news/politics/new-batch-of-young-bloods-sworn-in-as-mps-1294537 |access-date=21 Oktober 2020 |newspaper=IOL |date=11 Mei 2012}}</ref> Hy is daarna deur die DA parlementêre leier [[Athol Trollip]] as adjunk-skaduminister van staatsdiens en administrasie aangewys.<ref>{{Cite web|title=DA: Statement by Geordin Hill-Lewis, Democratic Alliance shadow deputy minister of public service and administration, welcoming a move towards new anti-corruption legislation (15/09/2011)|url=https://www.polity.org.za/article/da-statement-by-geordin-hill-lewis-democratic-alliance-shadow-deputy-minister-of-public-service-and-administration-welcoming-a-move-towards-new-anti-corruption-legislation-15092011-2011-09-15|access-date=2021-10-10|website=www.polity.org.za|language=en}}</ref> In Februarie 2012 is die nuutverkose DA parlementêre leier [[Lindiwe Mazibuko]] as skadu-adjunkminister van handel en nywerheid aangewys.<ref>{{cite news |title=DA's Athol Trollip gets Mazibuko's old portfolio |url=https://www.news24.com/citypress/SouthAfrica/News/DAs-Athol-Trollip-gets-Mazibukos-old-portfolio-20120201 |access-date=21 Oktober 2020 |newspaper=City Press |date=1 Februarie 2012}}</ref> Na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014-verkiesing]] is Hill-Lewis deur [[Mmusi Maimane]] bevorder tot skaduminister van handel en nywerheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.politicsweb.co.za/party/the-das-shadow-cabinet--mmusi-maimane|title=The DA's shadow cabinet - Mmusi Maimane - PARTY &#124; Politicsweb|website=www.politicsweb.co.za}}</ref> Hy is in Junie 2017 as die personeelhoof in Maimane se kantoor aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.da.org.za/2017/06/changes-da-shadow-cabinet/|title=Changes to DA Shadow Cabinet|website=Democratic Alliance}}</ref> Hill-Lewis is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019-verkiesing]] as skaduminister van finansies aangewys.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/heres-the-das-shadow-cabinet-20190605|title=Here's the DA's 'shadow cabinet'|first=Jan|last=Gerber|website=News24}}</ref> In Desember 2020 is hy deur nuutverkose DA [[John Steenhuisen]] in die amp heraangewys.<ref>{{cite news |last1=Mazzone |first1=Natasha |title=DA announces new Shadow Cabinet that will bring Real Hope and Real Change |url=https://www.da.org.za/2020/12/da-announces-new-shadow-cabinet-that-will-bring-real-hope-and-real-change |access-date=5 Desember 2020 |agency=Democratic Alliance |date=5 Desember 2020}}</ref> Hill-Lewis het op 9 November 2021 uit die Nasionale Vergadering bedank ter voorbereiding van sy skuif na die Kaapse stadsraad.<ref>{{Cite web|date=12 November 2021|title=National Assembly Members (As on 12 November 2021)|url=https://static.pmg.org.za/211112_NA_MEMBERS_ALPHABETIC.pdf|access-date=13 November 2021|website=Parliamentary Monitoring Group}}</ref> === Burgemeester van Kaapstad === Op 18 Augustus 2023 is Hill-Lewis deur DA-leier John Steenhuisen as die DA se burgemeesterskandidaat vir die [[Stad Kaapstad]] vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|plaaslike verkiesing op 1 November 2021]] aangekondig.<ref>{{Cite web|title=DA announces Geordin Hill-Lewis as its candidate to replace Dan Plato as Cape Town mayor|url=https://www.iol.co.za/capeargus/news/da-announces-geordin-hill-lewis-as-its-candidate-to-replace-dan-plato-as-cape-town-mayor-81c368a2-bb98-42ab-b4a9-6eaa550ad71d|access-date=2021-08-23|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Battle for Cape Town's mayorship begins as the DA and Good announce their picks|url=https://www.iol.co.za/weekend-argus/news/battle-for-cape-towns-mayorship-begins-as-the-da-and-good-announce-their-picks-b6779156-dfbf-4950-b122-9b9c891a51f4|access-date=2021-08-28|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref> Die DA het hul meerderheid op die Kaapse Stadsraad in die verkiesing behou en hy is op 18 November 2021 deur die stadsraad as burgemeester verkies.<ref>{{Cite web|title=WATCH: Geordin Hill-Lewis officially becomes Cape Town's youngest mayor after council vote|url=https://www.iol.co.za/capeargus/news/watch-geordin-hill-lewis-officially-becomes-cape-towns-youngest-mayor-after-council-vote-b56e46eb-336d-41fa-8486-32085841e63f|access-date=2021-11-18|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Notas== {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Geordin Hill-Lewis }} {{Burgemeesters van Kaapstad}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hill-Lewis, Geordin}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Burgemeesters van Kaapstad]] c1j7yx706660qmv5o4dij2i03tw21rh 2893528 2893527 2026-04-13T14:21:30Z Sobaka 328 2893528 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Geordin Hill-Lewis | beeld = Geordin Hill-Lewis.jpg | beeldonderskrif = Hill-Lewis in 2023 | geboortenaam = Geordin Gwyn Hill-Lewis | geboortedatum = | geboortejaar = 1986 | geboortemaand = 12 | geboortedag = 31 | geboorteplek = [[Plettenbergbaai]], [[Kaapprovinsie]], [[Suid-Afrika]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] (2004–hede) | nasionaliteit = {{ZAF}} | orde = Leier van die [[Demokratiese Alliansie]] | termynaanvang = 12 April 2026 | termyneinde = | vise = | voorganger = [[John Steenhuisen]] | opvolger = | orde1 = [[Burgemeester]] van die [[Stad Kaapstad]] | termynaanvang1 = 18 November 2021 | termyneinde1 = | vise1 = Eddie Andrews | voorganger1 = [[Dan Plato]] | opvolger1 = | orde2 = Adjunkleier van die [[Demokratiese Alliansie]] in die [[Wes-Kaap]] | termynaanvang2 = 11 November 2023 | termyneinde2 = 12 April 2026 | leier2 = Tertuis Simmers | voorganger2 = [[J.P. Smith]] | opvolger2 = ''vakant'' | orde3 = Lid van die Kaapse Stadsraad | termynaanvang3 = 9 November 2021 | termyneinde3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = Skaduminister van Finansies | termynaanvang4 = 5 Junie 2019 | termyneinde4 = 9 November 2021 | leier4 = [[Mmusi Maimane]]<br/>[[John Steenhuisen]] | voorganger4 = [[David Maynier]] | opvolger4 = [[Dion George]] | orde5 = Skaduminister van Handel en Nywerheid | termynaanvang5 = 5 Junie 2014 | termyneinde5 = 1 Junie 2017 | leier5 = [[Mmusi Maimane]] | voorganger5 = [[Wilmot James]] | opvolger5 = [[Dean Macpherson]] | orde6 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang6 = 19 Augustus 2011 | termyneinde6 = 9 November 2021 | voorganger6 = [[Willem Doman]] | opvolger6 = Christopher Mario Fry | ouers = | eggenoot = Carla | kinders = 1 | alma_mater = [[Universiteit van Kaapstad]]<br/>[[Universiteit van Londen]] | religie = | handtekening = }} '''Geordin Hill-Lewis''' (gebore 31 Desember 1986) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat as [[burgemeester]] van die [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] verkies is op 18 November 2021. Hy dien ook sedert 12 April 2026 as die leier van die [[Demokratiese Alliansie]]. Hy het van November 2023 tot April 2026 as die adjunkleier van die party in die [[Wes-Kaap]] gedien. Hill-Lewis was vanaf 2011 tot 2021 'n DA-lid in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]]. Hy het as Adjunk-Skaduminister van Staatsdiens en Administrasie, Skadu-Adjunkminister van Handel en Nywerheid, Skaduminister van Handel en Nywerheid en laastens as Skaduminister van Finansies in die DA-skadukabinet gedien. == Biografie == Hill-Lewis is in 1986 in [[Plettenbergbaai]] gebore. Sy gesin het na Kaapstad verhuis toe hy 'n jong seun was.<ref>{{Cite web|date=2021-09-27|title=Geordin Hill-Lewis, DA mayoral candidate: 'The Cape Independence movement is a huge compliment of the DA's track record'|url=https://www.biznews.com/leadership/2021/09/27/hill-lewis|access-date=2021-10-10|website=[[BizNews]].com|language=en}}</ref> Hy is deur 'n enkel ma grootgemaak wat 'n verpleegster was.<ref>{{Cite web|title=Get to know Geordin Hill-Lewis MP|url=https://www.da.org.za/get-to-know-geordin-hill-lewis-mp|access-date=2021-10-10|website=Democratic Alliance|language=en}}</ref> Hy het aan Hoërskool Edgemead gematrikuleer en daarna by die [[Universiteit van Kaapstad]] gestudeer waarvan hy gegradueer het met 'n honneursgraad in politiek, filosofie en ekonomie. Hy het later 'n meestersgraad in ekonomiese beleid aan die [[Universiteit van London]] behaal.<ref>{{Cite news|last=Tembo|first=Theolin|date=23 Augustus 2021|title=DA announces Geordin Hill-Lewis as its candidate to replace Dan Plato as Cape Town mayor|work=Independent Online|url=https://www.iol.co.za/capeargus/news/da-announces-geordin-hill-lewis-as-its-candidate-to-replace-dan-plato-as-cape-town-mayor-81c368a2-bb98-42ab-b4a9-6eaa550ad71d|access-date=23 Augustus 2021}}</ref> == Politieke loopbaan == Hill-Lewis het tydens sy hoërskooljare polities aktief geraak. Tydens sy studentejare by die Universiteit van Kaapstad het hy die Demokratiese Alliansie Studente-organisasie (DASO) gestig. Hy het later as die as personeelhoof in die kantoor van voormalige Wes-Kaapse premier [[Helen Zille]] gewerk. === Parlementslid === In Augustus 2011 is Hill-Lewis gekies om Willem Doman se setel in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] te vul.<ref>{{cite web |title=Hansard: Questions to the President, Jacob Zuma |url=https://pmg.org.za/hansard/18191/ |website=Parliamentary Monitoring Group |access-date=21 Augustus 2020}}</ref> Hy was net vier-en-twintig jaar en sewe maande oud toe hy die amp aanvaar het; hy het dus die jongste LP in die 4de Parlement (2009–2014) geword.<ref>{{cite news |last1=Mpofu |first1=Michael |title=New batch of young bloods sworn in as MPs |url=https://www.iol.co.za/news/politics/new-batch-of-young-bloods-sworn-in-as-mps-1294537 |access-date=21 Oktober 2020 |newspaper=IOL |date=11 Mei 2012}}</ref> Hy is daarna deur die DA parlementêre leier [[Athol Trollip]] as adjunk-skaduminister van staatsdiens en administrasie aangewys.<ref>{{Cite web|title=DA: Statement by Geordin Hill-Lewis, Democratic Alliance shadow deputy minister of public service and administration, welcoming a move towards new anti-corruption legislation (15/09/2011)|url=https://www.polity.org.za/article/da-statement-by-geordin-hill-lewis-democratic-alliance-shadow-deputy-minister-of-public-service-and-administration-welcoming-a-move-towards-new-anti-corruption-legislation-15092011-2011-09-15|access-date=2021-10-10|website=www.polity.org.za|language=en}}</ref> In Februarie 2012 is die nuutverkose DA parlementêre leier [[Lindiwe Mazibuko]] as skadu-adjunkminister van handel en nywerheid aangewys.<ref>{{cite news |title=DA's Athol Trollip gets Mazibuko's old portfolio |url=https://www.news24.com/citypress/SouthAfrica/News/DAs-Athol-Trollip-gets-Mazibukos-old-portfolio-20120201 |access-date=21 Oktober 2020 |newspaper=City Press |date=1 Februarie 2012}}</ref> Na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014-verkiesing]] is Hill-Lewis deur [[Mmusi Maimane]] bevorder tot skaduminister van handel en nywerheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.politicsweb.co.za/party/the-das-shadow-cabinet--mmusi-maimane|title=The DA's shadow cabinet - Mmusi Maimane - PARTY &#124; Politicsweb|website=www.politicsweb.co.za}}</ref> Hy is in Junie 2017 as die personeelhoof in Maimane se kantoor aangestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.da.org.za/2017/06/changes-da-shadow-cabinet/|title=Changes to DA Shadow Cabinet|website=Democratic Alliance}}</ref> Hill-Lewis is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019-verkiesing]] as skaduminister van finansies aangewys.<ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/heres-the-das-shadow-cabinet-20190605|title=Here's the DA's 'shadow cabinet'|first=Jan|last=Gerber|website=News24}}</ref> In Desember 2020 is hy deur nuutverkose DA [[John Steenhuisen]] in die amp heraangewys.<ref>{{cite news |last1=Mazzone |first1=Natasha |title=DA announces new Shadow Cabinet that will bring Real Hope and Real Change |url=https://www.da.org.za/2020/12/da-announces-new-shadow-cabinet-that-will-bring-real-hope-and-real-change |access-date=5 Desember 2020 |agency=Democratic Alliance |date=5 Desember 2020}}</ref> Hill-Lewis het op 9 November 2021 uit die Nasionale Vergadering bedank ter voorbereiding van sy skuif na die Kaapse stadsraad.<ref>{{Cite web|date=12 November 2021|title=National Assembly Members (As on 12 November 2021)|url=https://static.pmg.org.za/211112_NA_MEMBERS_ALPHABETIC.pdf|access-date=13 November 2021|website=Parliamentary Monitoring Group}}</ref> === Burgemeester van Kaapstad === Op 18 Augustus 2023 is Hill-Lewis deur DA-leier John Steenhuisen as die DA se burgemeesterskandidaat vir die [[Stad Kaapstad]] vir die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|plaaslike verkiesing op 1 November 2021]] aangekondig.<ref>{{Cite web|title=DA announces Geordin Hill-Lewis as its candidate to replace Dan Plato as Cape Town mayor|url=https://www.iol.co.za/capeargus/news/da-announces-geordin-hill-lewis-as-its-candidate-to-replace-dan-plato-as-cape-town-mayor-81c368a2-bb98-42ab-b4a9-6eaa550ad71d|access-date=2021-08-23|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Battle for Cape Town's mayorship begins as the DA and Good announce their picks|url=https://www.iol.co.za/weekend-argus/news/battle-for-cape-towns-mayorship-begins-as-the-da-and-good-announce-their-picks-b6779156-dfbf-4950-b122-9b9c891a51f4|access-date=2021-08-28|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref> Die DA het hul meerderheid op die Kaapse Stadsraad in die verkiesing behou en hy is op 18 November 2021 deur die stadsraad as burgemeester verkies.<ref>{{Cite web|title=WATCH: Geordin Hill-Lewis officially becomes Cape Town's youngest mayor after council vote|url=https://www.iol.co.za/capeargus/news/watch-geordin-hill-lewis-officially-becomes-cape-towns-youngest-mayor-after-council-vote-b56e46eb-336d-41fa-8486-32085841e63f|access-date=2021-11-18|website=www.iol.co.za|language=en}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Notas== {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Geordin Hill-Lewis }} {{Burgemeesters van Kaapstad}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hill-Lewis, Geordin}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Burgemeesters van Kaapstad]] ohqdrkka7p3x0k36ewtw9i1jhqfsnp6 0 216987 2893718 2764943 2026-04-13T21:00:06Z SpesBona 2720 Bygewerk 2893718 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Tibet | Artikel = | Beeld = Flag of Tibet.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{bo}} གངས་སེང་དར་ཆ།<br />''gangs seng dar cha'' (“sneeuleeuvlag”) | Ander_byname = | Gebruik = 110111 | Simbool = {{FIAV|historical}} | Verhouding = 5:8 | Goedgekeur_op = 1916 | Ontwerp = Twee sneeuleeus met ’n vlammende blou, wit en oranje juweel en ’n blou en oranje [[jin en jang]]-simbool op ’n wit berg met ’n goue son wat daaroor styg, oor 12 rooi en blou wisselstrale met ’n goue fraiing om die boonste, onderste, en linkse vlagpaalkant van die vlag. | Ontwerper = | Beeld2 = Flag of Tibet (1912-1951).png | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 110111 | Simbool2 = | Verhouding2 = 5:8 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = Oorspronklike ontwerp van 1912 tot 1951 | Ontwerper2 = }} Die '''nasionale [[vlag]] van [[Tibet]]''' ([[Tibettaans]]: བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར།, [[Wylie-transliterasie|Wylie]]: ''bod kyi rgyal dar''), ook bekend as die “sneeuleeuvlag” (Tibettaans: གངས་སེང་དར་ཆ།, Wylie: ''gangs seng dar cha''),<ref>{{en}} {{cite book |title = A History of Modern Tibet: The Calm Before the Storm: 1951–1955 |volume = 2 |author=Melvyn C. Goldstein |publisher=University of California Press |year=2009|page=203}}</ref> is<ref name="Tibet">{{en}} {{cite web |publisher=Central Tibetan Administration |title=The Tibetan National Flag |url=http://tibet.net/about-tibet/the-tibetan-national-flag/ |accessdate=20 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601164449/https://tibet.net/about-tibet/the-tibetan-national-flag/ |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die nasionale vlag van Tibet, goedgekeur deur die 13de [[Dalai Lama]] in 1916.<ref name="Tsarong2000">{{en}} {{cite book |author=Dundul Namgyal Tsarong |title=In the Service of His Country: The Biography Of Dasang Damdul Tsarong Commander General Of Tibet |url=https://books.google.de/books?id=tVGgEbhi5JAC&pg=PA51&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=10 Oktober 2000 |accessdate=20 Oktober 2018 |publisher=Shambhala |isbn=978-1-55939-981-4 |page=51}}</ref> Dit was die nasionale vlag van die onafhanklike land Tibet van 1916 tot 1951, toe dié land deur die [[Volksrepubliek China]] aangeval en geannekseer is.<ref>{{en}} {{cite book |title = A History of Modern Tibet: The Calm Before the Storm: 1951–1955 |volume = 2 |author=Melvyn C. Goldstein |publisher=University of California Press |year=2009|page=302}}</ref> Dié vlag is tot die Tibettaanse opstand in 1959 gebruik, waarna dit deur die Chinese regering verban is.<ref name="tibflag">{{en}} {{cite book |authors=Melvyn C. Goldstein, Dawei Sherap, William R. Siebenschuh |title=A Tibetan revolutionary : the political life and times of Bapa Phuntso Wangye |url=https://books.google.com/books/ucpress?id=9TPqqH453BcC&pg=PA174&lpg=PA175&sig=eM3e4jFiernckVIG9dnZpus7Wtk |publisher=University of California Press |year=2004 |pages=174–175, 194–195}}</ref> Terwyl dit in die deur die Volksrepubliek China besette [[Outonome Gewes Tibet]] onwettig bly,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://freedomhouse.org/country/tibet/freedom-world/2020 |title=Freedom in the World 2020: Tibet |publisher=Freedom House |accessdate=13 April 2026}}</ref> word dit steeds deur die hedendaagse Tibettaanse regering in ballingskap, gesetel [[Dharamshala]], [[Indië]],<ref name="Tibet" /> asook deur Pro-Tibettaanse groepe wêreldwyd ter ondersteuning van [[menseregte]] in Tibet en ’n Tibettaanse onafhanklikheid gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://freetibet.org/freedom-for-tibet/culture-religion/tibet-flag/ |title=The Tibetan flag |publisher=Free Tibet |accessdate=11 Maart 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/football/2017/nov/26/china-under-20-football-tour-suspended-after-pro-tibet-protests-in-germany |title=China under-20 football tour suspended after pro-Tibet protests |publisher=[[The Guardian]] |author=Benjamin Haas |date=26 November 2017 |accessdate=13 April 2026}}</ref> Soos die [[vlag van Oos-Turkestan]] is die vlag van Tibet weens die [[Tibettane]] se strewe na [[onafhanklikheid]] in die [[Volksrepubliek China]] verbied en die besit of vertoning daarvan sal erg bestraf kan word. In teenstelling daarmee word die Tibettaanse vlag by pro-Tibettaanse optogte in die [[Republiek China]] op [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thediplomat.com/2015/11/tibet-taiwan-and-china-a-complex-nexus/ |title=Tibet, Taiwan and China – A Complex Nexus |publisher=The Diplomat |date=24 November 2015 |accessdate=2 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902053407/http://thediplomat.com/2015/11/tibet-taiwan-and-china-a-complex-nexus |archive-date=2 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vlag van Tibet vertoon: * ’n Wit sneeubedekte berg * ’n Geel son met rooi en donkerblou strale wat daarvan uitstraal * Twee Tibettaanse sneeuleeus * Die ''Triratna''-simbool van gekleurde juwele * ’n ''[[Taijitu]]''-simbool * ’n Geel fraiing aan drie van die vlag se vier sye (behalwe vir die wapperkant) == Simboliek == [[Lêer:Kailash north.JPG|duimnael|links|Noordekant van berg [[Kailash]] in [[Tibet]]]] Volgens die Sentrale Tibettaanse Administrasie bevat die vlag van Tibet die volgende simboliek: # Die onderste, sentrale wit driehoek is ’n sneeubedekte berg in die middel (die heilige berg [[Kailash]]) as ’n simbool van die Tibettaanse nasie. # Die ses rooi strale van die son verteenwoordig die ses oorspronklike stamme van Tibet: Se, Mu, Dong, Tong, Dru en Ra. # Die geel son verteenwoordig die gelyke genot van vryheid, spirituele en materiële geluk en voorspoed vir al die wesens in Tibet. # Die twee sneeuleeus staan vir Tibet se oorwinnende prestasie van ’n verenigde geestelike en sekulêre lewe. # Die drie gekleurde juwele, wat deur die sneeuleeus vasgehou word, verteenwoordig die drie Boeddhistiese waardes van die ''Triatna'' – drie “uitstekende juwele” – die voorwerpe van toevlug: # [[Siddhartha Gautama|Die Buddha]] # [[Dharma]] # [[Sangha]] # Die tweekleurige kolkende juweel – die ''taijitu''-simbool – wat tussen die twee sneeuleeus gehou word, staan vir die mense se bewaking en koestering van die selfdissipline van ’n korrekte etiese gedrag. # Die goue fraiing simboliseer die bloei en verspreiding van die Boeddha se leerstellings.<ref name="Tibet" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.savetibet.org/resource-center/all-about-tibet/tibetan-flag |title=Tibetan Flag |publisher=International Campaign for Tibet |date=12 April 2013 |accessdate=12 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130412004549/https://www.savetibet.org/resource-center/all-about-tibet/tibetan-flag |archive-date=12 April 2013}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bundesarchiv Bild 135-S-11-07-17, Tibetexpedition, Militärparade.jpg|duimnael|Die Tibettaanse weermag vertoon die Tibettaanse vlag tydens ’n militêre parade in [[Lhasa]], 1938]] [[Lêer:Mahatma Gandhi speaks at the 1947 Asian Relations Conference, Delhi.jpg|duimnael|Twee Tibettaanse afgevaardigdes (voor regs) tydens die Asiatiese Verhoudingskonferensie in [[Delhi]] in 1947 toe [[Mahatma Gandhi]] ’n toespraak lewer (ver links). ’n Sirkelvormige weergawe van die Tibettaanse vlag kan voor hulle gesien word, asook die vlae van ander deelnemende lande]] [[Lêer:Tibetan Flag in Tibet 1940s.jpg|duimnael|Tibettaanse vlag in Tibet in die 1940's]] In Februarie 1913, net ná die ineenstorting van die [[Qing-dinastie]], het die 13de [[Dalai Lama]], Tibet se politieke en geestelike leier, Tibet se onafhanklikheid van China verklaar en die Tibettaanse Weermag se modernisering begin.<ref>{{en}} Sheel, R. N. Rahul. "The Institution of the Dalai Lama". ''The Tibet Journal'', Vol. XIV No. 3. Herfs 1989, bl. 20.</ref> Volgens Tsarong Dasang Dadul, hoofbevelvoerder van die moderne Tibettaanse Weermag, het die Dalai Lama in 1916 ’n nuwe nasionale vlag goedgekeur en al die weermagregimente is aangewys om die vlag in sy nuwe vorm te gebruik.<ref>{{en}} Tsarong, bl. 51.</ref> Gyalten Namgyal, kleremaker vir beide die 13de en 14de Dalai Lamas, het geskryf: “Toe ek vierten was, het die Dalai Lama besluit hy wou ’n Tibettaanse nasionale vlag hê wat hy selfgemaak en selfontwerp het. Toe ’n prototipe goedgekeur is en die eerste vlag in opdrag gegee is, was ek die een wat die werk uitgevoer het.”<ref>{{en}} {{cite book |url=https://www.worldcat.org/title/book-of-tibetan-elders-life-stories-and-wisdom-from-the-great-spiritual-masters-of-tibet/oclc/34191822 |accessdate=3 Januarie 2019 |title=The Book of Tibetan elders : Life Stories and Wisdom from the Great Spiritual Masters of Tibet |author=Sandy Johnson |publisher=Riverhead Books |year=1996 |isbn=978-1-57322-607-3 |location=New York |publication-place=New York, NY |pages=66 |chapter=Palace Intrigues |oclc=34191822}}</ref> Naas sy gebruik deur die Tibettaanse Weermag is die vlag op openbare geboue van die Ganden Phodrang-regering gehys. Historiese beeldmateriaal toon die wapperende vlag by die [[Potala-paleis]], die setel van die Dalai Lama se regering in Tibet.<ref>{{en}} {{cite OV | people=Cruickshank, Dan (direkteur) | date=15 November 2006 | title=The Lost World of Tibet | medium=Motion picture | time =38:16 | location=Tibet | publisher=British Broadcasting Corporation ([[BBC]]), Cruickshank}}</ref> Die sneeuleeu-vlag was ook ’n vlag wat deur die Engelse diplomaat Sir Eric Teichman bo-op ’n Tibettaanse regeringsgebou tydens die vyandelikhede van 1917–1918 tussen [[Sichuan]] en Tibet gesien is: “Bo-op die Kalon Lama se verblyfplek...waai die vaandel van Tibet, ’n geel vlag wat ’n toestel soos ’n leeu in groen dra, met ’n wit sneeuberg en ’n son en maan in die hoek.”<ref>{{en}} {{cite book |url=https://archive.org/details/travelsofconsula00teicuoft/page/n5 |title=Travels of a consular officer in Eastern Tibet |author=Eric Teichman |date=1922 |publisher=Cambridge University Press |year=1922 |isbn= |location=Londen |page=116 |accessdate=3 Januarie 2019}}</ref> Buite Tibet is die vlag in publikasies deur buitelandse regerings, akademiese tydskrifte, asook in politiek en kultureel vername werke tot in 1959 gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tibetanreview.net/recognizing-the-snow-lion-new-examples-of-international-awareness-of-tibets-national-flag/ |title=Recognizing the Snow Lion: New Examples of International Awareness of Tibet's National Flag |publisher=Tibetan Review |author=Nick Gulotta |date=8 Maart 2021 |accessdate=10 Maart 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.flickr.com/photos/143559391@N05/sets/72157670141554716 |title=Tibetan Flag in Reference Books |accessdate=9 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409042052/https://www.flickr.com/photos/143559391@N05/sets/72157670141554716 |archive-date=9 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Een van sy eerste amptelike internasionale verskynings was in ’n boek uitgegee in 1923 deur die Britse Kroon ''Drawings of the Flags in Use at the Present Time by Various Nations'' (“Tekeninge van die vlae wat tans deur verskeie nasies gebruik word”).<ref>{{n}} {{cite book |author=Admiraliteitsowerheid |title=Drawings of the Flags in Use at the Present Time by Various Nations |date=1923 |pages=66 |publisher=His Majesty’s Stationery Office |location=Londen}}</ref> Die vlag het ook in ’n boek uitgegee deur die Duitse Departement vir Verdediging se vlootbedryf, ''Flaggenbuch'' (“Vlagboek”) in 1926<ref>{{de}} {{cite book |author=Marineleitung Deutschland |title=Flaggenbuch |date=1926 |publisher=Druck und Verlag der Reichsdruckerei |location=Berlyn}}</ref> en in die Italiaanse Vlootdepartement se ''Raccolta delle Bandiere Fiamme e Insegne in uso presso le Diverse Nazioni'' (“Versameling van vlae, oorlogvlae en vaandels wat deur die verskillende nasies gebruik word”) in 1934.<ref>{{it}} {{cite book |author=Direktoraat-generaal van Vlootwapens en Bewapening |title=Raccolta delle Bandiere Fiamme e Insegne in uso presso le Diverse Nazioni |publisher=Vlootdepartement |date=1934 |pages=82 |location=Rome}}</ref> Die [[National Geographic Society]] se “Flags of the World”-weergawe het ook die vlag vertoon. Die opskrif lees: ''Tibet – With its towering mountain of snow, before which stand two lions fighting for a flaming gem, the flag of Tibet is one of the most distinctive of the East.'' (“Tibet – Met sy hoë berge van sneeu, waarvoor twee leeus veg vir ’n vlammende juweel, is die vlag van Tibet een van die mees kenmerkende van die Ooste.”)<ref>{{en}} {{cite journal |authors=Gilbert Grosvenor, William J. Showalter |title=Flags of the World |journal=The National Geographic Magazine |date=September 1934 |volume=LXVI |edition=3 |publisher=National Geographic Society |location=Washington, D.C.}}</ref> Vanaf 1928 is uitbeeldings van die vlag ook deur maatskappye in [[Europa]], [[Noord-Amerika]], [[Suid-Amerika]], die [[Midde-Ooste]] en [[Oseanië]] wyd uitgereik in nasionale vlagversamelings op verskeie vorms van handelskaarte.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sites.google.com/site/tibetanpoliticalreview/articles/tibetonthecardsofhistory |title=Tibet on the Cards of History: Revisiting the Tibetan National Flag |authors=Nick Gulotta, Dicky Yangzom |accessdate=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401084604/https://sites.google.com/site/tibetanpoliticalreview/articles/tibetonthecardsofhistory |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die vlag se eerste verskyning by ’n internasionale byeenkoms was in Maart/April 1947 tydens die Asiatiese Verhoudingskonferensie in [[Nieu-Delhi]].<ref>{{cite web |url=https://tibet.net/important-issues/sino-tibetan-dialogue/ctas-response-to-chinas-allegations/ctas-response-to-chinese-government-allegations-part-four/ |title=CTA's Response to Chinese Government Allegations: Part Four |publisher=Sentrale Tibettaanse Administrasie |accessdate=10 Maart 2021}}</ref> Dié konferensie, wat deur ''Pandit'' [[Jawaharlal Nehru]] gereël is, is deur Asiatiese lande en anti-koloniale bewegings bygewoon. Die verteenwoordiger van [[Brits-Indië]] se regering in Lhasa, Hugh Richardson, het die Tibettaanse Buitelandse Kantoor persoonlik oor die Indiese Raad van Wêreldsake se uitnodiging ingelig en hy het aanbeveel dat die konferensie ’n goeie geleentheid sou wees om Asië en die hele wêreld te laat weet dat Tibet ''de facto'' ’n onafhanklike land is.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Claude Arpi |url=https://books.google.fr/books?id=nsIjCwAAQBAJ&pg=PA225&dq="Tibet,+le+pays+sacrifié"+Conférence+panasiatique&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi91Ju21LfQAhXC2BoKHTg-C94Q6AEIHTAA#v=onepage&q="Tibet%2C%20le%20pays%20sacrifié"%20Conférence%20panasiatique&f=false |accessdate=3 Januarie 2019 |title=Tibet, le pays sacrifié |publisher=Bouquineo |year=2011 |pages=225}}</ref> Tydens die konferensie het die leiers van elkeen van die 32 delegasies op ’n baldakyn agter ’n bord met die naam en die vlag van die land sit en gesels.<ref>{{en}} {{cite web |title=Fifty Years Ago: The Asian Relations Conference |url=http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=16010 |publisher=Phayul |author=Claude Arpi |accessdate=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401175405/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=16010 |archive-date=1 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Amerikaanse historikus A. Tom Grunfeld het geween dat die konferensie nie regeringsgeborg was nie, waarvolgens Tibet se teenwoordigheid en sy vlag “geen diplomatiese betekenis” gehad het nie en het bygevoeg dat die vlag verwyder is nadat afgevaardigdes van die [[Republiek China]] hul protest aangeteken het by die konferensie-organiseerders, wat daarna ’n verklaring deur Jawaharlal Nehru uitgereik het, waarvolgens hy die Tibettaanse verteenwoordigers “in ’n persoonlike hoedanigheid” uitgenooi het.<ref>{{en}} {{cite book |author=A. Tom Grunfeld |title=The Making of Modern Tibet |page=78 |year=1996}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=John W. Garver |title=Protracted Contest: Sino-Indian Rivalry in the Twentieth Century |publisher=University of Washington Press |year=2001 |page=44}}</ref> ’n Tibettaanse afgevaardigde wat die konferensie bygewoon het, meen egter dat sulks nie gebeur het nie en die enigste bekende prente van die konferensie toon die vlag saam met al die ander vlae van die deelnemende lande.<ref>{{en}} {{cite book |author=Tenzin Thondup Sampho |title=The Violent Waves of My Life (In Tibetan) metse balap trukpo |date=1987 |publisher=selfgepubliseer |location=Dehradun}}</ref> Ná die [[Volksbevrydingsleër]] se inval in Tibet en die ondertekening van die 17-punte-ooreenkoms is die vlag van Tibet gedurende die 1950’s onder die nuutgestigte [[Volksrepubliek China]] aanhou gebruik, hoewel sy status onduidelik was. Baie in die [[Kommunistiese Party van China]] was van mening dat die vlag vir [[separatisme]] gestaan het, terwyl die destydse Tibettaanse plaaslike regering beweer het dat die vlag ’n weermagvlag was (die Tibettaanse leër het parallel tot die [[Volksbevrydingsleër]] se infanterie voortbestaan) en nie ’n nasionale vlag is nie. Phuntso Wangye beweer dat [[Mao Zedong]] die vlagsaak in 1955 met die [[Tenzin Gyatso|14de Dalai Lama]] bespreek het. Volgens sy storie het Mao vir die Dalai Lama gesê dat [[Zhang Jingwu]], [[Zhang Guohua]] en [[Fan Ming]] hom ingelig het dat Tibet wel oor ’n “nasionale vlag” beskik. Die Dalai Lama het toe geantwoord dat Tibet ’n weermagvlag het, waarop Mao na bewering gesê het “jy mag jou nasionale vlag behou”. Daar is egter geen amptelike erkenning van dié gesprek deur die Chinese regering nie.<ref name="tibflag" /> Die 1956-weergawe van ''The Flags of the World'' deur Gresham Carr sê: “Daar is weinig oor die vlag van Tibet bekend met amper min bekende beskrywings” op bladsy 213 en die teenoorstellende bladsy 229, die vlagprentjie lui: “Tibet : Nasionale vlag”.<ref>{{en}} {{cite book |title=Flags of the World |publisher=Frederick Warne & Co. |year=1956 |editor=Gresham Carr |location=Londen |pages=213 en 226}}</ref> Voor 1959 is die vlag internasionaal in naslaanboeke en deur buitelandse regerings steeds erken as ’n nasionale vlag. Tydens die Dalai Lama se 1956-besoek aan die buurland [[Sikkim|Koninkryk Sikkim]] het die regering van Sikkim die Tibettaanse vlag gehys om hom te groet. Die vlag is op historiese beeldmateriaal sigbaar aan dieselfde vlagpaal met die vlag van Sikkim by die [[Chogyal]] se [[Tsuklakhang-paleis]] en op die Dalai Lama se motorstoet wat deur die koninklike familie van Sikkim voorsien is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tibetanreview.net/recognizing-the-snow-lion-new-examples-of-international-awareness-of-tibets-national-flag/ |title=Recognizing the Snow Lion: New Examples of International Awareness of Tibet's National Flag |publisher=The Tibetan Review |author=Nick Gulotta |date=8 Maart 2021 |accessdate=10 Maart 2021}}</ref> Volgens die Amerikaanse antropoloog [[Melvyn Goldstein]] sou min Tibettane in Tibet die vlag van Tibet geken het, aangesien dit deur die weermag gebruik is, waarvolgens hulle tydens protes teen die Chinese regering eerder die vlag van [[Chushi Gangdruk]] sou gebruik.<ref name="Goldstein 2009">{{en}} {{cite book |authors=Melvyn C. Goldstein, Ben Jiao, Lhundrup Tanzen |title=On the Cultural Revolution in Tibet: The Nyemo Incident of 1969 |publisher=University of California Press |year=2009 |page=209}}</ref> Die Tibettaanse historikus Jamyang Norbu het dié bewering ontken met verwysing na voorvalle van die Tibettaanse publiek se agting vir die vlag as hul nasionale simbool.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.jamyangnorbu.com/blog/2015/02/12/freedom-wind-freedom-song-1/ |title=Freedom Wind, Freedom Song |publisher=Shadow Tibet |author=Jamyang Norbu |date=12 Februarie 2015 |accessdate=10 Maart 2021}}</ref> === Vorige vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Tibet 1920-1925.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Tibet, 1920 tot 1925 </gallery></center> == Onafhanklikheidssimbool == Ná die Tibettaanse opstand van 1959 het die [[Tenzin Gyatso|14de Dalai Lama]] sy amp as goewerneur van Tibet laat vaar, die 17-punte-ooreenkoms met die Volksrepubliek China veroordeel en die Sentrale Tibettaanse Administrasie in Indiese ballingskap opgerig. As deel van sy projek om pan-Tibettaanse nasionalisme in te span (van al die [[Tibettane]] en nie net dié in sy vorige gebied van die Outonome Gewes Tibet nie) het hy nasionale simbole soos die [[Lhasa]]-[[dialek]] van Tibettaans, ’n Tibettaanse volkslied en die nasionale vlag gestandaardiseer en goedgekeur.<ref name="French">{{en}} {{cite book |author=Patrick French |title=Tibet, Tibet |publisher=Random House |year=2009 |pages=24, 230}}</ref> Die vlag is weens die teenwoordigheid van die twee sneeuleeus algemeen bekend as die “sneeuleeuvlag”.<ref name=":1">{{en}} {{cite book |author=Lama Jabb |title=Oral and Literary Continuities in Modern Tibetan Literature: The Inescapable Nation |date=10 Junie 2015 |publisher=Lexington Books |isbn=978-1-4985-0334-1 |page=35 |url=https://books.google.com/books?id=qMPyCQAAQBAJ&pg=PA35}}</ref> Die vlag is goedgekeur as ’n simbool van die [[Tibettaanse onafhanklikheidsbeweging]] en word derhalwe die “Vrye Tibet vlag”.<ref name="mic">{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7370903.stm |title='Free Tibet' flags made in China |publisher=[[BBC]] |accessdate=13 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5633085.ece |title=Five pro-Tibet demonstrators arrested in clash outside Chinese embass |publisher=The Sunday Times |author=Helen Nugent |date=1 Februarie 2009 |accessdate=16 Januarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629114956/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5633085.ece |archive-date=29 Junie 2011 |url-status=dead}}</ref> As gevolg van sy gebruik deur die [[diaspora]] en internasionale betogers het dit bekendheid verwerf en word tydens die Tibettaanse publiek se proteste gebruik.<ref name="French" /> Die vlag is in die Volksrepubliek China verban.<ref name=":1" /><ref name="mic" /> <center><gallery perrow="8" heights="180" widths="180"> Lêer:Die Schweiz für Tibet - Tibet für die Welt - GSTF Solidaritätskundgebung am 10 April 2010 in Zürich IMG 5703.JPG|Die [[14de Dalai Lama]] met die Tibettaanse vlag in [[Zürich]], [[Switserland]], op 10 April 2010 Lêer:Die Schweiz für Tibet - Tibet für die Welt - GSTF Solidaritätskundgebung am 10 April 2010 in Zürich IMG 5656.JPG|Betoging ter ondersteuning van Tibet in Zürich Lêer:Hsiao Bi-khim.jpg|Hsiao Bi-khim, ’n Taiwanese politikus van die Demokratiese Progressiewe Party, dra die vlag tydens ’n Vrye Tibet-demonstrasie in 2008 Lêer:Tibet lliure!!!!.jpg|Tibettaanse vlag op gesigte van Tibettaanse jeugdiges Lêer:2008 Duke University Student Grace Wang Qianyuan Explains Idea of Free Tibet in Public 美國杜克大學女學生王千源在西藏-圖博雪山獅子旗與公眾前闡釋自由西藏-圖博理念.jpg|Die Duke Universiteit-student Grace Wang Qianyuan tydens haar toespraak oor ’n Vrye Tibet in 2008. Lêer:Flaga tybetu na maratonu (8742115792).jpg|’n Tibettaanse vlag by die Cracovia-maraton in 2013 </gallery></center> === Vlagemoji === Die vlag van Tibet beskik nie oor sy eie vlag[[emoji]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tibetflagemoji.com/|title=Tibetan Flag Emoji |publisher=Tibetan Flag Emoji |accessdate=19 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419073850/https://www.tibetflagemoji.com/ |archive-date=19 April 2021 |url-status=dead}}</ref> Tibettaanse aktiviste het in 2019 onsuksesvol ’n petisie ingedien by die [[Unicode-konsortium]] oor ’n Tibettaanse vlagemoji.<ref name="Wired">{{en}} {{cite web |url=https://www.wired.com/story/flag-emoji-politics-tibet-china/ |title=In Flying Flags, Emoji Become Political |publisher=Wired |author=Arielle Pardes |date=25 Oktober 2019 |accessdate=31 Mei 2021}}</ref> Volgens ''[[Wired]]'' beskik die [[Republiek China]], wat ook Chinese aansprake in die gesig staar, oor sy eie vlagemoji.<ref name="Wired" /> ''Wired'' het egter ook berig dat ’n Tibettaanse vlagemoji [[Pandora (mitologie)|Pandora se kissie]] kan oopmaak vir soortgelyke aansoeke deur ander onerkende lande en onafhanklikheidsbewegings.<ref name="Wired" /> == Omstredenheid == [[Lêer:Vienna 2012-05-26 - Europe for Tibet Solidarity Rally 164 Lobsang Sangay (cropped).jpg|duimnael|’n Sneeuleeuvlag op Lobsang Sangay se [[Manspak|pak]] tydens die Europa vir Tibet Solidariteit-saamtrek, [[Wene]], 2012]] In 2012 is die Tibettaanse eerste minister Lobsang Sangay is met die vlag van Tibet in Ladakh, Indië, gefotografeer en die Kommunistiese Chinese regering het ’n verklaring gemaak: “Die Chinese media kritiseer ’n gerapporteerde beweging deur die Tibettaanse regering in ballingskap om ’n vlag, wat sy idee van ’n 'Tibettaanse nasionale vlag' uitbeeld, aan die kus van die Bangongmeer, in Indië bekend as die Pangongmeer, in Ladakh uit te rol.” Die Global Times van China is aangehaal dat “Nieu-Delhi openlik belowe het om enige anti-Chinese politieke aktiwiteite deur Tibettaanse uitgewekenes op Indiese gebied nie toelaat nie. Maar dit het die Tibet-vraag as ’n diplomatieke kaart in die hantering van [[Beijing]] lank gebruik.”<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatimes.com/news/india/unfurling-of-tibetan-flag-on-the-shores-of-ladakh-s-pangong-lake-riles-up-protests-in-china-325530.html |title=Unfurling Of Tibetan Flag On The Shores Of Ladakh's Pangong Lake Riles Up Protests In China |publisher=India Times |author=Saibal Dasgupta |date=10 Julie 2017 |accessdate=25 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171125224322/https://www.indiatimes.com/news/india/unfurling-of-tibetan-flag-on-the-shores-of-ladakh-s-pangong-lake-riles-up-protests-in-china-325530.html |archive-date=25 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Vlag van Hongkong]] * [[Vlag van Macau]] * [[Vlag van Oos-Turkestan]] * [[Vlag van die Republiek China]] * [[Vlag van die Volksrepubliek China]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Tibet|Vlae van Tibet}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/xt.html Tibet] by ''Flags of the World'' * {{en}} [http://www.rbvex.it/asiapag/tibet.html Webwerf oor die vlag van Tibet] * {{en}} [http://tibet.net/about-tibet/the-tibetan-national-flag/ ''The Tibetan National Flag''] – webwerf van die Tibettaanse regering in ballingskap {{Asiëvlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Tibet}} [[Kategorie:Nasionale vlae|Tibet]] [[Kategorie:Tibet]] [[Kategorie:Vlae van China|Tibet]] 0yqa8vtcqnqugfijrsbbl4h2pk4usiz 0 217825 2893719 2094890 2026-04-13T21:04:43Z ~2026-22705-10 206200 61 Jaar oud. 2893719 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Valerie Bertinelli | Beeld = ValerieBertinelliHWOFAug2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Valerie Anne Bertinelli | Alias = | Geboortedatum = {{Birth date and age|1960|04|23|df=yes}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = [[Wolfgang Van Halen]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000933 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Valerie Bertinelli''' (gebore 23 April 1960) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''C.H.O.M.P.S.'' (1979) en ''Number One with a Bullet'' (1987), en in die televisiereeks ''One Day at a Time'' (1975). == Filmografie == === Rolprente === * 1979: ''C.H.O.M.P.S.'' * 1987: ''Number One with a Bullet'' === Televisiereekse === * 1973: ''The CBS Festival of Lively Arts for Young People'' * 1975: ''One Day at a Time'' * 1990: ''Sydney'' * 1991: ''One on One with John Tesh'' * 1993: ''Cafe Americain'' * 1994: ''Touched by an Angel'' * 2008: ''Shatner's Raw Nerve'' * 2010: ''Hot in Cleveland'' * 2012: ''Joy Behar: Say Anything!'' * 2013: ''Stroumboulopoulos'' * 2014: ''Signed, Sealed, Delivered'' * 2014: ''Alton's After-Show'' * 2015: ''Kids Baking Championship'' * 2015: ''Valerie's Home Cooking'' * 2016: ''Food Network Star: Comeback Kitchen'' === Televisierolprente === * 1978: ''NBC Salutes the 25th Anniversary of the Wonderful World of Disney'' * 1978: ''And Baby Makes Two'' * 1979: ''Young Love, First Love'' * 1980: ''The Promise of Love'' * 1981: ''The Princess and the Cabbie'' * 1982: ''I Was a Mail Order Bride'' * 1984: ''The Seduction of Gina'' * 1984: ''Shattered Vows'' * 1985: ''Silent Witness'' * 1986: ''Ordinary Heroes'' * 1986: ''Rockabye'' * 1988: ''Pancho Barnes'' * 1989: ''Taken Away'' * 1992: ''What She Doesn't Know'' * 1993: ''Murder of Innocence'' * 1995: ''The Haunting of Helen Walker'' * 1995: ''1995 VH1 Honors'' * 1996: ''A Case for Life'' * 1996: ''Two Mothers for Zachary'' * 1997: ''Night Sins'' * 1997: ''Star Wars: The Magic & the Mystery'' * 2000: ''Personally Yours'' * 2000: ''Truth Behind the Sitcom Scandals 4'' * 2003: ''Finding John Christmas'' * 2003: ''Crazy Love'' * 2005: ''The One Day at a Time Reunion'' * 2007: ''Claire'' * 2008: ''Untitled Dave Caplan Pilot'' * 2018: ''Betty White: First Lady of Television'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000933|Valerie Bertinelli}} * {{Twitter|wolfiesmom|Valerie Bertinelli}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bertinelli, Valerie}} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 1pxmu6zvo61jutny15bazamnz5hdoyn 2893733 2893719 2026-04-13T22:16:35Z ~2026-22705-10 206200 Wilmington, DE, VS. 2893733 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Valerie Bertinelli | Beeld = ValerieBertinelliHWOFAug2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Valerie Anne Bertinelli | Alias = | Geboortedatum = {{Birth date and age|1960|04|23|df=yes}} | Geboorteplek = [[Wilmington]], [[Delaware|DE]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = [[Wolfgang Van Halen]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000933 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Valerie Bertinelli''' (gebore 23 April 1960) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''C.H.O.M.P.S.'' (1979) en ''Number One with a Bullet'' (1987), en in die televisiereeks ''One Day at a Time'' (1975). == Filmografie == === Rolprente === * 1979: ''C.H.O.M.P.S.'' * 1987: ''Number One with a Bullet'' === Televisiereekse === * 1973: ''The CBS Festival of Lively Arts for Young People'' * 1975: ''One Day at a Time'' * 1990: ''Sydney'' * 1991: ''One on One with John Tesh'' * 1993: ''Cafe Americain'' * 1994: ''Touched by an Angel'' * 2008: ''Shatner's Raw Nerve'' * 2010: ''Hot in Cleveland'' * 2012: ''Joy Behar: Say Anything!'' * 2013: ''Stroumboulopoulos'' * 2014: ''Signed, Sealed, Delivered'' * 2014: ''Alton's After-Show'' * 2015: ''Kids Baking Championship'' * 2015: ''Valerie's Home Cooking'' * 2016: ''Food Network Star: Comeback Kitchen'' === Televisierolprente === * 1978: ''NBC Salutes the 25th Anniversary of the Wonderful World of Disney'' * 1978: ''And Baby Makes Two'' * 1979: ''Young Love, First Love'' * 1980: ''The Promise of Love'' * 1981: ''The Princess and the Cabbie'' * 1982: ''I Was a Mail Order Bride'' * 1984: ''The Seduction of Gina'' * 1984: ''Shattered Vows'' * 1985: ''Silent Witness'' * 1986: ''Ordinary Heroes'' * 1986: ''Rockabye'' * 1988: ''Pancho Barnes'' * 1989: ''Taken Away'' * 1992: ''What She Doesn't Know'' * 1993: ''Murder of Innocence'' * 1995: ''The Haunting of Helen Walker'' * 1995: ''1995 VH1 Honors'' * 1996: ''A Case for Life'' * 1996: ''Two Mothers for Zachary'' * 1997: ''Night Sins'' * 1997: ''Star Wars: The Magic & the Mystery'' * 2000: ''Personally Yours'' * 2000: ''Truth Behind the Sitcom Scandals 4'' * 2003: ''Finding John Christmas'' * 2003: ''Crazy Love'' * 2005: ''The One Day at a Time Reunion'' * 2007: ''Claire'' * 2008: ''Untitled Dave Caplan Pilot'' * 2018: ''Betty White: First Lady of Television'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000933|Valerie Bertinelli}} * {{Twitter|wolfiesmom|Valerie Bertinelli}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bertinelli, Valerie}} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 9d56cj6taqutyyfgxt81ldoagm7ahou 2893734 2893733 2026-04-13T22:17:23Z ~2026-22705-10 206200 1971-. 2893734 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Valerie Bertinelli | Beeld = ValerieBertinelliHWOFAug2012.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Valerie Anne Bertinelli | Alias = | Geboortedatum = {{Birth date and age|1960|04|23|df=yes}} | Geboorteplek = [[Wilmington]], [[Delaware|DE]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = [[Wolfgang Van Halen]] | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise en vervaardiger | Aktiewe jare = 1971- | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0000933 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Valerie Bertinelli''' (gebore 23 April 1960) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''C.H.O.M.P.S.'' (1979) en ''Number One with a Bullet'' (1987), en in die televisiereeks ''One Day at a Time'' (1975). == Filmografie == === Rolprente === * 1979: ''C.H.O.M.P.S.'' * 1987: ''Number One with a Bullet'' === Televisiereekse === * 1973: ''The CBS Festival of Lively Arts for Young People'' * 1975: ''One Day at a Time'' * 1990: ''Sydney'' * 1991: ''One on One with John Tesh'' * 1993: ''Cafe Americain'' * 1994: ''Touched by an Angel'' * 2008: ''Shatner's Raw Nerve'' * 2010: ''Hot in Cleveland'' * 2012: ''Joy Behar: Say Anything!'' * 2013: ''Stroumboulopoulos'' * 2014: ''Signed, Sealed, Delivered'' * 2014: ''Alton's After-Show'' * 2015: ''Kids Baking Championship'' * 2015: ''Valerie's Home Cooking'' * 2016: ''Food Network Star: Comeback Kitchen'' === Televisierolprente === * 1978: ''NBC Salutes the 25th Anniversary of the Wonderful World of Disney'' * 1978: ''And Baby Makes Two'' * 1979: ''Young Love, First Love'' * 1980: ''The Promise of Love'' * 1981: ''The Princess and the Cabbie'' * 1982: ''I Was a Mail Order Bride'' * 1984: ''The Seduction of Gina'' * 1984: ''Shattered Vows'' * 1985: ''Silent Witness'' * 1986: ''Ordinary Heroes'' * 1986: ''Rockabye'' * 1988: ''Pancho Barnes'' * 1989: ''Taken Away'' * 1992: ''What She Doesn't Know'' * 1993: ''Murder of Innocence'' * 1995: ''The Haunting of Helen Walker'' * 1995: ''1995 VH1 Honors'' * 1996: ''A Case for Life'' * 1996: ''Two Mothers for Zachary'' * 1997: ''Night Sins'' * 1997: ''Star Wars: The Magic & the Mystery'' * 2000: ''Personally Yours'' * 2000: ''Truth Behind the Sitcom Scandals 4'' * 2003: ''Finding John Christmas'' * 2003: ''Crazy Love'' * 2005: ''The One Day at a Time Reunion'' * 2007: ''Claire'' * 2008: ''Untitled Dave Caplan Pilot'' * 2018: ''Betty White: First Lady of Television'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0000933|Valerie Bertinelli}} * {{Twitter|wolfiesmom|Valerie Bertinelli}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bertinelli, Valerie}} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] hit7mefcd3d53e8at3ikq7xy9crgdfg 0 221272 2893735 2486424 2026-04-13T22:20:44Z ~2026-22705-10 206200 Bonnie Gail Franklin; geboort Santa Monica, CA; sterf L.A., CA. 2893735 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Bonnie Franklin | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Bonnie Gail Franklin | Alias = | Geboortedatum = 6 Januarie 1944 | Geboorteplek = Santa Monica, [[Kalifornië|CA]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{SDEO|2013|3|1|1944|1|6}} | Sterfplek = [[Los Angeles]], CA, Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Aktrise]] en regisseuse | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0291364 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Bonnie Franklin''' (6 Januarie 1944 – 1 Maart 2013) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]] en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse ''The Man from U.N.C.L.E.'' (1964), ''The Young and the Restless'' (1973), ''One Day at a Time'' (1975), en ''Almost Perfect'' (1995). == Filmografie == === Rolprente === * 1955: ''Classic Educational Shorts: How to Be a Woman'' === Televisiereekse === * 1963: ''Day in Court'' * 1964: ''The Man from U.N.C.L.E.'' * 1973: ''The Young and the Restless'' * 1975: ''One Day at a Time'' * 1978: ''People'' * 1982: ''Creativity with Bill Moyers'' * 1984: ''Comedy Zone'' * 1992: ''Hearts Are Wild'' * 1995: ''Almost Perfect'' * 2010: ''Inside the Business of Acting'' === Televisierolprente === * 1974: ''The Law'' * 1979: ''The Hal Linden Special'' * 1979: ''Bob Hope's Merry All-Star Christmas Special'' * 1980: ''Portrait of a Rebel: The Remarkable Mrs. Sanger'' * 1981: ''Musical Comedy Tonight II'' * 1983: ''Divorce: Kids in the Middle'' * 1987: ''Sister Margaret and the Saturday Night Ladies'' * 2000: ''Truth Behind the Sitcom Scandals 4'' * 2005: ''The One Day at a Time Reunion'' === Video's === * 1984: ''Let's Tap'' * 1988: ''Frankie and Johnny in the Clair De Lune'' * 2004: ''I Hate to Exercise, I Love to Tap'' * 2011: ''California Women Win the Vote!'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0291364|Bonnie Franklin}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Franklin, Bonnie}} [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Sterftes in 2013]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] n2d5o1isytrargg51kyxpx5t6lir00u 2893736 2893735 2026-04-13T22:21:45Z ~2026-22705-10 206200 1952-2.012. 2893736 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Bonnie Franklin | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Bonnie Gail Franklin | Alias = | Geboortedatum = 6 Januarie 1944 | Geboorteplek = Santa Monica, [[Kalifornië|CA]], [[Verenigde State]] | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{SDEO|2013|3|1|1944|1|6}} | Sterfplek = [[Los Angeles]], CA, Verenigde State | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = [[Aktrise]] en regisseuse | Aktiewe jare = 1952-2012 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0291364 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Bonnie Franklin''' (6 Januarie 1944 – 1 Maart 2013) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[aktrise]] en regisseuse. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse ''The Man from U.N.C.L.E.'' (1964), ''The Young and the Restless'' (1973), ''One Day at a Time'' (1975), en ''Almost Perfect'' (1995). == Filmografie == === Rolprente === * 1955: ''Classic Educational Shorts: How to Be a Woman'' === Televisiereekse === * 1963: ''Day in Court'' * 1964: ''The Man from U.N.C.L.E.'' * 1973: ''The Young and the Restless'' * 1975: ''One Day at a Time'' * 1978: ''People'' * 1982: ''Creativity with Bill Moyers'' * 1984: ''Comedy Zone'' * 1992: ''Hearts Are Wild'' * 1995: ''Almost Perfect'' * 2010: ''Inside the Business of Acting'' === Televisierolprente === * 1974: ''The Law'' * 1979: ''The Hal Linden Special'' * 1979: ''Bob Hope's Merry All-Star Christmas Special'' * 1980: ''Portrait of a Rebel: The Remarkable Mrs. Sanger'' * 1981: ''Musical Comedy Tonight II'' * 1983: ''Divorce: Kids in the Middle'' * 1987: ''Sister Margaret and the Saturday Night Ladies'' * 2000: ''Truth Behind the Sitcom Scandals 4'' * 2005: ''The One Day at a Time Reunion'' === Video's === * 1984: ''Let's Tap'' * 1988: ''Frankie and Johnny in the Clair De Lune'' * 2004: ''I Hate to Exercise, I Love to Tap'' * 2011: ''California Women Win the Vote!'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0291364|Bonnie Franklin}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Franklin, Bonnie}} [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Sterftes in 2013]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] 152qgeijm3p2mv0iv5tpo3uhnce7knn 0 231390 2893653 2887558 2026-04-13T19:42:43Z Jcb 223 2893653 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} Die studie van wat die '''impak van [[toerisme]]''' op die betrokke omgewing en gemeenskappe het, is relatief nuut. Impakte word nie maklik gekategoriseer nie, met direkte en indirekte komponente.<ref name="Mason">{{Cite book}}</ref> Toerisme is ook dikwels seisoenaal, en die impak word eers na die tyd, met wisselende effekte, en op verskillende stadiums van ontwikkeling, duidelik.<ref name="Butler 1993">Pearce, D. G., & Butler, R. W. (1993). ''Tourism Research: Critiques and Challenges''. Routledge.</ref> Daar is drie hoofkategorieë: [[Lêer:Mar-del-plata-playa.JPG|duimnael|Stampvol strand in [[Mar del Plata]] gedurende die somer]] 1. Omgewingsimpakte: impakte wat die drakrag van die gebied, plantegroei, luggehalte, waterliggame, die watertafel, natuurlewe en natuurverskynsels beïnvloed. 2. Sosiokulturele impakte: geassosieer met interaksies tussen mense en kultuur agtergrond, houdings en gedrag, en hul verhoudings met materiële goedere. Die bekendstelling van toeriste na sensitiewe gebiede kan nadelig wees, 'n verlies aan kultuur veroorsaak, of alternatief tot die bewaring van kultuur en kulturele terreine deur verhoogde hulpbronne. 3. Ekonomiese impakte: gewoonlik gesien as positief, wat bydra tot werk, beter dienste en maatskaplike stabiliteit. Dit kan ook verbeter in terme van kulturele onderwys wat nie oorweeg kan word nie. Tog kan hierdie impakte ook bydra tot hoë lewenskoste binne die gemeenskap, plaaslike besighede uit die gebiede stoot en koste vir plaaslike inwoners verhoog == Omgewingsimpakte == [[Ekotoerisme]], wildlewetoerisme en avontuurtoerisme vind plaas in omgewings soos [[reënwoud]]e, hooglande, wildernisse, mere en riviere, kuslyne en mariene omgewings, asook landelike dorpe en kusoorde. Mense se begeerte vir meer oorspronklike en uitdagende ervarings lei daartoe dat hul bestemmings al hoe meer gefokus word op die paar oorblywende ongerepte en natuurlike omgewings wat op die planeet oorgelaat word. Die positiewe impak hiervan kan 'n groter bewustheid van omgewingsbestuur wees.<ref>Moghimehfar, F., & Halpenny, E. A. (2016). "How do people negotiate through their constraints to engage in pro-environmental behavior? A study of front-country campers in Alberta, Canada". ''Tourism Management'', 57, 362-372.</ref> Die negatiewe impak kan 'n vernietiging wees van die baie ervarings wat mense soek. Daar is direkte en indirekte impakte, onmiddellike en langtermyn-impak, en daar is impakte wat beide naby en ver van die toeristebestemming is. Hierdie impakte kan in drie kategorieë verdeel word: fasiliteitsimpakte, toerisme-aktiwiteite en die transito-effek. === Fasiliteit impak === Fasiliteitsimpakte vind plaas wanneer 'n streekgebied van "verkenning" na "betrokkenheid" ontwikkel en dan in die "ontwikkelende" stadium van die lewensiklus van die toeristegebied.<ref>Butler, R. W. (1980). "The concept of a tourist area cycle of evolution: implications for management of resources". ''The Canadian Geographer/Le Géographe canadien'', 24(1), 5-12.</ref> In die laaste fase kan daar direkte en indirekte omgewingsimpakte wees deur die konstruksie en die bou van hotelle, restaurante en winkels, en [[infrastruktuur]] soos paaie en kragtoevoer. Soos die bestemming ontwikkel, soek meer toeriste die ervaring. Hul impak styg dienooreenkomstig. Die vereiste vir water vir wasgoed, [[Afvalbestuur|afvalverwydering]] en drinkverhogings. Riviere kan verander, oormatig onttrek word en besoedel word deur die eise van toeriste. Geraasbesoedeling het die vermoë om wild te versteur en gedrag te verander, en [[ligbesoedeling]] kan die voedings- en [[voortplanting]]sgedrag van baie wesens ontwrig. Wanneer krag deur diesel- of petrolkragopwekkers verskaf word, is daar addisionele geraas en besoedeling. Algemene afval en vullis is ook 'n gevolg van die fasiliteite. Soos meer toeriste aankom, is daar 'n toename in kos en drank wat verbruik word, wat op sy beurt plastiekafval en nie-bioafbreekbare produkte skep. === Toeristeaktiwiteite === [[Lêer:Turtle_riding,_Great_Barrier_Reef_(7687773596).jpg|regs|duimnael|Skilpadry was 'n gewilde toeriste-aktiwiteit in die 1920's en 1930's.]] Vir baie toeriste is die hoofrede vir hul vakansie om by verskillende tipes fisiese aktiwiteite betrek te word, en geniet dit om interaktief met die natuur te wees op 'n manier wat hulle nie normaalweg sou kon doen nie. Hierdie aktiwiteite is soos stap, [[trekking]], [[kajak]], [[voëlkyk]], wildlewe [[Safari (ekspedisie)|safari]], [[branderplankry]], [[snorkel]], en [[skubaduik]] beïnvloed die plaaslike ekologie. Daar is 'n verskeidenheid impakte van stap, trekking en kampeer wat die aktiwiteitsarea direk beïnvloed. Die mees voor die hand liggend is die erosie en kompaktering van die roete self. Die daaglikse gebruik van die roete deur stappers dra die roete af en kompak dit. As daar struikelblokke is soos bome wat geval het of modderpoele, word die roete verbreed of word informele paaie geskep om die hindernis te omseil.<ref>Marion, J.L. (1998). "Recreation Ecology Research Findings: Implications for Wilderness and Park Managers". ''Proceedings of the National Outdoor Ethics Conference'', April 18–21, 1996, St. Louis, MO. Gaithersburg, MD: Izaak Walton League of America. pp. 188-196.</ref> Daar is 'n aantal ander direkte impakte op die getrapte gebied, soos die beskadiging of verwydering van plantegroei, verlies van plantegroeihoogte, vermindering van blare, blootstelling van boomwortelsisteme, migrasie van vertrapte plantegroei, en bekendstelling van nie-inheemse spesies.<ref>Marion, J. L., & Leung, Y. F. (2001). "Trail Resource Impacts and an Examination of Alternative Assessment Techniques". ''Journal of Park and Recreation Administration'', 19(3), 17-37.</ref> Behalwe die direkte impak, is daar indirekte impakte op die roetes, soos 'n verandering in grond spasies, veranderinge in mikroflora samestelling, probleme met saaddispersie en ontkieming, en die afbreek van grondvoedingstofsamestelling.<ref>Hammitt, W. E., Cole, D. N., & Monz, C. A. (2015). ''Wildland Recreation: Ecology and Management''. John Wiley & Sons.</ref> Soos baie stappers en trekkers daaglikse reise onderneem, sal 'n groot aantal oornag ook in formele of ewekansige kampe kampeer. Daar is soortgelyke impakte op kampeerplekke soos grondverpakkings, erosie en samestelling, verlies aan plantegroei en blare, plus die addisionele kwessies van kampvure vir kook en warmte. Informele paaie word rondom die kampterrein geskep om brandhout en water te versamel, en bome en navorsingsmonsters kan vertrap, beskadig of afgesny word vir brandstof. Die hitte van kampvure kan boomwortelstelsels beskadig.<ref>{{cite journal|author=Marion, J. L., & Cole, D. N.|year=1996|title=Spatial and temporal variation in soil and vegetation impacts on campsites|journal=Ecological Applications|volume=6|issue=2|pages=520–530|doi=10.2307/2269388|jstor=2269388|hdl=10919/46861}}CS1 maint: Multiple names: authors list {{cite journal|author=Marion, J. L., & Cole, D. N.|year=1996|title=Spatial and temporal variation in soil and vegetation impacts on campsites|journal=Ecological Applications|volume=6|issue=2|pages=520–530|doi=10.2307/2269388|jstor=2269388|hdl=10919/46861}}</ref> In formele kampplekke is tent-pad-areas normaalweg sonder enige plantegroei, terwyl ewekansige kampe sensitiewe plante en grasse tydens 'n enkele oornag verblyf kan beskadig. Soos met die meeste ontspanningsaktiwiteite, insluitend stap en kamp, sal daar afval gegenereer word, voedselafvalle en menslike afval. Dit kan menslike-wild-interaksies veroorsaak, soos die aanwending van wildlewe vir menslike kontak en ongewone voedselbronne. Dit kan 'n nadelige uitwerking op die natuur hê en die gevare vir die mens inhou. Voorsiening vir storting, versameling en verwydering van alle afval sal ook 'n direkte impak hê op die plaaslike omgewing. Toerisme kan optree as 'n vektor in die verspreiding van nie-inheemse spesies. Met toerisme kom 'n toename en konsentrasie van menslike aktiwiteit in spesifieke gelokaliseerde streke van die landskap, veral beskermde wildernisse en parke. As gevolg van die toename in menslike besoeke uit baie verskillende geografiese gebiede, word nie-inheemse spesies waargeneem teen 'n hoër voortplantingsyfer in hierdie gebiede. Tipiese ontspanningsaktiwiteite soos stap-, fietsry- en veldry-ry kan die habitat versteur wat die verspreiding van aggressiewe indringerspesies kan verhoog, wat die natuurlike ekosisteem benadeel. Natuurgebaseerde toerisme (dws wildlewe en buitelugrekreasie) neem vermoedelik toe en gebeur dikwels in meer ongerepte habitatte. Met die versteuring van menslike aktiwiteite kan oop nisse beskikbaar word, wat geleenthede bied vir aggressiewe nie-inheemse spesies om gevestig te word en voordeel te trek uit die beskikbaarheid van nuwe hulpbronne. Dit kan ernstige gevolge vir plaaslike flora en fauna hê, aangesien indringers veral suksesvol is in die kolonisering van versteurde gebiede waar die plaaslike biotiese gemeenskappe geraak en moontlik benadeel is. Voorbeelde van indringerspesies wat deur toerisme versprei word: *Grootkopmier (''Pheidole megacephala''): Is een van die ergste indringers en word geklassifiseer onder die wêreld se 100 ergste indringerspesies. Oorspronklik gevind in die Galapagos-eilande in 2007 binne die skeepsvrag vir toeriste-voorrade. Miere kan versprei word met die beweging van mense van een eiland na 'n ander. *Hoofdras (''Bromus tectorum''): Versprei vinnig, moenie toelaat dat inheemse spesies groei nie, kan bosbrande vinnig versprei.Kan deur mense deur middel van skoene en toerusting gedra word, troeteldiere en ander diere kan die saad ook deur hul reis versprei. *Sebramossels (''Dreissena polymorpha''): Dit word geglo dat dit uit die Kaspiese See in Europa gekom het in 'n skip se ballaswater. Hulle word versprei deur onreinigde bote van een waterliggam na 'n ander, aangesien toeriste na verskillende plekke beweeg. Daar is maniere om die verspreiding van nie-inheemse spesies te verlaag, soos om te sorg vir die verwydering van sade van skoene en broeke na stap of fietsry. Om bote deeglik skoon te maak wanneer jy van een liggaam water na 'n ander beweeg, en aangewese padbestuursplanne skep, is ander maniere waarop die impak van indringerspesies op plaaslike habitatte verminder kan word. Nog 'n aktiwiteit wat ernstige direkte en indirekte impakte op die omgewing kan hê, is [[wildlewe]] . Dit gebeur in 'n verskeidenheid formate, op land en in die see. Wildsafari's in Afrika-lande soos [[Kenia]], [[Botswana]] en [[Tanzanië]] is al jare lank gewild. Hul fokus is die [[Groot vyf]] megafauna: die [[Leeu]], [[Afrika-olifant]], Afrika-luiperd, [[Buffel|Kaapse buffel]] en [[renoster]] . Soos met elke mens-wild-interaksie, is daar 'n verandering in die natuurlike interaksie van die spesie. Die blote teenwoordigheid van mense kan die hartklop en streshormone van selfs die grootste dier verhoog. Ander veranderinge in gedrag is erken. Byvoorbeeld, [[Bobbejaan|bobbejane]] en [[Hiëna|hiënas]] het geleer om toeriste- [[Safari (ekspedisie)|safari-]] voertuie op te spoor om hulle te lei tot [[jagluiperd]], wat hulle dan steel. Hierdie direkte impak kan die delikate balans van die [[Voedselweb|voedselwebbe]] en sleutel spesies ernstig benadeel. Daar is 'n klein maar beduidende aantal toeriste wat aansienlike bedrae betaal vir trofeejag, [[leeus]], [[renoster]]s, [[Luiperd|luiperds]] en selfs [[Giraffes|kameelperde]]. Daar is geargumenteer dat daar 'n positiewe en negatiewe, regstreekse en indirekte, omgewingsimpak is wat deur [[Trophy hunting|trofeejag]] veroorsaak word. Daar word deurlopende gespreke gevoer op federale en internasionale regeringsvlak oor die etiek van befondsingsbewaringspogings deur jagaktiwiteite. Nog 'n toerisme-bestemming aktiwiteit is [[Skubaduik|duik]] . Daar is baie negatiewe direkte omgewingsimpakte wat deur ontspanningsduik veroorsaak word. Die skade wat veroorsaak word deur swak geskoolde duikers wat op die rif self staan of per ongeluk die brose koraal met hul vinne tref is baie duidelik. Studies het getoon dat "naïewe" duikers wat onderwaterfotografie betrokke is, aansienlik meer geneig is om die rif per ongeluk te beskadig. Aangesien die koste van onderwaterfotografiese toerusting afgeneem het en die beskikbaarheid daarvan toegeneem het, is dit onvermydelik dat daar 'n toename sal wees van direkte skade aan [[Reefs|riwwe]] deur duikers. Ander direkte impakte sluit in oor-visvang vir "mariene curios", sedimentasie en in-vul. Daar is ook direkte omgewingsimpakte as gevolg van versteurde en gewysigde spesies gedrag van visvoeding, asook die invoer van indringerspesies en besoedeling deur duikbote. Daar is ook indirekte impakte soos kuslynkonstruksie van bobou en infrastruktuur. === Transito-effekte === Sedert 2009 was daar 'n bestendige jaarlikse toename in die aantal toeriste-aankomste wêreldwyd van ongeveer 4,4 persent. In 2015 was daar 1,186 miljard toeriste-aankomste wêreldwyd, waarvan 54 persent met lugvervoer (640 miljoen), 39 persent (462 miljoen) per motorvoertuig, 5 persent per [[watervervoer]] (59 miljoen) en 2 persent per spoor (23.7 miljoen). 'n Sewe uur lange vlug op 'n Boeing 747 produseer 220 ton [[Koolstofdioksied|CO ²]], wat gelykstaande is aan die bestuur van 'n gemiddelde grootte familie kar vir 'n jaar, of die energiebehoefte van 'n gemiddelde gesinshuis vir bykans 17 jaar. Met die toenemende aantal toeriste-aankomste word daar 'n toenemende hoeveelheid globale [[kweekhuisgas]]se (GHG) wat deur die toerismebedryf vervaardig word. In 2015 is beraam dat 5 persent van die globale GHG-uitstoot slegs aan lugreise toegeskryf kan word. Aangesien meer eko-toeriste na afgeleë, ongerepte, onontwikkelde streke soek en lae-impak aanbied, "los geen spore" avontuurvakansies nie, het hul GHG-bydraes eksponensieel toegeneem. As gevolg van die ophoping van GHG's styg die jaarlikse gemiddelde globale temperatuur elke jaar. Nuwe rekords is vasgestel in 2014, 2015 en dit word voorspel dat 2016 weer die vorige hoogste gemiddelde globale temperatuur sal oorskry. Dit veroorsaak dat die oseane warm word en gevolglik verhoogde frekwensie van abnormale weersomstandighede soos oorstromings en orkane veroorsaak. Die toename in die hoeveelheid CO ² wat in die oseane ontbind word, verander sy chemiese samestelling, wat lei tot die versuring van die oseane, wat op sy beurt die wêreldwye [[Coral bleaching|bleek]] van [[Koraalrif|koraalriwwe]] tot gevolg gehad het. In 2016 is daar vasgestel dat die wêreld se grootste koraalrif, die [[Groot Koraalrif]], so erg geraak word deur bleiking dat slegs 10 persent ongerep gebly het en die oorblywende 90 persent het verskillende grade van agteruitgang getoon. n Onlangs ontdekte probleem in die [[Pacific Northwest|Stille Oseaan Noordwes]] veroorsaak deur versuring, is die afname in oorlewing van [[pteropod]]e, 'n belangrike bron van voedsel vir [[salm]] . Hierdie mikroskopiese ongewerweldes, bekend as seevlinders, kan nie hul buitenste skulpe vorm nie en sterf. Hierdie klein wesens maak 'n beduidende deel van die salmdieet uit. Sonder hierdie voeding beskikbaar vir die salm, mag hulle nie tot volwassenheid groei om terug te keer na hul speelgronde om voedsel vir [[Beer|bere]] te reproduseer nie.  Bere sirkuleer voedingstowwe deur die bos, waar toeriste kom om die bere te sien of te jag. So word die [[voedselweb]] versteur. [[Aardverwarming|Antropogene klimaatsverandering]] het beide 'n direkte en indirekte impak op toerisme. == Sosiokulturele impak van toerisme == 'n Inherente aspek van toerisme is die soeke na egtheid, die begeerte om 'n ander kulturele omgewing in sy natuurlike omgewing te ervaar. Alhoewel kultuurtoerisme geleenthede bied vir begrip en opvoeding, is daar ernstige impakte wat as gevolg hiervan ontstaan. Dit is nie net die volume van toerisme by die werk nie, maar die tipes sosiale interaksies wat tussen toeriste en gasheer voorkom. Daar is drie breë effekte op die plaaslike vlak: die kommodifikasie van kultuur, die demonstrasie-effek en die akkulturasie van 'n ander kultuur. === Kommersialisering van kultuur === Kommersialisering van kultuur verwys na die gebruik van 'n kulturele tradisie en artefakte om te verkoop en wins te maak vir die plaaslike ekonomie. Met die opkoms van [[toerisme]] beweer skrywers dat kommersialisering onvermydelik is. Daar is beide positiewe en negatiewe sosiokulturele impakte van kommersialisering op 'n kultuur. Een positief is die skepping van besigheid en werk vir plaaslike vakmanne, wat hul goedere aan toeriste kan verkoop. [[Rural tourism|Landelike toerisme]] word beskou as 'n "geneesmiddel" vir armoede en lei tot die verbetering van die vervoer en ontwikkeling van telekommunikasie in 'n gebied. Vir die toeris skep kommersialisering 'n belangstelling vir tradisionele kuns en sosiale praktyke. Kritici van kommersialisering meen egter dat toeriste nie geïnteresseerd is in kulturele oortuigings en tradisies van die plaaslike bevolking nie, maar eerder belangstel om 'n deel daarvan te besit. Die argument dat die monetisering van kulturele artefakte-inwoners die waarde van hul kultuur verloor, bestaan ook. Dit lei dan tot die oortuiging dat toere nie meer outentieke ervarings is nie. Ontwikkelingsekonome sal egter argumenteer dat kultuur net soos enige ander natuurlike hulpbron aangewend kan word. Navorsers kyk na die impak van toeriste op 'n kultuur en kortliks beweer baie dat die kontak met die sekulêre Weste lei tot die vernietiging van pre-toeriste-kulture. Daarbenewens beweer die ontwikkelingskuur die idee dat toenemende toerisme ekonomiese verandering sal aanwakker terwyl die plaaslike kultuur versterk word, tot nuwe siektes lei, soos dwelmverslawing, [[misdaad]], [[besoedeling]], [[prostitusie]] en 'n afname in sosiale stabiliteit sowel as die groei van kapitalistiese waardes en 'n verbruikerskultuur. === Demonstrasie-effek === Die demonstrasie-effek is aan toerisme bekendgestel toe navorsers die gevolge van sosiale invloede van [[toerisme]] op plaaslike gemeenskappe ondersoek. Die demonstrasie-effek beweer dat plaaslike inwoners die gedragspatrone van toeriste kopieer. Daar is 'n aantal sosiale, ekonomiese en [[gedrag]]sredes waarom die demonstrasie-effek in die spel kom. Een ekonomiese en sosiale rede is dat plaaslike inwoners die verbruikspatrone van diegene op die sosiale skaal kopieer om hul sosiale status te verbeter. Toerisme word ook daarvan beskuldig dat dit die sosiale gedrag van die jonger lede van 'n gasheergemeenskap beïnvloed, wat kan naboots wat toeriste doen, wat die tradisionele waardesisteme beïnvloed. ==== Kritiek van die demonstrasie-effek ==== Daar is baie kritiek op die demonstrasie-effek in toerisme.Eerstens word toerisme beskou as slegs een aspek van verandering in 'n samelewing. Plaaslike mense sal ook voorbeelde van vreemde lewenstyle en verbruik in advertensies, [[Tydskrif]]te, op [[televisie]] en in [[Rolprent|films]] sien, en daarom is toerisme nie die enigste invloed op die plaaslike kultuur nie. Daarbenewens impliseer die demonstrasie-effek dat 'n kultuur "swak" is en deur buite-invloede beskerm moet word. In baie gevalle word die demonstratiewe effek as 'n negatiewe gevolg beskou, maar dit word aangevoer dat "alle kulture in 'n voortdurende proses van verandering is". Daarom moet toerisme nie as vernietigend beskou word nie. === Gemeenskapsdeelname === Gemeenskapsdeelname verwys na die samewerking tussen lede van die gemeenskap ten einde gemeenskaplike doelwitte te bereik, hul plaaslike gemeenskap te verbeter en individuele voordele te bewerkstellig. Plaaslike gemeenskapslede is aktief betrokke by toerisme, eerder as om passief daardeur voordeel te trek. Gemeenskapsdeelname versterk gemeenskappe en help om 'n gevoel van deelname, vertroue en geloofwaardigheid tussen lede te skep. Deur plaaslike gemeenskapslede te betrek, kan toerisme meer outentiek word. Die gemeenskap en die toeriste geniet beide gemeenskapsdeelname, aangesien dit hul respek vir die tradisionele lewenstyl en waardes van die bestemmingsgemeenskap verhoog. Die meeste bestemmingsgemeenskapslede is ook diegene wat die meeste beïnvloed word deur toerisme, daarom is daar 'n belang in hul betrokkenheid by toerismebeplanning. Sommige navorsers sal argumenteer dat sommige van die negatiewe impakte van toerisme vermy kan word en die positiewe impakte vermeerder deur gemeenskapsdeelname in die beplanningsproses. <!-- TOT HIER GEPROEFLEES.............Aliwal2012 --> === Akkulturasie === [[Acculturation|Akkulturasie]] is die proses om 'n bestaande [[Kultuur|kultuur te verander]] deur te leen uit die meer dominante kulture. Tipies in toerisme is die gemeenskap wat geakkultureer is die bestemmingsgemeenskap, wat dan dramatiese verskuiwings in sosiale struktuur en wêreldbeskouing ervaar. Samelewings pas aan volgengs hierdie "nuwe" kulture op een van twee maniere. Innovasie diffusie is wanneer die gemeenskap praktyke aanvaar wat deur 'n ander groep ontwikkel word; terwyl kulturele aanpassing minder aanvaarding van 'n nuwe kultuur is en meer die proses van verandering wanneer die bestaande kultuur verander word. Akkulturasie word dikwels gesien as 'n metode om 'n gemeenskap te moderniseer en daar is baie teenoorgestelde sienings oor die konsep van modernisering. Een argument teen modernisering is dat dit bydra tot die "homogenisering van kulturele verskille en die afname van tradisionele samelewings". Dit beteken dat gemeenskappe hul moderniteit sal adverteer om toeriste te lok en hul tradisionele gebruike en waardes te ignoreer. Aan die ander kant argumenteer ander dat akkulturasie en modernisering die tradisionele gemeenskappe sal help om in 'n moderne wêreld aan te pas. Die idee dat dit mense onderrig om aan te pas, sal die gemeenskap red van toekomstige uitwissing. === Positiewe sosio-kulturele impakte === Daar is 'n aantal voordele vir die gasheergemeenskap weens toerisme. Dit sluit in ekonomiese voordele soos geleenthede vir plaaslike besighede, wat voorsiening maak vir groter [[Trade|handel]] onder die toenemende aantal besoekers en ontwikkel dan 'n verskeidenheid plaaslike besighede. Daarbenewens bring toerisme ook werksgeleenthede, verhoog die ekonomie van die streek en skep inkomste vir die plaaslike regering. Toeriste gebruik ook [[Public service|openbare dienste]], wat befondsing vir openbare dienste, soos gesondheid, die polisie en die brandweer, skep, asook die vraag na [[Public transport|openbare vervoer]] . Ander openbare geriewe, soos parke en banke, word ook goed deur die gemeenskap bewaar vir die toeriste, wat die algehele [[estetika]] van die gasheergemeenskap verbeter. Op 'n meer sosiale vlak lei toerisme tot interkulturele interaksie. Toeriste betrek dikwels en leer van die plaaslike bevolking. Toerisme kan ook trots op plaaslike mense verhoog. Hulle wil hul gemeenskap wys wat toeriste gekies het om te besoek. Die toename in mense lei ook tot die skep van meer sosiale plekke en ervarings waar inwoners en toeriste kan inmeng. [[Entertainment|Vermaak]] en [[Recreation|ontspanningsgeriewe]] sal voorsiening maak vir meer geleenthede om met mekaar te sosialiseer en betrokke te raak. Toerisme kan voordelig wees vir die gasheergemeenskap aangesien dit die finansiële middele en aansporing bied om kulturele geskiedenis, [[Local heritage|plaaslike erfenisterreine]] en gebruike te bewaar. Dit stimuleer belangstelling in plaaslike kunsvlyt, tradisionele aktiwiteite, liedjies, dans en [[Oral histories|mondelinge geskiedenis]] . Dit maak ook die gemeenskap oop vir die wyer wêreld, nuwe idees, nuwe ervarings en nuwe denkwyses. === Negatiewe sosiokulturele impakte === Daar kan negatiewe gevolge van kulturele interaksies wees. Wat ekonomiese nadele betref, moet plaaslike gemeenskappe die toeriste-eise finansier, wat lei tot 'n verhoging van belasting. Die algehele lewenskoste styg in toeriste-bestemmings in terme van huur en tariewe, sowel as eiendomswaardes wat aangaan. Dit kan problematies wees vir plaaslike inwoners wat eiendom of ander op 'n vaste inkomste wil koop. Daarbenewens, om toeristebestemmings te balanseer, moet die aantal inwoners aan toeriste relatief gelyk wees. Dit kan vir toeriste problematies wees aangesien hul toegang geweier kan word. Ander negatiewe sosiokulturele impakte is verskille in sosiale en morele waardes onder die plaaslike gasheergemeenskap en die besoekende toeris. Buite die verhouding tussen toeriste en plaaslike, kan dit ook wrywing tussen groepe van die plaaslike bevolking veroorsaak. Daarbenewens kan dit in die dinamika tussen die ou en nuwe generasies veroorsaak. Toerisme het ook gekorreleer met die opkoms van misdadige gedrag in plaaslike gasheergemeenskappe. [[Misdaad|Misdaadkoerse]] het gestyg met die toename van toeriste. Misdade is tipies dié van rowwe gedrag, [[alkohol]] en onwettige [[Drug user|dwelmgebruik]], en harde geluide. Daarbenewens word [[Gambling|dobbel]] en [[prostitusie]] verhoog as gevolg van toeriste wat 'n goeie tyd soek. Toerisme het ook meer ontwrigting in gasheergemeenskappe veroorsaak. Die samesmelting van plaaslike inwoners en toeriste kan 'n lewendige atmosfeer skep, dit veroorsaak ook frustrasie en lei tot die onttrekking van plaaslike inwoners op baie plekke. Verhoogde toeriste lei ook tot verhoogde verkeer wat die daaglikse lewe van die plaaslike inwoners kan belemmer. == Ekonomiese impakte == Wêreldwye toerisme in 2014 het 3,7 persent (US $ 2,5 miljard) bygedra tot die wêreld se [[Bruto binnelandse produk|BBP]], met sy totale bydrae tot bykans 10 persent van die wêreld se BBP. Die BBP-toename kom van die meer as een biljoen internasionale toeriste wêreldwyd, 'n getal wat sedert 2012 met 5 persent gegroei het. Besoeke en hupstote na BBP sal na verwagting in die nabye toekoms voortduur, aangesien dalende oliepryse bydra tot laer lewenskoste en verhoogde beskikbare inkomste vir huishoudings, asook verminderde koste vir lugreise. Toerisme kan verdeel word in subkategorieë waarin impak val: die besteding van die besoekers op die toerisme-ervarings soos strand vakansies en tema parke (plaaslike en internasionale), spandeer op ontspanning items soos fietse, sake-uitgawes, en kapitaal beleggings.<ref name="Zhang et al">Zhang, J., Madsen, B., & Jensen-Butler, C. (2007). "Regional economic impacts of tourism: The case of Denmark". ''Regional Studies'', 41(6), 839-854.</ref> Die ekonomiese bydrae van toerisme is gevoel in beide direkte en indirekte maniere, waar direkte ekonomiese impak is geskep wanneer kommoditeite soos die volgende verkoop: verblyf en vermaak, kos en drank dienste, en kleinhandel-geleenthede. Inwoners, besoekers, besighede, en verskillende vlakke van regerings (munisipale federale) alle direkte invloed toerisme-impakte deur middel van hul besteding in of naby'n gegewe toerisme area. Die sleutel komponent van direkte ekonomiese impak van toerisme is dat dit plaasvind binne'n land se grense en geïmplementeer word deur die "inwoners en nie-inwoners vir besigheid en ontspanning doeleindes". In teenstelling, indirekte ekonomiese impak van toerisme kan gevind word in investeringsbesteding rakended 'n toerisme gebied wat in die private en die regering se belang is. Hierdie belegging is nie slegs net tot toerimse verbind nie, maar bevoordeel die toeriste en die plaaslike [[Project stakeholder|belanghebbendes]] dieselfde. Indirekte impak van toerisme is geïllustreer deur die aankoop en verkoop van tussenganger items soos ekstra voorrade vir restaurante gedurende die hoë toerisme seisoen, of verbreed sypaadjies in besige sentrums. Die indirekte ekonomiese impak (die ketting, belegging, en die regering kollektiewe) rekening het vir 50.7 persent van die totale BBP-bydrae van reis en toerisme in 2014 voorsien. Geïnduseerde besteding, die re-sirkulasie van'n toeris dollar binne'n gemeenskap, is 'n ander manier wat toerisme indirek 'n impak op 'n gemeenskap het.<ref name="Rollins et al">Rollins, R., Dearden, P. and Fennell, D. (2016). "Tourism, ecotourism and protected areas". In P. Dearden, R. Rollins and M. Needham (eds.), ''Parks and protected areas in Canada: Planning and management'' (4th ed) (pp. 391 - 425). Toronto: Oxford University Press</ref> Byvoorbeeld, 'n buitelandse toeris spuit geld in die plaaslike ekonomie in wanneer hy 'n dollar op 'n aandenking spandeer het wat deur 'n plaaslike persoon gemaak is by die toerisme bestemming. Die individu gaan voort om geld te spandeer by 'n plaaslike verskaffer, en daardie verskaffer spandeer dit dan weer in die plaaslike gemeenskap.<ref name="Wagner 1997">Wagner, J. E. (1997). "Estimating the economic impacts of tourism". ''Annals of Tourism Research'', 24(3), 592-608.</ref> === Positiewe en negatiewe ekonomiese impak van toerisme === Daar is beide positiewe en negatiewe uitwerking op die gemeenskappe wat verband hou met die ekonomiese impak van toerisme in hul gemeenskappe. 'n positiewe impak kan verwys na die toename in werksgeleenthede, 'n hoër gehalte van die lewe vir die plaaslike inwoners, en 'n toename in rykdom van 'n gebied. Toerisme het ook die voordeel van die herstel en die herstel van historiese plekke en die bevordering van die vernuwing van kulture.<ref name="Wyllie">Robert W. Wyllie. 2000. ''Tourism and Society; A guide to problems and issues''. Venture Publishing. State College, Pennsylvania. Chapters 01-03</ref> 'n Positiewe impak is om iets te verhoog, of beter te maak, hetsy vir die [[Toerisme|toeris]], die gasheer van die gemeenskap en die woning en/of die toeriste-bestemming. Die positiewe impak is meer verwant aan die materialistiese welstand, eerder as om die geluk van'n gasheer gemeenskap of toeris.<ref>Kyungmi K. (2002) Doctor of Philosophy in Hospitality and Tourism and Management: [https://vtechworks.lib.vt.edu/bitstream/handle/10919/29954/Title_and_Text.pdf?sequence=1 The Effects of Tourism Impacts upon Quality of Life of Residents in the community], Virginia Polytechnic Institute and State University. Retrieved from: November 28, 2016</ref> Die [[Toerisme|toeriste -]] bestemming geniet positiewe impak, as daar verbeterings aan die natuurlike omgewing is soos beskerming, [[Nasionale park|nasionale parke]], of die mens-gemaak [[infrastruktuur]], afval behandeling plante. Toerisme bied die ekonomiese stimulus om voorsiening te maak vir diversifikasie van indiensneming en inkomste potensiaal, en die ontwikkeling van hulpbronne binne die gemeenskap. Verbeterings in infrastruktuur en dienste kan tot voordeel van beide die plaaslike inwoners en toeriste wees. Terwyl, [[Heritage tourism|erfenis toerisme]] fokus op die plaaslike geskiedenis of historiese gebeure wat plaasgevind het in die gebied, en is geneig om onderwys te bevorder.<ref>Pigram, J. J. (1993). "Planning for Tourism in Rural Areas: Bridging the Policy Implementation Gap". ''Tourism Research: Critiques and Challenges. Routledge, London, 156-174.''</ref> Positiewe impakte begin wanneer daar 'n toename in werksgeleenthede vir plaaslike inwoners is as die toerisme bedryf meer ontwikkel word. Daar is ook 'n toename in die gemiddelde inkomste wat versprei in die hele gemeenskap wanneer toerisme gekapitaliseer is. Daarbenewens word die plaaslike [[Economy|ekonomie]] gestimuleer en gediversifiseer, goedere word meer plaaslik vervaardig, en nuwe markte open vir plaaslike sake-eienaars wat dan uit brei. Ongelukkig, is hierdie voordele nie universeel onkwetsbaar nie. Terwyl meer werk beskikbaar mag wees, is toerisme-verwante werk dikwels seisoenale en lae-betalende. Pryse is bekend om te wissel oor die hele jaar. Hulle styg in die hoë toeriste seisoen om voordeel te trek van meer toeris dollars, maar die newe-effek van dié hoë pryse van goedere is dan bo die ekonomiese bereik van die plaaslike inwoners, wat dus lei tot die uit honger van gemeenskap wat hierdie eens op 'n tyd hul tuiste genoem het. Negatiewe impakte is die nagevolge, wat in meeste gevalle veroorsaak word by die [[Toerisme|toeriste -]] bestemmings met nadelige impak op die [[Social|sosiale]] en [[Kultuur|kulturele]] gebied, sowel as die natuurlike omgewing. Soos die [[bevolking]] toeneem, verhoog die impak, [[Resources|hulpbronne]] word onvolhoubaar en uitgeput, die drakrag vir [[Tourists|toeriste]] in 'n bestemming kan ook uitgeput raak. Dikwels, wanneer negatiewe impak voorkom, is dit te laat om beperkings en [[Regulations|regulasies]] te maak. Dit lyk of toeriste-bestemmings baie van die negatiewe impak ervaar tydens die ontwikkeling stadium van die toerisme-gebied lewe siklus (TGLS). Daarbenewens, het die ekonomie van toerisme getoon dat die plaaslike toerisme sake-eienaars verstoot ten gunste van die vreemdelinge in die gebied. Buitelandse eienaarskap skep lekkasie (inkomste verlaat die gasheer gemeenskap na 'n ander nasie of multinasionale besigheid) wat tot die gevolg het dat geleenthede vir plaaslike inwoners om betekenisvolle wins te maak verlore gaan. Buitelandse maatskappye is ook bekend om nie-inwoners as seisoenale werkers aan te stel teen 'n laer loon, wat verder bydra tot ekonomiese lekkasie. Toerisme kan die waarde van eiendom naby die toerisme-gebied verhoog, wat tot die gevolg het dat die plaaslike bevolking verstoot word uit die omgewing en besighede dus aan te moedig om te migreer in die gebied om so voordeel te trek uit meer toeriste spandering. === Indiensneming === [[Employment|Indiensneming]], en beide sy beskikbaarheid en eksklusiwiteit, is deel van die ekonomiese impak van toerisme. [[Reis]] en [[toerisme]] skep 10.7 persent van die totale beskikbare werk wêreldwyd, in beide die direkte en indirekte toerisme sektore. Direkte toerisme werk, wat die besoeker met hul toerisme-ervaring bied, maar is nie beperk tot: akkommodasie (bou, skoonmaak, bestuur), kos en drank dienste, vermaak, vervaardiging, en "shopping" Indirekte toerisme werksgeleenthede sluit in die vervaardiging van vliegtuie, bote, en ander vervoer, sowel as die bou van bykomende [[Superstructure|bobou]] en die [[infrastruktuur]] wat nodig is om hierdie reis produkte (lughawens, hawens, ens.) te akkommodeer. === Toerisme Satelliet-Rekening (TSR) === Die [[World Travel and Tourism Council|Wêreld Reis en Toerisme Raad]] (WRTR) toerisme satelliet-rekening (TSR) is 'n metings-instrument wat erken word deur die Verenigde Nasies om die omvang van 'n ekonomiese sektor te definier; wat nie so maklik gedefinieer kan word soos nywerhede soos bv [[Forest industry|bosbou]] of [[Oil and gas industry|olie en gas]]. Toerisme pas nie netjies in 'n statistiese model nie, want dit is nie soseer afhanklik van die fisiese beweging van produkte en dienste, soos dit is op die posisie van die [[verbruiker]] nie. TSRs is daarom ontwerp om hierdie baie aanbiedings vir 'n internasionale skaal te standaardiseer, om sodoende 'n beter begrip van die huidige toerisme omstandighede, vir beide die plaaslike en die oorsee se mark, te fasiliteer. Die standaardisering sluit konsepte, klassifikasies, en definisies, en is bedoel om navorsers, en die gemiddelde toerisme sake-eienaar, in staat te stel om die bedryf te sien asook internasionale vergelykings te kan tref. Voor TSRs wyd geïmplementeer was, het daar 'n leemte bestaan in die beskikbare kennis oor toerisme as 'n ekonomiese bestuurder vir die BBP, indiensneming, belegging, en industrieverbruiking; aanwysers is hoofsaaklik benaderings en daarom ontbreek dit in  wetenskaplike en analitiese standpunte.<ref name="Buhalis">Buhalis, D., & Costa, C. (2006). ''Tourism Management Dynamics: Trends, Management, and Tools''. Routledge.</ref> Hierdie gaping lei tot die mis van geleenthede vir ontwikkeling, soos toerisme-rolspelers was nie in staat om te weet waar hulle dalk hulself beter kon vestig in die toerisme-ekonomie nie. Byvoorbeeld, 'n TSR kan belasting inkomste wat verband hou met toerisme meet, wat 'n belangrike bydraer is tot enige vlak teenoor die potensiële toerisme belegging binne enige vlak van die regering. Daarbenewens, Tyrrell en Johnston stel voor dat belanghebbendes in toerisme voordeel trek uit die TSR omdat dit: * geloofwaardige data op die impak van toerisme en die verwante werk bied * 'n raamwerk vir die organisering van statistiese data op toerisme is * 'n internasionale standaard onderskryf deur die VN Statistiese Kommissie is * 'n instrument vir die ontwerp van die ekonomiese beleid is wat verband hou met die ontwikkeling van toerisme * inligting oor toerisme se impak op 'n land se balans van betalings verskaf * inligting oor toerisme menslike hulpbron eienskappe verskaf Deur die versameling van meer kwalitatiewe data en die vertaling in 'n meer bondige en effektiewe vorm vir toerisme verskaffers, stel dit die TSRs in staat is om die vorige kennis gaping te vul. Inligting wat gelewer en gemeet is deur 'n TSR sluit belasting inkomste, ekonomiese impak op die nasionale saldos, menslike hulpbronne, indiensneming, en "toerisme se bydrae tot die bruto binnelandse produk" in. === Projeksies vir 2020 === Voorspellings vir die mate waarin toerisme 'n impak op die [[World economy|wêreld se ekonomiese stelsel]] sal hê toon om 'n werklikheid te wees met sowat1.6 miljard internasionale toeriste-besoek teen die jaar 2020. Van hierdie toeriste, word verwag dat sowat 1.18 miljard intra-streeks sal wees, en 377 miljoen tot lang-afstand. Van hierdie reisigers, word verwag dat aankomelinge in [[Ontwikkelende land|ontwikkelende lande]] sal groei tot 47% van die totale aankomste wat aangeteken was in 2011 wat toegang to hierdie meer afgeleë plekke vergemaklik Direkte bydraes van die reis en toerisme om die wêreld ekonomie en [[Bruto binnelandse produk|die BBP]] sal na verwagting styg tot 3.09 persent in 2015, 3.3 persent in 2025, met die meeste impak wat gevind is in die belegging en ketting sektore. [[Employment rate|Indiensneming]] is verwag om parallel te styg tot die BBP bydraes; wat tot 3.9 persent van die wêreld indiensneming in 2025 sal bydra (van 3.6 persent in 2015). Direkte toerisme indiensneming in 2025 sal 'n geskatte 3.9 persent van die totale wêreld indiensneming (van ongeveer 3.6 persent in 2015) bydra, terwyl die indirekte toerisme indiensneming ongeveer 4.5 persent (van 3.6 persent in 2015) sal wees. == Sien ook == * Volhoubare toerisme == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Toerisme]] jdsgi8bb58frhllk0307sbwgsg0gdr6 4 237070 2893811 2886791 2026-04-14T11:36:11Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Logo_for_the_beta_feature_FileExporter.svg" met "Logo_for_FileExporter.svg" omrede: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Has been a default feature s 2893811 wikitext text/x-wiki {{argief}} ; 1 Januarie 2019–31 Desember 2019 == Voorspoedige MMXIX! == Naja, van my kant af! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 22:09, 31 Desember 2018 (UTC) : Voorspoedige nuwe jaar! Bereik ons 100&nbsp;000 artikels in 2019? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 22:24, 31 Desember 2018 (UTC) == Voorspoedige nuwejaar! == Voorspoedige nuwe jaar aan die Afrikaanse gemeenskap! Groete vanaf die see! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:04, 1 Januarie 2019 (UTC) == Tien jaar op Wikipedia! == Gemeenskap, vandag is ek 10 jaar betrokke hier op die Afrikaanse Wikipedia! Dit is 'n lang tyd, dit is 'n kort tydjie... Wat het ek bereik? Wat het ek bygedra? Ek het 5,050 artikels geskep waaroor ek baie trots is. Daar is so 'n paar saadjies maar die res het almal bronne. Die grootste gros is [[vis]]se seker 2000 van hulle. Tans staan my wysigings op die Afrikaanse Wiki op 96 777 en op die globale Wiki is dit 99 413! Ek het baie gebruikers leer ken, die meeste het gekom en gegaan maar gebruikers [[Gebruiker:Naudefj|Naudefj]], [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]] en [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] sal my die langste bybly. Veral Frank, hy het my met my eerste bydraes gehelp met taksobokse ens totdat ek dit bemeester het! Dankie Frank! Ek was die eerste Afrikaanssprekende gebruiker om 'n Wikimania konferensie by te woon in Mexico in 2015 (ek dink) en was ook die eerste verkose Direkteur (Afrikaans) op die Suider Afrika Wikimedia Stigting se raad. Dan, om ons Wiki te bevorder het ek daarin geslaag om verskeie kere op Radiostasies ([[RSG]] onder andere) praatjies te lewer asook artikels in Beeld en Rapport. Daar is sekere dinge van Wiki wat ek nooit sal verstaan nie bv Sjablone, ek sukkel met die skepping van Kategorieë... Maar nou ja, daar is ander gebruikers wat kan help hier! My bekommernisse bly dieselfde, artikels sonder bronne, Afrikaanse regse groepe wat ons Wiki wil misbruik, gebruikers met eie agendas, swak outomatiese vertalers, ens... Maar nou ja... Wat bly oor? Ek weet self nie, moet daaroor gaan dink. 100,000 wysigings? vir seker, want ek is doelwit gedrewe. Baie dankie julle! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:14, 6 Januarie 2019 (UTC) :Baie geluk, [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 07:27, 6 Januarie 2019 (UTC) ::Ek wil ook baie geluk sê, [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:51, 7 Januarie 2019 (UTC) :::'n Stewige bydrae tot kennis en tot Afrikaans. En die stelselmatige aanpakking van temas, soos enkele ander bydraers ook doen, lewer 'n sinvolle raamwerk vir die ensiklopedie. Deels te danke daaraan dat jy die hartvatkomplikasie kortgevat het. Die ander ooms en tannies moet ook maar waaksaam wees oor hul gesondheid. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 18:03, 8 Januarie 2019 (UTC) ::::Oesjaar, veels geluk met jou 10 jaar hier! Jy het reeds diep spore getrap, hou so aan!! Groete, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 17:42, 11 Januarie 2019 (UTC). P.S. Oesjaar het sopas "100 000+ edits on all projects" geslaan!! {{uitkeep}} Baie geluk Oesjaar. Ek vier my dekade eers in Augustus, maar dankie dat u my onthou. Ek hoop net dit is vir die regte redes (ek is maar wispelturig). Aangesien ons nou op daardie onderwerp is: ja, baie het gebeur, en tog, in my geval, eintlik ook te min. '''Ek het nog nie tot die volksbrein deurgedring nie'''; dit sou baie gehelp het, maar vanaf 31 Desember 2018 tot 6 Januarie 2019 het ek uiteindelik 'n '''klein deurbrakie gemaak'''. Veral toe ek agterkom [[Jochem Willemszoon]] is sedert 1910 volledig, om die een of ander rede, heeltemal uit die Volksgeskiedenis verwyder. Waarom? Want hy het nie soos Wolraad Woltemade op die toneel van sy heldedaad gesterf nie. Dit is 'n anomalie van die res van die Afrikaanse heldedom. Klaarblyklik moet mens roem "met jou lewe koop", soos Mev. M.L. van Zyl in haar brief skryf, gedateer 29 Junie 1991. Ek sal nou wys hoe ek daarby uitkom, wees net geduldig. Oor die Kersseisoen, terwyl ek besig was om oor persoonlikheidstipes navorsing te doen [want my karakters in die boek waaraan ek werk lyk eenvoudig te veel op my], het ek met moeite probeer om ander mense en persoonlikheidstipes te verstaan. Dit gaan maar moeilik, want as iemand nie logies dink nie, verstaan jy dit nie. Ook, moet jy jou leserspubliek leer ken, en daarvoor moet jy die volksgeheue en gees verstaan. Google Trends werk nie altyd nie. Maar om eerlik met jouself te wees, moet jy ook kyk wat ander van jou eie persoonlikheidstipe dink. ‘n Bydraer van ''Encyclopaedia Dramatica'' (nogal met die veelseggende testosteroon-naam 40yearoldAlphaMale) slaan die spyker op die kop [https://encyclopediadramatica.rs/INTJ in sy artikel vol kru taal]: :1. INTJ’s (dis nou ekke) is onoorspronklik, herwin/kopieer slegs ou idees. (Onthou, INTJ’s se hoofdoel in die lewe is om reeds bestaande stelsels doeltreffender te maak, of om uit verskillende stelsels ‘n nuwe een te begin. Ek herhaal: stelsels!) :2. Nie al hulle planne werk uit nie, wat lei tot frustrasie en ander daarbuite wat daarvoor blameer word. (Daar is altyd die onvoorspelbare stemvee, of breë publiek wat jou logiese benadering deur hul onkunde verongeluk!) :3. Hulle is so besig om te dink, dat hulle nooit nie aan die gang kom nie. Hulle sal eerder op hulle gat sit en droom oor sukses en wegskram van die uitdagings. (Ek pleit skuldig. Die probleem is dat die uitgrawe en neerpen van positiewe en negatiewe argumente vir ‘n droom nimmereindigend is. Teen Jaar 3 staan die argumente kop aan kop, gebalanseer op nul: 345 vs. 345. Elke moontlike fout moet ingereken word. Want onthou, met ‘n fiets kan byvoorbeeld 60 dinge verkeerd loop. Met ‘n motor 30.000 (onderdele), én dit nog vóór die sleutel gedraai is. Ek oordryf nie. Met ander woorde, jou buurman sit reeds met sy tweede groentetuinoes, terwyl jy steeds besig is om die regte bedrading vir die groentetuinomheining te kies. Teen Jaar 5 gee jy maar die stryd gewonne.) :4. Hulle is geneig om by hul vriende te spog hoe hulle aan iets "groots" werk wat hulle beroemd gaan maak. Maar daar kom niks van. (Heeltemal waar, want elke keer nullifiseer jy dikwels die waarde van jou eie werk deur goedkoop sinisme.) :5. Omrede hierdie groepie die alledaagse sosiale norme verwerp, het hulle die neiging om hul in ontaarde fetisje te behaag. (Soos wat nogal, 'n verhouding met ruimtewese uit ''Star Wars'' aan te knoop?) :6. Hulle is arrogant. (As iets logies verklaar of verkeerd bewys kan word, en die opponent maak blindelings die een denkfout na die ander: kan jy werklik ‘n INTJ vir sy smalende opmerking dan kwalik neem?) :7. Hulle verstaan nie klein (spel)foutjies is geen saak van lewe en dood nie. (Behalwe wanneer soekwoorde kassensitief is; dit is juis weens ‘n spelfout of drie dat Tsafendas Suid-Afrika elke keer binnegekom het én juis as gevolg daarvan het heelwat staatsamptenare hul werk verloor toe Dr. Verwoerd eers vermoor is. Dus, spelfoute maak saak.) :8. Hulle dink hulle weet als. (Enigiemand wat baie lees het moontlik net meer kante gesien as ander). :9. Hulle probeer hul makkers beïndruk met hul dik boekrakke vol verouderde (cliché) filosofie wat alles deurgelees is. (Ek pleit skuldig! Toe van my skoolmaats [in ‘n groep] in 2009 vir my kom kuier het, het hulle gevra hoe gaan dit met my. Ek het onmiddellik oor my universiteitswerk begin gesels [literatuur], want niemand vra mos uit oor my stokperdjies nie. Was ook die laaste keer wat ek hulle gesien het.) :10. As iemand nie hul humor snap nie, is daar iets fout met hom. (Lang grappe het net nie die trefkrag van kort en pittige sarkasme nie.) :11. Hulle is nagwolwe. (Maak sin, want dit is gewoonlik wanneer die ander dele van die wêreld begin ontwaak en/of mense nie werk nie. Tyd vir aanlynpret.) :12. Hulle kyk hoofsaaklik kinderprogramme ver benede hul ouderdomsgroep se Emosionele Intelligensievlak en huil by hartroerende oomblikke ('''Dis die reine waarheid!''' Maar ek kyk ''PAW Patrol'' eintlik net omdat ek die oorgeklankte Duits, Frans en Hollands wil leer om artikels uit die anderstalige Wikipedias in Afrikaans korrek te vertaal. Ek is mal oor Marshall, Chase en Rocky. En Zuma, noudat hy in ''Mighty Pups'' op 'n branderplank ry.) :13. Diep weggebêre onder die dik lae ys lê daar 'n diep verwonde siel (dikwels op die randjie van selfmoord), wat net smag na 'n drukkie [as gevolg van hul eie afstootlike gedrag wat mense afskrik], maak nie saak van wie of wat nie. (O, ek het maar aangeneem die dorp se demografie (Sensus 2011) bied net te min wat verlief kan raak op my "verstommende intellek...") Om dus meer in voeling met ander persoonlikheidtipes van die lae stande te kom, het ek as robot nou bietjie meer vermenslik en begin wonder oor vrae soos: "Hoe maklik is dit vir 'n kêrel en meisie om in Suid-Afrika te ontmoet, smoorverlief te raak en te trou?" "Waarom word die trourituele en vereistes en plegtighede al hoe langer en moeiliker?" "Waarom kyk mans pornografie"? Soos ''Plaston: DNS-Kind'', moes ek ondersoek gaan instel met eerstehandse ervaring. Ek het op oujaarsaand dus erotiese kunswerke (kwaswerk, geen fotowerk!) krities deurgekyk (ek moet nog die hygies van [[Jacqueline Brink]] onder oë kry), en, is uit my veertiende verdieping van my ivoortoring neergeruk aarde toe na die banale sterflikes daaronder. Iewers sou ek later 'n verband probeer bring tussen "erotiese kuns" en "volksgeheue". Albei toon die volgende: die waarheid is altyd kaalgestroop, daar is altyd iets wat in die lug bly hang, "kom vermaak my!" en uiteindelik iemand wat doodgesit word. Die verhale en beelde wat opgeroep word is gewoonlik oorsimplisties, 'n chronologie wat ontbreek, so geskaaf om te vermaak of te beïndruk ([[Ockham se skeermes]]), maar die ergste kom nog. Terwyl die Engelse hier ter plaatse selfs honde het ([[Just Nuisance]] en "Jock of the Bushveld") wat meer lewend beteken het, as dood, het die meeste Afrikaner- (in die kleine) of Afrikaanse (in die breë) "helde" eers gesterf of selfmoord gepleeg voordat hulle raakgesien is. Dit sluit ook grieselige volksverhale in. Dink gou daaraan: wat het [[Johannes Kerkorrel]], [[Ingrid Jonker]], [[Eugène Marais]] en dalk selfs [[Barrie Hough]] gemeen? Hulle selfmoord het hul onder die volk méér beroemd (of berug) gemaak as hulle werk. Dis soos vyf klontjies suiker by. Of is dit die “kollektiewe skuldgevoel” wat praat [“wat het ons tog bygedra tot sy/haar selfmoord”]? Die boodskap wat mens kry is dat dit loon om selfmoord te pleeg. Dis reg, laat die donner homself dus doodskiet en onsterflik maak. Dus, onthou dit volgende keer as jy ‘n katjie uit die boom wil red. Val van die leer af, breek jou nek, laat ‘n donderblits jou tref en huur vooraf ‘n bus om bo-oor jou te ry. Voorbladnuus vir drie weke. Nou is jy ‘n held! Volksbesit! Prima! Ek dink aan my derdejaar toe “Die Dood” (net soos in Matriek, en die jare daarvoor) as literêre stroming behandel is: byna elke lykdig en roudig is opgerakel. Dan het ons [[Racheltjie de Beer]] wat verkluim het. [[Eliza Meiring]] (die Heks van Hexrivier) wat uit die venster gespring het omdat haar geliefde in die berge te pletter geval het (‘n ander weergawe sê weer sy het stapelgek by die trap afgeval), toe hy die gesogte rooi blom vir haar wou pluk. Die Laingsburgvloed, die Benonibusramp, die [[Coalbrook-ramp|Coalbrook-mynramp]] (met apologie aan [[Die Briels]]), die [[Die vloek van Boontjieskraal]], en natuurlik [[Wolraad Woltemade]]… Voeg gerus nog elke liewe seun op die Grens by wat sy mondigwording nie sou sien nie, elke gesneuwelde held van die Anglo-Boereoorlog, elke moeder en kind in die Konsentrasiekampe wat omgekom het… Elke bok, perd en skaap wat tydens die droogte omkap en beswyk. Waarlik, [[Jopie Fourie]] ook – wat sou hy nou lewend beteken het? En natuurlik, die crème de la crème, die neusie van die salm… “[[Waar ruwe rotse]]”: ‘n vader wat geen keuse het as om sy seun in die skeur dood te skiet nie. En selfs onder die handjievol wetenskaplikes is daar die een wat bekendstaan as "Dr. Death". So, niemand sal jou onthou as jy soos ‘n wafferse waaghals Jack Sparrow of Staal Burger of Angus MacGyver of James Bond of Die Swart Luiperd (Leon Fouché) en Die Swart Kat (monsieur Borrie Veldt) behendig met die sakmes woeker en sonder ‘n skrapie die slagysters ligvoets mistrap nie? Ongeag die duisende lewens wat jy in die proses red? Jy het duidelik reg, Suidpunt, loop vra maar die geneeshere en paramedici hoe dit voel. Dis 'n doodskultuur wat floreer, nee, téér op die dood van sy volksgenote. Hierdie sieklike doodskultus en morbiede belangstelling in elke nekroloog grens aan nekrofilie! Ek het die afgelope 9 jaar gereeld intensiewe vorme versamel vir daardie artikel wat kindertjies dag en nag besoek om hul opstelletjies mee op te vul, en ek kan u met ‘n geruste hart sê dat die meeste van die lemmas, wat ek uit fiksieboeke kry, met '''dood-''' begin. Ek dag lewe en dood lê in die mag van die tong. Ek is '''dood'''ernstig. Daar is selfs onlangs ‘n boek uitgegee met die titel ''Doodmenslik''. Dit is nogal ‘n groot probleem: want die waagmoed, die pathos word verheerlik met élke dood, maar diegene wat vindingryk genoeg is om ander en hulself aan die lewe te hou – wag, wag, wag! My sin vir logika kan dit hoegenaamd nie hanteer nie! ;O/ÞÈÕ‘Wn`aò^X}œÛ-nËj®O¿îÈÌ‹ý¬X®™Ú¬òaÁ*8ŸÓy®ýÀ My hardeskyf pak op! Dan struikel mens tog oor Johannes 15:13: “Groter liefde het niemand as dit nie, dat iemand sy lewe vir sy vriende gee.” Is die teksvers geheel en al deur die mensekultuur buite verband geruk? Beteken dit nou letterlik om dood te gaan vir jou vriende [wat heel waarskynlik ook ‘n duidelike Messiaanse boodskap is], of beteken dit nou om jou hele lewe agter te laat, opsy te skuif, vir jou nuwe vriende in die geloof te “gee”? Of albei? Of beteken dit slegs in die konteks, verloor jou lewe vir jou vriende onvoorwaardelik slegs indien dit nie anders kan nie? Moet jy sterf? Is dit verpligtend? Mag jy nie slimmer te werk gaan nie? Of beteken dit ek moet ook soos sekere ekstremistegroepe maar plofstofpakkies aantrek vir die saak? Waar is die skrifgeleerdes en predikante nou? Enigiemand met gesonde verstand sal vir jou sê die doel van ‘n heldedaad is tog om soveel mense aan die lewe te hou, sodat daar genoeg mense is [insluitend die held] wat steeds die heldedade en ander goeie dade vir hul medemens kan voortsit en ander besiel om dieselfde te doen. As almal dan nou soos lemmings van kranse gaan afspring, wie gaan oorbly om die “helde” te vereer? Nou weet ek - om my leserspublikum te behaag, moet die hoofkarakter 'n heroïese dood sterf. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:32, 8 Januarie 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]], baie dankie vir die begin, daarna was ek 'n bietjie verlore... Maar voor jy 'n groot, drie-dimensionele, internet gebaseerde, internasionale selfmoord op 'n weeksdag oorweeg - help gou eers Senior Burger Oesjaar uit! Ek wil 'n artikel begin wat lys van tegniese vliegtuig terme sal wees, soos [[Wikipedia:Rekenaarterme]]. Net drie tale: Ingils, Hollands en Afrikaans. Begin dit net, ek sal die res doen... O, ja ek ken hierdie verskaffer van goedkoop pistole.... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:48, 8 Januarie 2019 (UTC) == Belangrijk: Beoordeling beheerdersactiviteit == :<small>[[m:Admin activity review/Notice to communities|{{int:please-translate}}]].</small> Goedendag. In 2013 is een beleid met betrekking tot het verwijderen van "geavanceerde rechten" (moderator, bureaucraat, etc.) bij [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|consensus]] vastgesteld door de gemeenschap. Op basis van dit beleid beoordelen de [[:m:stewards|stewards]] de activiteit van de moderators op alle wiki's van de Wikimedia Foundation waar geen eigen inactiviteitsbeleid geldt. Voor zover ons bekend, heeft deze wiki geen formeel proces voor het intrekken van "geavanceerde rechten" van inactieve accounts. Dit betekent dat de stewards zich hierover gaan ontfermen op basis van [[:m:Admin activity review|admin activiteitsbeoordeling]]. We hebben vastgesteld dat de volgende gebruikers voldoen aan de inactiviteitscriteria (geen bewerkingen en geen gelogde acties in de afgelopen twee jaar): # [[User:Wawiel]] (last edit: 2016-10-03 / last log action: 2010-06-28) Deze gebruikers ontvangen binnenkort een bericht, waarin hen gevraagd wordt het binnen de gemeenschap aan te geven als zij enkele of alle van hun rechten willen behouden. Als de gebruikers niet reageren, zullen hun geavanceerde rechten door de stewards worden ingetrokken. Wil jullie gemeenschap haar eigen activiteitsbeoordelingsproces vaststellen, dat voor gaat op het globale proces, willen jullie een andere beslissing nemen met betrekking tot deze inactieve gebruikers met rechten of hebben jullie hier al een beleid voor dat niet bekend is bij de stewards, wil je dit dan aangeven op het [[:m:Stewards' noticeboard|berichtenbord van de stewards op Meta-Wiki]], zodat we weten dat we niet verder hoeven te gaan met het beoordelen van de rechten op jouw wiki. Hartelijke dank. --[[Gebruiker:MarcoAurelio|MarcoAurelio]] ([[Gebruikerbespreking:MarcoAurelio|kontak]]) 12:52, 6 Januarie 2019 (UTC) : {{ping|MarcoAurelio}} hier is geen plaaslike proses vir inaktiwiteit van administrateurs nie. Dit is dus toepaslik dat 'n globale proses vir nou gevolg word. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 16:49, 20 Januarie 2019 (UTC) == FileExporter beta feature == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Logo for FileExporter.svg|thumb|Coming soon: the beta feature [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]]] A new beta feature will soon be released on all wikis: The [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]. It allows exports of files from a local wiki to Wikimedia Commons, including their file history and page history. Which files can be exported is defined by each wiki's community: '''Please check your wiki's [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration file documentation|configuration file]]''' if you want to use this feature. The FileExporter has already been a beta feature on [https://www.mediawiki.org mediawiki.org], [https://meta.wikimedia.org meta.wikimedia], deWP, faWP, arWP, koWP and on [https://wikisource.org wikisource.org]. After some functionality was added, it's now becoming a beta feature on all wikis. Deployment is planned for January 16. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|on the project page]]. As always, feedback is highly appreciated. If you want to test the FileExporter, please activate it in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]]. The best place for feedback is the [[mw:Help_talk:Extension:FileImporter|central talk page]]. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]]. </div> [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 09:41, 14 Januarie 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=18782700 --> == Halfuurlange skryfdroogte op 17 deser == Die meeste wiki's sal vanaf '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190117T07 07:00 UTC op 17 Januarie]''' vir 'n halfuur lank nie gewysig kan word nie. Ons is vreeslik jammer oor die aangeleentheid. Daar is 'n databasisprobleempie wat ons so gou moontlik wil uitstryk. Al wat jy dan kan doen - is lees. Geliewe op [[:m:User:Johan (WMF)/201901ReadOnlyPage|hierdie bladsy]] jou vooraf te vergewis watter wiki's nie geraak word nie. Die operasietjie kan ook minder as 30 minute duur, wie weet. Groetnis. Allez ciao./[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div> 14:47, 16 Januarie 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/201901ReadOnly/Targets&oldid=18788945 --> == Unisa == Gemeenskap, [[Gebruiker:Suidpunt]] het die volgende vir my gestuur maar ek dink julle moet dit ook lees: Gedink u sal hiervan wil kennis neem, hoewel dit nie die Afrikaanse weergawe betrek nie. Al is dit seker ou nuus (al is dit gister op die web geplaas), druk dit maar uit en bêre dit in 'n ringlêer: https://www.unisa.ac.za/sites/corporate/default/News-&-Media/Articles/Indigenous-languages-have-pride-of-place-on-Wikipedia . [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:15, 16 Januarie 2019 (UTC) Suidpunt, dankie dat jy hierdie met ons deel en daai lelike bliksem regs is die uwe! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:47, 16 Januarie 2019 (UTC) == 100 Vroue artikel uitdaging == Gemeenskap, ek sien hierdie op die Nederlandse Wik: https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikiproject/Gendergap/100wikiwomen Kan iemand wat Nederlands magtig is net dit dalk vertaal: dit lyk na 'n uitdaging om 100 artikels oor vroue te skryf! Briljante idee! Wat presies is die inhoud? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:54, 16 Januarie 2019 (UTC) == Nuwe artikels == Hallo gemeenskap<br /> EK wil graag die volgende onderwerpe omskep in artikels. Kan julle my asseblief help en kyk of dit nie reeds bestaan nie. Ek wil verhoed dat dit versmelt word en onnodige tyd gemors word * Kremetartboom (ek wil hom aanvul) * Alfred Frederic Krenz * kriminalistiek * Krimoorlog * Krimpvarkie * Krisant Met my soektog het ek gesien dat van hierdie artikels wel bestaan, maar ek wil dit wat wel bestaan aanvul. [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] ([[Gebruikerbespreking:Elana Barker|kontak]]) 09:05, 17 Januarie 2019 (UTC) :Wat die kremetart betref: genus Adansonia word by [[Kremetart]] bespreek, en die enkele spesie inheems aan Afrika is onvoltooid by [[Afrika-kremetart]]. By lg. kan jy aanlas en ek sal later bywerk. [[Krimoorlog]] en [[Krisant]] het die ekwivalent van inleidingsparagrawe, en jy kan voorlopig die nuwe inligting onder nuwe hofies aanlas. [[Alfred Krenz]] bestaan soortgelyk in kort vorm, maar "Kriminalistiek" blykbaar glad nie. By krimpvarkie moet jy seker maak watter genus of spesie ter sprake is, maar in suider-Afrika is daar net een genus en spesie, en dit by [[Krimpvarkie]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:06, 21 Januarie 2019 (UTC) == Israelse / Israelies == Wat is juist? [[Gebruiker:Wwikix|Wwikix]] ([[Gebruikerbespreking:Wwikix|kontak]]) 16:52, 17 Januarie 2019 (UTC) :Albei. Die land is Israel, die inwoner is 'n Israeli (mv. Israeli's), die byvoeglike naamwoorde Israelse/Israelies(e). (e-HAT 2009). :Dit is 'n Israelse/Israeliese produk. Die produk is Israel(ie)s [van oorsprong]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:06, 17 Januarie 2019 (UTC) == ʼn vs. 'n == Gemeenskap, ons het 'n ruk gelede gesels oor die juiste vorm van die Afrikaanse woord [['n]] in ons artikels. Volgens [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018#Vandalisme]] hierdie bespreking is dit duidelik dat ʼn (Unicode 0149) meer korrek is as 'n, alhoewel die meeste mense 'n skryf omdat hulle op vreemdetaalse toetsborde tik en hul speltoetser nie na Afrikaans gestel is nie (wat volgens eg. gesprek 'n outomaties na ʼn behoort te verander). Ons beskik oor die vermoë om 'n skrip te loop wat gereeld alle gevalle van 'n na ʼn verander. Is so 'n benadering gewens? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 21:08, 17 Januarie 2019 (UTC) : Ek ondersteun die gebruik van 'n skrip om dit te standaardiseer, maar ek gee nie om of dit 'n of ʼn is nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:11, 18 Januarie 2019 (UTC) ::Klink goed. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 09:48, 18 Januarie 2019 (UTC) ::: Indien daar geen besware is nie, sal ek 'n skrip na 69,000 artikels skryf en loop. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 20:25, 19 Januarie 2019 (UTC) ::::Ek verstaan die probleem nie mooi nie. Dié verskil is baie klein en 'n mens het eintlik 'n bril nodig voordat jy dit kan sien. Ek wil nie 'n bot hê wat my met sulks pla en elke keer opvolg nie. Dus: Nee, dis nie nodig nie. Dis nes die verandering van die myns insiens meer korrekte {{sl|CommonsKategorie-inlyn}} in {{sl|Commons-kategorie inlyn}} oorbodig, wat meer soos die [[:en:Template:Commons category-inline|Engelse "Commons category-inline"]] lyk, nadat dié sjabloon sonder enige rede geskuif is. Maar ek dog in Afrikaans skryf ons vas en nie los soos in Engels nie?! Ek beskou dinge soos [[:Kategorie:Bladsye met gebreekte lêer skakels]] wat weens 'n bepaalde bot groei as 't ware probleme wat meer aandag kort. Ek voel net minder en minder tuis hier... Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 20 Januarie 2019 (UTC) ::::: {{ping|SpesBona}} hoe is {{sl|CommonsKategorie-inlyn}} meer korrek as {{sl|Commons-kategorie inlyn}}? In Afrikaans skryf ons nie adjektiewe vas aan naamwoorde nie, en ons het nie hoofletters in die middel van woorde nie. Beter sou wees om te skuif na {{sl|Inlyn Commons-kategorie}}. Ek is verbaas dat so iets jou sou omkrap. Dalk vind jy net die grootskaalse botwysigings irriterend. Maar hoe kan jy gekant wees teen 'n robot wat jou opvolg en jou foute regmaak? Die AWS verkies immers ʼn bo 'n. Ek het nie 'n bril nodig om die verskil te sien nie. Die afkappingsteken is duidelik nader aan die n in ʼn as in 'n en boonop is die afkappingsteken gekrul. [[Gebruiker:Geebee100]] en [[Gebruiker:Burgert Behr]] - beide taaldeskundiges - is dit eens dat ʼn verkies word bo 'n. [[Maroela Media]] gebruik ook ʼn, en ons volg gewoonlik die pers, en noudat [[Nuus24]] nie meer toeganklik is nie, is Maroela Media seker die grootste Afrikaanse aanlynkoerant (indien nie, wys my asb. 'n alternatief). As hulle ʼn bo 'n verkies, die AWS ʼn bo 'n verkies, en ons binnehuise taalpraktisyns ʼn bo 'n verkies - wie is ons om van hierdie voorkeur af te wyk? Al wil ons soms 'n leidende rol in die ontwikkeling van Afrikaans speel, is dit nie ons mandaat nie. Ons moet gevestigde bronne en taalriglyne volg waar dié bestaan. Ek is egter jammer dat die robotbydraes jou pla. Ons kan ongelukkig nie groei sonder robotte nie. Het jy iets spesifiek teen robotwysigings, of is die probleem dat ek die robot opdrag gee sonder oorleg met die gemeenskap? Want in die geval van ''CommonsKategorie-inlyn'' was daar myns insiens geen gesprek om te voer nie; die spelling van die ou sjabloon se titel is nie standaard nie en moes gewysig word. Ek werk volgens [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang]]. As ek 'n fout maak, dan kan dit mos ongedaan gemaak word? [[Gebruiker:SpesBona]], almal hier waardeer jou bydraes en dit was lekker om jou laas jaar in Kaapstad te ontmoet en met jou te gesels. Jy is baie aangenaam. Maar ek dink in hierdie geval plaas jy jou persoonlike voorkeure bo die belange van die projek. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 05:18, 21 Januarie 2019 (UTC) ::::: Ons gaan binnekort 69,000 artikels bereik. Ek sal hierdie taak uitstel tot ten minste 70,000 artikels, sodat ons eers 'n bietjie daaroor - en oor die rol van robotbydraes in die algemeen - kan gesels. NS: [[Gebruiker:SpesBona]], jy is 'n baie waardevolle lid van die gemeenskap, ek wil jou gelukkig hou, maar ek wil jou ook soms uitdaag. Vir my is van die grootste belang die uitbou van die Afrikaanse Wikipedia. Dit sal vir my altyd eerste staan, al moet daar soms op tone getrap word. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 05:21, 21 Januarie 2019 (UTC) ::::: CC [[Gebruiker:Alias]] [[Gebruiker:Suidpunt]] [[Gebruiker:Alias]] [[Gebruiker:Theo Stehle]] [[Gebruiker:Voyageur]]. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 05:24, 21 Januarie 2019 (UTC) :: Sören, vat so breek van 'n dag of twee,drie. Ons is al te lank hier besig... Jy moet ook nog elke Sondag die voorblad doen, dankie daarvoor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:57, 21 Januarie 2019 (UTC) ::: Dit raak veral my motivering om iets hier te doen, ek nogal baie in die pyplyn om te doen hier. Ek wil mos ook my verskil doen. ;) Oor 'n baie vinnige uitbreiding van ons projek bestaan verskeie standpunte. My beleid is veral op kwaliteit bo kwantiteit gemik. [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang]] het 'n probleem indien almal dit doen. Ek kan nou dieselfde doen en bogenoemde sjabloon terugskuif en alles weer verander. Ek wil net sê as ek bv. in een van Burgert Behr se artikels Commons byvoeg, doen ek dit volgens sy verkose stelsel, nie volgens my eie nie. In Puvircho se vlagartikels gebruik ek altyd sy ’n en nie my 'n nie. Kyk maar vir [[Vlag van Duitsland]] en [[Vlag van Israel]]. ::: Wat Kaapstad betref dink het met hunkering terug na die dae daar in Suid-Afrika. Ek soek na 'n moontlikheid om dit te kan herhaal. Myns insiens was dit net jammer dat ander bekende gebruikers soos Suidpunt, Frank, Burgert Behr, Morne, ens. nie daar was nie. Dit was baie aangenaam om met jou, Deon, Gert en Rossouw in Kaapstad te kon gesels. Na tien jaar se werk hier was dit broodnodig. Indien daar 'n goeie geleentheid is, sal ons dit kan herhaal. Dit was mos baie aangenaam by julle daar in Kaapstad, ook met die hele WMZA-span. Ek het dit verskriklik geniet en mis nou alles! ::: My werk aan die voorblad is soms moeilik, sedert jare pleit ek vir sommige kandidate op ons voorblad, maar swaer! Ek dog altyd, indien ek my tak doen en iets selfs op die voorblad plaas, motiveer dit ander om dieselfde te doen, maar mens het immers sy eie projekte hier. Nou wil ek graag ou voorbladartikels soos [[Senegal]] uitbrei en aan die vereistes aanpas en hoop maar net iemand kan dit ook vir [[Alexandrië]], [[Genua]], [[Turyn]] en [[Valencia, Spanje]] doen. Vergelyk hulle maar met [[Bremen]] en [[Londen]]. As iemand vra, kan en wil ek dit nie eens verduidelik nie. Byvoorbeeld kort [[André P. Brink]] en [[Eugène Marais]] nog die vereiste inleiding, en ek sal hulle nie só op ons voorblad kan plaas nie, sien [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]]; dit geld hoegenaamd ook vir die ander genoemde artikels. Hulle is myns insiens nie regte egte voorbladartikels nie. ::: Wat die groei met 'n bot betref bestaan daar verskeie standpunte en ek het my thesis hoekom die een of ander gebruiker in onlangse maande verdwyn het (ek sê maar net). Ek wil net aan [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017#Tafeltennissaadjies|hierdie]] en [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018#Saadjies|daardie gespreke]] herinner, sien ook [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017#Kwaliteit en groei|hier]]. Ook botartikels raak baie vinnig verouderd, veral met nuwe films of indien iemand van die akteurs sterf, ek praat maar nie eers van ander veranderinge in die lewe van kunstenaars nie. Van hulle het ook feitefoute en stukkende prente gehad. Ons was eens die enigste Wikipedia wat met 1 voorbladster uit 300 artikels kon spog. Dit het vir uitstekende kwaliteit gestaan, maar dis nou vir altyd verniel! As daar nie genoeg inleiding in Afrikaans is nie, lees mense Engels of elders. Dis my mening; Engels plaas Afrikaans onder baie groot druk en ons kan net met kwaliteit antwoord, nie kwantiteit nie. Artikels met net een sin laat my nog steeds skrik en daar is baie voorbeelde; of masjienvertalings, hoe verpes ek dit! ::: Die botwerk is nie die enigste ding wat my pla nie. Dis veral belangrike gebruikers wat verdwyn het en vir wie ek nou verskriklik mis! Dan is daar nog die CommonsDelinker wat ons teister deur prente te verwyder waar meestal goeie alternatiewe bestaan. Nou verwyder hulle volksliedere, weens kopieregskendings, wat myns insiens aan almal behoort. Ek het maar gehoop elke mens wêreldwyd kan nou in staat wees om elke volkslied van elke land te kan hoor, aanlyn hier op Wikipedia. Maar party word nou verwyder. Dis nie motiverend nie! Dieselfde geld vir enkele nasionale wapens. Suid-Afrika s'n is tot vandag nie regtig beskikbaar nie, dié wat op Commons bestaan is bedreig en kan elke dag verwyder word omdat dit te jonk is! Hoe vreemd is dit? ::: Nou volg die massa-verspreiding van daai Databoks, wat ons artikels net opmaak vir allerhande vandalisme op Wikidata wat ons glad nie kan sien nie. Ek bestry al sedert jare IP's wat skakels na ons Afrikaanse artikels daar verwyder. Ons kan sulks nie hier sien nie, maar dit begin nou ons artikels raak. Die [[Drakensberge]] kort 'n kassie soos die Engelse artikel, nie daai tipe van ding nie. Ons moet die inligting van ons artikels in ons hande hou. Ek sien nou hierdie het 'n klein samevatting van my kommernisse geword, begin maar skryf soos Suidpunt. :) Ek's regtig jammer, maar as 'n mens hier meer as tien jaar werk, mag dit maar gebeur dat só 'n emosionele verbintenis ontstaan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:31, 23 Januarie 2019 (UTC) :::: {{ping|SpesBona}}, wat bedoel jy met "... ons artikels net opmaak vir allerhande vandalisme op Wikidata wat ons glad nie kan sien nie". Het jy nie toegang tot wikidata nie? Ek verstaan nie hoe jy nie die veranderings sal sien nie. En hoekom dink jy wikidata behandel nie vandalisme nie? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:33, 24 Januarie 2019 (UTC) : Dankie vir die CC - ek sou hierdie dalk te laat gesien het. Op p. 294 van ''The Unicode® Standard Version 11.0 – Core Specification'' [https://www.unicode.org/versions/Unicode11.0.0/UnicodeStandard-11.0.pdf] staan daar oor U+0149: {{aanhaling|Finally, U+0149 latin small letter n preceded by apostrophe was encoded for use in Afrikaans. The character is deprecated, and its use is strongly discouraged. In nearly all cases it is better represented by a sequence of an apostrophe followed by “n”.}} :Uit persoonlike ondervinding kan ek sê dat verskeie lettertipes nie daardie karakter het nie, of 'n baie onaantreklike weergawe het. Dit is 'n kans wat mens waag om U+0149 te gebruik. Reg nou op my rekenaar by maroelamedia is U+0149 afwesig in die lettertipe wat vir die res van die artikelteks gebruik word, en word die U+0149 duidelik in 'n ander lettertipe verbeeld. Dit skep 'n slordige voorkoms. As ek vir " 'n " soek op hierdie bladsy, kry Firefox nie U+0149 nie. Ek wil ten sterkste aanbeveel dat U+0149 hoegenaamd nie gebruik moet word nie. Ek kry die indruk dat daar onder taalpraktisyns "raad" versprei het oor hoe om Word se outomatiese korrigering te gebruik om hierdie te skep, en daarmee die probleem van die ''verkeerde krul'' (‘n met U+2018) die hoof te bied. Ek haat ook die verkeerde weergawes, maar mens moet natuurlik soek vir die korrekte oplossing. Ek glo meeste mense hier weet ek probeer diplomaties wees, maar ek wil dit onomwonde stel: U+0149 het nadelige gevolge en moet nié gebruik moet word nie. : Oor die keuse tussen die reguit apostroof (U+0027) en die krulapostroof (U+2019), sou ek sê die besluit is nie so voor die hand liggend nie, en maak ook nie soveel saak nie. By klein groottes gaan dit in baie lettertipes die selfde lyk. Hier is die benadering wat ek probeer volg het tot dusver: :* U+0149 ʼn - vervang volgens bogenoemde redenasies :* `n ‘n ′n ens. is eweneens almal verkeerd en word summier vervang. Skermlesers en wie weet wat nog gaan hierdie verkeerd interpreteer (afgesien van soekfoute, verkeerde voorkoms, ens.) :* 'n (met U+0027) is nie verkeerd nie en kan gelos word :* ’n (met U+2019) is nie verkeerd nie en kan gelos word :Die laaste twee is deels uit respek vir die oorspronklike bydraer, en deels om onnodige wysigings te vermy wat werklik min bydra. Ons moet onthou dat +-100% van bydraers nie met 'n krulapostroof gaan tik nie, dus gaan ons die heeltyd 'n robot moet inspan, of ons gaan 'n bietjie moet ontspan. Ek sou wel sê dat ons in een artikel dalk moet konsekwent bly. :Die beste langtermynoplossing hiervoor (myns insiens) is dat lettertipes in Afrikaanse teks die gewone kombinasie " 'n " moet verbeeld soos ’n. Maar hiervoor gaan ons 'n lang veldtog van stapel moet stuur om klomp mense wat lettertipes maak te oortuig om hierdie ding te doen vir ons. Ek het een keer hierdie pad met 'n fontograaf (?) geloop, en dit was nogal bevredigend, maar ek twyfel of ons Microsoft, Apple, Google (om maar net die groot name te noem) sommer net oorgehaal sal kry. Op 'n meer konstruktiewe noot: ons sou natuurlik 'n webfont kon gebruik op af.wikipedia.org wat alles verbeeld presies soos wat ons wil hê. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 06:30, 22 Januarie 2019 (UTC) ::Ja, jammer, die U+0149 het nie by my geregistreer nie. Dit moet beslis nie gebruik word nie. As ons dit doen, moet ’n (met U+2019 voor die n) gebruik word, soos [[Gebruiker:Alias|Alias]] sê. - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:15, 22 Januarie 2019 (UTC) ::Daarby moet ek ook sê dis nie regtig vir my so belangrik nie (al verkies ek self ’n). As ons besluit om albei weergawes te gebruik, moet ons dan net daarby hou en mense moenie sommer ander se "strepies" verander nie. Ek het dit al gedoen, maar dit was wanneer ek die hele artikel deurgegaan en baie taalfoute in MSWord reggemaak het. Dit was nie met opset nie. Vir my (ouerige) oë lyk hulle maar baie dieselfde in hierdie klein font. - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:21, 22 Januarie 2019 (UTC) == Databoks == Kan 'n kundige persoon asb na Databoks kyk, dit lyk septies! Daar is 'n ding soos hoofletters en uitleg... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:15, 19 Januarie 2019 (UTC) : Ek het dit oorspronklik oorgedra van ander projekte af (moontlik Arabies). Dit is een van die Wikidata-nutsgoed wat tydens Wikimanie 2018 aan klein projekte bemark is as 'n metode om data van Wikidata in 'n artikel te vertoon indien daar nog nie 'n inligtingskassjabloon vir die onderwerp bestaan nie. Ek sal bietjie loer wat hier aan die gang is. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 05:41, 21 Januarie 2019 (UTC) :: Ek verstaan die beginsel, dit sal help, net die inhoud wat pla! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:06, 21 Januarie 2019 (UTC) :::Hierdie databoks is regtig 'n groot gemors, ja. Dit word nou met 'n stink spoed oral ingedruk. Nee, siesa! Kyk net hoe lyk [[Japan Nasionale Roete 1]]. - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:31, 22 Januarie 2019 (UTC) :::: Dit kry die inligting van wikidata af. Jy kan dit self wysig. Kliek op die klein potlood langs 'n item, en dan kan jy die Afrikaanse naam in sit. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:55, 22 Januarie 2019 (UTC) ::::: Kyk hoe netjies lyk [[vetkoek]] en [[Mosambiek begrafnis bier vergiftiging]]. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 11:10, 22 Januarie 2019 (UTC) :Staak asb die gebruik van Databoks totdat die probleme opgelos is. Dit is nie konsekwent nie, daar peul somme baie Engels uit en die titels moet met hoofletters begin asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:22, 22 Januarie 2019 (UTC) :: {{ping|K175}}, sien asb. [[Module_talk:Databoks]]. Ek dink ek het 'n oplossing, maar ek het jou hulp nodig. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:48, 23 Januarie 2019 (UTC) :::Dit lyk al baie beter, dankie. Is dit moontlik om 'n soort "nowrap" te gebruik sodat die goed nie sommer op enige plek breek nie, soos met (weer eens) [[Japan Nasionale Roete 1]]? - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 20:36, 23 Januarie 2019 (UTC) Wees net versigtig met die gebruik van daai ding. Dit gebruik inligting van Wikidata wat ons hier nie onder beheer het nie. Elke persoon kan daai inskrywings verander en ons sien die wysigings nie eens nie. Veral hoef ons nie inligtingskassies met daai Databoks te vervang nie. Kassies lyk altyd beter en 'n Databoks beskou ek net as 'n voorlopige oplossing wat nie altyd van toepassing is nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:45, 23 Januarie 2019 (UTC) : "Dit gebruik inligting van Wikidata wat ons hier nie onder beheer het nie". Wat? Jy kan maklik 'n item wysig op Wikidata. Niemand keer jou. : "Elke persoon kan daai inskrywings verander en ons sien die wysigings nie eens nie" Elke persoon kan goed op die Afrikaanse wiki verander. En jy kan die wysigings op Wikidata sien. Hoekom dink jy jy kan nie? : "Kassies lyk altyd beter en 'n Databoks beskou ek net as 'n voorlopige oplossing" Ek stem saam. Ek het net 'n databoks op bladsye gesit waar dit 'n groot verskil gemaak. As jy dit wil vervang met 'n Kassie wat baie meer inligting het, dan moet jy so doen. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:41, 24 Januarie 2019 (UTC) == Hulp:AS1 errors == Daar is alweer 551 van hierdie kopsere. Ek weet nie wat dit hierdie keer veroorsaak het nie, die vraag is hoe gaan ons dit wegkry. Enige idees? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:40, 19 Januarie 2019 (UTC) : {{ping|Gebruiker:Oesjaar}} dit het moontlik te doen met die coauthors-parameter en die onglangse veranderinge aan aanhalingsjablone. Ek sal binnekort hierna kyk. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 05:36, 21 Januarie 2019 (UTC) == [[Die verhaal van Racheltjie de Beer (rolprent)]] == Gemeenskap, het hierdie artikel enige bestaanreg? Vyfjaar agterstallig.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:01, 21 Januarie 2019 (UTC) : Ek dink die artikel moet vir verwydering genomineer word, aangesien dit nie uit 'n internetsoektog duidelik dat die rolprent ooit verfilm is nie. Maar dalk het iemand anders toegang tot ander bronne. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 06:04, 21 Januarie 2019 (UTC) ::Dalk kan {{ping|Puvircho}} hier help? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:45, 23 Januarie 2019 (UTC) :::[https://m.channel24.co.za/Movies/News/the-story-of-racheltjie-de-beer-coming-to-the-big-screen-20181023 Hier] sê hulle dat hulle is nou besig om die rolprent te maak. (Dit is ook vyf jaar laat!). Al is Wikipedia nie 'n kristaalbal nie, ek dink dat ons kan nou 'n paar maande wag. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:42, 24 Januarie 2019 (UTC) ::::Nee, griet. Jammer julle. Ek het geen verdere inligting oor die onderwerp nie. Ek het ook nie besef dat die artikel uit 2011 dateer nie. Dalk kan ons n.a.v. die bostaande inligting nog ’n bietjie vasbyt. Ek sal egter nie kapsie maak indien dit wel vir verwydering genomineer word nie.[[Gebruiker:Puvircho|Puvircho]] ([[Gebruikerbespreking:Puvircho|kontak]]) 19:10, 26 Januarie 2019 (UTC) == Streaming in Afrikaans == Wat is die regte vertaling vir die Engelse rekenaarkundige woord 'streaming', bv. a live-streaming video platform / streaming website, is dit 'n regstreekse videostromingsplatform / stromingswebwerf, of is daar 'n ander woord, viva-afrikaans.org gee net die werkwoord 'stroom' aan. [[Gebruiker:Servien|Servien]] | <small>[[Gebruikerbespreking:Servien|Bespreking]]</small> 15:13, 22 Januarie 2019 (UTC) :En wat is die Afrikaanse woord vir 'n 'spin-off' van iets (bv. The Simpsons is 'n ''spin-off'' van die The Tracey Ullman Show)? [[Gebruiker:Servien|Servien]] | <small>[[Gebruikerbespreking:Servien|Bespreking]]</small> 15:44, 22 Januarie 2019 (UTC) ::Servien, sien [[Wikipedia:Rekenaarterme#S]] Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:45, 22 Januarie 2019 (UTC) :::Spin-off is 'n splinterreeks. En regstreekse videostromingsplatform behoort te werk. Ek probeer altyd met sulke goed so na aan die Engels bly, anders weet mense nie waarvan jy praat nie. - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 17:44, 22 Januarie 2019 (UTC) ::::Mense moet versigtig wees waneer hulle uit Engels vertaal. Byvoorbeeld - waneer 'n atoom in kristaalstruktuur vermis is, word dit in Engels as 'n ''vacancy'' bekend. Die Afrikaansetaalpolisie wil nie die naam "vakatuur" daarvoor gee nie want, volgens hulle, is 'n "vakatuur" 'n arbeidsvakatuur, dus gee hulle dit die naam 'n "gat". 'n Paar jaar later is die konsep voorgestel dat in sommige omstandinghede word 'n elektroon in 'n kristaal vermis. Die Engelse naam daarvoor is 'n ''hole''! Sien ook [[Drywing#Misgebruik]]. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:00, 23 Januarie 2019 (UTC) :::::Die Chemie-, Fisika- en Tegniese Woordeboek gee "leemte" aan vir ''vacancy'' met betrekking tot kristalle. - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 18:45, 23 Januarie 2019 (UTC) : Toe ek tegnies geswot het (sowat 200 jaar gelede) is die woord ''holte'' gebruik in [[halfgeleier]] tegnologie. Bevestig deur my tegniese Poskantoor woordeboek van 1990. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:57, 23 Januarie 2019 (UTC) ::(sowat 200 jaar gelede) ... en wat is die Afrikaanse woord vir 'n [[:en:TARDIS]]? :-) [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:41, 23 Januarie 2019 (UTC) :::Bly so, want dis 'n Engelse naam/uitdinksel. - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 22:02, 23 Januarie 2019 (UTC) ::::Baie dankie vir die antwoorde, ek waardeer dit! [[Gebruiker:Servien|Servien]] | <small>[[Gebruikerbespreking:Servien|Bespreking]]</small> 00:44, 9 Februarie 2019 (UTC) == Laat jou kultuur met Wiki Loves Love 2019 verewig word, en wen jou knuppeldik! == [[File:WLL Subtitled Logo subtitled b (transparent).svg|frameless|right]] Ek weet sommer jy is tot jou ore toe goed gekonfyt met Afrika se kakelbont verskeidenheid feeste, seremonies en viering van die liefde. Van vlerksleep tot skaapogies maak - dit is die hartklop van enige kultuur van die jare toet af; wat ridderlik van die een geslag na die volgende oorgedra word. Maar onbekend maak onbemind! Wanneer ons vir lief moet neem die ouer geslag en die blink vosperd is nie meer daar nie, wie gaan dan op die mandolien 'n mooie minnelied in die maanlig tokkel? Vat hande saam met [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|Wiki Loves Love 2019]], en maak die tradisie 'n springlewende werklikheid. Die liefde oorwin alles... en net dalk verower die fyngevleuelde Cupido vir jou, met sy liefdespyltjie, die prysgeld. Moenie bloos nie, selfs die liefde het 'n prys! Onthou net: wat jy ook al oplaai, vermeld jou landkode by die Wikimedia Commons Oplaaighoeroe. As jy 'n samekoms wil reël, kontak met liefde ons [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/International Team|Internasionale Buro]]. As jy die liefde wil laat bloei met rosegeur, gaan loer bietjie by Wikimedia Commons se [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Love 2019|projekblad]]. Daar is 'n hele paar asemrowende pryse op die spel. Deel die liefde hierdie Februarie met Wiki Loves Love! Dink jou net in... die somtotaal van alle liefde! [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/International Team|Wiki Loves Love-span]] == Uitgereik: Meningspeiling Nederlandse Wikipedia. == [https://upload.wikimedia.org/wikimedia/nl/4/4f/Rapportage_Onderzoek_onder_bewerkers_Nederlandstalige_Wikipedia_-_DUO_Market_Research_-_22_januari_2019.pdf Hier]. Drie vrae wat my opval: * "Wanneer is iemand in uw beleving een goede Wikipediaan?" Hier val dit op: 60% dink "Als iemand gedurende overleg [bespreking] en discussies beleefd blijft"; "Als iemand meedoet aan ‘achter de schermen werk’", "Als iemand veel artikelen schrijft"... maar nogal nie "Als iemand meerdere etalageartikelen [voorbladartikels] heeft geschreven" nie. Dit vind ek nogal vreemd, moontlik omdat ons seker geweldig gesteld is op gehalte, of so iets. Ek haal juis my hoed af vir iemand met baie voorbladsterretjies. Rede nommer drie waarom baie Hollanders loop - hulle voel hulle word nie waardeer nie. * "Hoe ervaart u de werksfeer op de Nederlandstalige Wikipedia over het algemeen?" Die antwoorde is: ''ruzieachtig'' (45%), ''argwanend'' (32%). Tog jammer die keusewoord "'''ONUITHOUDBAAR'''!" het ontbreek, want dit is presies hoe ek die Nederlandse Wikipedia ervaar het. Interessant genoeg sê 57% ''Wikiwoordenboek'' se atmosfeer is beter. * "In hoeverre vindt u onderstaande bronnen bruikbaar als onderbouwing van een artikel op de Nederlandstalige Wikipedia?" Bruikbaarheid = gehalte van bron, sou ek sê. Wat hier opval is die volgorde: vaktydskrifte wat die hoogste aansien geniet, dan volg Amptelike Statistiek, Argiefstukke, ander aanlynensiklopedies, koerantartikels, proefskrifte, woordeboeke, verhandelings, radio- of tv-dokumentêr, outobiografie... mondelinge oorvertelling en sosiale media word op neergesien. Vreemd genoeg: waar is "boeken"? Gekontroleerde vaktydskrifte is ek mee eens, hoewel ek geneig is om Statistiek te wantrou, argiefstukke kan foutief wees, proefskrifte en verhandelings vind ek van veel beter gehalte as koerantknipsels (hoewel laasgenoemde drie almal openlik ewe eensydig is). Ek glo wel outobiografieë help baie meer om iets binne konteks te stel, terwyl 'n enkele koerantberig nie kan nie. 'n Radio-onderhoud voel ek is uiters belangrik: dis uit die perd se bek. Wat taal aanbetref: {{quote| Bijna alle bewerkers bewerken Wikipedia minstens eenmaal per maand in het Nederlands. Circa twee vijfde doet dit (ook) in het Engels. Het percentage bewerkers dat bewerkt in het Engels, Duits en/of Frans is in 2018 beduidend lager dan in 2015, met een daling van respectievelijk 16%, 12% en 10%. De talen waarin de bewerkers die ‘anders’ hebben ingevuld bewerken zijn Portugees, '''Afrikaans''' en Vietnamees. (my beklemtoning) }} [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:35, 4 Februarie 2019 (UTC) :Wat hul voorbladartikels betref, ontstaan moontlik 'n groter persentasie daarvan as 'n spanpoging en nie as die werk van enkele Wikipediane nie. In elk geval word ander projekte sterker deur die sensasiepers en ander onbetroubare bronne beïnvloed as ons s'n. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 16:11, 12 Februarie 2019 (UTC) == [[:Kategorie:Bladsye met gebreekte lêerskakels]] == Bogenoemde groei maar lekker! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:50, 6 Februarie 2019 (UTC) :Ons weet wie is die skuldige hier! Hy moet maar sy "kabouter" opdrag gee om dit op te ruim.... --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 14:18, 8 Februarie 2019 (UTC) == Probleme met die Databoks (Ensiklopediese waarde en masjienvertalings) == Daar is nou groot stryd oor die databoks. Kom ons probeer om dit op te los. === Ensiklopediese waarde === SpesBona kla dat dit geen ensiklopediese waarde het nie, maar ek verstaan dit nie. Sekerlik, kan dit nie die konsep van die databoks wees nie. Want dit is presies dieselfde konsep as enige inligtingskas. ('n Kort opsomming van die belangrike inligting oor die artikel) So dan moet die probleem lê met die inhoud daarvan. Kom ons kyk na 'n paar van die items wat in die databoks verskyn: * 'n Beeld * Koördinate * Geboorte en sterf datums * Die land waarin die item geleë is * Tydperke * 'n Mens se beroep * Toekennings ens. Het geen van daai goed enige ensiklopediese waarde? As dit so is, dan sal ek maar begin om sulke inligting uit alle artikels uit te haal. === Masjienvertalings === Ek dink nie daar was enige masjienvertaalde items op wikidata nie, maar ek het nog nie gekyk wie die meeste items se Afrikaanse name bygevoeg het nie. Ek dink dit is glad nie 'n probleem nie. As daar 'n item is wat nie reg is nie, dan kan jy maklik op die klein potlood kliek, en dit wysig. Dan maak dit daai item reg vir alle databokse wat daai item wys. Hoekom moet mens die hele databoks skrap net omdat een item verkeerd is, veral as jy dit so vinnig kan regmaak? === Wanneer om 'n databoks te gebruik === Ek gebruik die databoks om 'n artikel gou te verbeter sonder veel moeite. Jy kry 'n hele inligtingskas met net een lyn. Die enigste probleem met die databoks, is dit is nie spesifiek genoeg vir elke soort artikel nie. En 'n inligtingskas sal beter wees. Ek dink dat 'n databoks sal altyd beter wees as niks. So moet dit asseblief nie verwyder nie as jy dit nie gaan vervang met 'n inligtingskas wat meer inligting het as die databoks nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:14, 14 Februarie 2019 (UTC) :Databokse en inligtingskasse moet beperk bly tot artikels met geografies-historiese onderwerpe en ander goed waar statistieke en soortgelyke inligting dalk nuttig kan wees. Hulle is nie aanvaarbaar by teksgebaseerde inskrywings soos "linne" nie. Kyk net hoe onooglik die webblad lyk. Gebruikers met leesversteurings sal een-sin-visuele samevattings dalk nuttig vind. Hulle is nie ons teikengroep nie. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 08:47, 14 Februarie 2019 (UTC) ::"Het geen van daai goed enige ensiklopediese waarde? As dit so is, dan sal ek maar begin om sulke inligting uit alle artikels uit te haal." Lees maar [[:en:Wikipedia:Do not disrupt Wikipedia to illustrate a point]]. 'n Inligtingskas is myns insiens altyd die keuse bo 'n Databoks. Ek dwing niks af nie, al die Databokse in jou artikels is nog steeds daar, al het jy by [[Ibn Battuta]] die Inligtingskas deur 'n Databoks vervang. Jy mag in jou artikels wel 'n Databoks gebruik, maar jy hoef dit nie in al die artikels wat ons het in te sit nie. Ander gebruikers wil dit glad nie hê nie, verstaan? In artikels wat jy begin het, dwing ek hoegenaamd niks af nie. 'n Mens hoef nie iets te verbeter, waarvan jy nie hou nie. Ek sien baie rekenaarvertaalde inhoud by Databokse, maar swaer! Moenie lekker vloekwoorde gebruik nie, ek ken maar al dié woorde in Afrikaans, dankie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:00, 14 Februarie 2019 (UTC) :::So wat is eintlik jou punt? Jy het nog nie gewys hoekom die databoks geen ensiklopediese waarde het nie. :::"'n Inligtingskas is myns insiens altyd die keuse bo 'n Databoks" - Ja, ek het ook so gesê. So wat was die punt daarvan om dit weer te sê? :::Daar is nie so ding soos "my artikel" of "jou artikel" nie. Alle Wikipedia artikels val onder 'n CC BY-SA of GFDL lisensie, so dit behoort aan almal. Dit is 'n spanpoging om artikels te skryf of verbeter. Sien [[:en:Wikipedia:Ownership_of_content]]. :::"Ander gebruikers wil dit glad nie hê nie, verstaan?" - Is dit nou omdat daar geen ensiklopediese waarde is nie (wat jy nog steeds nie bewys het nie), of is dit maar net omdat jy vir geen rede daarvan hou nie? Gee my 'n goeie rede om dit nie te gebruik nie, dan sal ek dit maar los. :::"ek ken maar al dié woorde in Afrikaans" - Ja ek weet. Dis hoekom ek hulle gebruik het. Anders is daar geen punt nie. :::Groete. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:12, 15 Februarie 2019 (UTC) ::::Dinge soos "'n Soort van" is nie ensiklopedies nie. Ons kan maar volledige tekste binne artikels skryf. Ons plek is is nie beperk nie. Ons inligting kan vloei, ontbrekende taalgebruik is nie nodig nie. "Geskiedenis van die onderwerp" "Geskiedenis Van X" is snert want elke ding het sy "geskiedenis van X". Waar is die nut daarvan sonder verdere inligting of verwysing? Benewens haal nie een van die Databokse 'n verwysing aan nie. Waar is die bronne van al die inligting? Let op die foutiewe hoofletters – in amper elke Databoks. "Tipe Van Vervaardigde Goedere" – weereens foutiewe hoofletters! Ek sien jy gebruik 'n Databoks in artikels waar ons al sedert jare kassies het soos nedersettings, biografieë, militêre konflikte, berge, plante, diere, ens. Ja, die Databoks is baie vinnig. Maar wat van 'n inligtingskas? Dis die moeite werd, om net 'n paar minute vir 'n kassie te skenk. Wat was fout met die kassie by [[Ibn Battuta]]? Ek wil nie inmeng nie, want dié artikel is deur jy geskep (dit bedoel ek met "my" en "jou artikels"). Hier is dit jou keuse wat jy wil gebruik, maar wat ander artikels betref het iemand anders die keuse. As iemand die Databoks nie wil hê nie, sal jy dit moet aanvaar. Indien jy die keuse van 'n artikel se skrywer nie respekteer nie, sit jy aan die einde van die dag hier alleen met 'n bot en dit is dit. Bowendien het reeds twee ander gebruikers hul standpunte teen die Databoks vermeld, hulle het ook belangrike argumente. Kennis van sommige woorde beteken nie dat ek hulle mag gebruik nie... Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:55, 15 Februarie 2019 (UTC) :::::Ek lê ook maar my eiertjie, al is dit net in ’n poging om ’n oplossing vir die probleem te help vind. Aan die een kant is ek gekant teen databokse omdat hulle, soos [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] sê, onsinnige data byvoeg. Hulle is ook dikwels taalkundig verkeerd en slordig wat bv. die gebruik van hoof- en kleinletters betref. Aan die ander kant is ek daarteen gekant omdat ek dink dis totaal en al onnodig dat elke liewe artikel ’n inligtingskas moet hê. Soos [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] gesê het, is dit net nodig waar statistieke en soortgelyke inligting nuttig kan wees. - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] :::::: Ek beaam bogenoemde gevoel van Burgert. Groete, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 14:55, 17 Februarie 2019 (UTC) ::::::: Dankie almal vir julle terugvoering hieroor. Ek erken die probleem met die hoofletters. Ek het probeer om dit reg maak, maar ek kon nog nie 'n oplossing vind nie. Ek stem nie saam met die idee dat jy kan kies wat jy wil doen op die artikels wat jy self geskep het, maar nie op artikels wat ander mense geskep het nie. Alle artikels moet dieselfde behandel word, en die skepper van 'n artikel het nie meer sê oor die artikel as enige iemand anders nie. En so, uit respek vir my mede-Wikipediane sal ek nie meer die databoks sjabloon gebruik nie. Die artikels wat dit reeds het, sal ek stadig maar seker vervang met 'n inligtingskas. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:50, 18 Februarie 2019 (UTC) == Beelde oplaai == Hallo daarso! Wat moet ek doen om foto's op artikels te kan laai, nadat nuwe profiel geskep is? [[Gebruiker:Roedels|Roedels]] ([[Gebruikerbespreking:Roedels|kontak]]) 14:09, 20 Februarie 2019 (UTC) [[Lêer:Dorp Street, Bo-Kaap, Cape Town.JPG|regs|duimnael|Dorpstraat, [[Bo-Kaap]], Kaapstad.]] :Hi {{ping|Roedels}} :Welkom by Wikipedia! :Veronderstel dat die beeld alreeds in Wikimedia opgelaai is. Byvoorbeeld, as jy [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dorp_Street,_Bo-Kaap,_Cape_Town.JPG hierdie beeld] wil oplaai (sien regs), moet die volgende teks in die artikel verskyn: ::<nowiki>[[Lêer:Dorp Street, Bo-Kaap, Cape Town.JPG|regs|duimnael|Dorpstraat, [[Bo-Kaap]], Kaapstad.]]</nowiki> :As die beeld nog nie op Wikimedia Commons is nie, besoek maar [https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard hierdie blad] en laai die foto op. Dit is ook moontlik om die foto op die Afrikaanse Wikipedia op te laai, maar dan sal dit alleenlik vir Afrikaanse artikels gebruik kan word. As jy [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:GrootConstantiaHomestead.jpg hierdie blad] besoek sal jy sien dat foto van [[Groot Constantia]] in 'n groot aantal tale gebruik word. :[[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 22:58, 20 Februarie 2019 (UTC) == Saadjies oor Suid-Afrikaanse politici == Tydens die bywerk van Pretoria se nuwe burgemeester het ek die puik werk van {{ping|Lefcentreright}} teëgekom. Hy praat Afrikaans as moedertaal, dalk kan hy ons met al die artikels wat {{sl|Suid-Afrikaanse-politikus-saadjie}} dra help en hulle bywerk/versorg. Hy skryf self "My goal is to empty the infamous "Category:South African politician stubs". Nothing annoys more than when people create an article, slap a stub template on it and just abandon it." Lekker woorde daardie! Kom ons probeer om hom hier betrokke te kry! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 23:50, 20 Februarie 2019 (UTC) == eSwatini == O, ek het nou groot nonsens aangejaag. Wikipedia wou nie Kategorie:eSwatini skep nie, net Kategorie:ESwatini, en ek dog toe ek moet al die kategorieë met 'n hoofletter spel, soos Kategorie:Ekonomie van ESwatini. Nou sien ek ek kan Kategorie:Ekonomie van eSwatini skep. Maar ek het nou al so baie goed verander en dit lyk my alles is nou gekonfoes. Ek is jammer, kan iemand dalk help of sê wat ek kan doen? - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 21:09, 26 Februarie 2019 (UTC) :As iemand net al die kategorieë wat ek geskep het, kan skrap of terugverander (behalwe Kategorie:ESwatini), sal ek alles weer kan regmaak (dink ek). - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 21:15, 26 Februarie 2019 (UTC) ::{{uitgevoer}} sover ek kon. Groete, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 22:37, 26 Februarie 2019 (UTC) :::Baie dankie! - [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 09:28, 27 Februarie 2019 (UTC) ::::Ek wou nog maar toe is Aliwal vinniger as ek... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:31, 27 Februarie 2019 (UTC) ::::: Die [[Wikipedia:WikiDwergie|wikidwergies]] werk deur die nag op die agtergrond! Ek't eers 01h00 gaan slaap, lekker nou!! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:44, 27 Februarie 2019 (UTC) == Maroela Media en ons Wiki == Tussen al die woorde oorlog en dinge, Maroela bly ons goedgesind! Baie dankbaar vir enige bemarking wat ons kant toe kom! Sien https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/projekte/al-meer-as-70-000-artikels-in-afrikaans-op-wikipedia/ Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:06, 28 Februarie 2019 (UTC) == Wikimania 2019 == Hallo almal, wie gaan nog aansoek doen vir [https://scholarships.wikimedia.org/apply Wikimania 2019]? Ek sien die sluitingsdatum is 15 Maart. Geniet [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:00, 1 Maart 2019 (UTC) ::Nee vrek, ek is bang daai Swede laat my nie toe om weer huis toe te vlieg na die konferensie nie! Met my ou paar blonde haartjies op die hoof, lyk ek te veel na hulle eie nefies in die Skandanawiese lande.--[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 15:37, 11 Maart 2019 (UTC) ::: Nie hierdie jaar nie. Moet my besigheid aan die gang hou! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:04, 11 Maart 2019 (UTC) == Die nuwe geslag gebruiker == Gemeenskap, dit is met kommer dat ek kyk na die nuwe geslag gebruikers se bydraes. Die meeste persone gebruik vertalers, die kwaliteit is eenvoudig nie na wense nie. Dit blyk dat die vertaalde artikels nie geproeflees word nie. Daar word nie werklik gepoog om skakels te plaas nie. Die ander groot probleem is dat die bronne ook OORGEBRING moet word by vertalings. Kyk asb na [[Gebruiker:Burgert Behr]] se vertalings - perfek! Die dae is verby dat ons verleë is oor artikels. Die standaard moet verbeter, wat tans nie die geval is nie. Werk saam asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:59, 6 Maart 2019 (UTC) :Myns insiens is die beste oplossing om ou medegebruikers weer hier betrokke te kry. Ek dink maar aan Naudefj, Morne, Anrie, RAM, Laurens, ens. Ons span kort ervare gebruikers! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 7 Maart 2019 (UTC) :: Sjoe my maats, ek stem ongelukkig saam. Gehoop die standaard sal verbeter, maar lyk of dit erger word. Ons moet dalk meer pro-aktief mense probeer help. Dankie en groete [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:35, 25 Maart 2019 (UTC) ::: Ek stem saam. Dit is die verantwoordelikheid van ervare gebruikers om te verseker dat nuwelinge hulle van die riglyne vergewis. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 18:43, 25 Maart 2019 (UTC) == Kleur kom nooit alleen nie (hulp benodig met die volgende paradigma kleuradjektiewe) == Dagsê Gemeenskap Ek is besig om in die kop van Duitsers te klim, en ek begin nou eers besef watter hel hulle met die Afrikaanse adjektiewe moet deurmaak. Byvoorbeeld: {| class="wikitable" |'''Afrikaans''' |'''Nederlands''' |'''Duits''' |- |Die vent is '''slinks'''. |De vent is slinks. |Der Kerl ist schlau. |- |Dit is ‘n '''slinkse''' vent. |Het is een slinks'''e''' vent |Das ist '''ein''' schlau'''er''' Kerl. (M.) |- |Die vent is '''slim'''. |De vent is slim. |Der Kerl ist intelligent. |- |Dit is ‘n '''slim''' vent. |Het is een slim'''me''' vent. |Das ist '''ein''' intelligent'''er''' Kerl. (M.) |- |Ek wil u gelukwens met u '''vinnige''' optrede. |Ik wil u feliciteren met uw snelle optreden. |Ich möchte Ihnen zu Ihrem schnellen Handeln gratulieren. |- |‘n '''Ou''' huis |''Een'' <u>oud</u> huis (het-woord) |'''Ein''' altes Haus (N.) |- |Die '''ou''' huis |''Het'' oude huis (het-woord) |'''Das''' alte Haus (N.) |- |‘n '''Donker''' huis |''Een'' <u>donker</u> huis (het-woord) |'''Ein''' dunkles Haus (N.) |- |Geen '''donker''' huise |''Geen'' donker<u>e</u> huizen (meervoud) |'''Keine''' dunklen Häuser (P.) |- |Die '''ou''' arena |De oude arena (de-woord) |'''Die''' alte Arena (F.) |- |‘n '''Ou''' arena |Een oude arena (de-woord) |'''Eine''' alte Arena (F.) |} <br /> {| class="wikitable" |Vir meer inligting hoe presies die Hollandse adjektiewe werk: https://duonotes.fandom.com/wiki/Dutch#Adjective_Basics Vir meer inligting hoe Duitse adjektiewe werk: http://germanforenglishspeakers.com/adjectives/adjective-declensions/ |} By “slinks”, soos ons reeds gesien het, kan jy nog kies of jy moontlik (?) “slinks” (?) of “slinkse” wil gebruik (hieroor is ek self onseker). Maar by “slim” gaan ons beslis '''nie''' meer “slimme” soos by die Nederlands gebruik '''nie'''. Net soos jy ook nie kan sê “vinnig optrede”* nie. En dit is ook suiwer om poëtiese doeleindes dat ons “donkere huise” sou gebruik, of selfs van “ ’n donkere huis” praat [wat, ongeag hoe “oud” en “outentiek” dit mag klink, glad nie goeie Nederlands is nie, soos jy hierbo sien]. As jy reeds die grammatikareëls en paradigmas en tabelletjies van die webwerwe nou redelik goed onder die knie het (die Duitse voorbeelde maak almal van die Nominatief gebruik), merk jy hoe die uitgange by sowel die Duits en die Nederlands reëlmatig en '''''nougeset pas by die woordgeslag (maar ook by die gebruik van die onderskeie lidwoorde)'''''. So by die Afrikaans is die hele adjektiefstorie gegrond op…wat? ''gevoel''? Want so lyk ‘n taal wat nie meer woordgeslagte ken nie. Dit raak onreëlmatig en verwilder deur onkundige moedertaalsprekers. ‘n Nagmerrie vir dié wat dit wil aanleer. Ek het gewonder of kleur miskien reëlmatiger sou wees, en om sowel moedertaalsprekers en vreemdetaalsprekers te help het ek die volgende tabel aanmekaar getimmer. Ek sou graag wou hoor wat julle daarvan dink. {| class="wikitable" |'''Wat is die kleur?''' |'''Byvoeglike naamwoord''' |'''Watter iets? Watter een?''' |'''Trappe van vergelyking''' |'''Iets…''' |'''Dit lyk nogal… /''' '''‘n taamlik …-e kleur''' |- |rooi |{{af}}die rooi motor {{en}}the red car {{nl}}de '''rode''' auto {{de}}das rote Auto / der […] Wagen |die rooi een* die rooi enetjie* die '''rooie''' die rooietjie |rooi rooier die rooiste |roois <br /> |rooierig(e) |- |oranje |{{af}}die oranje motor {{en}}the orange car {{nl}}de '''oranje''' auto {{de}}das orangene Auto / der […] Wagen |die oranje een* die oranje enetjie* die '''oranje'''# die oranjetjie (''orangetje, ''Orangechen''?'')# |oranje oranjer / meer oranje mees oranje ([https://onzetaal.nl/taaladvies/trappen-van-vergelijking Onzetaal]) |oranje(s)? |oranjerig(e) |- |geel |{{af}}die geel motor {{en}}the yellow car {{nl}}de '''gele''' auto {{de}}das gelbe Auto / der […] Wagen |die geel een* die geel enetjie* die '''gele''' die geletjie |geel geler die geelste |geels |gelerig(e) |- |groen |{{af}}die groen motor {{en}}the green car {{nl}} de '''groene''' auto {{de}} das grüne Auto / der […] Wagen |die groen een* die groen enetjie* die '''groene''' die groenetjie |groen groener die groenste |groens |groenerig(e) |- |blou |{{af}} die blou motor {{en}} the blue car {{nl}} de '''blauwe''' auto {{de}} das blaue Auto / der […] Wagen |die blou een* die blou enetjie* die '''bloue''' die blouetjie |blou blouer die blouste |blous |blouerig(e) |- |pers |{{af}} die pers motor {{en}} the purple car {{nl}} de '''paarse''' auto {{de}} das lila Auto? / der […] Wagen |die pers een* die pers enetjie* die '''perse''' die persetjie |pers perser die persste |pers |perserig(e) |- |pienk |{{af}} die pienk motor {{en}} the pink car {{nl}} de rose auto {{de}} das rosa Auto? / der […] Wagen |die pienk een* die pienk enetjie* die pienke die pienketjie |pienk pienker die pienkste |pienks |pienkerig(e) |- |bruin |{{af}} die bruin motor {{en}} the brown car {{nl}} de '''bruine''' auto {{de}} das braune Auto / der […] Wagen |die bruin een* die bruin enetjie* die '''bruine''' die bruinetjie |bruin bruiner die bruinste |bruins |bruinerig(e) |- |wit |{{af}} die wit motor {{en}} the white car {{nl}} de '''witte''' auto {{de}} das weiße Auto / der […] Wagen |die wit een* die wit enetjie* die '''witte''' die wittetjie |wit witter die witste |wits |witterig(e) |- |swart |{{af}} die swart motor {{en}} the black car {{nl}} de '''zwarte''' auto {{de}} das schwarze Auto / der […] Wagen |die swart een* die swart enetjie* die '''swarte''' die swartetjie |swart swarter die swartste |swarts |swarterig(e) |- |grys |{{af}} die grys motor {{en}} the grey/gray car {{nl}} de '''grijze''' auto {{de}} das graue Auto / der […] Wagen |die grys een* die grys enetjie* die '''gryse''' die grysetjie |grys gryser die grysste |grys |gryserig(e) |- |goud |{{af}} die '''goue''' motor {{en}} the '''golden''' car {{nl}} de '''gouden''' auto {{de}} das '''goldene''' Auto / der […] Wagen |die goue een* die goue enetjie* die goue die gouetjie (''goudentje''? ''Goldenchen?'') |goud gouer ? die goudste |gouds |gouerig(e) ('''nie''' te verwar met “taamlik gou”, “taamlik snel” nie!) |- |silwer |{{af}} die silwer motor {{en}} the silver car {{nl}} de '''zilveren''' auto {{de}} das '''silberne''' Auto / der […] Wagen |die silwer een* die silwer enetjie* die silwere# die silwertjie# (''silvertje''? ''Silberchen?'')# |silwer silwerder die silwerste |silwers |silwerig(e) |- |brons |{{af}} die brons motor {{en}} the bronze car {{nl}} de brons(kleurige) auto {{de}} das bronze(farbene) Auto / der […] Wagen |die brons een* die brons enetjie* die bronse# die bronsie# |brons bronser die bronsste |brons |bronserig(e) |- |blank (in historiese konteks) |{{af}} die '''blanke''' man {{en}} the white man/male {{nl}} de '''blanke''' man {{de}} der weiße Mann |die '''blanke''' die blanketjie |blank blanker die blankste |blanks |blankerig(e) buurt |} Die Afrikaanse paradigma lyk amper net so onvolledig soos [[Goties]] s'n. Dit is glad nie moeilik om in te sien dat die Hollanders en Duitsers bloot die byvoeglike naamwoord in ‘n selfstandige naamwoord omskakel nie. Byvoorbeeld: {| class="wikitable" |+ !Die frase !Welke auto? (watter motor?) |- |'''De zilveren''' auto. |De '''zilveren'''. |} Dit het Afrikaanssprekendes blykbaar nog nie heeltemal ontdek nie. Die Afrikaanse “selfstandige naamwoord” keer dus as’t ware byna onbewustelik altyd terug na die ou Nederlandse adjektiefvorm, net soos die Nederlanders maak met die “de”-woorde! Dié gemerk met ‘n sterretjie (*) is heel waarskynlik ingeburgerde Anglisismes (''the red one, the little red one, the red little one''), want iets soortgelyk kom nie in die Nederlands of Duits voor nie. Diegene soortgelyk aan dié gemerk met die hutsmerk (#) is wel in Nederlands en/of Duits gangbaar, maar ek het tot op hede nog nooit daarvan in Afrikaans op straat gehoor of op skrif gelees nie. Ek het nou al in ''Norme van Afrikaans'' gaan soek, en seker elke liewe taalboekie vir buitelanders, maar ek word niks daaruit wys nie. Ek hoop ons kan hierdie probleem vir eens en vir altyd, wat kleuradjektiewe en dies meer ten minste betref, afhandel. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:37, 6 Maart 2019 (UTC) == Bybelfigure == Ek sien daar is 'n klomp aktiwiteit oor Bybelfigure, dit is baie welkom! In baie van die artikels word daar na Bybelboeke verwys maar nie geskakel nie. Neem asb kennis dat alle bybelboeke hulle eie artikels het! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:29, 11 Maart 2019 (UTC) : Daarbenewens moet ons onthou dat daar altyd ten minste twee sienings oor Bybelse onderwerpe is: Dié van Jode en dié van Christene. Ek praat nie eers van al die verskeie Christelike kerke nie. Dis 'n saak van neutraliteit en begin reeds met terme soos Ou Testament/Hebreeuse Bybel, Tien Gebooie/Tien Woorde en die name van die eerste vyf Bybelse boeke. Ons skryf vir almal, wees asseblief konsekwent. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:10, 11 Maart 2019 (UTC) == Rolprent sterre of akteurs == [[Gebruiker:K175]] het met sy speelding Kabouterbot 'n merkse klompie artikels geskep wat handel oor akteurs, dit lyk vir my Amerikaanse akteurs. Ook pornografiese aktrises en akteurs (waaroor ek nie so mal is nie maar dit is my persoonlike mening), maar nou ja... Uit die aard van die saak gaan baie van die artikels weesbladsye wees. Ek het dit goed gedink om al die Oscar toekennings se akteurs/aktrises en ondersteunende akteurs/aktrises voor die voet van skakels te voorsien. Daar is klomp nuwe blou skakels nou en minder akteurs wat wees is. Wat my opgeval het tydens die proses, baie van die regisseurs is oud of aktiewe akteurs ook en kan ook geskakel word. Enige volunteers... Verder het ek opgemerk dat weininge akteurs wat Oscars gewen het se eie artikels dit so stel. Indien ons 'n akkurate ensiklopedie is moet dit aangebring word. Nog volunteers...? Ek het genoeg gedoen die afgelope twee weke met die rolprentsterre, hulle sterre skyn nou helderder! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:20, 11 Maart 2019 (UTC) ::Skerp Oesjaar! "Carry on cowboy..." Jy doen goed! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:33, 13 Maart 2019 (UTC) == [[:Kategorie:Navbox orphans]] == Wat is dit nou weer? EK wou net al die navigasies van lande netjies maak en nou volg 'n nuwe propvol kategorie. Die sjablone lyk nou reg, maar asseblief sonder dit! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 23:02, 11 Maart 2019 (UTC) :Ek het hom. Lekker nag! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 23:06, 11 Maart 2019 (UTC) == New Wikipedia Library Accounts Available Now (March 2019) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for new accounts and research materials on the [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Library Card platform]: * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/72/ Kinige]''' – Primarily Indian-language ebooks - 10 books per month * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/55/ Gale]''' – Times Digital Archive collection added (covering 1785-2013) * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/54/ JSTOR]''' – New applications now being taken again Many other partnerships with accounts available are listed on [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/ our partners page], including [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/47/ Baylor University Press], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/10/ Taylor & Francis], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/46/ Cairn], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/32/ Annual Reviews] and [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/61/ Bloomsbury]. You can request new partnerships on our [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/suggest/ Suggestions page]. Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today! <br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 17:40, 13 Maart 2019 (UTC) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].''<br> :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Message sent by User:Samwalton9@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=18873404 --> == Aan Wyatt Tyrone Smith: Styl om te gebruik op Afrikaanse wiki == Hi [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]], weereens welkom hier! Gaan kyk asb wat ek by jou nuwe artikel [[Jerry Andrus]] verander het. {{Kleur|Red|Rooi geskakelde kategorieë}} (bv. <nowiki>[[Kategorie:Towenaar]]</nowiki>) bestaan nie en mag streng gesproke nie gebruik word nie! Ek dink nie jy moet vertalings net so "oorgooi" uit die engelse wiki nie! Dis ook onaanvaarbaar om enige ander taal se wiki as oorspronklike bron/verwysing te kwoteer, hoe korrek dit ookal is. Dit mag nie!! Daar is probleme met kopiereg, en sou bv. die Latynse wiki ophou bestaan, is al daai verwysings na 'n oorspronklike artikel in sy maai. Al die verwysings se datumformaat moet ook vertaal word: ons wil nie '''May 12, 1982''' hier sien nie: dis Britse styl!! Gee asb dringend aandag aan hierdie foutjies, asb. Groete, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 19:18, 14 Maart 2019 (UTC) ::Hi [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dankie dat jy al klaar die datums reg gemaak het. Ek sal daarna streef om die standaarde wat u uiteengesit het, te bereik. Met betrekking tot die kopiëreg kan ek sien dat dit 'n probleem sou wees. Ek wou eintlik die vloei van die oorspronklike behou, maar ek sien dat ek meer van my eie bewoording moet gebruik. Ek neem aan dat dit minder van 'n probleem sou wees wanneer ek bladsye vertaal wat ek self geskryf het. Weereens, dankie. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] ([[Gebruikerbespreking:Wyatt Tyrone Smith|kontak]]) 20:05, 14 Maart 2019 (UTC) == Help! Kategorie: AS1-onderhoud: Datumformaat == Ek het nou net 'n nuwe bladsy geskep en die kategorie het van self verskyn. Wat beteken dit en wat moet ek doen? [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] ([[Gebruikerbespreking:Wyatt Tyrone Smith|kontak]]) 16:51, 15 Maart 2019 (UTC) : {{ping|Wyatt Tyrone Smith}} op watter bladsy verskyn dit? Sulke kategorieë word gewoonlik outomaties deur sjablone en modules bygevoeg. Uit die titel van hierdie kategorie lyk dit of daar 'n fout is met 'n datumformaat. As jy my op die artikel kan wys, kan ek kyk of ek dit kan regmaak. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 21:29, 26 Maart 2019 (UTC) :: {{ping|K175}} Die bladsy is [[Miriam Phoebe de Vos]], dankie. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt Tyrone Smith]] ([[Gebruikerbespreking:Wyatt Tyrone Smith|kontak]]) 13:42, 27 Maart 2019 (UTC) ::" [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Miriam_Phoebe_de_Vos&type=revision&diff=1966836&oldid=1961423 Hierdie wysiging] verwyder die kategorie. 'n Mens kan blykbaar nie 'n tydperk in die <code>date</code>-parameter sit nie, slegs 'n enkele datum. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 13:59, 27 Maart 2019 (UTC) == Stedelinge - hoe goed werk die selfoonoperateur Rain? == Die afgelope paar dae moes ek sonder landlyn klaarkom. Ek was nogal aangenaam verras dat my dorp LTE het (hoewel mens met die HSPA-dingetjie maar net 5 Mbps haal, bygesê, weens die tussensigbaarheidsprobleem van die bergrand wat in die pad van die bergspits staan), maar die datakoste is steeds gans te hoog. By ons is wel nog nie Rain nie, maar ek sien hy is besig om in die hoofsentra veld te wen. Ek het vandag die eerste keer daarvan [https://mybroadband.co.za/news/cellular/272827-how-much-it-costs-to-make-a-whatsapp-video-call.html hierso] gelees. Het iemand al enige ervaring daarvan? Hulle webwerf is hier: https://www.rain.co.za/#/order en die dekkingskaart is doer onder. Sover ek kan aflei verval jou data nooit nie, maar jy kan weliswaar nie stemoproepe maak nie, tensy jy VOIP/Whatsapp gebruik of so. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 05:56, 19 Maart 2019 (UTC) : By die kantoor is ons telefoonlyne die afgelope paar maande aanhoudend deur vandale beskadig, wat veroorsaak dat ons Telkom-internet meer buite werking is as wat dit werk. Ons het sedert laas week Rain en sover werk dit soos 'n bom. R250 per maand vir onbeperkte data tussen 23:00 en 18:00. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 06:53, 19 Maart 2019 (UTC) :: Baie dankie, nou sal ek geduldig wag tot die blou wolk ook eendag oor my kop uitsak. By ons het die ondergrondse telefoondrade weer natgeword met die onlangse reën (verlede week) - en dit was die laaste druppel wat die emmer laat oorloop het; die goed het lankal reeds weggevrot. Maar toe alles nou net mooi herstel is en die internet werk weer, breek die naweek aan. En die internet dink toe ook hy het 'n skoolvakansie nodig. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:42, 19 Maart 2019 (UTC) == Ons 200ste vegvliegtuig! == Gemeenskap, neem kennis dat die artikel oor die [[Gloster Javelin]] ons 200ste [[vegvliegtuig]] is. Ons het tans 303 artikels oor militêre vliegtuie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:03, 26 Maart 2019 (UTC) : Stewige bydrae en seuns sal sekerlik daarvan hou. As iemand nou net iets ekwivalent vir die meisies ook wil skryf. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:16, 27 Maart 2019 (UTC) == eSwatini == Loop ons agter die Swazikoning aan met sy eSwatini? Is dit nie maar vir die Swazitaal nie? Ek wonder of daardie "e+S" in Afrikaans tuishoort. Dit sal wel nie 'n nuutjie wees nie, ons gebruik heelwat plekname met ander ortografië, maar dan vir heelwat minder belangrike plekke. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:16, 27 Maart 2019 (UTC) :Dit is eers eSwatini gespel, maar blykbaar word dit Eswatini gespel op die amptelike dokument wat die regering uitgestuur het. Dit lyk my dis ook die spelling wat in die AWS opgeneem gaan word. [https://www.polgeonow.com/2018/07/eswatini-vs-swaziland-name-change.html?fbclid=IwAR1st0Ds6IqvJy5rme5mAjEFrA4x2gAKTJQGYWsTT4IYa6Cyd7K45-8DfTQ Hier] is meer daaroor. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 09:34, 28 Maart 2019 (UTC) :: Daai skakel by polgeinow.com lyk redelik gebalanseerd. Ek kon nog nooit uitwerk hoekom ons deesdae toelaat dat ander mense ons voorskryf hoe om ons eie taal te praat nie. Die Ivoorkus wil mos al lankal hê dat die Engelse naam "Ivory coast" nie gebruik word nie. As hulle geweet het van "Ivoorkus" sou hulle seker ook daarteen kapsie gemaak het. Maar hoekom sal ons in een of twee lande se geval nie ons eie name gebruik nie en die res van die tyd wel? Is dit 'n nuwe norm vir plekname, soos wat ons nou ook spelling moet internasionaliseer omdat die AWS nuwe redakteurs gekry het? Ek hoop iemand kan vir my duidelikheid gee. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 13:15, 4 April 2019 (UTC) ::: (a) Die Taalkommissie het by sy Januarie 2019-sitting voorlopig besluit om die naam "Eswatini" naas "Swaziland" te erken. (Onthou om agterin die AWS na die lys buitelandse geografiese name, asook die lys landname en hulle geldeenhede met ISO-kodes te kyk.) (b) Dit word wel ooreenkomstig die ortografie van Afrikaans met 'n hoofletter geskryf (hoewel ons 'n ondersoek geloods het om 'n amptelike besluit te formuleer oor hierdie tipe prefikse in plekname en wat ons daarmee in Afrikaans moet doen). (c) Die kwessie m.b.t. die verafrikaansing of vertaling van plekname is nie altyd maklik nie. Die algemene praktyk die afgelope naastenby dertig jaar is wel om so na as moontlik aan die endoniem te probeer bly, maar dan wel met inagneming van die Afrikaanse alfabet en foneemstelsel. Goed soos "Ivory Coast" (dus die Engelse naam, nie die endoniem nie) word wel eintlik deurgaans in Afrikaans vertaal. (d) Tensy daar 'n paleisrevolusie was waarvan ek nie weet nie, het die AWS nie "nuwe redakteurs" gekry nie :-) Ek dien byvoorbeeld al vyftien jaar in die Taalkommissie ... [[Gebruiker:Geebee100|Geebee100]] ([[Gebruikerbespreking:Geebee100|kontak]]) 14:09, 6 April 2019 (UTC) : Hier is 'n relevante stuk wat ek onlangs teëgekom het wat Iran/Persië betref: https://www.quora.com/Why-did-Persians-choose-Iran-instead-of-historical-name-Persia-for-their-country/answers/73641028 Die akkuraatheid sal seker bevraagteken moet word, maar die skrywer het duidelik heelwat moeite gedoen. Dit is deels vir my interessant omdat ek besef dat ek self onseker was wat die verband tussen hedendaagse Iran en historiese Persië is. Waar ek hulle teëgekom het, het burgers van die land ook 'n hekel aan mense wat hul taal "Farsi" noem in Engels in plaas van "Persian". In Persies self, noem hulle dit Farsi. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 08:37, 10 April 2019 (UTC) == Kategoriseringswerk deur KabouterBot == Goeienaand gemeenskap, toevallig sien ek nou hoe [[Gebruiker:KabouterBot]] besig is om baie artikels met kategorieë te versorg. Wat artikels sonder enige kategorieë betref, mag dit nuttig wees en help. Maar al die artikels van ervare gebruikers<!--Aliwal2012 het die woordorde hier verbeter--> is volgens die artikel se inhoud gekategoriseer, terwyl die bot artikels nou oënskynlik volgens Wikidata kategoriseer. Sover ek kan sien is dit meestal (artikels van gebruikers met jare se werk hier) teenstrydig met [[Wikipedia:Kategorisering]] omdat nou baie dubbelkategorieë bygevoeg word. Bv. word by nedersettings met hul eie kategorie nog die "Kategorie:Nedersetting in X" bygevoeg, hoewel dit reeds in genoemde onderkategorie is. Ander artikels kry nou kategorieë wat alreeds tot 'n ander kategorie behoort wat reeds in die artikel is. Ander kategorieë word deur sjablone outomaties bygevoeg, soos al die hoofstede wêreldwyd en by al die voormalige lande met 'n kassie. Bv. [[Austronesiese tale]] met [[:Kategorie:Austronesiese tale]] sit nou met [[:Kategorie:Maleis-Polinesiese tale]] en [[:Kategorie:Tale van Oseanië]]. Soms is dit net snaakse goed soos [[Aden]] wat nou glo tot die [[:Kategorie:Hoofstede in Asië]] (van watter land?) behoort. Die [[Baha’i]]-geloof is nou 'n [[:Kategorie:Politieke ideologie]]. Waarskynlik net vir die Islamitiese Republiek Iran... [[Akrotiri en Dhekelië]] behoort nou tot [[:Kategorie:Europese Unie]]. Blykbaar het ek iets misgeloop... [[Berg Kenia‎]] onder [[:Kategorie:Geskiedenis van Kenia]], maar hoekom? Daar is hoegenaamd ook voorbeelde wat werk soos heilige plekke wat nou amptelik as bedevaartplekke gekategoriseer is of [[Bartolomeusnag]]. Maar ek sien ook baie snaakse goed en oorbodige dubbelkategorieë. Die bot, as ons slim kategoriseringswerk aanvaar, sal nog hoofkategorieë onder die knie moet kry soos by [[2019]] wat natuurlik die hoofartikel van [[:Kategorie:2019]] is. Sover ek weet let die meeste gebruikers op mooi kategoriseringswerk sonder oorbodige kategorieë en oriënteer nuwe kategorieë na aanleiding<!--Aliwal2012 het redaksie bygevoeg--> van die inhoud van die betrokke artikel, maar nie andersom of volgens die aparte Wikidata-projek nie. Myns insiens is hierdie botwerk ten minste vir bestaande artikels van vername gebruikers oorbodig. Andersins sou ons beleid wat onder [[Wikipedia:Kategorisering]] beskryf word, oorbodig wees. Myns insiens moet die gemeenskap eers geraadpleeg word oor voorstelle wat 'n groot impak het; en eers dan behoort dit geïmplementeer te word.<!--Aliwal2012 het redaksie bygevoeg--> Ons sal ook ernstig moet besin oor al die nuwe botartikels wat nou skielik gestig word. Was daar aanvanklik 'n bespreking oor die hoeveelheid botartikels wat ons benodig?<!--Aliwal2012 het redaksie bygevoeg--> Met elke mylpaal kry ons nou amper 1&nbsp;000 botartikels by. (Waarskynlik tot die 1&nbsp;000&nbsp;000 nes die arme Nederlanders.) Weet {{ping|Burgert Behr}} van al die Russiese akteurs met name volgens die Engelse transkripsies? [[:Kategorie:Sowjetse aktrises van die 20ste eeu]] en [[:Kategorie:Sowjetse akteurs van die 20ste eeu]] is ook baie interessant. Lees maar net die artikel [[Sowjetunie]] en let op die jaargetalle. Ander eeue het nie eens Sowjetse aktrises en akteurs gehad nie... Wat "my artikels" betref gaan ek lekker wysigings versamel en die oorbodige kategoriseringswerk terugrol. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:46, 7 April 2019 (UTC) :Ek probeer ook dubbele kategorisering vermy. Ek weet ek slip soms op, maar dis meestal net per ongeluk. Soms voel ek egter dis nodig, soos wanneer 'n mens bv. Kategorie Diere het, maar ook Kategorie Diere met een oog, Diere met twee oë, Diere met drie oë, ens. Dan wil ek graag onder Kategorie Diere al die diere sien, maak nie saak hoeveel oë hulle het nie, want dit hou alles bymekaar. Maar dis die uitsondering. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 23:15, 7 April 2019 (UTC) ::Wat die Sowjetse akteurs betref, het jy nou 'n miernes oopgegrawe. Ek gaan dus jou aanmerking net ignoreer. :) [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 23:26, 7 April 2019 (UTC) ::: {{ping|SpesBona}} Hallo, KabouterBot kyk na die kategorisering van die ekwivalente artikel op die Engelse Wikipedia en kyk dan of die kategorieë vir daardie artikel in Afrikaans bestaan, en indien wel, of dit by die Afrikaanse artikel ontbreek, in welke geval hy dit byvoeg. Dus ontstaan daar onmiddellik die risiko dat 'n subkategorie van 'n bestaande kategorie by die artikel gevoeg word, wat tot die dubbele kategorisering lei wat jy noem. Dit kan ook programmaties opgelos word, maar dan kan ons nie dubbele kategorieë hê in die gevalle wat Burgert noem nie. As ek kyk na KabouterBot se onlangse wysigings, dan lyk dit tog of die oorgrote meerderheid van kategoriserings nuttig is. Wat die Sowjetse/Russiese akteurs betref: die transliterasies is soos op die Engelse Wikipedia/IMDb. Dit is ook moontlik iets wat programmaties opgelos kan word indien die Afrikaanse transliterasiereëls van Cyrillies programmaties toegepas kan word. Natuurlik is menslike gebruikers welkom om intussen skouer aan die wiel te sit. Die kategorisering van akteurs en aktrises as Sowjets is volgens die Engelse Wikipedia; ek vermoed hulle het reeds oor hierdie kategorisering nagedink? Ons kan dit natuurlik ook hier bespreek. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 06:35, 8 April 2019 (UTC) ::::Ek het nie werklik 'n probleem met die Sowjetse akteurs se name nie; 'n mens kan van die standpunt uitgaan dat dit soos sportsterre se name nie getranslitereer behoort te word nie. Nou het 'n mens egter by elkeen 'n lys Russiese flieks waarin hulle gespeel het, en dit sal waarskynlik getranslitereer moet word, tensy daar 'n oorgeklante Engelse weergawe is. Dan kan 'n mens die Engelse naam gebruik. Transliterasie is maar 'n turksvy en dit word al hoe moeiliker om sulke besluite neem. Mense verstaan ook nie hoekom 'n mens name soms translitereer en ander kere nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 14:36, 8 April 2019 (UTC) ::::: K175: Bespreek eers die dinge met ons sodat ons ook kan weet wat aangaan; of gee tenminste net 'n aanduiding hier wat jou volgende plan van aksie is. Ek sal dit waardeer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:42, 8 April 2019 (UTC) Naskrif: ons kort iets oor [[ovipaar]]..... ::::::{{ping|K175}} Hoekom word sulke dinge wat almal raak nie vooraf bespreek nie? Watter gesag het die Engelse Wikipedia? Sover ek weet gee hulle nie 'n flenter<!--Aliwal2012 het redaksie bygevoeg--> om vir dubbelkategorisering nie. Wat my betref wil ek nie oorbodige kategorieë in "my" artikels hê nie. Hoekom sal 'n mens dan nog kopkrap oor 'n netjiese kategorisering as aan die einde van die dag 'n bot kom en op grond van die Engelse Wikipedia self besluit? Mooi kategorisering is 'n stiptelike saak; mens kan dit hoegenaamd ensiklopedies noem. Blykbaar is ons beleid onder [[Wikipedia:Kategorisering]] (Lees maar onder '''Algemene riglyne:''') nou oorbodig en kan verwyder word. Dinge soos [[eSwatini]] onder [[:Kategorie:Koninkryke]] is hoegenaamd reg, maar asseblief nie al die lande nog 'n keer onder die landkategorieë nie! Dieselfde geld vir al die nedersettings en voormalige lande. Van dié artikels is voorbladsters en dit is nou self teenstrydig met [[Wikipedia:Riglyne vir voorbladartikels]] ('''Sinvolle kategorisering.'''). [[Cyril Ramaphosa]] is alreeds onder [[:Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]]. Hoekom nou nog [[:Kategorie:Anti-apartheidsaktiviste]]? Weens die Engelse Wikipedia? Ek gaan dié dinge nou terugrol en jou bot stopsit. Kom ons bespreek dit eers voordat dit aangaan. In die toekoms stel ek voor wat Oesjaar alreeds gesê het. Praat met ons, dit is immers <!--Aliwal2012 het redaksie bygevoeg-->'n gemeenskapsprojek! Groot asseblief! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:35, 8 April 2019 (UTC) == 10 Dae in Namibië == Gemeenskap, ek het sopas 10 dae in Windhoek deurgebring waar ek gewerk het op die Afrika Kontinentale Bergfietskampioenskappe. Dit was 'n baie lekker 10 dae, wat my opgeval het was die absolute Afrikaanse omgewing! Ongelooflik! Hoe gaan ons hulle aktief kry op Wiki? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:59, 16 April 2019 (UTC) :Kry hulle op 'n rekenaar eerder as 'n selfoon. Stel vas wat hulle belangstellings en spesialiteite is en vra hulle mening oor die wikipedia bladsye rakende daardie onderwerpe of studievelde. Kry studente en skoliere betrokke, via onderwysers wat nie 'n anti-wiki kompleks het nie, maar eerder die onderwys- en studiemoontlikhede daarvan insien. Onderwysers wat bv. vir leerders kan leer hoe jy 'n taak opstel met verwysings. [En ons Afrikaanse verwysingsjablone is nog nie vergelykbaar met die Engelse nie! Ons moet o.m. verskillende sjablone bokant die wysigingshokkie beskikbaar hê!] 'n Afrikaanse omgewing beteken daar moet Afrikaanse onderwysers wees. En elke onderwyser het 'n vakgebied. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:18, 7 Mei 2019 (UTC) == Ken Follett == Hallo daar; kan iemand asseblief die artikel "Ken Follet" aanstuur na die korrekte artikel "Ken Follett" toe? Duisend dankies!{{ongeteken|Charlielv55}} == My 100,000ste wysiging op die Afrikaanse Wiki! == Gemeenskap, juig saam met my: ek het so pas my 100,000ste wysiging op ons Wiki aangebring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 28 April 2019 (UTC) :Baie geluk Oesjaar! En baie dankie vir al jou harde werk aan die projek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:44, 29 April 2019 (UTC) :: {{ping|Oesjaar}} knap gedaan! –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 08:58, 30 April 2019 (UTC) ::: Puik werkǃ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:51, 30 April 2019 (UTC) ::::Très bien! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:03, 30 April 2019 (UTC) Baie geluk Oesjaar :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 06:56, 24 Junie 2019 (UTC) == Desimale breuke == Vir konteks lees eers asseblief : [[Bespreking:Suid-Afrikaanse rand]] {{ping|SpesBona}}, ek het 'n program wat ek elke oggend loop om die wisselkoers opdateer. Nadat ek jou boodskap hierbo gelees het, het ek my program opgedateer om 'n locale (af_ZA.utf8) te gebruik, sodat dit outomaties die regte formaat gebruik. Maar dit het toe die desimale breuk terug verander in 'n punt, en nie 'n komma nie. Ek het die bronkonde daarvan (as jy glibc installeer op Linux is dit by /usr/share/i18n/locales/af_ZA) gelees, en ek sien dat hulle (Dwayne Bailey van translate.org.za) dit al in 2004 verander het om 'n punt te gebruik in plaas van 'n komma, omdat niemand die komma gebruik nie. Albei die Engels en Afrikaanse- Suid-Afrikaanse locales gebruik nie die "amptelike" desimale breuk nie, omdat die ''de facto'' desimale breuk 'n punt is. So wat sal ons doen? Moet ons die amptelike desimale breuk gebruik op Wikipedia, of die ''de facto'' een? Ek weet toe ek op skool was het hulle vir ons gesê dat die desimale breuk veronderstel is om 'n komma te wees, maar ons almal (onderwysers insluitend) het 'n punt gebruik. En dit is hoe ek dit my hele lewe lank skryf. Ek het eintlik vergeet dat dit 'n komma moet wees tot SpesBona daaroor gepraat op [[Bespreking:Suid-Afrikaanse rand]]. Wat dink almal hiervan? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:50, 30 April 2019 (UTC) : Ek is ook geleer om die punt te gebruik wat ek nog steeds doen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:59, 30 April 2019 (UTC) :: Hierdie saak is definitief 'n gemors. Oor glibc: ek dink die vrees was dat sleutelborde by die numeriese knoppies (regs op sleutelborde met meer as 100 knoppies) 'n punt as desimale teken gebruik en as mense dus getalle só intik, dit nie reg herken sal word deur sagteware nie. Glibc moet ook op plekke werk waar dit nie sal kan onderskei tussen die twee verskillende "punte" wat getik word nie. Ek sien dat LibreOffice in elk geval die regte ding doen en as ek daardie punt intik die breuk outomaties korrek herken word. Dit doen nie hierdie omskakeling as ek die punt langs die komma gebruik nie, slegs die een by die numeriese knoppies. Dus werk dit baie oulik. Of glibc verander moet word of nie, is 'n moeiliker vraag, maar dit lyk my dat ten minste die ICU-projek (wat geweldig wyd gebruik word, o.a. op Android, LibreOffice, Chrome en wie weet wat nog alles) die komma gebruik. Ek weet dat daar 'n konvensie is in sekere velde om "internasionale" of ISO-standaarde te gebruik, en dat die punt dus algemeen is in sekere velde. Ek raai dat die punt algemeen is in baie gedrukte materiaal bloot omdat die dokumente/rekenaars op verstekwaardes (Amerikaanse Engels) ingestel is. Ek dink ons kan gerus die komma gebruik. Dit is 'n baie subtiele wenk aan sorgvuldige lesers dat ons omgee oor kwaliteit. Meeste lesers sal waarskynlik geen snars omgee nie. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 07:59, 30 April 2019 (UTC) ::: Ek gebruik ook die desimale punt in my persoonlike aktiwiteite (asook 'n komma om duisende te skei!). Ek stem egter saam met Alias dat ons as 'n publikasie die desimale komma moet gebruik, nes die meeste Afrikaanse mediapublikasies. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 08:57, 30 April 2019 (UTC) :::: Gebruik asseblief die spasie via <code>&amp;nbsp;</code> vir getalle soos 100&nbsp;000 ipv. die Engelse komma. Andersins is dit net 100 en dis net 'n honderdste! 2 bladtrekke is niks, maar meer as 2&nbsp;000&nbsp;000 bladtrekke is baie! Die komma word in Afrikaans vir desimale punte gebruik, soos R2,10. In Engels is laasgenoemde egter R2.10. Ek beskou dit as 'n anglisisme. Wees asseblief stiptelik, dis deel van 'n ensiklopediese skryfwerk. Indien iemand woorde soos "huidiglik" vermy soos die pes, moet hy/sy hierdie ook soos die pes vermy. (In krieket is dit iets anders: 4.1 boulbeurte is nie 4,1 boulbeurte nie.) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:59, 19 Junie 2019 (UTC) :::::Die internationale gebruik van die komma of die punt is in die [https://www.bipm.org/utils/common/pdf/si-brochure/SI-Brochure-9.pdf SI Brosjure] beskryf (Engels op bladsy 150, Frans (die offisiële tekts) op bladsy 38, albei §5.4.4. Ook bladsye 12 en 124). [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 10:13, 21 Junie 2019 (UTC) == Keyboard == Hi, Sorry about writing in English—unfortunately I don't know Afrikaans. I was wondering: Do you have any challenges in your language with typing letters with diacritics? I am talking about the letters á, é, è, ê, ë, í, î, ï, ó, ô, ú, û, ý. Is it challenging or difficult to find a computer that has the keyboard configured conveniently to do this? Or is it easy and common? Thanks! --[[Gebruiker:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Gebruikerbespreking:Amire80|kontak]]) 12:19, 30 April 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Amire80|Amir]], yes we do use those special letters in Afrikaans but I have never come across a keyboard that is configured with those letters. We use the old Alt 136, Alt 137 etc. or the special characters that Wiki provides. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:41, 30 April 2019 (UTC) ::Why, yes! We only have the "Standard American Keyboard" in South Africa. The diacritics everyone would probably use the most is ê (ALT+136), ë (ALT+137), ö (ALT+148), and ô (ALT+147). To a lesser extent é (ALT+130) and è (ALT+138). As you can see, I know these codes by heart by now. But I constantly do my searches in German as well, so ä (ALT+132) is also on my list. I just keep forgetting that dreadful ü (ue). Oh yes, and that û (as in ''brûe'' - "bridges" in Afrikaans). ::But luckily I don't know French yet, or even worse: Icelandic! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:45, 30 April 2019 (UTC) :::Although using a keyboard with French layout may be the perfect solution for typing in Afrikaans (including $ and £)… There will be no ''''' ’n''''', however. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 17:23, 30 April 2019 (UTC) {{uitkeep}}My toetsbord op Linux is English (US) "international with AltGr dead keys". Ek is redelik seker dat iets baie soortgelyk op Mac OS ook bestaan. Etlike kortpaaie vir letters met diakritiese tekens volg hieronder. Vir die hoofletters moet eenvoudig Shift ook ingehou word: * ä = Alt + Q * å = Alt + W * é = Alt + E * ë = Alt + R * ü = Alt + Y * ú = Alt + U * í = Alt + I * ó = Alt + O * ö = Alt + P * á = Alt + A * ß = Alt + S * ï = Alt + J Enige letter kan 'n akuutteken kry met Alt + ' gevolg deur die letter, bv. ý (Alt + ' gevolg deur Y). Enige letter kan 'n deelteken kry met Alt + Shift + ' (m.a.w. Alt + ") gevolg deur die letter, bv. ë (Alt + Shift + ', d.i. Alt + " gevolg deur E). Enige letter kan 'n gravis kry met Alt + ` gevolg deur die letter, bv. è (Alt + ` gevolg deur E). –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 17:32, 30 April 2019 (UTC) : Hi [[Gebruiker:Amire80|Amir]]. From the comments above we can see that even people here mostly use Windows Alt codes instead of a keyboard layout. At [[Hulp:Sleutelbord]] I documented 11 years ago that the USA international layout works perfectly for Afrikaans. Some variant of it is available on Windows, Linux and Mac. It is not widely known or used, it seems. Since we use many diacritics, but several of them quite infrequently, I guess most people will not know the Alt codes for ý and Ê, for example. So in a sense, yes, people struggle, or don't realise that there are easier ways that don't require a shift in hand position and four keystrokes per diacritic. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 08:06, 2 Mei 2019 (UTC) Hello again, Thank you so much for all the replies, [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]], [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]], and [[Gebruiker:Alias|Alias]]. I am gradually adding support for more languages to jquery.ime. I made several keyboards for languages of Africa and Asia, and I was wondering whether it would be useful for Afrikaans. Given that you say that at least some people have challenges with typing all these characters, it looks like it is. Enabling a proper keyboard layout in the operating system, as the page [[Hulp:Sleutelbord]] suggests, is always the best solution. However, my experience tells me that a lot of people don't know how to do it and prefer something that is built into the site. If I make it, it will in any case be opt-in for each user and not enabled by default. I was also wondering about the apostrophe in words like 'n, 't, and 'k: do you prefer to write them here with the ’ character, or with the simpler '? Thank you! --[[Gebruiker:Amire80|Amir E. Aharoni]] ([[Gebruikerbespreking:Amire80|kontak]]) 13:12, 16 Mei 2019 (UTC) : Hi [[Gebruiker:Amire80|Amir]]. The exact version of the apostrophe causes a repeat discussion every year or so. No real consensus, but neither are really wrong either. Only the first of these ('n) are commonly used in encyclopedic writing. Maybe go for the U+2019 since it is "typographically correct", and some people might prefer it and not know how to type it. The problem is that we don't like things to be inconsistent in a page, so both can be a problem depending on what the existing text on a page contains :-( --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 13:25, 16 Mei 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Amire80|Hello]] from me as well, I used a spell-checking dictionary from https://wspel.wordpress.com/ (when the spell-checker is installed, the dictionary is saved as "Afr Woordeboek.txt"). Because the accent-marks are used for emphasis as well, it might happen that you get a word such as "bestúúr" (1) drive!/by driving (and nothing else), 2) manage!/by managing alone; 3) directors! management!). You clearly see ú used 2 times. ::In this case, we have in the dictionary: ::ë - more than a 1000 x ::ê - more than a 1000 x ::ï - more than a 1000 x ::é - 482 ::ö - 395 ::ô - 187 ::ü - 141 ::è - 129 ::á - 121 ::ó - 93 ::û - 80 ::ä - 78 ::ú - 16 ::í - 14 ::î - 8 ::ç - 6 ::å - 3 ::ß - 0 ::Hope that will help. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:51, 16 Mei 2019 (UTC) == Regmaak van artikelnaam "Mitch McConnel" na die korrekte "Mitch McConnell" (2 l'e) == Hallo daar almal, sal iemand asseblief die artikel "Mitch McConnel" verander of aanstuur na die korrekte "Mitch McConnell" toe? Baie dankie, ek word kwaad vir myself en weet nie waarom ek sulke simpel foute maak nie! (soos met Ken Follet pleks van "Ken Follett") Baie dankie weereens!! :Oesjaar het dit reeds gefix! Moenie stress nie! Groete, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 18:33, 5 Mei 2019 (UTC) == [[Jeanne Goosen]] == Gemeenskap, ons het die tannie se geboortejaar as 1940, al die ander Wiki sê 1938... Kan iemand help asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:54, 6 Mei 2019 (UTC) : Kwela sê dis 1940. [[Gebruiker:Morne|Morne]] ([[Gebruikerbespreking:Morne|kontak]]) 10:28, 6 Mei 2019 (UTC) == Sjabloon:Ill teen Sjabloon:Intertaalskakel == 'n Paar jaar gelede het ek <code>Sjabloon:Ill</code> vanuit die Engelse Wikipedia na die Afrikaanse Wikipedia ingevoer. Hierdie sjabloon is nou veroudered en deur <code>Sjabloon:Intertaalskakel</code> vervang. Ongelukking werk to nuwe sjabloon nie. Ek stel dus voor dat sjabloon:Intertaalskakel in kwarantyn geplaas word totdat dit behoorlik ontfout is en dat <code>sjabloon:Ill</code> tydelik herstel is. As ons met altwee eksperimenteer, kry ons: ===Ill === *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Alles werk soos dit behoort te werk - daar is 'n Afrikaanse artikel oor [[Amsterdam]], maar al betaan artikels in Nederlands [[:nl:Amsterdam]] en [[:nl:Merwede]], bestaan daar geen Afrikaanse artikels [[Harlingen]] of [[Merwe]] nie. ===Intertaalskakel=== *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|nl|Amsterdam}}". *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|nl|Harlingen}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|nl|Harlingen}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). *"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|nl|Merwe|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|nl|Merwe|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]). Daar is 'n fout met hierdie sjabloon - die Afrikaanse artikel [[Amsterdam]] bestaan en dus verwag ek om net "[[Amsterdam]]" te sien. : Hallo, die korrekte sintaksis met die nuwe sjabloon is <nowiki>{{Intertaalskakel|Titel op afwiki|Alternatiewe taalkode|Titel op alternatiewe wiki}}</nowiki>, bv. <nowiki>{{Intertaalskakel|Donald Trump|en|Donald Trump}}</nowiki> wat {{Intertaalskakel|Donald Trump|en|Donald Trump}} gee. Gee net kans, dan werk ek die sjabloondokumentasie van die nuwe sjabloon by om gebruiksaanwysings te bevat. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 15:21, 7 Mei 2019 (UTC) ::{{ping|K175}} Hallo, ::Ek het die nuwe sintaksis geproef. Sien hieronder: ::*"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". ::*"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl|Amsterdam}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Amsterdam|nl}}". ::*"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Harlingen|nl}}". ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Harlingen]]). ::*"<code><nowiki>{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}</nowiki></code>" gee "{{Intertaalskakel|Merwe|nl|Merwede}}" ("nl" is 'n skakel na [[:nl:Merwede]]).Blykbaar is alles nou in orde. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 19:59, 7 Mei 2019 (UTC) == Was daar by julle ook 'n lang tou 'ongeregistreerde' stemmers? [Hulle is geregistreerd, maar net by 'n ander lokaal] == Hallo, ek glo julle het seker almal jul kruisies getrek, die wat wou? Wat my vandag opgeval het: daar was 'n ontsettende lang tou Transvalers wat almal wou stem hier in die Overberg. Ek laat my nie vertel dit is almal vakansiegangers dié nie. Daar is nie 'n manier nie (anders sou hulle op Struisbaai en dié plekke gestem het, seker?). Toe ek om 10:45 vm. by die stemlokaal kom dag ek eers - o, liewe hemel, vandag gaan ons lank wag. Die ry peul sommer by die deur uit. Maar toe ek eers my ID-boekie flits en my strokie kry, stap ek sommer direk in, beland in Ry 2, dus, vir geregistreerde inwoners, en laat my naam doodtrek, laat my duim streep, kry my gestempelde stembriewe, trek my kruisies en daar gaan ek. Kompleet soos 'n Graaf by Heathrow wat net tandewys en dan op die vliegtuig klim. Ek het soos 'n lord gevoel! Was dit elders ook so?[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:35, 8 Mei 2019 (UTC) :Ja, in Mouillepunt was daar net 'n paar mense, maar hulle wou ook almal registreer. Ek het ook net ingestap en was binne drie minute daar uit. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 18:02, 8 Mei 2019 (UTC) ::Krugersdorp, 5 minute! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 8 Mei 2019 (UTC) :::Hier, in die VK, het ons ook 'n stemdag gehad - ons kan vir onse stadsraad stem. Een van die kandidate vir my stadsraad was [[:en:Howling Laud Hope|Howling Laud Hope]], leier van die [[:en:Official Monster Raving Loony Party|Official Monster Raving Loony Party]]! [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:43, 8 Mei 2019 (UTC) == Sjablone en modules nou deur alle tale gedeel== <small>(''Vryelik vertaal deur Aliwal2012'')</small> Hallo afwiki-gemeenskap! Ek het onlangs 'n projek van stapel gestuur om sjablone en modules tussen wiki's te kan deel. Dit maak modules en sjablone "taal-neutraal", en stoor alle teksvertalings op Commons. Dit beteken dat die bydraer slegs 'n sjabloon hoef te kopieer en plak sonder enige veranderinge, en daarna die vertaalwerk afsonderlik af te handel. As iemand 'n fout oplos of 'n nuwe funksie by die oorspronklike module voeg, kan jy dit weer kopieer / plak sonder om dit te vertaal. My bot ''DiBabelYurikBot'' kan behulpsaam wees met die kopiëring. Op hierdie manier kan gebruikers meer tyd aan artikels se inhoud spandeer, en minder tyd om sjablone op te dateer en te kopieer. Sien asseblief [[mw:WP:TNT]] vir meer besonderhede of vra vrae op my kletsbladsy. N.S. Ek [[meta:Affiliate-selected_Board_seats/2019/Nominations/Yuri_Astrakhan_(yurik)|staan tans vir verkiesing]] op die Wikimediaraad. Ek sal dit waardeer indien u my nominasie ondersteun. (Enige [[meta:Affiliate-selected_Board_seats/2019/Eligible_entities|geregistreerde gebruikersgroep]] mag stem). Dankie! --[[User:Yurik|Yurik]] ([[meta:User talk:Yurik|gesels]]) 05:34, 11 Mei 2019 (UTC) == Commons lêerbeskrywings == Media Viewer wys tans geen Commons lêerbeskrywings nie, maar slegs die wikipediabyskrifte, en wel so by alle taalweergawes. Ek het 'n nota op Media Viewer se besprekingsblad geplaas om uit te vind wat aangaan. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 18:57, 11 Mei 2019 (UTC) :Beskrywings weer terug sonder verklaring. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:03, 13 Mei 2019 (UTC) == Sommige verwarrende Definisies == Goeienaand Almal hier. Ek verneem graag van ander gebruikers, (kundiges?), die subtiele/semantiese verskil tussen die terme "Volk" en "Nasie"? Uit bronne wat ons reeds geraadpleeg het, wil dit voorkom asof die verskil, indien enigsins(?), minstens baie subtiel mag wees? Nogtans word daar dikwels verwys na "...alle volke, tale en nasies....", wat daarop dui dat daar tog wel die een of ander verskil in interpretasie moet wees? Indien dit nie die geval is nie, en onomstootlik "bewys" kan word, wil dit dan voorkom asof die voormelde gereelde gebruik van die twee terme eintlik neerkom op duplisering, of "stapelvorm", of wat dit ookal in taalkundige terme genoem mag word. As klaarblyklike leek, verneem ek graag kommentaar hierop, tot eie opvoeding en inligting. By voorbaat dank vir u aandag, deelname en terugvoer! --[[Gebruiker:Primaat|Primaat]] ([[Gebruikerbespreking:Primaat|kontak]]) 18:53, 12 Mei 2019 (UTC) :Die presiese definisie en betekenis hang van die konteks af. So mag ons sekerlik na Bretonssprekende Bretons in Noordwes-Frankryk as "volk" verwys. Nogtans maak hulle gelyktydig ook deel uit van die Franse bevolking in sy geheel, die ''grande nation''. Hier word staatsvolk en nasie sinonieme. Dieselfe geld vir die Suid-Afrikaanse konteks. Engelssprekende blanke Suid-Afrikaners en Afrikaners vorm twee volke (of etniese groepe) wat nogtans ook deel uitmaak van 'n groter nasie, Suid-Afrikaners in hulle geheel. Die oorkoepelende "nasie" of "nasiestaat" is 'n 19de eeuse konstruk, 'n poging om etniese gemeenskappe met dieselfde taal en kultuur in 'n gemeenskaplike staat saam te bind. In die praktyk is daar egter min homogene nasiestate. :Moderne state soos Duitsland en Italië wat om 'n verskeidenheid redes eers betreklik laat as eenheidstate gevestig is, is 'n interessante studieveld. Hier het eeue lank geen gemeenskaplike staat of hoofstad bestaan nie. Daar was geen Duitse of Italiaanse volk nie. Burgers van die Republiek Venesië het na hulself derhalwe nie as Italianers verwys nie, maar moontlik was daar 'n gevoel van samehorigheid met ander sprekers van Italiaanse dialekte as deel van 'n ''Italianità'' of groter kulturele en godsdienstige konteks (die term ''Italianità'' is egter ook eers vanaf die 19de eeu gebruik). Maar om Venesiaanse burgerskap as "buitelander", selfs bewoner van 'n ander Italiaanse streek, te verwerf, was 'n moeilike proses. :Etimologies is 'n ''natio'' 'n gemeenskap waarin jy gebore word. Dit is sinoniem met 'n etniese groep of volk. In sommige gevalle is hierdie groepe in staat om hul eie politieke entiteit as nasiestaat te vestig. In ander gevalle vorm verskillende etniese groepe 'n gemeenskaplike nasiestaat, of hulle bewoon as lede van een etniese groep of volk verskillende state wat na hulself moontlik om politieke of ander redes as "nasies" verwys. Ewe belangrik is die Amerikaanse en Kanadese konteks waarin aan alle inheemse etniese groepe die status van 'n nasie, as ''First Nations'' of ''Premières Nations'' toegeken word. :'n Presiese definisie word dikwels eers gegee deur middel van samestellings soos nasiestaat of staatsvolk. So is daar in die Verenigde Koninkryk volgens die amptelike terminologie vier nasies - Engeland, Skotland, Walis en Noord-Ierland. Eeers wanneer ons na die die VK se staatsvolk wil verwys, gebruik ons 'n spesifieke term hiervoor - Britte. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 19:05, 12 Mei 2019 (UTC) :::Byvoorbeeld, die [[Sesnasies-toernooi]]. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 20:25, 12 Mei 2019 (UTC) ::::Dit is ook hoekom die ou Afrikaanse naam Verenigde Volke-organisasie (VVO) vir United Nations na [[Verenigde Nasies]] (VN) verander is -- omdat die organisasie nasies verteenwoordig en nie volke nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 18:07, 13 Mei 2019 (UTC) == Wikipedia statistiek vir Afrikaans == Gemeenskap, vir die wat hou van statistiek, syfers, tabelle, grafieke en die klas van dinge: sien https://stats.wikimedia.org/v2/#/af.wikipedia.org Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:20, 19 Mei 2019 (UTC) :Dankie Oesjaar! Die Afrikaanse Wikipedia se globale posisie is nou 69ste, waar dit 'n jaar gelede maar 83ste was!! Dankie aan K175! :--[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 09:44, 19 Mei 2019 (UTC) :: Daar lê nog baie werk voor. Ons is nou maar besig met akteurs. Volgende is rolprente, skrywers, boeke, en nedersettings. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 09:47, 19 Mei 2019 (UTC) ::: Ek wens so ons begin met Suider-Afrikaanse flora, goggas en die tipe van dinge. Daar is 'n allemintige gaping hier! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:49, 19 Mei 2019 (UTC) :::: As jy my kan verwys na 'n databasis met die inligting, dan kan dit ook gedoen word. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 08:59, 20 Mei 2019 (UTC) == Wikipedia:Ten_Year_Society == Ek het die [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ten_Year_Society en:Wikipedia:Ten_Year_Society] opgemerk in die Engelse Wiki. Kan ons dieselfde doen? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:06, 27 Mei 2019 (UTC) : Ek merk op jy stel nie 'n groep voor vir 15+ nie! ;-) Ek dink dis net so twee of drie van ons. Ek gee nie om vir so iets nie. Dit moet net nie gebruik word om mense te vervreem of uit te sluit nie. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 07:30, 27 Mei 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Alias|Alias]], ek dink ons moet 5, 10 en 15 doen. Hoeveel 15's sal daar wees? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:32, 27 Mei 2019 (UTC) :::Ek het reeds die sjabloon {{sj|User Ten Year Society}} op my blad. Dit kan dalk net aangepas word. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 09:40, 27 Mei 2019 (UTC) ::::Moenie dat ek in jou pad staan nie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:41, 27 Mei 2019 (UTC) Ek het nou die gebruikersjabloon na {{sj|Tienjaargemeenskap}} geskuif. Enigiemand wat langer as 10 jaar op die Afrikaanse Wikipedia is, kan dit op hulle gebruikersblad sit. Hulle name kom dan outomaties in die [[:Kategorie:Lede van die Tienjaargemeenskap]]. Ek wag maar om te hoor wat die ander sê voordat ek nog sjablone vir 5 en 15 jaar maak. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:52, 27 Mei 2019 (UTC) :Dankie, dit word waardeer! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:02, 27 Mei 2019 (UTC) ::Na 'n vraag op die Engelse Wiki oor hulle ''Ten Year Society'' die volgende antwoord: ''Thanks WhatamIdoing. @Oesjaar: It's literally as easy as writing it on your user page or using the template - totally informal. If you'd like to set up an Afrikaans version of the TYS, please do just copy the page and templates over to your Wikipedia as you like. — Scott • talk 11:14, 30 May 2019 (UTC)'' Dit wat Burgert gedoen het is dan korrek. Wat nou van 15 en 5 jaar persone? Ons moet hulle nie vervreem nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 3 Junie 2019 (UTC) == [[Elma Potgieter]] == Gemeenskap, die inhoud van bogenoemde is 'n gemors. Enige idee vir 'n plan van aksie. Myns insiens, skrap! Die akteurs met hulle dinge verveel my nou maar net! Ek wag vir 'n kollektiewe besluit... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:13, 27 Mei 2019 (UTC) :'n Mens sou dit kon regruk, maar dit lyk vir my soos oorspronklike navorsing en die enigste bron is Elma self. So ek sou sê skrap of skryf heeltemal 'n nuwe artikel uit bestaande bronne. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 11:18, 27 Mei 2019 (UTC) : Ek sien 'n paar verwysings na haar op die web. Ek het dit verkort na 'n kort opsomming. Ek het nie nou regtig gekyk na noemenswaardigheid nie, maar ons het reeds interne skakels na die artikel. Die grootte en styl het wel gelyk na 'n probleem. --[[Gebruiker:Alias|Alias]] ([[Gebruikerbespreking:Alias|kontak]]) 13:14, 27 Mei 2019 (UTC) == Selfoon-app == Is ek net dom of is hierdie selfoon-app van Wikipedia 'n groot gemors? Ek kan nie eens by die Afrikaanse Wikipedia uitkom nie, ek kan nie my naam sien nie, ek kan nie by Onlangse wysigings uitkom nie . . . [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 16:33, 3 Junie 2019 (UTC) : {{ping|Burgert Behr}} gebruik jy [[iOS]] of [[Android]]? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 17:16, 3 Junie 2019 (UTC) ::iOS. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 18:12, 3 Junie 2019 (UTC) ::: {{ping|Burgert Behr}} jy is reg, jou profiel en onlangse wysigings blyk ontoeganklik te wees. Afrikaans kan as 'n taalvoorkeur bygevoeg word deur op "Verken" links onder en dan op die tandwiel regs bo te klik gevolg deur "My tale" derde van bo. Wanneer jy dan in "Verken" of "Soek" op die onderste balk 'n soekterm intik, kan jy die taal kies van die Wikipedia waarin jy wil soek. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 18:26, 3 Junie 2019 (UTC) O, dankie. Lyk my ek kom nou (amper) reg! [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 19:12, 3 Junie 2019 (UTC) == Romeinse provinsies == Hallo, almal, wil julle nie asseblief [[:Sjabloonbespreking:Romeinse provinsies 117 n.C.]] gaan lees en julle opinie gee nie? Ek wil graag die artikel [[Romeinse provinsie]] doen, maar wil nie voordat die name uitgesorteer is nie. Dit geld vir die sjabloon én die artikelname. Dankie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 20:16, 3 Junie 2019 (UTC) == Anglisisme: eventueel == Is ''eventueel'' 'n anglisisme? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:37, 5 Junie 2019 (UTC) : Dit kom oorspronklik uit Latyn (''eventus'', gebeurlikheid) en beteken "uiteindelik". Wanneer dit gebruik word om "moontlik" te beteken, dan is dit 'n [[Neerlandisme]] en weinig gebruiklik volgens HAT 6. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 06:45, 5 Junie 2019 (UTC) :: Ons het [https://www.duden.de/suchen/dudenonline/eventuell ''eventuell''] in Duits, met dieselfde betekenis en oorsprong soos in Nederlands. 'n Duitse sinoniem is [https://www.duden.de/rechtschreibung/vielleicht_eventuell_circa ''vielleicht'']. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:25, 6 Junie 2019 (UTC) :::Nie Anglisisme nie, en kan blykbaar selfs "uiteindelik" beteken. Maar volgens my woordeboeke beteken dit dat 'n omstandigheid mag ontstaan, en nie noodwendig of uiteindelik sal ontstaan nie. Moet egter nie van die volk verwag om dit so te sien nie, hulle praat soos hulle wil. Anglisismes gaan meestal nie oor die woord self nie, maar oor die aanwending daarvan. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 13:04, 10 Junie 2019 (UTC) == Dionisos == Kan iemand asb. [[Dionisos]] oor 'n aanstuur na [[Dionusos]] skuif? Ek het besluit om maar op te hou op die versene teen die prikkels te slaan en die u-spellings van die Lys Klassieke Name te gebruik. Dankie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 07:57, 5 Junie 2019 (UTC) :Gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:26, 5 Junie 2019 (UTC) ::Dankie! [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 11:24, 5 Junie 2019 (UTC) == Krygskunde == Weet wat ek aangevang het nie. Kan iemand net die Krygskunde artikel skuif na die regte naamweergawe. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 16:03, 5 Junie 2019 (UTC) : {{ping|Sobaka}} het jy reggekom? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 17:19, 5 Junie 2019 (UTC) :: Dankie {{ping|K175}} het dit tog reggekry. Weet egter nie om van die verkeerde aansture ontslae te raak nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 17:27, 5 Junie 2019 (UTC) ::: {{ping|Sobaka}} [[Gebruiker:EmausBot]] het dit reeds [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Krygkunde&curid=260669&diff=1998401&oldid=1998336 reggemaak]. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 17:34, 5 Junie 2019 (UTC) == {{sl|Cite book}} == Hoekom is die gebruik van "coauthors" foutief, of anders gevra: hoekom is dié parameter se geldigheid verander? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 5 Junie 2019 (UTC) : {{ping|SpesBona}} die ou weergawe van {{sl|Cite book}} het nie voorsiening gemaak vir coauthors wat aangegee word in die vorm last1=|first1|last2=|first2=|… nie, welke vorm volop op enwiki voorkom en hierheen gekopieer moet kan word. Die [[:en:Help talk:Citation Style 1/Archive 3#The use of coauthors depends upon other parameters being present|advies]] op enwiki is om coauthors op te breek in voorname en van en om gebruik te maak van die parameters last''n'' en first''n''. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 00:40, 6 Junie 2019 (UTC) :: {{ping|SpesBona}} volgens [[:en:Help talk:Citation Style 1/Archive 48|hierdie kommentaar]] kan authors in plaas van coauthors gebruik word indien die outeurs nie gemaklik volgens voorname en vanne gelys kan word nie. Wil jy dit dalk toets? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 00:42, 6 Junie 2019 (UTC) ::: {{ping|K175}} [//af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sjabloon:Cite_book&action=edit&oldid=1812265 Die ou weergawe] van {{sl|Cite book}} hét voorsiening gemaak vir coauthors in die vorm van coauthors=Jan Alleman. Dis hoekom dit nou in baie artikels as 'n fout verskyn, dit het by die byvoeging myns insiens reg gewerk soos al die ander paragrawe. Ek het dit al in artikels coauthors= → authors= vervang, net om van dié fout ontslae te raak, maar coauthors is nie altyd authors nie, daar is tog 'n verskilletjie. Ek sal dit darem nie in al ons artikels wil vervang nie. 'n Mens se tyd is tog beperk. Hoekom ons die Engelse taalweergawe sal moet volg, verstaan ek nie mooi nie. Ons kan darem ook kyk, wat op die Duitse, Nederlandse, Franse, ens. taalweergawes aangaan. Andersins sal ons geleenthede kan misloop. Wat die Engels betref, dink ek nou aan ''Never change a running system''. Maar dís net 'n grappie. :D Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 Junie 2019 (UTC) == [[Wouter van de Venter]] == Gemeenskap, is daar iemand wat kan help met die artikel. Eintlik 'n klomp snert... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 6 Junie 2019 (UTC) : Het dit deurgelees, dis net blatante reklame sonder ensiklopediese waarde, buitendien volop anglisismes. Skrap maar hierdie "artikel". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 6 Junie 2019 (UTC) == Vertaling uit Engels == Goeiemiddag gemeenskap Ervaar nog iemand probleme met vertaling uit Engels? Ek het die onderwerp "Elements of art" na Afrikaans vertaal (Kunselemente) en die outomatiese vertaling oudergewoonte nagegaan vir korrekte Afrikaanse woorde, terme en sinsbou, maar ek word gestuit wanneer ek dit wil publiseer. Groete --[[Gebruiker:PetronelFourie|PetronelFourie]] ([[Gebruikerbespreking:PetronelFourie|kontak]]) 09:54, 6 Junie 2019 (UTC)PetronelFourie == [[Polisieklarings]] == Hallo daar, het iemand al hierdie artikel gekonnekteer tot Wikidata? Groete, [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:40, 6 Junie 2019 (UTC) : Gedoen! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:10, 6 Junie 2019 (UTC) == [[Lys van Afrikaanse Universiteite]] == UP, UF en US bied nie meer klasse in Afrikaans aan nie, kan die artikel maar gewysig word? Die Afrikaanse Protestantse Akademie kan egter bygevoeg word. Groete![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 17:51, 6 Junie 2019 (UTC) :Hoewel die lys blykbaar instellings insluit wat "lesings, eksamens en kommunikasie in Afrikaans" aanbied. Bied US hoegenaamd geen klasse meer aan in Afrikaans nie? Hoe ook al, toegang tot kennis in Afrikaans word al hoe meer ook deur ons eie projek verskaf. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 18:23, 6 Junie 2019 (UTC) Baie dankie vir die terugvoering Voyageur:) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 06:24, 7 Junie 2019 (UTC) Korreksie: US bied wel nog verskeie klasse in Afrikaans aan, en Pukke is natuurlik deur die bank Afrikaans. Dit is net UP en die reddelose "UFS" (spottenderwys na verwys as " the University of the Orange River Colony" wat totaal en al bande met Afrikaans verbreek het. Het enigiemand dalk 'n teorie/verduideliking oor waarom [[Akademia]] tans so sukkel om akkreditasie vir verdere modules te kry? Volgens hul webwerf het hulle hierdie jaar aansoeke om akkreditasie vir oor die 40 nuwe dissiplines ingedien, maar die jaar nog net die BSocSci kwalifikasie bygekry, en gaan dit blykbaar maar teen 'n slakkepas aan. Is dit nie dalk a.g.v. moedswilligheid aan die kant van die Raad op Hoër Onderwys nie? [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 14:45, 21 Junie 2019 (UTC) == Karelsuniversiteit == Naandsê julle, ek is poegaai- ek sal die artikel Maandag weer aanvat en voltooi :) Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:46, 7 Junie 2019 (UTC) :Hou so aan! Elke artikel is 'n spanpoging. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 20:13, 7 Junie 2019 (UTC) == [[Afrikaanse Protestantse Akademie]] == Hallo julle, ek dink nie die bg. artikel is al gekonnekteer aan Wikidata nie. Sal iemand groot asb.help? Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:24, 10 Junie 2019 (UTC) :Charlie, gebruik as kleinletters, soos 'n mens skryf. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:26, 10 Junie 2019 (UTC) :{{uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:50, 10 Junie 2019 (UTC) == Die Afrikaanse Wikipedia en Afrikaanse ondernemings en media == Dit lyk asof Afrikaanse media en ondernemings nie regtig bewus is van die geleenthede wat 'n Afrikaanse Wikipedia hulle kan bied nie. 'n Vinnige soektog op die internet (met "Venesië" as trefwoord) toon dat baie Afrikaansprekendes nie in staat is om die name van Europese besienswaardighede regtig te spel nie, selfs al bring hulle 'n besoek daaraan. In 'n artikel van Maroela Media kom ons foute teen soos ''Piazza Saint Marco'' (in plaas van ''Piazza San Marco''), ''vaparetto'' (in plaas van ''vaporetto'') - en dan is daar nog, temidde van 'n Afrikaanse konteks, 'n verwysing na die ''Bridge of Sighs'' wat klaarblyklik die "Brug van Sugte" moet wees. Ook is daar 'n Afrikaansmedium-besigheid in die reisbedryf wat sy Afrikaanssprekende klante na die ''Grand Canal'' wil neem… Het hulle al gesien ons het artikels wat by hul toerprogram pas, met beskrywings in Afrikaans? En selfs al ry hulle die wêreld van koekoek-klokke in 'n Swartwoud-stadjie soos Triberg binne - ons dek dit! As lesers graag Afrikaanse Wikivoyage-reisgidse vir lande soos Italië wil hê, sal hulle dit kry. Die vraag is of ons iets moet doen om die projek en sy geleenthede onder die aandag van Afrikaanse entrepreneurs en hul klante te bring? Opinies daaroor? [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 18:13, 10 Junie 2019 (UTC) :As mens hierdie oortreders aanspreek, berispe jy die wat darem probeer Afrikaans praat, en hulle kla maklik oor wat hulle sien as beterweterigheid. Maar ja, hoekom nie Wikipedia gebruik om jou standaard te verbeter nie? Miskien omdat Wikipedia nog nie 'n sentrale rol beklee nie, en omdat Afrikaanssprekendes nog glad nie skaam voel om onkundig te wees, om daagliks met minderwaardige taalgebruik om te gaan, en om niks te lees, behalwe miskien watsapps nie. Ek merk hierdie week op hoe 'n Afrikaanse dame skryf dat sy dit geniet om "tyd in die buitelig" deur te bring. En 'n skolier skryf hy het 'n stappie "deur die dugte bos" onderneem. So, miskien is dit te veel verwag op hierdie stadium van sosiale ontwikkeling. En, vermoed ek, dat 'n wikipedia-skeptisisme steeds die reël eerder as uitsondering by onderwysers is, die plek waar professionalisme en taalvaardigheid moet ontstaan. Terloops, Voyageur sal miskien die onkunde oor geografie in die volgende video geniet, wel by Amerikaners, maar ek vermoed ons is nie ver agter nie: [https://www.youtube.com/watch?v=kRh1zXFKC_o Can you name a country?] [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 20:57, 10 Junie 2019 (UTC) ::Ons probleem is nog steeds dat van die kleiner taalweergawes deur die verkleinde aantal taalskakels aan die linkerkant gediskrimineer word. Suid-Afrikaners wat net op die Engelstalige Wikipedia kuier, sal die Afrikaanse Wikipedia dalk net met moeilikhede kan vind, al is van ons artikels beter op bied meer details as hulle s'n. Wat die taalgebruik betref, ek het al dinge soos "Poland" deur Afrikaanssprekendes gehoor, maar ook "Frederik Dubbelju de Klerk" op Duitse televisie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 10 Junie 2019 (UTC) :::Ek stem saam dat 'n skeptisisme onder Afrikaanse mense bestaan oor ons Wikipedia, veral onder dié wat die taal ken en op goed afkom wat hulle weet verkeerd is (óf name óf taalgebruik). Die meeste mense wat ''Piazza San Marco'' sien, gaan bloot nie weet of dit reg of verkeerd is nie en eerder die naam in 'n meer betroubare bron opsoek. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 21:19, 10 Junie 2019 (UTC) ::::Baie dankie vir die terugvoer. Dit gaan natuurlik nie oor akademiese geleerddoenery en voorskriftelikheid nie, maar om die uitbou van 'n enkeltalige Afrikaanse naslaanbron vir almal. Ek hoop net daar is ook lesers wat die eksklusiewe inhoud hier raaksien - daar is reeds heelwat inligting van hoë gehalte in Afrikaans beskikbaar. Ook is artikels oor baie buitelandse onderwerpe deur bydraers verskaf wat die brontale magtig is. As daar enkele lesers is wat enige vorm van sertifisering deur Italiaanse of Britse departemente van onderwys nodig het voordat hulle Wikipedia-artikels lees net soos enige bydrae in akademiese tydskrifte, stel ek voor dat hulle vir hul eie doseerwerk ook eers Italiaanse ''dottori'' se goedkeuring moet vra… Ons ''Foreign idiots, assholes and chauvinists must fall''-program behels 'n besoek aan die drietalige Vrye Universiteit Bozen/Bolzano waar voornemende studente Engelse onderrig net kan kry as hulle twee ander tale ook magtig is… [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 22:10, 10 Junie 2019 (UTC) == Krieketterme in Afrikaans == Vanaand iets baie interessants op my gunstelingstasie RSG gevind: [https://www.rsgplus.org/sport/krieket-101/ krieketterme in Afrikaans], hoe gepas tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]]! Sal iemand dit vir ons artikels kan verwerk en op Commons oplaai (dis al in Engels en waarskynlik van die Indiese tale beskikbaar)? Dit sal waarskynlik 'n bietjie verander moet word weens die kopiereg, of hoe? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:05, 10 Junie 2019 (UTC) == [[Gerda Steyn]] == Gemeenskap, kan iemand asb help met 'n foto van die dame? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:04, 11 Junie 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het orals gesoek. Ek het baie foto's gevind maar nie een met 'n aanvaarbare lisensie (CC0, CC-BY, of CC-BY-SA) nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:06, 12 Junie 2019 (UTC) ::Sal my effense kontak met die drawwers gebruik om 'n paar fotos te kry, nie net van Gerda nie, maar ook van ander Comradeswenners. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:37, 14 Junie 2019 (UTC) == Krieketspeler == Hallo almal, jammer ek is so stil deesdae. Ek wil graag 'n paar artikels skep oor krieketspelers maar om die inligtinskas te skep is nogals 'n pyn. Sal iemand 'n kwessie hê as ek net 'n databoks gebruik? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:51, 15 Junie 2019 (UTC) : Laat ek vir jou een vertaal. Is daar 'n goeie een op 'n ander Wikipedia wat jy graag hierheen wil oordra? Dalk enwiki? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 09:20, 15 Junie 2019 (UTC) :: [[:en:Sachin Tendulkar|Sachin Tendulkar]] is een wat ek wil skep. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:30, 15 Junie 2019 (UTC) ::: Ek sal deur die loop van die naweek die kassie na afwiki oordra. Jy kan solank aan die inhoud van die artikel begin werk as jy wil. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 10:38, 15 Junie 2019 (UTC) :::: Die kassie is alreeds daar en werk baie goed. Ons hoef dit nie met Engelse paragrawe oor te gooi nie. Ek sal met die artikels kan help, maar ek wil ook die [[Krieketwêreldbeker 2019]] 'n bietjie geniet. Ek sal bly wees as meer mense as net ek aandag aan die lekker sport krieket sal skenk. Kom dis die moeite werd en ons doen iets saam. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:20, 15 Junie 2019 (UTC) ::::: Die eerste, [[Hardik Pandya]], het sy kassie ontvang en lyk nou baie goed. Myns insiens maak artikels oor sportlui net met kassies sin. Soos belowe sal ek kyk wat ek kan doen vir die krieketspelers. Geniet maar die toernooi! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Junie 2019 (UTC) == 2 miljoen wysigings == Hoe gaan ons hierdie mylpaal vier? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 08:52, 17 Junie 2019 (UTC) : Ons is nou op 1 999 004. Minder as 'n duisend om te gaan. "Hoe gaan ons hierdie mylpaal vier?" Ek weet nie. Ek sal maar 'n bier gaan drink en vir almal sê wat wil luister. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:52, 21 Junie 2019 (UTC) :: {{ping|Rooiratel}} Ek is besig om met [[Gebruiker:Discott]] te reël vir 'n geskenkbewys vir die persoon wat die 2 miljoenste wysiging maak. Verdere besonderhede sal volgende week bevestig word. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 11:57, 21 Junie 2019 (UTC) ::: Dames en here, ons 2 mijoenste wysiging: [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Matteo_Salvini&curid=137823&diff=2004783&oldid=2004752] –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 18:38, 23 Junie 2019 (UTC) ::: Ek kan seker nie my eie prys reël nie? Gaan iemand vir my 'n bier koop? –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 18:41, 23 Junie 2019 (UTC) ::::Volgens [[Spesiaal:Diff]] is [[Spesiaal:Diff/2000000|hierdie]] van [[Gebruiker:Voyageur]] ons 2&nbsp;000&nbsp;000. Ek drink alreeds my glasie rooibos. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:45, 23 Junie 2019 (UTC) ::::: Baie interessant. Volgens [[Spesiaal:Statistiek]] het ons vandag om 18:28 UTC (20:28 SAST) 2 miljoen wysigings bereik met [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Matteo_Salvini&curid=137823&diff=2004783&oldid=2004752]. Dalk kan ek en [[Gebruiker:Voyageur]] die prys deel. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 18:48, 23 Junie 2019 (UTC) ::::: {{ping|SpesBona}} [[:m:List_of_Wikipedias#10_000+_articles|hierdie]] bladsy verkondig ook die statistiek op [[Spesiaal:Statistiek]] (word daagliks bygewerk). Ek dink nie [[Spesiaal:Diff]] werk volgens die aantal wysigings nie, slegs volgens wysiging-ID, en ek vermoed nie elke aksie kry 'n wysiging-ID nie. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 18:57, 23 Junie 2019 (UTC) ::::::[[Spesiaal:Diff/1]] beweer, dat ons projek van 18 Oktober 2002 dateer en [[Afrikaans]] dus ons eerste artikel is. Ek dog egter, dat met die [[Afrikaanse Wikipedia]] op 16 November 2001 begin is. Dis 'n bietjie verwarrend. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 23 Junie 2019 (UTC) == Broodkrummels == Ek het vanaand tot my verdriet uitgevind 'n mens moet elke keer onderaan die Broodkrummelssjabloon <nowiki>{{-}}</nowiki> gebruik, anders vang dit snaakse goed aan (gooi groot spasies in, raak van subhofies ontslae, ens.). [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 23:24, 17 Junie 2019 (UTC) :Dis oukei, ek het die sjabloon gefieks. Dit vertoon nou in al die kategorieë reg. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 13:28, 18 Junie 2019 (UTC) ::{{sl|Broodkrummels}} vertoon net bo die Commons reg, sien bv. [[:Kategorie:Voorstede van Kaapstad]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 23 Junie 2019 (UTC) == Artikels nog nie gekonnekteer met Wikidata nie. == Hallo julle, ek dink 'n paar van my nuutgeplaaste artikels (van die naweek af) is nog nie gekonnekteer met Wikidata nie (ek kry gewoonlik kennisgewings wanneer dit gedoen word- Rooiratel is gewoonlik betrokke daarby) Jammer indien ek pla, ek weet julle is ook besig met jul eie dinge en beskik ook nie altyd oor al die tyd nie[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 06:51, 20 Junie 2019 (UTC) :) : Hallo {{ping|Charlielv55}}. Sover ek weet het ek al jou nuwe artikels klaar gekoppel aan wikidata. Om seker te wees dat 'n artikel gekoppel is aan wikidata: kyk aan die linkerkant van die bladsy onder "Gereedskap", as daar 'n item is met die naam, "Wikidata-item", dan is dit gekoppel. Partykeer is die bladsy se ''cache'' (kas?) oud, en dan sal jy dit nie sien nie. Om dit te verfris, voeg <code>?action=purge</code> aan die endie van die bladsy se URL en druk Enter. Aanvaar die vraag, en dit sal outomaties die bladsy verfris. : As dit indien ''nie'' gekoppel is nie, kan jy dit maklik self doen. Aan die linkerkant van die bladsy, onder "Tale", kliek op "Voeg skakels by". 'n Dialoogkassie sal verskyn. In die boonste deel, tik die taal kode (vir Engels is dit enwiki), en in die onderste deel tik in die artikel se naam van daai taal se wiki. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:31, 20 Junie 2019 (UTC) ::Baie dankie vir jou hulp Rooiratel, jy's bevonk! Groete:) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 13:10, 20 Junie 2019 (UTC) :::🙂 👍 - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:38, 21 Junie 2019 (UTC) == Wikidata Bridge: edit Wikidata’s data from Wikipedia infoboxes == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it :)'' Hello all, Many language versions of Wikipedia use the content of [[Wikidata]], the centralized knowledge base, to fill out the content of infoboxes. The data is stored in Wikidata and displayed, partially or completely, in the Wikipedia’s language, on the articles. This feature is used by many template editors, but brought several issues that were raised by communities in various places: not being able to edit the data directly from Wikipedia was one of them. This is the reason why the '''[[mw:Wikidata Bridge|Wikidata Bridge]]''' project started, with the goal of offering a way to Wikipedia editors to edit Wikidata’s data more easily. This will be achieved by an interface, connected to the infobox, that users can access directly from their local wiki. The project is now at an early stage of development. A lot of [[mw:Wikidata_Bridge/Research|user research]] has been done, and will continue to be done through the different phases of the project. The next steps of [[mw:Wikidata_Bridge/Development|development]] will be achieved by the development team working at Wikimedia Deutschland, starting now until the end of 2019. In order to make sure that we’re building a tool that is answering editors’ needs, we’re using agile methods in our development process. We don’t start with a fixed idea of the tool we want to deliver: we will build it together with the editors, based on feedback loops that we will regularly organize. The first version will not necessarily have all of the features you want, but it will keep evolving. Here’s the planned timeline: * From June to August, we will build the setup and technical groundwork. * From September to November 2019, we will develop the first version of the feature and publish a test system so you can try it and give feedback. * Later on, we will test the feature on a few projects, in collaboration with the communities. ** We will first focus on early adopters communities who already implemented a shortcut from their infoboxes to edit Wikidata (for example Russian, Catalan, Basque Wikipedias) ** but we also welcome also communities who [[mw:Wikidata_Bridge/Get_involved|volunteer to be part of the first test round]]. ** Then we will reach some of the big Wikipedias (French, German, English) in order to see if the project scales and to address their potentially different needs. ** Even later, we can consider enabling the feature on all the other projects. In any case, no deployment or big change will be enforced on the projects without talking to the communities first, and helping the template builders to prepare for the changes they will have to do on the infoboxes’ code. If you want to get involved, there are several ways to help: * Read and help translating [[mw:Wikidata_Bridge|the documentation pages]] * Follow the [[mw:Wikidata_Bridge/Updates|updates]] and participate in [[mw:Topic:V1x2lxtu8rgi954a|the first feedback loop]] * Talk about it with your local community More ideas will be added [[mw:Wikidata_Bridge/Get_involved|on this page]] along the way If you have any questions for the development team, feel free to ask them [[mw:Talk:Wikidata_Bridge|on the main talk page]]. You can also ask under this message, but if you expect an answer from me, please make sure to ping me. Thanks for your attention, [[:d:User:Lea Lacroix (WMDE)|Lea Lacroix (WMDE)]] 13:03, 24 Junie 2019 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Lea Lacroix (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lea_Lacroix_(WMDE)/List_Wikipedias&oldid=19168539 --> == Hulp:AS1_errors == Gemeenskap, kan julle asb bietjie help met die AS! foute/ Sien https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Skakels_hierheen/Hulp:AS1_errors&limit=500 Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 25 Junie 2019 (UTC) == James Faulkner vs James Faulkner (akteur) == Hallo daar, sal iemand asb. die oorbodige artikel oor James Faulkner wat ek aan't skryf was kan uitvee? Ek was besig om aan die artikel [[Paul, Apostle of Christ]] te werk en daar was geen skakel na [[James Faulkner]] nie. Het ek maar net daaraan gedink om miskien vir [[James Faulkner (akteur)]] te soek! Jammer vir die ongerief en ekstra moeite veroorsaak daardeur:) Groete[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 13:59, 25 Junie 2019 (UTC) Ekskuus julle, ek het sommer die versmelt sjabloon ingesit, weet nie of dit dan maar reg is so nie? Laat maar weet en baie dankie![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 14:04, 25 Junie 2019 (UTC) : {{ping|Charlielv55}} ek het die artikels versmelt. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 14:14, 25 Junie 2019 (UTC) Baie dankie, waardeer![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 15:02, 25 Junie 2019 (UTC) == Gerda Steyn: interessante statistiek! == Gemeenskap, kyk asb 'n bietjie hierna: https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&range=latest-20&pages=Gerda_Steyn Wat kan ek sê? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:39, 27 Junie 2019 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ons kort meer artikels oor aktuele gebeurtenisse. Ek het onlangs begin om sterfgevalle vanaf enwiki te kopieer. Dit is nogals baie werk. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 20:12, 27 Junie 2019 (UTC) :: Ons is nie 'n koerant nie maar 'n ensiklopedie. Ja, ons kan seker ook aktuele dinge doen maar binne perke. Na 10 jaar het ons nog eers al die Boeregeneraals en senior offisiere van die Tweede Vryheidsoorlog geskep nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:03, 28 Junie 2019 (UTC) ::: Ons hoef nie oor elke nuwe ietsie 'n artikel te hê nie. Watter ou sal al die artikels op datum hou? Ek wonder! Dis alreeds moeilik en vat baie tyd om bestaande artikels op datum te hou. Ons voorbladartikels verouder baie vinnig en dit vat eers baie tyd! Ek praat nie eers van Wêreldspektrum se verouderde inligting nie! Ons span is hoegenaamd nie groot genoeg om elke nuwe ontwikkeling wêreldwyd te monitor nie. Mens kan dit alreeds by nuwe artikels oor politici sien, hulle word nie eens op datum gehou nie. Vir artikels oor sportlui geld natuurlik dieselfde. Myns insiens is hier die oorspronklike outeur in die plig om sy artikels op datum te hou. Ek doen dit vir my artikels en artikels van skrywers, wat nie meer hier betrokke is, ook. Ons moet eerder op kwaliteit pleks van kwantiteit (weereens!) en vermiste skrywers fokus. Dan kan ons hier iets doen. Dis maar net my beskeie mening en doen wat jy moet doen. [[:Kategorie:Bladsye met gebreekte lêerskakels]], [[:Kategorie:Bladsye wat vertaal moet word]] en [[:Kategorie:Gaan taal na]] is propvol, wat van hulle? Ek geniet nou die krieketwedstryd tussen Sri Lanka en Suid-Afrika, ook 'n aktuele gebeurtenis. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:00, 28 Junie 2019 (UTC) :::: Jou Afrikaans vorder regtig mooi. Gratulieren. Is dit Maroela Media of die LAPA-boeke op Google Play wat jou so netjies leer? :::: "Myns insiens is hier die oorspronklike outeur in die plig" > "Myns insiens is ''dit'' (hier) die oorspronklike skrywer ''se'' plig" of "die plig van die oorspronklike skrywer/bydraer..." ''in der Pflicht'' is 'n duidelike Germanisme (wat ek in my swart-en-rooi Croxley-boekietjie gaan opteken vir latere gebruik). :::: "Ek doen dit vir my artikels en artikels van skrywers, wat nie meer hier betrokke is [nie], ook." > Ek hou my nou duidelik op met hareklowery; jy kon bloot die kommas weggelaat het, maar ek sou jou sin so herformuleer: "Ek doen dit met my artikels, maar ook dié van die skrywers wat hier nie meer (so danig) betrokke is nie." [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:07, 28 Junie 2019 (UTC) ::::: Baie dankie, maar ''Gratulieren'' is die meervoud van ''gratuliere'': ''ich gratuliere [dir/euch]'' → ''wir gratulieren [dir/euch]''. ::::: Dis nóg Maroela Media nóg LAPA-boeke wat my met Afrikaans help, dit is veral te danke aan my fokus op net een taalprojek en die gereelde inskakeling van Radio Sonder Grense. As gevolg daarvan is die klank en grammatika van Afrikaans alles behalwe "eksoties", as ek dit só kan stel. Intussen is selfs sommige van die Afrikaanse krieketterme nie meer onbekend nie, al gebruik ons in Duits net Engelse terme. Gereelde taalgebruik is 'n goeie manier om 'n taal onder die knie te kry, dís vir seker! Die doeltreffendste manier is egter om met moedertaalsprekers in die betrokke taal te praat. Daar is waarskynlik minder mense wie se Afrikaans 'n Duitse pleks van 'n Engelse invloed toon. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 28 Junie 2019 (UTC) ::::::Dit wys jou net, 'n mens kan ook verkeerd hoor: https://www.youtube.com/watch?v=aBUIIc2DhHM&t=1005s . Daar spreek Bagheera dit duidelik uit: :::::::Bagheera: "Ist es wahr?" :::::::Mowgli: Hm-hm :::::::Bagheera "Gratuliere!" ::::::En hier dag ek dit is 'n gewone onbuigbare imperatief genaamd "gratulieren!" Soos "voertsek!". [https://www.verbformen.de/konjugation/imperativ/gratulieren.htm Maar nee.] ::::::"my fokus op net een taalprojek" ::::::Ja, ja. Vryf dit in, vryf dit in, my vel is renosterdik. Ek pleit skuldig! Dit kom nou daarvan om tussen die tale deur te hop, dalk omdat ek nie met een werklik tevrede is nie. ::::::OK, so jy het nou Duits ontdek - en jy raak uitgekuier. Wat bly oor? ::::::Afrikaans het net te veel ongeskrewe reëls (en die WAT se woordeskat ruik terloops na plaasgrond en beesstront - want die proffies van destyds was almal van die plaas af en het die plaasterminologie en segswyse net so op papier geskryf): terwyl ek nou heerlik lees aan furry-fiction ('n storie met 'n wolwestertjie), val iets van hierdie roman my op: die Engels wissel oor en weer tussen Oudengels (betwixt) en selfs Iers (hubbub). Elke Franse en Duitse leenwoord word aangewend en omvorm om by die verhaal te pas. Te hel met die leser wat hierdie woorde nie ken nie. Ek is skoon jaloers daarop! ''Maar waag het niet zo'n dier in het Afrikaans wakker te maken.'' Vergeet van "glunder" in jou roman te gebruik. Dit mag eenvoudig nie. En Nederlands mag skynbaar nie by Afrikaans gaan leen nie (en nee, niemand sal Middelnederlandse woorde mag aanwend nie). ::::::As Frans nie eksoties genoeg na my smaak is nie (en al het ek geen pakplek meer vir die stapels boeke wat niemand wil hê nie), is dit soos die Deens onhoorbaar (en 'n deeglike woordeboek onverkrygbaar - die enigste Deens/Nederlands woordeboek kos EUR74,00 en is boonop uit druk). Die Russies is onmoontlik met die onvoorspelbare verbuigings (al kan ek nie genoeg van Маша и Медведь kry nie - daar is 'n varsheid in Russies wat by menig Europese taal ontbreek). ::::::So al wat oorbly is Sweeds en Italiaans en Latyn. ::::::Sweeds het die voordeel dat die klank in vele opsigte nader aan Afrikaans is (vergelyk die [https://www.youtube.com/watch?v=kX3lDlU6LkM Deense oorklanking], met die [https://www.youtube.com/watch?v=cB-POM_9vAM Sweedse oorklanking], met die [https://www.youtube.com/watch?v=l0Nen9oyaHo&list=PLaGhSiDnHZdX7A3ig2oF7Gko85dYL-gDn&index=26&t=0s Noorse oorklanking] ) (en dat die grammatika eenvoudiger is), dat hordes boeke beskikbaar is op Google Play, maar dra die vloek van 'n toontaal en 'n publiek wat oor die algemeen Engels magtig is (hoewel die literatuur in Sweeds oor wolwe aan te beveel is). ::::::Italiaans se fonetiek is 'n engel in die bed (veral wanneer sy na my skouer hap), maar haar duistere woordversmeltings koek so bietjie: Soos "facciamolo". "Kom ons doen dit". fare (doen) + -mo (ons) + -lo (dit). Op die ou einde leer jy woorde soos die twaalfmaaltafel uit jou kop uit. En steeds wonder jy of jy nie beter kon gedoen het met 'n ander taal nie, want om Italiaanse boeke [veral fiksie] op te spoor is onmoontlik. En moenie vergeet dat ek op die Italiaanse Wikipedia steeds ''persona non grata'' is nie... ::::::Met reis wat buitendien buite die kwessie lyk... moet mens werklik omgee oor hierdie tale? ::::::So dan bly jy helaas net met my gestorwe Gothgirl Latyn oor. Probleem: daar is geen moedertaalspreker daarbuite wat jou kan reghelp nie, wat jou maar weer terugdruk na die twaalfmaaltafel. Wat van Quenya? [Nee, niemand gebruik dit nie.] ::::::Dis regtig soos skottelkanale (waarvoor jy buitendien te veel betaal): al was daar ook 7.000 kanale daarbuite, bly daar boggerol op die kassie om te kyk.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 22:48, 28 Junie 2019 (UTC) == Aktuele gebeurtenisse == {{ping|K175}} vir 'n soort "barometer" van aktuele gebeurtenisse kyk na : https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page/Popular. Elke nou en dan skryf of vertaal ek 'n artikel van daai bladsy as daar nie al reeds een bestaan in Afrikaans nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:39, 28 Junie 2019 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} dankie vir die skakel. Sien ook gerus die bladtrekstatistiek vir [[Paul Eilers]]. Hy is gister oorlede: : [[Lêer:Bladtrekke_vir_Paul_Eilers,_29_Junie_2019.png]] : –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 06:13, 29 Junie 2019 (UTC) :: {{ping|Rooiratel}} en vanoggend: :: [[Lêer:Bladtrekke_vir_Paul_Eilers,_30_Junie_2019.png]] : –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 08:07, 30 Junie 2019 (UTC) == Grahamstad: South African School Librarian Conference == Gemeenskap: myself, [[Gebruiker:A3_Baard]] en [[Gebruiker:dagelf]] doen vanmiddag om 14:00 'n aanbieding aan die mense in die konferensie. Soos ons in Afrikaanse sê: gooi 'n klip in die bos... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:44, 1 Julie 2019 (UTC) == Aanstuurbladsy == Ek het pas 'n aanstuurbladsy van "Kakkerlakke" na "Blottodea" geskep. Ek's nie seker of dit korrek gedoen is nie, so as iemand kan seker maak, sal ek dit waardeer [[Gebruiker:A3 Baard|A3 Baard]] ([[Gebruikerbespreking:A3 Baard|kontak]]) 06:33, 2 Julie 2019 (UTC) == Nuwe artikels == Dagsê almal, die volgende onderwerpe wat ek graag wil oplaai is: *Romeinse Ryk (kuns) - mag dit 'n onderwerp op sy eie wees? *Romeine - moet ek aanvul by Romeinse Ryk of dit apart hou? *Rolprent (tegnies) - Daar bestaan reeds 'n artikel genaamd Rolprent, moet ek eerder net die tegniese aspekte wat van toepassing is aanvul? Ek weet my bron is verouderd daarom sal ek die inligting mooi sif. [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] ([[Gebruikerbespreking:Elana Barker|kontak]]) 05:46, 4 Julie 2019 (UTC) :Ek sou die eerste artikel "Romeinse kuns" noem - dit mag wél 'n onderwerp op sy eie wees, net soos Romeinse boukuns. Waaroor handel die artikel "Romeine"? Romeine as etniese groep? Hul leefstyl en tradisies? Dan sou ek voorstel dat ons die onderwerp apart hou. Die tegniese aspekte van rolprentvervaardiging hoort myns nsiens in die hoofartikel - vul dit gerus aan. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 08:41, 4 Julie 2019 (UTC) == Gemorspos-filter == Ek wil 'n bladsy skep oor [[Sci-Hub]] (met Sci-Hub as die titel), maar ek word nie toegelaat nie. As ek dit probeer skep, kry ek die volgende boodskap: "Die bladsy wat u wou stoor is deur die gemorspos-filter geblokkeer. Dit is waarskynlik deur 'n eksterne skakel op ons swartlys veroorsaak. Die volgende teks is wat ons gemorspos-filter geaktiveer het: sci-hub." Kan iemand asseblief help? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:51, 5 Julie 2019 (UTC) : Bylkbaar is dit die skakel na die amptelike webwerf wat geblokkeer word. (sci-hub.tw) Kan iemand die asseblief onblokkeer? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:04, 5 Julie 2019 (UTC) :: {{ping|Rooiratel}} Kon jy al iets hieroor uitvind? Dit lyk nie of enwiki dieselfde swartlys as ons gebruik nie, of dalk is daar 'n manier om die swartlys te omseil? –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:10, 12 Julie 2019 (UTC) ::: {{ping|K175}} Ek het hierdie bladsy gevind: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Spam_blacklist, wat lei tot https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Spam-blacklist en https://meta.wikimedia.org/wiki/Spam_blacklist. Maar ek kan nie die een vind wat die Afrikaanse wiki gebruik nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 01:24, 14 Julie 2019 (UTC) :::: {{ping|Rooiratel}} Alle Wikipedias gebruik [[:m:Spam_blacklist]]. Die plaaslike [[:en:MediaWiki:Spam-blacklist]] en [[MediaWiki:Spam-blacklist]] is aanvullend tot Meta se lys. Ek het nou die witlys vanaf [[:en:MediaWiki:Spam-whitelist]] gekopieer na [[MediaWiki:Spam-whitelist]]. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 05:19, 14 Julie 2019 (UTC) ::::: Dankie K175, ek het dit nie mooi gelees nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:25, 14 Julie 2019 (UTC) == Verwysingsjablone == Sê maar net, ons verwysingsjablone is nog nie eenvormig nie, en kan nie vanaf die wysigingboks gekies word soos die nuttige vier keuses wat op Engelse wikipedia beskikbaar is nie. Self het ek geen idee hoe om dit te doen nie, maar totdat dit gedoen is gaan dit 'n baie groter schlep wees om bydraes in Afrikaans te maak as in Engels. Ek moet nou elke keer die sjabloon op Engels gaan haal en dit hier inplak, en by aanwending van die joernaal-sjabloon sien ek nie eers die outeurs se name nie. Een of ander programmeringsnerd moet dit tog vir ons regkry. Ons het darem al groter struikelblokke hier oorwin as dié een. Ook ander verbeterings aan die wysigingsboks sal welkom wees sodra ons 'n programmeerder het wat weet hoe om dit te doen. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:05, 11 Julie 2019 (UTC) :Die ikoon wat lyk soos 'n legkaart-stukkie is deels bruikbaar. Maar kies "cite book", en dit gee geen parameters nie, maar slegs: "No parameters could be determined for this template due to absence of TemplateData documentation. You may insert the template without parameters," wat my min help. Kies "cite journal", en dit gee wel 'n keuse van parameters, maar die resultaat is steeds 'n verwysing sonder outeurs. Ek stel voor dat ons wat hierdie wysigingsboks betref voor die ander wikipedias moet wees, eerder as ver agter, en daar is nog ander voorstelle nadat ons bg. afgehandel het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 19:24, 11 Julie 2019 (UTC) :: {{ping|JMK}} dankie dat jy bogenoemde probleme in verband met die invoeg van verwysings op die Afrikaanse Wikipedia uitgelig het. Ek bou tans verwysings handmatig in, wat baie tyd-intensief is. Ek kan dink dat dit vir nuwelinge nóg moeiliker is. Ek sal in die nabye toekoms hierna begin kyk. Dalk kan [[Gebruiker:Rooiratel]] ook help. Hy het al in die verlede met tegniese goed uitgehelp. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:06, 12 Julie 2019 (UTC) ::: {{ping|JMK}} die betrokke skrip is [[:en:MediaWiki:RefToolbar.js]]. Om dit na afwiki oor te dra, kort ons 'n [[Wikipediabespreking:Administrateur#Koppelvlakadministrateur:_Gebruiker:K175|koppelvlakadministrateur]]. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 21:29, 13 Julie 2019 (UTC) :::: {{ping|JMK}} Ek het die TemplateData vir {{ss|cite web}} vanaf enwiki na [[Sjabloon:Cite web/doc]] oorgedra. Die TemplateData word gebruik wanneer op die legkaart geklik word om 'n sjabloon in te voeg. Dit werk nog nie as ek dit toets nie, maar volgens [[:en:Wikipedia:TemplateData/Tutorial#Limitations and questions]] kan dit 'n tydjie duur voor TemplateData deur die visuele redigeerder opgetel word, so kom ons hou dit dop. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 16:33, 14 Julie 2019 (UTC) :::::Sal dophou dankie! [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 08:54, 19 Julie 2019 (UTC) == [[Varkgriep]] == *Hierdie bladsy is [https://tools.wmflabs.org/topviews/?project=af.wikipedia.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= nommer twee]. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 23:36, 12 Julie 2019 (UTC) **En dit is groot twak [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 01:13, 16 Julie 2019 (UTC) Jy bedoel daar is nog ruimte vir verbetering? ;) [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 06:27, 16 Julie 2019 (UTC) :En daar is 'n gemiddelde aantal bladtrekke van 157 per dag van mense wat hierdie antireklame kom bekyk. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 17:34, 16 Julie 2019 (UTC) == Is Goodreads.com 'n geldige bron? == Lectori Salutem Ek het 'n vraag. Kyk, in die meeste gevalle, wanneer 'n mens 'n Wiki-artikel oor fiksie skryf, probeer mens waar moontlik gesaghebbende bronne gebruik. Dit is nou van Literatuurtydskrifte tot resensies wat in koerante verskyn, tot by Prof. Dr. Joan Hambidge se woernaal. Gedrukte boeke word steeds, na al die jare, die hoogste geag, afhangend nou van die inhoud. Wat mens dikwels 'n probleem mee het is die onderhoude. Indien die skrywers self hul eie platforms het waar hulle jou vrae met hul antwoorde publiseer, het mens nie veel probleme nie. Ek dink nou in die hardloop weer aan [[Joan Hambidge]] wat haar eie woernaal het, terwyl [[Dan Roodt]] weer vir PRAAG het. Baie keer lees 'n mens 'n boek jare na die uitgeedatum. Die outeur leef nog (soms op genade) en as jy nie vandag nog 'n vraag vra nie, gaan jy nooit weer die geleentheid kry nie. Maar nou het jy sekere skrywers wat nie so gelukkig is om hul eie platform te hê nie. En die enigste plek waar jy wel 'n openbare vraag kan stel is op Goodreads se "Author"-blaaie. Ek dink almal weet nou al van Waldimar Pelser se [https://www.goodreads.com/user/show/23089874-waldimar-pelser Goodreads-blad]. of... [https://www.goodreads.com/author/show/1077326.J_K_Rowling J.K. Rowling] s'n of [https://www.goodreads.com/author/show/16711167.Jako_Malan 'n Voorbeeld van 'n Furry-lit-skrywer] s'n. Daar is 'n vakkie waar daar staan "Ask me a question", waarna die vraag en die antwoord verskyn. Nou is dit vir my moeilik, want die gehalte vrae gaan wissel. Die medium is na my mening baie informeel, en tog - wat my betref is die vrae en antwoorde van veel meer waarde as die platform. Die boodskap is immers belangriker as die A-graad-papirus, dan nie? Party gaan nou oppervlakkige vrae vra, byvoorbeeld: * Can you tell us a two-sentence horror story? * What’s your advice for aspiring writers? [https://help.goodreads.com/s/article/Ask-the-Author-What-are-some-best-practices-for-using-this-1553870943852 Vir die skrywers word die volgende raad gegee]: {{cquote| Set Expectations. Edit your message to readers to set expectations. Once the Ask the Author tool is activated, you can edit this message to let people know how many and what kinds of questions you'll be answering. For example, "I'll answer one question a week!" or "Ask away, and I’ll do my best to answer when I can!" are some examples. The default is "Ask [author name] a question." Tell your fans you're answering questions. Use your Goodreads blog, a status update, or other social media channels to let readers know they can ask you a question on your author profile page. Answer interesting questions, and provide interesting answers. Give thoughtful responses to readers' questions. Readers will be more likely share your answer if it conveys new or insightful information. There's no advantage to brevity. Give yourself a break. Even if you only answer one question a day, you'll delight your readers. Answering too many questions in one sitting will overload the newsfeed of your followers. Set a schedule to review and answer questions. We recommend answering 2-5 questions per day. It's ok to skip questions you don't want to answer. Questions are visible only to you until you share your answer. The person who asks the question will be notified via email if you answer and your response will go into the newsfeed of your followers. }} Asook: {{cquote| Goodreads Q&A is for asking and answering questions about books. You can ask other readers questions about a specific book or you can ask an author a question about his or her work. All Reader Q&A questions are public while Ask the Author questions are visible only to the author until the author decides to answer them. What should I ask or answer? In general, you should ask any question that you feel will help further your understanding or appreciation of a book or your connection with an author. Here are some examples of questions we hope you’ll ask: * Questions about the characters in the book: “What do you think Eric was thinking when he insulted Todd in Chapter 4?” * Questions about the ideas in the book: “What assumptions does the section on organic farming make?” * Questions about the author’s background: “Have you traveled to all of the countries you write about?” * Questions about the author’s writing style: “There are passages in this book that remind me of Zadie Smith; has she been an influence on your writing?” * Questions about the content of the book: “Is Gone Girl appropriate for a precocious 13 year-old?” What shouldn’t I ask or answer? While we encourage a broad range of topics and styles of Q&A, posting certain types of content may result in your question or answer being removed. Do not post: * Questions or answers that abuse, denigrate, antagonize, or threaten readers or authors. * Spam or any kind of self-promotional content. * Questions or answers that are irrelevant to the book or author. * Questions and answers that use copyrighted material (with the exception of brief quotations from the book) without permission. * Repeated posts that make the same point unnecessarily. * Questions or answers that promote illegal or harmful activity. And here are a couple of disclaimers: * Goodreads reserves the right to remove a question or answer at any time for any reason. It is at our sole discretion and no one else’s that we decide when content is against our guidelines. * The questions and answers posted on Goodreads are individual and subjective opinions. The opinions expressed in questions and answers are those of Goodreads members and not of Goodreads, Inc. We do not endorse any of the opinions expressed by our members. }} Ander sal weer grondige, diepgaande vrae rakende die agtergrond van 'n spesifieke roman hê, die oplaag, die verkope, die karakterisering, die onderliggende filosofie, die skrywer se indrukke en uitdagings, hoe lank dit geduur het om die boek te skryf - sulke vrae sou voorheen in boekvorm uitgegee moes word en nooit weer 'n herdruk sien nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 13:59, 17 Julie 2019 (UTC) :Goodreads.com is in besit van Amazon.com, Inc. - 'n onderneming wat danksy sy skaaleffek (''economies of scale'') in staat is om 'n groot oop platform aan te bied waar skrywers en digters hul werke kan publiseer. Hulle kry 'n kans op die mark sonder oorbodige middelmanne soos uitgewerye. Amazon.com se hoofaandeelhouer, hoof uitvoerende beampte en stigter het reeds in die verlede te kenne gegee dat hy ten gunste van vrye openbare meningsvorming is. Negatiewe resensies van produkte wat op Amazon se webtuistes verkoop word, word nie verwyder nie. Ek is ook tevrede met Amazon.com se rol as uitgewer van gedrukte vakliteratuur. Ek het dus geen probleem met goodreads.com as bron nie. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 16:49, 17 Julie 2019 (UTC) == Wikiwoordeboek == *Wikiwoordeboek kry duidelik meer [https://tools.wmflabs.org/siteviews/?platform=all-access&source=pageviews&agent=user&range=all-time&sites=af.wiktionary.org|af.wikipedia.org bladtrekke]. (Logaritmies wys dit beter) *Van die woorde wys 'n [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=af.wiktionary.org&platform=all-access&agent=user&range=all-time&pages=sinoniem|betekenis 'skoolpatroon'] [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 22:58, 21 Julie 2019 (UTC) == [[Willem Mengelberg]] en [[Rudolf Kempe]]== Hallo julle, sal iemand asb. die bostaande en bestaande artikel uitvee, ek het dit probeer skep met Wiki se vertaalfunksie maar dit het egter nie goed afgeloop nie om die minste te sê! (van Nederlands na Afrikaans, maar interessant genoeg gee dit 'n groter gesukkel af as van Engels na Afrikaans. Moet my nie vra waarom nie - die twee tale is dan so eenders - maar helaas, dis 'n hengse gesukkel!) Ek sal dan weer 'n BEHOORLIKE en ordentlike artikel skep. (een wat Afrikaans gestand doen) Baie dankie- ek waardeer opreg. Groete[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 18:27, 22 Julie 2019 (UTC) Naandsê julle, ek sal môre 'n aanvang neem met die vertaling van die bg. twee artikels. Ek plaas hulle solank in hulle onvertaalde weergawes op die Afrikaanse Wikipedia (Ek vertaal tans, en werk, op artikels oor dirigente van klassieke musiek) want my rekenaar by die werk doen soms iets vreemd (Hy herlaai die programme of iets dergeliks) en dan is al my werk en data verlore - dus laai ek die artikels solank in hul huidige, onvertaalde vorm om later ontspanne daaraan te vertaal. Baie dankie, wou maar net laat weet indien enigiemand gewonder het.[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:50, 23 Julie 2019 (UTC) == ''Two-nation theory'' == Hier kry redigeerders die geleentheid om behoorlik navorsing te doen oor die betrokke onderwerp. Ek stel voor dat Britse, Amerikaanse en Italiaanse akademici en ander deskundiges deur die Wikimedia-stigting van 'n "rooi knoppie" voorsien word waarmee hulle bewerking van enige Wikimedia-projek kan stopsit sodra minimum-standaarde nie meer nagekom word nie. [Uit die artikel [[Rohingia]]]: ''Hul kroonkolonie Brits-Indie is egter deur die Britte selfs [sic] in twee verdeel, na aanleiding van die Mountbattenplan wat deur [[Louis Mountbatten, 1ste graaf Mountbatten van Birma|Louis Mountbatten]] in 1947 uitgevaardig en deur beide die Moslemliga onder leiding van [[Muhammad Ali Jinnah]] en die [[Indian National Congress]] aanvaar is. [[Mahatma Gandhi]] was gekant teen die [[Verdeling van Indië]] en het altyd vir 'n vreedsame samelewing tussen Hindoes en Moslems gepleit. Hy is in 1948 deur 'n ekstremistiese Hindoe om die lewe gebring''. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 09:44, 23 Julie 2019 (UTC) == Editing News #1—July 2019 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] <big>'''Did you know?'''</big> <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? Every article has a pencil icon at the top. Tap on the pencil icon [[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|frameless|16x16px]] to start editing. '''<big>Edit Cards</big>''' [[File:EditCards-v.20.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] This is what the new '''Edit Cards for editing links''' in the mobile visual editor look like. You can try the prototype here: '''[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].''' </div></div> Welcome back to the [[mw:Editing|Editing]] newsletter. Since [[m:VisualEditor/Newsletter/2018/October|the last newsletter]], the team has released two new features for the [[mw:VisualEditor on mobile|mobile visual editor]] and has started developing three more. All of this work is part of the team's goal to [[m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2018-2019/Audiences#Outcome 3: Mobile Contribution|make editing on mobile web simpler]]. Before talking about the team's recent releases, we have a question for you: <strong>Are you willing to try a new way to add and change links?</strong> If you are interested, we would value your input! You can try this new link tool in the mobile visual editor on a separate wiki. <em>Follow these instructions and share your experience:</em> <strong>[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].</strong> === Recent releases === The mobile visual editor is a simpler editing tool, for smartphones and tablets using the [[mw:Reading/Web/Mobile#About|mobile site]]. The Editing team recently launched two new features to improve the mobile visual editor: # [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing|Section editing]] #* The purpose is to help contributors focus on their edits. #* The team studied this with an A/B test. [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing#16 June 2019|This test showed]] that contributors who could use section editing were '''1% more likely to publish''' the edits they started than people with only full-page editing. # [[mw:VisualEditor on mobile#March 1, 2019|Loading overlay]] #* The purpose is to smooth the transition between reading and editing. Section editing and the new loading overlay are '''now available to everyone''' using the mobile visual editor. === New and active projects === This is a list of our most active projects. [[mw:Help:Watching pages|Watch]] these pages to learn about project updates and to share your input on new designs, prototypes and research findings. *[[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit cards]]: This is a clearer way to add and edit links, citations, images, templates, etc. in articles. You can try this feature now. <em>Go here to see how:</em> [[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 <em>Try Edit Cards</em>]]. *[[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Mobile toolbar refresh]]: This project will learn if contributors are more successful when the editing tools are easier to recognize. *[[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|Mobile visual editor availability]]: This A/B test asks: ''Are newer contributors more successful if they use the mobile visual editor?'' We are collaborating with [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default#26 June 2019 %E2%80%93 Participating wikis and test start date|20 Wikipedias]] to answer this question. *[[mw:VisualEditor on mobile/Usability improvements|Usability improvements]]: This project will make the mobile visual editor easier to use. The goal is to let contributors stay focused on editing and to feel more confident in the editing tools. === Looking ahead === * '''Wikimania:''' Several members of the Editing Team will be attending [[wmania:|Wikimania]] in August 2019. They will lead a session about mobile editing in the [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|Community Growth space]]. Talk to the team about how editing can be improved. * '''Talk Pages:''' In the coming months, the Editing Team will begin [[mw:Talk pages consultation 2019|improving talk pages]] and communication on the wikis. === Learning more === The [[mw:VisualEditor on mobile|VisualEditor on mobile]] is a good place to learn more about the projects we are working on. The team wants to talk with you about anything related to editing. If you have something to say or ask, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:user_talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:user_talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 18:32, 23 Julie 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=19175117 --> == [[Numeriese en meetkundige patrone]] == Gemeenskap, bogenoemde voldoen myns insiens nie aan die standaard van 'n artikel nie. Dit 'n wiskunde les, niks anders nie. Verder is dit in die eerste persoon geskryf; ek het al vele male die skryfster versoek om nie in die eerste persoon te skryf nie, sonder sukses. Sy is ook in diens van Maroela Media. Dit hoort iewers in Wiki-junior, miskien Mieliestronk. Wat gaan ons doen? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:44, 24 Julie 2019 (UTC) :Dalk herskryf ons die artikelteks, gee 'n kort ensiklopediese beskrywing van die onderwerp en skuif die praktiese wiskundeles na die besprekingbladsy? [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 08:51, 24 Julie 2019 (UTC) :: Praktiese lesse kan ook by Wikibooks gehuisves word. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 09:04, 24 Julie 2019 (UTC) ::: Het dit redelik herskryf om dit effens minder soos 'n les te maak, en te wys waar dit by ander wiskundige onderwerpe inskakel. Het dit ook onder "kategorie:Elementêre wiskunde" geplaas, waar ek dink dit goed inpas. Sal nog 'n paar prentjies byvoeg om te wys wat "meetkundige patrone" in hierdie geval beteken. Hierdie begrippe is terloops nie tot SA-leerplanne beperk nie, maar ek sien dat commons sover niks het om dit te illustreer nie. Mens kan nie eintlik die "les" hier uithaal sonder om die hele artikel te laat skipbreuk ly nie. Wanneer dit handel oor werklik elementêre wiskunde, dink ek dat hierdie aanbiedingsvorm aanvaarbaar is. Die Afrikaanse Kinderensiklopedie (en ander) van destyds sou sou sodanige artikels ingesluit het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 23:32, 28 Julie 2019 (UTC) == Wikipediasimposium == Gemeenskap, ek het vandag 'n simposium bygewoon saam met Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, VIVA, ATKV en nog 'n paar ander organisasies. Sodra ek die volledige presensielys het sal ek 'n verslag skryf. Dit was 'n interessante dag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:34, 29 Julie 2019 (UTC) : Die volgende organisasies was teenwoordig: * Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenkap en Kuns (SAAWK) * Maroela Media * Suid-Afrikaanse Vertalersinstituut (SAVI) * Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging (ATKV) * Afrikaanse Taalraad (ATR) * South African Centre for Digital Language Resources (SADiLaR) * Virtuele Instituut vir Afrikaans (ViVA) Prof Laurette Pretorius het die vergadering gelei. Sy het een ding duidelik uitgewys: die aantal eenlyn-artikels wat sedert Augustus 2018 geskep is en volgens haar weinige waarde tot die Wikipedia toegevoeg het gemeet aan die Wikipedia doelwitte en standaarde. Sy is reg...ek het wel haar daarop gewys dat ons dit deels gedoen het in 'n poging om die Wiki te groei; indien die saadjie bestaan is dit makliker om dit verder te groei deur nuwe gebruikers. Prof Annemarie Beukes (Voorsitter SAAWK) het baie vrae gevra oor vertalingsprogramme. Prof Pretorius het onmiddelik daarop gewys dat die Engelse Wikipedia '''masjien''' vertalings verbied het. Dié feit is bevestig deur raad van WikimediaZA, waarop ek as 'n lid dien. Prof Gerhard van Huyssteen het daarop gewys dat hy beïndruk is met Google Translate. Ek, as Wiki-gebruiker, was effektief almal hierbo se kliënt. Ek het hulle op vier dinge gewys: * dat ons te min inhoud skep (te min aktiewe gebruikers) * soos die Wiki groei word die instandhouding (logistiek) verantwoordelikheid groter (bv. ATKV pryswenners moet opdateer word, Comrades-wenners, verandering van taksonomie ens. en die lys is lank) * ons sukkel met tegniese vertalings (terminologie) en dit is hier waar bogenoemde organisasies 'n ontsettende belangrike en groot taak het. Ek het die verteenwoordigers gevra om vir my: ''depleted uranium tipped armourpiercing shells'' te vertaal. Hulle het die boodskap verstaan... * ons is die laaste geslag wat hierdie dinge kan omdraai... Gerhard het 'n model op die spreekwoordelike tafel gesit oor die rol wat al die verteenwoordigers speel om te verseker dat enige navraag vanaf Wiki outomaties na hulle verwys word, die proses wat dit sal volg en hoe dit werk. Wikiwoordeboek speel 'n integrale rol hier. Ek kan met trots sê dat Gerhard en [[Gebruiker:Naudefj]] reeds werk aan 'n oplossing om VIVA se woordedatabasis outomaties oor te dra na Wikiwoordeboek! Dankie Frank! Ons gaan net die model verwoord alvorens ek dit beskikbaar gaan stel. Ek het baie vrae beantwoord, hopenlik korrek! Vir my is die dag 'n sukses, ek kon 'n bewusmaking skep oor die rol van Wikipedia en hoe belangik die organisasies teenwoording se samewerking is. Ek het ook vir Prof [[J.E.H. Grobler]] ontmoet, hy het opleiding versoek.... Ek gaan hom help. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:03, 30 Julie 2019 (UTC) : Ek dink prof. Pretorius is ietwat omgekrap dat haar voorspelling dat 100&nbsp;000 artikels teen 2025 "nouliks haalbaar is"[http://www.scielo.org.za/pdf/tvg/v56n2-1/07.pdf] deur ons arbeid verkeerd bewys word. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 06:54, 30 Julie 2019 (UTC) :: Die realiteit is dat alhoewel ons gegroei het met 30&nbsp;000 artikels die afgelope jaar die kwaliteit bevraagteken kan word. Is artikels wat uit een lyn bestaan, groei? Is saadjies groei? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:04, 30 Julie 2019 (UTC) ::: {{ping|Oesjaar}} dit is 'n vraag wat julle by seminare kan bepeins. My oortuiging is dat die vergroting van die oppervlak van lemmas by die Afrikaanse Wikipedia meer betrokkenheid uitlok deels omdat die skep van artikels moeiliker is as die wysiging daarvan. Die onbetwisbare feit is dat ons elke dag meer artikels, wysigings en bydraers het as die vorige dag. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:15, 30 Julie 2019 (UTC) ::Gemeenskap, na aanleiding van julle reaksie het ek agter gekom ek het die woord '''masjien''' uit my verslag gelaat het! Ek mag 'n Senior oomblik pleit! Ek vra omverskoning! Sien https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Translation#Avoid_machine_translations Kom ons probeer weer! Ek het probeer om dit vanaf my foon reg te stel, dik vinger sindroom.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:25, 1 Augustus 2019 (UTC) Maar ek stem beslis saam Oesjaar, uit ondervinding kan ek regtig sê dat masjien-vertalings byna niks werd is nie, wat maar net my beskeie mening is. Dit is meer 'n gesukkel en regmaak as iets anders, die vertalingsmeganisme hou bv. herhaaldelik aan om "zijn" as "wees" te vertaal terwyl dit nie altyd (in die meerderheid v/d gevalle) die betekenis is waarin die woord in Nederlands gebruik is nie, maar eerder "zijn" = "sy". Geen wonder Wikipedia het masjienvertalings verbied nie! Dankie vir al jou moeite en opofferings. Groete :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 06:15, 1 Augustus 2019 (UTC) :::Vertaling van '''''depleted uranium tipped armourpiercing shells''''': :::'n Byna sintetiese Engelse woordkonstruksie wat té kompleks is vir regstreekse vertaling en derhalwe maklik analities omskryf kan word as "pantsergranaat waarvan die spits met uitgeputte uraan bedek is". [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 11:23, 7 Augustus 2019 (UTC) :: Dankie Voya! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:47, 7 Augustus 2019 (UTC) == AS1 Errors == [[Gebruiker:K175]], daar is tans 713 artikels met 'n ''AS1 Error'' https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Hulp:AS1_errors. Dit is 300 meer as laasmaand. Die meeste, na my my mening, het ontstaan nadat jy verandernge aan sjablone aangebring het. Kan jy asb help om die foute reg te stel? Party van die foute is bo my vuurmaakplek. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:13, 30 Julie 2019 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ek sal hierna kyk. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:15, 30 Julie 2019 (UTC) == Werk op ons inheemse tale-wiki's == Hallo almal, ek het bietjie tyd afgekry by my hospitaalwerkplek, dus probeer ek effens opvang op die Tswana, Zoeloe en Xhosa-wiki's. Ek "vertaal" S.A. plekartikels uit Engels in 'n poging om bg. wiki's <u>uit die sloot te help!!</u>, wat betref hul aantal bestaande artikels. Ongelukkig beteken dit dat ek baie eenlyners daar skep (ek is nie juis Zoeloe en Xhosa magtig nie), alhoewel ek sover moontlik ook die inligtingskassies oordra. Daar is 'n erge probleem met die sjablone daar: {{sl|Infobox settlement}} en {{sl|Infobox South African town}} wil nie als mooi vertaal van die (en:) bron af nie! Miskien kan {{ping|gebruiker:K175}} my help om dit reg te stel? Dankie ook aan {{ping|gebruiker:Oesjaar}} vir jou waardevolle insette by die Wikipediasimposium op 29 Julie. Voorwaarts! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 07:52, 30 Julie 2019 (UTC) : {{ping|Aliwal2012}} ek sal 'n bietjie gaan loer. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 08:18, 30 Julie 2019 (UTC) :: Dankie Adriaan, probleem is by [[:zu:Template:Infobox_settlement]] asook [[:xh:Template:Infobox_settlement]]. Voorbeelde: [[:zu:Vosloorus]] en [[:xh:Wattville]]. Tx, Gert 09:08, 30 Julie 2019 (UTC) :::Ek het laat gisternag(!) 'n metode gevind om vertoonfoute uit te werk, altans op Zoeloe-wiki. Die Xhosa-een gee nog swak resultate! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 10:44, 31 Julie 2019 (UTC) == Administrateur == Gemeenskap, [[Gebruiker:Burgert Behr]] het myns insiens genoeg ondersteuning gekry (100%) om as 'n Admin aangestel te word. Hoe word sy status verander? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:12, 31 Julie 2019 (UTC) : Baie geluk aan Burgert Behr, wat pas as administrateur aangestel is. Groete. [[Gebruiker:Naudefj|Frank]] ([[Gebruikerbespreking:Naudefj|kontak]]) 06:30, 31 Julie 2019 (UTC) ::Welkom by "ons". [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:07, 31 Julie 2019 (UTC) :::Dankie, almal! [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:31, 31 Julie 2019 (UTC) == Interessante vertaling... == Aan ons vertaalguru's: ek het toevallig hierdie raakgeloop op die Engelse Wiki: https://en.wikipedia.org/wiki/Abraham_Josias_Cloëté Dit sal goed wees indien iemand dit wil vertaal. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:23, 31 Julie 2019 (UTC) == [[Rohingia]] en [[Oeigoere]] == Albei artikels het verlede week prentbeskrywings bygekry, waarin duidelik die politieke/godsdienstige siening van die skrywer tussen die lyne te siene is. Die prent van Rohingia-vroue wat "maklik van ander Mianmarese volke" onderskei kan word is alles behalwe ensiklopedies en hoegenaamd nie neutraal nie; ek beskou dit net as neerhalend. Myns insiens is so iets onaanvaarbaar op Wikipedia. Dink maar net ons sou 'n vergelykbare prent wat wys hoe "maklik [[Kaapse Maleiers]] van ander Suid-Afrikaners" onderskei kan word hier hê. In die artikel [[Oeigoere]] beskryf 'n ander prent inwoners van westerse lande as 'n "oningeligte publiek" wat 'n "romantiese voorstellings van 'n onderdrukte volk en kultuur koester". Oeigoere was verder in "ewigdurende agterlikheid deur 'n argaïese godsdiens" gevange, maar word nou danksy die "ateïstiese Chinese samelewing van hierdie opium" [sic!] bevry. Dis alles behalwe neutraal of op ensiklopediese standaard. Ek lees net die siening van 'n skrywer, wat alle skuld aan die Oeigoere self toeskryf. Waarskynlik moet hulle eerder gelukkig wees dat die "agterlike" moskees nou afgebreek word en hulle van hul "argaïese Islam ontneem word". Ek lees net: "Dis die volk se eie skuld en hulle verdien dit nie anders nie." Ek dra dit weer na Suid-Afrika oor: "Dele van die oningeligte publiek in die weste koester romantiese voorstellings van 'n onderdrukte volk en kultuur. Kaapse Maleiers was nogtans gevange in 'n hopelose feodale stelsel waarin ewigdurende agterlikheid deur 'n argaïese godsdiens verseker is. Die integrasie in die moderne Suid-Afrikaanse samelewing onder Apartheid het mense van hierdie opium bevry." Oeigoerse vroue het as "Sigbare minderhede met slegte sig" waarskynlik dieselfde loot en "kan maklik van ander inwoners van die Volksrepubliek China onderskei word". Ek weet hoekom die bakleiery in albei artikels ontstaan het: Ek het onder [[Bespreking:Genesis]] en [[Bespreking:Londen]] my mening gelig en met sterk ironie gepeper; ek wou eintlik net na [[WP:FORUM]] verwys, wat so iets nie toelaat nie. Waarskynlik was dit te veel speserye vir mense met 'n ander mening, jammer! Vervolgens het ek na beide Rohingia en Oeigoere verwys wat in hul tuiste swaar kry. Hulle is nou met prentbeskrywings onder minimum-standaarde toegedien. Ek herinner maar net aan [[Arabiese Afrikaans]] en [[Kaapse Maleiers]], omdat die teiken duidelik is. As gevolg van die [[Geskiedenis van Afrikaans]] kan ek so iets nie toelaat nie. Sonder mense met verskillende gelowe en agtergronde sal dié taal heelwat anders lyk. Dis 'n feit soos 'n koei. Ek gaan hierdie prente nou verwyder, sonder om my mening in te sit. Aansluitend wil ek soortgelyks nie meer in enige artikel hier lees nie, andersins [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017#Engelse Wikipedia se Sciëntologie-onsin|'''is dit my laaste dag hier''']]. Ek skryf vir Suid(er)-Afrika en ondersteun Afrikaanssprekendes van Duitsland af, onafhanklik van hul etniese herkoms, agtergrond, godsdiens of seksuele oriëntasie, maar ek hoef hier nie te skryf nie. Die skrywer van bogenoemde blatante nonsens kan nou kies: Ons werk net soos die verlede elf jaar saam en skryf neutrale artikels of die Afrikaanse Wikipedia moet met eensydige sieninge leef en die leser hoef nie meer 'n eie mening te kies nie, want dit staan al hier. Skryf ons nou neutrale artikels en weerhou onsself, om ons eie siening in artikels in te sit of mag enige skrywer ander volke met neerhalende woorde toegooi soos hy wil? Ek wil graag die komende [[Rugbywêreldbeker 2019]] saam met al die verlede toernooie net soos die [[Krieketwêreldbeker 2019]] hersien en uitbrei; ek sien verskriklik uit daarna! Verder sal ek soos gewoon al die lande en ander sporttoernooie gereeld hersien en van nuwe inligting voorsien. Dit geld veral vir die [[Olimpiese Somerspele 2020]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022]]. Ja, ek weet waar laasgenoemde beslis word en ek is glad nie tevrede daarmee nie. Verder het ek 'n nuwe 60 artikels gedurende Augustus in die pyplyn wat ek graag hier wil laai om sodoende my mylpaal van 1500 artikels te bereik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:00, 31 Julie 2019 (UTC) :LOL! Nurse! Die nuus, wat deur Duitse TV-kanale en ander media versprei word, kwalifiseer nouliks as neutraal. Dieselfde geld vir anti-Chinese en anti-Boeddhistiese propaganda. ''Srebrenica, Apartheid...'' ''So eine dümmliche Stimmungsmache hat in einem enzyklopädischen Artikel nichts zu suchen. Der ganze Artikel war einseitig pro-islamistisch. Was soll dann noch das Gesabber mit Kapmalaien. Was hat das mit den Verhältnissen in Xinjiang zu tun? Die Werte des lieben Nelson Mandela... Und welches Land hat dem Dalai Lama ein Visum verweigert - Myanmar oder Südafrika?'' Die "maklike herkenbaarheids"-onsin was jou eie bydrae tot die artikel. Ag nee, jy was altyd die laaste hoop vir Afrikaans en Suid-Afrika. Jy tree af soos 'n tragiese held, met 'n laaste boodskap vir jou aanhangers… (Someone get me a hanky, he's killed Afrikaans...) [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 18:53, 31 Julie 2019 (UTC) == [[Battle of Vittorio Veneto]] == Goeiemiddag, sal iemand asseblief die artikel [[Battle of Vittorio Veneto]] wat deur gebruiker [[‎HectorMowsMyLawn]] geskep is kan verander na [[Slag van Vittorio Veneto]]. Ek het ook reeds 'n paar foute daarop reggemaak. Baie dankie! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:53, 1 Augustus 2019 (UTC) :{{uitgevoer}} deur Voyageur om 20:21, 1 Augustus 2019 == Opspoor van bome ter nagedagtenis van my groot-grootouers == Is daar iemand in die gemeente wat my dalk kan help met die opspoor van die bome ter nagedagtenis aan my groot-grootouers Margaretha Johanna (nee Cilliers) x Nicholaas Gerhardus Johannes Venter? My grootgrootoupa se naam is op die suil ter ere van die ABO voor by die kerk aangebring as Veldkornet NGJ Venter. Dit lyk vir my op google earth asof die bome naby 'n groot vark- of hoenderplaas is. Kan iemand my dalk help met die plaas se naam en wie die eienaar is sodat ek toestemming kan bekom. My grootouers is in 1917 in julle gemeente getroud en my ma (1923) en al haar broers en susters ook daar gedoop. Groete, Charline Wentzel (charline.wentzel@gmail.com) == Stemming gevra: Herbenoem "Eliza Meiring" na "Heks van Hexrivier"? == Heil die deurlugtige leser Diegene wat die Onlangse Wysigings dophou, is wel bewus waarmee ek die 6de Augustus besig was. Uit empiriese bewyse van Pieter W. Grobbelaar se kant af (1991), weet ons Eliza Meiring het nooit bestaan nie. Ek vind dit dus onsinnig om aan 'n spooknaam vas te kleef wat nooit eens bestaan het nie. Wie stem ons moet die artikel eerder '''Heks van Hexrivier''' noem? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:04, 6 Augustus 2019 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:04, 6 Augustus 2019 (UTC) * {{ondersteun}} :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:20, 6 Augustus 2019 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:07, 7 Augustus 2019 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:27, 7 Augustus 2019 (UTC) * {{ondersteun}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:34, 7 Augustus 2019 (UTC) * {{ondersteun}} [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 11:04, 7 Augustus 2019 (UTC) {{uitgevoer}} Dankie almal, die skuif is gemaak. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:26, 7 Augustus 2019 (UTC) == [[Paul Ernst]] == Goeiemore julle, Sal iemand asb die blad verbind met ''Paul Ernst (German writer)'' - ek het dit slegs geskakel met ''Paul Ernst'' welke blyk 'n dubbelsinnige blad te wees. Baie dankie![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:29, 7 Augustus 2019 (UTC) : {{ping|Charlielv55}} {{uitgevoer}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:37, 7 Augustus 2019 (UTC) Dankie![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:52, 7 Augustus 2019 (UTC) == [[Hennie Rossouw]] == Gemeenskap, sien [[Bespreking:Hennie Rossouw]]. Julle mening asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:24, 12 Augustus 2019 (UTC) == [[Genootskap van Regte Afrikaners]] - 14 Augustus 1875. == Goeiedag almal, ek wil maar net verneem waarom daar nie op Wikipedia se tuisblad/verwelkomingsblad iets is oor 14 Augustus 1875 nie (Vandag in die Geskiedenis), te wete die dag waarop die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners (en derhalwe waarom vandag onder veral Afrikaners en Afrikaanses as Taaldag gevier word) plaasgevind het? Groot weglating... Groete, [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:46, 14 Augustus 2019 (UTC) :Hi [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]]! :Ek sal dadelik [[Genootskap van Regte Afrikaners]] bywerk by 14 Augustus se "Vandag in die Geskiedenis". Dankie vir jou oplettendheid, geniet Taaldag!--[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 08:23, 14 Augustus 2019 (UTC) Baie dankie jong, duisend dankies! Geniet hom :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:26, 14 Augustus 2019 (UTC) == Sandput == Dankie, ek het nou self uitgewerk hoe werk die Sandput en skuif van artikels na en van die hoofnaamruimte. Sal dit dan maar voortaan so doen alhoewel ek meen ek steeds binne 'n relatiewe kort tydperk vertalings kan doen al moet dit nou vir 'n rukkie op die hoofnaamruimte as halfvertaal voorkom. Maar ek berus my daarby .[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:40, 16 Augustus 2019 (UTC) == Update on the consultation about office actions == Hello all, Last month, the Wikimedia Foundation's Trust & Safety team [[:en:Wikipedia:Village_pump_(policy)/Archive_152#Announcement_of_forthcoming_temporary_and_partial_ban_tool_consultation|announced]] a future consultation about partial and/or temporary [[m:Special:MyLanguage/office actions|office actions]]. We want to let you know that the '''draft version''' of this consultation has now been [[:m:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|posted on Meta]]. This is a '''draft'''. It is not intended to be the consultation itself, which will be posted on Meta likely in early September. Please do not treat this draft as a consultation. Instead, we ask your assistance in forming the final language for the consultation. For that end, we would like your input over the next couple of weeks about what questions the consultation should ask about partial and temporary Foundation office action bans and how it should be formatted. '''[[:m:Talk:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|Please post it on the draft talk page]]'''. Our goal is to provide space for the community to discuss all the aspects of these office actions that need to be discussed, and we want to ensure with your feedback that the consultation is presented in the best way to encourage frank and constructive conversation. Please visit [[:m:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|the consultation draft on Meta-wiki]] and leave your comments on the draft’s talk page about what the consultation should look like and what questions it should ask. Thank you for your input! -- The [[m:Special:MyLanguage/Trust and Safety|Trust & Safety team]] 08:02, 16 Augustus 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=19175143 --> == Weet iemand iets van die Elektroniese Christelike Kernensiklopedie? == Ek lees heel toevallig daarvan. http://cke.christians.co.za/about-ecke/ Ek sien hulle het 160 medewerkers, maar slegs "nagenoeg" 3&nbsp;500 lemmas, sedert 2008. Die onlangse statistiek wys ons is 50 aktiewe bydraers, maar slegs [https://stats.wikimedia.org/v2/#/af.wikipedia.org/contributing/editors/normal%7Cline%7C2002-05-01~2019-07-01%7Cactivity_level~1..4-edits*5..24-edits*25..99-edits*100..-edits%7Cmonthly 12 tot 14 ywerige bydraers] wat meer as 100 veranderinge per keer aanbring. En kyk net al daardie watertand '''[http://cke.christians.co.za/borge/ BORGE!]''' ($_$) Wel, nou verstaan ek hoekom hier, buiten Morné se voorbladartikels ensomeer, bykans geen predikant sy Sondagsermoen hier kom lewer nie! Maar gemeet aan die hoeveelheid data en inligting wat ons daagliks gratis en verniet en anoniem verwerk en weergee... begin ek wonder wie doen die wérklike liefdadigheidswerk. Is al daardie geld nodig terwyl jy hier 'n gratis platform tot jou beskikking het? Of is dit 'n manier om die data te kontroleer of te behéér? Indien laasgenoemde: Dankie tog ons het het géén verpligtinge teenoor niemand nie en ook géén bybedoelings nie.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:35, 18 Augustus 2019 (UTC) Ek het al daarvan gehoor Suidpunt...nou nie dat dit 'n reuse indruk op my gemaak het nie ;)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:59, 19 Augustus 2019 (UTC) == Westerse Marxisme en sy skrywers == Goeienaand julle, ek wil nou nie snaaks wees nie maar die bogenoemde onderwerpe benodig nogal baie skaafwerk en werk aan die taalgebruik, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou daarvan. Ek weet egter almal is baie besig, wou maar net laat weet :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:58, 19 Augustus 2019 (UTC) == {{cn|date=October 2018}}: [[Mischa Maiski]] artikel == Hallo daar, watter tipe sjabloon is die bogenoemde, en hoe laat ek dit werk op die Afrikaanse Wikipedia? Groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 17:30, 19 Augustus 2019 (UTC) :"Sjabloon bg" dui aan dat die bron in Bulgaars geskryf is. As jy die teks van [[Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy]] lees kan jy sien hoe "Sjabloon en" {{sj|en}} en "Sjabloon nl" {{sj|nl}} die Engelstalige en Nederlandstalige bronne aandui. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 12:34, 20 Augustus 2019 (UTC) ::Nee Martin! <nowiki>{{cn|date=October 2018}}</nowiki> beteken "cite notation/verwysing benodig". Dis wat gebeur as bydraers als direk kopieer en plak vanuit 'n Engelse artikel, wakker skrik! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 07:02, 21 Augustus 2019 (UTC) == [[Sprinkaan]] en [[Kortsprietsprinkaan]] == Goeiemiddag, ek's tans lekker besig om van {{ping|Elana Barker}} se artikels met {{sl|taksoboks}} te versorg. Nou sien ek die volgende. [[Kortsprietsprinkaan]] vermeld as wetenskaplike naam (die Latynse een) ''Caelifera'', maar dit is ook by [[sprinkaan]], wat reeds 'n taksoboks het. Beskryf laasgenoemde dalk sprinkane in die algemeen soos die Duitse [[:de:Heuschrecke]] (''Orthoptera''), wat ons nie het nie? Of is sprinkaan 'n sinoniem vir kortsprietsprinkaan, wat ook die [[langsprietsprinkaan]] dek? Dalk kan ons die artikel sprinkaan in 'n algemene artikel soos die Duitse omskep en beide kortsprietsprinkaan met [[:de:Kurzfühlerschrecken]] en langsprietsprinkaan met [[:de:Langfühlerschrecken]] koppel. Volgens die letterlike betekenis maak dit net sin. Ek het biologie hoegenaamd nie geswat nie, dus vra ek liewers. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:00, 20 Augustus 2019 (UTC) :Ek weet nie of dit sinonieme is nie, maar die WAT praat van korthoringsprinkane en langhoringsprinkane. Pharos noem ook langhoringsprinkane. Ek sal eerder by dié name hou. :Korthoringsprinkane is van die suborde Caelifera en soos dit vir my lyk, is hulle gewone sprinkane. Langhoringsprinkane is van die suborde Ensifera en sluit goed soos krieke en koringkrieke in. Ons artikel [[Sprinkaan]] lyk vir my ’n bietjie deurmekaar en verwarrend. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 18:51, 20 Augustus 2019 (UTC) :: Soos wat dit aangedui is in die Wêreldspektrum kan daar tussen 2 soorte sprinkane onderskei word. Elk behoort aan 'n ander orde (''Ensifera'' en ''Caelifera''). So by die algemene blad van "Sprinkaan" dink ek dit is nodig om dit uit te lig en as daar uitgebrei gaan word op die 2 onderskeie verskillende soorte, kan dit uitkring na nog artikels en meer detail. Dit is hoe dit uiteen gesit is in die Wêreldspektrum, die opskrifte en subopskrifte dui dit ook so aan. Die artikel is dus nie 100% volledig nie, want daar is nie genoeg inligting oor die 2 soorte sprinkane nie. Ek hoop iemand met inligting hieroor sal dit kan aanvul. [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] ([[Gebruikerbespreking:Elana Barker|kontak]]) 07:46, 22 Augustus 2019 (UTC) ::: Ons sit weereens met 'n bron wat 'n bietjie lank in die tand is. Wat ek opgemerk het (en verbeter het war ek kan) is dat name wat Wêreldspektrum gebruik verskil teenoor nuwe bronne soos Sasol se voëls ens. Ek weet daar was die afgelope jare kommitees om name te standardiseer. Wanneer ek terug is in SA sal ek 'n jong gogga-dokter skakel (my seun en sy is vrinne) en by haar bevestiging kry oor die twee goggas. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:53, 22 Augustus 2019 (UTC) ::::Myns insiens kan ons die sprinkaan die algemene artikel maak en dan al die ondergroepe met lang of kort spriete, die wat trek, ens. Sprinkaan is dan die ekwivalent van die Duitse Heuschrecke. Kortsprietsprinkaan sal dan uiteindelik sy taksoboks en taalskakels kan kry. Wat dink julle? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 22 Augustus 2019 (UTC) == [[Tuareg]] == Gemeenskap, sien [[Bespreking:Toearegs|bogenoemde se bespreking]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:55, 21 Augustus 2019 (UTC) == New tools and IP masking == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hey everyone, The Wikimedia Foundation wants to work on two things that affect how we patrol changes and handle vandalism and harassment. We want to make the tools that are used to handle bad edits better. We also want to get better privacy for unregistered users so their IP addresses are no longer shown to everyone in the world. We would not hide IP addresses until we have better tools for patrolling. We have an idea of what tools ''could'' be working better and how a more limited access to IP addresses would change things, but we need to hear from more wikis. You can read more about the project [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|on Meta]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|post comments and feedback]]. Now is when we need to hear from you to be able to give you better tools to handle vandalism, spam and harassment. You can post in your language if you can't write in English. [[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div></div></div> 14:18, 21 Augustus 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tools_and_IP_message/Distribution&oldid=19315232 --> == [[Chinese liguster]] == Goeienaand Gemeenskap. Ek probeer, om bogenoemde met die gewone taksoboks te voorsien, maar kan niks vind nie. Waar pas die boom in? Op die Nederlandse wiki het ek [[:nl:Ligustrales]] gevind. Is Chinese liguster dalk 'n ander naam vir [[Oleaceae]]? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:15, 21 Augustus 2019 (UTC) : Ek dink nie so nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:46, 21 Augustus 2019 (UTC) == Filharmoniese orkes vs simfonie-orkes == Hallo, wat is die verskil tussen 'n [[filharmoniese orkes]] en 'n [[simfonie-orkes]]? Ek wil nie dit verkeerdelik aanmekaar skakel nie! Dankie, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 11:55, 23 Augustus 2019 (UTC) :Hallo daar Aliwal, (in Engels) "The two different names are still in use because sometimes when there happens to be two orchestras in a city, one is named the philharmonic, and the other is named the symphony orchestra or vice versa. This is essentially done just for the sake of individuality and recognition. This is just the case with the London Symphony Orchestra and the London Philharmonic Orchestra. The '''symphony orchestra or the philharmonic orchestras are essentially the same'''...An orchestra will be called a symphony orchestra when it is large enough to play symphonies. Taking the example of Beethoven’s Symphony No. 9, this requires a whole conglomeration of instruments which are: French horn, bass viol, flute, violin I and violin II, bassoon, timpani, oboe, clarinet, viola, cello, trumpet, full chorus, and solo soprano, alto, tenor, and bass vocalists..." Bron:http://www.differencebetween.net/language/words-language/difference-between-philharmonic-and-symphony-orchestra/ . :Dus: basies dieselfde :) Baie dankie! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:00, 23 Augustus 2019 (UTC) == 'Toekoms in eie taal' (2013-verslag van die FAK) == Dag mense Ek [https://web.archive.org/web/20170223002206if_/http://www.fak.org.za/wp-content/uploads/2013/12/Toekoms-in-eie-taal.pdf het die volgende verslag] al 'n geruime tyd op my hardeskyf, want ek sou en ek wou 'n artikel daaroor begin, maar besef nou eers dit het geen ISBN-nommer nie... Dus, kan ek nie 'n artikel daarvoor regverdig nie. Diegene wat werklik geen lewe het nie, kan hierdie 98 bladsye maar met liefde opsom, maar bly maar liefs weg van Afdeling A - almal is vrééslik pessimisties rakende Afrikaans en die gebruik daarvan in elke liewe sfeer. Drink jou koffie sonder suiker, melk en kookwater: net die bitter poeier bly oor. Duidelik het jy hier respondente wat glo daar bestaan net '''twee''' tale op aarde. Foeitog, kom ons kry hulle jammer. (As jy ten minste drie tot vier tale magtig is/kan lees - dan sal jy nie jou moedertaal prysgee en die taalverskuiwing nie - hoe moeilik is dit om in te sien? Dis mense wat bôggerôl gewoond is wat hul taal prysgee om opgang te maak. En dit het die Hollanders voor die 1970's, met hul vyf verpligte tale op middelbare skool, ''ook'' geweet!) Gaan mens na Afdeling B is dit maar net 'n paar punte wat gebruik word as keerwal dat die taal nog verder agteruitboer. In my oë is die meeste strategieë maar baie esoteries - om 'n soort [goeie] (spook)beeld van Afrikaans met 'n ouijabord op te roep. Al slotwoord wat wel help is "verskeidenheid" [onderwerpe, genres, ens.]. Maar die eerste onvergeeflike doodsonde is begaan om die Afrikaanse Wikipedia suiwer oor die hoof te sien. Haai, sies julle! En juis daarom moet ek julle straf! Ek gaan die verslag ignoreer... Ten tweede is om ons geliefde buitelanders (ook Brasiliane en Indonesiërs) oor die hoof te sien. Ek wonder net waarom die Duitsers, as ek Google Trends kan glo, [https://trends.google.de/trends/explore?geo=DE&q=%2Fm%2F02jcw,%2Fm%2F0x82 minder in Afrikaans belangstel as in Esperanto]. Is hulle dan siek? In hierdie week kry ek selfs te make met iemand wat vlot Quechua bestudeer. Flippit! Wat het daardie taal nou eintlik te bied behalwe bygeloof en 'n grieselrige agtergrond vir ''Shadow of the Tomb Raider''? Ek dink darem Afrikaans het veel meer te bied? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:07, 24 Augustus 2019 (UTC) :Die getal Afrikaanssprekendes, wat regstreeks deur globalisering en kommunikasiepraktyke binne die internasionale akademiese gemeenskap geraak word, is waarskynlik beperk. Die verengelsingsbeleid in die staatssektor, veral die onderwysstelsel, en in die ekonomiese sfeer is meer kommerwekkend. Ander twee- of meertalige lande lewer bewys van die noodsaaklikheid om eentalige ruimtes te skep waar kommunikasie uitsluitlik in Afrikaans mag plaasvind. Wikipedia in Afrikaans is een van daardie ruimtes. :Belangstelling in Afrikaans varieer volgens lande. Duitssprekendes word deur hul media en onderwyssektor waarskynlik aan stereotipes ten opsigte van Afrikaners blootgestel. Die Afrikaner-entoesiasme van keiserlike Duitsers was 'n kortstondige verskynsel. Esperanto steun op gevestigde strukture soos taalverenigings. Afrikaans is van belang as mense hulle om een of ander rede met Nederlands besighou. Emigrasie na Suid-Afrika en toerisme speel ook geen noemenswaardige rol nie. :Daar is waarskynlik meer Amerikaners wat bereid is om Afrikaans aan te leer of navorsing oor die taal te doen (van jong Mormone-sendelinge wat julle tot hul kerk wil bekeer tot gesoute akademici). Die «baby boomers» en «sosialistiese hippies», soos hulle elders hier beskryf word (as hulle wél bestaan), lewer die grootste deel van wetenskaplike publikasies waarop ek vir my beskeie bydraes steun. Al was dit Europeërs wat die grondleggende werk vir die internet-rewolusie gedoen en die tegnologiese konsep ontwikkel het, was dit Amerikaners wat oor die kapitaal, mark en vermoë beskik het om dit te verwesenlik. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 15:26, 25 Augustus 2019 (UTC) ::"as hulle wél bestaan" - jong, ek het ook daaroor gewonder, maar daar is raakpunte in die tye van aktiwiteit wat vreemd voorkom. O, ekskuus - jy verwys na die professore, ek bedoel die Wiki-gebruiker(s)! ::"(van jong Mormone-sendelinge wat julle tot hul kerk wil bekeer tot gesoute akademici)"... Jy sal nie glo nie, nè, maar die Mormoon-hormoon-probleem is al met ons sedert '''[https://play.google.com/books/reader?id=1P1RAAAAcAAJ&pg=GBS.PA1 1863]'''. [Terloops, dankie dat jy my PRAAG-artikels lees] ::"Duitssprekendes word deur hul media en onderwyssektor waarskynlik aan stereotipes ten opsigte van Afrikaners blootgestel. Die Afrikaner-entoesiasme van keiserlike Duitsers was 'n kortstondige verskynsel." Aai tog, en ons professore probeer so hard om "woke" te lyk. Net jammer die Franse en Duitse Wikipedia ignoreer die afgelope [https://twitter.com/hashtag/ef25?src=hash Eurofurence in Berlyn] (14 tot 23 Augustus - in sterk konkurrensie, nee, selfs broodnyd met Wikimania - ek sien 'n patroon...). Wat 'n sonde om mis te loop... ::Ek het weer 'n ander teorie. In die verlede het ek mos ontsaglik baie artikels oor dorpies in Noord-Jutland vertaal, jy onthou mos? En dan het ek mos daardie voorbladartikel van [[Nederduits (skoolvak)]] vertaal. Dit wil my dus voorkom, as ek so na Google Trends kyk, of die Duitsers wil hê ons moet eers hulle sitkamerbanke kom stukkend spring, of dalk op hul slaapkamerbeddens kom tuismaak - toegespuit met skudroom en olie ("a kinky streak" soos [[Fox Mulder]] sê in ''X-Files:The Game''). Dit maak seker sin... Kyk mooi waar dit rooi is (Afrikaans vs. Esperanto): waar anders as Nedersakse en Sleeswyk-Holstein sal die belangstelling in Afrikaans die grootste wees? Soos ek by 'n ander [http://praag.co.za/?p=46481 PRAAG-artikel geskryf het], het ek begin wonder of ek nie miskien my tyd met die Frans begin mors nie. Want sekere volke is net meer "vatbaar" vir Afrikaans as ander. Stel gerus die geografie in op Frankryk – en Korsika toon ‘n intense belangstelling in Afrikaans. Is dit dalk oor daardie ander [http://praag.co.za/?p=45926 PRAAG-artikel] wat ek geskryf het? Want soos die Franse die oorsaak van Korsikaans is, het ons alleen die Engelse te danke vir die ontstaan van Afrikaans! Ons behoort 'n monument vir Brittanje op te rig! ;) ::Sou nou sit ek met 'n strategiese probleem, naamlik verdeelde aandag. {| class="wikitable" |Strategie |Kommentaar |- |''Local is lekker''<br/>Plaaslik is plesierig |Hierdie standpunt voer aan hoe plaasliker ons werk, met plaaslike bronne – hoe hoër sal die belangstelling wees. Ongelukkig het ons hier te make met ''Brave New World.'' En is die Vloek van De Rust ooit ensiklopedies relevant? [‘n Jodin vervloek die dorp De Rust in die 1940’s en sedertdien het die dorp nooit op dreef gekom nie- Sue van Waart skryf uitvoerig hieroor. En selfs al het De Rust die ''Dorp van die Jaar''-prys op kykNET gewen, het die dorp net al hoe meer agteruit begin boer!] |- |Gaan internasionaal, maar fokus op een land |Hoe meer ons by die buitelandse sake inwurm (en vertaal uit marginale tale), hoe meer fokus ons die aandag op óns. Ongelukkig skeep ek die Suid-Afrikaanse omgewing af, maar die buitelandse kennis word ingewin. |- |Vakgerig |Ongelukkig is hierdie afdeling net vir groter Wikipedias beskore: as ek slegs oor ‘n volkie in Suid-Amerika wil skryf wat met ‘n spyker in die grond dag vir dag ploeg, dan skryf ek net oor hom. Ek dink egter mense sal later siek word as elke liewe beriggie waaroor ek skryf Latyn ophemel. Maar dan het jy nie meer ‘n handboek nodig nie. Ek oorweeeg wel afwisseling met Oerruimtevaartteorie en oor daardie "ruimtevaartuie van lig". |- |Fokus op die gemarginaliseerdes |Wel, stel jou vir een oomblik voor ons maak die Afrikaanse Wikipedia dié “save space” vir Furries en Furry-belange. Ek sien klaar ‘n Blue Screen of Death in hul oë – want hoe vereenselwig ons Afrikaans met “vryheid”? Kyk na al ons Suid-Afrikaanse Furries – die meerderheid dra Engelse skuilname. Die Duitsers hoegenaamd nie. |} <br /> [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:03, 25 Augustus 2019 (UTC) :Die ruimtevaartuie van lig? Hier is nog iets interessants: [https://seisofrei.info/2019/02/01/der-raumschiff-dom-von-tokio/ ''Der Raumschiff-Dom von Tokio''] ;) [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 20:11, 25 Augustus 2019 (UTC) == Sosialistiese Sowjetrepubliek == Ek het per ongeluk [[Sosialistiese Sowjetrepubliek]] geskep, terwyl [[Republieke van die Sowjetunie]] reeds bestaan. Het reeds die artikel met Republieke van die Sowjetunie versmelt, kan iemand asseblief Sosialistiese Sowjetrepubliek verwyder. Dankie [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:21, 26 Augustus 2019 (UTC) {{Uitgevoer}} [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 09:06, 26 Augustus 2019 (UTC) :Baie dankie Burgertǃ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:12, 26 Augustus 2019 (UTC) == Polymath == Wat is 'n ''"polymath"'' in Afrikaans? By voorbaat dankie :)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:51, 26 Augustus 2019 (UTC) :In die Longman woordeboek by [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]]: (''formal'') someone who has a lot of knowledge about many different subjects :Dus, 'n veelweter, veelsydige mens, seer belese persoon, geleerde, erudiet, lopende ensiklopedie, ''homo multarum literarum''. :Volgens die HAT kan veelweter dui op iemand wat voorgee om alles te weet, 'n skyngeleerde, of iemand wat 'n wye verskeidenheid goed weet, maar wel net oppervlakkig. Die antoniem daarvoor is 'n ''deskundige''. :Maar nou: dis so goed jy onderskei tussen 'n intellektueel en die deskundiges. Die deskundiges is gemoeid in hul vakrigting - soos Linux wat sal aanhou en aanhou en aanhou tot die opdrag klaar is met die kennis wat hy het. Jou intellektuele verbind 'n wye verskeidenheid kennis wat op die oog af hoegenaamd niks met mekaar uit te waai het nie, en kom tot die ongelooflikste gevolgtrekkings. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:04, 26 Augustus 2019 (UTC) Baie dankie jong! Dan klink [[Stephen Hough]] vir my eerder na 'n veelweter! (belese klink ook te algemeen, baie mense is belese, maar veelweter is 'n term wat beter onderskei). Groete![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 17:14, 26 Augustus 2019 (UTC) :Nog 'n paar laastes uit die WAT: ::'n Dubbelmens is weer iemand wat hom op twee verskillende gebiede onderskei - soos 'n geleerde en kunstenaar - tegelyk ingenieur en skrywer. ::Ensiklopedis: 2.a) Persoon van alomvattende onderwysing of alsydige kennis; iem. wie se kennis ensiklopedies is; maar ook: 2.b) iem. wie se kennis baie breed is, maar nie diep nie. ::Homme lettré.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:23, 26 Augustus 2019 (UTC) ::: Wat van ''universele mens'' (Latyn: ''Uomo universale'')? –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 17:40, 26 Augustus 2019 (UTC) ::::Dit kan ook - wat jy gee is die Italiaans. ''Homo universalis'' is die Latyn. Daar is ook ''genius universalis'' wat gebruik kan word. Ek het ook al gewonder oor "afgeronde mens", maar dit laat my meer dink aan daardie snobberige afrondingskole.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:52, 26 Augustus 2019 (UTC) == Skryfweek 23-29 September 2019 == Gemeenskap, die volgende skryfweek vind plaas van 23 tot 29 September 2019. Gaan asb. die nominasies vir onderwerpe op [[Wikipedia:Skryfweek]] na en stem of nomineer nuwe onderwerpe. Groete. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 19:18, 26 Augustus 2019 (UTC) : Gemeenskap, 'n skryfweek is seker 'n goeie idee, maar myns insiens moet ons eerder 'n instandhoudings week doen. Persone se ''defaultsort'', aanwesigheid van Geboorte, sterfte jare/Lewende mense moet nagegaan word, artikels wat versmelt moet word ens. Ook elke persoon wat in 'n ''Kategorie:Geboortes in xxxx'' verskyn se naam besonderhede moet in die arikel oor die jaar ook verskyn wat tans in baie nie die geval is nie. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:51, 27 Augustus 2019 (UTC) :: Hallo, Ek dink dit is 'n goeie idiee, en ons kan tog altwee doen. Baie gewillig om te help. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 11:27, 27 Augustus 2019 (UTC) == Voorgestelde woorde, en waarheen nou daarmee? == [[Wikipedia:Afrikaanse name geskep deur die Wikipedia-gemeenskap]] is slegs spesiename; maar hoe gemaak met moontlike neologismes? {| class="wikitable" | scope="col" style="width:500px;" align="center" | '''Voorgestelde woord''' | scope="col" style="width:500px;" align="center" | '''Ander tale''' | scope="col" style="width:500px;" align="center" | '''Kommentaar''' |- |'''wisselganger''' (nie te verwar met ''wisselaar'') || {{en}} ''shapeshifter'' {{de}} ''Formwandler'', ''Gestaltwandler'' {{nl}} ''gedaante(ver)wisselaar'', ''vormveranderaar'' {{la}} ''versipellis'' (letterlik: ''draaivel'', ''veldraaier''; maar in die betrokke konteks van die teks is bedoel "weerwolf") || Ek het gedink, kom ons maak iets korter; laat ons sinspeel op 'n ander aardige kreatuur, die ''dubbel''ganger. ''Ge-daan-te-ver-wi(s)-se-laar'' is 'n allemintige '''sewe''' klankgrepe; sou '''vier''' nie makliker op die oor klink nie? |- |'''snoetstampie''' / '''neusdrukkie''' / '''neusvrywe'''. En as mens bietjie kreatief met die WAT omgaan: '''groetneus''' || {{en}} ''nose boop'' || Ek dink soos mens 'n "vuisstamp" (''fist bump'') kry, as groetgebaar. Opvallend probeer die Nederlands die woord ontwyk, soos "Do not boop on my nose!" word "Bly weg van my neus!" [[Lêer:Furry Parade @ Eurofurence 19 - Flickr - tm-md (110).jpg|duimnael|250px|regs|Baie naby aan 'n snoetstampie... haal net die vleis weg]] |- |'''oerruimtevaartteorie''' || {{en}} ''ancient astronaut theory'', {{de}} ''Prä-Astronautik'' {{nl}} ''paleocontacthypothese'' || Sover ek weet het G.S. De Bruin die Engels letterlik vertaal met "antieke ruimtevaarder-teorie" in sy [https://repository.up.ac.za/handle/2263/23339 Ph.D.-proefskrif] in die jaar 2000. [[Beeld:Anunnaki.jpg|duimnael|250px|regs|As iets lyk soos 'n ruimteskip, dan is dit blykbaar]] |} [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:37, 27 Augustus 2019 (UTC) == [[Sysie-agtige]] == Wat is die Duitse/Engelse/Nederlandse naam van Fringidae? 'n Google-soektog lewer niks op nie! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:24, 27 Augustus 2019 (UTC) :Moet dit nie [[Fringillidae]] wees nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:46, 27 Augustus 2019 (UTC) ::Versmelt? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:54, 27 Augustus 2019 (UTC) == Facebook == Wie is in beheer van die [https://www.facebook.com/groups/231160206984566/ Facebook-groep]? Kan daardie persoon dalk net aandag gee aan al die gemorspos wat onlangs daar verskyn het? –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 13:04, 27 Augustus 2019 (UTC) : [[Gebruiker:Hugo Barnard]], ek het vir hom 'n boodskap gelos. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:34, 27 Augustus 2019 (UTC) :: Ek is nou 'n Admin op die FB blad. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:24, 27 Augustus 2019 (UTC) ::: Ek sien jy het 'n bietjie opgeruim. Baie dankie! –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 19:43, 27 Augustus 2019 (UTC) == [[Blaarmosse]] == Waar pas die [[blaarmosse]] by die [[mos]] in? ''Musei'' lewer niks op nie, "net" 'n stad in Italië. Let op, die Nederlanders het [[:nl:Bladmossen]], dis ons [[Bryopsida]]; die Duitse Wikipedia het [[:de:Laubmoose]], dis ons [[mos]]. Wat doen ons nou? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 27 Augustus 2019 (UTC) :[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], die regte spelling is Musci, nie Musei nie. Dit lyk my blaarmosse is maar gewone mosse as ek na die Engelse artikel kyk. Ander soorte mosse is nie regtig mosse nie, sê die artikel. Daarvolgens val mosse in die divisie Bryophyta en lewermosse (''liverworts'') in die divisie Marchantiophyta. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 09:39, 29 Augustus 2019 (UTC) :Dankie! Omdat ons voorbladartikel [[mos]] waarskynlik meer op datum is, is 'n aanstuur myns insiens voldoende. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:45, 29 Augustus 2019 (UTC) == Verdrywe == Hallo julle, ek dink die onsin kwalifiseer vir onmiddellike verwydering.[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 13:51, 28 Augustus 2019 (UTC) : {{ping|Charlielv55}} {{uitgevoer}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 17:28, 28 Augustus 2019 (UTC) ::Dankie:)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 06:00, 29 Augustus 2019 (UTC) == Artikels wat Arabiestalige teks bevat == Hierdie {{kleur|red|rooi}} kategorie kom nou op by artikels oor sterre. Maar dit is onafrikaans. 'n Mens praat net van Arabiese teks, nie Arabiestalige teks nie. Skep 'n mens die kategorie en stuur dit aan na die korrekte kategorie, of hoe? Ek sien daar is ander, soortgelyke kategorieë. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 19:21, 6 Junie 2019 (UTC) : {{ping|Burgert Behr}} Hierdie kategorieë word deur middel van [[Module:Lang]] via {{ss|lang}} by artikels gevoeg. Die stukkie [[Lua]]-kode wat die kategorietitel genereer, is: <pre>table.insert (cat, '[[Kategorie:Artikels wat '); if 'en' == code then table.insert (cat, 'uitdruklik gesiteerde Engels'); elseif 'art' == code then table.insert (cat, 'constructed') else table.insert (cat, language_name); end table.insert (cat, 'talige teks bevat]]');</code> </pre> : Hierdie module is grotendeels uit die Engels gekopieer en vertalings is waar nodig gemaak. : Ons sal lyste van taalnaamwoorde moet maak wat 'n e-agtervoegsel respektiewelik 'n se-agtervoegsel kry om 'n byvoeglike naamwoord te maak, bv. Arabies/Arabiese, Latyn/Latynse, asook 'n lys van taalnaamwoorde wat op ander maniere getransformeer moet word om byvoeglike naamwoorde te skep, bv. Chinees/Chinese. Ek kan in die nabye toekoms hierna kyk. Dalk kan ek vir [[Gebruiker:Rooiratel]] vra om te help. –&nbsp;K175&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|trap&nbsp;my&nbsp;uit]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|bydraes]]) 19:34, 6 Junie 2019 (UTC) ::O, dankie, dan sal ek meer vir eers net die kategorie gaan skep. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 20:15, 6 Junie 2019 (UTC) ::: Ons kan die kategoriename dalk verander na iets soos ''Kategorie:Artikels wat teks in __taalnaam__ bevat'', bv. ''Kategorie:Artikels wat teks in Arabies'' bevat. Dan het ons nie die probleem met die direkte vertaling van ''Category:Articles containing Arabic language text'' (byvoorbeeld) nie. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 21:46, 13 Julie 2019 (UTC) :::: Voorstel: ek wil die kategoriename verander na die vorm ''Kategorie:Artikels met teks in __taalnaam__''. Enige besware? –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:14, 29 Augustus 2019 (UTC) :::::Ek dink dis 'n goeie voorstel. Daar gaan altyd iemand wees wat {{sj|lang}} gebruik, soos in Engels. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 09:29, 29 Augustus 2019 (UTC) Die goed kan baie maklik omseil word deur bv. {{sl|ar}} aan die begin van die verwysing te gebruik, in plaas daarvan om die taal binne-in die verwysing te noem. Sien byvoorbeeld [[Durban]], waar natuurlik ander tale aangedui word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 07:45, 29 Augustus 2019 (UTC) : {{ping|SpesBona}} {{sl|ar}} dui die taal van die verwysing aan, terwyl [[:Kategorie:Artikels wat Arabiestalige teks bevat]] artikels bevat wat arabiestalige teks binne die artikelteks bevat. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 08:17, 29 Augustus 2019 (UTC) ::Daar is waarskynlik 'n honderd artikels wat Arabiese teks bevat, nie net elf nie. Wat van al die Arabiestalige lande en Islamitiese onderwerpe? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:26, 29 Augustus 2019 (UTC) ::{{sl|lang}} voorsien artikels met die bykomende kategorie. Okay, dis nou elke gebruiker se eie keuse wat hy gebruik. Ek gebruik so iets nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:35, 29 Augustus 2019 (UTC) == Verwysingshulp == Hallo, hoe verwys ek [https://imgur.com/4m72YjI hierna]? My eerste poging: * {{cite book |last= |first= |authorlink= |coauthors= |editor=Claire Philip |others=Louise Vorster en Francois Griebenow |title=Die monster-feiteboek oor dinosourusse en lewe in die oertyd |origdate= |origyear=2014 |origmonth= |url= |format= |accessdate= |accessyear= |accessmonth= |edition= |series= |date= |year=2016 |month= |publisher=Bargain Books |location=Kaapstad |language=Afrikaans |isbn=9781920608866 |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} ** <code><nowiki>{{cite book |last= |first= |authorlink= |coauthors= |editor=Claire Philip |others=Louise Vorster en Francois Griebenow |title=Die monster-feiteboek oor dinosourusse en lewe in die oertyd |origdate= |origyear=2014 |origmonth= |url= |format= |accessdate= |accessyear= |accessmonth= |edition= |series= |date= |year=2016 |month= |publisher=Bargain Books |location=Kaapstad |language=Afrikaans |isbn=9781920608866 |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }}</nowiki></code> Dankie by voorbaat. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 19:16, 31 Augustus 2019 (UTC) :Outeur en/of uitgewer, presiese titel, besonderhede oor uitgewery (setel en jaar), bladsy - so dat 'n mens die monografie kan opspoor indien nodig. ISBN is oorbodig, miskien 'n opsionele ekstra. As dit nie in akademiese kringe genoem word nie, hoef ons dit eintlik ook nie te vermeld nie. :Belinda Gallagher (red.): ''Die Monster-feiteboek oor dinosourusse en lewe in die oertyd''. Kaapstad: Bargain Books 2016 :Tweede en enige ander verwysing: Belinda Gallagher (2016), bl. ... :[[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 21:25, 31 Augustus 2019 (UTC) :: Baie dankie, [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]]! –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 21:32, 31 Augustus 2019 (UTC) ::: {{ping|Voyageur}} hoofletter-M in ''Die Monster-feiteboek...''? –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 21:34, 31 Augustus 2019 (UTC) ::::Ek sou 'n hoofletter gebruik. Alhoewel dit nie verpligtend is nie - net 'n stylkwessie. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 21:49, 31 Augustus 2019 (UTC) == Terugrol van [[MuseScore]] == :<small>''Verbatim hierheen oorgedra vir almal se inligting - Aliwal2012''</small> Goeie dag Aliwal2012. Ek onderhou die (Engelse) [[:en:MuseScore|MuseScore]] wikibladsy en die Afrikaanse vertaling van [[MuseScore]]. Die laaste ding wat ek wou doen is om die bladsy te vandaliseer. Ek wil graag bydra aan die Afrikaanse weergawe van hierdie bladsy, maar nie as ek afgeskiet gaan word nie. Meeste van die wysigings is goed wat volgens my nie geverifieer word nie, of in lyn is met die Engelse weergawe van die bladsy. Wat is die mees konstruktiewe manier wat ek kan deelneem? Die bladsy is erg verouderd / agterstallig soos wat dit is. [[Gebruiker:Riaanvn|Riaanvn]] ([[Gebruikerbespreking:Riaanvn|kontak]]) 13:35, 1 September 2019 (UTC) :Hallo Riaanvn, ek het jou verweer hier gelees, maar kan ongelukkig nie vir jou 'n beter antwoord daarop verskaf nie! Sterkte daarmee! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 14:36, 1 September 2019 (UTC) ::Riaan, vertaal die Engelse blad soos dit is en gee die bronne ook dan kan niemand jou afskiet nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:10, 3 September 2019 (UTC) == Skraplogboek == :<small>''Verbatim hierheen oorgedra vir almal se inligting - Aliwal2012''</small> "10:16, 29 Augustus 2019 Aliwal2012 besprekings bydraes het bladsy [[Colin Davis]] verwyder (Artikel oor 'n regte persoon, organisasie of webblad wat nie aandui waarom die onderwerp van ensiklopediese belang is nie: Inhoud was: "#AANSTUUR Gebruiker:Charlielv55/sandput/Colin Davis" (en die enigste bydraer was Charlielv55)) (bedank) 10:15, 29 Augustus 2019 Aliwal2012 besprekings bydraes het bladsy [[Malcolm Sargent]] verwyder (Inhoud in 'n ander taal: Inhoud was: "#AANSTUUR Gebruiker:Charlielv55/sandput/Malcolm Sargent" (en die enigste bydraer was Charlielv55)) (bedank) 10:14, 29 Augustus 2019 Aliwal2012 besprekings bydraes het bladsy [[Christian Ferras]] verwyder (Inhoud in 'n ander taal: Inhoud was: "#AANSTUUR Gebruiker:Charlielv55/sandput/Christian Ferras" (en die enigste bydraer was Charlielv55)) (bedank) 12:36, 26 Augustus 2019 Aliwal2012 besprekings bydraes het bladsy [[Stephen Hough]] verwyder (Inhoud in 'n ander taal: Inhoud was: "#AANSTUUR Gebruiker:Charlielv55/sandput/Stephen Hough" (en die enigste bydraer was Charlielv55)) (bedank)" Hallo daar, met verwysing na bg.: het jy die aanstuurbladsye verwyder? (antw: Ja. Aliwal2012) Dit wil amper voorkom asof die Hoofnaamruimte artikels geskrap is? Wil maar net seker maak, want die artikels bestaan nog op die hoofnaamruimte. Die volgende op die skraplogboek het my laat skrik: "Artikel oor 'n regte persoon, organisasie of webblad wat nie aandui waarom die onderwerp van ensiklopediese belang is nie" :) Groete![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 14:18, 2 September 2019 (UTC) Miskien is ek nog nie so lekker op hoogte met hoe dinge werk nie of net deur die blare:( :Dankie Aliwal, wou maar net seker maak, net bekommerd gewees; die artikels oor dirigente en pianiste is natuurlik van ensiklopediese belang. (ek het selfs al artikels geplaas oor minder bekende dirigente soos bv. [[Stephen Gunzenhauser]] - wat tog van ensiklopediese belang is - synde dit inskakel by [[Klassieke musiek]]. Miskien is ek bietjie wantrouig of paranoïes, want indien die artikels verwyder was sou dit natuurlik rooi skakels gewees het!!! (vraag: [net vir interessantheid] word alle artikels wat vanuit die Eng. Wik. vertaal word geag as om van ensiklopediese belang te wees, of is daar gevalle wanneer 'n artikel op die Eng. Wik. blad - wat oënskynlik voorkom asof dit 'n gerespekteerde artikel is - nie geag word om op die standaard van die Afr. Wik. te wees nie? [ensiklopediese belang, relevansie] en dus verwyder kan word nadat dit vertaal is?) Ek het bv. 'n artikel oor [[Hanya Yanagihara]] ['n Amerikaanse skrywers wat in Eng. skryf] geskryf omdat ek in besit is (gewoonlik is dit my beweegrede om 'n artikel te plaas d.i. omrede ek in besit is van een v/d werke v/d skrywer/es) een van haar boeke en ek reken dit relevant is. Groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 06:26, 3 September 2019 (UTC) ::Gemeenskap, kan julle asb hierop reageer? Dankie --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 06:39, 3 September 2019 (UTC) ::: Die inskrywings in die skraplogboek is verwarrend. Dit laat dit lyk asof die artikel uit die hoofnaamruimte geskrap is. Die skraprede kan dalk aangepas word na iets soos "verwyder aanstuur om plek te maak vir skuif". –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 09:39, 3 September 2019 (UTC) Dankie vir die terugvoer jong, en dankie Aliwal :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 10:59, 3 September 2019 (UTC) == Jammer, maar ek sukkel met vertaling van terme van Wikipedia. == Ek sal nou in Engels praat om dit makliker te maak vir my. Can someone please give a link for template for a school.I'm new here and want to create an article but am quite dumbfounded as I cannot seem to find a template like this. [[Gebruiker:TheDudeFromTheUpperEchelon|TheDudeFromTheUpperEchelon]] ([[Gebruikerbespreking:TheDudeFromTheUpperEchelon|kontak]]) 19:18, 2 September 2019 (UTC) : {{ping|TheDudeFromTheUpperEchelon}} {{ss|Inligtingskas Skool}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 19:35, 2 September 2019 (UTC) == Styl met betrekking tot biografiese artikels == Hallo gemeenskap, ons moet streef na eenvormigheid met betrekking tot biografieë. Ek stel voor ons volg die Engelse stylgids, wat onder meer die volgende riglyne bevat: * ''[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Biography#Birth_date_and_place|Birth and death places, if known, should be mentioned in the body of the article, and can appear in the lead if relevant to notability, but not in the opening brackets alongside the birth and death dates.]]'' * Datumomvange: Sien [[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Dates_and_numbers#Dates_of_birth_and_death]] vir voorbeelde van hoe om te maak. Onder andere is die invoeg van * en † vir geboorte- en sterfdatums respektiewelik oorbodig. Hierdie betekenisse word deur die &ndash; aangedui. * ''[[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Linking#Linking_month-and-day_or_year|Month-and-day articles (e.g. February 24 and 10 July) and year articles (e.g. 1795, 1955, 2007) should not be linked unless the linked date or year has a significant connection to the subject of the linking article, beyond that of the date itself, so that the linking enhances the reader's understanding of the subject.]]'' –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:32, 3 September 2019 (UTC) :::Hallo Adriaan, ek is met jou hieroor, maar die rede hoekom ek datumskakels ingevoeg het (soos voorheen deur Oesjaar aanbeveel), is om die spesifieke dag/jaar weer agterna op te dateer met biografie. Die * en † sal ek maar laat verdwyn, dit het net mooi gelyk :) Groete, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 07:43, 3 September 2019 (UTC) :::: {{ping|Aliwal2012}} Alles in die haak. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]] 07:45, 3 September 2019 (UTC) ;Kommentaar hierop: Goeie genade! Die Engelse Wikipedia is só chaoties en op plekke lelik, slordig en onleesbaar dat dit 'n bestaansrede verskaf aan netjies versorgde betaal-ensiklopedieë. Die styl verskil van projek tot projek, maar die Afrikaanse Wikipedia hoef nie as 'n onderafdeling van die Engelse uitgawe bestuur te word nie. * en † mag weggelaat word (die gebruik daarvan het veral in Duits ingeburger - ek hou daarvan omdat hierdie simbole so presies is soos wiskundige formules), die geboorteplek is 'n ander ding. Ek stem saam dit is oorbodig as daar 'n inligtingskassie is. In alle ander gevalle moet dit genoem word - behalwe vir persone wat van begin af as spirituele wesens bestaan het en wie se geboorte derhalwe klaarblyklik geen ruimtelike dimensie gehad het nie. Eenvormigheid moenie 'n doel op sigself wees nie. Die uitbreiding van ensiklopediese kerninhoud en taal- en uitlegversorging bly 'n prioriteit. 'n Groot persentasie van Wikipediane wêreldwyd vind blykbaar genot in tegniese formatering en soortgelyke dinge. Baie van die artikels bly nogtans onleesbaar solank as wat hulle geen benul van moderne oogvriendelike uitleg het nie. Ek weet nie waardeur Engelssprekende bydraers in hul Wikipedia soms gedryf word nie, maar hulle styl is die laaste ding wat ek as voorbeeld sou erken. Soos vyf verwysings (waartussen in die bronteks êrens 'n bietjie redaksionele, bruikbare teks skuil hou) vir een en dieselfde feit - dit lyk vir my vier te veel te wees. Waarskynlik verskaf Engelse taalkennis toegang vir 'n massa skrywers van wie elkeen sy/haar spore wil laat. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 08:16, 3 September 2019 (UTC) :Voyageur, ja, die Engelse wikipedia kan swak wees, maar in watter kategorieë merk jy dit persoonlik op? Oor die algemeen vind ek dit redelik leesbaar. Kom dit egter by dorpies van die derde wêreld, waar plaaslikes die artikel probeer skryf, stem ek saam. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:58, 3 September 2019 (UTC) ::Die artikel oor Parys is een van die ergste voorbeelde. Selfs die Franse eweknie, waarop 'n geoloog blykbaar sy stempel afgedruk het, verdien heelwat kritiek. Maar dit is die Engelse Paris waar 'n artikel, wat eintlik op geskiedenis, kultuur, argitektuur en stadsbeplanning moet fokus, toegegooi is met oorbodige statistieke (ag nee, hulle verbrand ''pellets'' uit die VSA ook daar vir kragopwekking?). Dit weerspieël hoegenaamd nie die eersterangse akademiese literatuur wat in Engelssprekende lande reeds gepubliseer is nie en voortspruit uit hoogstaande akademiese navorsing daar. Ons eie poging is allesbehalwe klaar, maar vergelyk gerus die Afrikaanse artikel met die Engelse een. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 10:15, 3 September 2019 (UTC) == Streke van Finland == Hallo. Ek sal baie graag bladsye oor die streke van Finland wil skryf, maar ek het 'n vraag: Sal ek die Finse name (soos Pohjois-Karjala), die Sweedse name (soos Norra Karelen) of onamptelike Afrikaanse vertalings (soos Noord-Karelië) gebruik om die bladsye te noem? Ek sien dat verskillende Wikipedias verskillende beleide op hierdie saak het. --[[Gebruiker:Gálaniitoluodda|Gálaniitoluodda]] ([[Gebruikerbespreking:Gálaniitoluodda|kontak]]) 20:05, 3 September 2019 (UTC) :Hyvää iltaa, Gálaniitoluodda! Ek stel voor ons vertaal die amptelike Engelse name waar moontlik. Sodoende kry ons Lapland, Noord-Pohjanmaa, Kainuu, Noord-Karelië, Noord-Savo, Suid-Savo, Suid-Karelië, Sentraal-Finland, Suid-Pohjanmaa, Pohjanmaa, Sentraal-Pohjanmaa, Pirkanmaa, Satakunta, Päijät-Häme, Kanta-Häme, Kymenlaksoo, Uusimaa, Suidwes-Finland, Åland. Gewoonlik gee ons Finse en Sweedse benamings tussen hakies. Kiitos! Baie dankie vir jou moeite! [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 20:26, 3 September 2019 (UTC) ::Goeienaand en dankie vir jou antwoord! Jou voorstel klink goed. Maar ek dink dat ons Ostrobothnia in plaas van Pohjanmaa sou gebruik, want Ostrobothnia is 'n historiese naam vir die gebied en is deur byna alle Wikipedias gebruik. Pohjanmaa, Ostrobothnia, Ostrobotnië, iets anders? Wat dink jy? --[[Gebruiker:Gálaniitoluodda|Gálaniitoluodda]] ([[Gebruikerbespreking:Gálaniitoluodda|kontak]]) 21:25, 3 September 2019 (UTC) :::Ostrobothnia is die Latynse vertaling van die Sweedse Österbotten. Inderdaad is daar twee verouderde name vir daardie streek in respektiewelik Duits en Nederlands, ''Ostbottnien'' en ''Oost-Bothnië''. Hulle dateer uit die 17de en 18de eeu toe Swede nog 'n Europese grootmoondheid was, maar word tans blykbaar nie meer gebruik nie. Ek weet nie regtig of ons die historiese Nederlandse Oost-Bothnië sonder meer mag verafrikaans na Oos-Botnië nie - hierdie naam bestaan nie. Pohjanmaa lyk vir my 'n beter keuse te wees. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 21:58, 3 September 2019 (UTC) :::: Dis ok. Ek het ook 'n ander vraag, al is dit dalk nie so belangrik nie. Dink jy dat ''streek'' 'n goeie term is of sal ons eerder die term ''landskap'' gebruik, wat in [[Uusimaa]] gebruik word? --[[Gebruiker:Gálaniitoluodda|Gálaniitoluodda]] ([[Gebruikerbespreking:Gálaniitoluodda|kontak]]) 22:14, 3 September 2019 (UTC) :::::Jy mag kies tussen "administratiewe landskap", "administratiewe streek" of "administratiewe gewes" - al drie is aanvaarbaar Afrikaans. 'n Elegante oplossing: noem dit "historiese landskap en administratiewe streek". Indien nodig, kan ons 'n artikel skep wat Finland se administratiewe indeling verduidelik. Terloops, jou Afrikaans is uitstekend! Jy is 'n aanwins vir ons projek. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 22:49, 3 September 2019 (UTC) == Transliterasie van Алекса́ндр == Gemeenskap, wat is die korrekte transliterasie van Алекса́ндр? Ek sien op [[Aleksander N. Skriabin]] het ons "Aleksaner" maar op [[Aleksandr Borodin]] is dit "Aleksandr". Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:17, 4 September 2019 (UTC) :Transliterasie of transkripsie? Die wetenskaplike transliterasie is 'n presiese en omkeerbare proses - vir Алекса́ндр is dit in elk geval ''Aleksandr'' (vir leerders mag die klemtoon aangedui word, dus ''Aleksándr''). Die transkripsie is ''Alexander'' (in Russies word ons eiename ook aangepas by die inheemse spelling). Aleksaner is blykbaar 'n tikfout. Met ''Aleksander Nikolaiewitsj Skriabin'' faal die betrokke leerder in elk geval haar/sy Russies-kursus - dit is nóg 'n korrekte transliterasie (waar kom die tweede «e» in Aleksander vandaan?) nóg 'n transkripsie (waar ''Alexander'' en ''Nikolajewitsj'' as korrek aanvaar word). ''Dottore'' ken vandag geen genade nie... ;) [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 11:50, 4 September 2019 (UTC) ::Dan kan 'n mens ook seker vra waar kom die o in Chroesjtsjof vandaan? Ek dink Aleksander is 'n aanvaarbare manier om dié naam te skryf. Hoekom sal 'n mens in Afrikaans Alexander wil skryf? [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 17:16, 4 September 2019 (UTC) :::Die «e» in Chroestsjof maak deel uit van 'n enkele /u/-klank wat in Afrikaans en Nederlands toevallig as /oe/ gespel word. In alle groot Europese tale word die Russiese ''Алекса́ндр'' deur middel van transkripsie aangepas aan die spelwyse van die betrokke taal - so kry ons in Frans ''Alexandre Soljenitsyne'' en in Duits ''Alexander Solschenizyn'' (akademici sal voorkeur gee aan die wetenskaplike transliterasie in akademiese publikasies). Die Italiaanse Wikipedia het die korrekte [https://it.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Isaevič_Solženicyn transliterasie] gekies - so ook die meeste ander tale in lande wat in die loop van die geskiedenis geen noue bande met Rusland gehandhaaf het nie. Maar as jy die lys van Wikipedia-projekte nou goed bekyk sal niemand 'n basterdspelling soos ''Aleksander'' gebruik nie. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 18:02, 4 September 2019 (UTC) ::::Dankie Voyageur. Ja "Aleksaner" was 'n tikfout. Ek verstaan nie heeltemal hoekom ''Aleksander'' verkeerd is, en ''Alexander'' korrek is nie. Want die 'x' is nie "inheemse spelling" in Afrikaans nie. Groete - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 04:47, 5 September 2019 (UTC) :::::Die naam ''Alexander'' word in Nederlands en Afrikaans met 'n "x" gespel, net soos ''xilofoon''. Ons spel ook ''Alexanderbaai'' met 'n "x". Daar is inderdaad redakteurs van woordeboeke wat verwarring saai soos in die Pharos-woordeboek Afrikaans/Engels waar ''Alexander'' as voornaam ook só gespel word, maar afleidings daarvan soos ''Alexandrië'' as ''Aleksandrië'' gelys word (met ''Alexandrië'' as alternatiewe spelling). Logika is blykbaar nie hul sterk punt nie... :::::Die ''Aleksander''-spelling kwalifiseer as eie navorsing en as foutief omdat dit nie bestaan nie. En ook nie sin maak nie. Die outeur daarvan gee te kenne dat hy graag met 'n transliterasie wil begin, maar dan eindig hy met 'n transkripsie. Bekyk net eens die Russiese spelling. Die k + s kom voor in die oorspronklike Russiese spelling en word korrek oorgedra na Afrikaans. Die tweede e bestaan egter nie en word derhalwe ook nie in Russies uitgespreek nie - dit word willekeurig in ''Aleksander'' ingevoeg. Jy kan maklik self na die korrekte uitspraak luister - kopieer die Russiese Алекса́ндр en plak dit op die volgende webblad in: [https://ttsmp3.com/text-to-speech/Russian/ ''Text to speech - Russian'']. :::::Die "ks"-spelling in 'n Latynse alfabet maak net sin as die hele Russiese teks letter vir letter oorgedra, dus getranslitereer word - sonder die tweede e. Ons kry dan meer of min die korrekte uitspraak, maar belangriker nog - ons kan die proses omkeer en kry weer die Russiese spelling van die woord wat ons dan maklik in 'n Russiese soekmasjien kan intik. :::::As iemand met ''Aleksander'' te werk gaan, lewer hy net die bewys dat hy die hele konsep van transliterasie en transkripsie nie regtig begryp het nie. Hy of sy moet dit óf presies, letter vir letter, na Afrikaans met sy Latynse alfabet oordra - dan kry ons ''Aleksandr''. En selfs iemand wat nooit Russies aangeleer het nie, kry 'n indruk van die korrekte uitspraak. Óf hy skryf 'n artikel vir Afrikaanse gehore sonder kennis van Russies en Slawistiek wat ook nie noodwendig iets terug na Russies hoef te translitereer nie. Dan kry ons ''Alexander''. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 10:23, 5 September 2019 (UTC) == Autocollapse == Sedert 'n onlangse wysiging is bogenoemde stukkend en navigasiesjablone verskyn nie meer toegeklap nie, sien byvoorbeeld [[Afrikaans]]. Ek kan die betrokke sjabloon egter nie opspoor nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 07:30, 5 September 2019 (UTC) :Volgens die sjabloon Tale van Suid-Afrika moet 'n mens <nowiki>{{Tale van Suid-Afrika|state=collapsed}}</nowiki> gebruik om dit te laat toeklap. Ek kan nie onthou of dit voorheen so gewerk het nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:18, 5 September 2019 (UTC) ::Dan het iemand dit verander. Voorheen het dit reg gewerk, in al die landartikels, hoofstede, tale, ens. Ons hoef net die stukkende sjabloon te fieks. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:35, 5 September 2019 (UTC) ::Dit raak al die navigasiesjablone wat autocollapse gebruik, dus is dit honderde se artikels. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:42, 5 September 2019 (UTC) :::Dis dalk Module:Navigasieboks wat verander is. [[Gebruiker:K175|K175]] sal seker weet. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 11:54, 5 September 2019 (UTC) == [[Sjabloon:Afkorting]] == Dit werk nie soos dit moet nie. As ek die muiswyser oor die punte beweeg, verskyn net die Engelse "<strong class=" (bv. [[Krieketwêreldbeker 2019]]), maar nie dit wat agter die | staan nie. Wat makeer hier nou weer? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 07:46, 5 September 2019 (UTC) :Dit werk nou weer reg. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:20, 5 September 2019 (UTC) ::Baie dankie! Erg belangrik vir die groot sporttoernooie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:37, 5 September 2019 (UTC) == Artikels vir versmelting == Goeienaand gemeenskap, van die Wêreldspektrum-reeks is daar nog drie artikels oor vir versmelting. Hulle is [[Thomas Alva Edison]] en [[Thomas Edison]], [[Marthinus de Villiers Lourens]] en [[M.L. de Villiers]], [[Camillo di Cavour]] en [[Camillo Benso di Cavour]]. Die probleem is dat ons alreeds goeie artikels met heelwat inhoud het. Wat voeg ons nou in, wat haal ons uit, wat behou ons? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 17:15, 5 September 2019 (UTC) :My gevoel is dat die artikels wat later bygekom het, net geskrap moet word. Mense moet wakker slaap. As 'n mens byvoorbeeld "Camillo" in die soekkassie intik, kan jy mos sien daar bestaan so 'n artikel. Ek het ook al artikels geskryf en dan gesien daar bestaan reeds sulke artikels onder 'n effens ander naam, dan vee ek myne maar net uit. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 17:39, 5 September 2019 (UTC) ::Mense moet ook Wikipedia-gebruike aanleer en besef ons noem 'n artikel "Thomas Edison" en nie "Thomas Alva Edison" nie. En hulle moet foto's en hofies gebruik en nie net tik en tik en tik nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 17:43, 5 September 2019 (UTC) ::::Ek ondersteun ten volle. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:06, 6 September 2019 (UTC) :...en byvoeging van kategorieë! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:12, 6 September 2019 (UTC) == [[Boedapest Strykkwartet]] == Hallo, kan julle my asb. help? Ek wou die "[[Nuwe Boedapest Kwartet]]" skep, maar toe ongelukkig onder "[[Boedapest Strykkwartet]]" geskep en dit toe aangestuur na "[[Nuwe Boedapest Kwartet]]". As ek nou 'n nuwe artikel van die ouer (en heel iets anders) kwartet, "[[Boedapest Strykkwartet]]", wil skep dan sê Wikipedia vir my die blad bestaan steeds omdat dit 'n aanstuur na Die "[[Nuwe Boedapest Kwartet]]" is. Sien die Eng. Wiki artikel "Budapest String Quartet". Hoe nou gemaak? Ek sal julle hulp en regstelling opreg waardeer en by voorbaat jammer dat ek julle met sulke onbenullighede pla !!! Beste groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:37, 6 September 2019 (UTC) :Klik op [[Boedapest Strykkwartet]]. Dit sal jou waarskynlik vat na [[Nuwe Boedapest Kwartet]]. Onderaan laasgenoemde naam sal staan "Aangestuur vanaf Boedapest Strykkwartet". Klik op daardie skakel sodat jy by die aanstuurblad kan uitkom. (Dalk word jy sommer direk na die aanstuurblad geneem.) Klik dan net op "Wysig" en verander die bladsy se kopie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 08:48, 6 September 2019 (UTC) ::Baie dankie Burgert :) Wat ek gedoen het was om die aanstuur te kanselleer sodat [[Boedapest Strykkwartet]] nou nie meer 'n aanstuur is na die onafhanklike blad Die [[Nuwe Boedapest Kwartet]] nie. Ek kan dus nou aangaan met die ander nuwe artikel oor die [[Boedapest Strykkwartet]]- ek het dit na my gebruikerblad vir vertaling gestuur. Laat maar weet of dit nou in orde is en baie dankie! – [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 09:08, 6 September 2019 (UTC) :::Klink vir my reg so. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 11:25, 6 September 2019 (UTC) == Tirol vs. Tirool == In die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal van 2005 en die Pharos Woordeboek Afrikaans-Engels (nuutste uitgawe) is die aanbevole Afrikaanse spelling aangepas by die Nederlandse ''Tirol'', alhoewel daar in albei tale ook ''Tirool'' as tweede aanvaarbare spelling bestaan. Google Translate het derhalwe eweneens vir die ''Tirol''-spelling gekies en ek stel dus voor dat ons enige pogings deur taalkundiges om elke liewe jaar die spelling te verander ignoreer. Anders sal buitelandse belangstellendes, wat op bogenoemde publikasies en Google aangewese is, beswaar aanteken. Die "taalwagters" het in die verlede reeds eg Afrikaanse spellings soos ''Sjina'' laat vaar en moet dan ook met ''Tirol'' tevrede wees. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 21:11, 9 September 2019 (UTC) == [[Watermuishond]] == Het 'n watermuishond in ons swembad gekry. Waar sou dit vandaan kom? Ons bly in Durbanville. Dankie, M Aylward{{ongeteken|197.81.86.226}} == [[Komplementêre golflengte]] == Hallo manne, nou net opgetel, sal julle verwyder asb? Die enigste inhoud is "hoi", loutere snert. Dankie ! :)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:42, 11 September 2019 (UTC) Ns:sien die tipe gedrag nogal deesdae baie...die skoorsoeker se ID/toestel?- hier bevind ek my in vreemde gebied - is 217.102.250.17. : {{uitgevoer}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 16:44, 12 September 2019 (UTC) == Gemors wat ek aangevang het == Goeiedag, sal iemand asb. die aanstuurblad [[Gebruiker:Charlielv55/sandput/Juilliard Strykkwartet]] kan verwyder, asook die blad [[Charlielv55/sandput/Juilliard Strykkwartet]] wat op die hoofnaamruimte rondsweef? Baie dankie! Groete[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:14, 12 September 2019 (UTC) : {{uitgevoer}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 16:45, 12 September 2019 (UTC) Dankie jong, ek sit en slaap, het nog nooit in my dag des lewens sulke snert aangevang nie. Ek sal volgende keer in die nag slaap :)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:46, 12 September 2019 (UTC) == Rondom die koerantwese (en televisiewese)... == Menere [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]], [[Gebruiker:Morne|Morné]] en [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]], [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], asook liewe bydraers betrokke by Maroela Media. Almal van u het op een of ander wyse met die pers te make, of kontak gehad. In my artikel genaamd "Strategieë ter bevordering van Afrikaans", wat stadig besig is om vorm aan te neem, is "gratis koerantnuus in Afrikaans op die internet" een ideaal. Voordat ek verder aangaan: die doel waarom ek die artikel skryf is om strategieë wat ook in die verlede bedink is, soos die gewaande "tweetaligheid" van die "ideale Afrikaner" (wat toe nie Afrikaans bevorder het nie, maar hom eerder genope laat voel het om meer Engels te gebruik), ook onder die soeklig te bring. Veral die "blanke immigrasie" wat party gedink het nou 40 000 nuwe Afrikaanssprekendes per jaar in die 1960's gaan oplewer, is lelik ontnugter. Nou goed. In die artikel in 2017 geskryf deur Riaan Grobler in ''Taalgenoot'', getiteld '[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/12/Drukmedia.pdf Koerante sterf klik vir klik]', word gekyk na die digitale oorgang. Ek wil dus hê u moet krities deur die bovermelde ''Taalgenoot''-artikel lees, en dan veral kyk na my kritiek wat ek hieronder opgesom het, aangesien ek nog nooit vir 'n koerant gewerk het nie. Ek kan dus nie weet of die artikel die koerantbedryf oorvereenvoudig nie. Die stuk oor Netwerk24 wat streekskoerante gekoop het, hieronder, spreek ek uit eie ervaring: die ''Theewaterskloof/Overberg Gazette'', nog altyd 'n gratis gedrukte koerant wat in die verlede ook swaar op advertensies gesteun het, het ten tyde van die ''Taalgenoot''-artikel nog nie die kenmerkende Netwerk24-kop gedra nie. Dit geld ook vir die ''Boland Gazette''. Die stuk hieronder van Serfontein se mening oor die koerantbedryf is nog iets besonder relevant wanneer ons te make het met gratis nuus. Die stuk oor die laeresolusie-video/foto en twitternuus is eerder 'n skimp op die halfuurlange e-Nuus (die onafhanklike televisiediens) as op Maroela Media. Reg, hier is die stuk. Ek probeer waar moontlik die strakke lyne net beter inkleur deur konkrete voorbeelde te gee. '''Gratis koerantnuus in Afrikaans op die internet''' :'''Teorie''': Gehaltenuus wat gratis, aktueel, ingelig en eiesoortig is op die internet, asook ruimte laat vir leserskommentaar, sal juis die belangstelling in Afrikaans prikkel. 'n Oor en weer kruisbestuiwing tussen verskillende nuusgroepe en streeks- en gemeenskapsradio's vergemaklik die saak. Deur hierdie gratis medium word die vakterminologie in die volkstaal geplaas, deur hierdie medium word die verskillende standpunte gemakliker uitgebou, en dit is vir die leser bloot net gerieflik om sonder vertaling die inligting te versprei of te benut. Aangesien Afrikaans 'n klein korpus het, kan een trefwoord ook maklik die relevante nuus oproep, sonder om deur rommel oorval te word. Ook buitelanders kan 'n insae kry wat in die betrokke wêrelddeel aangaan. :'''Kritiek''': * Daar bestaan nie iets soos gratis nuus nie. Die inkomste waarop die tradisionele gedrukte media gereken het, naamlik advertensies, het vir baie kleinhandelsakeondermenings te duur geword, juis omdat die pryse opgestoot is vanweë die aantal lesers van die gedrukte koerante en tydskrifte wat verminder het. Die meerderheid lesers verkies deesdae hul nuus op 'n digitale platform. Twee weë kan ingeslaan word. Ten eerste kan die koerant die nuus deur 'n betaalmuur versper; Netwerk24 voer aan die maandelikse inskrywingsgeld is aansienlik goedkoper as wat dit sou kos om elke dag al die koerante en tydskrifte by die kafee te gaan koop. Of, die koerant kan steeds advertensies plaas (en die besoeker beleefd vra om die Advertensieversperring van sy websnuffelaar af te skakel), of moet besuinig deur gratis nuusbronne [soos sosiale media, by name Facebook en twitter] te benut, maar ook deur op donasies en geborgde inhoud te steun. * Gratis nuus is dikwels tweedehandse of derdehandse nuus uit ander nuusbronne verkry (bv. [[Reuters]], wat wél hul eie besoldigde joernaliste het). In die beginsel beteken dit: al bars die motorbom ook twee blokke van die koerantkantoor af, hoef die nuuspersoneel streng gesproke nie meer 'n tree buitekant die kantoordeur te gee nie, nie alleen om hul veiligheid te waarborg nie, maar aangesien iemand anders oor die gebeurtenis sal berig, of dalk sal YouTube weereens 'n gewillige, selfgemaakte, bewende laeresolusie videobandopname of foto oplewer. Knap joernaliste en fotograwe wat egter voltyds soos snuffelhonde die nuus uitruik of onderhoude in die gopse gaan voer, gaan egter nie verniet kan werk nie. Hul salaris moet êrens vandaan kom. Omrede jou eie honde nie die blaf- en bytwerk doen nie, is fopnuus en die vinnige tempo waarteen die nuus op sosiale media versprei word, ook 'n risiko wat geloop word. * Die gevaar van hierdie lukrake beriggewing in Afrikaanse koerante van hierdie gratis nuus (dikwels weens die beskikbaarheid daarvan) is dat dit rigtingloos of sonder opvolgberigte is. Die hoofrede waarom die [[Afrikaanse Pers]] gevou het was grootliks omdat dit nie alleen géén onderskeidende filosofie of langtermynvisie of rigting gehad of ingeslaan het nie, maar ook in die eerste en laaste instansie bloot "kommersiële joernalistiek" bedryf het. Daarteenoor stel Piet Cillié en Schalk Pienaar van ''Die Beeld'' die teenbeeld, volgens Serfontein, in sy boek ''Die verkrampte aanslag'': "Hulle weet watter rol hulle wil hê die Afrikaner-Nasionalis moet in Suid-Afrika speel en watter koers hulle die Nasionale Party graag sou wil sien inslaan. Die optrede van hul koerante word volgens hierdie langtermyn-filosofie bepaal. Hulle sal nooit ter wille van korttermyn-joernalistiek hul uiteindelike doelwitte uit die oog verloor nie."<nowiki><ref>Serfontein, J.H.P. 1970. ''Die verkrampte aanslag''. Kaapstad: Human & Rousseau, p.223</ref></nowiki> * Gratis koerante en tydskrifte is produkte gemik op die massagehoor en is nie noodwendig op spesifieke streke gemik nie. Terwyl Maroela Media sy inligting wel van verskeie nuusinstansies en gemeenskapsradiostasies kry (met onmiddellike nuus wat oor en weer uitgeruil word), het Netwerk24 weer verskeie streekskoerante uitgekoop (met die gedrukte pers wat effens stadiger verloop). * Die Afrikaanse mark is "bitter klein" en in Suid-Afrika besig om te krimp. ---- Dan, nog een vraag. Ek sien daar is 'n berig in Kampvegter van ''Die Burger'', Saterdag, 19 Mei 2012, waarin gevra word oor Multichoice/DStv. Die klaer wil weet waarom die intekenaars maand vir maand presies dieselfde herhalings oor en oor per dag sien (en/of beeldmateriaal "gerieflik" uit die argief gehaal word). Die klaer is woedend, aangesien hy ervaar hoe die prys net opgestoot word, "en jy moet maar net betaal vir dit wat hulle oor en oor aanbied. Ek glo vir hulle is dit 'n bomus om al die flieks ens. wat in hul argiewe is, weer en weer aan te bied." Nou word gesê Multichoice het beperkte beheer daaroor, want die kanale self (ook dié wat uit die buiteland gekoop word) is daarvoor verantwoordelik. Maar dis nie waaroor ek wonder nie. My moeder hou vol daar het by die destydse SAUK, anders as by die SABC, nie iets soos herhaling op TV1 in die 1980's/vroeë-1990's bestaan nie. Hoewel ek my nie kan indink hoe elke minuut 24 uur lank nuwe inhoud uitgesaai is nie (verdomp, dan sal ek ook voor die TV die hele dag lê!), gaan ek haar die [[Volksetimologie|binnevet van die boud]] gee. (En tog - die ''Swart Kat'' sien ek is in die 1980's gemaak, terwyl ek hom uit my kinderjare van die 90's onthou; sover ek weet was ''Namakwalanders'' die eerste reeks wat herhaal is - iets wat akteur Hans Strydom goed die bliksem in gemaak het, as my geheue my nou nie parte speel nie, want die akteurs word nie vir hierdie werk betaal wat weer gebeeldsend word nie) Nou wonder ek net: is dit omdat daar slegs '''één''' (1) Afrikaanse (of, eintlik, "halfafrikaanse") televisiekanaal was, die personeel en akteurs hongerlone (sonder oortyd en kraamverlof (ag, watwou, sonder veroorloofde piepietyd - vir volk en vaderland!) destyds, soos gebruiklik by kripvreters) betaal is, die fondse oordeelkundig bestuur is, dat daar meer produksies op die voerband geplaas is? Is dit omdat die wisselkoers nog gunstig was (wat die aankoop en oorklank van produksies vergemaklik het), of wat? Is dit omdat daar destyds in Amerika meer televisiekykers was, die adverteerders hope geld ingestoot het, en meer produksies gemaak kon word - nie veel anders as in Suid-Afrika nie? Of is dit omdat ons self sien hoe YouTube-kanale elke dag iets nuuts oplewer en dan onder die indruk verkeer "maar wag 'n bietjie, waarom doen my televisie dit nie"? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:36, 13 September 2019 (UTC) ::{{ping|Suidpunt}} Ek lees nou jou skrywe skuins voor seweuur in die oggend nadat ek die hele nag nie geslaap het nie en is taamlik voos. Jy vra dinge wat ek nie mooi snap nie, enersyds omdat ek nie die volle prentjie voor my het nie en andersyds natuurlik omdat ek so slaapdronk is. Hopelik kyk ek later met 'n vars oog daarna om jou sinvoller te kan antwoord. Ek lees nietemin dat jy sê die SAUK het in sy beginjare 24 uur per dag uitgesaai. Nie so nie. Presies wanneer hulle op elke gegewe dag met hul uitsendings begin het, kan ek nie onthou nie, want ek was by die werk. Ek wil my amper verbeel dit was êrens in die middag. Dan het hul uitsending tot so elfuur in die aand aangehou, waarna die landsvlag vertoon en Die Stem gesing is -- en dan was dit die einde tot die volgende dag. Slegs een kanaal. Uitsendings helfte Engels, helfte Afrikaans. Die kanaal vir swart kykers (helfte Sotho, helfte Nguni-tale) het eers later gekom, en die derde kanaal vir meestal sportuitsendings nog later. Die derde kanaal se beeldgehalte was egter gewoonlik nie te waffers nie. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 04:51, 15 September 2019 (UTC) :::Geniet die eerste 47 sekondes van gereelde SAUK-Programme (gebeeldsend die aand van 5 Januarie 1976 vanaf Auckland Park, Johannesburg) met Heinrich Maritz en Dorianne Berry nog eens op YouTube.com: [https://www.youtube.com/watch?v=2Z28k3SmZ5U ''SAUK-openingsaand'']. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 17:17, 15 September 2019 (UTC) :::Die Universiteit Wene in Oostenryk het op die webtuiste van die Departement Neerlandistiek 'n interessante artikel uit die ''Tydskrif vir Afrikaans en Nederlands'' gepubliseer. Dit is al ses jaar oud, maar moontlik nog van belang vir iemand hier: [https://aie.ned.univie.ac.at/oor-afrikaans/gister-en-vandag/die-nuwe-storie/ ''Universität Wien: Oor Afrikaans - Die storie van Afrikaans: perspektiewe op die verlede, hede en toekoms - Carstens/Reidt'']. Hierdie universiteit, die grootste in Oostenryk, het met Catharina Loader selfs 'n dosent vir Afrikaans aangestel wat al jare daar werksaam is. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 17:29, 15 September 2019 (UTC) ::::Ag, dankie my engel. ::::Soos jy kan sien is dit daardie tipiese selgroepe by die kerk wat ek soos die pes probeer vermy. En dan wonder die kerke waarom hulle leegloop. (Daar is 'n rede hoekom die sielkunde en God se paaie jare gelede geskei het) ::::Sulke sielkundesessies het ek op my 24ste jaar verwerp, Carl Jung en Rick Warren se selgroepe het my baie goed geleer wat kom. Jy begin eerste by jou sielkundige kla van 'n hoofpyn. Dan gaan ons na jou kinderjare, baie diep in jou kinderjare in. ::::"Was dit dalk jou sussie wat jou fietsie nooit teruggegee het nie?" ::::"Ek dink so?" ::::"Ek teken dit aan. Was dit jou pa wat van julle daggie saam na die Bosveld vergeet het, omdat hy moes werk" ::::"Ek dink so?" ::::"En toe jou moeder jou op jou knieë voor die toilet betrap het, besig met..." ::::"Dokter, asseblief!" ::::"Skat, dit is al hierdie dinge wat deur die jare heen opgehoop het wat van jou hierdie wrak gemaak het. Ons sal deur al hierdie dinge moet werk." [Triiiennnng] "O gits, ons sessie is om. Luister na hierdie snit van die swemmende dolfyne en kontak my volgende week weer." ::::[25 jaar verloop] ::::"Maar dokter, ek voel fantasties!" ::::"Jou insestueuse drome is net 'n voorteken dat jy nou eers begin het met jou individuasie! Jy is nog lank nie klaar met jou verlede nie." ::::Ek dink, Voyageur, jy weet wat kom. ::::En dan nog die volgende paragraaf: {{cquote| Die Afrikaanse literator Annemarie van Niekerk wat in Den Haag woon en die voorreg het om van die buiteland af terug te kyk na SA oordeel in ’n onlangse onderhoud op LitNet... }} ::::En dit word 'n akademiese teks genoem? Jammer, maar tensy sy die gawe van teleportering of "bi-location" het, kan ek ewe min my verstout om my mond oor Holland uit te spoel. ::::Kom ek sê gou vir jou wat gaan gebeur: ons gaan in 'n kringetjie in die sauna sit (iemand moet bietjie sweet - uit die humiditeit, of die ongemak?) en ons gaan tussen die sweet oor ons verlede gesels, en die seerkry en die heling en die aanvaarding en sulke goed wat die toordokters 20 jaar gelede onder die boom gepraat het by die Waarheids en Versoeningskommissie. Maar soos ons oorle' André P. Brink en mev. Gordimer nou maar was, kon hulle eenvoudig nie sonder Apartheid klaarkom nie. En selfs al is 1994 verby, hou hulle Apartheid nog springlewendig. My genugtig man, hul hele glans was dan rondom Apartheid gebou! Hoe kon die Matriekafskeid so gou verby wees? Want ek bedoel, dit is die Afrikaanse Taalraad se hele raison d'être om te versoen, en as hierdie versoening verby is, moenie dink hulle gaan sommer in die niet oplos nie! ::::Dit spyt my, maar kan ek werklik die Taalraad vertrou wat "verskydenheid" en "Nie-hierargiese" op hul webwerf skryf, en wie so benepe is om te skryf: "Meertaligheid behels die buigsame gebruik van verskillende tale in verskillende domeine op nasionale, provinsiale en plaaslike vlak" en "Afrikaans kan nie effektief bevorder word sonder samehorigheid en samewerking tussen sy sprekers nie – ook nie sonder die ondersteuning van die sprekers van die land se ander inheemse tale nie." ::::Suidpunt: "Meertaligheid is die invoering van Europese tale van geletterdheid soos Frans, Duits, Russies, Spaans en die goddelike en onvolprese Latyn wat 'n veel groter geskiedenis en omvattende kennis kan bied as stokmannetjies op rotse en platgetrapte hondepisbossies." ::::My opsomming van die artikel: ::::- Dit is holle retoriek van "ons weet nie, ons het nie 'n plan nie, ons beskik nie oor 'n gesamentlike, kollektiewe IK nie, maar vir al die probleme wat kom - ons moet net handevat en "Good Karma" sê" ::::- "Die onregte van die verlede durf nie vergeet te word nie" (daarsy, ek sê mos!), "maar ons moet nie wrokkig wees nie" ::::- "Weer eens is die proses wat verloop moet word van groot belang: die luister met ’n oop gemoed, die aanhoor van slegte ervarings, die oopstel vir en die skep van kommunikasie tussen wit en bruin sprekers, die gelyke behandeling van mense (die menswaardigheid waarvan die Grondwet melding maak) en ook boetedoening deur bemagtigende optredes by die voorheen benadeeldes" (Ag, sê net waarheen ek moet gaan (ek was immers in 1990 'n suigeling sonder stemreg), o, ek weet - ek gaan maak soos bogenoemde Annemarie van Niekerk: inklok by '''Schiphol se lughawe!''') ::::- En hou maar die bedelbak gereed. Daar staan immers: ''Die tekort aan fondse om projekte uit te voer om werklik bemagtigend te kan werk.'' Qui s'excuse s'accuse. Waar jy erken jy is skuldig, daar is boetedoening. En by boetedoening is daar vergoeding. En waar vergoeding is, is daar altyd 'n geldjie by betrokke. So voorspelbaar. ::::Genade, Voyageur. Waar het ek en jy dan nou verkeerd geloop? Hier sit ons en probeer, sonder 'n sent betaling(!), die inligting van die hede en die verlede gratis aan Afrikaanse lesers bied. Ons laai gratis en kopieregvry foto's op sodat munisipaliteite kan spaar. Ek leer met moeite Frans, Duits en Latyn - tot diens van die land. Ons gaan koop spesiaal boeke met die geld waarmee ons op Ibiza tussen bedorwe rykmanskinders kon gekuier het dat die honde huil. Ons probeer die kloof tussen ryk en arm dig. Tussen diegene wat het, en diegene wat nie het nie (al het hulle ook self hul eie biblioteke afgebrand). Ons probeer in ons artikels meer bied as wat die peperduur en oorskatte handboeke kan. Ons vertaal uit tale, sodat ons lesers kan tyd spaar - tyd, waarmee die arme kindertjies hul sakgeldjies moet verdien net om 'n warm koeldrank langs die pad te gaan koop, want die plaasskole is toegemaak. Die Departement van Onderwys se busse wat hulle sou neem na die dorpskole, het opgehou loop. Die kinders moet 17 kilometer stap. ::::En hier kom 'n professor wat seker R60.000,00 pro Monat plus betaal word, met 'n ewe mooi pensioen-neseiertjie in die broeikas van die staat, om hierdie klomp sielkunde-twak kwyt te raak?! Verbeel ek my, of is daar die smeulende reuk van geldsakke in die ivoortoring van skuldgevoel wat brand? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:33, 15 September 2019 (UTC) :::::Met die publikasie van die joernalis Pieter du Toit se ''The Stellenbosch Mafia'' is daar nóg 'n argument vir die Wes-Kaap as eerste kandidaat vir 'n Suid-Tirol of Quebec-opsie vir Afrikaanssprekendes. Noudat president Trump na Suid-Afrika reeds as ''shithole'' verwys het, moet ons besef daar is moontlik internasionale rolspelers wat belang stel in 'n stabiele Kaaprepubliek wat dan ook gerus een- of tweetalig mag wees. Daar is beslis nog ander Afrikaanssprekende elites as taal- en sielkundiges. Uit die boekbeskrywing by Amazon: :::::''THE BEAUTIFUL TOWN OF STELLENBOSCH, nestled against vineyards and blue mountains that stretch to the sky, lies a short drive from Cape Town. Here, some of South Africa's richest individuals live: all male, most Afrikaans - and all fabulously wealthy.'' :::::''Julius Malema refers to them scathingly as the 'Stellenbosch Mafia', the very worst example of white monopoly capital. Their critics rail about their influence over the state and the economy. But who are these rich individuals, and what influence do they wield?'' :::::''Journalist Pieter du Toit explores the roots of Stellenbosch, one of the wealthiest towns in South Africa and arguably the cradle of Afrikanerdom. This is the birthplace of apartheid leaders, intellectuals, newspaper empires and more.'' :::::''He also closely examines this 'club' of billionaires. Who are they and, crucially, how are they connected? What network of boardroom membership, alliances and family connections exists? Who are the 'old guard' and who are the 'inkommers'?'' :::::''The Stellenbosch Mafia is the first attempt to not only investigate if this group actually exists, but also to determine whether the town has an excessive influence on South African business and society.'' [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 20:31, 15 September 2019 (UTC) ::::::Sover ek weet het Du Toit, dit ironies bedoel, want die boektitel trek meer aandag. Aanvanklik was die naam in die laat-1990's gebruik vir 'n groep wat afsonderlik in die nuwe Suid-Afrika geweldige opgang gemaak het. Trouens, ''Rigtingbedonnerd'' het juis by een van die "pasrykes" gaan kuier. Maar soos ek verstaan omtrent die boek (ek sal dit op my leeslys hou - miskien kan ek selfs 'n Wiki-artikel daaroor skryf) ''praat'' hierdie lot nie veel met mekaar nie. Dit is 'n mite wat deur die Engelse pers begin is om uitbeelding te gee aan daardie ou Kommunistiese idioom: "[[:en:White Monopoly Capital]]". Die hele debacle met Steinhoff kan jy jou indink, het die ou tipiese leedvermaak onder die Engelse koerante tot gevolg gehad (hulle is al jare so) - ongeag wie in Suid-Afrika skade ly. ::::::Weet jy, in my "Memo Book" het ek "Volkstaat" gelys (en daar is baie oor geskryf - hoewel ek krities teenoor die idee is van "[http://praag.co.za/?p=46147 ons hoef absoluut niks te doen terwyl die volkstaat nog nie daar is nie]"), maar nog nie "roep Kaapse Republiek" uit nie. Ek glo egter nie die Kaap is ekonomies sterk genoeg nie. Ons is nog nie so geïndustrialiseerd soos Gauteng nie en die mineraleryk is brandarm - en verder: ons almal maak van Oliver Thambo Lughawe gebruik. Daar is moeite gedoen tydens Apartheid om te desentraliseer, maar met die nuwe regering is alles in die hande geplaas van Pretoria. Daar was selfs sprake dat hulle die Parlement in Kaapstad wou afskaf, want daar is mos 'n parlement in Pretoria, waarom moet almal "afvlieg"? Vodacom, die hele wêreld se hoofkantore sit in Sandton, Johannesburg. Dink ook aan ons Ambassades - almal sit in Pretoria. Ons maak van die Nasionale Weermag gebruik om die Kaapse Vlakte se bendegeweld en dwelmmisbruik onder beheer te bring. Verder koop ek gereeld my boeke aan by boekwinkels in Pretoria, Roodepoort... Self het ek niks uit die ander Provinsies gekoop nie - maar mag daar darem 'n lugbrug ontstaan tussen Gauteng en die Wes-Kaap soos in Wes-Berlyn![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 05:22, 16 September 2019 (UTC) :Die interessante feit is - die welvarendste vyf persent Suid-Afrikaners was (tenminste in die tyd van die ou bedeling) Afrikaanssprekend. Nogtans het Engels die stedelike en hoofsaketaal van Suid-Afrika geword. Dit is nogal verbasend. Die ekonomiese potensiaal van 'n onafhanklike Kaaprepubliek hoef net volledig aangewend te word. As daar Xhosasprekende Suid-Afrikaners is wat maklik na aksentrvrye Afrikaans kan oorskakel, is dit net die bewys dat daar hard werkende mense aan die Kaap is - 'n droom vir beleggers. :As ons die gebeure in Kameroen bekyk waar Franssprekende elites tans besig is om òf die Engelssprekende weste stelselmatig te verfrans (as hulle net daarin kan slaag) òf gevaar loop om dardie landsdeel aan separatiste te verloor, is dit eweneens verbasend hoe erg die twee taalgroepe nou baklei oor watter koloniale baas se taal hulle nou eintlik moet besig. Is Afrika se totale verfransing ons voorland? Is klassieke Franse skrywers en filosofe (net soos mode en eau de toilette) oortuigend genoeg om hierdie vloedgolf ook oor die Kaap te laat spoel? :Kameroen se frankofone taalbeweging sal 'n onafhanklike Kaap seker bystaan met die nodige advies as inwoners daar van Engels ontslae wil raak ;) :En nou dat voormalige onderdane van koloniale Europese moondhede so erg baklei (en mekaar vermoor en verdryf - selfs in Italië beland hul vlugtelinge!) om die regte meestertaal te kies, moet ons moontlik ook 'n plek onder die Afrikason vir Italiaans probeer vind. Dis nou werklik 'n eersterangse kultuurtaal, liewe inheemses! Vrywilligers? [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 21:20, 16 September 2019 (UTC) == Kursus vir belangstellende nuwe medewerkers == [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ons het mos in Junie reeds gepraat oor hoe ons ou joernaliste en ander kan probeer motiveer om betrokke te raak by die Afrikaanse Wikipedia. Jy het toe gesê jy kan 'n kursus aanbied vir die oningewydes. Ek het pas eers die kans gehad om die volgende skrywe op net een geselsgroep op Facebook te plaas en daar is nogal 'n hele aantal wat sterk belang stel om betrokke te raak. Die vraag is waarvandaan nou? -- buiten dat ek hulle kan vra om as 'n begin by Wikipedia aan te sluit. :My skrywe op Facebook was as volg: :------------------------------- :Skryf vir Afrikaanse Wikipedia :------------------------------ Hierdie skrywe is veral vir die aantal afgetrede joernaliste wat lid is van hierdie gespreksgroep en vir enige ander uitgebyte ou sekelstert van die media wat dalk hier sou lees. Maar ook vir elkeen wat van navorsing en skryf hou. Die Afrikaanse Wikipedia is 'n aanlyn ensiklopedie wat in die verlede nie veel aftrek gekry het nie omdat die magtige Engelse Wikipedia met sy duisternis artikels dit totaal oordonder. Nogtans het die Afrikaanse weergawe veral in die afgelope tyd goed op dreef begin kom danksy bydraes en die betrokkenheid van kundiges, ook uit die joernalistieke poel. Maar groot lande lê braak en die arbeiders is bloedmin. Is daar pensioenarisse of ander wat bereid is om te help artikels skryf? Die nageslag kan julle dalk nog bedank vir jul ywer! Een van die ou hande by Wikipedia het beloof om vir diesulkes 'n kursus aan te bied oor hoe om betrokke te raak -- maar uiteindelik is dit glad nie so moeilik nie, want dit vereis 'n baie basiese kennis. Artikels kan selfs uit Engels of Nederlands vertaal word, in welke gevalle eie navorsing nie eens nodig sal wees nie. Dui asseblief net hieronder aan of jy belang stel. Dit is nog slegs 'n tentatiewe ondersoek. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 16:31, 16 September 2019 (UTC) :Mieliestronk, ek sal iets in persoon wil aanbied. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 17:39, 16 September 2019 (UTC) ::Oesjaar, klink goed, afhangende van waar in die land jy woon. Of sou jy selfs bereid wees om die kursus op, sê, drie verskillende plekke in die land aan te bied as daar genoeg belangstelling is? Wat jy ook al beplan, 'n mens besef terdeë watter groot opoffering so 'n aanbieding vir jou sou wees. Ek het intussen nietemin ook 'n bietjie nadere inligting oor jou doelstellings nodig om vir die steeds groeiende lys name iets meer te gee om die geesdrif verder aan te wakker! Seblief, Oesjaar. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] 18:55, 16 September 2019 (UTC) :::Mieliestronk, met genoeg tyd kan ek fondse verkry by Wikimedia om kursusse te kan aanbied. Waar bly jy? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 09:18, 18 September 2019 (UTC) ::::Oesjaar, ek is in die Kaap, maar kan nie eintlik persoonlik betrokke raak nie. Ek is 'n tagtigjarige ou gryskop in 'n aftreeoord, met meer idees as waarvoor ek krag het. Ek kan wel my deel probeer doen deur kursusgangers na jou toe te help aanstuur. Maklik dertig het sterk belangstelling getoon met daardie enkele plasing op Facebook. Dit was asof hulle aansoek doen vir 'n werk, want 'n hele klomp het vertel hoe gekwalifiseerd hulle is om te kan skryf! Maar ek kom vanaand eers agter Maroela Media het 'n aanlyn-kursus. Die probleem met so iets is mense raak so toegegooi met die een opdrag ná die ander dat hulle dit onmoontlik kan onthou, al is dis ook as easy as pie, soos die Engelse sê. Hulle kan ook nie gedurig tussen windows flip deur op YouTube te kyk en dan by Wikipedia te doen nie, dis erg vermoeiend. Maar met 'n persoonlike kursus waar elke kursusganger agter 'n rekenaar kan plaasneem en hul instrukteur navolg, het jy die wenresep. Ek weet nie wat se werk jy alles doen wat jou tyd min maak en hoe jy Wikipedia-fondse kan bekom vir die kursusaanbieding nie, maar die laasgenoemde klink fantasties, as jy dit kan vermag. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] 22:53, 18 September 2019 (UTC) {{uitkeep}} Beste Mieliestronk, die Wikimediastigting het hulle algemene jaarvergadering 16/17 Nov daar in jou dorpie! Ek kan 'n dag of twee vroeër afvlieg of later terugkeer om die kursus aan te bied. Kry solank vir ons 'n lys van persone wat belangstel bymekaar sodat ek weet waarvoor om reëlings te tref. As jy ook vir my lyste in ander stede bymekaar kan kry dan kan ek begin motiveer vir fondse. Vir die rekord: ek werk vir myself nadat ek driekeer afgelê is die afgelope 9 jaar! Met 12 jaar se studies agter my; ek is nou te oud, blank en praat die verkeerder taal. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 05:01, 19 September 2019 (UTC) :[[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|Burgert]], ek weet jy bly maar onder die radar (en ek respekteer dit) , maar ek gaan weer vra - wil jy dalk help met die opleiding? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 05:03, 19 September 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], tel my en :[[Gebruiker:A3 Baard|A3 Baard]] in om te help met die opleiding en beplanning - baie dankie Mieliestronk, dis 'n fantastiese idee. Onverwant dalk - maar Interessant, ek dink persoonlik onlangs nogals baie aan joernalistiek, en wat skort in die nasionale dialoog, en die effek daarvan op die samelewing: Die groot kwessies van ons tyd lyk vir my is die spanning tussen nasionale en globale belangge - nasionale planne wat ongedaan gemaak word deur ander lande - en dan moet skarrel om met 'n nuwe plan vorendag te kom - en ook spanning tussen die "Ooste" en die "Weste", of die "eerste wêreld" en die "derde wêreld", en oor wat 'n goeie regeringstelsel is - maar bitter min joernalistiek raam wat gebeur binne die groter storie wat oor 'n baie langer tydperk afspeel - dus is meeste joernalistiek vandag onsamehangend en verwarrend - dis soos tonele uit 'n fliek - waar niemand die eerste helfte gesien het nie, of dalk net etlike tonele uit die eerste helfte gesien het - ek sal graag meer joernalistiek wil sien wat dinge in meer konteks stel, en ek wonder of mens 'n rol hierin kan speel - of wat in joernalistiekskole geleer word dat dinge so is - of dat daar so min konsensus is oor wat die oorsake en probleme in die wereld is dat joernaliste sal moet spekuleer daaroor. Maar nou ja... om mense te wys hoe om hier te skryf en om vir 'n beurs aansoek te doen om te help daarmee is die maklike deel. [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 05:43, 19 September 2019 (UTC) ::Oesjaar, dis tipies hoe die mensdom is. Sowat 40 mense het vinnig hul hande opgesteek toe ek op Facebook vra wie graag by die Afrikaanse Wikipedia betrokke wil raak. Toe ek egter elkeen "tag" en sê hulle moet vir my laat weet waar hulle woon, antwoord net 25. Maar 'n mens moet byvoeg dit was net 'n enkele opname. Ek is seker navrae op ander gespreksgroepe op Facebook (gerig deur ander mense as ek) kan nog heelparty meer belangstellendes bereik, ::Agt van die belangstellendes op my lys van 25 is in die Kaapse omgewing, van wie ses of sewe die kursus sal kan bywoon, as ek hulle reg lees. ::Die agt is: ::Jana Luther (voorheen hoof van HAT6 op die web, lid van die Taalkommissie) -- Kaapstad ::Sarie Nell -- Malmesbury ("lekker naby aan die Kaap," sê sy) ::Leonora Elsa Van Staden (oudjoernalis, het betreklik senior posisie beklee) -- Durbanville, Kaapstad ::Marié Hardy Smidt (oudjoernalis) -- Paarl (naby Kaapstad, natuurlik) ::Arrie de Beer (oudjoernalis, baie senior) -- Stellenbosch ::Alet Zietsman Mihalik -- Oranjezicht, Kaapstad ::Lynette Blignaut (oudjoernalis) -- Lambertsbaai ::Lize Lübbe -- Napier in die Overberg ::Die res van die 25 woon elders verspreid oor die land, met vier van Pretoria en twee van Johannesburg: ::Adéle van der Linde -- Limpopo ::Joey Basson -- Richardsbaai ::Trudie Meintjes -- Loxton, Noord-Kaap ::Maureen Van Helden -- Vanderbijlpark ::Orna Koch -- Pietermaritzburg ::Alet Enslin -- Bloemfontein ::Marné Combrinck -- Vereeniging ::Elize Pretorius -- Port Elizabeth ::Marika DuToit-vanHeerden -- Johannesburg, maar kan middel-Desember in die Kaap wees ::Michelle Du Plessis Hattingh -- Johannesburg ::Jaco Breytenbach -- Pretoria ::Renée Rautenbach -- Pretoria ::Louis Krüger -- Pretoria ::Mari Cronjé -- Pretoria ::Natie de Swardt -- George ::Naas Ferreira -- Oos-Kaap ::Alice Hendriks Boshoff (doktorsgraad in musiek, uitstekende skryfster) -- Banbury, Brittanje ::Daar is heelparty ander kundiges ook op hierdie lys. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] 22:16, 23 September 2019 (UTC) {{uitkeep}} Oesjaar, jou geen kommentaar op die bogenoemde laat 'n ou wonder of jou verwagtinge t.o.v. van die projek nie bewaarheid is nie! :-) En of die uwe dan maar liewer moet ophou om verdere moeite te doen? Een probleem is wel dat 'n mens nie weet hoeveel mense vir die bywoning van 'n kursus jy as "lewensvatbaar" sou beskou nie. Ook dat ek nie kan visualiseer waar en hoe jy so 'n kursus kan aanbied sodat ek dit aan moontlike belangstellendes kan oordra nie. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 05:38, 30 September 2019 (UTC) :Mieliestronk, ek besit en bedryf 'n ''Events'' maatskappy en soms is ek in plekke waar daar nie WiFi is nie en soms net te besig om my dinge hier op Wiki te doen! As jy vir jouself werk dan spring jy hoog as die kliënt roep! Geld is ongelukig koning, soms. Hierdie poging van ons sal voortgaan, ons is net besig om die Jaarvergadering se datum te bepaal en dit lyk op hierdie stadium of dit 6/7 Des gaan wees. Geduld my vriend, soos hulle sê Rome is nie in een dag gebou nie - maar soos ek sê: Ek was ook nie die projekbestuurder daar nie of dit was! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 06:57, 30 September 2019 (UTC) ::Oesjaar, vir enigiemand wat die Ewige Stad binne 24 uur sou kon staangemaak het, kan ek nie help om ontsaglike ontsag te hê nie! Skuus, ek verstaan nou beter. Sal intussen dus so eenkant besig bly met hierdie en diverse ander dinge totdat jy my weer tot aandag roep. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] 21:12, 30 September 2019 (UTC) :::[[Gebruiker:Mieliestronk]], na 'n gesprek met prof. [[Gebruiker:Petterual|Laurette Pretorius]], ons wil 'n Opleidings dag aanbied hier in Pretoria by die SA Akedemie vir Kuns en Wetenskap gedurende Januarie volgende jaar. Ek het amptelik die Wikimedia Stigting gevra vir fondse vir die dag. Sal jou op hoogte hou, hou maar die kanale oop met die oues van dae... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:10, 11 Oktober 2019 (UTC) ::::[[Gebruiker:Oesjaar]], ek lig hulle in, ten minste die sesstuks Gautengers op my lysie, met die hoop dat nog sal bykom. Oor hoeveel van hulle oues van dae is, is ek egter nie seker nie. :-) [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 21:12, 11 Oktober 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Mieliestronk]], ek kan bevestig dat die Algemene Jaarvergadering en Strategie sessie op 14/15 Des gaan plaasvind. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:56, 16 Oktober 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Oesjaar]], dis seker nie 'n "lekker" tyd vir 'n "kursusdag" nie? Ek bedoel, almal is daardie tyd in 'n vakansiestemming en wil ontspan, as hulle nie reeds besluit het waar om te gaan uitspan nie, hetsy langs die see of iewers by 'n binnelandse vakansie-oord of by familie of vriende elders. Ek sê nie dis die geval met die mense op my lysie nie (ek weet nie of hulle die vakansie tuis bly nie), maar die tyd vir die kursus kan seker ander voornemende kursusgangers weerhou om dit by te woon. Groete eweneens [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 23:59, 16 Oktober 2019 (UTC) :::Ek is verskriklik jammer as ek op die tweegesprek inbreuk maak (maar dit kan moontlik ook help met my Wikipedia-artikel, ek moet krities kyk, so rustig maar vir wat nou volg) - is dit werklik nodig dat iemand by 'n lokaal moet aanmeld, of hoe gaan julle te werk? Ek sê nie 'n videokonferensie (ek dink aan datakoste en webkameras aan die skraal kant) is die oplossing nie, maar hoeveel YouTube-video's is nie al daarbuite gemaak nie? En Maroela het ook self video's al opgelaai. Is dit nie maar net die ''wil'' van die voornemende gebruikers wat ontbreek nie? Die hoeveelheid kere waarby Maroela en Oesjaar betrokke was is ek seker hulle ken nou al die basiese probleme. :::Let op https://meta.wikimedia.org/wiki/Video_tutorials (die video is wel effens verouderd), maar ook afstandsbediening (''remote computing''). Dan is my vraag: skryf diegene by die opleiding alles op 'n eksamenblok neer, of luister hulle net na die Sondagsermoen? Of soek hulle net 'n bewys dat hulle nog 'n kursus bygewoon het, wat hulle by die naaste polisiestasie sal laat sertifiseer vir 'n CV in ''web design'' (webontwerp)? ''Wo sind sie?'' :::By my as beginner 10 jaar terug onthou ek nou nog: ek het nie geweet van kategorieë nie, die opskrifte was 'n probleem, interwikis nog haas onbekend, ek het nie geweet van vetdruk nie (ek het tog, wel...) en nog minder die bronvermelding. Algaande het ek meer begin leer van prente: dat jy verkieslik die prente eers by Commons moet gaan oplaai (totdat ek net soos Morné begin insien het dit bots met internasionale wetgewing, want by ons verval prentekopiereg reeds ná 50 jaar). Kyk na die ou [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Heks_van_Hexrivier&oldid=503836 Eliza Meiring] as merkwaardige voorbeeld. En dit was nog lank voor die magiese '''VisualEditor'''. As dit nie "by die diepkant instamp" beteken nie... Ek skat in 2004 was dit seker nog moeiliker (of wat praat ek als, [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]]?) As 'n woordverwerkerprogram-nabootsing nie eens meer goed genoeg is nie (dit is werklik net knip en plak) - gaan ons binnekort Wikipedia se uitleg soos Adobe Photoshop laat lyk? Of beter: Whatsapp? Ek het al begin wonder of die "Wysig"-skakels dalk net vergroot moet word. Die oplaai van prente is 'n ander storie. :::Goed soos sjabloonskepping is wel ingewikkeld, maar kyk self - kopieer ons nie maar net ander Wiki's s'n nie? En vra ons nie mekaar gereeld hier iets soos: "Sal iemand asseblief die vullissakke gaan uitsit; ~ die brood gaan koop; ~ die stort skrop" nie? :::Daarteenoor: iemand met html-agtergrond is egter reeds geholpe (hoewel mens pleks van <nowiki><strong>vetdruk</strong></nowiki> gebruik, is dit nou <nowiki>'''vetdruk'''</nowiki>). Maar hierdie boffins hou hulle weer met ander goed besig. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 04:28, 17 Oktober 2019 (UTC) ::::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]], ek stem nogal met jou saam (dit was jou eerste essay wat ek verstaan het). Ons almal het maar soos jy begin, deur te gaan kyk na die bronteks van bestaande artikels om te sien hoe 'n mens goed doen, deur die artikels te gaan lees waarna jy verwys word as jy welkom geheet word, deur te vra, deur foute te maak en regggehelp te word - en algaande raak 'n mens beter. Dis wat [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] seker ook maar gedoen het. Geen kursus gaan jou naastenby alles leer wat jy moet weet nie. Dis 'n lang leerproses. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 07:04, 17 Oktober 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]], [[Gebruiker:Burgert_Behr|Burgert]] en [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], miskien moet 'n ou net haastig weer op die spoor teruggaan van hoe hierdie aksie begin het. Oesjaar het, ek dink in Junie, iets aan my genoem dat ek gerus ook van die afgetrede joernaliste kan aanspoor om vir Wikipedia te skryf, iets in der voege. Ek het geantwoord dat die ou fossiele al die kennis het om te kan skryf, maar nie vaagste benul het waar om te begin en te eindig nie, ook iets in der voege. Waarop Oesjaar gesê het hy kan kursusse aanbied en ek gesê het laat my dan kyk wie is te vinde vir so iets. ::Toe het ek op Facebook rondgesoek na belangstellendes, maar hoewel ek aanvanklik eintlik ou joernaliste bedoel het, goed opgeleide skrywers,kon ek darem nie my navraag so beperk nie. Die reaksie was verbasend, mense oral wat wil skryf en help, heelparty kundiges, maar hulle weet glad nie hoe nie (al is die meeste oudjoernaliste wat belang stel maar net mense hier van die Kaap, terwyl die "eerste" kursus nou vir Pretoria beplan word). ::Ek het wel belangstellendes aangeraai om hulle by die Afrikaanse Wikipedia aan te sluit, as 'n begin, en hulle die webadres gegee. Ek vermoed sekeres het, maar toe seker maar weer tou opgegooi in die aangesig van al die vreemdhede. ::Hoe ook al, die visie van die Afrikaanse Wikipedia is waaroor dit gaan. As jul mense en bestuur tevrede is dat daar voortbeweeg op die huidige trant van bestendige groei, maar nie 'n ontploffing van bydraes nie, gaan nog tien jaar seker nodig wees om die huidige getal artikels te verdubbel. Ek dink almal stem saam dat die oes groot is, maar die arbeiders min. En dit sal mos darem lekker wees om 'n groot klomp miere te hê om die nes te bou wat 'n spogproduk kan wees te midde van al die bedreigings wat Afrikaans in die gesig staar. ::Oor die waarde van persoonlike blitskursusse bo enigiets anders, kan 'n mens maar net kyk wat gebeur het toe ons spul joernaliste (glad nie meganies aangelê nie) in die jare sewentig ons tikmasjiene in die asblik moes gooi en skielik gekonfronteer is deur 'n skerm wat soos 'n televisieskerm lyk en 'n toetsbord waarop jy net sagkens op die knoppies moet druk. ::'n Vrywilliger wat boonop die moeite doen om 'n kursus by te woon, is baie meer geïnspireerd as iemand wat op YouTube moet probeer uitpluis hoe Wikipedia werk. En hy of sy het dan ten minste 'n basis om van te werk, sonder om die pynlike pad te loop en selfs die mees basiese te probeer "leer soos jy aangaan". Een belangstellende wat na 'n kursus kom, kan maklik twee of drie ander met hom of haar saamsleep. ::Wat meer sê, ek sou self baie graag so 'n opleidingskursuskursus wou bywoon as ek nie so mankoliekig was nie. Die paar artikels wat ek vir Wikipedia geskep het (ook in Engels), was slegs danksy my kennis van html met die Mieliestronk-webwerf. Daar is makliker maniere, maar ek ken steeds nie almal nie. As ek die makliker paaie geken het, was ek dalk produktiewer![[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 13:46, 17 Oktober 2019 (UTC) :::Baie dankie. Maar pasop [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] - fossiele word ook petrol, en petrol vat vlam... :::Goed, ek sou dus sê terwyl <strike>D.F. Malan</strike>, <strike>Kaapstad Internasionaal</strike> Krotoa-en-tannie-Winnie-sharing-a-cup-of-Earl-Grey in spanning wag op Oesjaar se neerstryk op die aanloopbaan, kan die Kapenaars solank mildelik gebruik maak van Victoriastraat 5 se Nasionale Biblioteek, of hul naaste biblioteek. ([http://wc.slims.gov.za/desktop/desktopwc/core/index.phtml?language=&euser=&session=&service=&robot=&deskservice=desktop&desktop=desktopwc&workstation=&extra= Slims] bied toegang tot elke liewe biblioteek in die Wes-Kaap; ek maak amper elke dag daarvan gebruik). Ek sou solank 'n artikel op A4-velle aanmekaartimmer (vir joernaliste is dit mos kinderspeletjies?) net om iets gereed te hê wat fisies bruikbaar is, vir die proeflopie. Dit hoef darem nie nou al by die 50 bladsye te trek nie, maar die "wonder" om jou eie werk springlewendig te sien op die skerm laat mens baie trots voel. Andersins kan hulle solank begin vertaalwerk doen - dit duur self nogal lank. :::Ek glo nie die oues van dae is soos die jonges te veel deur "fabrilisme" beïnvloed nie ([[:nl:Klaas Johan Popma|Klaas Johan Popma]] se begrip vir die ontsieling van die akademie, waar alles net 'n middel tot 'n doel raak - opvoeding word bloot dressering/afrigting (weens die markgerigtheid); vergelyk Hannah Arendt se ''homo faber'' wat praat van die ''animal laborans'' [die werkersdier]), maar ek dink tog hulle moenie te veel roem verwag nie - jou Afrikaanse leser is 'n baie snaakse spesie. Net omdat jou artikel oor 'n orgideevakgebied (bv. [[:ro:Criza economică din 1899-1901|die Roemeense ekonomiese krisis van 1899 tot 1901]] of [[Oos-Timor]] waar nog Portugees gepraat word) slegs een kykie elke 50 dae sal kry en jou buurman s'n 200 per dag kry, gaan baie laat voel "waarom het ek my tyd gemors op 'n dom, ondankbare en onnosele volk!" Daar is verskeie faktore, baiemaal tegnies, waarom die Afrikaanse Wikipedia so min besoek word. Laat ek dit so stel: daar sal iemand wees wat eendag jou werk een aand dringend nodig het. Die feit dat dit bestaan, is klaar 'n seën. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 16:01, 17 Oktober 2019 (UTC) ::::[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], wil net by jou hoor: Die kursus sal mos gratis en pasella wees vir belangstellendes nie? Ek het dit nog altyd so verstaan. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 00:16, 18 Oktober 2019 (UTC) : Verniet! Hoe anders gaan ons groei? Ek vlieg ekonomiese klas, daar sal ook geen rooi tapyte en dinge op die lughawe wees nie.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:55, 18 Oktober 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], daar is 'n ernstige dinges in die drinkwater, reken ek. Dit lyk my die middel van Desember (Kersmaand, ontspan-maand by vakansieoorde of die see) is nie eintlik geleë vir 'n beduidende deel van die Gautengers op my lysie nie. ::Daar is altesaam agt op my lys: Marné Combrinck / Marika DuToit-vanHeerden / Michelle Du Plessis Hattingh / Jaco Breytenbach / Renée Rautenbach Conradie / Naam Uitgelaat / Mari Cronjé / Ronelle Terre'Blanche. ::Slegs Jaco Breytenbach het tot dusver besonder geesdriftig gereageer en gesê dis dan 'n fantastiese tyd in Pretoria. ::Naam Uitgelaat laat blyk nou hy ken eintlik Wiki's en wil maar net die basiese weet van hoe Wikipedia werk. Ek het vir hom gesê dan moet hy hom net by Wikipedia aansluit en het hom toe die skakel gegee. Ek dink hy was in sy tyd iemand in 'n gesagsposisie. Hy weet wat gaan vir wat, julle weet. ::Mari Cronjé sê pertinent sy is jammer, maar sal nie in daardie tyd die kursus kan bywoon nie. ::Marika DuToit-vanHeerden skryf: "Ons is gewoonlik maar weg daardie tyd en ek verwag nie dat dit hierdie jaar anders sal wees nie. n Datum sal dalk meer bepalend wees." ::Michelle Du Plessis Hattingh vra ook 'n spesifieke datum voor sy sal kan sê. ::En Marné Combrinck skryf: "Indien 'n datum reeds beskikbaar is of sou gou as moontlik deurgegee kan word, sal ek wil probeer om my reëlings daar rondom te tref." ::Ek wag nog om van die ander twee te hoor, maar dit lyk my die tendens is duidelik: Desember is nie eintlik 'n maand vir sulke dinge by ons mense nie. Of hoe nou, [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]? Groete. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 19:06, 18 Oktober 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]], kalmeer tot 'n paniek aanval asb! Kom ons los dit dan, ek sal sien of ek fondse kan reël vir iewers in die jaar. Kom ons vermy die woord kurses ook, dit jaag blykbaar mense se bloeddruk op! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 Oktober 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], raait. My ton bakstene was maar net 'n oefenlopie om te wys waartoe hierdie ou man in staat is as hy in sy hiperpaniekerige fase is. Ek sal ook maar vergeet van kurses. Ek sal dit liewer kursus spel en dan sal die mense meer vertroud wees wat ek eintlik wil sê. Eisj. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 19:44, 18 Oktober 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]], ek gaan 'n kursus bywoon om kursus te spel.... Enige kans dat jy jou gesig gaan wys by die jaarvergadering? Sal daarvan hou om jou te ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 00:54, 19 Oktober 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], sal baie graag die vergadering wou bygewoon en met jou kennis gemaak het, as ek net 'n raps jonger en gesonder was. Leef op tagtig saam met bruid in 'n Kaapse aftreeoord en is nie meer baie mobiel nie. Twee hartomleidings agter die blad, een groot rugoperasie maar steeds 'n gedurige rugpyn, hart wat oneweredig pomp en ontspan, 'n sekere fibrose van die longe, onverklaarbare interne bloeding wat 'n chroniese ystertekort en moegheid meebring ... dis nog net op die rekenaar wat ek my so 'n lang asem kan verwerdig. Maar laat 'n ou liewer ophou anders lyk dit of ek kla! Mag die jaarvergadering groot vrugte afwerp, wat julle ook daarop gaan bespreek en besluit. Julle ouens doen monumentale werk vir Afrikaans, en dis nie sommer se sê nie. Geslagte vorentoe gaan julle nog bedank. [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] ([[Gebruikerbespreking:Mieliestronk|kontak]]) 02:02, 19 Oktober 2019 (UTC) :[[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]], is daar enige artikel wat jy nog begeer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:55, 19 Oktober 2019 (UTC) == Kategorieë == Ek sien nou 'n ontstellende ding: dat mense bv. [[Suid-Afrikaanse Buro vir Rasse-aangeleenthede]] onder [[:Kategorie:Afrikaners]] plaas as <nowiki>[[Kategorie:Afrikaners|*]]</nowiki> of <nowiki>[[Kategorie:Afrikaners| ]]</nowiki>. Ek weet nie waar dit posgevat het nie, maar die enigste artikel wat in Kategorie:Afrikaners met 'n spasie geplaas word, is [[Afrikaners]]. En niks word geplaas met 'n asterisk nie, tensy dit met 'n asteriks begin. Dit gaan nou weer 'n klomp werk kos om dit alles reg te stel. Let asseblief op die gebruike op Wikipedia. Dankie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 20:08, 16 September 2019 (UTC) : En terwyl by die sensitiewe onderwerp Afrikaners. Hoe kan almal wat Afrikaans is in Kategorie:Afrikaners geplaas word? Identifiseer elke Afrikaanse mens met hom met die term Afrikaners? Ek dink nie so nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 20:18, 16 September 2019 (UTC) :: Hulle kwalifiseer kwalik as Chineessprekende bewoners van Labrador ;) Die beste oplossing is as hulle as Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners gekategoriseer word. Die kategorie "Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners wat hulself nie met die term Afrikaner identifiseer nie" is opsioneel. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 22:01, 16 September 2019 (UTC) ::: Ons eie artikel oor [[Afrikaners]] definieer die etniese groep. Sien ook die relevante bespreking by [[:en:Category talk:Afrikaner people]] oor of so 'n kategorie toepaslik is. My mening is dat selfidentifikasie nie relevant is vir ensiklopediese doeleindes nie (mits dit in 'n betroubare bron verskyn en dan slegs as 'n nota in die afdeling ''Persoonlike lewe''; selfidentifikasie verander nie 'n persoon se etniese agtergrond nie.) –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 13:45, 17 September 2019 (UTC) Jy slaan die spyker op sy kop K175! Watter blanke Afrikaanssprekendes wil kwansuis nie as [[Afrikaner]]s identifiseer nie? (en waarom is die onderwerp sensitief? Met respek, gaan lees Giliomee se 'Die Afrikaners' om oor die "sensitiwiteit" te kom!) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 14:44, 16 Oktober 2019 (UTC) == [[Holoseen – finale uitwissing?]] == Gemeenskap, bogenoemde is 'n interessante artikel met genoeg bronne, vir 'n slag. Ek het egter 'n probleem met die styl waarin dit geskryf is, daar is sekere gedeeltes wat nie in ensiklopediese styl is nie. Eerstens die gebruik van die eerste persoon is nie Wiki styl nie. Ons vra nie vrae in artikels nie, ons gee feite weer, in koue ensiklopediese taal. Teen die einde klink die artikel soos 'n meningsopname... Julle opinies asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:36, 19 September 2019 (UTC) : Ek stem saam. Ons moet dit hou, maar ons moet die titel verander en die dele wat nie in ensiklopediese style geskryf is wysig sodat dit in die korrekte styl is. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:59, 19 September 2019 (UTC) :: Wel, die eerste probleem daarmee is dat daar klaar 'n [[Holoseen]] bladsy is, so dit gaan meer werk vat. Kan ons dit na die sandput skuif tyd en wyl?[[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] ([[Gebruikerbespreking:Dagelf|kontak]]) 06:03, 19 September 2019 (UTC) ::: Dit is nie 'n probleem nie. [[Holoseen]] gaan oor die tydperk, [[Holoseen-uitwissing]] gaan oor die uitwissing in die tydperk. Ander wiki's het ook 'n bladsy vir elk een. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:12, 19 September 2019 (UTC) == Premiers van Thailand == Gemeenskap, [[Gebruiker:ธนบดั เมืองโคตร]] doen handige werk met die Premiers van Thailand. Hy gebruik 'n vertaler met sy kwota uitdagings. Bv. ''Rear Adminiral'' word ''agterste adminraal'' en ''generaal'' word ''algemene''. Help proeflees asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:14, 19 September 2019 (UTC) :Help ook met inligtingskasse asb. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:34, 19 September 2019 (UTC) == Nedersettings in Namibië == Gemeenskap, wat is die Afrikaans vir die volgende kategorieë van nedersettings in Namibië? * City (stad) * Town (?) * Village (?) * Settlement (nedersetting) Ek dink ''town'' en ''village'' kan beide ''dorp'' wees, of hoe? 08:21, 23 September 2019 (UTC) :''Village'', so skat ek, kan gehuggie wees as daar geen kerk is nie. Maar gehuggie grens eerder aan die Engels ''hamlet''. [[Stormsvlei]] kan dus streng gesproke nie 'n gehuggie wees nie. Dorpie is dus beter. As die plek deur takke omring word, is dit 'n kraal.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:31, 23 September 2019 (UTC) :Terloops, in jou Engelse woordeboek, word vir "village square" 'dorpsplein' aangegee? Want ek sien niks in my 1997 Pharos nie. Reverso.net het dit wel onder Nederlands. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:50, 23 September 2019 (UTC) == The consultation on partial and temporary Foundation bans just started == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div class="plainlinks"> Hello, In a [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|recent statement]], the Wikimedia Foundation Board of Trustees [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|requested that staff hold a consultation]] to "re-evaluat[e] or add community input to the two new office action policy tools (temporary and partial Foundation bans)". Accordingly, the Foundation's Trust & Safety team invites all Wikimedians [[:m:Office actions/Community consultation on partial and temporary office actions/09 2019|to join this consultation and give their feedback]] from 30 September to 30 October. How can you help? * Suggest how partial and temporary Foundation bans should be used, if they should (eg: On all projects, or only on a subset); * Give ideas about how partial and temporary Foundation bans should ideally implemented, if they should be; and/or * Propose changes to the existing Office Actions policy on partial and temporary bans. We offer our thanks in advance for your contributions, and we hope to get as much input as possible from community members during this consultation! </div> </div>-- [[user:Kbrown (WMF)|Kbrown (WMF)]] 17:14, 30 September 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=19302497 --> == [[Boeing B-17 Flying Fortress]] == Gemeenskap, ek veg voort om bogenoemde te vertaal, al verby die halfpadmerk. Wat sal ''bombsight'' in Afrikaans wees: '' containing captured top secret Norden bombsights, were then flown to Japan''? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:42, 30 September 2019 (UTC) :'n ''Norden bombsight'' is 'n tachometriese bomvisier, genoem na sy ontwerper, die Nederlandse ingenieur Carl Norden wat in 1904 na die VSA geëmigreer het. Sien byvoorbeeld [https://en.wikipedia.org/wiki/Norden_bombsight ''Norden bombsight'']. Groete, [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 18:14, 30 September 2019 (UTC) :: Kan iemand my asb help met die sjablone by https://af.wikipedia.org/wiki/Boeing_B-17_Flying_Fortress#Gebruikers ? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:55, 2 Oktober 2019 (UTC) :::{{uitgevoer}} [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 10:30, 2 Oktober 2019 (UTC) ::::Dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:49, 2 Oktober 2019 (UTC) == [[Dmitri Alexejef]] == Hallo daar julle. Sal iemand asb. bg. blad (wat 'n aanstuurblad na [[Dmitri Aleksejef]] was) kan verwyder? Dankie ! Groete:)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 15:51, 2 Oktober 2019 (UTC) :{{uitgevoer}} [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 16:06, 2 Oktober 2019 (UTC) Dankie Burgert:)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:14, 2 Oktober 2019 (UTC) == AfroCuration geleentheid == Hallo almal, Ek gaan Saterdag in Johannesburg wees om deel te neem aan die [https://meta.wikimedia.org/wiki/AfroCuration_education_edit-a-thon AfroCuration] byeenkoms. Die fokus van die geleentheid is om artikels oor die Suid-Afrikaanse grondwet in soveel Suid-Afrikaanse weergawes van Wikipedia as moontlik te voeg, uit te brei en te verbeter. Hulle hoop om 100 artikels so te skep. Ek vra groot asseblief dat so veel as moontlik Afrikaanse Wikipedians deel neem aan die dag. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:13, 3 Oktober 2019 (UTC) :Gaan daar ook 'n artikel wees oor hoe die "grondwetlike Hof" (lmga - 'n eufemisme in die ware sin v/d woord) artikel 29 misken en verwring het om Afrikaans as onderrigtaal by die "University of the Orange River Colony" te verdoem? [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:43, 3 Oktober 2019 (UTC) ::Skep dit! [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:34, 3 Oktober 2019 (UTC) :::Hallo, [https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Wikimedia_ZA/AfroCuration_education_edit-a-thon Log tog hier in] as julle deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:16, 5 Oktober 2019 (UTC) == ''Na'' Afrikaans of ''In'' Afrikaans vertaal. == Net 'n vinnige vraag julle, watter van die bogenoemde is korrek? By voorbaat dankie! Groete :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 10:28, 9 Oktober 2019 (UTC) :'n Mens vertaal van een taal na die ander. Bv. vertaal ek van Duits na Afrikaans. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:49, 9 Oktober 2019 (UTC) ::Dankie! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 10:59, 9 Oktober 2019 (UTC) :::Ongelukkig nie, [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] en [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]]. Dit is '''in'''. Ek het ook eers my kieste van verontwaardiging opgeblaas, maar die WAT wys die teendeel. [[Gebruiker:Morne|Morne]], voormalige redakteur van die gewildste Afrikaanse tydskrif in Suid-Afrika en tans by Maroela doenig, het jare gelede die titel na [[Bespreking:Lys van vertalings in Afrikaans|Lys van vertalings in Afrikaans]] verander. Sien die besprekingsbladsy. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 11:51, 9 Oktober 2019 (UTC) ::::Dit is inderdaad in. [[Gebruiker:Burgert_Behr|<span style="color:#26619C; font-family: Segoe Print">'''Burgert'''</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|(kontak)]] 12:46, 9 Oktober 2019 (UTC) :::::Baie dankie jong, dit kan regtig nogal verwarrend wees! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:13, 9 Oktober 2019 (UTC) == Moreel bankrot "DSTV" ==<!--.....nuwe hofie hier ingevoeg deur Aliwal2012......--> Ek het jou artikel oor die moreel bankrot "DSTV" op [[PRAAG]] geniet. My vraag is net: waarom nog skryf daaroor, of kan mense werklik so oningelig wees dat hulle toeligting daaroor nodig het? (toegegee- my ouers is nog intekenare, maar in hul verdediging woon hulle op 'n goeie ou Vrystaatse dorpie met grondpaaie...) Die ou spul is so oor die muur en Afrikaner - en Afrikaans-vervreemd (hulle maak oënskynlik staat op rugby om deesdae die wa deur die drif te trek, maar daardie soustrein dink ek ook is besig om haastig te verkas...) (rugby - nog 'n vb. van iets wat werklik geen behoudende en nugter-denkende mens se tyd meer behoort op te neem nie!) As mens jonger as 40 jaar is, en nog 'n intekenaar is, is daar in my nederige opinie iets fout...:) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:13, 9 Oktober 2019 (UTC) :Kyk, Charlie - as jy deur my artikels sou lees, gaan dit nie suiwer om politiek nie, maar oor die geld en deels is daar ook 'n onderliggende morele kwessie daaraan verbonde. Dat ons nie ons hoop op organisasies kan sit nie, maar alleen in onsself en mekaar. Mobilisering is seker 'n te sterk woord. :Kyk, as jy geld gee vir 'n organisasie, is dit jou keuse. Maar ek voel wanneer jy geld gee aan 'n organisasie en jy kry nie daaruit wat jy veronderstel is om te kry nie, maak spore, vat jou geld elders heen of maak jouself die beampte. Voordat ek R500,00 per maand uitgee op kultuurorganisasie X, koop ek eerder my eie boeke en kyk wat gedoen moet word. As jy dan vir jou 'n videokamera wil aanskaf en sommer jou eie YouTube-joernalistiek wil bedryf - gaan voort, geniet dit. :Dit is ook geen geheim meer dat ek artikels skryf met die doel om standpuntleemtes te vul nie. :Want vanoggend nog dink ek aan e-boeke vir die buitelanders wat Afrikaans leer. Maar spesifiek aan vertalings. Ek dink aan boeksirkulasies, en toe onthou ek mos van... :"Postapartheid en die Afrikaanse letterkunde" deur prof. Leon de Kock uit ''De Kat'' van 2015 wat eintlik tussen die reëls probeer sê: om jou boek in Engels (en ander tale) vertaal te kry en daarna "wêreldletterkunde" te word is deesdae die veel groter prestige as die Hertzogprys. Volgens De Kock is die kategorieë om by hierdie "wêreldletterkunde" uit te kom in twee kategorieë: "postapartheid" en "wêreldverband". Hy skilder die ikoongalery so: André P. Brink, Breyten Breytenbach, Antjie Krog, Marlene van Niekerk, Etienne van Heerden, Ingrid Winterbach, Eben Venter, S.J. Naudé, Willem Anker, Deon Meyer "en enkele ander." Om aan te haal: {{cquote| "Die werk van hierdie skrywers sluit aan by bepaalde (en belangrike) hooftendense in die Suid-Afrikaanse letterkunde na apartheid: transnasionalisme en die globale verbreding van die Suid-Afrikaanse leefwêreld (Van Niekerk, Van Heerden, Vente, Naudé, Meyer); taai rekenskap met die verlede (Van Niekerk, Van Heerden, Venter, Anker, Krog, Meyer, Brink), die "queer"-maak van die ortodokse Afrikaner-ideologie (Venter, Naudé, Anker); en die ontkoppeling met apartheid se narratiewe en sy teen-narratiewe, met dienooreenkomstige aansluiting by sowel breër intellektuele en kulturele raamwerke as die gesag van die "gewone" (Winterbach, Breytenbach.) [...] Vir diegene wat nie daarvan hou dat Afrikaanse letterkunde saam met Engels ingeboender word nie, is daar 'n uitweg wat nie eng "nasionaal" is nie. }} :Dan haal hy uit Damrosch se boek "What is World Literature?" aan: "all literary works that circulate beyond their culture of origin, either in translation or in their original languages". Met ander woorde: jy moet 'n sirkulasie tuis hê wat dit lees, maar ook buitelandse sirkulasie." :Dit is vir my hoogs vereenvoudigend. Want dit is baie duidelik dat jy meer geïnteresseerd is in jou breë leserspublikum (en wie is dit - die literatore of die gewone outjie wat Furry-boekies versamel?) as die inhoud. Dus, '''vertaalgerigtheid'''! :Om miskien Jan Rabie se woorde buite konteks te neem: :To look back to Latin: culturally Latin was not creative outside Italy. A lingua franca is a creative dynamo only in the centre of its domain. As Toynbee said in his Study of history: '''Culture for export is culture no longer'''. - Jan Rabie, in sy toespraak 'Lingua franca and ''vernacular'' - Konferensie by die Universiteit van Kaapstad, 17 Julie 1979. (Uit: Buidel. 1989. bl. 68). :N.P. Van Wyk Louw sou saam 'n aambei hieroor gekry het: "dié een soort vernuwing (=pseudo-vernuwing) wat ons soos die pes moet vermy, is die ore-in-die nek agteraanhardloop agter een of ander "nuwe stroming", rigting, wat ook al, wat op die oomblik 'n mode is - hier of in die buiteland." (''Vernuwing in die prosa'', 1970, p.148) :En dit is waarvoor ek nou PRAAG gebruik - want ek wonder 'n ewigheid wanneer mense dit nou gaan besef - al wat kort is fusie van '''diepte filosofie''' (ten minste sewe soorte rigtings), met 'n goeie intrige en goeie karakterontwikkeling. :Ons het in die 1990's met ''The Matrix'' gesien hoe "Oos" en "Wes" nader na mekaar beweeg, die ou Griekse filosofie, Boeddhisme, Gnostiek, Christendom, New Age... teen die agtergrond van die millenniumwending, die inlui van die digitale era, die fin-de-siècle en die hoop op die koms van die Messias of Matreya asook die Tyd van die Waterdraer. Sinkretisme de luxe. Maar die hoofpunt is: hier het ons 'n bleeksiel wat 'n god word; wat gesterf het en opgestaan het en nou die wêreld gaan verander. Die einde. Goed, daar is die effekte, bietjie bloed uitspoeg... Maar sonder die filosofie is die film ''dood'', vorm sonder inhoud. :En dit is hoe ek die Afrikaanse letterkunde vind. Die diepte-filosofie ontbreek. Want jou skrywers is te lui en jou gemiddelde lesers te dom (of oningelig). Aan die ander kant, soos ek openlik êrens in my rubriek op PRAAG gesê het: ''[[Moltrein (roman)|Moltrein]]'' is byna 'n ensiklopedie in die kleine van filosofie, want die karakter is lief om sy kennis met die leser te deel, maar in die intrige is dit ongelukkig nie versluier nie. :En so kan ons aangaan. :Maar, as jy dan wil gatkruip om jou plekkie by die Nobelpryswenners te verower (boeke waarvan ek nog nie een gelees het nie - die koek is te droog na my sin...), skryf dan maar liewer in Engels, dan is 'n vertaling nie eens nodig nie. Of maak soos Mark Behr: skryf sommer jou boek in Engels en Afrikaans gelyk. :Oor jou rugbystorie - toe ek 17 was moes ons in Lewensoriëntering 'n taak doen oor hoe sport die gemeenskap kan ophef. Ek kan steeds nie insien hoe dit kan nie. (Deesdae doen ek niks as ek dit nie op my CV kan skryf nie.) Dit word nou glo gesê van spanbou, dissipline en saamspeel... :1. Dit leer jou geen nuwe vaardigheid of praktiese ondervinding nie; jy kry geen nuwe kennis nie. As al jou maats die veld verlaat bly jy "none the wiser" alleen agter. :2. Dit leer mense speel, nie werk nie. :3. Bowenal - daar is 'n rede hoekom rugbyklubs gevou het. Sport is 'n moerse uitgawe, en dit skep nie werk nie. Dit is nie lewensveranderend soos ons wetenskaplikes nie. Ek het gedink aan 'n plek soos Elim. Om 'n rugbyveld te skep vir 'n paar mense wat speel, waar daar géén borge is en byna geen toeskouers om te gaan kyk nie - wat is die punt daarvan? Waar is die "regverdige kans" vir Pietie om die Springbokspan te haal? Hoe onregverdig is die lewe nie! Die feit bly staan - die geld moet êrens vandaan kom! En arm gemeenskappe kan dit nie bekostig nie. Dit is 'n sirkelredenasie wat homself vernietig nog voor dit begin het! - [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:31, 9 Oktober 2019 (UTC) :: Wikipedia lys "Die reuk van appels" en sy dienooreenkomstige Engelse eweknie "The smell of apples", in 2002 volg "Embrace" vermoedelik slegs in Engels, sowel as in 2006 "Kings of the water". Suidpunt, ek het eerlikwaar nie eers geweet daar bestaan 'n skrywer soos [[Mark Behr]] nie! Baie dankie vir jou deeglike terugvoering! Doe zo voort! - [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] 06:12, 11 Oktober 2019 (UTC) ::: NS: Noudat daar amptelik geen meer Afrikaanse universiteit in die Wes-Kaap is nie, dink ek die Kapenaars moet maar soos die Noordelike manne maak en hul eie [[Akademia]] skep! Ek is nie meer moedeloos nie, wel boos en van voorneme om nou meer verbete as ooit vir my taal se behoud en ontwikkeling te veg! - [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] 06:12, 11 Oktober 2019 (UTC) ::: {{ping|Charlielv55}} dit is nie nodig nie: Kapenaars kan ook by Akademia studeer. Ek weet van mense wat by satellietkampusse hier in die suide deur daardie inrigting studeer. Dit is blykbaar baie modern en tegnologies. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 19:24, 18 Oktober 2019 (UTC) == Nomineer asb nuwe voorbladartikels == Gemeenskap, ons benodig 52 voorbladartikels elke jaar, Wikipedia is 'n monster in dié opsig wat se honger nooit gestil kan word nie! Tans groei ons voorbladartikels teen 'n slakkepas en ou voorbladartikels moet deur [[Gebruiker:SpesBona]] gebruik word om die verskil op te maak. Dit is nie 'n aanvaarbare situasie nie. Gebruikers wat voorbladartikels skryf is skaars hier by ons, daar is [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]], [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert Behr]], [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] (jare terug) en [[Gebruiker:Morne|Morne]] waaraan ek nou kan dink, hopeloos te min. Ons artikelgroei is aanvaarbaar, maar die kwaliteit kan bevraagteken word. Te veel saadjies en plantjies (as ek [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] se term kan gebruik) en baie persone (veral van ander lande) gedrewe. Ons kort nog baie tegniese artikels, plante van Suidelike Afrika, ons eie sportmense (swem, atletiek, netbal) ens. Die reël met vertaling van artikels is om '''AL''' die verwysings en bronne saam te kopieer en nie net te stel dat die artikel uit bv Engels vertaal is nie. Ek het die [[Boeing B-17 Flying Fortress]] vertaal uit Engels, (dit is my eerste voorbladpoging na tien jaar hier en dit was nog altyd 'n droom vir my) om my doelwit vir 2019 uit te voer maar ook om aan die gemeenskap te wys dat ek ook doen wat ek sê. Ek is trots op die poging, dankie aan Aliwal vir die proeflees en Burgert vir tegniese ondersteuning. Dit was flippen harde werk, ek salueer genoemde gebruikers wat voorbladartikels skryf! Julle het my respek verdien. Die gemeenskap sal moet help hier, ons kan nie altyd partytjie hou met net dit wat lekker is nie. Ek het laasweek 'n paar uur in my vrou se klas deurgebring (sy is 'n hoërskoolonderwyseres en haar digitale projektor se klank het probleme gegee) terwyl sy klas gee. Die ''bottom line'' is hulle, (die onnies) soek inhoud om klas te gee. My vrou leun swaar op [[YouTube]]. Ons is die enigste en laaste generasie wat kan help hier, oor tien jaar gaan dit te laat wees. Jammer om dit te sê, ek is 'n realis en nie 'n dromer nie. Soos reeds gesê voorbladartikels skep is taai, maar miskien kan 'n spanpoging help bv twee persone (of meer) vertaal 'n seksie om die beurt van 'n groot artikel... Vele hande, ligte werk. Ek laat dit aan die gemeenskap oor. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 20:00, 9 Oktober 2019 (UTC) Naskrif: ondersteun my voorbladpoging asb! Sien [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. :Reg! Gedêps: [[Alfred Wegener]] (voorbladster 2005, Duits) [[:de:Wirtschaftsgeschichte_der_Republik_Venedig]] (ek belowe Voyageur en die skrywer al 'n leeftyd). O! En [[:de:Sarcoptes-Räude_des_Hundes|Brandsiekte onder honde]] (ek het amper my middagete op die toetsbord uitgepak na daardie onaptytlike foto), of [[:de:Fuchsräude|Brandsiekte onder vosse en jakkalse]]. :OK... Vra asseblief vir u vrou aan die anderkant van die matras om ons asseblief net vooraf in te lig wat die staatsdiens alles ''nou weer'' verlang? Anders hardloop ons soos afkophoenders rond. 'n Skakel na 'n omsendbrief of so. Ek hou van 'n afmerkkaartjie.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] 20:29, 9 Oktober 2019 (UTC) ::Ek wil graag [[Krieketwêreldbeker 2015]] en [[Krieketwêreldbeker 2019]] nomineer. Dis al wat ek tans het. Maak dit sin om hulle opnuut te nomineer? Hulle het onlangs min ondersteuning geniet! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:25, 10 Oktober 2019 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}} Puik artikel, knap gedaan! Kan jy dalk nog die inleiding vanuit die Engelse wiki uitbrei? Dis die goed wat later op ons voorblad verskyn. Dan is die artikel klaar. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:43, 10 Oktober 2019 (UTC) ::Kom ons probeer weer. Ondersteun die bykomende voorstelle asseblief, sien [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:05, 10 Oktober 2019 (UTC) ::Dalk kan ons nog iets van die Nobelpryse verwerk? Olimpiese Spele of sokker is dalk ook iets vir ons voorblad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:45, 10 Oktober 2019 (UTC) :::Ja, Nobelpryse is 'n moet! Miskien moet ons dit 'n spanpoging maak, soos met [[Johannesburg]]. Almal het iets bygedra! Ek sal die B-17 se inleiding verbeter. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 19:48, 10 Oktober 2019 (UTC) ::::Ou pogings soos [[Alabama]] en [[wolf]] is nog oor. Lank gelede het ek 'n lys gemaak met [[Tacitus]], [[Plinius die jongere]], [[Londen]], ens. Dit was 12 of so. [[Botswana]] is op my lys, as iemand vra. Dalk nog [[Windhoek]], [[Kimberley]] en/of [[Bloemfontein]]? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:55, 10 Oktober 2019 (UTC) == ''Bypass ration'' == Gemeenskap, missie onmoontlik, maar al die tipe [[straalmotor]]s moet vertaal word. Sal ''omloopverhouding'' die korrekte vertaling wees vir ''Bypass ration''? Sien [https://en.wikipedia.org/wiki/Bypass_ratio], dit mag dalk lig op die onderwerp werp! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 18:47, 10 Oktober 2019 (UTC) :Die Duitsers noem dit 'n newestroomverhouding. Ek kry dit eger nie in Afrikaans nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 19:50, 10 Oktober 2019 (UTC) ::Ek kry wel omloopstraler vir bypass jet. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] 19:56, 10 Oktober 2019 (UTC) :::Omloopverhouding is die Afrikaanse vakterm. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] 20:38, 10 Oktober 2019 (UTC) ::::Hoekom dan nie ''Verbygaanverhouding'' nie? Die lug vloei immers verby die turbine. Gedoriewaar.... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 07:48, 11 Oktober 2019 (UTC) ::::Ek sien [[Gebruiker:Aliwal2012]] het ''hoë-omleiding-verhouding'' gebruik iewers in 'n artikel... ''And the plot thickens!'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 09:30, 11 Oktober 2019 (UTC) == Aanduiding van tyd in artikels == Vra maar omdat ek nie weet nie: Is daar 'n staande reël oor die gebruik van tydsaanduidings in artikels? In die artikel oor Somerset-Wes staan daar byvoorbeeld: "Die bevolking het na raming die afgelope sowat 15 jaar verdubbel". Die leser dink dit is 15 jaar in die verlede van "vandag" af. Maar die artikel kon net sowel vyf jaar gelede geskryf gewees het -- en nog vyf jaar die toekoms in kan die inligting selfs onsinnig wees. Hoekom kon die skrywer nie maar net geskryf het dat die bevoking in die vyftien jaar tussen 20.. en 20.. verdubbel het nie? Die enigste alternatief sou seker wees om by elke artikel te sê: "Hierdie artikel is laas op DATUM bygewerk", maar ek glo nie dit is Wikipedia-beleid of trouens dié van enige ensiklopedie nie. Of hoe nou...? [[Gebruiker:Mieliestronk|Mieliestronk]] 18:25, 12 Oktober 2019 (UTC) : Hierdie is 'n geldige vraag. Ek weet ook nie, ons moet ondersoek instel. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 09:49, 13 Oktober 2019 (UTC) :: Die Engelse Wikipedia se stylgids adviseer teen die gebruik van stellings wat na relatiewe tye verwys. Sien bv. [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers#Statements likely to become outdated]], [[:en:Wikipedia:Manual of Style/Words to watch#Relative time references]], en [[:en:Wikipedia:As of]]. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]) 10:00, 13 Oktober 2019 (UTC) :::In hierdie geval wat Mieliestronk noem, is daar nie eintlik 'n ander manier as om na 'n spesifieke datum te verwys nie, ja. Mense moet maar net daarop let; 'n mens sal nooit so iets kan afdwing nie en ons is te min mense om na elke artikel uit te kyk hiervoor. Daar is baie ander probleme wat m.i. belangriker is. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 11:18, 13 Oktober 2019 (UTC) ::::Dit is inderdaad 'n turksvy. Want nou kry jy die skrywer wat nie 'n presiese datum kan gee, soos wanneer iets soos 'n droogte ontstaan nie. Nou kan jy nie met presiesheid sê: "Vandat die laaste druppel op 8 Mei 2015 om 03:51:10 gestort het tot op 5 Julie 2019 om 08:11:31 het..." Jy sal ongelukkig moet veralgemeen. En nog 'n probleem is wanneer iets nog aan die gang is... soos die waterprobleme in Kaapstad. ::::Daarteenoor het ek weer ''SAUK-SABC-bulletin'' van 14 Februarie 1966 (bl. 55, 'Gaar miljoene gellings in watertenks op') wat uitdruklik stel: {{cquote| 'n Dorp soos Alberton met 18 000 blanke inwoners kan byvoorbeeld wanneer elke huiseienaar slegs 'n duisend gelling-watertenk sou oprig, reeds konserwatief bereken, 10% van sy jaarlikse waterverbruik op die manier uit reënwater voorsien. Veral vir tuingebruik [...] |}} ::::En hier het mens die voorreg om "Reeds op 14 Februarie 1966 berig 'SAUK-SABC-Bulletin...." te gebruik, om te benadruk hoe lank gelede mense al oor hierdie waterprobleem nagedink het en die potensiaal van die watertenke kon ingesien (of oorskat) het. Selfs oor 'n honderd jaar sal dit nog sin maak. ::::Vanmiddag hoor ek nog iemand sê: "die volgende paar maande sal...". Nou kry jy hierdie berig êrens en skryf dit net so neer. ::::Terwyl jy eintlik moes sê: "Op 15 Oktober 2019 waarsku Piet-de-wyse die daaropvolgende paar maande kon..." Dit klink snaaks as mens dit ''NOU'' skryf. ::::Maar nou het jy ook "Hy sê die afgelope paar maande het..." ::::Nou hoe maak mens nou? "Op 15 Oktober 2019 sê Piet-de-wyse die vorige paar maande (?) / die paar maande tevore (?) het..." [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:56, 15 Oktober 2019 (UTC) :::::'n Sin soos "vyf jaar gelede...", wat nie verder gespesifiseer word nie, is een jaar later reeds valse inligting. En die verdere probleem is dat dit net gekorrigeer kan word as die volgende gebruiker weer die navorsing gaan oordoen. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:43, 16 Oktober 2019 (UTC) == Kategorieë deur [[Gebruiker:Wwikix]] == Gemeenskap, [[Gebruiker:Wwikix]] is nou al geruime tyd besig om kategorieë te verander/skep sonder om enige iemand in te lig wat sy doelwitte is. Ek persoonlik dink nie hy voeg enige waarde toe nie. Julle insae asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:47, 15 Oktober 2019 (UTC) :Ek hou hom al 'n geruime tyd dop en sien nie probleme nie. Ons benodig ook manne wat katwerk doen. Hy skryf en hersien ook artikels! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:52, 15 Oktober 2019 (UTC) ::Ek dink ons het heeltemal te veel kategorieë vir die aantal artikels wat ons het, en dit is nie net Wwikix nie. Kyk maar net na [[:Kategorie:Kategorieë van Wikipedia]] om te sien hoe absurd dit soms raak. Ons gaan naderhand meer kategorieë as artikels hê. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 21:25, 15 Oktober 2019 (UTC) {{uitkeep}} Ek maak nuttige kategorieë in ooreenstemming met die Afrikaanse Wikipedia se stelsel. Daar is egter kategorieë wat te ver gaan, sien: [[:Kategorie:Kandidate vir spoedige verwydering]]. [[Gebruiker:Wwikix|Wwikix]] ([[Gebruikerbespreking:Wwikix|kontak]]) 14:27, 16 Oktober 2019 (UTC) :NS ''Ek het pas meeste van hierdie kandidate geskraap! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 07:54, 19 Oktober 2019 (UTC)'' ::Baie dankie vir jou goeie werk jong, maar ek dink regtig nie die kategorieë 'pianiste volgens nasionaliteit' en 'violiste volgens nasionaliteit' gaan te ver nie, as ek reg onthou het die enkele kategorie 'Pianiste' bv. te slordig begin lyk en was dit die regte keuse om 'n nuwe, meer vaartbelynde kategorie te skep (dieselfde geld vir violiste en dirigente!). Ek het ek vir K175 gevra om die kategorieë te skep as ek reg onthou. Moet dit asseblief nie verwyder nie. Ek wil nog baie artikels skep/vertaal/skryf oor pianiste, dirigente en violiste! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] 15:01, 16 Oktober 2019 (UTC) == Oesjaar glimlag breed! == Gemeenskap: ek het vandag my [[optiese vesel]] verbinding gekry! Dit maak 'n groot verskil! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:15, 15 Oktober 2019 (UTC) :Sonder om Wikipedia in mybroadband.co.za te laat ontaard, wat van 'n skermkiekie van http://speedtest.co.za/ ? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:08, 15 Oktober 2019 (UTC) == Stellenbosch == Afrikaans voorlopig ook weg by Stellenbosch. Hier is die [https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2019/10/FinalJudgmentCCT311-17Gelyke-KansevStellenbosch-University.pdf uitspraak], wat ek nog deeglik moet bestudeer. Kyk ook Danie van Wyk se [https://www.litnet.co.za/konstitusionele-hof-wys-weer-hy-dien-engelse-kolonialisme-danie-van-wyk-reageer-op-hofbeslissing/ kommentaar], en Giliomee ([https://www.politicsweb.co.za/opinion/the-war-against-afrikaans-at-stellenbosch 2016]). Maar in ieder geval beteken dit dat die waarde en belang van wikipedia in Afrikaanse onderwys weereens styg. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 22:21, 15 Oktober 2019 (UTC) :Die Konstitusionele Hof mag dan ook besluit dat postkoloniale tersiêre Engelsmedium-onderwys in 'n Derdewêreldland soos Suid-Afrika ewe goed gestaak kan word omdat dit heeltemal nie kan meeding met dié wat deur topvlak-instellings in die Verenigde State aangebied word nie en studente slegs gemarginaliseer gaan word as hulle hul opleiding buite die VSA ontvang. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 23:07, 15 Oktober 2019 (UTC) ::@[[Gebruiker:JMK]], net soos [[Tuisonderrig]] mens bewus maak van die politieke onderstrominge op hierdie gebied. Glo my, 'n mens wil nie wat wetgewing betref 'n tweede Duitsland hier hê nie. Die nadeel weer van 'n privaatskool is dat ieder [https://www.facebook.com/444981368859115/posts/privaatskoletoe-die-grense-tussen-almal-in-suid-afrika-opgehef-is-het-die-skole-/1706701932687046/ een 'n idioot van die straat af kan aanstel], en die Departement van Onderwys voel vere. Die ironie van die saak is dat staatskole ook deesdae enige Jan Rap en sy Maat sonder die nodige kwalifikasies aanstel - party het hoegenaamd geen planne om te gaan leer nie - maar sien, dan bespaar die Beheerliggaam geld daarop. Ek sien dit by my alma mater. ::@[[Gebruiker:Voyageur]], glo my, al het mens ook Genderstudies, die onbruikbaarste vakgebied onder die son in Oxford gaan studeer, word jy soos 'n heilige op eie bodem terugverwelkom. Die kanse dat jou Duitse sertifikaat in megatronika of nanotegnologie nie sal tel nie, bloot omdat die sertifikaat in Duits is (en die arme drommels nie weet hoe om Google Translate te gebruik nie), is waarskynliker. Soos ek nou voel doen ek aansoek vir 'n beurs en gaan Amsterdam toe - maar die hemel alleen weet watter Marxistiese, volksvyandige, omvolkings-vriendelike GroenLinks-tannies (wat in die publiek uitgesproke feministe is, maar saans in die BDSM-saal hard gebliksem word deur 'n man) wag my daar in... O ja, het Nederlandse Universiteite nie juis ook verengels nie? Goed, dan vat ons Université le Sorbonne - kan nie, 'n elite-gemeente. Duitsland? Kan nie, jy het 'n C2-sertifikaat nodig. En dit laat my wonder - hoe goed moet jou Afrikaans wees om by Akademia in te skryf? Slegs diegene met 85% of hoër op hul matrieksertifikaat? As die staatsdepartemente dan links en regs kan voorskryf soos hulle luskry, kan ons 'n Duitsland op hulle trek? En as jy dan so graag by Akademia wil inskryf, moet jy jou swak Afrikaans eers verbeter deur drie/vyf oorbruggingsjare te loop, totdat jou Afrikaans op koers is. Maar nee, jy het vir iets soos BSocSci slegs [https://akademia.ac.za/wp-content/uploads/2019/04/Feite_BSocSci-PFE_2020_v2.pdf 50% nodig "in die onderrigtaal van Akademia"]. O, bloue populierdonners: [https://akademia.ac.za/wp-content/uploads/2019/05/Feite_BCom-Ekonomie-Regte_2020_v3.pdf 40% vir Afrikaans as jy 'n prokureur wil word]! Vir iemand wat '''''kontrakte''''' moet opstel - daar is 'n rede hoekom mens vroeër 'n BA moes hê voor LLB! Van die wal af tot in die sloot. Weet jy, ek het ook al gewonder hoe 'n mens tweedejaarsafrikaanse studente kry wat steeds op alles 'n S-V-O sinsbou het, duidelik van huis uit Engels of Portugees. En onthou, hierdie studente doen eendag aansoek om werk met hierdie "tweedejaarsafrikaans", terwyl hul nie één ordentlike sin Afrikaans kan praat nie en ook nie van plan is om uit skuldgevoel iets aan die saak te doen nie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 04:08, 16 Oktober 2019 (UTC) ::Kyk [https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2019/09/Slaagsyfer-HERFS-2019-pages-deleted.pdf hierna]. Volgens ''Taalgenoot'' se artikel oor die 30%-matriekpunt wat goed genoeg is vir 'n B.A.-graad ("universiteitsvrystelling"), gaan die "outonome" universiteite steeds die toelatingsvereistes kan stel soos hulle wil. Bullshit. As die staat sê ''spring, of ons draai die geldkraantjie toe'' dan is die universiteite maar te gewillig om in te stem. Outonomie se gat - dit het nog nooit bestaan nie. "In 'n sin het hierdie skandalige lae vereistes nie enige impak op die standaard van universiteite nie." Snaaks hoe die boeke wat ek tien jaar gelede deurgewerk het deesdae net 'n kwart van die inhoud oorgebly het; daar is nie 'n ander driekwart nie... Bullshit! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 04:23, 16 Oktober 2019 (UTC) :::GroenLinks-tannies? (skaterlag) Nee, ek verwag nie dat jy enige moeilikhede sal ervaar nie. Of hulle nou groen of links is, die oorgrote meerderheid Nederlandse studente is intelligent en beleefd. Marxistiese gedagtes sal orals floreer waar enige soort van uitbuiting of ander soorte sosiale ongelykhede voorkom. Dit is 'n belangrike deel van die politieke diskoers. Feminisme is die antwoord op enige vorm van manlike chauvinisme waardeur teen vroue en seksuele minderhede gediskrimineer word. Ek het geen probleem daarmee dat vroue gelyke regte en kanse opeis nie. :::Dit is natuurlik interessant om Suid-Afrikaners met Europeërs te vergelyk. Julle daar het nie die seksuele bevryding en politieke debatte van die 1960's gehad nie. Die grustories oor Amerikaanse en Europese universiteitskampusse is egter juis nie waar nie. Daar is inderdaad streke en deelstate met 'n Meer progressiewe bevolking soos Vermont (waar selfs kabeltelevisie-ondernemings deur sosialisties-rewolusionêr-marxisties gesinde verbruikers ( ;) ) gedwing word om tariewe te verlaag) of Oos-Berlyn en -Duitsland. Die een het demografiese verandering ervaar deur nuwe liberale aankomelinge uit ander deelstate, die ander het daarin geslaag om 'n meer solidariese samelewing te ontwikkel. :::Dat Afrikaanse onderwys nog dikwels aan die Christelike geloof gekoppel is, sal 'n verrassing vir Europeërs wees. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 11:31, 16 Oktober 2019 (UTC) ::::En wat dan nou van al die katolieke universiteite? Dis tog vry algemeen in Europa? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:03, 16 Oktober 2019 (UTC) :::::Hulle staan oop vir alle studente, ongeag van geloof en politieke oortuiging, waarborg die vryheid en onafhanklikheid van navorsing en doseerwerk en is meer of min gelykgestel aan openbare staatsinstellings. Natuurlik word hulle deur die Kerk befonds en probeer hulle bepaalde etiese waardes en 'n Christelike mensebeeld nastreef. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 12:33, 16 Oktober 2019 (UTC) == Feedback wanted on Desktop Improvements project == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{Int:Please-translate}} {{int:Hello}}. The Readers Web team at the WMF will work on some [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|improvements to the desktop interface]] over the next couple of years. The goal is to increase usability without removing any functionality. We have been inspired by changes made by volunteers, but that currently only exist as local gadgets and user scripts, prototypes, and volunteer-led skins. We would like to begin the process of bringing some of these changes into the default experience on all Wikimedia projects. We are currently in the research stage of this project and are looking for ideas for improvements, as well as feedback on our current ideas and mockups. So far, we have performed interviews with community members at Wikimania. We have gathered lists of previous volunteer and WMF work in this area. We are examining possible technical approaches for such changes. We would like individual feedback on the following: * Identifying focus areas for the project we have not yet discovered * Expanding the list of existing gadgets and user scripts that are related to providing a better desktop experience. If you can think of some of these from your wiki, please let us know * Feedback on the ideas and mockups we have collected so far We would also like to gather a list of wikis that would be interested in being test wikis for this project - these wikis would be the first to receive the updates once we’re ready to start building. When giving feedback, please consider the following goals of the project: * Make it easier for readers to focus on the content * Provide easier access to everyday actions (e.g. search, language switching, editing) * Put things in logical and useful places * Increase consistency in the interface with other platforms - mobile web and the apps * Eliminate clutter * Plan for future growth As well as the following constraints: * Not touching the content - no work will be done in terms of styling templates or to the structure of page contents themselves * Not removing any functionality - things might move around, but all navigational items and other functionality currently available by default will remain * No drastic changes to the layout - we're taking an evolutionary approach to the changes and want the site to continue feeling familiar to readers and editors Please give all feedback (in any language) at [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements]] After this round of feedback, we plan on building a prototype of suggested changes based on the feedback we receive. You’ll hear from us again asking for feedback on this prototype. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[mw:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[mw:User talk:Quiddity (WMF)|talk]]) </div> 07:18, 16 Oktober 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/Global_message_delivery_split_4&oldid=19462890 --> <small>Vertaling deur [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]</small> Dagsê. Die WMF se Webleserspan beoog om oor die volgende paar jaar 'n paar verbeterings aan die koppelvlak te bring. Ons wil dit so gebruikersvriendelik moontlik maak, sonder om aan die funksies en werkbaarheid te karring. Ons het die insae van 'n paar vrywilligers ingewin - maar ongelukkig is hierdie insette tot programmetjies, toepassings, gebruikerskripte, aanvangsmodelle (prototipes) en baadjies beperk. Ons wil graag van hierdie bydraes by al die Wikimediaprojekte begin ontplooi. Ons is tans slegs besig met die navorsing. Ons soek jou insae en terugvoer oor van die planne en nabootsingsprogramme wat reeds ter tafel gelê is. Ons het reeds by Wikimania onder die gemeenskap begin rondvra en 'n lys opgestel van voormalige vrywilligers wat in hierdie gebied werksaam was. Ons ondersoek tegniese insette, waar doenlik, om hierdie veranderings moontlik te maak. Ons soek van jou kant af: * Fokuspunte vir die projek waaraan ons nog nie gedink het nie * Verdere toevoegings tot ons lysie programmetjies of gebruikerskripte om die gebruik makliker, beter en vinniger te maak. Wat sou jy graag wou hê moet jou Wiki doen? * Verdere terugvoering rakende die idees en nabootsingsprogramme wat by ons ingedien is As jy jou Wiki tydens die toetsfase op die proef wil stel, sal hy onder die eerstes wees waar hierdie veranderinge infaseer word. Maar voordat jy jou terugvoering instuur, hou asseblief die volgende doelstellings van die projek voor oë: * om dit vir die lesers makliker te maak om op die inhoud te fokus * toegang tot die alledaagse werksaamhede (bv. soektogte, taaloorskakeling, redigering) te vergemaklik * die verbeterde, bruikbare uitleg van die inhoud daar te stel * meer konsekwentheid m.b.t. ander platforme (soos vir selfoon- en toepgebruikers) te handhaaf * om rommel weg te werk * met toekomsgerigte beplanning wat groei aanbetref Met dien verstande: * Daar sal nie met die inhoud gepeuter word nie - die struktuur van die Wikipedia-bladsye en stylsjablone self bly onaangeraak. * Geen funksies sal weggeneem word nie - die uitleg van die funksies mag miskien hier en daar verskuif word, maar by verstek bly alles nog dieselfde. * Geen geweld sal die uitleg aangedoen word nie - veranderinge sal stelselmatig plaasvind om ons ou gebruikers en lesers nie te vervreem nie. Stuur asseblief jou terugvoer (in welke taal dan ook) na [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements]] Sodra alle insette ingewin en alles mooi agter mekaar is, bou ons 'n prototipe gegrond op hierdie klagtes en gedagtes. Ons sal daarna weer vir jou 'n luitjie gee om die model te toets vir eventuele foute en verbeterings. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[mw:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[mw:User talk:Quiddity (WMF)|talk]]) </div> 07:18, 16 Oktober 2019 (UTC) == [[Lys van komponiste]] == Wou net laat weet, indien enigiemand gewonder het, dat ek die name van die komponiste waarmee ek die artikel [[Lys van komponiste]] aanvul verkry uit [[Naxos Plate-etiket|Naxos]] se 2012 katalogus. (welke baie volledig is). Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 17:17, 17 Oktober 2019 (UTC) :Hallo Charlie, knip en plak hierdie boodskap by [[Bespreking:Lys van komponiste]] asseblief. --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 07:20, 19 Oktober 2019 (UTC) {{uitgevoer}} :)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:08, 19 Oktober 2019 (UTC) == Battle of the Bulge == Gemeenskap, wat is die slag se naam in Afrikaans? Seker nie die Slag van die Boep nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:47, 19 Oktober 2019 (UTC) :Volgens Pharos die Ardenneoffensief. Dit word ook in die inleiding van [[Ardenne]] gebruik. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 13:40, 19 Oktober 2019 (UTC) == Stem vir nuwe voorbladkandidate == Kom ons probeer weer. Ondersteun asb die bykomende voorstelle, sien [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]]. Groete, Gert == Hoe skrap mens 'n Gebruiker? == Ek wil Gebruiker:Boikoerant laat skrap, hoe doen mens dit? Burokraat? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:28, 20 Oktober 2019 (UTC) :Lyk my jy moet 'n burokraat wees, ja. [https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:UserMerge Lees hier] [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 17:05, 20 Oktober 2019 (UTC) ::Nee menere, jy hoef nie 'n burokraat te wees nie. Maar heelaas, [[Gebruiker:Boikoerant]] bestaan nog nie, hy het net daai vulgêre geskiedenis by [[Aarde]]. ::Beste om net als eers so te laat staan julle!--[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 19:34, 20 Oktober 2019 (UTC) :::Moet sê, hy het 'n astronomiese verbeelding![[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 17:05, 21 Oktober 2019 (UTC) "hy het vir venus so hard gepomp dat dit 3 mane verloor het." lol ! Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 17:52, 21 Oktober 2019 (UTC) :Ek sou ook my geluk by Venus probeer, maar sy bly te ver van my af! Kan nie die mane bykom nie!! LOL--[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 09:16, 22 Oktober 2019 (UTC) ::Die Engelse wikipedia het reeds 'n proses waardeur jy onsinnige bydraes kan skrap, of dié van "kouspoppe", sodat die inhoud daarvan onsigbaar word. Al wat oorbly is die doodgetrekte rekord van 'n wysiging, met datum ensomeer. Dit verminder ook die vandaal se genoegdoening. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 07:42, 23 Oktober 2019 (UTC) == Hakskeenpan == Gemeenskap, Hakskeenpan is en gaan nog meer in die nuus wees... Enige vrywilliger om dit te vertaal vanuit Engels: https://en.wikipedia.org/wiki/Hakskeenpan Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 21 Oktober 2019 (UTC) : Hallo, ek het die artikel geskep, maar ook toe haastig geraak... Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 09:16, 24 Oktober 2019 (UTC) == Skep van onnodige kategorieë == Hi gemeenskap, kan ons asb 'n moratorium ("hold") plaas op die skep van onnodige kategorieë, soos "Kategorie:Mans volgens eeu en beroep". Dit maak eerlikwaar nie vir my sin op hierdie wiki nie. Is daar meer bydraers wat so voel hieroor, of is ek nou weer die enigste poepol? --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:26, 22 Oktober 2019 (UTC) :Ek stem saam met jou. :Kategorieë soos [[:Kategorie:Aktrises volgens eeu]] en [[:Kategorie:Aktrises volgens nasionaliteit en eeu]] te ver gaan. :Die Afrikaanse Wikipedia het sowat 86.000 artikels, so hou dit eenvoudig. :Nie maak kategorieë soos ''volgens nasionaliteit'', ''volgens eeu'' en ''volgens geslag'' nie. [[Gebruiker:Wwikix|Wwikix]] ([[Gebruikerbespreking:Wwikix|kontak]]) 10:05, 22 Oktober 2019 (UTC) ::Ek stem ook saam. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 10:31, 22 Oktober 2019 (UTC) :::Ek stem saam, dinge gaan nou te ver. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:51, 22 Oktober 2019 (UTC) :::: {{ondersteun}} [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 11:29, 22 Oktober 2019 (UTC) == [[Adelheid Armhold]] == Gemeenskap: uit bogenoemde word aangedui dat die dame uit Friesland afkomstig is. Ek plaas toe 'n versoek op die Nederlandse Wiki en vraag of hulle nie meer inligting oor die dame het nie en ook sommer ons artikel oorskryf in Nederlands. Hulle antwoorde is dat sy blykbaar Duits is. Sien https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:De_kroeg#Adelheid_Armhold Enige speurders hie ronder ons? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:00, 22 Oktober 2019 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} Volgens die [https://books.google.nl/books?id=dsfq_5dFeL0C&pg=PA149&lpg=PA149&dq=1900+Kiel+%22armhold+adelheid%22&source=bl&ots=b-TVwdkFPv&sig=ACfU3U3jRuCVK20ABECAaCGjVQ-Em7db_A&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3xNj2na7lAhVHJVAKHZnOCZAQ6AEwCnoECAkQBA#v=onepage&q=%22armhold%20adelheid%22&f=false Duitse bron] is sy in Kiel gebore. Wat sê Wêreldspektrum? –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 14:34, 22 Oktober 2019 (UTC) :: Kom ons vra [[Gebruiker:Elana Barker]], Elana gaan asb weer jou bron na met betrekking tot die geboorte detail van die dame. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:52, 22 Oktober 2019 (UTC) == Beta feature "Reference Previews" == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> A new beta feature will soon be deployed to your wiki: [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]]. As you might guess from the name, this feature gives you a preview of references in the article text. That means, you can look up a reference without jumping down to the bottom of the page. Reference Previews have already been a beta feature on German and Arabic Wikipedia since April. Now they will become available on more wikis. Deployment is planned for October 24. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|on the project page]]. As always, feedback is highly appreciated. If you want to test Reference Previews, please activate the beta feature in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]] and let us know what you think. The best place for feedback is the [[mw:Help talk:Reference Previews|central talk page]]. We hope the feature will serve you well in your work. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]]. </div> -- [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 09:47, 23 Oktober 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=19478814 --> == Artikel op Maroela == [https://maroelamedia.co.za/afrikaans/digitale-baadjie-vir-wereldspektrum-aangetrek/ Digitalebaadjie vir Wêreldspektrum aangetrek] Geniet! – [[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]) 12:46, 23 Oktober 2019 (UTC) :Ja-nee, soos gewoonlik van Maroela bevat dit ook sy dosis onwaarhede! :'n Wiki-artikel wat nie die nodige bronne bevat nie, word mos nie as "wees" gemerk nie? Die gebruik van voornaamwoorde is ook nie verbode nie, jammer hoor! Andersins 'n welkome berig, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:40, 24 Oktober 2019 (SA-tyd) :: Dit is nie die eerste keer dat hulle valse inligting publiseer nie. Volgens Maroela Media is die [[koorsboom]] inheems aan Kaapstad.[https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/inheemse-bome-in-kaapstad-gestroop/] Tog is hulle nie alleen nie - ek meen die meeste nuusmaatskappye publiseer van tyd tot tyd fopnuus. Ek hoop net dis weens luiheid en nie kwaadwilligheid nie. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 08:41, 24 Oktober 2019 (UTC) == Billike gebruik == Hallo almal, ek wou nog altyd gehad het ons moet 'n beleid oor die billike gebruik van foto's hê, al is dit net om beelde op te laai wat die Engelse Wikipedia onder "fair use" gebruik. Daar sal egter voorsiening gemaak moet word by "Laai lêer" waar 'n mens kan motiveer hoekom jy dink dit is billike gebruik. Laas keer het [[Wikipediabespreking:Beleid_oor_redelike_gebruik|'n lang bespreking]] en [[Wikipedia:Beleidsontwerp_vir_beperkte_gebruik_van_nie-vrye_media|die opstel van 'n beleid]] net doodgeloop, lyk dit my. Wat dink julle? Ons moet net waak teen kopieregskending in Suid-Afrika. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 19:55, 23 Oktober 2019 (UTC) : Ek deel jou gevoelens oor billike gebruik op die Afrikaanse Wikipedia. [[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels met my]])20:02, 23 Oktober 2019 (UTC) :: Ek stem saam, maar Suid-Afrikaanse kopieregwetgewing maak nie voorsiening vir enige vorm van «billike gebruik» nie. Die Engelse Wikipediaprojek trek voordeel uit Amerikaanse kopieregwette. Toegang tot «fair use»-media moet vir ander Engelssprekendes en enige ander buitelandse gebruikers eintlik versper word. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 20:33, 23 Oktober 2019 (UTC) :::Vanuit [[Wikipediabespreking:Beleid_oor_redelike_gebruik|die lang bespreking]] en [[Gebruiker:Voyageur]] se kommentaar hierbo lyk dit nie of billike gebruik iets is wat sommer maklik hier toegelaat sal kan word nie. – [[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels met my]]) 21:06, 23 Oktober 2019 (UTC) :::: Gemeenskap: die Voorsitter van die WikimediaZA Stigting [[Gebruiker:Discott]] is tans deel van 'n aksiegroep met die kopieregwetgewing. Hulle het al voor die Parlement verskyn. Ek sal iemand van hulle vra om oor die Status Quo verslag te doen. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:36, 24 Oktober 2019 (UTC)...Voor die <u>parlement</u> sê jy? Anoniem. == Bydraes == Hallo almal, ek vra om verskoning indien my bydrae deesdae stukkie vir stukkie insypel, en vir my "onproduktiwiteit". Ek is na dese bietjie meer besig met "werksgoed" en kry nie meer gereeld geleenthede om lekker aan te sit en stewige bydrae deur die weeksdae te maak nie, derhalwe is ek meer beperk tot die naweke, soos julle seker die afgelope tyd al opgemerk het. Dankie vir jul begrip. [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 13:44, 25 Oktober 2019 (UTC) :[[Gebruikerbespreking:Charlielv55]], dit gebeur! Ek wonder altyd oor die volgende: sit jy by die werk en droom oor jou volgende Wiki bydraes of besig met Wiki en worry glad nie oor die werk wat jy eintlik moes gedoen het nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:59, 25 Oktober 2019 (UTC) Hallo Oesjaar, ek dink byvoorbeeld meestal aan die Afrikaanse Wikipedia en verbandhoudende sake - ek is leergierig en ernstig oor byna alle kuns (musiek, beeldende kuns ens.) [behalwe postmoderne kuns (gemors)] - sien die konserwatiewe Britse filosoof [[Roger Scruton]] (laat my dink ek moet sommer 'n artikel ook oor hom doen) en ook sy pragtige video ''"Why Beauty Matters"''. Hier is 'n kort opsomming oor my opinie, wat 'n spieëlbeeld is van Mark Vallen s'n en wat ek met goedkeuring aanhaal in [[Afrikaans]]: Die waardering en die skep van dinge van skoonheid is 'n noodsaaklike deel van die menslike ervaring, skoonheid is 'n waarde net so belangrik soos waarheid en goedheid, dit staan vernaam sentraal in die beskawing, en is 'nie net 'n subjektiewe ding nie, maar 'n universele behoefte van mense. ' Ek stem saam dat daar 'n geestelike aspek aan skoonheid is - hoewel mense waarskynlik nie saamstem oor 'n definisie van 'geestelik' nie. Skoonheid is derhalwe inderdaad van belang, en ek is van mening dat dit sentraal moet wees in al die verskillende vakrigtings; maar miskien is my definisie van so 'n ontwykende en kortstondige ding as skoonheid meer uitgebreid as die van Scruton, wie se visie beperk blyk te wees beperk tot die sogenaamde Europese “klassisisme” ... Postmoderne kuns sorg vir 'n maklike doelwit, omdat dit vaardighede, kunsvlyt en skoonheid heeltemal laat vaar het - die dinge waaraan die meeste mense dink as hulle die kunste oorweeg. Postmoderne kunstenaars van die laat 1960's tot die vroeë 1970's het gepoog om kuns uit die mark te verwyder deur 'konsepsuele' werke te skep, dit wil sê uitvoerings, videos, installasies, ens, in pleks van handelsware vir markverbruik. Ons het gesien hoe goed dit uitgewerk het!... die kunsbeweging wat voorheen gestreef het na die 'dematerialisering van die kunsvoorwerp', soos die pro-konseptualistiese kunskritikus en aktivis Lucy Lippard dit in 1973 gestel het, het homself vandag onwrikbaar in diens gestel aan die elite-kuns establishment (net soos die hoofstroom media, politiese en akademiese establishment wat vir President [[Donald Trump]] haat omdat hy nie deel in hul skynheilige geveinsdheid nie, maar inderwaarheid "skoonheid" - dus as't ware "waarheid" wat die politiek betref, voorstaan. Hy is 'n buitestaander wat buite die politieke establishment in die "swamp" oftewel moeras in [[Washington D.C.]] staan as iemand wat nie 'n korrupte loopbaan-politikus is nie) wat dit eens wou omseil. Die geldhonger en kultuur-mensonterende (is Afrikaans se verval by Maties nie maar op die ou einde aan die globaliste toeskryfbaar nie?) globaliste; wat misbruik maak van die wonderlikste ekonomiese stelsel wat ooit uitgedink is; (kapitalisme) maar op skynheilige wyse haat en verwarring daarvoor aankweek onder millenniër "skape" en "sneeuvlokkies" wat blykbaar nie verder as hul neuse kan dink en hul oë opmaak vir die waarheid en die einste boosheid voor hul nie; het konsepsuele kuns gekoöpteer en geabsorbeer, wat nou meer van 'n kommoditeitsfetisj geword het as enige van sy ander voorgangers; dit is sinoniem met astronomiese pryse, miljardêr kunsversamelaars en skaamteloos vervelige en verbeeldinglose glanspersoonlikhede en "kunssterre" - alles goeie redes om dit te verontagsaam. Wat het van die kuns van [[Caravaggio]], [[Michelangelo]], [[Piero della Francesca]] en soveel meer geword... van die groot meesters [[Johannes Brahms]], [[Franz Liszt]] en baie meer, die [[Auguste Rodin|Rodin's]] van die wêreld? Die Afrikaansvegters? In 'n kunsmatige, hiper-polities korrekte, hiper-indiwidualistiese en skynheilige (aaklige) wêreld soos die waarin ons ons bevind smag mense na net 'n titseltjie of katspoegie van oorspronklikheid van denke en van doen, maar daar bestaan skynbaar net nie meer die deursettingsvermoë, vermoë om te ly, swaar te kry en vlyt aan te wend vir dit waarna jy smag nie; en nog minder oorspronklike genialiteit. Somtyds wil mens maar net opgee op hierdie sieklike en kunsmatige "slimfoon-realiteit". (nie dat ek een besit nie, verag die goed asook die sosiale [lees: Satans] media!) Ek kry darem my werk ook gedoen! (meestal ;) Groete :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 15:48, 25 Oktober 2019 (UTC) ::Jy is welkom om ons 'n bietjie meer van jouself te vertel op jou gebruikersblad. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:51, 25 Oktober 2019 (UTC) ::Hierdie veralgemeende kritiek op postmoderne kuns is nie geregverdig nie. Hoewel dit nie maklik gekategoriseer kan word nie en nie alle kunstenaars, wat gewoonlik as postmodern beskryf word, hulself as deel van postmoderne strominge beskou nie, het postmoderne kuns nie net sy eie estetiek nie, maar sluit dit ook nuwe moderne kunsvorme soos fotografiese werke en filmkuns in. Hoe definieer 'n mens skoonheid? My Mac Mini en sy nuwe muismat is net so esteties soos 'n antieke kunswerk - dit is 21ste eeuse ontwerpkuns. Hoeveel kunskenners het geglo dat antieke marmerstandbeelde wit was? Hulle was bont. Griekse kunswerke was in Romeinse huishoudings gewild vir dekoratiewe doeleindes (horror vacui). Maar Romeinse skrywers het tegelykertyd die nutteloosheid van Egiptiese piramides en ander monumente van vreemde beskawings getematiseer - in teenstelling hul eie moderne en pragmatiese boukuns: paaie, akwedukte, badhuise. ::Donald Trump maak self deel uit van elites en establishments. Al is hy geen professionele loopbaan-politkus wat voor sy presidentskap ervaring opgedoen het nie, sit hy net so diep in die "moeras" van Amerikaanse politiek. Ek aanvaar hom as die verkose staatshoof en sou graag 'n ale met hom in kroeg drink, maar ek beskou hom allesbehalwe as 'n verlosser. ::Globalisering het voor- en nadele. Afrikaans sou al lank voordeel kon getrek het uit nuwe vorme van globale kommunikasie en kulturele uitruil. In plaas daarvan bly dit hopeloos vasgeheg aan Engels en die verlede. Daar is altyd sprake van 'n kulturele erfenis, maar nie van enige vorm van toekomsgerigte modernisering nie. Ons verafsku taalimperialisme, maar is nie bereid om te aanvaar dat Kiëf al lank Kyiv geword het nie. Ons beskryf Afrikaans as 'n Afrikataal wat deur sooo vele bruin Suid-Afrikaners gepraat word, maar is nie konsekwent genoeg om Afrikaanse eentaligheid op te eis waar dit maklik gerealiseer kan word nie. As Afrikaans nie as akademiese medium gerespekteer word nie, kan ons dit herdefinieer as moderne Europese omgangs-, verkeers- en akademiese taal in Afrika. Dit vereis dat ons self ook begin moderniseer. En nie begin huil oor sataniese kunsuitstallings in skole of gay huwelike of wat ook al nie. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 20:11, 27 Oktober 2019 (UTC) Middag, gaan kyk gerus Scruton se bogenoemde video, dan praat ons weer. Miskien bring dit jou tot ander insigte, miskien nie? Groete[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:10, 28 Oktober 2019 (UTC) :::Aha. Ek sien jy het sowaar as vet [http://praag.co.za/?p=46804 my nuutste skrywe by PRAAG oorleef] (met al my gruwelike, agtelosige taal- en setfoute; of dalk, postmoderne ortografie), maar wag nog so twee weke. Jy sal geskok wees wat ons in die ou skoolhandboeke sal vind. Ek en Dr. Roodt het juis daaroor gesels: die meeste Afrikaners was destyds reeds verstedelik, maar steeds is die skoolhandboek in die 1970's geskryf asof die kinders almal op landbouskole was. Hoeveel stadskinders was letterlik amper skisofrenies: die plaaswêreld en Boeregrond word geïdealiseer, terwyl die meeste reeds in die stad skoon ontwortel voel, asof hulle nie in die stad tuishoort nie (ek vermoed dit was om die Afrikanerkinders reguit platteland toe te stuur om desentralisasie te bewerkstellig en daardeur die stede te ontvolk en onaantreklik te skets, maar dis net my teorie...). En kyk vandag - terwyl ek in 2006 reeds in die Aardrykskundeklas geweet het van die kwartenêre sektor (en dit as doodnormaal aanvaar het - wat sou die kwintenêre sektor wees?), gaan almal daar in die SAUK-kantore sedert 2016 op hol oor "die vierde nywerheidsrevolusie"! Jammer dat ek nie hulle entoesiasme deel nie, maar daar is seker nog mense soos hulle daarbuite wat nog feesvier oor MS-DOS, of Borland Turbo Pascal, of Delphi... :::Ek het nou die dag op daardie boekie van 1980 afgekom, en dit is skokkend as jy na ons TV-programme kyk hoe steeds, eintlik die hele Afrikaanse lewensruimte, steeds "plattelands" gerig is. Dis asof die Nasionale Party net nie wil dood nie - en ek dag Marthinus van Schalkwyk het die NNP met die ANC laat versmelt, juis sodat... O. Nou verklaar dit alles. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 21:21, 27 Oktober 2019 (UTC) ::::Ek het jou nuwe bydrae by Praag nog nie gelees nie, maar gaan dit later as my bedlektuur geniet. ::::Daar is eintlik niks fout met die plattelandse oorsprongsmite van Afrikaners nie - verstedeliking is nòg die voorvereiste nòg 'n waarborg vir moderniteit in enige betekenis van die term. Ek voel tuis in landelike gemeenskappe wat net so gevorderd en gesofistikeerd kan wees as stedelike omgewings, al is daar groot verskille ten opsigte van die beskikbare infrastruktuur. Die moderne kennisgebaseerde samelewing is egter nie noodsaaklik aangewese op 'n stedelike infrastruktuur nie - gee aan plattelanders elektrisiteit, internettoegang en IT-hardeware, en hulle kan net so produktief wees. ::::Ek staan steeds onder die indruk van 'n bepaalde soort gemeenskapsgees en samehorigheidsgevoel wat uit 'n plattelandse leefwêreld voortspruit. Gee my 'n ''Vermont country store'', 'n ''town hall meeting'', 'n aflewering van ''The Waltons'' of my geheime verblyfplekke in Veneto, Noord-Ierland of Brandenburg waar ek dit kan uitleef. ::::Ek vrees dat die ontvolking van die platteland reeds sy tol geëis het in Suid-Afrika. Nogtans sal dit 'n goeie idee wees om oor die plattelandse oorsprong van Afrikaanswees te besin. En oor die geleenthede wat dit bied om by ander Suid-Afrikaners belangstelling te wek vir 'n alternatiewe kulturele identiteit. Dit is tog belaglik dat swart studente nie 'n behoorlike kennis van Afrikaans het wat hulle in staat stel om akademiese klasse in hierdie taal te volg nie. Ook is daar beslis ander oplossings as grondonteiening om swartes te laat deelhê aan 'n florerende landbousektor. ::::Die kans wat 'n Afrikaanse Wikipedia bied om meer belangstelling vir Afrikaans te wek is dat ons vir 'n groot verskeidenheid onderwerpe op Suid-Afrika en Namibië kan fokus waar nodig - iets wat nie sonder meer in die Engelse projek bewerkstellig kan word nie. In plaas van tradisionele kategorieë en portale kan ons daarnaas 'n poging onderneem om artikels of dele daarvan volgens studie- en probleemvelde te lys - iets wat onderwysers/onderwyseresse en ander belangstellendes dalk nuttig sal vind. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 22:00, 27 Oktober 2019 (UTC) == [[Turboskroef]] == Kan iemand asb net bogenoemde terugrol, eintlik vorentoe rol, ek het 'n ernstige geval van dikvinger sindroom gehad! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:54, 25 Oktober 2019 (UTC) :{{uitgevoer}} --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 06:14, 26 Oktober 2019 (UTC) Jammer vir die [[Duitser (vis)]], ek het my ou grappie gemis! == Ufoloog/Ufoloë? == Is daar in die Afrikaanse taal 'n woord soos hierbo, wat mense beskryf wat [[VVV]]'e bestudeer? Die engelse term is "ufologists", en bg. is die naaste wat ek kan kom aan 'n vertaling en korrekte woord. Bestaan daar dalk reeds 'n term daarvoor waarvan ek nie bewus is nie? Groete[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 11:30, 27 Oktober 2019 (UTC) :Aangesien Afrikaans ´n dogtertaal van Nederlands is (en juis nie Engels nie), is ufoloog en ufoloë maklike keuses. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 13:17, 27 Oktober 2019 (UTC) Dankie jong, ek waardeer baie! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 13:19, 27 Oktober 2019 (UTC) ::Nog iets - in Engels word deesdae dikwels die term ''unidentified aerial phenomena'' gebruik. Is dit moontlik 'n term wat ons in Afrikaans wil oorneem? [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 22:38, 27 Oktober 2019 (UTC) [[Lêer:Plastic dibber.JPG|duimnael|Ek het presies hierdie een.]] :::<s>Aangesien 'n UFO in Afrikaans 'n VVV is, twyfel ek of ufoloog ooit inslag sal vind. Pharos gee VVV-kenner, en ek dink dis maar waarmee ons sit.</s> Dit lyk tog of die Taalkommissie te vinde is vir so 'n woord. Ek sal later rapporteer as dit nie die geval is nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 10:12, 28 Oktober 2019 (UTC) ::::@Mnr. [[Gebruiker:Burgert Behr|Behr]] (jammer, maar ek kan iemand ouer as ek nie op hul voorname spreek nie), ek soek graag die beste benaming vir 'n ''dibber''. Volgens die Pharos (1997) word gepraat van 'n ''plantyster''. In ''Die A-Z van die Groentetuin in Suid-Afrika'' deur Jack Hadfield (vertaal deur Gerda Pretorius in 1992) word weer gepraat van 'n ''plantstok''. Ek plaas die beeld hier langsaan. Baie dankie. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 12:53, 28 Oktober 2019 (UTC) :::::Probeer gerus :) In elk geval, die Departement van Kuns en Kultuur se Terminologiewoordeboek gee plantyster én plantstok. Dit lyk my dus albei is reg. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 13:42, 28 Oktober 2019 (UTC) ::::::Dankie! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:26, 10 November 2019 (UTC) :::Ek hou van VVV-kenner, maar weet nie regtig of dit werklik maklik ingang vind tot gesproke Afrikaans nie. Google Translate gee ''ufoloog'' as Afrikaanse vertaling van ''ufologist''. Die feit dat naas Engels ook Nederlands en Duits hierdie term gebruik en Afrikaanssprekendes dit maklik in alledaagse taalgebruik oorneem, maak daarvan tenminste 'n geldige Afrikaanse sinoniem. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 13:15, 29 Oktober 2019 (UTC) == [[Cobus Visser]] == Ek sien Cobus Visser, SA akteur is oorlede. Het iemand enige inligting oor hom? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:46, 28 Oktober 2019 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 09:33, 29 Oktober 2019 (UTC) == Lucy == Wat is die Afrikaans vir "Lucy"? By voorbaat dankie en groete![[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:08, 29 Oktober 2019 (UTC) :Wie of wat is Lucy? [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 08:10, 29 Oktober 2019 (UTC) ::"Sint Lucy" (in Eng), die beskermheilige. Groete[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 09:30, 29 Oktober 2019 (UTC) :::Ek sou sê Lucia, soos in Nederlands en Duits. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 10:52, 29 Oktober 2019 (UTC) Dankie Burgert:)[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 10:57, 29 Oktober 2019 (UTC) == Editing News #2 – Mobile editing and talk pages == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> Inside this newsletter, the [[mw:Editing|Editing team]] talks about their work on the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]], on [[mw:Talk pages project|the new talk pages project]], and at [[wikimania:|Wikimania 2019]]. === Help === <strong>What talk page interactions do you remember?</strong> Is it a story about how someone helped you to learn something new? Is it a story about how someone helped you get involved in a group? Something else? Whatever your story is, we want to hear it! Please tell us a story about how you used a talk page. <mark>Please share a link to a memorable discussion, or describe it on the <strong>[[mw:Topic:V8d91yh8gcg404dj|talk page for this project]]</strong>.</mark> The team wants your examples. These examples will help everyone develop a shared understanding of what this project should support and encourage. === Talk pages project === The [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk Pages Consultation]] was a global consultation to define better tools for wiki communication. From February through June 2019, more than 500 volunteers on 20 wikis, across 15 languages and multiple projects, came together with members of the Foundation to create a product direction for a set of discussion tools. The [[mw:Talk pages consultation 2019/Phase 2 report|Phase 2 Report]] of the Talk Page Consultation was published in August. It summarizes the product direction the team has started to work on, which you can read more about here: [[mw:Talk pages project|Talk Page Project project page]]. The team needs and wants your help at this early stage. They are starting to develop the first idea. Please add your name to the [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>"Getting involved"</strong>]] section of the project page, if you would like to hear about opportunities to participate. === Mobile visual editor === The Editing team is trying to make it simpler to edit on mobile devices. The team is changing the [[mw:VisualEditor on mobile|visual editor on mobile]]. If you have something to say about editing on a mobile device, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit Cards]] ==== [[File:Edit Cards-before-v3-comparison.png|thumb|486x486px|What happens when you click on a link. The new Edit Card is bigger and has more options for editing links.]] * On 3 September, the Editing team released [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|version 3 of Edit Cards]]. Anyone could use the new version in the mobile visual editor. * There is an [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|updated design]] on the Edit Card for adding and modifying links. There is also a new, [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#2 September 2019 - v3 deployment timing|combined workflow for editing a link's display text and target]]. * Feedback: You can try the new Edit Cards by opening the mobile visual editor on a smartphone. Please post your feedback on the [[:mw:Topic:V5rg0cqmikpubmjj|Edit cards talk page]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Toolbar]] ==== [[File:Toolbar-comparison-v1.png|thumb|486px|The editing toolbar is changing in the mobile visual editor. The old system had two different toolbars. Now, all the buttons are together. [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Tell the team what you think about the new toolbar]].]] * In September, the Editing team updated the mobile visual editor's editing toolbar. Anyone could see these changes in the mobile visual editor. ** <em>One toolbar:</em> All of the editing tools are located in one toolbar. Previously, the toolbar changed when you clicked on different things. **<em>New navigation:</em> The buttons for moving forward and backward in the edit flow have changed. **<em>Seamless switching:</em> an [[phab:T228159|improved workflow]] for switching between the visual and wikitext modes. * Feedback: You can try the refreshed toolbar by opening the mobile VisualEditor on a smartphone. Please post your feedback on the [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Toolbar feedback talk page]]. === Wikimania === The Editing Team attended [[wmania:2019:Program|Wikimania 2019]] in Sweden. They led a session on [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|the mobile visual editor]] and a session on [[wmania:2019:Community Growth/After Flow: A new direction for improving talk pages|the new talk pages project]]. They tested [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh#v1 prototype|two]] new [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#v3 prototype|features]] in the mobile visual editor with contributors. You can read more about what the team did and learned in [[mw:VisualEditor on mobile#Wikimania Stockholm: Overview|the team's report on Wikimania 2019]]. === Looking ahead === * <strong>Talk Pages Project:</strong> The team is thinking about the first set of proposed changes. The team will be working with a few communities to pilot those changes. The best way to stay informed is by adding your username to the list on the project page: [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>Getting involved</strong>]]. * <strong>Testing the mobile visual editor as the default:</strong> The Editing team plans to post results before the end of the calendar year. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|<strong>VisualEditor as mobile default project page</strong>]]. * <strong>Measuring the impact of Edit Cards:</strong> This study asks whether the project helped editors add links and citations. The Editing team hopes to share results in November. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|<strong>Edit Cards project page</strong>]]. – [[User:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 11:12, 29 Oktober 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/VE_201910/3&oldid=19500848 --> == Skets met taalopsie == Aan die slim gemeenskapslede: ek sien hierdie skets het 'n taalopsie: [[Lêer:Turboshaft operation-af.svg|duimnael|regs|Skematiese diagram van die werking van 'n eenvoudige turbo-as motor. Die kompressor is groen en die onafhanklike as-turbine is pers.]] Kan iemand dalk Afrikaanse byskrifte byvoeg? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:58, 30 Oktober 2019 (UTC) :Nee, ek het probeer, maar Wikipedia raak nou te slim vir my. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 21:43, 30 Oktober 2019 (UTC) ::A, daar is hy nou. Ek hoop hulle skop dit nie af nie. Sy naam is nou [[:Lêer:Turboshaft operation-af.svg]]. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 22:00, 30 Oktober 2019 (UTC) :::Baie dankie! Ek gaan nou VSA Grand Prix toe! (op ons wiki :)) --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 05:43, 3 November 2019 (UTC) == Wikipedia Asian Month 2019 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:WAM logo without text.svg|right|frameless]] '''Wikipedia Asian Month''' is back! We wish you all the best of luck for the contest. The basic guidelines of the contest can be found on your local page of Wikipedia Asian Month. For more information, refer [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|to our Meta page]] for organizers. Looking forward to meet the next ambassadors for Wikipedia Asian Month 2019! For additional support for organizing offline event, contact our international team [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|on wiki]] or on email. We would appreciate the translation of this message in the local language by volunteer translators. Thank you! [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team.]] [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 16:57, 31 Oktober 2019 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19499019 --> == Four-stage turbine == Gemeenskap, wat is die korrekte vertaling van bogenoemde? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:04, 5 November 2019 (UTC) :Seker vierfaseturbine. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 18:38, 5 November 2019 (UTC) == Wanneer uitvoering, en wanneer opvoering? == Hallo julle, ek verneem graag :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:21, 6 November 2019 (UTC) :Dis seker 'n bietjie laat, maar dit lyk my uitvoering word meestal vir musiek gebruik en opvoering vir toneeelstukke en sulke goed waarby akteurs betrokke is. Jy kan ook praat van 'n pianis se uitvoering van 'n musiekstuk. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 07:26, 13 November 2019 (UTC) ::::{{ping|Burgert Behr}} Baie dankie [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert]], ek waardeer opreg jou moeite. Dit was nogal soms verwarrend gewees, want partykeer het die bv. opvoering van 'n musiekstuk ook reg geklink. Maar ek doen dit so voortaan en weet nou van beter! Groete, [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 09:52, 13 November 2019 (UTC) == Turboskroef, die stryd duur voort... == Gemeenskap: Ek het al weer 'n harde neut om te kraak! Uit die Engels: ''...the jet velocity of the propeller (and exhaust) is relatively low.'' Hoe sal dit na Afrikaans vertaal word? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:28, 7 November 2019 (UTC) : Gemeenskap, ek het [[Gebruiker:Greenman|Greenman]] se hulp ingeroep en wraggies 'n fout in die magtige Engelse Wikipedia gekry! Sien [https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Turboprop#Efficiency] Dit is nie 'n wonder dat ek so gesukkel het om die stuk te vertaal nie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:54, 12 November 2019 (UTC) == Suid-Afrika se 2019-helde == Goeie middag Suid-Afrika! Het iemand tyd om die 2019-helde daar êrens in Suid-Afrika tydens hul toer met die Webb Ellis-beker af te neem? Ek is op soek vir prente rakkende die [[Rugbywêreldbeker 2019]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:50, 7 November 2019 (UTC) : Ja, hulle kom nou nou na my werk toe. Ek sal probeer om 'n goeie foto te neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:22, 7 November 2019 (UTC) :: Eintlik kort ons ook 'n beeld van elke speler en Rassie op hul eie. Net as daar tyd is. Geniet! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:45, 7 November 2019 (UTC) ::: Ek het toe 'n paar foto's geneem, maar ek dink net een of twee het goed uit gekom. Ek sal hulle vanaand op wikicommons laai. Ongelukkig was dit nie moontlik om individuele fotos te neem nie. Ek het probeer om 'n goeie plekkie te kry maar dit was mal daar. En net die media was toegang gegee na die balkonne met 'n goeie uitsig. Miskien sal die mense in die Kaap 'n beter kans kry op Maandag. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 04:47, 8 November 2019 (UTC) Watwou helde en wat maak dit saak?! Die swart ANC regering kom vir die boere se grond maatjies, hulle kom vir die blankes se grond met rassistiese en aaklige grondsteel bedoelinge! Die rugby storietjie is met die grootste respek niks meer as 'n handige "afleier" nie! Julle weet natuurlik ons land gaan VERNIETIG word sou hulle teen internasionale regsnorme ingaan en grondgryp wettig, want OSV is niks meer as diefstal nie. NIKS sal meer in die korrupte regering se pad staan OM TE MAAK NET SOOS WAT HY WIL NIE! M.a.w. die kamtige "oppermagtige grondwet" beteken niks nie! Ons is terug by 'n "apartheidstyl" tipe "regering" wat deur geen "soewereine" (lmga) grondwet met universele "menseregte" soos EIENDOMSREG verhoed word om sy bose planne uit te voer nie, ons kan maar netsowel vyftig jaar terug gaan! Verstaan julle dit? Dit gaan niks meer as 'n wraakneem sessie gemeng met onbeholpenheid en korrupsie wees nie, van soveel kan ons uit die ondervindinge van die afgelope kwarteeu ten minste van seker wees! Dankie! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:36, 8 November 2019 (UTC) :: Vader [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]], kan jy nie 'n beter seepkissie kry om vanaf te preek nie? [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:54, 8 November 2019 (UTC) Nee, ek kan ongelukkig nie. Wie of wat is ek immers as 'n bekommerde burger, en wie gaan hulle aan my steur? Politiese korrektheid verhoed dat die WAARHEID gepraat kan word en dat eerlike opinies gelug word. My bydrae is goed genoeg maar skynbaar nie die lui van 'n noodklok vir SA en eiendomsreg in die ellendige land nie! Dankie, dis al wat ek verder te sê het. [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:03, 8 November 2019 (UTC) ::: [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] hou asb jou politieke menings vir jouself. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:55, 8 November 2019 (UTC) Dankie, ek maak voortaan so! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:03, 8 November 2019 (UTC) :: Bokkkkkeeee!!!! Ek hoop iemand het 'n mooi foto gekry van Generaal Erasmus. Haha, geniet dit [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 08:36, 8 November 2019 (UTC) {{ping|Rooiratel}} Ek sien uit na die prent(e). Kom ons maak van ons projek die eerste Wiki wat prente van ons 2019-helde gebruik! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 12 November 2019 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} Hoe vorder dit met die oplaai van die foto's? Die gemeenskap wag in spanning :) –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 12:01, 13 November 2019 (UTC) :: Hallo almal. Jammer dat ek dit nog nie op wikicommons opgelaai het nie. Ek het gesukkel om die foto's van my selfoon na my rekenaar te kopieer, en toe was ek te besig om weer te probeer. Ek sal vanaand weer daarna kyk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:39, 14 November 2019 (UTC) ::: {{ping|SpesBona}} Ek het toe uiteindelik reggekom. Sien asseblief [[:commons:Category:National tour with the Web Ellis cup after winning 2019 Rugby World Cup]] vir al die foto's wat ek opgelaai het. Ongelukkig is hulle nie baie goed nie, maar dit was die beste wat ek onder die omstandighede kon doen. Ek hoop dit is goed genoeg om te gebruik. Lekker aand. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 19:37, 14 November 2019 (UTC) :::: Baie dankie {{ping|Rooiratel}} Mooi werk! Daar is in elk geval prente by wat die artikels lekker sal versier. Een prent sal ook saam met die nuwe voorbladartikel op ons tuisblad verskyn. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:49, 14 November 2019 (UTC) == Web-hosting / to host == Wat is die Afrikaanse benaming vir ''web-hosting'' of ''to host a website''? (Let wel: dis iets anders as 'n IDV, internetdiensverskaffer.) [[Gebruiker:Servien|Servien]] | <small>[[Gebruikerbespreking:Servien|Bespreking]]</small> 10:40, 10 November 2019 (UTC) :Hallo Servien: webhuisvesting (''Kuberwoordeboek'' (2006)), maar sover ek weet kan jy 'n webwerf ''te huur/te koop aanbied''. Hier raak dit amper soos Latyn. Ek sou in daardie geval "webwerfverhuring" aanraai, maar 'n vlytige google lewer geen resultate nie. In die gewone volksmond verwys ons gewoonlik na die webmeester of na 'n persoonlikheid self: "Enya het haar eie webwerf"; ek wonder ooit of mense ooit weet dat jy 'n webwerf moet huur/koop. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:09, 10 November 2019 (UTC) ::Ja, ek het ook nou eers van dit gehoor. Ek het nou net ook die lemma webhuisvesting in die Kuberwoordeboek gevind, maar baie dankie vir jou antwoord! [[Gebruiker:Servien|Servien]] | <small>[[Gebruikerbespreking:Servien|Bespreking]]</small> 18:57, 10 November 2019 (UTC) == CS1_errors == Gemeenskap: ek sien die CS1_errors het gegroei na 1 944, 'n duisend meer as laas maand! Sien [https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:Skakels_hierheen/Hulp:CS1_errors]. Ek weet nie wat dit veroorsaak nie maar dit kan nie so aangaan nie. Gebruikers: [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], [[Gebruiker:K175|K175]] en [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert]], julle HTML kennis is baie meer as myne, kan julle dalk enige lig werp oor hoekom dit gebeur en moontlike oplossings? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:06, 12 November 2019 (UTC) :Ek het 'n paar van hulle reggemaak. Dit lyk vir my die probleem is dat van die sjablone (<nowiki>{{citeweb}}{{citenews}}{{webaanhaling}}</nowiki>) gebruik die <code>dead-url</code> parameter. Maar dit is 'n verouderde parameter en moet nie meer gebruik word nie. As jy dit uit die sjabloon verwyder, gaan die CS1_errors weg. Ek dink daar is ook soortgelyke probleme soos URL's in parameters wat nie URLs mag hê nie. bv. |publisher=. Maar dit lyk vir my asof die meeste is as gevolg van die gebruik van die <code>dead-url</code> parameter. {{ping|K175}} kan jy jou bot gebruik om hierdie parameter te verwyder uit al die bladsye asseblief? Groete. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 12 November 2019 (UTC) ::Jammer, ek gaan nou moontlik op iemand se tone trap, maar vergewe my! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] het die afgelope 3 maande 'n klomp (50+) (dirigent)artikels direk vertaal uit die Engelse wiki. Hy is toe deur Oesjaar aangesê om die verwysings ook oor te dra. Sodanige verwysings (references) is heelaas nie skoongemaak van <code>dead-url</code>,&nbsp; &nbsp;<code>cication required</code> en ander rubbish soos "AS1-foute: Bladsye met aanhalingsjablone met verouderde parameters" nie? ::'n Artikelbydraer moet ook sy eie goed tegnies korrek versorg, anders lyk dit later soos Germistonstasie! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 07:30, 12 November 2019 (UTC) :::Hallo, baie dankie vir jou bydrae [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]]. Ek het inderdaad die verwysings oorgedra; dit is van die heel begin af aan my duidelik gemaak deur [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] dat dit die aangewese proses is, en het ek onderneem om dit vanaf die staanspoor af so te doen. Die verwysings waarvan jy melding maak en die "parafernalia" daaromtrent (<code>dead-url</code>,&nbsp; &nbsp;<code>cication required</code> en ander gemors soos "AS1-foute) is helaas bietjie bo my vuurmaakplek (tans nog). Ek dra by en doen volgens my mening goeie en getroue vertalings, waarsonder die [[Afrikaanse Wikipedia]] en Afrikaans met respek veel armer gelaat sou wees. Ek sal dit derhalwe waardeer indien julle my dus net so bietjie in die opsig kan bystaan, alhoewel ek bewus is daarvan dat julle ook oor beperkte tyd en hulpbronne beskik en ook ander werk op Wikipedia het om te doen. Behalwe vir die gemelde gemors is die artikels na my beskeie mening "redelik" op standaard. Dankie. [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:55, 12 November 2019 (UTC) :::Ek sal voortaan die <code>dead-url</code> parameter uithaal as ek dit teëkom in die artikels waaraan ek werk sodat die CS1 foute kan verdwyn. Ek het opgemerk dat die parameter 'n probleem is, maar nie die kundigheid gehad oor wat om daaromtrent te doen nie. Dankie vir die hulp, van my kant af weet ek nou dat dit uitgevee moet word, synde 'n verouderde parameter te wees. [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:03, 12 November 2019 (UTC) :::: {{ping|Charlielv55}} Jy het niks verkeerd gedoen nie. Al wat verander het, is dat die parameter intussen verouder is (sien [https://en.wikipedia.org/wiki/Help_talk:Citation_Style_1/Archive_57#deprecate_|dead-url=_and_|deadurl= Help_talk:Citation_Style_1/Archive_57#deprecate_|dead-url=_and_|deadurl=]) en dat 'n foutboodskap geskep is om gebruik van hierdie parameter op te spoor sodat dit verwyder kan word. Ek is besig om my robot op bladsye in die kategorie [[:Kategorie:AS1-foute: Bladsye met aanhalingsjablone met verouderde parameters]] te loop, maar ek let op dat die foutbootskap steeds op sommige van die bladsye verskyn nadat die parameter <code>dead-url</code> uit sitasiesjablone verwyder is. [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]], weet jy miskien hoekom dit is? Dalk 'n ander parameter wat ook verouderd is? –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 08:49, 12 November 2019 (UTC) :::::Baie dankie {{ping|K175}} ek waardeer opreg. Groete, [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 09:27, 12 November 2019 (UTC) {{uitkeep}} {{ping|K175}} Baie dankie. Laat kabouterbot sy ding doen. Wanneer dit klaar is sal ek weer daarna kyk. Soos ek vroeër gesê het, ek vermoed dat die <code>|publisher=</code> parameter ook 'n probleem is. Dit moet nie verwyder word nie, maar 'n mens mag nie 'n URL as die waarde van die parameter stel nie. Maar ek het dit nog nie bevestig nie. Na kabouterbot klaar is, laat my weet, dan sal ek die oorblywende bladsye ordentlik ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:47, 12 November 2019 (UTC) : {{ping|Rooiratel}} Dankie, ek maak so. [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]) 10:13, 12 November 2019 (UTC) :: Aan [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] en [[Gebruiker:K175|K175]], dankie vir julle insae. [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]], moenie bekommerd wees nie, jy het niks verkeerd gedoen nie. Ek het dieselfde probleme ondervind met my vertaling van [[Boeing B-17 Flying Fortress]], ek moes [[Gebruiker:Burgert Behr|Burgert]] vra om my uit te help. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:15, 12 November 2019 (UTC) :::{{ping|Rooiratel}} {{ping|Oesjaar}} Dankie vir julle terugvoering, en weet nie of ek heeltemal uit my diepte hiermee is nie; ek self het egter nog nooit 'n boodskap ontvang of opgemerk dat daar fout met die <code>|publisher=</code> parameter by aanhalingsjablone is nie. (gewoonlik verander ek dit na die Afrikaanse <code>|uitgewer=</code> - is dit dalk die probleem en is dit ooit korrekte gebruik by webbronne en boekbronne? [alhoewel ek dit eers onlangs so begin doen het en ek twyfel of dit derhalwe die oorsaak van die groot aantal AS1 probleme kan wees] Ek het egter nog nooit boodskappe gekry het dat dit verkeerd is nie, of bevind dat daar as gevolg daarvan AS1 boodskappe gegenereer word nie, soos bv. die parameter <code>|toegangsdatum=</code> by webbronne, wat ook geen probleem skep nie. As die AS1 fout bly verskyn is dit egter dalk moontlik dat diè parameter (ten spyte van die verwydering van die <code>dead-url</code> parameter) dalk deel v/d die probleem is. Groete, [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 11:23, 12 November 2019 (UTC) ::::Ek het weer gaan kyk. Lees asb. https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors. Dit verduidelik amper al die oorsake van hierdie probleme. En ek sien meeste van die bladsye met 'n CS1_error sê eintlik vir jou wat die probleem is. Dan moet jy dit net opkyk by die skakel oor hoe om dit reg te maak. Byvoorbeeld op [[Linux]] sê dit "CS1 errors: explicit use of et al." en daar is wragtig 'n sjabloon op die bladsy wat et. al gebruik in 'n parameter, terwyl dit nie "aanvaarbaar" is nie. Op [[Verkoue]] het dit gesê "AS1-onderhoud: extra text: authors list" omdat <nowiki>{{cite book}}</nowiki> meer as een keer die <code>|first</code> en <code>|last</code> parameters gebruik het, in plaas van <code>|first1=ABC</code> <code>|first2=XYZ</code> ens. So ek stel voor, kyk net onder op die bladsye met 'n CS1 fout, sien wat dit sê, en gaan kyk na die Help:CS1_errors skakel vir 'n oplossing. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:51, 12 November 2019 (UTC) :::::Baie dankie [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]]! Groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:04, 12 November 2019 (UTC) ::::::Dis 'n plesier! Lekker dag almal. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:06, 12 November 2019 (UTC) : Die nuwe telling is nou 1098, 'n aansienlike verbetering. Wat beteken ''Kategorie:AS1-onderhoud: gebruik editors-parameter:''? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:45, 26 November 2019 (UTC) :: Op watter bladsy sien jy dit? Dit sal dit makliker maak om dit te ondersoek. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:55, 26 November 2019 (UTC) ::: Op https://af.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:GesoekteBladsye item 10! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:09, 26 November 2019 (UTC) ::::Ek het toe die fout reggemaak op [[Kármán-lyn]]. Lees [https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#More_than_one_of_|%3Cparam1%3E=,_|%3Cparam2%3E=,_and_|%3Cparam3%3E=_specified hier] vir besonderhede. Ek is nie heeltemal seker wat fout was nie, maar dit het nie gehou van hoe ons die |editors= parameter gebruik nie. So to gaan ek na nie en-wiki bladsay vir Kármán-lyn, en sien hoe hulle dit daar doen. Dit het die fout reggemaak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:05, 27 November 2019 (UTC) == [[Turboskroef]]: die einde... == Gemeenskap, wat is die regte sjablone vir {{PRC}} en {{CZE}}? Hierdie artikel is bykans klaar, dit was inderdaad 'n uitdaging! Ek is vol vertroue dat hierdie artikel tegnies so korrek as moontlik is! Miskien 'n voorbladartikel... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:27, 17 November 2019 (UTC) :<nowiki>{{vlagland|China}}</nowiki> :<nowiki>{{vlagland|Tsjeggië}}</nowiki> [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 11pt">(kontak)</span>]] 14:57, 18 November 2019 (UTC) == Hersien [[Suid-Sotho]] == Ek dink die artikel [[Suid-Sotho]] moet hersien wordt, dit betref eerder inligting oor die Sotho-volke, pleks van die taal Suid-Sotho (wat eintlik net die eerst paragraaf is). [[Gebruiker:Servien|Servien]] | <small>[[Gebruikerbespreking:Servien|Bespreking]]</small> 23:09, 17 November 2019 (UTC) : {{ping|Elana Barker}} om haar te laat weet. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:08, 20 November 2019 (UTC) == Bemarkingspogings en gebrek aan neutraliteit van Solidariteit en hul sustermaatskappye == Gemeenskap, neem kennis dat ek bogenoemde na die WikimediaZA-stigting verwys het. Ek het nou genoeg gehad, hulle wil nou eenvoudig nie by die Wikipedia reëls hou nie. Dit is nogal jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:10, 18 November 2019 (UTC) ::Dagsê Oesjaar, Die inligting van Solidariteit het ek vir jou aangestuur via e-pos om na te gaan om alle bemarkingsdele uit te haal. Sodra ek die skrywe van jou ontvang sal dit reggestel word. Ek sal ook AfriForum se inligting vir jou aanstuur sodat jy dit wat nie strook met Wikipedia nie, kan uitlig sodat dit verwyder kan word. Ek sal jou hulp hiermee baie waardeer, aangesien ek sukkel om die eensydigheid raak te sien. Hulp van buite sal verwelkom word. [[Gebruiker:Elana Barker|Elana Barker]] ([[Gebruikerbespreking:Elana Barker|kontak]]) 11:32, 20 November 2019 (UTC) {{ping|Gebruiker:Elana Barker}} - dankie vir jou moeite en sorgvuldigheid Elana! Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 19:41, 20 November 2019 (UTC) == [[Tuisonderwys]] == Gemeenskap, myn insiens voldoen hierdie artikel nie aan die definsie van 'n ensiklopediese artikel nie. Dit is 'n lys van hofsake en regsuitsrake. Neutraal is die artikel definitief nie, tewens die skrywer druk sy kant van die saak in ons keel af. Ek voel dit moet verwyder word. Julle insae asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:23, 20 November 2019 (UTC) :Dis alles behalwe neutraal. Dit moet herskryf of verwyder word. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:48, 21 November 2019 (UTC) ::Hou dit asseblief. Ek stem saam dat dit nie neutraal is nie. Ek sal probeer om elke dag bietjie daaraan werk. Maar Ek voel daar is baie goeie inhoud. Ons moet dit net meer balanseer. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 05:47, 26 November 2019 (UTC) == Kategorieë == As ek dit nie mis het nie, het ons nou so 13 000 kategorieë vir 86 728 artikels. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:46, 20 November 2019 (UTC) :Dis so 6,67 artikels per kategorie? [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 18:51, 20 November 2019 (UTC) ::Absoluut! Maak nie sin nie. Ons het beheer verloor. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:54, 20 November 2019 (UTC) ::: Daar is tegnies geen gewensde verhouding van artikels met kategorieë nie. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 19:37, 20 November 2019 (UTC) ::::Daar is wel iets soos common sense. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 20:04, 20 November 2019 (UTC) ::::: Ek voel weer nie ons het te veel kategorieë nie. Dit is myns insiens goed om begrippe met spesifisiteit te kategoriseer sodat ons projek bewus kan wees onderwerpe wat geskep en/of uitgebrei kan word. Ek sien dit eintlik heeltemal as 'n goeie ding. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 20:13, 20 November 2019 (UTC) :As ons so aanhou gaan ons later kategorieë moet skep vir die kategorieë. Myns insiens is ons verby die punt van redelikheid. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:55, 21 November 2019 (UTC) :: Ek verstaan nie wat die probleem is nie. As jy nie van kategorieë hou nie, moet jou nie daaraan steur nie, maar laat ander wat daarvan hou om goed te organiseer toe om hul [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|gang te gaan]]. As jy voel 'n spesifieke kategorie en sy subkategorieë moenie by die projek ingesluit word nie, kan jy dit [[Wikipedia:Bladsyverwydering|nomineer vir verwydering]]. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:38, 21 November 2019 (UTC) :::Wat het [https://af.wikipedia.org/w/index.php?target=SpesBona&namespace=14&tagfilter=&newOnly=1&start=&end=&limit=500&title=Spesiaal%3ABydraes ek in die verlede nie alles vir kategorieë geskep nie?] Ek het egter 'n bietjie lui vir daai dinge geword; nou is sportartikels my stokperdjie (aan die begin het ek dit beslis nie verwag nie!). Die een ou doen artikelwerk en die ander kategoriewerk. Elke projek het sy spesialiste vir kategorieë; Duits, Engels, Frans, Nederlands, maak nie saak nie. Hou lyk die verhouding van artikels tenoor kategorieë in ander taalprojekte? Ek het nie 'n probleem met 'n verhouding van 6,67 artikels per kategorie nie. Solank dit nie 1 per kategorie of nog minder is. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:30, 21 November 2019 (UTC) == Wat kan ek sê? == Die uwe het vandag lid geword van 'n skaars groep wikipediane! Ek is, na 'n geredekawel oor wysigings en die nodigheid van 'n (dubbele) terugrol versus '''jy mag dit nie terugrol nie!''' van sy bydraes hier, toe deur 'n ridder op 'n swart perd (nogal 'n admin) geblokkeer (wel slegs 1 uur 15 min) omdat ek dit sou waag om van sy opinie te verskil. Mens verwag dit nie sulke drastiese stappe van een administrateur teenoor 'n ander nie! Maar soos Voyageur eens gesê het: "Dit maak die besluit soveel makliker om die projek te verlaat en op 'n ander wiki te gaan werk, waar jy nie permanent in die bek geruk word nie". Sies vir jou! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 15:53, 21 November 2019 (UTC) {{ping|Gebruiker:Aliwal2012}} - moet asseblief nie die Afrikaanse projek verlaat nie jong, ons het jou broodnodig! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 17:06, 21 November 2019 (UTC) {{ping|Aliwal2012}} Moenie weens so 'n klein stukkie inhoud jou baie nuttige werk oor al die jare hier beëindig nie. Jy is al te belangrik vir ons projek. Al jou taalsorg en nuwe artikels. Ek het al 'n voorstel vir die botsing gemaak. Of ons los dit nou vir eers en jy fokus nou op ander dinge. Miskien 'n klein pousetjie en jy kom later volstoom terug. Asseblief! Wie gaan ons aan die einde met al die taaldinge, rugby en krieket help? Asseblief tog! Dis nie net ek nie wat so dink nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:53, 21 November 2019 (UTC) :Dankie mense, sal so maak! Geniet jul naweek, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 06:46, 22 November 2019 (UTC) Dankie jong! Geniet hom! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:01, 22 November 2019 (UTC) {{ping|Gebruiker:Aliwal2012}} - jy's onontbeerlik vir ons Wikipedia :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 09:09, 22 November 2019 (UTC) == [[Bernard Montgomery]] == Gemeenskap, bogenoemde bestaan nog nie hier op ons Wiki nie. Enige vrywilliger om die Engelse weergawe se inleiding te vertaal as 'n saadjie? Let, wel, net so woord vir woord. Ek sal dit later uitbrei na voorblad kwaliteit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:49, 22 November 2019 (UTC) :{{Uitgevoer|Gedoen}}. Sterkte met die res. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 13:13, 22 November 2019 (UTC) ::Dankie! Hy is nou geintergreer en gefoto ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:57, 22 November 2019 (UTC) == Versoeke vir vertalings == Gemeenskap: ek het die volgende boodskap vanaf Wikidata gekry: ''Hello.'' ''Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan State Economic University]] and [[:en:Baku State University]] in Afrikaans Wikipedia? They should be short.'' ''Yours sincerely, [[User:Karalainza|Karalainza]] ([[User talk:Karalainza|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:21, 25 November 2019 (UTC)'' Is daar dalk enige persoon wat hier wil help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:51, 25 November 2019 (UTC) {{ping|Gebruiker:Oesjaar}} - ek sal dit doen [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] - gee asb. net bietjie tyd:) Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:10, 4 Desember 2019 (UTC) == Afrikaanse byeenkoms voor die Algemene Jaar Vergadering == Goeie môre Daar is 'n paar dinge op ons harte op die oomblik. Dit sou gaaf wees as ons almal bymekaar kan om voor die AJV; 15 Desember, om 12:00. Ek het reeds 'n uitnoding na [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] en [[Gebruiker:Dumbassman]] gestuur. Laat weet indien enige iemand anders ook beskikbaar is daardie dag, in Kaapstad; almal is genooi. [[Gebruiker:A3 Baard|A3 Baard]] ([[Gebruikerbespreking:A3 Baard|kontak]]) 10:16, 25 November 2019 (UTC) == Honeymoan == Hello all, my apologies for writing in English but my Afrikaans is terrible. I come from the Dutch Wikipedia where I sometimes see [[Gebruiker:Oesjaar|one of your colleagues]] asking us to write about an Afrikaans subject. I like how we can help eachother like this. So now let me ask you something in return. Some time ago I wrote a small article on the South African rockband [[Honeymoan]]. They got some attention on the Dutch (indie) radio and I liked their music. I know South African and Afrikaans are not the same, but nevertheless I have three requests: # Is it possible that you write about them here? # I found no pictures of them, taken during live performances and such, on neither Commons nor Flickr. If one of you frequents shows and happens to stumble upon Honeymoan, could you please snap one or two pictures and upload them? # I based the [[:nl:Honeymoan|Dutch language article]] on a small number of sources. Could you, from your perspective, perhaps help me find more sources? Thank you in advance for your time! [[Gebruiker:Maartenschrijft|Maartenschrijft]] ([[Gebruikerbespreking:Maartenschrijft|kontak]]) 07:26, 27 November 2019 (UTC) ::@[[Gebruiker:Maartenschrijft|Maartenschrijft]], u kunt hier naar hartelust schrijven in het Nederlands (of welke taal dan ook maar). Van ''Honeymoan'' weet ik ongelukkig niet veel, het schijnt een randfigur(en) in deze samenleving te zijn, een niche-markt, zoals het [https://south-afrifur.co.za/ Furry Fandom]. Maar, ik geloof het is best wel mogelijk om een artikel aan te maken. (@[[Gebruiker:K175]], wat weet jy van hierdie musiekgroep af?) [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:47, 27 November 2019 (UTC) ::: {{ping|Maartenschrijft|Suidpunt}} {{uitgevoer}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 18:05, 27 November 2019 (UTC) :::: {{ping|K175|Suidpunt}} Kijk, snel opgelost zo. Tramma kassie! [[Gebruiker:Maartenschrijft|Maartenschrijft]] ([[Gebruikerbespreking:Maartenschrijft|kontak]]) 21:00, 27 November 2019 (UTC) == [[Bernard Montgomery]] == Gemeenskap, bogenoemde bestaan nog nie hier op ons Wiki nie. Enige vrywilliger om die Engelse weergawe se inleiding te vertaal as 'n saadjie? Let, wel, net so woord vir woord. Ek sal dit later uitbrei na voorblad kwaliteit. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:49, 22 November 2019 (UTC) :{{Uitgevoer|Gedoen}}. Sterkte met die res. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 13:13, 22 November 2019 (UTC) ::Dankie! Hy is nou geïntegreer en het 'n foto ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:57, 22 November 2019 (UTC) == Versoeke vir vertalings == Gemeenskap: ek het die volgende boodskap vanaf Wikidata gekry: ''Hello.'' ''Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan State Economic University]] and [[:en:Baku State University]] in Afrikaans Wikipedia? They should be short.'' ''Yours sincerely, [[User:Karalainza|Karalainza]] ([[User talk:Karalainza|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:21, 25 November 2019 (UTC)'' Is daar dalk enige persoon wat hier wil help? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:51, 25 November 2019 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Oesjaar}} - ek sal dit doen Oesjaar - gee asb. net bietjie tyd :) Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:10, 4 Desember 2019 (UTC) ::{{uitgevoer}} deur [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] == Afrikaanse byeenkoms voor die Algemene Jaarvergadering == Goeie môre! Daar is 'n paar dinge op ons harte op die oomblik. Dit sou gaaf wees as ons almal bymekaar kan om voor die AJV; 15 Desember, om 12:00. Ek het reeds 'n uitnoding na [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], [[Gebruiker:Dagelf|Dagelf]] en [[Gebruiker:Dumbassman]] gestuur. Laat weet indien enige iemand anders ook beskikbaar is daardie dag, in Kaapstad; almal is genooi. [[Gebruiker:A3 Baard|A3 Baard]] ([[Gebruikerbespreking:A3 Baard|kontak]]) 10:16, 25 November 2019 (UTC) : Beste gemeenskap, sien asb. die notule van bogenoemde vergadering [https://etherpad.wikimedia.org/p/af.wiki hier]. Die notule kan deur enigeen gewysig word. Laat weet asb. indien enige item op die notule onduidelik of weggelaat is. – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 17:24, 30 Desember 2019 (UTC) == [[Wetenskapstaal]] == Manne en manninne Ek het goeie nuus (vir diegene wat nog nie weet nie): Ek sien die[http://tgwsak.co.za/ Tydskrif vir Geesteswetenskappe is beskikbaar], hou net aan met afrol tot jy by Jaargang 59, 58, 57 en 56 kom - ek het onmiddellik al die kopieë afgelaai. Dit strek vanaf 2016 tot 2019, die volledige uitgawes. Andersins kan jy natuurlik http://www.scielo.org.za gebruik (2008 tot op hede), maar dit is vir my effe langdradig. En juis hieroor het ek nou 'n vraag of wat. Ek het besig met "Geskiedenis", maar toe ek gisteraand afkom op [http://www.tysklaerer.dk/artikelarkiv/artikler/Tysk_nu_samlet.pdf Tysk nu samlet] besef ek die problematiek rondom Duits as wetenskapstaal is veel groter as wat ek verwag het. Hoe meer mens inligting inwin uit verskillende tale, des te meer sien jy ‘n algehele verband (dat hulle almal Engels as bedreiging sien), maar ook elkeen se unieke probleme. Hoe meer bronne jy inwin, hoe langer word die paragrawe en later gaan jou “geskiedenis” ten minste 50 blaaie beslaan. Die probleem is egter dat al die Westerse tale ‘n gedeelde geskiedenis het: almal het met Latyn begin (Kerkslawies het nie naastenby hierdie rol gespeel nie). Almal het weens die Hervorming in hul eie tale ook die wetenskap begin oordra, Nasionalisme het later gebloei en gevou, en mense betree nou die mark. En hierdie mark praat Engels. [http://www.revista-astra.ro/literatura/files/2015/09/Pag_88-89_Terorie-Alexandru-Matei.pdf ‘n Roemeen som dit vir my goed op]: ‘n Nigeriër neem sy “taal”, sy letterkunde na die “mark” toe. Sonder hierdie sentrum sou niemand van hierdie romans geweet het nie – maar so kan “romans” ook weggelaat word, en onbekend bly onbemind. Maar die hoeveelheid “lig” wat teruggekaats word (belangstelling om ‘n Nigeriese dialek aan te leer) is so goed soos nul. Dit word verswelg deur ander tale en letterkundes in die nuwe “Republiek der Lettere” (of is dit nou “Republiek die Lettere” n.a.v. “Republiek die Kongo”?), ‘n denkbeeldige wêreld waar daar slegs op sake van internasionale belang gefokus word, maar nie plaaslike probleme (wat ook elders herhaal kan word) nie. Maar, skryf die Roemeen: jy kan Roemeense bome na die internasionale mark toe neem, waarmee meubels in die buiteland gemaak word. Die koper kan steeds kies of hy Roemeense hout of meubels deur ‘n middelman/tussenganger wil koop (in Afrikaans: jy lees oor Roemeense kennis in Engels), en/of hy sommer regstreeks by Roemenië sy hout of Roemeense meubels wil kry (in Afrikaans: jy leer Roemeens). Dit wil sê, die “mark” is bloot ‘n aptytwekker vir ernstige en deeglike navorsers. Die Franssprekende, Hamel, sien egter dat kulture glad nie hierby baat vind nie: die vakterminologie word steeds in Engels uitgedink, terwyl die eie taal moet skade ly. Diegene wat my artikel al gelees het, weet nou al goed van sy “veeltalige-groeipunte-model”. Maar nou die hooftrekke: * Die meeste Europese tale was op die een of ander wyse deur ‘n ander taal oorheers (al moes Frans ook swig voor Latyn). Dit beteken dus dat ‘n Vlaming, ‘n Deen en Roemeen of Pool of Elsasser of wie ook al nie weer sal wil hê dat hul taal ondergeskik moet word nie. * Afrikaans het egter die probleem dat jy met wetenskaplikes sit, by name diegene wat hul skriffies in ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'' publiseer, wat hul in die middel van ‘n taalstryd bevind, maar wat nie wyer, buite hul taalgrense (Afrikaans en Engels), kyk nie. Dit wil voorkom of hulle nie ernstig oor hul vakgebied is nie. Dit noop my om dus na buitelandse tale, asook Afrikaans, natuurlik, te kyk. Want anders sou hulle, as hulle “vetenskapsspråk” by Google Books sou soek, op ‘n boek afkom waar die probleme in Skandinawië betreffende Engelse uitgestip word. So bevind hulle byvoorbeeld die meeste studente in die lesingsaal met Engelse as die uitsluitlik voertaal, het minder vrymoedigheid om vrae te stel as in hul moedertaal. Sonder ironie is dit juis professore in die Anglistiek wat vir Deens en Sweeds in die bresse tree. En dit is maar een blaadjie wat ek te siene gekry het. Toevallig word ‘n Suid-Afrikaanse navorsingstuk aangehaal wat toon Afrikaanse kinders wat in Engels Wiskunde moet leer het met tot meer as 10% gemiddeld gesak. Die feit dat jy iemand so sal benadeel, voer hulle aan, is juis meer as genoeg rede om moedertaalonderrig te bevorder. * Ek het reeds vir [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] gewys op die verskil, soos aangehaal uit 'n Italiaanse artikel, tussen die sogenaamde “elite veeltaligheid” en diegene wat die “markgerigte” Engels aanhang. Skynbaar verkies die meeste van ons akademici laasgenoemde, wat hul nie juis spesialiste maak nie (want dan sou hul géén taal ontsien het om hul dors na kennis en die waarheid te les nie). '''Die vrae wat ek dus het rondom die artikel:''' 1. Moet ek eerder fokus op elke afsonderlike taal as wetenskapstaal (wat ook [[Xhosa]] en [https://islenskan.is/images/Islenska_til_alls.pdf Yslands] insluit)? 2. As ek elke taal doen, hoe ver strek “wetenskapstaal” – bloot as vaktydskriftaal of ook as voertaal in die lesingsale aan die universiteite? Indien ek die voertaal van die lesingsale moet doen, moet ek dan die voertaal van die hoërskool, laerskool tot in die kleuterskool insluit? Waar stop mens? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:40, 27 November 2019 (UTC) :Dankie vir jou omvattende bespreking [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] - ek het nie juis raad nie - dit is inderdaad 'n [[tameletjie]] - doen maar; en neem dit so ver as wat jy dink redelik en goed is? Groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 14:14, 27 November 2019 (UTC) :: Eerlikwaar, ek wens ek het die kennis gehad om jou te help, maar nou is ek maar 'n middeljarige ou man wat die laaste generasie is wat beide tegnologie en finansies in Afrikaans studeer het... Wat ek versoek, moenie ons taal afskeep nie! Groete jongman! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:24, 27 November 2019 (UTC) :::Soos ek sien, het net vier Wikipedia-projekte - Engels, Duits, Estnies en Slowaaks - 'n artikel oor hierdie onderwerp. Die Duitse inleiding tot die artikelteks mag as leidraad vir jou artikel dien. Wetenskapstaal is hoofsaaklik 'n geskrewe kommunikasiemiddel vir wetenskaplike diskoerse binne die verskillende vakgebiede (en derhalwe nou verwant aan ons ensiklopediese skryfstyl). Formele aspekte is sekerlik van belang, net soos 'n ooreenkoms oor die vaktermini wat gebruik word. :::Een interessante aspek vir my is die vertalingsproses m.b.t. wetenskaplike publikasies. Dikwels word die doeltaal sterk beïnvloed deur die oorspronklike idioom - veral as die vertaler vreemdtalige vaktermini nie maklik kan oordra na sy moedertaal nie. Hierdie probleem bestaan in alle vakgebiede. Ek het enkele werke oor die Romeinse samelewing wat van Frans na Duits vertaal is (een van die omvattendste standaardwerke in meerdere boekdele). Opvallend is vir my dat die vertaler Franse termini oorgeneem het wat in Duits 'n bietjie vreemd klink (en wat jy net verstaan as jy kennis van Latyn en/of Frans het), soos ''peregrin''. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 17:09, 27 November 2019 (UTC) ::::Dankie almal. ::::@[[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] Die probleem wat ek spesifiek prominent aanraak is die taalpolitiek. As ek wetenskapstaal noem, of Ulrich Ammon se Wissenschaftsprache of "langues de sciences" of "lingua scientifica" is die eerste gedagte wat by mens opkom: "Die taal op papier dra kennis, en kennis is mag". Dus, die persoon wat hierdie taal ken, het die mag (net soos Latyn, ons ou-ou vriend). Die probleem is, is jy hierdie taal nie ''mag''tig nie, is jy in on''mag''. Of, as jou taal "mag"teloos word, raak dit onbruikbaar, en jy en jou kultuur magteloos. ::::[https://www.researchgate.net/profile/Emilia_Calaresu/publication/272538206_The_declining_status_of_Italian_as_a_language_of_scientific_communication_and_the_issue_of_diglossia_in_scientific_communities/links/57a8b46708aed1b22624401e/The-declining-status-of-Italian-as-a-language-of-scientific-communication-and-the-issue-of-diglossia-in-scientific-communities.pdf Calaresu] sê byvoorbeeld reguit dat Italiaans nie Latyn se mag kon oorneem nie, bloot omdat die elite 'n magsblok op hul eie was. En hierdie elite - was Franssprekend. ::::"Dikwels word die doeltaal sterk beïnvloed deur die oorspronklike idioom - veral as die vertaler vreemdtalige vaktermini nie maklik kan oordra na sy moedertaal nie." - Presies. Ek weet jy bedoel "styl" as "styl" en "woordkeuse" as "woordkeuse" as sodanig. Maar ook daarin steek politiek. As jy uit Engels vertaal of die woorde letterlik oorneem as leenwoord of leenvertaling, is die kanse steeds goed dat mense ''immer und immer wieder'' afhanklik bly van Engels. Dis die allergrootste ironie van ons Afrikaanse akademici. Huil lang krokodiltrane oor Engels, maar as ons na die bronne kyk, maak hulle die Afrikaanstalige net nog meer afhankliker van Engels. Sluit jy egter 'n band met die Franse of enige ander taal(tjie), dan kan mens praat van dinamiek; daarin ontbreek ons nogal erg. "Kerkverlating" bestaan in Afrikaans en Nederlands - ek het nog nie die woord in Engels, Frans of Italiaans of selfs Duits teëgekom nie. En glo my, daar is baie oor hierdie onderwerp geskryf. ::::Ironies genoeg is die enigste taal wat, lyk dit my, glad nie afhanklik is deur die aantal leenwoorde nie, is Engels. Ek bedoel, dis nou nie asof hierdie Franse kreool enige moeite probeer doen om "meer Frans" te klink nie. Tog, as jy deur 'n Collins of Harrap's French-English woordeboek blaai, gaan jou hare rys soos die woorde net so oorgeneem word. Dit is waarom jy dan eerder belê in 'n Frans-Nederlandse of Frans-Duitse woordeboeke, wat die woordgebruik ook duideliker uiteensit. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:51, 27 November 2019 (UTC) :::::Miskien kan jy dan m.b.t. jou brontekste nadere ondersoek doen oor «taalingesteldheid» en «taalpolitiek». Status en handhawing van wetenskapstale word in die algemeen sterker deur die eersgenoemde beïnvloed. Daar is nogtans enkele navorsingsvelde waarin ek sou belangstel. Soos byvoorbeeld die sogenaamde Bologna-proses of hervorming van Europese studieprogramme (gemik op die wedersydse erkenning van akademiese grade en krediete asook die internasionale mobiliteit van studente). :::::'n Mens kan nie verwag nie dat studente buite die filologiese vakgebiede byvoorbeeld sommer Italiaans baasraak om ten volle te kan deelneem aan en voordeel te trek uit tersiêre onderwys in Italië nie. So kry ons orals in Europa studieprogramme met Engels as onderrigmedium. Die resultate hang myns insiens sterk daarvan af watter rol Engels as leestaal (ten opsigte van die vakliteratuur) en die vakterminologie speel. :::::Danksy die sterk betrokkenheid van Britse, Amerikaanse en Franse spesialiste by bewaring, restourasiewerk en argeologiese navorsing is Engels en Frans erkende wetenskapstale vir Venesiaanse studies. Maar ek kry die indruk dat Britse en Amerikaanse navorsingsaktiwiteite ook in ander velde al hoe meer doeltreffender en omvattender word, ook vanweë die finansiële bronne wat daar beskikbaar gestel kan word. 'n Multidissiplinêre benadering word al hoe meer belangriker - dit is nog iets waar elites naas enkeldissiplinêre mono-akademici bestaan. Die nuutste Amerikaanse navorsing oor die antieke Romeinse toerismesektor (sien ons eie artikel) is weer eens 'n voorbeeld vir die superieuriteit van die Amerikaanse stelsel. Ofskoon ek een interessante Duitse publikasie opgespoor het oor die ''villeggiatura'' en aktiewe vryetydleefstyl van antieke Kampanië. Die hele studieveld lyk soos 'n leegkaartjie waar ons die stukkies sorgvuldig inmekaar moet pas. :::::Belasting- en ander wetgewing verseker ook dat filantropiese stigtings soos die Getty Trust met miljoene en miljarde sit wat hulle aan navorsing kan bestee. :::::Verdere studievelde is die teorie van kennisgebaseerde ekonomieë en samelewings - insluitende die rol wat nuwe inligtingstegnologieë soos kwantumrekenaars daarin sal kan speel. Die ou analoë binêre rekenaartaal van I en O sal vervang word deur 'n ongekende getal toestande daartussen wat tot nuwe insigte kan lei. Die rekenkapasiteit van kwantumrekenaars sal groot genoeg wees om alle fynhede van 'n taal soos Latyn te bereken. Die hele korpus van Latynse tekste sal moontlik binne sekondes gelees en geanaliseer kan word. Ook sal masjienvertaling moontlik 'n heel ander dimensie en kwaliteit kry. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 19:18, 27 November 2019 (UTC) ::::::Oor die geld: '''Sonder twyfel!''' Wiens brood men eet, diens woord men spreekt. By ons spreek die staat duidelik die hardste. In baie gedrukte akademiese boeke in Afrikaans sien ek wel die stempel van die L.W. Hiemstra Trust wat bloot die publikasiekostes dra. En dit laat my nou aan 'n ander saak dink - wie of wat het die reise van taalkundiges, by name die Junggrammatiker, dan in die 1880's befonds? Die adel? Tipies van die Romantiek het die Junggrammatiker die gemeenskaplike beginpunt gesoek, en daarom woordeboeke opgetrek wat verklaar waarom Latyn en Keltiese tale so op mekaar lyk (party sien selfs Grieks en Persies in laasgenoemde). Ek dink hulle het veel meer probeer doen om tale byeen te bring as enige spanbousessie wat deur Menslike Hulpbronne gereël word. Wie op aarde donder na die Baltiese lande om binne 'n japtrap die een taal na die volgende aan te leer, snuffel in Roemeens en in Ragusa rond - '''wie het al hierdie studiereise befonds?''' Kyk net hoeveel boeke oor verskillende tale het in die 1800's verskyn, en vergelyk dit maar met die afgelope 100 jaar. Wat [https://www.langenscheidt.com/weitere-sprachen Langenscheidt] vandag optower is werk wat al eeue aankom! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:53, 27 November 2019 (UTC) :Meer omvattende en multidissiplinêre navorsing oor die vyf onlangse Duitse samelewings - Keiserryk, Republiek van Weimar, NS-Duitsland, DDR en BRD - is en word reeds gedoen. Hier 'n kort oorsig oor die Keiserryk en sy navorsingsaktiwiteite: [https://www.dhm.de/lemo/kapitel/kaiserreich/wissenschaft-und-forschung.html ''Deutsches Historisches Museum: LeMO Kaiserreich - Wissenschaft und Forschung'']. [[Gebruiker:Voyageur|Voyageur]] ([[Gebruikerbespreking:Voyageur|kontak]]) 20:13, 27 November 2019 (UTC) == Extension of Wikipedia Asian Month contest == In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis. Please help us translate and spread this message in your local language. [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 14:16, 27 November 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19592127 --> == [[Gebruiker:Badprop09]] == Hallo julle, gaan julle die ou blok, ek sien hy het moeilikheid gemaak op die artikel oor [[Albert Blake]]? Groete, [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 14:20, 27 November 2019 (UTC) : {{Nie gedoen nie}} Dit lyk soos goedertrouwysigings. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 16:22, 27 November 2019 (UTC) Oukei, maar ek het maar net gewonder oor sy wysiging '''ypende vrat op mBoere-lyfAlbert Blake'''. Groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 06:19, 28 November 2019 (UTC) : {{ping|Charlielv55}} Ek hoor jou, maar dit lyk of dieselfde teks verder onder ingevoeg is as deel van 'n verwysing: ''Eerlike aangrypende vrat op Boere-lyf''. Kyk [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Albert_Blake&diff=next&oldid=2079953 hier]. Dit kon dus per ongeluk in die inleiding ingevoeg gewees het sonder die outeur se wete. Hoe dit ookal sy, indien dit 'n kwadertrouwysiging was, sou dit nie noodwendig vir gebruikerrekeningversperring kwalifiseer nie, aangesien die gebruiker ander opbouende wysigings gemaak het en hierdie een dus as 'n toetswysiging gesien sou kon word. Maar dankie vir jou oplettendheid en besorgdheid! –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:36, 28 November 2019 (UTC) : {{ping|K175}} - baie dankie vir jou deeglike en omvattende terugvoering jong, ek verstaan dan, en ek waardeer enige bydrae, ook van [[Gebruiker:Badprop09]]. Ek wil hom of haar nie verwilder nie, allermins! Ons het min genoeg bydraers op die Afrikaanse Wiki. Groete:) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:52, 28 November 2019 (UTC) == Kieselnaald & Sponginevesel == Gemeenskap, bogenoemde twee woorde word gebruik in amper 6000 artikels wat gaan oor sponse. Is dit erkende Afrikaanse woorde of moet die gemeenskap weereens die voortou neem en dit Afrikaanse woorde maak! Is daar ander woorde vir hulle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:15, 28 November 2019 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} ''spongine'' is geldig in Nederlands en verskyn in die NWU CTexT as 'n verwante woord vir ''spons'' (tesame met ander verwante woorde ''parasoön'', ''sponsdier'', ''kalkspons'', ''soutwaterspons'', ''horingspons'', ''sponsholte'', en ''spongoseel''). Verwys na [https://viva-afrikaans.org/ NWU CTexT] op Viva. Kiesel is geldig in Nederlands en verskyn ook in die HAT, AWS en WAT. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 12:09, 28 November 2019 (UTC) ::Dankie, nou kan ek verstaan waarom my ou woordeboekie dit nie in het nie. Ek stuur dit ook aan vir die Taalkommissie en vrinne... Kom ons kyk wat gebeur! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:34, 28 November 2019 (UTC) :::Antwoord van Viva: ''Hallo Deon'' ''Ek is nie eintlik seker of ek enigiets meer kan sê as wat daar reeds in die gespreksketting gesê is nie.'' ''Ek sien in 'n ander Wikipedia-artikel julle het reeds met kiesel gewerk en dit is dus 'n term wat reeds binne hierdie konteks ingevoer is. Om dit uit te brei, is nie vreemd nie. Dit is ook nie moeilik om te verstaan nie – die verduideliking is by. Die naald is ook nie vreemd of verkeerd nie, hoewel ons seker beter weet wat 'n stekel is.'' ''Volgens Pharos is spongine die Nederlands vir spons. Werk dit in die konteks om sponsvesel te gebruik?'' ''Groete'' ''Sonja Kapp'' Daar het ons dit! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:19, 28 November 2019 (UTC) == Aanbieder - omroeper == Wat is die verskil tussen aanbieder en omroeper? [[Gebruiker:Wwikix|Wwikix]] ([[Gebruikerbespreking:Wwikix|kontak]]) 12:42, 28 November 2019 (UTC) :Ek dink omroeper het net op radio betrekking, terwyl 'n aanbieder op radio of TV 'n program kan aanbied. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 13:34, 28 November 2019 (UTC) ::So te sê het RSG net omroepers, terwyl die SAUK (wat RSG insluit) albei het. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 16:40, 28 November 2019 (UTC) ::Maar let op: RSG kan ook iets aanbied: "RSG bied aan: Man van Cirene." (elke werkdag om 14:45). Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 17:00, 28 November 2019 (UTC) Ek dink: * 'n Omroeper kondig reekse op TV en radio aan. * 'n Aanbieder versorg die aanbieding van die reekse, praat tydens die reekse. [[Gebruiker:Wwikix|Wwikix]] ([[Gebruikerbespreking:Wwikix|kontak]]) 15:52, 29 November 2019 (UTC) == [[Stradivarius]] == Iets is nie lekker met die taalskakels nie. Groete,[[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 16:56, 28 November 2019 (UTC) {{Uitgevoer|Reggemaak}} [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 17:25, 28 November 2019 (UTC) ::Baie dankie Burgert, ek waardeer dit. :) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 17:38, 28 November 2019 (UTC) == [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad]] == Die ondersteuning het ná Deon se motiverende toespraak gestyg, maar is nou weer laag. Kom ons probeer weer en kyk wat ons kan bereik! Natuurlik geïnspireer deur die 2019-helde daar. :) Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:20, 4 November 2019 (UTC) : Moenie skrik nie as daar weereens sportartikels opdaag. Ek kan nie anders nie! Ons is natuurlik ook op soek vir ander moontlike kandidate. Nomineer en stem gerus! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:56, 26 November 2019 (UTC) :: Gee asb kans meneer! Ek moet dit nog deurlees en dit vat tyd! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:27, 26 November 2019 (UTC) ::: Lekker lees en geniet! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:30, 29 November 2019 (UTC) :::: Daar sit mens nou met nege (!) geskikte artikels vir ons voorblad en ek weet nie wat om te doen nie. Dalk is dit vir die meeste lesers vervelig om al die sport op ons voorblad te sien. Ek het al ander voorstelle vir ons voorblad gemaak, maar swaer! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:45, 4 Desember 2019 (UTC) {{uitkeep}} Hoekom was Londen voorheen nie aanvaar nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:20, 5 Desember 2019 (UTC) :Ek stel voor jy plaas Burgert se [[Asteroïde]] volgende. [[Sherman Firefly]] is ook bykans klaar, moet finaal geproeflees word dan het jy nog 'n opsie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:22, 5 Desember 2019 (UTC) :: Londen se geskiedenis is nie klaar nie. Andersins is hy meer as geskik. Ander voorstelle wat al gemaak is, sluit in [[Alabama]], [[Goud]], [[Wolf]], [[Plinius die jongere]] en [[Tacitus]]. [[Litaus]] lyk ook goed. Ek ping maar vir die outeure {{ping|JMK}}, {{ping|Suidpunt}} en {{ping|Voyageur}}. Wat dink julle? :: [[Asteroïde]] was al op ons voorblad, die [[Rugbywêreldbeker 2015]] is volgende, daarna [[Italiaans]] en dan [[Rugbywêreldbeker 2019]]. Jou [[Turboskroef]] is die eerste in 2020. Die nege artikels, waarna ek verwys het, is die rugbyspanne van Argentinië, Australië, Engeland, Frankryk, Ierland, Italië, Skotland, Wallis en die VSA. In Januarie/Februarie 2020 beplan ek om die 12 toetskrieketspanne op voorbladstatus te bring. Dink maar net aan al die toernooie en die vernaamste nasionale spanne in beide krieket en rugby wat dan op voorbladstatus sal wees. Daar is nie enige ander taal wat dit het nie. Dis net Afrikaans! [[Botswana]] is al lankal op my lys. Met die ander genoemde kandidate en ou voorbladartikels kan ons baie vinnig die plan vir 2020 klaarmaak. Sport se aandeel sal dan weer daal en ek belowe, om voor 2023 nie meer sportartikels op ons voorblad te sit nie! Die volgende jaar hoef ons nie oor ons voorblad te kopkrap nie en kan op ander dinge fokus, hoe klink dit? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:00, 5 Desember 2019 (UTC) :::Gemeenskap: Sê jou sê asseblief! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 10:09, 10 Desember 2019 (UTC) == [[Aletta Beck]] == Gemeenskap, na kommunikasie met ons Nederlandse broeders het [[Gebruiker:Ellywa]] dit na Nederlands vertaal. Interessant! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:04, 5 Desember 2019 (UTC) :en vergeet niet de Nederlandstalige zusters :-). [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Gebruikerbespreking:Ellywa|kontak]]) 20:12, 5 Desember 2019 (UTC) :: Sjoe, maar ons Nederlandse se broer en susters kan lees! Sien [https://tools.wmflabs.org/pageviews/?project=nl.wikipedia.org&platform=all-access&agent=all-agents&range=this-month&pages=Aletta_Beck] Dankie [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]]! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:57, 18 Desember 2019 (UTC) == Daaglikse bladtrekke == Dit lyk my nie die daaglikse bladtrekke op die besprekingsblaaie werk meer nie. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 08:27, 6 Desember 2019 (UTC) : Ek het lankal opgemerk dat net sommige van die bladtrekke werk nie. Maar dan werk meeste van die ander. En soms die wat nie werk, werk weer 'n week later. Ek weet nog steeds nie wat dit veroorsaak nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:09, 9 Desember 2019 (UTC) :: Dit het te doen met cache. Om 'n spesifieke bladsy se bladtrekke te verfris, wysig die besprekingsbladsy en stoor dit sonder om enige wysigings aan te bring. Geen inskrywing word in die bladsygeskiedenis gemaak nie, maar die bladtrekke word verfris. Ek weet nie hoe om dit ''en masse'' vir alle bladsye te doen nie. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 08:11, 9 Desember 2019 (UTC) :::Ek het dit nou met [[Bespreking:Stonehenge]] probeer, maar dit werk nie. Ek het ook die "kas gewis". [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 12:15, 9 Desember 2019 (UTC) ::::Die bladtrekke op [[Bespreking:Stonehenge]] werk vir my. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:20, 9 Desember 2019 (UTC) :::::Daar werk dit nou vir my ook. Vreemd. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 14:31, 9 Desember 2019 (UTC) == Gebruiker:Wwikix == Gemeenskap, ek het die man versper totdat hierdie gemeenskap besluit het hoe om hom te hanteer. Hy het ook probleme op die Nederlandse Wiki veroorsaak. Tans het ek, Burgert en Aliwal probleme met sy optrede. As 'n gemeenskap dra die meerderheidsbesluit die gewig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:04, 6 Desember 2019 (UTC) : Ek stem heelhartig saam met jou Oesjaar, ons kan nie so voortgaan nie. Daar is net een woord vir sy wysigings: '''disruptive''', hy gaan karring aan elke artikel wat met maande se harde werk deur gereelde bydraers op standaard gebring is. Ai tog! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 05:31, 7 Desember 2019 (UTC) : PS: Sien [[Gebruikerbespreking:Wwikix|sy gebruikerbespreking]] vir agtergrond van sy wandade. :: Hy bring honderde wysigings per dag aan en dis amper onmoontlik om te sien wat op Onlangse wysigings aangaan, want al wat jy sien, is sy naam. Dit lyk my minstens die Nederlandse Wikipedia het 'n beperking op die hoeveelheid wysigings wat jy per dag mag aanbring. Jy kan ook niks vir hom sê nie, dan stry hy jou op, soos [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr#Religie in China|hier]]. [[Gebruiker:Burgert Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 11:59, 9 Desember 2019 (UTC) ::: Net ingeval: 'n mens kan Kategorie-wysigings op die Onlangse wysigings bladsy uit-filter as jy wil. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:22, 9 Desember 2019 (UTC) :::: Ek weet, maar hoekom moet ek myself "sensor" om iemand anders se honderde veranderings te kan miskyk? [[Gebruiker:Burgert Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 14:29, 9 Desember 2019 (UTC) ::::: Dit is nie sensuur nie. Dit is filtrering. Hoe dink jy werk mense op die Engelse wiki se "Recent Changes" bladsy as daar duisende meer wysigings per dag is as hier? Ek sal trots wees as ons wiki so veel wysigings het dat 'n enkele persoon nie daarmee kon byhou nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:28, 10 Desember 2019 (UTC) ---- my opmerking: dis hoekom ek eerder hier as op die Engelse wiki werk! Aliwal2012 {{uitkeep}} Nou ja, in dié geval sal ek egter nie van trots praat nie. Ek het self al die onlangse wysigings propvol met my wysigings geverf, kategoriewerk is meer as geskik om dít te doen. Dit maak bestryding van vandalisme egter net moeilik en deesdae word meer vandalisme oor die hoof gesien. Nou is ek weer die tussenganger tussen die taalweergawes, kyk maar [[:de:Benutzer Diskussion:SpesBona#Blockade|hier]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 15:00, 10 Desember 2019 (UTC) : [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]], is die man Duits? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:03, 10 Desember 2019 (UTC) :: {{ping|Oesjaar}} Ek wonder. Duits is blykbaar nie sy moedertaal nie, maar dis effens beter as sy Afrikaans. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:05, 10 Desember 2019 (UTC) == [[Sanna]] == Gemeenskap, nes ek dink dat ons al die belangrike en interessante artikels gedek het, is daar 'n verrassing. Is daar enige persoon wat inligting omtrent die Sanna het? Of bestaan dit reeds onder sy korrekte naam, wat dit ook al mag wees? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:02, 9 Desember 2019 (UTC) :Ek het met 'n kennis gepraat met militêre agtergrond, die woord sanna verwys na verskeie voorlaaiers, hulle het ook daarna verwys as ''Bobbejaanboud''. Google die woord... ek het ook die geskiedkundige [[J.E.H. Grobler|Jackie Grobler]] gekontak oor die sanna. Hy sal poog om inligting vir ons te kry. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 10 Desember 2019 (UTC) ::O ja, Jackie het ook verwys na Lategan se ''Die Boer se Roer''. Hy het nie ISBN nommer gegee nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:34, 10 Desember 2019 (UTC) == Klagte oor nuwe banier! == {{ping|K175}} {{ping|Dumbassman}}, Geagte menere, ek deel julle entoesiasme oor die [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2019|ontkiemingskompetisie]], maar kan julle asb die banier wat sedert vanoggend bo-aan elke wikibladsy verskyn óf 50% kleiner maak, óf opsioneel laat invou? Dit oorspoel tans my rekenaarskerm en dis regtig frustrerend om verby dit te probeer werk! By voorbaat dank, die uwe --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|"Die perd se bek"]]) 11:43, 10 Desember 2019 (UTC) :Waar kan ek hom vir myself afskakel? Ek soek al die hele tyd die knoppie! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:48, 10 Desember 2019 (UTC) ::<s>SpesBona, Die slim Piete het nie 'n knoppie ingebou nie! A</s> :::Daar is één knoppie, maar dis die webblaaier s'n. Ek ry nou hier lekker deur [[Brandenburg]]. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 10 Desember 2019 (UTC) ::::As mens 'n baaaaie breë skerm het, kry jy regs "[versteek]". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:15, 10 Desember 2019 (UTC) :Dankie tog, ek het die "[versteek]" knoppie regs gevind, nadat ek die skermfont 60% gemaak het! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 12:26, 10 Desember 2019 (UTC) Wat die slimfoon betref, is dit nog steeds te groot. {{Ping|K175}}, knip hom asseblief. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:46, 11 Desember 2019 (UTC) == [[Sherman Firefly]] == Gemeenskap, bogenoemde is klaar behalwe vir een woord. In die sin: ''The Lebanese Army received 16 Firefly tanks sold by Italy as scrap in 1949. Two of them were passed on to the Al-Mourabitoun militia in 1976.'' Hoe sal mens die militia vertaal? Burgermag? Ek vermoed hulle was meer 'n terroristegroep... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:15, 10 Desember 2019 (UTC) :Ek sou net sê <u>Al-Mourabitoun gewapendes</u> of <u>Al-Mourabitoun militantes</u>. --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 09:06, 11 Desember 2019 (UTC) ::Guerrillagroep sal ook werk. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 09:39, 11 Desember 2019 (UTC) == [[Sanna Marin]] == Hallo almal, ek wil julle net daarop wys dat ek besig is met die Afrikaanse artikel oor [[Sanna Marin]] en sal ek dit vandag klaarmaak. Ek het van die nowiki funksie gebruik gemaak om die onvertaalde gedeeltes te versteek en sal dit afhaal wanneer die artikel volledig is. Groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:02, 11 Desember 2019 (UTC) : {{ping|Charlielv55}} Baie dankie! Let op nowiki versteek nie teks nie, dit voorkom bloot dat wikiteks ontleed word. Om teks te versteek moet jy <nowiki><!-- PLAAS VERSTEEKTE TEKS HIER --></nowiki> gebruik. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 07:05, 11 Desember 2019 (UTC) : {{ping|K175}} Baie dankie jong, ek het dit verander - nou's ek ook ten minste by! Sal die artikel vandag klaarmaak. Groete! [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 07:10, 11 Desember 2019 (UTC) == Short takeoff and landing (STOL) == Gemeenskap, julle gedagtes asb. As die Engelse bogenoemde afkorting gebruik sal dit dan in Afrikaans KOEL wees? KOEL=Kort opstyg en land. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:47, 13 Desember 2019 (UTC) :Pharos gee die afkorting aan, maar sê nie wat dit Afrikaans is nie. Dis die eerste keer dat ek dit sien. Maar ek sal dit STOL los, want dis is seker 'n bekende lugvaartterm. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 14:56, 13 Desember 2019 (UTC) ::Nee vader Oesjaar, die Afrikaanse taal hou nie daarvan om sulke onsinnige akronieme soos die Amerikaners te vorm nie, behalwe ESKOM!!! Dit lei m.i. net tot verwarring onder gebruikers! Kom ons gee dit bietjie tyd om ryp te word. --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 15:08, 13 Desember 2019 (UTC) :::Nee wat, julle manne is nie meer KOEL nie... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:17, 13 Desember 2019 (UTC) == Nuusbrief van Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns == Gemeenskap: hier is die nuusbrief van [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vir julle gerief! [https://www.akademie.ussdmobile.co.za/SAAWK_Nuusbrief_Desember2019.pdf SAAWK Nuusbrief Desember 2019] My een vraag uit die nuusbrief, hoe weet hulle wat op die grondvlak aangaan waar die taal gebruik word... Ons skep nogal 'n paar nuwe woorde hier op ons Wiki! Ek is tans besig om ons bande met die Akademie te versterk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:04, 15 Desember 2019 (UTC) ::Oesjaar, dit werp reeds vrugte af. Nogal oor vaktaal. In 2014 word Wikipedia net kortliks genoem in ''Ons gaan 'n taal maak'' deur prof. [[Jaap Steyn]]. Daarna volg drie akademiese artikels, waarvan prof. Pretorius, (nog 'n ander ou wie se naam ek nou vergeet het) en prof. Gerhard van Huyssteen (et al). In dieselfde jaar word ook 'n kort artikel van 2 bladsye geplaas in die ''50Plus''-reeks deur Lilla Fourie (Jaargang 11, Uitgawe 2, Apr 2016, p. 22 - 23), getiteld: ''Die Afrikaanse Wikipedia - seniors kan 'n groot bydrae lewer''. In die allerjongste ''[http://tgwsak.co.za/wp-content/uploads/2019/12/TGW-59-4-DES-2019.pdf Tydskrif vir Geesteswetenskappe]'' skryf 'n paleontoloog, prof. Durand: my magtig, Wikipedia is goed en wel, maar waar moet hulle die bronne vandaan kry? Ek haal aan (bl. 599 tot 610, uitgesonder 606): {{cquote| Daar is projekte, ook van Akademielede se kant, om Afrikaans op byvoorbeeld Wikipedia te vestig en daardie projekte moet heelhartig deur ons almal ondersteun word, maar daar is baie meer om te doen. As daar niks oor paleontologie op die internet in Afrikaans is nie, is dit duidelik omdat ek nog niks daaroor daar geplaas het nie. Dieselfde geld vir elke ander vakgebied. Niemand anders as onsself kan vir hierdie afwesigheid van Afrikaans op die internet geblameer word nie. }} ::O ja, en dan sê prof. Wannie Carstens ook 'hallo' uit die volgende ''Festschrift'' opgedra aan prof. Jaap Steyn (2019, [https://books.google.co.za/books?id=Mee9DwAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=J.C.+Steyn+en+Afrikaans,+%27n+Viering&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjDu6Sk6pzmAhW9R0EAHbeRCwEQ6AEIKTAA#v=onepage&q=wikipedia&f=false op Google Books]): {{cquote| Hoe word die voordele van ''tegnologie'' benut om Afrikaans uit te bou? Wat hou die werk van die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] (VivA) in (vergelyk Van Huyssteen & andere 2016) en hoe kan dit ten beste benut word? Hoe kan VivA uitgebou word? Hoe kan die Afrikaanse Wikipedia ingespan word in die belang van Afrikaans (kyk Pretorius 2016)? }} ::Dat ons die seën van die hoogste Afrikaanse liggaam het, is verblydend.[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:04, 15 Desember 2019 (UTC) ::[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]], dankie vir jou positiewe terugvoer! Dit is inderdaad 'n stukkie goeie nuus! Hoe kry ons daardie skets op bl 608 hier op Geselshoekie, miskien nog beter op Wiki Commons? Ek sien uit na 2020 vanaf 'n Wikipediakant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:40, 15 Desember 2019 (UTC) :::Die een oor Prof. Durand? Nee wat, laai sommer die hele tydskrif gratis af (hierbo gegee), blaai tot by bl. 606 (aangegee op 162/680), druk 'n kopie uit, raam dit, en hang dit in die badkamer op. Eintlik sal dit beter wees as ek daardie klomp Wikipedia-statistiek by [[Afrikaanse Wikipedia]] skoonmaak en vervang met "akademiese belangstelling". Oor die skets: e-pos die akademikus: fdurand@uj.ac.za [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 15:46, 15 Desember 2019 (UTC) == 87 000 artikels == <small>''Geselsie oorgedra deur Aliwal2012''</small> Hi [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal]] - ek sien die Afr. Wikipedia het die 87&nbsp;000 merk bereik. Sjoe, dis 'n groot prestasie! Is die wa deur die drif getrek met saadjies of hoe, want toe ek laas gekyk het was ons nog ver van die prestasie af? Groete:) [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 08:36, 17 Desember 2019 (UTC) :Sedert somer 2018 het ons 'n bot wat artikels doen, [[Gebruiker:KabouterBot]]. Tot by 50&nbsp;000 was alles handgeskrewe. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 08:46, 17 Desember 2019 (UTC) ::Dankie vir die terugvoering [[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] :) Groete [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ::: {{ping|Charlielv55}} Die wa is nie deur saadjies deur die drif getrek nie, maar deur mense wat nuwe artikels geskep het. Ons het tot datum maar 36 artikels [[Wikipedia:Ontkiemingskompetisie/2019|ontkiem]], waarvan sommige reeds as artikels sou getel het en nie die totale artikeltelling sou opstoot nie. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 10:14, 17 Desember 2019 (UTC) ::: {{ping|K175}} - Dankie vir jou omvattende terugvoering jong. Baie geluk aan almal met die prestasie! Ek dink Prof. Laurette en haar "100,000 artikel 2025 Afrikaanse eeufees onmoontlikheids"-voorspelling gaan beslis verkeerd bewys word! Ek self steek so bietjie lyf weg die afgelope tyd; maar dis omdat my baas my druk om alles af te handel; so ek is bietjie besig (weet jy dan nie; al die werk vir die jaar moet eintlik net in een maand [Desember] gedoen word;) Groete, [[Gebruiker:Charlielv55|Charlielv55]] ([[Gebruikerbespreking:Charlielv55|kontak]]) 12:06, 17 Desember 2019 (UTC) == Geen geboortes by jaar 2000 == As gereelde patrolleerder merk ek op daar is '''geen geboortes''' by die jaar [[2000]] gelys nie! Dis mos onmoontlik!! Weet iemand dalk wat daarvan geword het? Groete, --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:26, 17 Desember 2019 (UTC) :Ek dink nie daar was ooit iets daaronder gelys nie. Maar ek het solank 'n paar bygevoeg. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] 12:16, 17 Desember 2019 (UTC) ::Die 2000 geslag is nog nat agter die ore om reeds iets noemenswaardig te gedoen het... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 15:31, 17 Desember 2019 (UTC) :::O sjit, ek sien nou [[2001]], [[2002]], [[2005]] ens. het óók geen geboortes nie! Hier kom 'n groot werk... --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 18:11, 17 Desember 2019 (UTC) :Gert, die geboortes in 2002 en later beteken die mense is nog nie eers 18 nie. Hulle sal beswaarlik al iets gedoen het met hulle lewens wat enige ensiklopediese waarde kan hê. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:39, 17 Desember 2019 (UTC) :::: {{ping|Oesjaar}} Daar is gewoonlik akteurs en musici wat teen daardie ouderdomme al noemenswaardig is. –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|klets]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 19:45, 17 Desember 2019 (UTC) == svg.lêer op [[Turboskroef]] in Afrikaans == Gemeenskap, ek dink teen hierdie tyd is bogenoemde seker al vervelig... Wat my baie opgewonde maak oor die artikel is die feit dat die twee skematiese voorstellings van die motors Afrikaanse byskrifte het. [[Gebruiker:K175]] en [[Gebruiker:Burgert Behr]] het dit vir ons vermag; ook dankie aan hulle. Soos ek verstaan, kan enige SVG lêer se byskrifte verander word na iets na enige taal. Ek het dit vir my vrou gewys, 'n onderwyseres, en haar woorde: ''Die twee sketse is 'n duisend maal meer werd as jou teks gedeelte van die artikel''. Ons sal in die verloop van 2020 alle sketse wat ons kan moet verander na Afrikaans. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:25, 18 Desember 2019 (UTC) :Ja, die slim menere kan sommer begin met [Lêer:Turbofan operation lbp.svg] wat op [[Straalmotor]] verskyn! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] ([[Gebruikerbespreking:Aliwal2012|kontak]]) 08:02, 18 Desember 2019 (UTC) == Begeerde artikels == Weet iemand dalk hoekom '''[[Spesiaal:GesoekteBladsye|Begeerde artikels]]''' nie werk nie? Dit moes op die 12de Des. outomaties opdateer het... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] 18:58, 18 Desember 2019 (UTC) == Tien jaar op Wikipedia en ander sjablone. == Gemeenskap, spesifiek [[Gebruiker:K175]], [[Gebruiker:Burgert Behr]] en [[Gebruiker:Rooiratel]]: iemand het hierdie sjabloon {{Tienjaargemeenskap}} op my blad geplaas. Is daar 'n sootgelyke 15 jaar sjabloon? Indien nie, kan julle klomp slimmes een skep? Daar is 'n paar gebruikers wat al solank hier rond is. Groot asseblief? Groete! :Hey!!! Ek soek ook een! / Pas self toegeken. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:01, 19 Desember 2019 (UTC) :: {{Uitgevoer}} - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:09, 20 Desember 2019 (UTC) == Wie was toe die wenners van die Wiki-Onnie en Nagraadse Student-kompetisie (Maroela Media)? == Weet iemand wie dalk die wenners was van bovermelde kompetisie? Tussen 11 Desember 2018 en 31 Maart 2019 het Maroela Media herhaaldelik moeite gedoen om [https://maroelamedia.co.za/tegnologie/digitaal/wikipedia-onderwyser-word-gekroon-as-die-wiki-onnie-2/ onderwysers betrokke te kry]. Maar ook [https://maroelamedia.co.za/tegnologie/digitaal/wikipedia-kompetisie-nagraadse-student-wen-n-jaar-se-klasgeld/ nagraadse studente]. As daar niemand was weens min belangstelling nie, is ek verplig om dit te noem - dan is dit nie Maroela se skuld nie, maar die publiek. (Dan moet die publiek ook nie mor oor die agteruitgang van Afrikaans nie.) Mense soos ek gaan beslis eendag deur Maroela se argief sif en vrae hê. As die borge onttrek het, moet dit genoem word. As die wenners verkies om anoniem te bly (wat gewoonlik deur kompetisiereëls geweier word), moet ek dit ook noem. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], kan u asseblief vir Maroela 'n luitjie gee, groot asseblief? [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 07:01, 19 Desember 2019 (UTC) :: Geduld jongman! Al die mense is besig om pienk jenewer by die strande te geniet! Eers volgende jaar. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:09, 19 Desember 2019 (UTC) :::Nee, dis reg - laat dit in hul e-posvakkie beland; hul eerste boodskap vir 2020. Ek was gister op Struisbaai, het met 'n paar gesangeboeke en liedereboeke gratis weggeloop (die tannie wou nie eens 'n donasie aanvaar nie); daar staan verhoudingsgewys nog g'n halwe karavaan nie. Ons sal sien teen Vrydag se kant... [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 11:19, 19 Desember 2019 (UTC) == ''Remotely Piloted Vehicles/Aircraft '' == Gemeenskap, sal dit ''afstand beheerde vaartuie/lugvaartuig'' wees? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:41, 19 Desember 2019 (UTC) :Afstandbeheerde of onbemande voertuie/lugvaartuie, sou ek sê. [[Gebruiker:Burgert_Behr|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:Burgert Behr|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 10.5pt">(kontak)</span>]] 19:34, 19 Desember 2019 (UTC) == Wiki Commons en foto == Gemeenskap, ek het 'n foto van [[Gerda Steyn]] bekom, sy het dit vir my gestuur met die toestemming van die amptelike fotograaf, Tobias Ginsberg. Ek sien op Commmons mag jy net jou eie werk laai. Hoe nou gemaak? Advies asb. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:02, 20 Desember 2019 (UTC) :Sien hier: https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Requesting_copyright_permission#When_permission_is_confirmed - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:14, 20 Desember 2019 (UTC) :En mens mag ander mense se werk laai. Op commons, gaan na "upload" dan laai jy die beeld. Dan gaan mens na die "Release Rights", en kies "This file is not my own work". Gee die bron en Onteer. En kies die "Creative Commons Share Alike 4.0" lisensie. Wanner jy klaar is, volg die stappe in my vroeër skakel. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:19, 20 Desember 2019 (UTC) :Kyk na : https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bitter-float-web_03.jpg as 'n voorbeeld. Gebruiker Ciell het dit gedoen, so jy kan miskien vir Ciell vra hoe hulle dit gedoen het. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:22, 20 Desember 2019 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}} ek sien jy het die beeld gelaai. Elke nuwe lêer op commons help vreeslik! Maak net seker dat jy die mense epos soos in my eerste skakel, anders gaan hulle die beeld verwyder. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:50, 20 Desember 2019 (UTC) :::{{Ping|rooiratel}} Ek het my bes probeer en alles ingevul wat hulle vra. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:56, 20 Desember 2019 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} ja die commons bladsy lyk goed. Maar het jy vir julle ge-epos? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 06:59, 20 Desember 2019 (UTC) :: Nee, dit gemis... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:01, 20 Desember 2019 (UTC) ::: Lees asseblief weer : https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Requesting_copyright_permission#When_permission_is_confirmed en volg die stappe daar. Die proses is nie deel van die gewone lêer laai proses op commons nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:07, 20 Desember 2019 (UTC) :Gestuur, kom ons kyk! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:19, 20 Desember 2019 (UTC) == Nou ja, Geseënde Kersfees 2019. == Aangesien dit nou stil raak, kan ek netsowel almal 'n mooi aand en oggend toewens. Geseënde Kersfees! [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 18:27, 24 Desember 2019 (UTC) : Geseënde Kersfees! [[Gebruiker:KabouterBot]] sal aan diens wees terwyl julle jul kersmale geniet! – [[Gebruiker:K175|K175]] ([[Gebruikerbespreking:K175|skil 'n appeltjie]]) 18:36, 24 Desember 2019 (UTC) :: Geseënde Kersfees! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:49, 24 Desember 2019 (UTC) == Militêre terminologie == Gemeenskap: wat sal die volgende in Afrikaans wees: ''High explosive ammunition'' en ''armour-piercing ammunition''? Twee koppe is beter as een... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:42, 28 Desember 2019 (UTC) :Tweede een is maklik: ''pantserammunisie''. En dan vir die eerste pas op Google gekry: "hoogs plofbare ammunisie". Of nee - as dit 'n "high explosive" is, is dit 'n "kragtige springstof". Hmmm... Kragtige sprengammunisie? En dan kry jy nog springlading ook vir "Sprengmunition"... gee my nog bietjie tyd. :A - volgens die [[Virtuele Instituut vir Afrikaans]] is ''high explosive'' in twee of drie woordeboeke vertaalbaar met "brisantspringstof" of ''brisantstof''; dus kan mens sê ''brisant(spring)stofmunisie'' (ja, een woord, asseblief)? == [[Anna Petronella van Heerden]] == Dankie aan gebruikers [[Gebruiker:Ellywa]] en [[Gebruiker:B222]] wat hierdie artikel oorvertaal het na Nederlands op my versoek. Ek dink ons skuld hulle 'n guns of twee... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:35, 29 Desember 2019 (UTC) :Ik heb met veel plezier samen met [[Gebruiker:B222]] (Bertux) en met hulp van [[Gebruiker:Matroos Vos]] aan het artikel gewerkt. Er is nog wel een vraag gerezen. Wat betekent het woord ''Kerssnuitsels''? Dit is de titel van het eerste autobiografische boek van Nel van Heerden. Kent een van u de letterlijke betekenis, maar vooral ook de figuurlijke betekenis? Wat kan de schrijfster met dat woord bedoeld hebben? Hoewel Afrikaans veel op Nederlands lijkt, is dit moeilijk voor ons te interpreteren. Dank u heel hartelijk voor uw inzichten. [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Gebruikerbespreking:Ellywa|kontak]]) 23:21, 30 Desember 2019 (UTC) ::Dag allen, ik heb [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Overleg_gebruiker:Ellywa&diff=55343600&oldid=55336932&diffmode=source hier] een mogelijke uitleg van die titel gegeven, maar mijn Nederlands is een stuk beter dan mijn Afrikaans – al ken ik natuurlijk wel het prachtige [https://en.wiktionary.org/wiki/Tippex#Translations 'flaterwater']. Ik ben dus, samen met Elly, benieuwd of mijn uitleg klopt, en dan met name de vergelijking met de Nederlandse [https://en.wiktionary.org/wiki/Piet_Snot 'Piet Snot']. Baie dankie, [[Gebruiker:Matroos Vos|Matroos Vos]] ([[Gebruikerbespreking:Matroos Vos|kontak]]) 00:53, 31 Desember 2019 (UTC) : Kerssnuitsel = kers (nl: kaars) + afsnuitsel; m.a.w. die afgesnuite deel van 'n kerspit (Engels: candle-snuff). Sien https://nl.wiktionary.org/wiki/afsnuiten en http://gesellig.co.za/t/snuitsel. Groete. [[Gebruiker:Naudefj|Frank]] ([[Gebruikerbespreking:Naudefj|kontak]]) 07:26, 31 Desember 2019 (UTC) @[[Gebruiker:B222]], [[Gebruiker:Matroos Vos|Matroos Vos]] & [[Gebruiker:Ellywa]], ik stel voor dat jullie registreren bij https://viva-afrikaans.org/. Je hebt alleen maar een e-mailadres nodig. Het is gratis, ook het [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] (WAT) en andere woordenboeken zijn er geheel en al gratis en toegankelijk. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 08:36, 31 Desember 2019 (UTC) [[File:Chambers 1908 Snuffers.png|duimnael|regs|Snuiter]] ::Dat zijn goede tips, dank jullie beiden hartelijk; wat een mooie verzameling bronnen met woordenboeken. In het WAT staat een citaat van P. van Heerden: ''As die pit (v.d. kers) begin rook, knip jy dit af. Die plaatjie druk die snuitsel in die dosie vas'' Is dat figuurlijk bedoeld? Dat is eigenlijk waar we naar zoeken. [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Gebruikerbespreking:Ellywa|kontak]]) 11:03, 31 Desember 2019 (UTC) :Dit word letterlik bedoel, kyk prentjie van 'n snuiter langsaan, hoewel dit waarskynlik as 'n metafoor gebruik word. Groete. [[Gebruiker:Naudefj|Frank]] ([[Gebruikerbespreking:Naudefj|kontak]]) 11:25, 31 Desember 2019 (UTC) ::Stem heelhartig saam, ek onthou nogal daai kers-knipperding op ons familieplaas buite [[Ottosdal]]! --[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] == [[Jacob Borghorst]] == Gemeenskap, bogenoemde is een van die vroëre Kommandeurs aan die Kaap die Goeie Hoop; daar is egter geen geboortedatums of sterftedatums beskikbaar op ons of die Engelse Wiki's nie. Toe vra ek of ons Nederlandse vriende kan help. Sien hulle pogings: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:De_kroeg#Jacob_Borghorst] Lekker om mense te hê wat saamwerk. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:59, 31 Desember 2019 (UTC) ovfuj9dn2rrqt9hcw1ffyz8yx52y9n6 0 249705 2893717 2250650 2026-04-13T20:30:48Z Jcb 223 2893717 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Naam =Kaikhosru Shapurji Sorabji |Beeld = |Geboortedatum =14 Augustus [[1892]] |Sterftedatum =15 Oktober [[1988]] |Beroep =[[Komponis]] |Genre =[[Klassieke musiek]] }} '''Kaikhosru Shapurji Sorabji''' (gebore as '''Leon Dudley Sorabji'''; 14 Augustus [[1892]] – 15 Oktober [[1988]]) was 'n Engelse komponis, musiekkritikus, pianis en skrywer. Hy was een van die 20ste eeu se mees produktiewe komponiste vir die klavier. As 'n komponis en pianis was Sorabji in groot mate selfgeleerd, en hy het homself reeds vroeg in sy loopbaan gedistansieer van die hoofstrome van kontemporêre musiek. Hy het 'n baie idiosinkratiese musikale styl ontwikkel, met die styl se wortels wat vervat was in komponiste so divers soos ''Busoni'', [[Claude Debussy]], en ''Szymanowski''. Hy het groot dele van die gevestigde en kontemporêre repertoire verwerp. As 'n teësinnige en huiwerige opvoerder, het Sorabji slegs 'n paar van sy werke tussen 1920 en 1936 in die openbaar gespeel. Hy het daarna opvoerings van sy werke "verban" tot 1976. Aangesien baie min van sy werke gedurende diè jare gepubliseer was, het hy hoofsaaklik in die openbare oog gebly deur die skryf van essays en musiekkritiek. Die belangrikste van diè letterkunde is sy boeke ''Around Music'' en ''Mi contra fa: The Immoralisings of a Machiavellian Musician''. Hy het 'n geneigdheid tot afsondering gehad, en in die 1950's het hy van [[Londen]] na die dorpie ''Corfe Castle'', [[Dorset]], getrek, waar hy die res van sy lewe in relatiewe stilte en afsondering spandeer het. Sorabji se musiek word gekarakteriseer deur die frekwente gebruik van poliritmes, die ingewikkelde jukstaposisie van tonale en atonale elemente, en baie ornamentasie. Baie van sy werke bevat afdelings wat sterk kontrasterende benaderings tot musikale argitektuur aanwend; sommige van hulle gebruik [[Barok]] vorms, terwyl andere weer ''nie-tematies'' is. Sy musikale werke bestaan uit meer as 100 komposisies, wat strek van die aforistiese werke tot werke wat verskeie ure duur. Die meeste is vir klaviersolo, of bevat 'n belangrike deel vir die klavier. Hy met egter ook gekomponeer vir orkes, kamermusiekgroepe, die [[orrel]] en ander instrumente. As gevolg hiervan is Sorabji al beskryf as 'n afstammeling van die tradisie van komponis-pianiste soos [[Frédéric Chopin]], [[Franz Liszt]], en [[Charles-Valentin Alkan]]. {{DEFAULTSORT:Sorabji, Kaikhosru Shapurji}} [[Kategorie:Britse pianiste]] [[Kategorie:Engelse komponiste]] [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Musiekkritici]] [[Kategorie:Geboortes in 1892]] [[Kategorie:Sterftes in 1988]] 9oprcuh1udo17ltqcin7nahg4u8t5r2 0 249713 2893660 2540293 2026-04-13T19:44:58Z Jcb 223 2893660 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Spiaggia dei Maronti - Ischia.jpg|duimnael|250px|Strand op Ischia]] [[Lêer:Capri and ischia map-ned.png|duimnael|250px|Kaart van die [[Golf van Napels]]]] '''Ischia''' (Italiaanse uitspraak: [ˈiskja]) is 'n vulkaniese eiland wat geleë is in die [[Tirreense See]]. Dit lê op die noordelike einde van die [[Golf van Napels]], omtrent 30 kilometer (19 myl) van die stad van [[Napels]]. Dit is die grootste van die Phlegriese eilande. Die eiland is in 'n trapesoïde vorm gevorm, en beslaan rofweg 10 km (6 myl) van die ooste na die weste, en 7 km (4 myl) van die noorde na die suide. Dit het omtrent 34 km (21 myl) se seekus, en 'n oppervlakarea van 46.3 vierkante kilometer (17.9 vierkante myl). Dit bestaan omtrent geheel en al uit berge, en die hoogste piek is Berg Epomeo op 'n hoogte van 788 meter (2,585 voet.<ref>"Mount Epomeo". Princeton Encyclopedia of Classical Sites.</ref> Die eiland word dig bewoon. ''Ischia'' is die naam van die hoof ''comune'' of nedersetting van die eiland. Die ander ''comuni'' is Barano d'Ischia, Casamicciola Terme, Forio, Lacco Ameno en Serrara Fontana. Ischia se hoofbedryf is toerisme, en dit fokus op warmwaterbron spas wat meestal Europese (veral Duitse) en Asiese toeriste bedien wat gretig is om die vrugte van die eiland se natuurlike vulkaniese aktiwiteite te geniet, asook die eiland se warmwaterbronne en sy vulkaniese modder. Op 26 November 2022 het 'n massiewe grondverskuiwing Casamicciola getref, waarna [[Italië]] se Raad van Ministers 'n noodtoestand afgekondig het. <ref>https://sputniknews.com/20221127/italian-government-declares-state-of-emergency-on-ischia-island-after-saturday-landslide-1104765989.html</ref> Volgens die Minister van Infrastruktuur, [[Matteo Salvini]], het agt mense in die grondverskuiwing omgekom. 'n Gevaarlike situasie is ook waargeneem in Lacco Ameno, waar modderstortings sowat 10 geboue vernietig het en ongeveer 20 tot 30 mense in hul huise vasgekeer het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Ischia }} [[Kategorie:Eilande van Italië]] [[Kategorie:Kastele in Italië]] g8jyrkre9oae3etqrsttig4klpe8fkb 0 250501 2893567 2701425 2026-04-13T16:35:09Z Jcb 223 2893567 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Frank Westerman | bynaam = | beeld = Frank Westerman (2012).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[13 November]] [[1964]] | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Nederland}} | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Frank Westerman''' ([[13 November]] [[1964]], [[Emmen]]) het in [[Assen]] grootgeword en Tropiese Kultuurtegnologie aan die Landbou-universiteit in [[Wageningen]] studeer. As voormalige korrespondent vir die Nederlandse [[De Volkskrant]] en [[NRC Handelsblad]] het hy onder meer in [[Belgrado]] en [[Moskou]] gewoon. Sedert die verskyning van El Negro en ik (wat in [[Afrikaans]] vertaal is deur Dr. [[Daniël Hugo]] as [[El Negro en ek]] en uitgegee word deur [[Protea Boekhuis]]) in 2004 in [[Nederland]], spits Westerman hom voltyds toe op skryfwerk. Sy werk is onder meer vertaal in [[Duits]], [[Tsjeggies]], [[Frans]], [[Italiaans]], [[Spaans]], [[Katalaans]] en [[Japannees]]. <ref>Inligting bekom van die stofomslag van die boek [[El Negro en ek]].</ref> ==Bibliografie== * ''De wereld volgens Darp, Querido Fosfor, 2019 * ''Wij, de mens''. Querido Fosfor, 2018 *''In het land van de ja-knikkers''. Querido Fosfor, 2017 *''Een woord een woord''. [[De Bezige Bij]], 2016. Bekroon met die Brusseprijs en die Bob den Uyl-prijs 2017 *''De slag om Srebrenica''. De Bezige Bij, 2015. Bekroon met die Prinsjesboekenprijs 2015 *''De moord op de boekverkoopster''. (luisterboek en -toep) Fosfor, 2014 *''Stikvallei''. De Bezige Bij, 2013 *''Daden van licht kaliber''. Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, 2012 *''Larski slaat alarm''. Frank & Vera Westerman; met illustrasies deur Martijn van der Linden. Querido, 2012 *''Dier, bovendier''. Olympus, 2010 *''Ararat''. Atlas, 2007. Kortlysbenoeming - AKO Literatuurprijs 2007 *''El Negro en ik''. Atlas, 2004. Bekroon met die Gouden Uil-prys 2005, kortlysnominasie AKO Literatuurprijs 2005, benoem vir die Bob den Uyl-prijs 2005. In [[Afrikaans]] vertaal as ''[[El Negro en ek]]'' *''Ingenieurs van de ziel''. Atlas, 2002. Bekroon met die ''Dr. Wijnaendts Franckenprijs'' in 2003 en die [[Jan Greshoff]]-prys in 2004, ge-kortlys vir die Gouden Uil 2003, kortlys vir die AKO Literatuurprijs 2002 *''De graanrepubliek''. Atlas, 1999. Bekroon met die Dr. Lou de Jongprijs in 2000, kortlys vir die Generale Bank Literatuurprijs 1999, kortlys vir die Gouden Uil 2000 *''Srebrenica, het zwartste scenario''. Frank Westerman & Bart Rijs. Contact, 1997 *''De brug over de Tara''. Atlas, 1994. Uitgebreide uitgawe gepubliseer in 2006/2007 == Verwysings == {{Verwysings}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Frank_Westerman }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Westerman, Frank}} [[Kategorie:Nederlandse joernaliste]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] o55pf9su01gksx0c8pbt7caqp3clv3j 0 250579 2893583 2892348 2026-04-13T16:46:34Z Jcb 223 2893583 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Gustavo Dudamel | beeld = Gustavo Dudamel.jpeg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Dudamel in 2012 | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = Gustavo Adolfo Dudamel Ramírez | alias = | geboortedatum = [[26 Januarie]] [[1981]] | geboorteplek = [[Barquisimeto]], Lara, [[Venezuela]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Klassiek | beroep = Dirigent | instrument = | jare_aktief = 1999-teenswoordig | etiket = | assosiasies = | webwerf = {{URL|www.gustavodudamel.com|GustavoDudamel.com}} | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Gustavo Adolfo Dudamel Ramírez''' (* 26 Januarie 1981) is 'n [[Venezuela|Venezola]]anse [[dirigent]] en [[violis]]. Hy is die direkteur van musiek van beide die ''Orquesta Sinfónica Simón Bolívar'' en die [[Los Angeles Filharmoniese Orkes]]. == Vroeë lewe == Dudamel is gebore in [[Barquisimeto]], [[Venezuela]] as die seun van 'n tromboonspeler en 'n stemonderwyser. <ref name="Johnson">{{cite news | author=Reed Johnson | title=Conductor Gustavo Dudamel rides a wave of Dudamania | url=http://www.latimes.com/news/local/la-et-dudamel23-2008nov23,0,1947651.story |work=Los Angeles Times| date=23 November 2008 | access-date=23 November 2008}}</ref> Hy het van 'n jong ouderdom af musiek gestudeer, en betrokke geraak by ''El Sistema''- die beroemde Venezolaanse musikale onderwysprogram. Dudamel het op 10-jarige ouderdom die [[viool]] begin studeer. Hy het spoedig ook komposisie begin studeer. Dudamel het die Jacinto Lara Konservatorium bygewoon, waar José Luis Jiménez een van sy vioolonderwysers was. Daarna het hy onder José Francisco del Castillo aan die Latyns-Amerikaanse Vioolakademie studeer. Dudamel het in [[1995]] met sy opleiding as [[dirigent]] begin, aanvanklik onder Rodolfo Saglimbeni, en later onder José Antonio Abreu. In 1999 is hy aangestel as musiekdirekteur van die Orquesta Sinfónica Simón Bolívar, die nasionale jeugorkes van Venezuela. Hy het gevolglik deur verskeie lande getoer. In 2002 het hy [[Charles Dutoit]] se meesterklas in [[Buenos Aires]] bygewoon, en in 2003 as assistent vir [[Simon Rattle]] gedien in Berlyn en [[Salzburg]]. ==Platelys== ;2006 * Beethoven: Simfonieë Nos. 5 & 7 [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2007 * Verjaarsdagkonsert vir Pous Benedict XVI met Hilary Hahn & die Radio-Sinfonieorchester Stuttgart] DVD * Mahler: Simfonie No. 5 [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Bartók: Concerto vir Orkes [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie ;2008 * Die Beloofte van Musiek [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] DVD * Fiesta [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Berlioz: Symphonie Fantastique [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie ;2009 * Gustavo Dudamel en die Los Angeles Filharmoniese Orkes: Die Inhuldigingskonsert [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] DVD; e-Video * Mahler: Simfonie No. 1 (Van die Inhuldigingskonsert) [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie * Discoveries [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Live from Salzburg [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] DVD * Tsjaikofski: Simfonie No. 5; Francesca da Rimini [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2010 * Celebración – Openingsaand Konsert & Gala [met Juan Diego Flórez en die Los Angeles Filharmoniese Orkes] DVD; digitale aflaai-opsie * Adams: City Noir (Van die Inhuldigingskonsert) [met die Los Angeles Filharmoniese Orkes] Slegs digitale aflaai-opsie * Rite [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2011 * Sibelius: Simfonie No. 2 – Nielsen: Simfonieë Nos. 4 & 5 – Bruckner: Simfonie No. 9 [met die Gothenburg Simfonieorkes] CD * Tsjaikofski & Shakespeare [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Nuwejaarskonsert 2010 [met Elīna Garanča en die Berliner Philharmoniker] DVD * Adams: Slonimsky's Earbox – Bernstein: Simfonie No. 1 "Jeremiah" [met die Los Angeles Filharmoniese orkes] Slegs digitale aflaai-opsie * Brahms: Simfonie No. 4 [met die Los Angeles Filharmoniese orkes] Slegs digitale aflaai-opsie ;2012 * An American in Paris [met die Los Angeles Filharmoniese orkes] Slegs e-video * Dances and Waves [met die Weense Filharmoniese Orkes] CD; DVD; digitale aflaai-opsie * Mendelssohn: Simfonie No. 3 [met die Weense Filharmoniese Orkes] Slegs viniel (LP) * Beethoven: Simfonie No. 3, "Eroica" [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD * Discoveries [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela, Berliner Philharmoniker, Wiener Philharmoniker, Gothenburg Simfonieorkes] CD+DVD; Digitale aflaai-opsie * Mahler: Simfonie No. 8 [met die Los Angeles Filharmonies orkes en die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] DVD; Blu-ray; e-Video ;2013 * Mahler: Simfonie No. 9 [Los Angeles Filharmoniese orkes] CD ;2014 * Mahler: Simfonie No. 7. [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] CD ;2015 * Wagner [met die Simón Bolívar Jeugorkes van Venezuela] digitale aflaai-opsie * [[Philip Glass]]: ''Dubbel Klavierconcerto'' [met [[Katia en Marielle Labèque]] (klavier), Los Angeles Filharmoniese orkes] slegs by [[iTunes]] ;2017 * Nuwejaarskonsert [met die Weense Filharmoniese orkes] CD's en digitale aflaai-opsie. ;2018 * ''The Nutcracker and the Four Realms'' oorspronklike klankbaan CD en digitale aflaai-opsie ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakel== * [http://www.gustavodudamel.com Amptelike webtuiste van Gustavo Dudamel] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dudamel, Gustavo}} [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Venezolaanse dirigente]] 32wodll9u0xwo745rlremmmfpi5zm4v 0 251951 2893712 2878370 2026-04-13T20:29:13Z Jcb 223 2893712 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jonathan Swift | bynaam = | beeld = Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[30 November]] [[1667]] | geboorteplek = | sterfdatum = [[19 Oktober]] [[1745]] | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jonathan Swift''' (30 November 1667 – 19 Oktober 1745) was 'n Anglo-Ierse<ref>Jonathan Swift by Encyclopædia Britannica</ref> [[satirikus]], [[essayis]], politiese pamfletmaker (eers vir die [[Whig Party]], [[Verenigde Koninkryk]], en daarna vir die [[Tories]]), [[digter]] en geestelike wat die dekaan van [[Sint Patrick Katedraal]], [[Dublin]] geword het.<ref>"Swift", Online literature</ref> Swift word veral onthou vir werke soos ''A Tale of a Tub'' (1704), '''n Argument teen die Afskaffing van die Christelikheid'' (1712), [[Gulliver se Reise]] (1726), en ''A Modest Proposal'' (1729). Hy word beskou deur die ''Encyclopædia Britannica'' as die voorste en mees gerekende [[satirikus]] in die Engelse taal<ref>Jonathan Swift by Encyclopædia Britannica</ref> en is minder bekend om sy poëtiese vernuf. Swift het aan die Trinity College in Dublin gestudeer. In 1689 het hy na [[Engeland]] verhuis en sekretaris van die diplomaat sir William Temple geword. Tussen 1694 en 1696, tydens een van sy periodieke besoeke aan Ierland, het Swift 'n priester in die [[Anglikaanse Kerk]] geword. Sy eerste prosawerk was 'n politieke satire, ''A tale of a tub'' (1704), wat naamloos verskyn het. Na Temple se dood in 1699 het Swift na Ierland teruggekeer, maar gereeld besoeke aan [[Engeland]] gebring. Sy politieke pamflette - hy was amptelike pamfletskrywer van die Konserwatiewe Party - was sowel gewild as omstrede. Na die dood van koningin Anna in Augustus 1714 het Swift finaal na [[Ierland]] teruggekeer en hom mettertyd in Ierse maatskaplike en politieke toestande verdiep. ''Gulliver's'' ''travels'', sy grootste werk, het in [[1726]] verskyn en word deur sommige as ʼn politieke allegorie beskou waarin op veral die Konserwatiewe ministers [[Oxford]] en [[Bolingbroke]] gesinspeel word. Hy het oorspronklik al sy werke onder 'n [[skuilnaam]] gepubliseer-soos bv. Lemuel Gulliver, Isaac Bickerstaff, M. B. Drapier– of selfs anoniem. Hy was 'n meester van twee tipes style van [[Satire]] naamlik die Horatiese en Juvenaliaanse style. Sy uitdrukkinglose, ironiese styl, veral in ''A Modest Proposal'', het daartoe gelei dat sekere satire as "Swiftiaans" beskryf of gekenmerk word.<ref>"What higher accolade can a reviewer pay to a contemporary satirist than to call his or her work Swiftian?" Frank Boyle, "Johnathan Swift", Ch 11 in A Companion to Satire: Ancient and Modern (2008), edited by Ruben Quintero, John Wiley & Sons {{ISBN|0470657952}}</ref> Swift is op [[19 Oktober]] [[1745]] dood nadat hy meer as 3 jaar lank ʼn hulpelose invalide was vanweë 'n beroerteaanval. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Mitch_McConnell }} == Bron == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409680}}, volume 27, bl. 58 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Swift, Jonathan}} [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1667]] [[Kategorie:Sterftes in 1745]] 0lmby9h807dgz96kgb85wuht0uu94gw 0 252153 2893767 2645808 2026-04-14T05:39:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893767 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Artur Schnabel | beeld = ArturSchnabel.png | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Artur Schnabel, omtrent 1906 | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = [[17 April]] [[1882]] | geboorteplek = | oorsprong = | sterfdatum = [[15 Augustus]] [[1951]] | sterfplek = | genre = Klassiek | beroep = [[Pianis]] | instrument = Klavier | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Artur Schnabel''' (17 April 1882 – 15 Augustus 1951) was 'n Oostenrykse pianis wat klassieke musiek gespeel het, asook 'n komponis en onderwyser. Schnabel was bekend om sy intellektuele erns as 'n musikant, en het derhalwe deurgaans pure tegniese bravade vermy. Hy is van die 20ste eeu se mees gerespekteerde en belangrike pianiste, en sy speelwerk het 'n merkbare lewendigheid, [[spiritualiteit]] en diepte getoon wat betref sy interpretasies van die klassieke Oostenryks-Duitse werke, veral die van [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] en [[Franz Schubert|Schubert]]. Sy vertonings van hierdie komposisies is dikwels beskou as modelle van interpretatiewe penetrasie. Sy bekendste opnames is sy opnames van Beethoven se klaviersonatas; wat tussen 1932 en 1935 opgeneem was. Dit was die heel eerste opname wat ooit gemaak was van die gehele siklus van 32 sonatas. Die musiekkritikus [[Harold C. Schonberg]] het Schnabel beskryf as "die man wat Beethoven uitgevind het".<ref>Schonberg, Harold C. ''The Great Pianists'', 1987 (revised edition)</ref> In 2018 het die Biblioteek van die Kongres (VSA) die werk geselekteer om geplaas te word in die Nasionale Opname Register om sy geskiedkundige belang.<ref> [https://www.loc.gov/item/prn-18-028/] </ref> == Lewe en werk == === Vroeë jare=== Schnabel is gebore as Aaron Schnabel in [[Lipnik, Bielsko-Biała|Lipnik (Kunzendorf)]] naby [[Bielsko-Biała]], [[Morawië]], [[Oostenryk-Hongarye]] (vandag 'n deel van [[Pole]]),<ref name=mylifeandmusic> {{cite book |pages= |first=Artur |last=Schnabel |title= My Life And Music |location=New York & London |publisher=Dover/Smythe |orig-year=1961 |year=1988}}</ref><ref name=musiker>{{cite book |pages= |title= Artur Schnabel: Musiker 1882-1951, Archives of the Akademie der Künste, Berlin |location=Berlin |publisher=Wolke-Verlag |year=2001 }}</ref> en hy was die jongste van drie kinders wat gebore is in die gesin van Isidor Schnabel, 'n tekstielhandelaar en sy vrou, Ernestine Taube (née Labin). Hy het twee susters gehad genaamd Clara en Frieda.<ref name=musiker /><ref name=cesar>{{cite book |pages= |first=Cesar |last=Saerchinger |title=Arthur Schnabel: A Biography |location=New York |publisher=Dodd, Mead & Co. |year=1957 }}</ref> Sy familie was [[Jood]]s.<ref>[http://www.notablebiographies.com/supp/Supplement-Mi-So/Schnabel-Artur.html]</ref> Toe Schnabel twee jaar oud was het sy ouers in 1884 na [[Wene]] getrek. Schnabel het op die ouderdom van vier die klavier begin leer, toe hy 'n spontane belang in sy ouer suster se klavierlesse geneem het. Op die ouderdom van ses jaar het hy begin om klasse te neem onder Professor Hans Schmitt van die Weense Konservatoria (vandag die [[Universiteit van Musiek en Uitvoerende Kunste, Wene]]). Drie jaar later het hy onder [[Theodor Leschetizky]] begin studeer.<ref name=musiker /><ref name=cesar /><ref>''88 notes pour piano solo'', [[Jean-Pierre Thiollet]], Neva Editions, 2015, bl. 356. {{ISBN|978-2-3505-5192-0}}</ref> Laasgenoemde onderwyser het eenmaal aan hom gese, "Jy sal nooit 'n pianis wees nie; jy is 'n musikant." Hy het Schnabel toegelaat om Liszt se ''Hongaarse Rapsodieë'' te los ten einde hom toe te laat om eerder te konsentreer op [[Schubert]] se sonatas, wat tot op daardie stadium verwaarloos was.<ref>William Glock and Stephen Plaistow. "Schnabel, Artur." Grove Music Online. Oxford Music Online. Oxford University Press, accessed 1 Julie 1 2016</ref> === Leschetizky jare === Schnabel het tussen 1891 en 1897 onder Leschetizky gestudeer vir sewe jare. Medestudente wat onder Leschetizky in daardie jare gestudeer het het [[Ossip Gabrilowitsch]], [[Mark Hambourg]], en [[Ignaz Friedman]] ingesluit. Hy het aanvanklik vir sy eerste jaar onder Leschetizky strawwe voorbereidende tegniese onderrig by [[Anna Yesipova]] ontvang. (Leschetizky se tweede vrou en 'n bekende pianis in haar eie reg) en ook van Malwine Bree, wat Leschetizky se assistent was.<ref name=cesar /> Vanaf die ouderdom van tien jaar het hy deelgeneem aan al Leschetizky se klasse.<ref name=mylifeandmusic /> Schnabel het na 'n aanvanklike mislukte toenadering tot [[Anton Bruckner]] musiekteorie en komposisie onder [[Eusebius Mandyczewski]] gestudeer. Mandyczewski was 'n assistent tot [[Johannes Brahms]], en deur hom was Schnabel bekendgestel aan Brahms se kring. Hy was dikwels in die Groot Meester se teenwoordigheid. Die jong Schnabel het eenmaal vir Brahms aangehoor in uitvoering van sy [[Klavierkwartet No. 1 (Brahms)|eerste klavierkwartet]]; vir al die gemiste note, het Schnabel gesê, "was dit op die ware grootse wyse" opgevoer."<ref name=mylifeandmusic /> Schnabel het sy amptelike konsertbuiging in 1897 gemaak in die [[Bösendorfer|Bösendorfer-Saal]] in Wene. Later in daardie selfde jaar het hy 'n reeks konserte in [[Boedapest]], [[Praag]] en [[Brünn]] (vandag [[Brno]], [[Tsjeggiese Republiek]]) gegee.<ref name=musiker /> === Berlynse jare === Schnabel het in 1898 na [[Berlyn]] getrek, en het aldaar sy buiging gemaak met 'n konsert by die [[C. Bechstein Pianofortefabriek|Bechstein-Saal]].<ref name=musiker /> Na die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Schnabel wyd getoer en die [[Verenigde State]] sowel as [[Rusland]] en Engeland besoek. Hy het aanvanklike bekendheid verwerf danksy orkestrale werke wat hy onder die dirigent [[Arthur Nikisch]] opgevoer het, sowel as in [[Kamermusiek]] en deur die begeleiding van sy toekomstige vrou, die [[Contralto]] [[Therese Behr]], in [[Liedere]]. Wat kamermusiek betref, het hy saam met die violis [[Alfred Wittenberg]] en die tjellis [[Anton Hekking]] die Schnabel trio gestig en hulle het tussen 1902 en 1904 saamgespeel. In 1905 het hy 'n Tweede Schnabel Trio saam met [[Carl Flesch]] (saam met wie hy ook vioolsonatas gespeel het) en die tjellis [[Jean Gérardy]] gestig. In 1914, met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog het Gérardy ('n Belg) die trio verlaat omrede hy nie langer in Duitsland kon bly nie. Hy was deur [[Hugo Becker]] vervang, en dit het dus die Derde Schnabel Trio geword. Later het Schnabel ook in 'n strykkwartet gespeel saam met die violis [[Bronisław Huberman]], die komponis/violis [[Paul Hindemith]] en die tjellis [[Gregor Piatigorsky]] (saam met wie hy ook [[Tjello]]sonatas gespeel en opgeneem het). Schnabel het ook saam met 'n aantal ander bekende musikante gespeel, insluitende die violis [[Joseph Szigeti]] en die tjelliste [[Pablo Casals]] en [[Pierre Fournier]]. Hy was vriende van, en het saamgespeel met, die mees uitgelese dirigente van die dag, insluitende [[Wilhelm Furtwängler]], [[Bruno Walter]], [[Otto Klemperer]], [[George Szell]], [[Willem Mengelberg]], en [[Adrian Boult]]. Schnabel het van 1925 af onderrig gegee by die Berlyn Staatakademie, waar sy meesterklasse hom groot roem besorg het. === Latere jare === Schnabel<ref>Hierdie seksie kom kort aan voldoende verwysings</ref> was [[Jood]]s, en het Berlyn in 1933 verlaat nadat die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty]] oorgeneem het. Hy het vir 'n rukkie in Engeland gewoon terwyl hy meestersklasse gegee het by [[Tremezzo]] naby die [[Como-meer]] in [[Italië]], voordat hy in 1939 aanbeweeg het na die [[Verenigde State]]. In 1944 het hy 'n genaturaliseerde burger van die V.S.A. geword. Hy het 'n onderwyspos aangeneem by die [[Universiteit van Michigan]]. Van sy leerlinge was onder andere die komponis [[Sam Raphling]]. Teen die einde van die Tweede Wereldoorlog het hy teruggekeer na Europa en hom in Switserland gevestig. Sy moeder,Ernestine Taube, het in Wene aangebly na die [[Anschluss]] en was op die ouderdom van drie-en-tagtig gedeporteer na die [[Theresienstadt konsentrasiekamp]] waar sy twee maande later dood is. Artur Schnabel het nooit na Duitsland of Oostenryk teruggekeer na die oorlog nie. Hy het tot die einde van sy lewe voortgegaan om konserte aan beide kante van die Atlantiese Oseaan te gee, sowel as om te komponeer en voort te gaan om opnames te maak, alhoewel hy nooit baie lief vir die hele ateljee proses was nie. Hy is in Axenstein, [[Switserland]] oorlede en was begrawe in [[Schwyz]], Switserland. === Gesinslewe === Schnabel se dogter [[Elizabeth Rostra]] is in 1899 in die Tsjeggiese stad van [[Brno]] gebore toe Schnabel maar sewentien jaar oud was. Elizabeth se geboorte was die gevolg van 'n jeugdige liefdesverhouding. Sy het 'n pianis en klavierpedagoog geword en was getroud met 'n psigoanalis. Sy is in 1995 in Switserland oorlede. In 1905 het Artur Schnabel getrou met die contralto en ''Lieder'' singer [[Therese Behr]] (1876-1959). Hulle het twee seuns gehad naamlik [[Karl Ulrich Schnabel]] (1909–2001) wat ook 'n klassieke pianis geword het sowel as 'n bekende pedagoog, en [[Stefan Schnabel]] (1912–99), wat 'n gerespekteerde akteur geword het. [[Lêer:SchnabelFamilyGrave-FriedhofSchwyz RomanDeckert15012024-02.jpg|duimnael|Die familiegraf in Januarie 2024.]] Die Schnabel gesin het 'n lewenslange, naby verhouding gehad met Artur Schnabel se dogter uit sy vroeëre verhouding, Elizabeth Rostra. Therese, hul seun Karl Ulrich, sy vrou Helen, née Fogel (1911–1974), wat 'n pianis van die VSA was, en hul kleinseun Claude Alain Mottier (1972–2002), wat ook 'n pianis was en onskuldig in 'n verkeer was. ongeluk gesterf het, is in Schnabel se graf begrawe. In 2006 het die munisipaliteit van Schwyz die familiegraf tot monument verklaar, wat beteken dit word permanent teen ontbinding beskerm.<ref>https://schnabelmusicfoundation.com/where-is-the-schnabel-grave-site</ref> == Repertorium == Schnabel was die beste bekend vir sy toewyding aan die kern van die Duitse komponiste, en veral die Weense klassiek werke van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]], Beethoven en Schubert. Hy was ook bekend vir sy opvoerings van werke deur [[Johannes Brahms|Brahms]] en [[Robert Schumann|Schumann]]. Hy het ook werke deur [[Johann Sebastian Bach|Bach]] gespeel en opgeneem. Sy repertoire was agter breër as dit. Gedurende sy jong virtuose jare in Berlyn het hy ook werke deur ander komponiste gespeel insluitende [[Franz Liszt|Liszt]], [[Frédéric Chopin|Chopin]] en [[Carl Maria von Weber|Weber]]. Op sy vroeëre Amerikaanse toere het hy werke soos die [[Preludes (Chopin)]] en Schumann se [[Fantasie in C (Schumann) ]] gespeel.<ref>{{cite book |pages=426 |first=Harold C. |last=Schonberg |title=The Great Pianists |location=New York |publisher=Simon & Schuster |year=1963 }}</ref> Ander werke wat hy gespeel het, soos in herinnering geroep deur persone soos [[Claudio Arrau]] en [[Vladimir Horowitz]], wat Schnabel hoor speel het in die 1920s, was die [[Klavierkonsert No. 1 in E-mineur (Chopin)]] en die [[Klaviersonata No. 2 in B-moll mineur (Chopin)]], sowel as Weber se ''[[Konzertstück in F mineur]]'', Klaviersonata No. 2, en ''[[Invitation to the Dance (Weber)]]''.<ref>{{cite book |pages= |first=Harold C. |last=Schonberg |title=Horowitz: His Life and Music |location=New York |publisher=Simon & Schuster |year=1992 }}</ref><ref name=arrau>Arrau in conversation with Peter Warwick, 31 Julie 1976</ref> Schnabel het self genoem dat hy die [[Liszt Klaviersonata in B Mineur]] "baie dikwels", gespeel het sowel as die [[Liszt Klavierkonsert in E-moll]].<ref name=mylifeandmusic /> Dit is nie duidelik waarom Schnabel nie die werke ingesluit het in sy opname-repertoire in die 1930's nie, na sy finale vertrek uit Duitsland nie. Hy het beweer dat dit so was omrede hy besluit het dat hy slegs "musiek wat beter is as wat dit opgevoer kan word" kan speel. <ref name=mylifeandmusic /> Dit is al egter deur sommige persone voorgestel dat "Schnabel, ontwortel van sy inheemse erfenis, dalk vasgeklou het aan die groot Duitse komponiste in 'n poging om sy kulturele oorsprong lewendig te hou".<ref>Harris Goldsmith, ''Artur Schnabel: Paradigm or Paradox?'', ''Keynote'' 3 Maart 1982</ref> Schnabel was bekend daarvoor dat hy die toe-verwaarloosde werke van Schubert vooropgestel het en selfs meer diè van Beethoven, insluitende sy meer uitdagende laat werke. Terwyl hy op toer was in Spanje, het Schnabel aan sy vrou geskryf en gesê dat hy gedurende 'n uitvoering van Beethoven se [[Diabelli-variasies]] jammer begin voel het vir die gehoor . "Ek is die enigste persoon hier wat dit geniet, en ek kry die geld; hulle betaal en moet ly!".<ref>Verwysing benodig|date=Augustus 2018</ref> Schnabel het baie bygedra om Beethoven se klaviermusiek gewild te maak, en het die eerste volledige opname van die sonatas gemaak; hy het in 1935 die eerste stel voltooi vir die Britse [[plaatetiket]] [[HMV]]. In Maart 2018 was dit een van slegs 25 opnames wat die Biblioteek van die Verenigde State Kongres geselekteer het om geplaas te word in die Nasionale Opnameregister gesien die werk se kulturele en geskiedkundige belang.<ref> [https://www.loc.gov/item/prn-18-028/]</ref> Hierdie stel opnames was nog nooit uit druk nie en word deur baie beskou as om die toetssteen van Beethoven se sonata interpretasies te wees, alhoewel tekortkominge in vingertegniek baie uitvoerings van die vinnige bewegings versuur. Daar word gesê dat [[Sergei Rachmaninoff]] veronderstel was om na hom te ge-verwys het as "die groot [[adagio]] komponis". Dit word ook gesê dat hy vreeslik op sy senuwees was toe hy opnames gemaak het; in 'n meer private opset was sy tegniek egter onberispelik en foutloos. [[Claudio Arrau]] het gesê dat Schnabel se lewendige opvoerings gedurende die 1920s tegnies "foutloos" was."<ref>[https://books.google.com/books?id=h3TQeUPNjWgC&lpg=PP1&dq=claudio%20arrau&pg=PA90#v=onepage&q&f=false Books.google.co.uk]</ref> Hy het ook al Beethoven se [[klavierkonsert]]e opgeneem. == Komposisionele Styl == Ten spyte daarvan dat sy repertoire vir opvoerings grootliks gekonsentreer was op die werke van Beethoven, Schubert, Mozart en Brahms, was amper al sy komposisies (geeneen wat in die aktiewe repertoire aanwesig is nie) [[Atonaal]] van aard. (Dit is in die verband interessant om kennis te neem dat Schnabel 'n goeie vriend was van [[Arnold Schoenberg]], sy Oostenryks-Amerikaanse genoot, wie bekend was as 'n pionier van atonale musiek en musiek wat gebruik maak het van die [[Twaalf-toon tegniek]] ) Hulle is "moeilike" dog ingewikkelde en fassinerende werke, en word gekenmerk deur 'n werklike oorspronklikheid van styl. Die komponiste [[Ernst Krenek]] en [[Roger Sessions]] het al daarop kommentaar gemaak dat hulle tekens wys van onbetwyfelbare genialiteit (sien biografie van Schnabel deur Cesar Saerchinger). Schnabel se lys van komposisies het uiteindelik drie simfonieë, 'n klavierkonsert, 'n klaviersonata (eerste gespeel deur [[Eduard Erdmann]] tydens die 1925 Venice ISCM Fees<ref>Grove's Dictionary of Music and Musicians, 5th uitg., 1954, [[Eric Blom]]. red.</ref>) en vyf [[strykkwartette]] ingesluit, sowel as verskeie kleiner werke. In onlangse jare is 'n aantal van sy komposisies (merkbaar voorgestaan deur die violis [[Paul Zukofsky]]) opgeneem en beskikbaar gemaak op CD, insluitende drie van sy strykkwartette, die drie simfonieë, 'n rapsodie vir orkes, en vier solo klavierwerke: sy sonata, Danssuite, Stuk in Sewe Bewegings (1935-37) en Sewe Stukke (1947). Die Pianis [[Jenny Lin]] sal Schnabel se volledige musiek vir klavier opneem vir die Steinway & Sons etiket vir vrystelling in die begin van 2019.<ref>http://jennylin.net/bio/</ref>. == Boeke == *''My Life and Music''. Mineola, NY: Dover Publications. Reprinted 1988. {{ISBN|0-486-25571-9}}. Transkripsies van die twaalf lesings wat in 1945 deur Schnabel gegee is by die [[Universiteit van Chicago]]. *''Music, Wit, and Wisdom.'' Reds. [[Werner Grünzweig]] en Lynn Matheson. Hofheim: Wolke, 2009. {{ISBN|978-3-936000-53-5}}. Nuwe uitgawe van ''My Life and Music'', hersien volgens die bronne wat gehou word by die Musiekargief van die ''Akademie der Künste'', Berlyn. *''Music and the Line of Most Resistance.'' Hersiene en geredigeerde uitgawe. Red. Lynn Matheson en Ann Schnabel Mottier. Hofheim: Wolke, 2007. {{ISBN|978-3-936000-51-1}}. Eerste gepubliseer deur Princeton University Press, 1942. Transkripsies van lesings wat Schnabel gegee het by [[Harvard-universiteit]] en by die Universiteit van Chicago. == 2016 Herlewing en 2018 Dokumentêre Rolprent == Op 11 September 11 2016 het 'n grootse internasionale herlewing van Schnabel se werk begin deur 'n konsert by die ''Großer Sendesaal des rbb im Haus des Rundfunks'' wat aangebied was as deel van die Musikfest Berlyn.<ref>{{cite web |url=http://arturschnabelfilm.com/the-concert/ |title=THE CONCERT |website=Artur Schnabel: No Place of Exile |access-date=28 September 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112043749/http://arturschnabelfilm.com/the-concert |archive-date=12 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die program het die pianis Markus Pawlik (wat ook die kurator was), die Szymanowski Strykkwartet, en die baritoon [[Dietrich Henschel]] ingesluit, met rolprent projeksies deur [[Matthew Mishory]]. Die duitse akteur [[Udo Samel]] het 'n seleksie van Artur Schnabel se briewe aan Mary Virginia Foreman voorgelees. The program was op Woensdag, 14 September 2016 by die ''RadioKulturhaus'' in Wene herhaal en ook by die ''Salle des congrès'' in [[Megève]], Frankryk op Donderdag 30 Augustus 2018. Daar word verdere opvoerings beplan<ref>{{cite news |url=http://www.savoytruffle.fr/attend/#/event/artur-schnabel-no-place-of-exile |title=Attend - Megève Festival Savoy Truffle |work=Megève Festival Savoy Truffle |access-date=28 September 2018 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20190919141717/http://www.savoytruffle.fr/attend/#/event/artur-schnabel-no-place-of-exile |archive-date=19 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref>. Die 2016 Berlynse konsert was in sy geheel uitgesaai op [[Rundfunk Berlin-Brandenburg]] radio en verfilm vir die [[Arte]] dokumentêr ''Artur Schnabel: No Place of Exile,'' waarvan Matthew Mishory die direkteur van was. Die rolprent het sy buiging op Arte gemaak op 4 Februarie 2018.<ref>{{cite press release | url=https://www.bechstein.com/die-welt-von-bechstein/neuigkeit/film-ueber-bechstein-pianist-artur-schnabel-feiert-im-februar-auf-arte-seine-premiere/ | title=Film über Bechstein-Pianist Artur Schnabel feiert im Februar auf ARTE seine Premiere | publisher=C Bechstein | date=4 February 2018 | accessdate=2018-08-27}}</ref> Die rolprent was geskiet in Switserland, Italië, Wene en Berlyn, en het gebruik gemaak van onverwagse teksture (super8, drone beeldmateriaal, terugprojeksie) met die akteur [[Udo Samel]] wat Schnabel se koers deur die emosionele en fisiese landskappe van die Europese 20ste eeu vertel het. Dit het ook uitvoerings ingesluit van die 2016 ''Haus des Rundfunks'' konsert. == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere Leeswerk == *Saerchinger, Cesar. ''Artur Schnabel. A Biography''. London: Cassell, 1957 (with disc). == Eksterne skakels == {{Commons category|Artur Schnabel}} {{wikiquote}} *[http://www.noplaceofexile.com/ ''Artur Schnabel: No Place of Exile'']. Film commissioned by the [[Arte]] television network about Schnabel's life and work as a composer and pianist. *[http://www.schnabelmusicfoundation.com/ Schnabel Music Foundation] *[http://www.peermusicclassical.com/composer/composerdetail.cfm?detail=schnabel Peermusic Classical: Artur Schnabel] Composer's Publisher and Bio *[http://www.moonlightpianosonata.com/listen-to-moonlight-sonata/ listen to moonlight sonata] Beethoven's Moonlight Sonata performed by Artur Schnabel *[http://www.lafolia.com/archive/covell/covell200806schnabel.html The online music review La Folia] contains an article about Schnabel's compositions and selected recordings * [http://arturschnabelfilm.com/the-concert/ 'Artur Schnabel: No Place of Exile' - "The Concert"] * [https://www.matthewmishory.com/films/2018/5/29/artur-schnabel-no-place-of-exile-a-film-by-matthew-mishory-official-trailer Trailer for 'Artur Schnabel: No Place of Exile']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{IMSLP|id=Schnabel, Artur}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schnabel, Artur}} [[Kategorie:Oostenrykse komponiste]] [[Kategorie:Oostenrykse pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1882]] [[Kategorie:Sterftes in 1951]] kr1qpxjho4iw7aqzozbhe19tn6jgcad 0 255527 2893709 2706049 2026-04-13T20:28:22Z Jcb 223 2893709 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = John Richard Hersey | bynaam = | beeld = Johnhersey.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[17 Junie]] [[1914]] | geboorteplek = [[Tientsin]], [[China]] | sterfdatum = [[24 Maart]] [[1993]] | sterfteplek = Key West, [[Florida]], | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} | beroep = Skrywer, joernalis | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''John Richard Hersey''' (17 Junie 1914 – 24 Maart 1993) was 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[skrywer]] en joernalis. Hy word beskou as een van die vroegste praktisyns van sogenaamde "Nuwe Joernalisme" (''New Journalism'') waarin [[fiksie]] storievertellingstegnieke aangepas word vir niefiksieverslagdoening.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=V4Ojjc0AGigC&pg=PA247&lpg=PA247&dq=%22john+hersey%22+%22new+journalism%22|title=Killing the Messenger: 100 Years of Media Criticism|author=Tom Goldstein|publisher=Columbia University Press|year=1989|isbn=0-231-06602-3|page=}}</ref> Hersey se relaas van die nasleep van die kernbom wat op [[Hirosjima]], Japan laat val is, is deur 'n 36-lid paneel van die New York-universiteit se departement van joernalisme aangewys as die beste Amerikaanse joernalistieke werk van die [[20ste eeu]].<ref>{{cite web |url=http://www.nyu.edu/classes/stephens/Top%20100%20NY%20Times%20page.htm |title=Journalism's Greatest Hits |author=Felicity Barringer |work=The New York Times |date=1 Maart 1999 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170217102017/http://www.nyu.edu/classes/stephens/Top%20100%20NY%20Times%20page.htm |archive-date=17 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Agtergrond == Hersey is in [[Tientsin]], China, gebore <ref> Nadat hulle hul grade verwerf het aan Syracuse-universiteit het Roscoe en Grace Hersey na China gereis om onderrig te gee in [[basketbal]], rekeningkunde, Westerse medisyne, opvoeding, wetenskap en akkerbou.[https://books.google.com/books?id=UHNCKKhhCQQC&pg=PA30&lpg=PA30&dq=%22john+hersey%22+parents+missionaries]</ref> as die seun van Grace Baird en Roscoe Hersey, 'n [[Protestant]]se [[sendeling]] vir die [[YMCA|Young Men's Christian Association]] in Tientsin. Die jong Hersey het geleer om [[Chinees]] te praat voordat hy [[Engels]] kon praat. Hersey se roman, ''The Call'' (1985), is gebaseer op die lewens van sy ouers en ander sendelinge van hul generasie.<ref>{{cite book|first=John|last=Hersey|title=The Call|location=New York|publisher=Alfred A. Knopf|year=1985}}</ref> John Hersey was 'n afstammeling van William Hersey (of Hercy, soos die familienaam toe gespel is) van Reading, Berkshire, [[Engeland]]. William Hersey was een van die eerste setlaars van Hingham, [[Massachusetts]] in [[1635]].<ref> William Hersey was later die dorp se "selectman" en 'n lid van die Antieke en Eerbare Artillerie Kompanjie. Hy het in 1658 in Hingham gesterf en 'n monument is aan hom gewy in die Old Ship-begraafplaas in Hingham.[https://books.google.com/books?id=ahUWAAAAYAAJ&pg=PA69&dq=%22william+hersey%22+hingham&lr=&ei=WNmNSZjGCobgkAT0m5jGBQ#PPA42,M1]</ref> Hersey het op 10-jarige leeftyd saam met sy familie na die [[Verenigde State]] teruggekeer. Hy het die openbare skool in Briarcliff Manor, [[New York Staat|New York]] en Briarcliff Hoërskool (twee jaar), bygewoon. By Briarcliff sou hy sy groep se eerste Eagle Scout (Boy Scouts van Amerika) word.<ref>{{cite web |last=Dee |first=Jonathan |title=John Hersey, The Art of Fiction No. 92 |url=http://www.theparisreview.org/interviews/2756/the-art-of-fiction-no-92-john-hersey |work=The Paris Review |access-date=24 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014061302/http://www.theparisreview.org/interviews/2756/the-art-of-fiction-no-92-john-hersey |archive-date=14 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite book|last=Cheever|first=Mary|title=The changing landscape: a history of Briarcliff Manor-Scarborough|year=1990|publisher=Phoenix Publishing|location=Maine|isbn=0-914659-49-9|page=77}}</ref><ref name="Hersey RHLLC">{{cite book|title=The Gang That Wouldn't Write Straight: Wolfe, Thompson, Didion, and the New Journalism Revolution|last=Weingarten|first=Marc|isbn=978-1-4000-4914-1|year=2010|url=https://books.google.com/books?id=pmsGOSBQdOoC&source=gbs_navlinks_s|publisher=Random House LLC|page=}}</ref> Later het hy Hotchkiss Skool bygewoon, gevolg deur [[Yale-universiteit|Yale]], waar hy 'n lid was van die Skull and Bones-genootskap saam met sy klasmaats Brendan Gill en Richard A. Moore.<ref name="robbins">{{cite book|authorlink=Alexandra Robbins|first=Alexandra |last=Robbins|title=Secrets of the Tomb: Skull and Bones, the Ivy League, and the Hidden Paths of Power|publisher=Little, Brown| location=Boston|year=2002 |isbn=0-316-72091-7}}</ref> Hersey het [[Amerikaanse voetbal]] aan Yale gespeel en is afgerig deur Ducky Pond, Greasy Neale en [[Gerald Ford]]. Hy was ook 'n spanmaat van Yale se twee Heisman-trofee wenners, Larry Kelley en Clint Frank.<ref>{{cite book|title=Football's Last Iron Men: 1934, Yale vs. Princeton, And One Stunning Upset|last=Macht|first=Norman L.|publisher=University of Nebraska Press|year=2010|page=153}}</ref> Hersey kon daarna aan die [[Universiteit van Cambridge]] studeer danksy 'n beurs wat hy van die Andrew W. Mellon-stigting ontvang het. ==Loopbaan== Na sy tyd aan Cambridge het Hersey gedurende 1937 'n somervakansiewerk as 'n privaat sekretaris en drywer vir die skrywer Sinclair Lewis gekry; hy het egter sy pligte afgeskeep en daardie herfs vir ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' begin werk, <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=63nvmt4HqTEC&pg=PA494&lpg=PA494&dq=%22john+hersey%22+cambridge+university|title=Who's Who of Pulitzer Prize Winners|first1=Elizabeth A.|last1=Brennan|first2=Elizabeth C.|last2=Clarage|publisher=Greenwood Publishing Group|year=1999|isbn=1-57356-111-8|page=}}</ref> wat hom aangestel het nadat hy 'n [[essay]] geskryf het oor die tydskrif se kwaliteit.<ref> name = Gates>{{cite journal|url=http://www.newsweek.com/id/119374|title=An All-American Foreigner|first=David|last=Gates|journal=Newsweek|date=April 5, 1993}}</ref> Twee jaar later (1939) is hy oorgeplaas na Time se [[Chongqing]]-buro. In 1940 het William Saroyan hom genoem as een van die "bydraende redakteurs" by Time in die toneelstuk ''Love's Old Sweet Song''.<ref> {{cite book | first = William | last = Saroyan | authorlink = William Saroyan | title = Love's Old Sweet Song: A Play in Three Acts | publisher = Samuel French | url = https://archive.org/stream/lovesoldsweetson013163mbp/lovesoldsweetson013163mbp_djvu.txt | page = 72 | date = 1940 | accessdate = 15 Julie 2017}}</ref> Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Hersey die gevegte in [[Europa]] sowel as in [[Asië]] gedek en artikels geskryf vir Time sowel as Life. Hy het die Geallieerde troepe vergesel tydens hulle inval van [[Sisilië]] en vier vliegtuigongelukke oorleef, <ref name=ASAW>{{cite web |url=http://amsaw.org/amsaw-ithappenedinhistory-061704-hersey.html |title=John Hersey, American Society of Authors and Writers |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303181752/http://amsaw.org/amsaw-ithappenedinhistory-061704-hersey.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is eervol vermeld deur die Sekretaris van die [[Amerikaanse Vloot]] vir sy bystand met die ontruiming van gewonde soldate uit Guadalcanal.<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE0D8143FF936A15750C0A965958260&sec=&spon=&pagewanted=2|title=John Hersey, Author of 'Hiroshima,' Is Dead at 78|journal=The New York Times|first=Richard|last=Severo|date=25 Maart 1993|accessdate=6 Mei 2010}}</ref> Na die oorlog (gedurende die winter van 1945-46) was Hersey in Japan waar hy verslaggewing gedoen het vir The New Yorker oor die rekonstruksie van die verwoeste land. Hiertydens het hy afgekom op 'n dokument deur 'n [[Jesuïet]]sendeling wat die [[atoombom]] wat op [[Hiroshima]] laat val is oorleef het. Hersey het die sendeling besoek, wat hom bekendgestel het aan ander oorlewendes.<ref name=ASAW /> === Verslaggewing vanaf [[Hirosjima]] === [[Lêer:AtomicEffects-Hiroshima.jpg|duimnael|regs|Hiroshima in puin, Oktober 1945, twee maande nadat die atoombom ontplof het]] {{quote|Op presies vyftien minute na agt die oggend van 6 Augustus 1945 Japannese tyd, op die oomblik toe die [[atoombom]] geflits het bo [[Hirosjima]], het Mejuffrou Toshiko Sasaki, 'n klerk in die personeel-afdeling van East Asia Tin Works, sopas gaan sit op haar stoel in die kantoor, sy besig om haar gesig te draai om 'n woord te wissel met die meisie langsaan.<ref>Openingsin, Hiroshima, John Hersey, 1946<ref name="Gates"</ref>}}<ref>Aanhaling vryelik vertaal.</ref> Hersey het kort daarna gesprekke begin voer met William Shawn, 'n redakteur vir The New Yorker, om 'n stuk te skryf oor die vorige somer se bombardering. Hersey het voorgestel dat 'n storie geskryf word wat reg sal laat geskied aan die kataklismiese verhaal en dit behoorlik sou oordra, deur indiwidue wat dit oorleef het aan die woord te stel. Die volgende Meimaand in 1946 het Hersey na [[Japan]] gereis waar hy drie weke spandeer het en onderhoude gevoer het met oorlewendes. Hy het aan die einde van Juniemaand teruggekeer na die [[Verenigde State]] en begin skryf oor die ses [[Hirosjima]]-oorlewendes met wie hy onderhoude gevoer het: 'n Duitse [[Jesuïet]]priester, 'n weduwee-naaldwerkster, twee dokters, 'n predikant, en 'n jong vrou wat in 'n fabriek gewerk het.<ref name="BBC"/> Die resultaat was sy bekendste werk, die 31,000-woord artikel "Hiroshima". Dit is in die tydskrif se uitgawe van [[31 Augustus]] [[1946]] gepubliseer. Die verhaal handel met die [[atoombom]] wat laat val is op Hirosjima op daardie noodlottige dag van [[6 Augustus]] [[1945]] en die effek daarvan op Japannese burgers. Die artikel het amper die hele uitgawe van die tydskrif in beslag geneem– iets wat The New Yorker nog nooit vantevore gedoen het nie.<ref name="BBC">{{cite news |last1=Raphael |first1=Caroline |title=How John Hersey's Hiroshima revealed the horror of the bomb |url=https://www.bbc.com/news/magazine-37131894 |access-date=27 Augustus 2016 |work=Magazine |publisher=BBC News |date=22 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614033113/https://www.bbc.com/news/magazine-37131894 |archive-date=14 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=obit>{{cite web |url=http://www.newyorker.com/archive/1993/04/05/1993_04_05_111_TNY_CARDS_000365222 |title=Obituary of John Hersey |work=The New Yorker |date=5 April 1993 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529065557/http://www.newyorker.com/archive/1993/04/05/1993_04_05_111_TNY_CARDS_000365222 |archive-date=29 Mei 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Latere boeke === [[Lêer:Yale Harkness Tower.JPG|regs|duimnael|Harkness Toring, [[Yale-universiteit]]]] Hersey het dikwels self die Nuwe Joernalisme-beweging veroordeel wat hy in vele opsigte help skep het. Hy sou waarskynlik nie saamgestem het met 'n beskrywing van sy artikel oor [[Hirosjima]] as "Nuwe Joernalisme" nie. Later het die asketiese Hersey gevoel dat sommige eienskappe van die Nuwe Joernalisme van die 1970's nie streng genoeg was oor feitekontrolering en -verslaggewing nie. Na publikasie van Hiroshima het Hersey opgemerk dat "die belangrike 'flitse' en 'bulletins' reeds vergete is teen die tyd dat gisteroggend se koerantpapier gebruik word om die vullisdrom mee te belyn. Die dinge wat ons onthou is emosies, indrukke, illusies, beelde en karakters: die eienskappe van fiksie."<ref>name = Sheppard>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,967544,00.html "Awakening a Sleeping Giant the Call", R. Z. Sheppard, ''TIME'', 6 Mei 1985] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130822233500/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,967544,00.html |date=22 Augustus 2013 }}</ref> Kort voordat hy Hiroshima geskryf het, het Hersey sy roman, Of Men and War, oorlogsverhale soos beleef en gesien deur die oë van soldate eerder as deur die oë van oorlogskorrespondente, gepubliseer. Een van die stories in Hersey se roman is geïnspireer deur President [[John F. Kennedy]] en die Motor Torpedo Boot PT-109. Kort daarna het die voormalige oorlogskorrespondent begin om fiksie te publiseer. Hersey se oorlogsroman, The Wall, (1950) word voorgestel as 'n herontdekte joernaal wat die vernietiging van die [[Warskou-ghetto]], die grootste van die [[Joods]]e ghetto's wat deur Duitsland opgerig is tydens die [[Holocaust]], beskryf. Diè topverkoper <ref>Dit het vyf weke op No. 1 en drie maande op No. 2 van The New York Times se fiksie topverkoperslys van 1950 spandeer. Sien: John Bear, ''The #1 New York Times Best Seller: intriguing facts about the 484 books that have been #1 New York Times bestsellers since the first list, 50 years ago'', Berkeley: Ten Speed Press, 1992, bldsye. 43;47</ref> het die Nasionale Joodse Boektoekenning gewen gedurende die tweede jaar van die toekenning se bestaan <ref>{{cite web|url=http://www.jewcy.com/religion-and-beliefs/how_priests_kid_won_jewish_book_award|title=How a Priest's Kid Won a Jewish Book Award, Jewcy.com}}</ref>. Dit het ook Sidney Hillman-stigting se joernalistieke toekenning gewen.<ref>{{cite web |url=http://www.hillmanfoundation.org/pages/honorees/past_honorees.html#books |title=The Stanley Hillman Foundation Journalism Awards, hillmanfoundation.org |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090308025839/http://hillmanfoundation.org/pages/honorees/past_honorees.html#books |archive-date= 8 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=30 April 2019 }}</ref> Hersey se eerste roman, A Bell for Adano, handel oor die Geallieerde besetting van 'n Sisiliaanse dorpie gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Dit het in [[1945]] die [[Pulitzerprys vir Fiksie]] gewen en is vir rolprent verwerk. Henry King was die regisseur en John Hodiak en Gene Tierney het rolle vertolk. Sy kort roman van 1956, A Single Pebble, gaan oor 'n jong Amerikaanse ingenieur wat in die 1920's stroomop-reis deur die [[Yangtze Rivier|Yangtze]] op 'n saamgeflanste rivierboot en ontdek dat sy romantiese begrip van China rampspoedige gevolge dra. Sy roman uit 1956, White Lotus, is 'n ontdekking van die Afro-Amerikaanse ondervinding van voór die burgerregtebeweging. Dit is 'n alternatiewe-geskiedenis werk, waarin blanke Amerikaners die slawe van Chinese word nadat hulle "die Groot Oorlog" verloor. Van 1965 tot 1970 was Hersey verbonde aan Pierson Kollege, een van die twaalf residensiële kolleges van [[Yale-universiteit|Yale]], waar sy uitgesproke aktivisme en opposisie teen die [[Viëtnamoorlog]] hom berug gemaak het met alumni, maar veroorsaak het dat hy bewonder is deur studente.<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,839553-7,00.html |title=Anxiety Behind the Facade |work=Time |date=23 Junie 1967 |access-date=6 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107024019/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,839553-7,00.html |archive-date=7 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Na die verhoor van die Black Panthers in New Haven, [[Connecticut]], het Hersey 'n "Letter to the Alumni" (1970) geskryf waarin hy op simpatieke wyse die kwessie van burgerregte en anti-oorlog aktivisme aanspreek. Hersey het vir agtien jaar ook twee voorgraadse skryfkursusse aangebied in die skryf van fiksie en niefiksie. Hersey het sy eerste klas aan Yale gegee gedurende 1984. Hersey is bekend daarvoor dat hy somtyds tydens sy indiwiduele besprekingsessies met voorgraadse studente sy kommentaar in die kantlyn geskryf het, en nadat hy sy voorstelle met die betrokke student bespreek het, sy potlood geneem het en sy kommentaar uitgevee het. As Meester van Pierson Kollege het hy later opgetree as gasheer van sy voormalige baas, Henry Luce– met wie Hersey versoen geraak het na hulle geskil van vroeër–toe Luce die kollege se voorgraadse studente aangespreek het. As stigter van Time was Luce 'n berugte en vervelige spreker; sy toespraak aan die voorgraadse studente van Pierson was geen uitsondering hierop nie. Na Luce se "slaperige" toespraak het die voormalige uitgewer vir die eerste keer in privaat aan Hersey beken dat hy en sy vrou Clare Boothe Luce onder toesig van 'n [[dokter|geneesheer]] [[LSD]] (D-Lisergiensuur-Diëtielamied) geneem het. Hersey het later beken dat hy verlig was dat Luce die openbaring vir 'n meer private gehoor oorgehou het. Gedurende 1985 het Hersey teruggekeer na Hirosjima waar hy beriggewing gedoen het en Hiroshima: The Aftermath— 'n opvolgwerk op sy oorspronklike verhaal—geskryf het. The New Yorker het Hersey se opvolgstuk in sy uitgawe van 15 Julie 1985 gepubliseer. Die artikel is gevolglik aangeheg tot 'n gewysigde uitgawe van die oorspronklike boek. Hersey het geskryf dat "Wat die wêreld sedert 1945 veilig gehou het van die bom nie afskrikking ten opsigte van spesifieke wapens was nie, maar herinnering.", "Die herinnering van wat gebeur het by Hiroshima." John Hersey is al 'n "kompulsiewe plagiaris." genoem. Hy het byvoorbeeld volledige paragrawe van die biografie oor James Agee deur Laurence Bergreen gebruik vir sy eie New Yorker-essay oor Agee. Die helfte van sy boek Men on Bataan is afkomstig van werke wat geliasseer is vir Time deur Melville Jacoby en sy vrou.<ref>Anne Fadiman, ''Ex Libris: Confessions of a Common Reader'' (New York: Farrar, Straus and Giroux, 1993), bldsye. 109–11</ref> == Sterfte == [[Lêer:Ralph Ellison photo portrait seated.jpg|duimnael|regs|Die skrywer [[Ralph Ellison]], 'n jarelange vriend van John Hersey en saam met wie hy 'n woonplek op Key West gedeel het]] Hersey was 'n jarelange inwoner van Vineyard Haven, Martha's Vineyard, Massachusetts–soos opgeteken in sy 1987 werk Blues–maar het op 24 Maart 1993 by sy wintertuiste in Key West, [[Florida]] beswyk. Hy en sy vrou het die huis gedeel met sy vriend, die skrywer [[Ralph Ellison]]. Ellison se ''Invisible Man'' was een van Hersey se gunsteling werke, en hy het dikwels sy studente aangemoedig om Ellison se tegnieke en prosastyl te bestudeer. Hersey se dood was voorbladnuus in die volgende dag se uitgawe van die New York Times.<ref>[[Yale-universiteit|Yale]] het die voormalige professor en skrywer se nalatenis gevier tydens 'n huldigingsdiens by Battell Kapel in New Haven waar die Yale-president, Howard Lamar en andere toesprake gehou het.[https://archive.today/20120720032729/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE5DF1F3FF930A25756C0A965958260]</ref> Hersey is begrawe naby sy huis in Martha's Vineyard.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/My-Kind-of-Town-Vineyard-Haven-Massachusetts.html?c=y&page=2|archive-url=https://archive.today/20120909145238/http://www.smithsonianmag.com/travel/My-Kind-of-Town-Vineyard-Haven-Massachusetts.html?c=y&page=2|archive-date=2012-09-09|title=The Vineyard in Winter|author=Geraldine Brooks|work=Smithsonian magazine|date=February 2009}}</ref> Hersey is oorleef deur sy tweede vrou Barbara (die voormalige vrou van Hersey se kollega by The New Yorker, die kunstenaar Charles Addams, en die model vir Morticia Addams) en sy vyf kinders (waarvan die komponis en musikus Baird Hersey een is) asook ses kleinkinders. Barbara Hersey het veertien jaar later op 16 Augustus 2007 in Martha's Vineyard gesterf.<ref>{{cite web |url=http://www.mvtimes.com/calendar/2007/08/23/obituaries.php |title=Obituaries |work=The Martha's Vineyard Times |date=23 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175603/http://www.mvtimes.com/calendar/2007/08/23/obituaries.php |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==Werke== Hersey se boeke sluit in: * ''Men on Bataan'', 1942 * '' Into the Valley'', 1943 * ''A Bell for Adano'', 1944 * ''Hiroshima'', 1946 * ''The Wall'', 1950 * ''The Marmot Drive'', 1953 * ''A Single Pebble'', 1956 * ''The War Lover'', 1959 * ''The Child Buyer'', 1960 * ''Here to Stay'', 1963 * ''White Lotus'', 1965 * ''Too Far To Walk, 1966 * ''Under the Eye of the Storm, 1967 * ''The Algiers Motel Incident'', 1968 * ''Letter to the Alumni'', 1970 * ''The Conspiracy'', 1972 * ''My Petition for More Space'', 1974 * ''The Walnut Door'', 1977 * ''Aspects of the Presidency'', 1980 * ''The Call'', 1985 * ''Blues'', 1987 * ''Life Sketches'', 1989 * ''Fling and Other Stories'', 1990 * ''Antonietta'', 1991 * ''Key West Tales'', 1994 == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons category}} * {{cite news| url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE0D8143FF936A15750C0A965958260&sec=&spon=&pagewanted=1 | title=John Hersey, Author of 'Hiroshima,' Is Dead at 78|work=The New York Times|date=25 Maart 1993|first=Richard|last=Severo}} * {{cite journal| url=http://www.theparisreview.org/interviews/2756/the-art-of-fiction-no-92-john-hersey| title=John Hersey, The Art of Fiction No. 92| work=The Paris Review| date=Summer–Fall 1986| author= Jonathan Dee }} * [http://herseyhiroshima.com/ "Hiroshima" deur John Hersey] * [http://www.newyorker.com/magazine/1946/08/31/hiroshima Die oorspronklike "Hiroshima" deur John Hersey in The New Yorker] * [https://www.bbc.com/news/magazine-37131894 BBC artikel oor die impak van Hersey se "Hiroshima"] * [http://jhhs.d214.org/ John Hersey High School] * [https://web.archive.org/web/20081018201917/http://www.yalealumnimagazine.com/issues/93_10/hersey.html "A Life in Writing: John Hersey, 1914–1993", Yale Alumni Magazine, Oktober 1993] * [http://www.saturdayeveningpost.com/2012/02/16/archives/famous-contributors-john-hersey.html John Hersey se "A Life for a Vote"] in The Saturday Evening Post] {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = John_Hersey }} {{Pulitzerprys vir Fiksie|state=collapsed}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hersey, John}} [[Kategorie:Amerikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Amerikaners in die Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Geboortes in 1914]] [[Kategorie:Sterftes in 1993]] tgapv3ld0og06ohphky290lrganfsbv 0 255668 2893566 2131259 2026-04-13T16:34:55Z Jcb 223 2893566 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Francis Manning Marlborough Pryor | bynaam = | beeld = FrancisPryor.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Francis Pryor (regs) | geboortenaam = | geboortedatum = [[13 Januarie]] [[1945]] | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Engeland}} | beroep = Argeoloog, skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Francis Manning Marlborough Pryor''' (gebore 13 Januarie [[1945]]) is 'n Engelse [[Argeologie|argeoloog]] wat spesialiseer in die studie van die [[Bronstydperk]] en [[Ystertydperk]]e in Brittanje. Hy is die beste bekend om sy ontdekking en uitgrawing van [[Flag Fen]], 'n [[Bronstydperk]] [[Argeologiese terrein]] naby [[Peterborough]], sowel as vir sy herhaalde verskynings op die [[Channel 4]] televisiereeks ''[[Time Team]]''.<ref> name=whoswho>PRYOR, Dr Francis Manning Marlborough’, Who's Who 2012, A & C Black, 2012; online edn, Oxford University Press, Dec 2011 ; online edn, Nov 2011 [http://www.ukwhoswho.com/view/article/oupww/whoswho/U2000118, accessed 13 Jan 2012]</ref><ref>{{IMDb name|1205097}}</ref> Hy is gebore uit die [[Burke Adellike Grondbesitters]]<ref> name=Burke</ref> familie, en het gestudeer by [[Eton Kollege]] voordat hy aangegaan het na die studie van argeologie by [[Trinity Kollege, Cambridge]]. Hy het saam met sy eerste vrou na [[Kanada]] getrek, waar hy vir 'n jaar gewerk het as 'n tegnikus by die [[Koninklike Ontario Museum]] voordat hy teruggekeer het na Brittanje. Hy is nou afgetree van voltydse veld-argeologie, maar verskyn steeds op televisie, skryf boeke en is ook 'n skaapboer. ==Bibliografie== * {{cite book|title=Seahenge: A Quest for Life and Death in Bronze Age Britain|author=Francis Pryor|publisher= HarperCollins, 2001.|ISBN=0-00-710192-9}} * {{cite book|title=Flag Fen. Life and death of a Prehistoric Landscape|author=Francis Pryor|publisher= Tempus Publishing Ltd, Stroud, UK, 2005.|ISBN=0-7524-2900-0}} * {{cite book|title=Britain BC: Life in Britain and Ireland before the Romans|author=Francis Pryor|publisher= HarperCollins| isbn =0-00-712693-X}} * {{cite book|title=Britain AD: A Quest for Arthur, England and the Anglo-Saxons|author=Francis Pryor|publisher= HarperCollins| isbn =0-00-718187-6}} * {{cite book|title=Farmers in Prehistoric Britain|author=Francis Pryor|publisher= Tempus| isbn =0-7524-1477-1}} * {{cite book|title=Britain in the Middle Ages: An Archaeological History|author=Francis Pryor|publisher= HarperCollins| isbn = 0-00-720362-4}} * {{cite book|title=The Making of the British Landscape: How We Have Transformed the Land, from Prehistory to Today|author=Francis Pryor|publisher= Allen Lane| isbn = 978-1-84614-205-5}} * {{cite book|title=The Birth of Modern Britain: A Journey into Britain's Archaeological Past: 1550 to the Present|author=Francis Pryor|publisher= HarperCollins| isbn = 978-0-00-729912-6}} * {{cite book|title=Flag Fen: A Concise Archæoguide|author=Francis Pryor|publisher=Boudicca Books}} ebook * {{cite book|title=The Lifers' Club|author=Francis Pryor|publisher= Cornerstone| isbn = 978-1-78-352028-2}} * {{cite book|title=Home: A Time Traveller's Tales from Britain's Prehistory|author=Francis Pryor|publisher= Allen Lane| isbn = 978-1-84-614487-5}} * {{cite book|title=Stonehenge|author=Francis Pryor|publisher= Head of Zeus| isbn = 978-1-78-497461-9}} * {{cite book|title=The Way, the Truth and the Dead|author=Francis Pryor|publisher= Cornerstone| isbn = 978-1-78-352326-9}} * {{cite book|title=Paths to the Past: Encounters with Britain's Hidden Landscapes|author=Francis Pryor|publisher= Allen Lane| isbn = 978-0-24-129998-2}} * {{cite book|title=Fenland: The Silt and the Black|author=Francis Pryor|publisher= Head of Zeus| isbn = 978-1-78-669222-1}} Britain AD - Three part Channel 4 series. 2004. * {{cite book|title=Britain AD-A Quest for Arthur, England and the Anglo-Saxons|author=Francis Pryor|publisher= Harper Perennial| isbn = 978-0-00-718187-2}} ==Sien ook== * [[W. G. Hoskins]], outeur van ''[[The Making of the English Landscape]]'' ==Verwysings== {{Verwysings}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Francis_Pryor }} {{DEFAULTSORT:Pryor, Francis}} [[Kategorie:Engelse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Argeoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6h4giliddis0qyaoiyf3ky7tut14r38 0 256281 2893699 2197418 2026-04-13T20:12:09Z Jcb 223 2893699 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Johannes Wildner | beeld = | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = [[1956]] | geboorteplek = | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar --> | sterfdatum = | sterfplek = | genre = | beroep = Dirigent, musikant | instrument = Viool | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Johannes Wildner''' (gebore in 1956) is 'n [[Oostenryk]]se dirigent, dirigent-professor,<ref>[http://professionals.klassik.com/karriere/details.cfm?ID=1189 Profile] at klassik.com {{de icon}}</ref> en voormalige lid en [[violis]] van die [[Weense Filharmoniese Orkes]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Johannes_Wildner }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wildner, Johannes}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Oostenrykse musici]] [[Kategorie:Oostenrykse dirigente]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Oostenrykse violiste]] kao33o6ppvdt9v86sgci36qhz1lv5an 0 256309 2893654 2132859 2026-04-13T19:42:55Z Jcb 223 2893654 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''InfoWars''' is 'n [[webtuiste]] wat nuusdekking en opiniestukke vanuit 'n regse oogpunt aanbied. Die webwerf word besit deur [[Alex Jones]].<ref>"Why Tommy Robinson Was Jailed, and Why U.S. Rightwingers Care".TIME.</ref><ref>"Republicans press social media giants on anti-conservative bias that Dems call 'nonsense'".CBS19.</ref><ref>"Roger Stone, former Donald Trump adviser, lands InfoWars gig with Alex Jones".The Washington Times.31 Desember 2017</ref>Die webtuiste is in [[1999]] gestig, en word bedryf onder '''Free Speech Systems LLC'''.<ref>"Free Speech Systems LLC". Bloomberg L.P.</ref>Die webwerf se amptelike webadres is www.infowars.com. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = InfoWars }} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse konserwatiewe webwerwe]] [[Kategorie:Webwerwe]] qoan08tx5yim1migppvai95dd6gz7v2 0 256389 2893656 2436382 2026-04-13T19:43:08Z Jcb 223 2893656 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Internasionale Bofbalfederasie |kleur = |titel = |beeld = |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''International Baseball Federation'' |opskrif2 = [[Frans]]e naam |2 = ''Fédération internationale de baseball'' |opskrif3 = [[Spaans]]e naam |3 = ''Federación Internacional de Béisbol'' |opskrif4 = Afkorting |4 = IBAF |opskrif5 = [[Land]] |5 = wêreldwyd |opskrif6 = [[Sport]]soorte |6 = [[Bofbal]] |opskrif7 = Stigting |7 = 1938 |opskrif8 = President |8 = Riccardo Fraccari |opskrif9 = Setel |9 = [[Lausanne]], [[Switserland]] |opskrif10 = Lede |10 = 124 nasionale federasies |opskrif11 = Affiliasie |11 = [[Wêreld-bofbal-sagtebalkonfederasie]] |opskrif12 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |12 = Engels, Frans, Spaans |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [https://www.ibaf.com/ ''ibaf.com''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Internasionale Bofbalfederasie''' ([[Engels]]: ''International Baseball Federation'', ''IBAF''; [[Spaans]]: ''Federación Internacional de Béisbol'', [[Frans]]: ''Fédération internationale de baseball'') is die voormalige wêreldwye beheerliggaam wat deur die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] erken is as die gesagsliggaam wat [[bofbal]] organiseer, bindende besluite daaroor maak en die beleid van die sport [[bofbal]] uitvoer. Die IBAF het sedertdien die internasionale "Bofbalafdeling" van die [[Wêreld-bofbal-sagtebalkonfederasie]] (WBSC) – die amptelik erkende beheerliggaam vir bofbal (en sagtebal) – geword. Een van die IBAF se hoofverantwoordelikhede onder die WBSC is die organisering, standaardisering en sanksionering van internasionale kompetisies tussen bofbal se 124 nasionale beheerliggame, deur die organisering van verskeie toernooie om 'n wêreldkampioen aan te wys en die IBAF-wêreldranglys vir beide mans- en vrouebofbal te bereken. Voor die stigting van die Wêreld-bofbal-sagtebalkonfederasie, wat sedertdien die gesagsposisie van die Internasionale Bofbalfederasie vervang het, was die IBAF die enigste entiteit wat die titel "wêreldkampioen" kon toewys aan enige verteenwoordigende bofbalspan. Die IBAF se kantore is geleë binne die WBSC-hoofkwartier in [[Lausanne]], [[Switserland]] — die Olimpiese Hoofstad. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|International Baseball Federation}} * {{en}} [https://www.ibaf.com/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210413201509/https://www.ibaf.com/ |date=13 April 2021 }} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = International_Baseball_Federation }} {{Normdata}} [[Kategorie:Bofbal]] [[Kategorie:Internasionale sportbeheerliggaam]] e5i1m4il7g72v2g5qg6il7mtry06ek3 0 256510 2893668 2729229 2026-04-13T19:48:53Z Jcb 223 2893668 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Jacobus Bernardus de Vaal''' (29 Junie 1914 - 20 November 1989) was 'n onderwyser en historikus, wat geskiedkundige navorsing gedoen het in die [[Soutpansbergdistrik]] oor 'n tydperk van veertig jaar van 1941 tot 1984. Sy opgrawings en aantekeninge oor die Bavenda-bouvalle by [[Matshemma|Matšhema]] in 1943, vorm deel die grondnavorsing na historiese monumente van die [[Bavenda]], suid van die [[Limpoporivier]]. Hy het ook oorspronklike werk gegenereer oor die Portugese visi-konsul, [[João Albasini]]. ==Agtergrond en opleiding== Jacobus Bernardus (Ben) de Vaal is gebore 29 Junie 1914, op die plaas Boomplaats naby Mokeetsi in [[Limpopoprovinsie]] en het gematrikuleer in 1932 aan [[Pietersburg]] / [[Polokwane]] In 1934 studeer hy, met behulp van 'n beurs, 'n TOD kursus (onderwysdiploma) aan Pretoria Normaalkollege. Hy word deur 'n prof S.J. Engelbrecht aangemoedig om navorsing te doen oor die geskiedenis van die [[Soutpansberge]] weens sy passie vir die vak. Tydens die voltooiing van sy onderwysdiploma het De Vaal ook 'n BA graad aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] tot die 2e jaar voltooi, maar moes weens finansiële redes gaan werk en die BA-graad na-ure voortsit. Van 1937 werk hy as onderwyser aan [[Happy Rest]] in [[Louis Trichardt]], en voltooi sy honeursgraad in 1941, met Geskiedenis as hoofvak. Daarna volg sy Meestersgraad (MA) in 1945, onder leiding van prof C.J. Uys aan die Univesiteitskollege in Bloemfontein. Die M-graad tesis handel oor die geskiedenis van die Portugese vise-konsul in die destydse Transvaal, [[João Albasini]]. In 1949 behaal De Vaal sy D. Litt., ook onder leiding van prof Uys. Die proefskif heet "Die rol van Joao Albasini in die gekiedenis van Transvaal".<ref>De Vaal, J.B. 1953. Die Rol van João Albasini in die Geskiedenis van die Transvaal. Agrief-jaarboek vir Suid-Afrikaanse Geskiedenis 16 (1). Elsieirivier: Nasionale Handelsdrukkery vir die Staatsdrukker</ref> Dr De Vaal was 'n aantal Swart tale magtig, onder andere [[Noord-Sotho]] (Pedi), wat hom in staat gestel het om sy werk en navorsing te kontekstualiseer ten opsigte van die lokale bevolking. ==Akademiese werk== A.J.J. Jordaan verwys na die faktore wat aanleiding gegee het tot De Vaal se navorsingsbelangstelling in die geskiedenis van die Soutpansbergstreek en -mense <ref>A.J.J. Jordaan, Jacobus Bernardus de Vaal as Suid-Afrikaanse historikus (1914-1989), Historical Association of South Africa (HASA), Historia, Volume 39, Issue 1, May 1994, p. 6 - 18</ref>, naamlik die aanmoediging van 'n geskidenisonderwyser, De Vaal se grootwordjare in die Soutpansberge, en sy magtiging van die Pedi taal. Dit alles het hom 'n lewenslange belangstelling in die geskiedenis van die gebied en sy mense gegee. Dr. de Vaal was 'n metodiese navorser en dokumentvaslegger, en Jordaan beskryf ook die metode wat hy gebruik het vir opslaan van informasie soos verwysings en opgrawingswerk, in die jare voor kopieër masjiene, deur middel van sy sistematiese liasering. ==Argeologiese werk== De Vaal se grootste bydrae tot die Argeolgie in Suid-Afrika was die opgrawings van die Lemba-stam ('n [[Vendas|Venda]] groep), se woonarea by die Matshemma-kop, Noord van Louis Trichardt, op die plaas Solvent. Die [[Matshemma bouvalle|Matšhema bouvalle]] soos wat dit bekend staan, herinner sterk aan die [[Zimbabwe ruïnes]], weens hul keëlvormige boustrukture.<ref>J.J. Oberholster, Die Historiese Monumente van Suid-Afrika, 1972, Die Kultuurstigting Rembrandt Van Rijn, p. 324-325</ref> Artefakte wat hy in die Soutpansberg-distrik opgegegrawe het, sluit in: glaskrale, metaalvoorwerpe en kleipotte. Die Matshemma-bouval is later tot historiese monument verklaar.<ref>Machemma Ruines verklaar tot 'n Provinsiale Gedenkplek, 1965, https://sahris.sahra.org.za/node/33775 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190508203305/https://sahris.sahra.org.za/node/33775 |date= 8 Mei 2019 }}. URL geraadpleeg 8 Mei 2019.</ref> Verwysing na die oospronklike opgrawings van Dr. de Vaal, is ook vervat in die werk van ander geskiedkundiges daarna, soos prof J.F. Eloff, prof. [[Clarence van Riet Lowe|C. van Riet Lowe]], Mnr. B.D. Malan van die Argeologiese buro, en Prof. Fouché van Wits. Veredere opgrawings onderneem deur Dr. De Vaal is van die huis van João Albasini in die [[Krugerwildtuin]] in 1980. Die huis het bestaan uit vier vertrekke met gewels en 'n rietdak. ==Geskiedkundige navorsing== Dr. de Vaal word deur A.J.J. Jordaan bestempel as 'n ''Suid-Afrikaanse'' historikus, hoewel die meeste van sy werk gebonde was tot die Soutpansberggebied. Jordaan bestempel De Vaal se werk as beskrywend van die "voor-gekiedenis" van die Soutpansberge. Dit verwys vermoedelik na die tydperk voor die vestiging van Westerse groepe sowel as die vestigingsjare van die [[Voortrekkers]]. De Vaal se werk sluit dan inderdaad navorsing in oor handelstelsels van die stamme in die Noordelike en Oostelike dele van Limpopo in hierdie tydperk<ref>De Vaal, J.B. 1985. Handel langs die vroegste roetes. Contree : Tydskrif vir Suid-Afrikaanse stedelike streekgeskiedenis = Contree : Journal for South African urban and regional history. 17:5-14, Jan. [http://dspace.nwu.ac.za/handle/10394/4969], URL besoek op 8 Mei 2019. </ref>), die die rol van João Albasini in die gebied, en die inwoners van [[Schoemansdal]]. De Vaal verwys self na die tydperk en die ''mensheid'' van die geskiedenis wat hy bestudeer, as die "...lewe van die gewone boer en pionier in hierdie stormagtige tydperk". Hy het 'n aantal artikels oor Schoemansdal die lig laat sien wat gehandel het oor die Voortrekkers, ivoorsmokkelaars en olifantsjagters. Die artikels het ook verwys na ander interessante persone van die gebied: [[Josina van Warmelo]], vrou van die eerste predikant van Schoemansdal; en [[Casimior Simoes]], 'n tydgenoot van Albasini. De Vaal het bydraes gemaak tot dokumentering van bekende Swart stamhoofde deur lewenssketse van hulle te skryf: [[Modjadje II]], [[Mphephu]], [[Sekhukhune I]] en [[Soshangane]] vir die [[Suid-Afrikaanse biografiese woordeboek]]. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne Skakels== * [https://mapcarta.com/14366314/ Mapcart geolokasie van Matshemma ruïnes] * [http://www.krugerpark.co.za/kruger-park-news-the-greater-mapungubwe-route-25584.html Die groter-Mapungubwe Gedenkroete] prmoqzfhs55qfezseq2o3hjbhfj8wqp 0 256526 2893578 2682215 2026-04-13T16:43:15Z Jcb 223 2893578 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Georges Auric 1940.jpg|duimnael|Georges Auric (1940)]] '''Georges Auric''' ([[15 Februarie]] [[1899]] – [[23 Julie]] [[1983]]) was 'n [[Franse]] [[komponis]] wat gebore is in Lodève, Hérault. Hy word beskou as een van die lede van ''[[Les Six]]'', 'n groep kunstenaars wat hulself geassosieer het met [[Jean Cocteau]] en [[Erik Satie]].<ref>Vera Rašín, "Les Six' and Jean Cocteau", in: ''Music & Letters'' 38, no. 2 (Apr. 1957), bl. 164.</ref> Auric het reeds voor hy twintig was vir verskeie ballette en verhoogproduksies insidentele musiek geskryf en ge-orkesteer. Hy was ook 'n bekende rolprent-komponis. ==Vroeë Lewe en opvoeding== Georges Auric het op 'n jong ouderdom met sy musikale loopbaan begin, en op die ouderdom van twaalf 'n opvoering gegee by die Société musicale indépendante. Verskeie van sy liedere is die jaar daarna opgevoer deur die Société Nationale de Musique.<ref>Roust: "Reaching a Plus Grand Public: Georges Auric as Populist", in: ''The Musical Quarterly'' 95 (2012), bl. 343.</ref> Auric het musiek aan die Parys Konservatorium gestudeer, en komposisie onder Vincent d'Indy en Albert Roussel aan die Schola Cantorum de Paris.<ref>{{cite web |url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/840536/ |title=BFI Screenonline: Auric, Georges (1899-1983) Biography |website=www.screenonline.org.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201091750/http://www.screenonline.org.uk/people/id/840536// |archive-date=1 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>Roust, "Reaching ...", bl. 343.</ref> Nadat Auric as "wunderkind" in beide komposisie en klavier bekend geword het, het hy in die daaropvolgende dekade 'n leerling van Erik Satie geword. Gedurende die 1910's en 20's het hy 'n groot bydrae gemaak tot [[avant-garde]] musiek in Parys. Hy is in groot mate beïnvloed deur Cocteau en die ander komponiste van ''Les Six''.<ref>Roust, "Reaching ...", bl. 344.</ref> ==Loopbaan== Auric se vroeë werk is gekenmerk deur 'n reaksie teen die musikale establishment. Om die rede, ook wat sy verbintenis met Cocteau en Satie betref, is Auric deur die musiekkritikus Henri Collet as deel van Les Six gesien. Hy was ook vriende met die kunstenaar Jean Hugo. Hy het saam met die ander vyf komponiste 'n stuk bygedra tot ''L'Album des Six''. In 1921 het Cocteau hom gevra om die musiek vir sy ballet, ''Les Mariés de la tour Eiffel'', te skryf. Hy het min tyd gehad om by alles uit te kom, en dus het hy sy mede-komponiste, wat deel uitgemaak het van Les Six, gevra om ook musiek vir die ballet te skryf. Almal behalwe Louis Durey het ingestem. Gedurende die tyd het hy sy een-stuk opera, ''Sous le masque'' (1927) ('n vroeëre opera, ''La Reine de coeur'' (1919), is verlore), geskryf. Hy het ook in 1927 die Rondeau bygedra vir die kinderballet ''L'Éventail de Jeanne'', wat 'n samewerkingspoging was tussen tien Franse komponiste. In 1952 het hy deelgeneem aan 'n verdere samewerking, naamlik die stel orkestrale variasies ''La Guirlande de Campra''. Alhoewel Les Six 'n informele en kortgeleefde groep was, het dit bekend geword weens die groep se reaksie teen die musikale establishment van die tydperk, en die bevordering van absurdisme en satire; die groep het op soortgelyke wyse teen beide Wagner en Debussy gerebelleer. Die musiek van hierdie komponiste, Auric se musiek ingesluit, het die spesifieke kulturele atmosfeer van Parys van die tydperk gereflekteer, en die internasionale style wat meegebring is deur Russiese- en Duitse musiek, verwerp, sowel as die [[Simbolisme (kuns)|simbolisme]] van Debussy.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Georges-Auric |title=Georges Auric - French composer |website=Encyclopedia Britannica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422142810/https://www.britannica.com/biography/Georges-Auric |archive-date=22 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Auric se latere ontwikkeling as 'n populistiese komponis is vooruitgeloop deur baie van die tegnieke en ideale van Les Six, veral die gebruik van gewilde musiek en situasies. Die musiek van die [[sirkus]] of die danssaal het 'n beduidende rol gespeel in die musiek van Les Six, veral in hul samewerking.<ref>Rašín, "'Les Six'...", bl. 166.</ref> Les Six het egter gou uitmekaar gedryf, met Auric en andere wat verskillende benaderings tot hul kuns geneem het. Na sy vroeë sukses as avant-garde komponis het Auric deur 'n tydperk van transformasie gegaan gedurende die 1930's. Hy het in 1930 klankbane vir rolprente begin skryf, en in 1931 die musiek gekomponeer vir ''A Nous, la Liberté!'', wat goed ontvang is. Die rolprent is egter gekritiseer vir sy kommunistiese en anargistiese temas, maar daar was algemene goedkeuring van Auric se musiek.<ref>Colin Roust, "'Say it with Georges Auric': Film Music and the esprit nouveau," in: ''Twentieth-Century Music'' 6 (2009), bl. 133–134.</ref> Terwyl sy loopbaan as 'n suksesvolle rolprent-komponis van stapel gestuur is, het sy musiek deur 'n periode van stagnasie en verandering gegaan. Sy Klaviersonata (1931) is nie goed ontvang nie, en is opgevolg deur 'n tydperk van vyf jaar waartydens hy nie veel geskryf het nie, met inbegrip van sy eerste drie rolprentklankbane. Sy verbintenis met Cocteau het gedurende hierdie tydperk voortgegaan, en hy het die musiek tot Cocteau se ''Le Sang d'un poète'' (Die bloed van 'n Digter) geskryf. Auric het teen 1935 afstand gedoen van die hoogdrawende en neerbuigende houding van sy vroeë jare ten gunste van 'n populistiese benadering. <ref>Roust, "Reaching ...", bl. 343–344.</ref> Hy het begin assosieer met linkse groepe en publikasies soos ''Association des Ecrivains et des Artistes Révolutionnaires'' (AEAR), ''Maison de la Culture'' en ''Fédération Musicale Populaire''. Die rolprente wat Auric gekies het om klankbane voor te skryf tydens sy loopbaan as rolprent-komponis is beïnvloed deur nuwe linkse oortuigings sowel as deur ou assosiasies. Hy het op elf rolprente saamgewerk met Jean Cocteau.<ref>Roust, "Say it with ...", bl. 138.</ref> Hy het deur die jare vir 'n groot aantal rolprente musiek gekomponeer, insluitende rolprente wat in [[Frankryk]], [[Engeland]], en die [[Verenigde State]] geproduseer is. Van sy gewildste musiekstukke is die klankbaan vir ''[[Moulin Rouge]]''. Die liedjie van diè rolprent, "Where Is Your Heart?", het baie gewild geword.<ref>''Encyclopædia Britannica'', "Georges Auric."</ref> In 1962 het hy opgehou om musiek vir rolprente te skryf toe hy direkteur en voorsitter geword het van onderskeidelik die Opéra National de Paris en die Société des auteurs, compositeurs et éditeurs de musique (SACEM), die Franse Uitvoerende Kunste Genootskap. Auric het tot sy afsterwe voortgegaan om klassieke musiek vir kamerorkes te komponeer, veral vir blaasinstrumente. Musiekkritiek was 'n ander groot faset van Auric se loopbaan. Sy kritiek was daarop gefokus om die ideale van Les Six en Cocteau, ''esprit nouveau'', te bevorder. Sy kritiek was spesifiek gefokus op die veronderstelde aanstellerigheid en hoogdrawendheid van Debussy, [[Richard Wagner|Wagner]], [[Camille Saint-Saëns|Saint-Saëns]] en [[Jules Massenet|Massenet]]. Cocteau, Les Six en Auric se oordeel van bogenoemde komponiste se musiek was dat dit geskei was van [[realiteit]]. Hulle het musiek verkies wat gegrond was in populisme.<ref>Roust, "Say it with ...", bl. 135-136.</ref> ==Werke== * ''Trois Interludes'' vir klavier en stem (1914) * ''Huit Poèmes de Jean Cocteau'' vir klavier en stem (1918) * ''Adieu, New-York!'' vir klavier (1919) * ''Prélude'' vir klavier (1919) * ''Les joues en feu'' vir klavier en stem (1920) * ''Ouverture'' en ''Ritournelle'' van ''Les Mariés de la Tour Eiffel'' vir orkes (1920) * ''Pastorales'' vir klavier (1920) * ''Sonatine'' vir klavier (1922) * ''Les Fâcheux'' (Ballet) (1923) * ''Cinq Bagatelles'' vir klavier 4-hande (1925) * ''Les Matelots'' (Ballet) (1925) ==Geselekteerde Rolprente== * ''[[The Blood of a Poet|Le Sang d'un poète]]'' (1930) * ''Lake of Ladies'' (1934) * ''The Mysteries of Paris'' (1935) * ''The Messenger'' (1937) * ''The Alibi'' (1937) * ''The Lafarge Case'' (1938) * ''The Beautiful Adventure'' (1942) * ''François Villon'' (1945) * ''Dead of Night'' (1945) * ''Beauty and the Beast'' (1946) * ''Hue and Cry'' (1947) * ''Passport to Pimlico'' (1948) * ''Silent Dust'' (1949) * ''The Spider and the Fly'' (1949) * ''Orpheus'' (1950) * ''The Lavender Hill Mob'' (1951) * ''The Galloping Major'' (1951) * ''Moulin Rouge'' (1952) * ''Leathernose'' (1952) * ''The Titfield Thunderbolt'' (1953) * ''Roman Holiday'' (1953) * ''The Slave'' (1953) * ''The Wages of Fear'' (1953) * ''The Divided Heart'' (1954) * ''Lola Montes'' (1955) * ''Rififi'' (1955) * ''The Hunchback of Notre Dame'' (1956) * ''Bonjour Tristesse'' (1958) * ''The Night Heaven Fell'' (1958) * ''Goodbye Again'' (1961) * ''The Innocents'' (1961) * ''The Mind Benders'' (1963) * ''The Christmas Tree'' (1969) == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Georges_Auric }} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * {{IMDb name|id=0005952|name=Georges Auric}} * {{Find a Grave|21584}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Auric, Georges}} [[Kategorie:Geboortes in 1899]] [[Kategorie:Sterftes in 1983]] [[Kategorie:Franse komponiste]] rp67ir35bphmfvk62tp7np0r0fmcxsj 0 256527 2893581 2618779 2026-04-13T16:45:58Z Jcb 223 2893581 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Gidon Kremer | beeld = Gidon Kremer at Kammermusikfest Lockenhaus 2008.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = Klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{birth date and age|df=y|1947|02|27}} | geboorteplek = [[Riga]], [[Letland|Lettiese Sowjet Sosialistiese Republiek]], [[Sowjetunie]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Klassieke musiek|Klassiek]] | beroep = | instrument = | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Gidon Kremer''' ([[Lets]]: Gidons Krēmers; * [[27 Februarie]] [[1947]]) is 'n [[Litoue|Letse]] [[klassieke musiek|klassieke]] [[violis]], artistieke direkteur, en stigter van Kremerata Baltica. ==Lewe en loopbaan== Gidon Kremer is in [[Riga]] gebore. Sy vader was [[Jood]]s en 'n oorlewende van die [[Holocaust]]. Sy moeder was van Duits-Sweedse afkoms.<ref name="Higgins">{{cite news | author=Charlotte Higgins | title=Perfect isn't good enough | url=https://www.theguardian.com/Archive/Article/0,4273,4094468,00.html | work=The Guardian | date=22 November 2000 | accessdate=2007-08-28}}</ref> Sy oupa [[:de:Karl Brückner (Violis)|Karl Brückner]] was 'n bekende musikoloog en violis in Riga.<ref>[http://fb.ru/article/239098/gidon-kremer-biografiya-i-tvorchestvo Скрипач в четвертом поколении]</ref> Hy het op die ouderdom van vier die viool begin bespeel, en opleiding ontvang van sy vader en oupa wat beide professionele violiste was. Hy het voortgegaan om by die Riga Musiekskool te studeer, waar sy onderwyser hoofsaaklik Voldemar Sturestep was. Van 1965 het Gidon Kremer saam met [[David Oistrakh]] by die Moskou Konservatoria gestudeer. In 1967 het hy derdeprys gewen by die Koningin Elisabeth Musiekkompetisie in [[Brussel]]; en in 1969 het hy die tweede prys gewen tydens die Montreal Internasionale Vioolkompetisie (gedeel met Oleh Krysa), gevolg deur eersteprys tydens die Paganini Kompetisie in [[Genua]]; en uiteindelik in 1970 weer die eerste prys tydens die Internasionale Tsjaikofski Kompetisie in Moskou. Kremer se eerste konserttoer in die Weste was in Wene se ''Musikverein'' in die jaar 1970, waar hy saam met Thomas Schippers en die [[Weense Filharmoniese Orkes]] gespeel het. Hy het sy buiging in Duitsland gemaak tydens die Bachwoche Ansbach-fees en in 1975 saam met die [[Berliner Philharmoniker]]. Sy buiging in Londen was in 1976 saam met [[André Previn]], gevolg deur verskynings by die Salzburgfees in 1976 en in New York en Japan in 1977. In 1980 het hy die [[Sowjetunie]] verlaat om hom in [[Duitsland]] te vestig. In 1981 het Kremer 'n kamermusiekfees in Lockenhaus, Oostenryk gestig, met 'n gerigtheid op nuwe en ongewone programme en vir dertig jaar tot 2011 as artistieke direkteur daarvan gedien.<ref>{{cite web |url=http://derstandard.at/1304551220992/Lockenhaus-Gidon-Kremer-zieht-sich-zurueck |title=Lockenhaus: Gidon Kremer zieht sich zurück |work=Der Standard |date=6 Mei 2011 |access-date=25 Desember 2014 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509162941/https://derstandard.at/1304551220992/Lockenhaus-Gidon-Kremer-zieht-sich-zurueck |archive-date=9 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1997 het Kremer die Kremerata Baltica kamermusiek orkes gestig, wat uit jong spelers van die Baltiese streek bestaan het.<ref name="Higgins" /> Hy was ook een van die artistiese direkteurs van die "Art Projekt 92" fees in [[München]] en is direkteur van die ''Musiksommer'' Gstaad fees (1996/97) en Basel ("les musiques") in Switserland. In 2007-2008 het Kremer en die Kremerata Baltica saam met die klassieke musiek komedie-duo Igudesman & Joo getoer. Hy het ook tot die somer van 2011 gereelde verskynings by die Verbier-fees gemaak, waarna hy egter op openbare wyse die skynbare 'ster kultuur' aspek van die fees gekritiseer het en hom daarvan onttrek het.<ref>{{cite web |author=Jeremy Eichler |url=http://www.boston.com/yourtown/cambridge/articles/2011/10/12/having_denounced_star_system_gidon_kremer_comes_to_longy/ |title=Having denounced star system, Gidon Kremer comes to Longy |work=Boston Globe |date=12 Oktober 2011 |access-date=25 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304093406/http://www.boston.com/yourtown/cambridge/articles/2011/10/12/having_denounced_star_system_gidon_kremer_comes_to_longy/ |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het werke deur [[Astor Piazzolla]] (in die Hommage à Piazzolla opnames<ref>{{cite web |author=Andrew Clements |url=https://www.theguardian.com/music/2012/dec/06/hommage-a-piazzolla-review |title=Hommage à Piazzolla – review |work=The Guardian |date=6 Desember 2012 |access-date=25 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509162928/https://www.theguardian.com/music/2012/dec/06/hommage-a-piazzolla-review |archive-date=9 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>), [[Gheorghe Enescu]], [[Alban Berg]], [[Dmitri Sjostakowitsj]], [[Béla Bartók]], [[Philip Glass]], [[Alfred Schnittke]], Victor Kissine, Mieczysław Weinberg, Arthur Lourié en [[John Adams (komponis)|John Adams]] gespeel. Hy het ook werke deur Leonid Desyatnikov, Alexander Raskatov, Alexander Vustin, [[Lera Auerbach]], Pēteris Vasks, [[Arvo Pärt]], Victoria Poleva, Valentyn Sylvestrov, en Stevan Kovacs Tickmayer opgevoer. Van die vele komponiste wat werke aan hom gewy het sluit in Sofia Gubaidulina (''Offertorium''), Luigi Nono (''La lontananza nostalgica utopica futura''), [[Alfred Schnittke]], Giya Kancheli, en Victor Kissine. Sy vennote in opvoerings sluit Valery Afanassiev, [[Martha Argerich]],<ref>{{cite web |author=Andrew Clements |url=https://www.theguardian.com/music/2009/apr/24/schumann-kremer-argerich-review |title=Schumann: Violin Sonata No 2; Kinderszenen; Bartók: Solo Violin Sonata; Violina Sonata No 1; etc: Kremer/Argerich |work=The Guardian |date=24 April 2009 |access-date=25 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509162944/https://www.theguardian.com/music/2009/apr/24/schumann-kremer-argerich-review |archive-date=9 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Mikhail Pletnev, Oleg Maisenberg, Vadim Sakharov, [[Mischa Maiski]], [[Yo-Yo Ma]], Clemens Hagen, Giedrė Dirvanauskaitė, [[Juri Bashmet]], Kim Kashkashian, Thomas Zehetmair, en Tatiana Grindenko in. Hy beskik oor 'n aansienlike oeuvre op die [[Deutsche Grammophon]] [[plaatetiket]] vir wie hy sedert 1978 opnames maak. Hy het ook opnames gemaak vir Philips Records, [[EMI]], Decca Records, ECM<ref>{{cite web |author=Andrew Clements |url=https://www.theguardian.com/music/2014/feb/20/weinberg-sonata-no-3-review |title=Weinberg: Sonate No 3; Trio; Sonatina; Concertino; Symphony No 10 – review |work=The Guardian |date=20 Februarie 2014 |access-date=25 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190509162944/https://www.theguardian.com/music/2014/feb/20/weinberg-sonata-no-3-review |archive-date=9 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ''Nonesuch Records''. Ter viering van Gidon Kremer se 70ste verjaardag (op 27 Februarie 2017) het [[Deutsche Grammophon]] 'n oorspronklike boksstel vrygestel genaamd "GIDON KREMER Complete Concerto Recordings on Deutsche Grammophon".<ref>{{cite web |url=http://www.deutschegrammophon.com/en/cat/4796316/ |title=Archived copy |access-date=28 Desember 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171127201313/http://www.deutschegrammophon.com/en/cat/4796316 |archive-date=27 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ECM Records het die geleentheid gemerk deur 'n nuwe plaat vry te stel van al Mieczyslaw Weinberg se kamerorkessimfonieë,<ref>https://www.ecmrecords.com/catalogue/1478866129/mieczyslaw-weinberg-chamber-symphonies-piano-quintet-kremerata-baltica-gidon-kremer</ref> wat in Januarie 2017 vrygestel is en opgeneem is saam met die Kremerata Baltica. In ander media het Kremer in 1983 die rol van Paganini gespeel in Peter Schamoni se rolprent ''Frühlingssinfonie'' ("Lentesimfonie") en was hy musikale direkteur van die rolprent ''Le joueur de violon'' deur Charles Van Damme. Kremer is die skrywer van vier boeke wat handel oor musiek, insluitende ''Fragments of Childhood'' (''Kindheitsplitter'') en ''Letters to a Young Pianist'' (2013). ==Eerbewyse en pryse== * ''Pour le Mérite'' for Sciences and Arts (2016, Duitsland)<ref>{{cite web |last= |first= |date=2018 |title=Pour le Mérite: Gidon Kremer |url=http://www.orden-pourlemerite.de/sites/default/files/vita/gidon-kremer-vita_0.pdf |work=www.orden-pourlemerite.de |location= |publisher= |access-date=10 Mei 2018 |archive-date= 1 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801012135/http://www.orden-pourlemerite.de/sites/default/files/vita/gidon-kremer-vita_0.pdf |url-status=dead }}</ref> * ''Praemium Imperiale''-prys (2016, Japan)<ref name="PI2016">{{cite news |title=Violinist Krēmers receives Japan's prestigious art prize |url=http://www.lsm.lv/en/article/culture/violinist-kremers-receives-japans-prestigious-art-prize.a206141/ |access-date=12 November 2016 |publisher=eng.lsm.lv |date=19 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161112144612/http://www.lsm.lv/en/article/culture/violinist-kremers-receives-japans-prestigious-art-prize.a206141/ |archive-date=12 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[Grammy]] nominasie in 2015 vir die “Mieczysław Weinberg” opname (ECM New Series, 2014) in die kategorie van Klassieke Musiek: Beste Klassieke Kompendium <ref>[[57th Annual Grammy Awards]]</ref> * ''Una Vita Nella Musica'' – [[Arthur Rubinstein]]-prys van Venesië in 2011 * ''Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana'' (23 Desember 2011, Italië) * Lifetime Achievement Award van die Istanbul Musiekfees in 2010 * Rolf Schock-prys vir die Musikale Kunste van Stockholm in 2008 * ''Saeculum Glashütte Oorspronklike MusikFestspielPreis'' van Dresden in 2007<ref>http://www.nmz.de/kiz/nachrichten/saeculum-2007-wird-an-gidon-kremer-verliehen/</ref> * [[Grammy]] in 2002 vir die opname “After Mozart” (Nonesuch, 2001) in die kategorie van Klassieke Musiek: Beste Klein Ensemble Opvoering<ref>[[44ste Grammy toekennings]]</ref> * ECHO Klassik-prys in 2002 vir die opname “After Mozart” (Nonesuch, 2001)<ref>{{Cite web |url=http://www.echoklassik.de/en/klassik-startseite/ |title=argiefkopie |access-date= 9 Mei 2019 |archive-date=30 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730045801/http://www.echoklassik.de/en/klassik-startseite |url-status=dead }}</ref> * IMC-UNESCO Internasionale Musiekprys (2001, spelers kategorie, gesamentlik toegeken aan Oumou Sangaré)<ref name=imc>{{cite web|title=Prize laureates 1975 - 2004|url=http://www.imc-cim.org/index.php?option=com_content&task=view&id=74&Itemid=1|publisher=[[International Music Council]]}}</ref> * [[Litoue]] se Groot Hertog Gediminas Medale (2000, [[Litaue]]) * Triumphprys 2000 (Moskou) * Letse Groot Musiektoekenning (1995, 2004, [[Letland]]) * Offisier van die Orde van die Drie Sterre (12 Maart 1997, Letland)<ref name="president.lv">{{cite web |url=http://www.president.lv/images/modules/items/DOC/tzo-registrs-1994-2004.doc |title=Ar Triju Zvaigžņu ordeni apbalvoto personu reģistrs |publisher=Chancery of the Latvian president |format=doc |access-date=10 September 2011 |language=lv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819190556/http://www.president.lv/images/modules/items/DOC/tzo-registrs-1994-2004.doc |archive-date=19 Augustus 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Baltiese Byeenkoms-prys vir Literatuur, die Kunste en Wetenskap (1997) * Léonie Sonning Musiek-prys (1989, Denemarke) * Ernst von Siemens Musiek-prys (1982) * Internasionale Tsjaikofski Kompetisie (eersteprys, 1970, Moskou) * Paganini Kompetisie (eersteprys, 1969, Genua) * Koningin Elisabeth Musiekkompetisie (derdeprys, 1967, Brussel) ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *{{Allmusic|class=artist|id=q34517}} *[http://www.gidonkremer.net/ Gidon Kremer website] *[http://www.kremeratabaltica.com/ Kremerata Baltica official website] *[http://www.bruceduffie.com/kremer.html Interview with Gidon Kremer], May 19, 1997 *[http://slippedisc.com/2011/07/gidon-kremer-why-i-quit-the-celebrity-ratrace/ Gidon Kremer letter to Verbier Festival "Why I quit the celebrity ratrace"] ==Bronne== *{{Cite book |last=Apinis |first=Pēteris |title=A Hundred Great Latvians. |language= |publisher=Nacionālais apgāds |location=Riga |page= |year=2006 |isbn=9984-26-288-X |oclc=238892134}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Gidon_Kremer }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kremer, Gidon}} [[Kategorie:Letlandse Jode]] [[Kategorie:Letlandse violiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1947]] [[Kategorie:Lewende mense]] ho2xkhf8wbt5f2b2xkhkle5uzqy5227 0 256528 2893639 2017946 2026-04-13T19:39:09Z Jcb 223 2893639 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Schutz.jpg|duimnael|regs|Christoph Spätner. ''Heinrich Schütz'', c. 1660. ([[Museum van Musikale Instrumente van Leipzig Universiteit|Museum für Musikinstrumente]] der Universität Leipzig).]] '''Heinrich Schütz''' ([O.S.D. 8 Oktober 1585] 18 Oktober 1585<ref>Gregory S. Johnston (red.), [https://books.google.com/books?id=F3VTON3VMDoC&dq= ''A Heinrich Schütz Reader: Letters and Documents in Translation''], Oxford University Press, 2013, bl. 85.</ref> – 6 November 1672<ref>Joshua Rifkin, et al. "Schütz, Heinrich." Grove Music Online. Oxford Music Online. Oxford University Press, accessed October 8, 2013. Online: [http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/45997].</ref>) was 'n Duitse komponis en [[orrel (musiek)|orrelis]], wat oor die algemeen beskou word as die mees belangrikste Duitse komponis in die tydperk voor [[Johann Sebastian Bach]], sowel as een van die mees belangrikste komponiste van die 17de eeu. Hy word daarmee gekrediteer dat hy die 'Italiaanse styl' na Duitsland gebring het en die evolusie daarvan voortgesit het van die [[Renaissance]] na die Vroeë [[Barok]]. Die meeste musiek waarvan die wêreld vandag van kennis dra was geskryf vir die [[Lutherse Kerk]], primêr vir die Elektorale Kapel in [[Dresden]]. Hy het wat vandag tradisioneel beskou word as die eerste [[Duits]]e [[opera]], naamlik ''[[Dafne (Opitz-Schütz)|Dafne]]'', wat in 1627 opgevoer is by [[Torgau]], geskryf. Die stuk is egter ongelukkig verlore, saam met al sy seremoniële- en teaterstukke. Hy word op 28 Julie as musikant saam met [[Johann Sebastian Bach]] en [[Georg Friedrich Händel]] herdenk in die [[Kalender van Heiliges (Luthers)|Kalender van Heiliges]] van sommige Noord-Amerikaanse [[Lutherse Kerk]]e. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Heinrich_Sch%C3%BCtz }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1585]] [[Kategorie:Sterftes in 1672]] hxlctanxsb5v2kc3v83zzd38fe7pnwv 0 256547 2893571 2595472 2026-04-13T16:36:01Z Jcb 223 2893571 wikitext text/x-wiki [[Lêer:FK Hiemer - Friedrich Hölderlin - (Pastell 1792).jpg|duimnael|Friedrich Hölderlin (portret uit 1792)]] '''Johann Christian Friedrich Hölderlin''' ([[20 Maart]] [[1770]] – [[7 Junie]] [[1843]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] [[digter]] en [[filosoof]]. Hy is deur Norbert von Hellingrath beskryf as "die mees Duits van alle Duitsers". Hy was 'n sleutelfiguur in die Duitse Romantiek.<ref>{{cite book|title=Readings in Interpretation: Hölderlin, Hegel, Heidegger|series=Theory and History of Literature|volume=26|first=Andrzej|last=Warminski|publisher=U of Minnesota Press|date=1987|page=209}}</ref> Veral as gevolg van sy vroeëre verbintenis met, en filosofiese invloed op, [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]] en [[Friedrich Schelling|Schelling]], was hy ook 'n belangrike denker in die ontwikkeling van [[Duitse idealisme]].<ref>{{cite book|title=The Cambridge Companion to Hegel|url=https://books.google.com/books?id=N1ohAwAAQBAJ&printsec=frontcover|editor=[[Frederick C. Beiser|Beiser, Frederick C.]]|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1993|page=[https://books.google.com/books?id=N1ohAwAAQBAJ&pg=PT419&dq=%22Hegel%22%22Tübinger+Stift.+1789–1790+shares+a+roomwith+Hölderlin+and+Schelling+and+forms+friendship+with+them%22 419]|isbn=1-13982495-3}}</ref><ref>"As gevolg van sy filosofies minuskule uitset is dit belangrik om aan te dui op watter wyse Hölderlin se idees sy tydgenote en latere denkers beïnvloed het. Dit was die idees van Hölderlin wat aan Hegel aangedui het dat hy nie kon voortgaan om te werk aan die toepassing van filosofie tot die politiek, sonder om ten eerste sekere teoretiese kwessies aan te spreek, nie. In 1801 het dit daartoe gelei dat Hegel na [[Jena]] getrek het waar hy die ''Fenomologie van die Gees'' sou skryf....Schelling se vroeëre werk kom neer op 'n ontwikkeling van Hölderlin se begrip van "Bewustheid" in terme van die idee van 'n vorige identiteit van gedagte en objekte in sy ''Filosofie van Identiteit''." Christian J. Onof, [http://www.iep.utm.edu/holderli/#H5 "Johann Christian Friedrich Hölderlin"], ''Internet Encyclopedia of Philosophy''. Besoek op 15 Januarie 2011.</ref><ref>"Hegel is heeltemal afhanklik van Hölderlin&nbsp;– op sy vroeë pogings om op spekulatiewe wyse die gang van die menslike lewe en die eenheid van sy konflikte te begryp; op die helderheid waarmee Hölderlin se vriende sy insigte ten volle oortuigend gemaak het; en sekerlik ook op die integriteit waarmee Hölderlin gepoog het om van dié insig gebruik te maak om sy eie inwaarts-gekeerde, geskeurde lewe te preserveer." Dieter Henrich, ''The Course of Remembrance and Other Essays on Hölderlin,'' Red. Eckart Förster (Stanford: Stanford University, 1997) bl. 139.</ref><ref>"Die [[Piëtisme|Piëtistiese Horison]] het inderdaad vir generasies gestrek, tot en met, en insluitende die tyd toe Hegel, saam met sy vriende Hölderlin en Schelling, ure spandeer het langs die oewers van die [[Neckar]] en die teologiese opvoeding ontvang het wat hulle uiteindelik sou uitdaag en transformeer by wyse van die tradisie wat nou bekend staan as die [[Duitse idealisme]]." Alan Olson, ''Hegel and the Spirit.'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), bl. 39.</ref> Hölderlin is gebore in ''Lauffen am Neckar''. Sy jeug was gekenmerk deur ontbering. Sy moeder wou gehad het dat hy die Lutherse bediening moes betree. Hy het die ''Tübinger Stift'' bygewoon waar hy vriende met Hegel en Schelling was. Hy het in 1793 gegradueer, maar kon hom nie aan die [[Christendom|Christelike]] geloof wy nie. Hy het pleks daarvan 'n tutor geword. Twee jaar later het hy vlugtig die Universiteit van Jena bygewoon waar hy gemeng het met [[Johann Gottlieb Fichte|Fichte]] en [[Novalis]], voordat hy voortgegaan het met sy loopbaan as tutor. Hy het gesukkel om homself as digter te vestig, en was geteister deur geestesongesteldheid. Hy is in 1806 na 'n kliniek gestuur waar sy toestand as ongeneeslik gediagnoseer is. Hy is blyplek deur 'n timmerman, Ernst Zimmer, gegee. Hy het die finale ses-en-dertig jaar van sy lewe in Zimmer se woning gebly, en in 1843 op die ouderdom van drie-en-sewentig jaar beswyk. Hölderlin het gevolg in die voetspore en tradisie van [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] en [[Friedrich Schiller|Schiller]], as synde 'n bewonderaar van die [[Griekse mitologie]] en [[Antieke Griekeland|antieke Griekse]] digters soos Pindar en [[Sophokles]], en het [[Christelik]]e en Hellenistiese temas in sy werke versmelt. [[Martin Heidegger]], op wie Hölderlin 'n reuse invloed uitgeoefen het, het gesê: "Hölderlin is een van ons grootste, dit wil sê, mees indringende denkers, want hy is ons grootste digter."<ref>{{cite book|title=Margins of Political Discourse|first=Fred Reinhard|last=Dallmayr|publisher=SUNY Press|date=1989|page=213}}</ref> [[Lêer:Tübinger Stift, Tübingen.JPG|duimnael|Hölderlin het die ''Tübinger Stift'' van 1788 tot 1793 bygewoon.]] [[Lêer:HölderlinturmTübingen.jpg|duimnael|Die eerste vloer van die geel toring (nou bekend as die ''Hölderlinturm'') was van 1807 tot en met sy dood in 1843 Hölderlin se woonplek gewees.]] ==Geselekteerde werke== * ''Friedrich Hölderlins Sämtliche Werke''. Red. Gotthold Friedrich Stäudlin ([[Berlyn]]: Cotta, 1846). * ''Sämtliche Werke''. Red. Norbert von Hellingrath, Ludwig von Pigenot en Friedrich Seebass. 6 vols. (Berlyn: Propyläen, 1913–23 en 1943). * ''Sämtliche Werke''. Große Stuttgarter Ausgabe. Red. [[:de:Friedrich Beißner|Friedrich Beißner]] (werke) en Adolf Beck (briewe en dokumente). 8 vols in 16 dele. (Stuttgart: Cotta, 1943–1985). * ''Sämtliche Werke''. Bekend as die ''"Kleine Stuttgarter Ausgabe"''. Red. [[:de:Friedrich Beißner|Friedrich Beißner]]. 6 vols. (Stuttgart: Cotta, 1944/1946–1962). * ''Sämtliche Werke''. Frankfurter Ausgabe. Red. [[:de:D.E. Sattler|D.E. Sattler]]. 20 vols. (Frankfurt am Main: Stroemfeld, 1975–2003). * ''Sämtliche Werke und Briefe in drei Bänden''. Red. [[:de: Jochen Schmidt|Jochen Schmidt]]. 3 vols. (Frankfurt am Main: Deutscher Klassiker Verlag, 1992–94). * ''Sämtliche Werke und Briefe''. Red. [[:de: Michael Knaupp|Michael Knaupp]]. 3 vols. ([[München]]: Hanser, 1992–1993). * ''Gesammelte Werke''. Red. Hans-Jürgen Balmes. [[Frankfurt]]: Fischer, 2008. ==Engelse vertalings== [[Lêer:Hölderlin - Hyperion, 1911 - 3257287 F.jpg|duimnael|''Hyperion'']] * ''Some Poems of Friedrich Holderlin''. Vert. Frederic Prokosch. (Norfolk, CT: New Directions, 1943). * ''Alcaic Poems''. Vert. Elizabeth Henderson. (Londen: Wolf, 1962; New York: Unger, 1963). {{ISBN|0-85496-303-0}} * ''Friedrich Hölderlin: Poems & Fragments''. Trans. Michael Hamburger. (Londen: Routledge & Kegan Paul, 1966; 4de uitg. Londen: Anvil Press, 2004). {{ISBN|0-85646-245-4}} * ''Friedrich Hölderlin, Eduard Mörike: Selected Poems''. Vert. Christopher Middleton (Chicago: Universiteit van Chicago, 1972). {{ISBN|0-226-34934-9}} * ''Poems of Friedrich Holderlin: The Fire of the Gods Drives Us to Set Forth by Day and by Night''. Vert. James Mitchell. (San Francisco: Hoddypodge, 1978; 2ed San Francisco: Ithuriel's Spear, 2004). {{ISBN|0-9749502-9-7}} * ''Hymns and Fragments''. Vert. Richard Sieburth. (Princeton: [[Princeton-universiteit]], 1984). {{ISBN|0-691-01412-4}} * ''Friedrich Hölderlin: Essays and Letters on Theory''. Vert. Thomas Pfau. (Albany, NY: Staatsuniversiteit van New York, 1988). {{ISBN|0-88706-558-9}} * ''Hyperion and Selected Poems''. The German Library vol.22. Red. Eric L. Santner. Vert. C. Middleton, R. Sieburth, M. Hamburger. (New York: Continuum, 1990). {{ISBN|0-8264-0334-4}} * ''Friedrich Hölderlin: Selected Poems''. Vert. David Constantine. (Newcastle upon Tyne: Bloodaxe, 1990; 2ed 1996) {{ISBN|1-85224-378-3}} * ''Friedrich Hölderlin: Selected Poems and Fragments''. Red. Jeremy Adler. Vert. Michael Hamburger. (Londen: Penguin, 1996). {{ISBN|978-0-14-042416-4}} * ''What I Own: Versions of Hölderlin and Mandelshtam''. Vert. John Riley en Tim Longville. (Manchester: Carcanet, 1998). {{ISBN|1-85754-175-8}} * ''Holderlin's Sophocles: Oedipus and Antigone''. Vert. David Constantine. (Newcastle upon Tyne: Bloodaxe, 2001). {{ISBN|1-85224-543-3}} * ''Odes and Elegies''. Vert. Nick Hoff. (Middletown, CT: Wesleyan Press, 2008). {{ISBN|0-8195-6890-2}} * ''Hyperion''. Vert. Ross Benjamin. (Brooklyn, NY: Archipelago Books, 2008) {{ISBN|978-0-9793330-2-6}} * ''Selected Poems of Friedrich Hölderlin''. Vert. Maxine Chernoff en Paul Hoover. (Richmond, CA: Omnidawn, 2008). {{ISBN|978-1-890650-35-3}} * ''Essays and Letters''. Vert. Jeremy Adler en Charlie Louth. (Londen: Penguin, 2009). {{ISBN|978-0-14-044708-8}} * ''The Death of Empedocles: A Mourning-Play''. Vert. David Farrell Krell. (Albany, NY: Staatsuniversiteit van New York, 2009). {{ISBN|0-7914-7648-0}} * ''Poems at the Window / Poèmes à la Fenêtre'', Hölderlin se laat kontemplatiewe gedigte, Engels en [[Frans]]-gerymde vertalings deur Claude Neuman, drietalige [[Duits]]-[[Engels]]-[[Frans]]e uitgawe, Uitgawes www.ressouvenances.fr, 2017 * ''Aeolic Odes / Odes éoliennes'', Engelse en Franse vertalings deur Claude Neuman, drietalige [[Duits]]-[[Engels]]-[[Frans]]e uitgawe, Uitgawes www.ressouvenances.fr, 2019 ==Bibliografie== * '''Internationale Hölderlin-Bibliographie (IHB)'''. Hrsg. vom Hölderlin-Archiv der Württembergischen Landesbibliothek Stuttgart. '''1804–1983'''. Bearb. Von Maria Kohler. Stuttgart 1985. * '''Internationale Hölderlin-Bibliographie (IHB)'''. Hrsg. vom Hölderlin-Archiv der Württembergischen Landesbibliothek Stuttgart. Bearb. Von Werner Paul Sohnle und Marianne Schütz, online '''1984 ff''' (after 1.1.2001: IHB online). * [http://www.wlb-stuttgart.de/archive/hoeld2.htm '''Homepage of Hölderlin-Archiv'''] ==Verdere leeswerk== * [[Theodor W. Adorno]], "Parataxis: On Hölderlin's Late Poetry." In ''Notes to Literature, Volume II.'' Red. Rolf Tiedemann. Vert. Shierry Weber Nicholson. New York: Columbia University Press, 1992. pp.&nbsp;109–149. * Francesco Alfieri, "Il Parmenide e lo Hölderlin di Heidegger. L’“altro inizio” come alternativa al dominio della soggettività", in Aquinas 60 (2017), pp.&nbsp;151–163. * David Constantine, ''Hölderlin''. Oxford: Clarendon Press 1988, gekorrigeer 1990. {{ISBN|0-19-815169-1}}. * Aris Fioretos (ed.) ''The Solid Letter: Readings of Friedrich Hölderlin''. Stanford: Stanford-universiteit, 1999. {{ISBN|0-8047-2942-5}}. * Annemarie Gethmann-Siefert, "Heidegger and Hölderlin: The Over-Usage of "Poets in an Impoverished Time"", ''Heidegger Studies'' (1990). bl. 59–88. * Jennifer Anna Gosetti-Ferencei, ''Heidegger, Hölderlin, and the Subject of Poetic Language.'' [[New York]]: Fordham-universiteit, 2004. {{ISBN|0-8232-2360-4}}. * Dieter Henrich, ''Der Gang des Andenkens: Beobachtungen und Gedanken zu Hölderlins Gedicht''. [[Stuttgart]]: Cotta, 1986; ''The Course of Remembrance and Other Essays on Hölderlin''. Ed. Eckart Förster. Stanford: Stanford University, 1997. {{ISBN|0-8047-2739-2}}. * [[Martin Heidegger]], ''Erläuterungen zu Hölderlins Dichtung''. Frankfurt am Main: Klostermann, 1944; ''Elucidations of Hölderlin's Poetry''. Vert. Keith Hoeller. Amherst, NY: Humanity Books, 2000. * Martin Heidegger, ''Hölderlins Hymne >>Der Ister<<''. Frankfurt am Main: Klostermann, 1984; ''Hölderlin's Hymn "The Ister". Vert. William McNeill and Julia Davis. Bloomington, IN: Indiana University, 1996. * {{Cite book | last = Josephson-Storm | first = Jason | title = The Myth of Disenchantment: Magic, Modernity, and the Birth of the Human Sciences | location = Chicago | publisher = University of Chicago Press | date = 2017 |chapter = Chapter 3: The Myth of Absence | url = https://books.google.com/books?id=xZ5yDgAAQBAJ | isbn = 978-0-226-40336-6 }} – 'n hoofstuk gewy aan die analise van Hölderlin se verhouding tot die [[Duitse idealisme]] en sy oogpunte betreffende towerkuns, mite en die Heidendom. * David Michael Kleinberg-Levin, ''Gestures of Ethical Life: Reading Hölderlin's Question of Measure After Heidegger''. Stanford: Stanford-universiteit, 2005. {{ISBN|0-8047-5087-4}}. * Jean Laplanche, ''Hölderlin and the Question of the Father'' (fr: ''Hölderlin et la question du père'', 1961), Vertaling: Luke Carson, Victoria, BC: ELS Editions, 2007. {{ISBN|978-1-55058-379-3}}. * Gert Lernout, ''The poet as thinker: Hölderlin in France''. Columbia: Camden House, 1994. * James Luchte, ''Mortal Thought: Hölderlin and Philosophy''. New York & Londen: Bloomsbury Publishing, 2016. * Paul de Man, “Heidegger’s Exegeses of Hölderlin.” ''Blindness and Insight''. 2de Uitgawe Minneapolis: Universiteit van Minnesota, 1983, pp.&nbsp;246–266. * Andrzej Warminski, ''Readings in Interpretation: Hölderlin, Hegel, Heidegger.'' [[Minneapolis]]: Universiteit van Minnesota, 1987. * [[J.M. Coetzee]], ''Late Essays 2006-2017'', {{ISBN|978-0-73522-392-9}} - 'n hoofstuk gewy aan die vertaling van Hölderlin se werke, met die klem op die vertaalwerk van Michael Hamburger == Eksterne skakels == {{commons|Friedrich Hölderlin|Friedrich Hölderlin}} {{wikiquote}} * {{Gutenberg author |id=Hölderlin,+Friedrich | name=Friedrich Hölderlin}} * {{Internet Archive author |sname=Friedrich Hölderlin |sopt=w}} * [http://www.wlb-stuttgart.de/archive/hoeld2.htm Hölderlin-Archiv] * [http://www.hoelderlin-gesellschaft.info/ Hölderlin Gesellschaft] (in [[Duits]], skakels na Engels, [[Frans]], [[Spaans]] en [[Italiaans]]) * [https://web.archive.org/web/20100210101527/http://home.att.net/~holderlin/index.html Geselekteerde Gedigte van Hölderlin]&nbsp;– Engelse vertalings * [http://www.jbeilharz.de/hoelderlin/fh.html Poems by Friedrich Hölderlin]&nbsp;– Engelse vertalings * [http://gutenberg.spiegel.de/hoelderl/gedichte/0htmldir.htm Geselekteerde lys van Hölderlin se gedigte in Duits, met geskakelde tekste&nbsp;– bevat die meeste van sy groot onvoltooide gedigte tot en met die jaar 1804, maar is nie volledig nie] * {{cite book|author=Friedrich Holderlin|language=de|date=1909 |title=Gedichte|url=http://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=3258230&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL6&pds_handle= |location=Jena |publisher=Eugen Diederichs }} * {{cite book|author=Friedrich Holderlin|language=de|date=1911 |title=Hyperion|url=http://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=3257287&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL7&pds_handle= |location=Jena |publisher=Eugen Diederichs }} * {{cite book|author=Friedrich Holderlin|language=de|date=1911 |title=Empedokles|url=http://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=3259069&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL7&pds_handle= |location=Jena |publisher=Eugen Diederichs }} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Friedrich_H%C3%B6lderlin }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Holderlin, Friedrich}} [[Kategorie:Duitse digters]] [[Kategorie:Duitse filosowe]] [[Kategorie:Filosowe in die 18de eeu]] [[Kategorie:Filosowe in die 19de eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1770]] [[Kategorie:Sterftes in 1843]] hdgwd1cl1c6f49sbn1rfl3i14pxqonb 0 258647 2893701 2853798 2026-04-13T20:12:38Z Jcb 223 2893701 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = John Buchan | bynaam = | beeld = Lord tweedsmuiir.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[26 Augustus]] [[1875]] | geboorteplek = | sterfdatum = [[11 Februarie]] [[1940]] | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Skotland}} | beroep = Skrywer, geskiedkundige, politikus | eerbewyse = | party = Unioniste (Verenigde Koninkryk) | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''John Buchan''' ([[26 Augustus]] [[1875]], Perth, Skotland – [[11 Februarie]] [[1940]], [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]])<ref name=pchf>[https://www.pkht.org.uk/pchf/ Perth City Heritage Fund] – Perth and Kinross Heritage Trust</ref> was 'n [[Skotte|Skotse]] [[roman]]sier, geskiedkundige en Unioniste-politikus. Hy het gedien as goewerneur-generaal van Kanada; die 15de sedert stigting van die Kanadese-konfederasie. Na 'n kort regsloopbaan het Buchan 'n aanvang geneem met sy skrywers-, politieke- en diplomatieke loopbane. Hy het as privaatsekretaris van die administrateurs van verskeie kolonies in [[Suider-Afrika]] gedien. Hy het later propaganda vir die Britse oorlogspoging gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] geskryf. In 1927 is hy verkies as lid van die parlement. Hy het egter die grootste deel van sy ampstyd aan sy skryfwerk spandeer, en in dié tyd sy roman "The Thirty-Nine Steps" en ander avontuurfiksie geskryf. In 1935 het Koning [[George V]] op advies van die [[Eerste minister]], R.B. Bennett, vir Buchan aangestel om Vere Ponsonby as goewerneur-generaal van Kanada op te volg. Gevolglik is Buchan verhef tot die adelstand ("peerage"). Hy het die pos tot met sy dood in 1940 beklee. Buchan was entoesiasties oor [[geletterdheid]] en die ontwikkeling van Kanadese kultuur. Hy het 'n staatsbegrafnis in Kanada ontvang, voordat sy as teruggeneem is na die [[Verenigde Koninkryk]]. == Nog leesstof == * Bell, John. "John Buchan: Adventurer on the Borderland". (Introduction to) John Buchan, ''The Far Islands and Other Tales of Fantasy''. West Kingston, RI: Donald M. Grant, 1984, pp7–18 * Brinckman, John, ''Down North: John Buchan and Margaret-Bourke on the Mackenzie'' {{ISBN|978-0-9879163-3-4}} * Buchan, Ursula. ''Beyond the Thirty-Nine Steps: A Life of John Buchan'' (Bloomsbury, 2019) {{ISBN|978-1-4088-7083-9}} * Daniell, David, ''The Interpreter's House: A Critical Assessment of John Buchan'' (Nelson, 1975) {{ISBN|0-17-146051-0}} * Galbraith, J. William, "John Buchan: Model Governor General" (Dundurn, Toronto, 2013) {{ISBN|978-1-45970-937-9}} * Lownie, Andrew, ''John Buchan: The Presbyterian Cavalier'' (David R. Godine Publisher, 2003) {{ISBN|1-56792-236-8}} * Macdonald, Kate, ''John Buchan: A Companion to the Mystery Fiction'' (McFarland & Company, 2009) {{ISBN|978-0-7864-3489-3}} * Macdonald, Kate (ed.), ''Reassessing John Buchan: Beyond 'The Thirty-Nine Steps''' (Pickering & Chatto, 2009) {{ISBN|978-1-85196-998-2}} * Pick, J.B., "A Cotswold Calvinist: John Buchan (1875–1940)", in ''The Great Shadow House: Essays on the Metaphysical Tradition in Scottish Fiction'', pp.&nbsp;66–72 (Polygon, 1993) {{ISBN|9780748661169}} * Smith, Janet Adam, ''John Buchan: A Biography'' (1965) (Oxford University Press, reissue 1985) {{ISBN|0-19-281866-X}} * Waddell, Nathan, ''Modern John Buchan: A Critical Introduction'' (Cambridge Scholars Publishing, 2009) {{ISBN|978-1-4438-1370-9}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{wikiquote}} {{wikisource|works=or}} {{Commons category|John Buchan}} ;Digitale versamelings * {{Gutenberg author |id=285 | name=John Buchan}} * [http://gutenberg.net.au/plusfifty-a-m.html#buchan Project Gutenberg Australia: Works by John Buchan] * {{Internet Archive author |sname=John Buchan}} ** ''A History of the Great War'' Volumes [https://archive.org/details/historyofgreatwa01buch_0/page/n3/mode/2up I], [https://archive.org/details/historyofgreatwa02buch_0/page/n9/mode/2up II], [https://archive.org/details/historyofgreatwa03buch_0/page/n9/mode/2up III] en [https://archive.org/details/historyofgreatwa04buch_0/page/n9/mode/2up IV] ;Fisiese versamelings * [https://web.archive.org/web/20090726130304/http://www.biggarmuseumtrust.co.uk/cms/index.php?page=buchan John Buchan Museum] ;Biografiese inligting * [http://gg.ca/document.aspx?id=15420&lan=eng Governor General of Canada: Lord Tweedsmuir] * [http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/john-buchan-1st-baron-tweedsmuir-1/ The Canadian Encyclopedia: John Buchan, 1st Baron Tweedsmuir] * [https://archives-manuscripts.dartmouth.edu/repositories/2/resources/1434 John Buchan Letters] at Dartmouth College Library ;Ander skakels * Queen's University Library, Ottawa, Kanada, [https://archive.org/details/checklistofworks0000unse/page/n9/mode/2up ''Checklist of Works by and About John Buchan''], Boston: G. K. Hall, 1961 * [http://www.johnbuchansociety.co.uk/ The John Buchan Society] * {{IMDb name| id=0117955| name=John Buchan}} * A Time Magazine book review, 1940: [https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,764588,00.html ''Link''] {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = John_Buchan }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Buchan, John}} [[Kategorie:Britse geskiedkundiges]] [[Kategorie:Britse goewerneurs]] [[Kategorie:Kanadese politici]] [[Kategorie:Skotse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1875]] [[Kategorie:Sterftes in 1940]] di7p6b554h0lzkfzoktp411x344o5l7 0 259803 2893584 2891435 2026-04-13T16:49:00Z Jcb 223 2893584 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Herbert George Wells | bynaam = | beeld = H.G. Wells by Beresford.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[21 September]] [[1866]] | geboorteplek = [[Verenigde Koninkryk]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1946|8|13|1866|9|21|df=yes}} | sterfteplek = [[Verenigde Koninkryk]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Herbert George Wells'''<ref name="SFE" /><ref name="Parrinder" /> (21 September 1866 – 13 Augustus 1946) was 'n [[Engels]]e skrywer. Hy was produktief in verskeie genres, en het heelwat [[roman]]s, [[kortverhale]], en werke van maatskaplike kommentaar, sowel as [[satire]], [[biografie|biografieë]] en [[Outobiografie|outobiografieë]] geskryf, insluitende twee boeke op rekreasionele oorlogspeletjies. Hy is vandag die beste bekend om sy [[wetenskapsfiksie]] romans en word dikwels as 'n "vader van wetenskapsfiksie" genoem saam met [[Jules Verne]] en Hugo Gernsback.<ref name="0-415-19204-8" /><ref name="0-89370-174-2" /> Gedurende sy eie leeftyd was hy egter prominent as 'n vooruitskouende, selfs byna profetiese maatskaplike kritikus, wat sy aansienlike literêre talente gewy het aan die ontwikkeling van 'n progressiewe visie op 'n globale skaal. Hy het as 'n [[futuris]] 'n aantal utopiese werke geskryf en het die koms van [[vliegtuie]], [[tenk]]s, [[ruimtevaart]], [[Kernwapen|kernwapens]], satelliettelevisie, en iets soortgelyks aan die [[Wêreldwye web]] (WWW) voorsien.<ref name="visionary" /> Wells se wetenskapsfiksie het die verbeeldings gaande gehad met tydspronge, invalle deur buite ruimtelike wesens, onsigbaarheid en biologiese ingenieurswese. [[Brian Aldiss]] het na Wells verwys as die "Shakespeare van wetenskapsfiksie".<ref name="Wagar" /> Wells het sy werk oortuigend oorgebring deur die situering van gemeenplaaslike detail langsaan 'n enkele buitengewone aanname- wat weldra bekend sou word as “Wells’s law” – wat daartoe gelei het dat [[Joseph Conrad]] hom in 1898 geprys het met die volgende uitroeping: "O Realist of the Fantastic!".<ref name="telegraph-3643882" /> Sy mees noemenswaardige wetenskapsfiksie werke sluit ''[[The Time Machine]]'' (1895), ''[[The Island of Doctor Moreau]]'' (1896), ''[[The Invisible Man]]'' (1897), ''[[The War of the Worlds]]'' (1898) en die militêre wetenskapsfiksie boek ''[[The War in the Air]]'' (1907), in. Wells was vier kere genomineer vir die [[Nobelprys vir Literatuur]].<ref name="Nobel nominations" /> Wells se vroegste gespesialiseerde opleiding was in [[biologie]], en sy gedagtes betreffende etiese kwessies het plaasgevind binne 'n spesifieke en fundamentele [[Darwinisme|Darwiniaans]]e raamwerk.<ref name="Philmus-Hughes" /> Wells was ook vanaf sy vroegste dae 'n uitgesproke [[sosialisme|sosialis]], en het dikwels gesimpatiseer (maar nie altyd nie, soos tydens die beginstadium van die [[Eerste Wêreldoorlog]] met [[pasifisme|pasifistiese]] oogpunte en oortuigings. Sy latere werke het in meerderwordende mate polities en [[didaktisme|didakties]] geword, en hy het min wetenskapsfiksie geskryf, terwyl hy soms op amptelike dokumente aangedui het dat sy professie die van 'n joernalis was.<ref name="Brome" /> Romans soos ''[[Kipps]]'' en ''[[The History of Mr Polly]]'', wat laer middelklas lewe uitbeeld, het gelei tot die voorstel dat Wells 'n waardige opvolger tot [[Charles Dickens]] was,<ref name="Brome" /> maar Wells het 'n uitgebreide reeks maatskaplike strata beskryf en het selfs gepoog om in ''[[Tono-Bungay]]'' (1909) 'n diagnose van die [[Engelse samelewing]] as geheel te gee. Wells was 'n [[Suikersiekte|diabeet]], en was in 1934 mede-stigter van die welsynsorganisasie ''Die Diabetiese Genootskap'' (vandag bekend as [[Diabetes UK]]).<ref name="diabetes" /> == Noemenswaardige werke == * ''[[The Outline of History]]'' * ''[[The Country of the Blind]]'' * ''[[The Red Room (kortverhaal)|The Red Room]]'' == Fiksie == * ''[[The Time Machine]]'' * ''[[The Invisible Man]]'' * ''[[The War of the Worlds]]'' * ''[[The Island of Doctor Moreau]]'' * ''[[The First Men in the Moon]]'' * ''[[The Shape of Things to Come]]'' * ''[[When the Sleeper Wakes]]'' == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = H._G._Wells }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="SFE"> [http://www.sf-encyclopedia.com/entry/wells_h_g "Wells, H. G."]. Gewysig op 20 Mei 2015. ''The Encyclopedia of Science Fiction'' (sf-encyclopedia.com). Opgespoor 2015-08-22. Inskrywing deur 'JC/BS', John Clute en Brian Stableford.</ref> <ref name="Parrinder">{{cite book |last=Parrinder |first=Patrick |title=''Oxford Dictionary of National Biography'' |date=2004 |publisher=Oxford University Press}}</ref> <ref name="0-415-19204-8">Adam Charles Roberts (2000), [https://books.google.com/books?id=IRw_MIPjnXwC&pg=PA48 "The History of Science Fiction", bladsy 48]. In ''Science Fiction'', Routledge, {{ISBN|0-415-19204-8}}.</ref> <ref name="0-89370-174-2">{{cite book | last= Siegel| first= Mark Richard|year=1988 | title=Hugo Gernsback, Father of Modern Science Fiction: With Essays on [[Frank Herbert]] and [[Bram Stoker]] | publisher=Borgo Pr | location= | isbn=0-89370-174-2}}</ref> <ref name="visionary">{{cite news |title=HG Wells: A visionary who should be remembered for his social predictions, not just his scientific ones |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html |publisher=The Independent |date=9 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183227/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/hg-wells-a-visionary-who-should-be-remembered-for-his-social-predictions-not-just-his-scientific-a7320486.html |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Wagar">{{cite book|last1=Wagar|first1=W. Warren|title=H. G. Wells: Traversing Time|date=2004|publisher=Wesleyan University Press|page=7}}</ref> <ref name="telegraph-3643882">{{cite news |title=How Hollywood fell for a British visionary |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3643882/How-Hollywood-fell-for-a-British-visionary.html |access-date=14 Maart 2019 |work=The Telegraph |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214055602/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3643882/How-Hollywood-fell-for-a-British-visionary.html |archive-date=14 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Nobel nominations">[https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=10075 "Nomination Database: Herbert G Wells"]. Nobel Prize.org. Retrieved 19 March 2015.</ref> <ref name="Philmus-Hughes">Robert M. Philmus and David Y. Hughes, ed., ''H. G. Wells: Early Writings in Science and Science Fiction'' (Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press, 1975), bl. 179.</ref> <ref name="Brome">Vincent Brome, ''H. G. Wells: A Biography'' (Londen, New York, en Toronto: Longmans, Green, 1951).</ref> <ref name="diabetes">{{cite web |url=https://www.diabetes.co.uk/celebrities/hg-wells.html |title=H G Wells - Author, Historian, Teacher with Type 2 Diabetes |website=www.diabetes.co.uk |access-date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212195448/https://www.diabetes.co.uk/celebrities/hg-wells.html |archive-date=12 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wells, Herbert George}} [[Kategorie:Geboortes in 1866]] [[Kategorie:Sterftes in 1946]] [[Kategorie:Skrywers]] [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Lyste van outeurs]] 0jynxgr9gqb8g96bb5naja5sixzt3ud 0 260213 2893711 2551708 2026-04-13T20:28:56Z Jcb 223 2893711 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jonathan Clements | bynaam = | beeld = Jonathan Clements.jpg | onderskrif = Jonathan Clements by die 72ste Wêreld Wetenskapfiksie Konvensie | geboortenaam = | geboortedatum = [[9 Julie]] [[1971]] | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jonathan Michael Clements''' (gebore op 9 Julie 1971) is 'n Britse outeur en [[teksskrywer]] wat in [[Engels]] skryf. Sy [[nie-fiksie]] werke sluit biografieë van [[Konfusius]], [[Koxinga]] en [[Qin Shi Huangdi]] (die Eerste Keiser van China) in, sowel as maandelikse opinie rubrieke vir die ''[[Neo (tydskrif)|Neo]]'' tydskrif. Hy is ook die mede-outeur van ensiklopedieë van [[anime]] en [[Japannese televisie drama]]s. ==Boeke== Clements se vele nie-fiksie publikasies oor onderwerpe wat strek van die geskiedenis van die [[Wikings]] tot die lewe van [[Mao Zedong|Mao Tse-tung]] dien as navorsing vir sy fiksie werke. Sy boeke is reeds in meer as 'n dosyn tale vertaal, insluitende [[Spaans]], [[Portugees]], [[Nederlands]] en [[Koreaans]]. Sy mees noemenswaardige werke sluit in: * ''The Moon in the Pines'' (2000, herdruk in [[sagteband]] as ''Zen Haiku'', 2007) * ''The Anime Encyclopedia: A Guide to Japanese Animation Since 1917'' (1ste uitg. 2001, 2de uitg. 2006, 3rde uitg. 2015, met [[Helen McCarthy]]) * ''The Dorama Encyclopedia: A Guide to Japanese TV Drama Since 1953'' (2003, met Motoko Tamamuro) * ''The Pirate King: Coxinga and the Fall of the Ming Dynasty'' (2004, gepubliseer in [[sagteband]] as ''Coxinga'', 2005) * ''Confucius: A Biography'' (2004, uitgebreide 2de uitg. 2017) * ''A Brief History of the Vikings'' (2005) * ''The First Emperor of China'' (2006, 2de uitg. 2015) * ''[[Wu Zetian|Wu]]'' (2007, 2de uitg. 2014) * ''[[Beijing]]: The Biography of a City'' (2008, 2de uitg. as ''An Armchair Traveller's History of Beijing'', 2016) * ''[[Carl Gustaf Emil Mannerheim|Mannerheim: President, Soldier, Spy]]'' (2009) * ''A Brief History of the [[Samurai]]'' (2010) * ''[[Tōgō Heihachirō|Admiral Togo: Nelson of the East]]'' (2010) * ''A Brief History of [[Khubilai Khan]]'' (2010) * ''Sun Tzu's Art of War: A New Translation'' (2012) * ''An Armchair Traveller's History of the Silk Road'' (2013) * ''Anime: A History'' (2013) * ''An Armchair Traveller's History of Finland'' (2014) * ''Christ's Samurai: The True Story of the Shimabara Rebellion'' (2016) * ''A Brief History of the Martial Arts'' (2016) In 2011 het hy 'n bydraende redakteur tot ''[[Die Ensiklopedie van Wetenskapfiksie]]'' 3de uitgawe,<ref>{{cite web |url=http://schoolgirlmilkycrisis.com/blog/?p=2712 |title=The Official Schoolgirl Milky Crisis Blog » Blog Archive » Get Lost... |publisher=Schoolgirlmilkycrisis.com |date=10 Oktober 2011 |access-date=2 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405140920/http://schoolgirlmilkycrisis.com/blog/?p=2712 |archive-date=5 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> geword, met spesiale verantwoordelikheid vir Sjinese en Japannese inskrywings. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jonathan_Clements }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.schoolgirlmilkycrisis.com Schoolgirl Milky Crisis blog]—Jonathan Clements' blog of essays and news * [https://web.archive.org/web/20140707002609/http://www.muramasaindustries.com/ Muramasa Industries]—The official web site of Jonathan Clements via the Internet Archive * {{IMDb name|1720848|Jonathan Clements}} * {{isfdb name|id=Jonathan_Clements|name=Jonathan Clements}} * [http://www.sf-encyclopedia.com/entry/clements_jonathan Entry] in the ''[[Encyclopedia of Science Fiction]]'' * [https://www.youtube.com/watch?v=BevPFBmOdig Keynote address: "Wrong About Anime"] at Anifest 2012, Czech Republic {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Clements, Jonathan}} [[Kategorie:Britse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2wk40ag5pbpbxolu09rpc64q4dcwuxx 0 260936 2893551 2378087 2026-04-13T16:23:21Z Jcb 223 2893551 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Ernst Gutstein | beeld = | bynaam = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 15 Mei 1924 | geboorteplek = [[Wene]], [[Oostenryk]] | dood_datum = 24 Februarie 1998 | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Oostenryks | beroep = operasanger (baritoon) * [[Weense Staatsopera]] | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ernst Gutstein''' (15 Mei 1924 – 24 Februarie 1998) was 'n Oostenrykse operatiese [[baritoon]]. Hy het 'n internasionale loopbaan gehad en ook gereeld opgetree by die Weense Staatsopera. Sy repertoire het beide tragiese en komiese karakters ingesluit en een van sy bekendste rolle was as Faninal in ''[[Der Rosenkavalier]]'' van [[Richard Strauss]]. Gutstein het verskeie rolle geskep in wêreldpremiere opvoerings soos Fortner sin [[In seinem Garten liebt Don Perlimplin Belisa|Perlimplin]] tydens die 1962 Schwetzingenfees. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Ernst_Gutstein }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gutstein, Ernst}} [[Kategorie:Oostenrykse sangers]] [[Kategorie:Geboortes in 1924]] [[Kategorie:Sterftes in 1998]] m60shw9r6bh0t62uhvvd8eiuryyhrte 0 260949 2893570 2821690 2026-04-13T16:35:49Z Jcb 223 2893570 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Frederik Barbarossa | beeld = Friedrich I. Barbarossa.jpg | beeldonderskrif = 'n Goue borsbeeld van Frederik I, gegee aan sy peetpa Otto van Cappenberg in 1171. Dit is gebruik as 'n relikwie in die Cappenberg Abdy. | orde = [[Keiser van die Heilige Romeinse Ryk]] | termynaanvang = 2 Januarie 1155 | termyneinde = 10 Junie 1190 | kroning = 18 Junie 1155, [[Rome]] | voorganger = Lotarius III, [[Keiser van die Heilige Romeinse Ryk]] | opvolger = Hendrik VI, [[Keiser van die Heilige Romeinse Ryk]] | orde1 = Koning van Italië | termynaanvang1 = 1155 | termyneinde1 = 10 Junie 1190 | kroning1 = 24 April 1155, [[Pavia]] | voorganger1 = Konrad III | opvolger1 = Hendrik VI, Keiser van die Heilige Romeinse Ryk | orde2 = Koning van Duitsland | termynaanvang2 = 4 Maart 1152 | termyneinde2 = 10 Junie 1190 | kroning2 = 9 Maart 1152, [[Agen]] | voorganger2 = Konrad III van Duitsland | opvolger2 = Hendrik VI, [[Keiser van die Heilige Romeinse Ryk]] | orde3 = Koning van [[Boergondië]] | termynaanvang3 = 1152 | termyneinde3 = 10 Junie 1190 | kroning3 = 30 Junie 1178, [[Arles]] | orde4 = Hertog van Swabe | termynaanvang4 = 6 April 1147 | termyneinde4 = 4 Maart 1152 | voorganger4 = Frederik II, Hertog van Swabe | opvolger4 = Frederik IV, Hertog van Swabe | huweliksmaat = {{Plainlist}} * Adelheid van Vohburg * Beatrix, Hertogin van Boergondië | nageslag = {{Plainlist}} * Frederik V van Swabe * Hendrik VI, [[Keiser van die Heilige Romeinse Ryk]] * Frederik VI, Hertog van Swabe * Otto I van Boergondië * Konrad II, Hertog van Swabe * Filip van Swabe | huis = Huis van Hohenstaufe | vader = Frederik II, Hertog van Swabe | moeder = Judith van Beiere, Hertogin van Swabe | geboortedatum = 1122 | geboorteplek = | sterfdatum = 10 Junie 1190 | sterfplek = Saleph-rivier, Armeense Koninkryk van Silisië<!-- | place of burial = {{Plainlist}} * Kerk van Sint Petrus, [[Antiogië]] * Katedraal van [[Tyre]], [[Libanon]] * Tarsus, Mersin--> | religie = [[Rooms Katoliek]] }} '''Frederik I''' ([[Duits]]: Friedrich I., [[Italiaans]]: Federico I; [[1122]] – [[10 Junie]] [[1190]]), ook bekend as '''Frederik Barbarossa''' (Italiaans: Federico Barbarossa), was vanaf 2 Januarie 1155 tot sy dood op 10 Junie 1190 die [[Keiser van die Heilige Romeinse Ryk]]. Hy is op 4 Maart 1152 by [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] verkies as die Koning van Duitsland en op 9 Maart 1152 in [[Agen]] bekroon. Hy is op 24 April 1155 in [[Pavia]] as die Koning van [[Italië]] bekroon en op 18 Junie 1155 as Keiser deur [[Pous Adrianus IV]] in [[Rome]]. Twee jaar later het die term ''sacrum'' ([[Latyn]]) ("heilig") vir die eerste keer in verband met sy ryk verskyn. <ref>Peter Moraw, ''Heiliges Reich'', in: ''Lexikon des Mittelalters'', Munich & Zurich: Artemis 1977–1999, vol. 4, bls. 2025–28.</ref> Hy is later, op 30 Junie 1178, formeel by [[Arles]] as Koning van Boergondië gekroon. Hy is ''Barbarossa'' ([[Italiaans]]) genoem deur die noordelike Italiaanse stede, welke hy gepoog het om te beheer: Barbarossa beteken "rooibaard" in [[Italiaans]];<ref>{{harvp|Iba, Johnson|2015|p=29}}</ref> in [[Duits]] was hy bekend as ''Keiser Rotbart'', wat dieselfde betekenis dra. Voor sy keiserlike verkiesing was Frederik die Hertog van [[Swabe]] (1147–1152, as ''Frederik III''). Hy was die seun van Frederik II, Hertog van Swabe van die [[Huis van Hohenstaufe|Hohenstaufe]]-dinastie en Judith van [[Beiere]], Hertogin van Swabe, dogter van Henri IX, Hertog van Beiere, van die mededingende [[Huis van Welfe]]. Frederik het dus afgestam van die twee voorste families in Duitsland, wat hom 'n aanvaarbare keuse vir die Ryk se prinslike elektors gemaak het. Geskiedkundiges beskou Frederik I as een van die Heilige Romeinse Ryk se grootste middeleeuse keisers. Hy het oor kenmerke beskik wat hom as byna bomenslik aan sy teenstanders laat voorkom het. Sy langlewendheid, ambisie, buitengewone organisatoriese vaardighede en skerpsinnigheid op die oorlogsveld sowel as in die politiek het hom as byna bomenslik laat voorkom. Sy bydrae tot die samelewing en kultuur van Sentraal-Europa sluit die hervestiging van die ''[[Corpus Juris Civilis]]'' (Latyn) (oftewel die Romeinse opperheerskappy van die reg) in, wat as teenvoeter vir die pouslike mag gedien het wat die Duitse state sedert die beëindiging van die inhuldigings-kontroversie gedomineer het. Frederik I het in 1190 in Klein-Asie beswyk terwyl hy in beheer was van 'n leër tydens die Derde [[Kruistog]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Frederick_I,_Holy_Roman_Emperor }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Frederik I}} [[Kategorie:Geboortes in 1122]] [[Kategorie:Sterftes in 1190]] bok1qsk0uwi6zu0uear4k2djw2j2310 0 261368 2893710 2872672 2026-04-13T20:28:41Z Jcb 223 2893710 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = ''Jon Halliday'' | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Ierland}} | beroep = Geskiedkundige, Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = |image=Carrillo - Chang - Halliday 2 (Jon Halliday).jpg}} [[Lêer:Carrillo - Chang - Halliday 2.jpg|duimnael|Halliday (links, en regs in die spieël) en Chang met die Spaanse politikus [[Santiago Carrillo]].]] '''Jon Halliday''' is 'n Ierse geskiedkundige wat spesialiseer in moderne Asië. Hy is 'n voormalige Senior Besoekende Navorsingsgenoot by [[King's Kollege Londen]]. Halliday het agt boeke geskryf of geredigeer, insluitende 'n onderhoud met die [[VSA]] filmmaker [[Douglas Sirk]]. Bykomend hiertoe, het hy en sy vrou, [[Jung Chang]], saam met wie hy woon in [[Notting Hill]], Wes-Londen, navorsing gedoen en 'n [[biografie]] geskryf oor [[Mao Zedong]] getiteld ''Mao: the Unknown Story'', wat lof van die hoofstroom media, maar ernstige kritiek van skolastici en geskiedkundiges, ontvang het. Jon Halliday is die ouer broer van die oorlede Ierse akademikus en skrywer betreffende internasionale verhoudinge, [[Fred Halliday]].<ref>{{Cite web |url=http://www.opendemocracy.net/globalization/cold_war_2753.jsp |title=''A harvest of sorrow'' |access-date=19 Junie 2019 |archive-date=13 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613062559/https://www.opendemocracy.net/globalization/cold_war_2753.jsp |url-status=dead }}</ref> ==Bibliografie== *''Sirk on Sirk: Interviews with Jon Halliday'' (Secker & Warburg 1971), {{ISBN|0-436-09924-1}} * {{Cite journal | title =Japan and America: antagonistic alliance | journal = New Left Review | volume = I | issue = 77 | pages =59–76 | publisher = New Left Review | date = January–February 1973 | url = http://newleftreview.org/I/77/jon-halliday-gavan-mccormack-japan-and-america-antagonistic-alliance | ref = harv | postscript = .}} (met Gavan McCormack) *''Japanese Imperialism Today: "Co-prosperity in Greater East Asia"'' (Penguin 1973), {{ISBN|0-14-021669-3}} (met Gavan McCormack) *''The Psychology of Gambling'' (Allen Lane 1974), {{ISBN|0-7139-0642-1}} (red. met Peter Fuller) *''A Political History of Japanese Capitalism'' (Monthly Review 1975), {{ISBN|0-85345-471-X}} *''The Artful Albanian: The Memoirs of [[Enver Hoxha]]'' (Chatto & Windus 1986), {{ISBN|0-7011-2970-0}} (ed.) *''Mme Sun Yat-sen (Soong Ching-ling)'' (Penguin 1986), {{ISBN|0-14-008455-X}} (met Jung Chang) *''Korea: The Unknown War'' (Viking 1988), {{ISBN|0-670-81903-4}} (met Bruce Cumings) *''Mao: The Unknown Story'' (Jonathan Cape 2005), {{ISBN|0-224-07126-2}} (met Jung Chang) == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jon_Halliday }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Halliday, Jon}} [[Kategorie:Geskiedkundiges]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Akademici van King's Kollege Londen]] [[Kategorie:Britse geskiedkundiges]] 9alnaddrfwedy8xquisdwte990182aw 0 261371 2893716 2883884 2026-04-13T20:30:35Z Jcb 223 2893716 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = ''Jung Chang'' | bynaam = | beeld = Jung Chang, 2010 (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Jung Chang in 2010. | geboortenaam = | geboortedatum = [[25 Maart]] [[1952]] | geboorteplek = [[Yibin]], [[Sichuan]], [[Volksrepubliek China]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Groot-Brittanje}}<ref>[http://www.thejakartapost.com/news/2010/03/31/turning-page-asian-mystique.html "Turning the page on the Asian mystique"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100624220527/http://www.thejakartapost.com/news/2010/03/31/turning-page-asian-mystique.html |date=24 Junie 2010 }}, ''[[The Jakarta Post]]'', 31 Maart 2010</ref> | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = 1986 tot op hede | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = [[Jon Halliday (geskiedkundige)]] | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Jung Chang''' (張戎|s=张戎 oftewel '''Chang Jung'''), (tʂɑ́ŋ ɻʊ̌ŋ), gebore op 25 Maart 1952) is a Chinees-gebore Britse skrywer wat tans in [[Londen]] woon. Sy is die bekendste om haar familie-outobiografie, ''Wild Swans'', waarvan meer as tien miljoen eksemplare wêreldwyd verkoop is, maar wat verban is in die [[Volksrepubliek China]]. Haar 832-bladsy biografie van [[Mao Zedong]], ''Mao: The Unknown Story'', wat saam met haar man, die Ierse geskiedkundige [[Jon Halliday (geskiedkundige)]] geskryf was, was in Junie 2005 gepubliseer. ==Lewe in China== [[Lêer:Xue Zhiheng.jpg|duimnael|Xue Zhiheng, Jung Chang se oupa]] Chang was op 25 Maart 1952 in [[Yibin]], [[Sichuan]]provinsie, Volksrepubliek China gebore. Haar ouers was beide beamptes van die [[Kommunistiese Party van China]]; haar vader het baie in die literatuur bekend gestel. As kind het sy gou 'n liefde vir lees en skryf ontwikkel, asook vir die skryf van poësie. As kaders van die Party was die lewe vir haar en haar naasbestaandes aanvanklik redelik goed gewees; haar ouers het hard gewerk en haar vader het op streekvlak sukses behaal as propagandis. Sy formele rang was "vlak 10 beampte", bedoelende dat hy een van die 20,000 of so mees belangrikste kaders, oftewel ''ganbu'', in die land was. Die kommunistiese party het haar gesin voorsien van 'n woning in 'n ommuurde, bewaakte kompleks, 'n bediende en chauffeur, asook 'n soogvrou vir Chang en haar vier broers en susters. Hierdie vlak van bevoorregting in die 1950's, synde 'n relatief-verarmde tydperk in China se geskiedenis, was buitengewoon. Chang skryf onder meer dat sy oorspronklik '''Er-hong''' (二鴻 "Tweede Swaan") genoem is, wat klink soos die Chinese woord vir "verbleikte rooi". Aangesien die kommuniste "diep rooi" was, het sy toe sy twaalf jaar oud was haar vader versoek om haar van 'n nuwe naam te voorsien, met die spesifikasie dat sy "'n naam met 'n militêre klank daaraan" wou hê. Haar vader het "[[wikt:戎|Jung]]" voorgestel, wat "gevegs - of krygsake beteken". ===Kulturele Rewolusie=== Soos baie van haar portuurgroep, het Chang gedurende die vroeë jare van die [[Kulturele Rewolusie]], op die ouderdom van veertien jaar, onderneem om 'n ''Rooi Wag'' te word. In ''[[Wild Swans]]'' vermeld sy dat sy "gretig was om so te doen", "opgewonde oor my rooi armband".<ref>Jung Chang, ''[[Wild Swans|Wild Swans: Three Daughters of China]]'' (Londen, 2004), bl. 378.</ref> In haar memoirs, konstateer Chang dat sy geweier het om deel te neem aan die aanvalle op haar onderwysers en ander Chinese. Sy het na 'n kort rukkie die Rooi Wagte gelos omdat sy hulle as te gewelddadig bevind het. Die mislukkings van die [[Groot Sprong Voorwaarts]] het daartoe gelei dat haar ouers [[Mao Zedong]] se beleide bevraagteken en geopponeer het. Hulle was derhalwe gedurende die Kulturele Rewolusie geteiken, soos die geval was met die meeste ander hoë profiel beamptes van die Kommunistiese Party. Chang skryf in ''Wild Swans'' dat toe haar vader Mao gekritiseer het, dit hulle blootgestel het aan vergelding van Mao se ondersteuners. Haar ouers was op openbare wyse verneder - ink was oor hulle koppe gedompel, hulle was geforseer om plakkate rondom hulle nekke te dra wat hulle veroordeel het, moes in gruis kniel en buitekant in die reën staan - gevolg deur gevangesetting. Die wyse waarop haar vader behandel is het gelei tot blywende fisiese - en geestelike ongesteldhede. Hulle loopbane was vernietig, en haar gesin was gedwing om hul woning te verlaat. Voor haar ouers se veroordeling en gevangesetting was Chang 'n onvoorwaardelike ondersteuner van Mao, en het sy haarself gekritiseer en betig wanneer sy enige momentele en vlugtige twyfeling ondervind het.<ref>Jung Chang, ''Wild Swans: Three Daughters of China'' (Londen, 2004), bl. 270.</ref> Sy skryf egter dat haar respek vir Mao teen tyde van sy dood vernietig was. Chang skryf dat sy haar gesig in die skouer van 'n ander student moes begrawe en voorgee dat sy treur en bedroef is toe sy hoor dat Mao dood is. Sy het haar veranderende houding ten opsigte van Mao met die volgende kommentare verduidelik: "Dit wou voorkom asof die Chinese op 'n opregte en werklik hartseer wyse oor Mao getreur het. Maar ek het egter by myself gewonder hoeveel van hul trane werklik opreg was. Mense het akteurskap tot so 'n kuns vervolmaak dat hulle dit met hul eie gevoelens verwar het. Om vir Mao te treur en smart te betoon was miskien net nog 'n geprogrammeerde daad in hul geprogrammeerde lewens."<ref>''Wild Swans'', bl. 633.</ref> Chang se uitbeelding van die Chinese mense as "geprogrammeer" deur [[Maoïsme]] sou keer op keer in haar gevolglike skrywes weerklank vind. Volgens haar boek ''Wild Swans'' (hoofstuk 23 tot hoofstuk 28) was Chang se lewe gedurende die [[Kulturele Rewolusie]] en na die jare onmiddellik daarna een van beide 'n slagoffer en een van 'n bevoorregte persoon. Chang het in 1973 Sichuan Universiteit bygewoon en een van die sogenaamde " Studente van Werkers, Lyfeienes en Soldate" geword. Haar vader se regerings-gesteunde amptelike begrafnis was in 1975 gehou. Chang kon in 1978 by wyse van 'n beurs van die regering China verlaat en in die [[Verenigde Koninkryk]] studeer, te wete 'n jaar voordat die post-Mao hervormings 'n aanvang geneem het. ===Engelse studies=== Die sluiting van universiteit-sisteem het Chang, soos die meeste persone van haar generasie, weggelei van die politiese warboel van die akademie. In pleks daarvan, het sy verskeie jare as 'n lyfeiene, vlugvoetige dokter ('n deeltydse plattelandse dokter), 'n staalwerker en 'n elektrisiën deurgebring, alhoewel sy geen formele opleiding ontvang het nie as gevolg van Mao se beleid, welke nie formele instruksie as 'n voorvereiste vir sulke werk benodig het nie. Die universiteite is uiteindelik weer oopgemaak, en sy het 'n plek by die Sichuan Universiteit gekry ten einde Engels te studeer, en later sou sy 'n assistent [[lektor]] aldaar word. Na Mao se dood het sy 'n eksamen geslaag wat haar in staat gestel het om in die Weste te studeer. Haar aansoek om China te verlaat was egter eers goedgekeur toe haar vader polities-gerehabiliteer is. <!-- As this passage is biographical, we need dates or years for these events.--> ==Lewe in Brittanje== ===Akademiese agtergrond=== Chang het China in 1978 verlaat ten einde by wyse van 'n regerings-beurs in Brittanje te studeer. Sy het eers in [[Londen]] gewoon, maar later na [[Yorkshire]] getrek. Sy het [[linguistiek]] by die Universiteit van York studeer met behulp van 'n beurs van die einste universiteit, en in Derwent College gewoon. Sy het in 1982 haar PhD in linguistiek ontvang van York, en in die proses die eerste persoon van die [[Volksrepubliek China]] geword aan wie 'n PhD deur 'n Britse universiteit toegeken is. In 1986 het sy en [[Jon Halliday (geskiedkundige)]] ''Mme Sun Yat-sen'' (Soong Ching-ling) gepubliseer, te wete 'n biografie van [[Soong Ching-ling|Sun Yat-Sen]] se weduwee. Sy het ook ere-doktorsgrade van die Universiteit van Buckingham, die Universiteit van York, die Universiteit van Warwick, Dundee Universiteit, Bowdoin College ([[Verenigde State van Amerika]]), en die Open University ontvang. Sy het by die Skool vir Asiatiese - en Afrika Studies in Londen klas gegee, voordat sy die instansie in die 1990's verlaat het ten einde op haar skryfwerk te konsentreer. ===Nuwe ondervindinge=== In 2003 het Jung Chang 'n nuwe voorwoord tot ''Wild Swans'' geskryf. Daarin het sy haar vroeë lewe in Brittanje beskryf en verduidelik waarom sy die boek geskryf het. Nadat sy in China gewoon het gedurende die 1960's en 1970's, het sy Brittanje opwindend gevind en die land verkwiklik gevind, en vernaam die verskillende kulture, literatuur en kunste. Sy het elke geleentheid waargeneem om [[William Shakespeare|Shakespeare]] se toneelstukke in beide Londen en York by te woon. Sy het egter steeds 'n spesiale plek vir China in haar hart, en het tydens 'n onderhoud met [[HarperCollins]] gesê, "Ek voel asof my hart miskien nog steeds aan China behoort".<ref>{{cite web|url=http://www.readinggroups.co.uk/Authors/Interview.aspx?id=80&aid=1012|title=an interview with Jung Chang|publisher=HarperCollins|accessdate=19 November 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051106013913/http://www.readinggroups.co.uk/Authors/Interview.aspx?id=80&aid=1012|archivedate=6 November 2005}}</ref> Chang woon in Wes-Londen saam met haar man, die Ierse geskiedkundige ''Jon Halliday'', wat spesialiseer in die geskiedenis van [[Asië]]. Sy kon ook met toestemming van die Chinese owerhede China besoek het ten einde haar familie te sien, ten spyte van die feit dat al haar boeke verban is. ===Glanspersoonlikheid=== Die publikasie van Jung Chang se tweede boek, ''Wild Swans'' het van haar 'n glanspersoonlikheid gemaak. Chang se unieke styl, en gebruikmaking van die persoonlike beskrywing van die lewe en tye van drie generasies van die Chinese vrou, ten einde die kalklig te plaas op die vele veranderinge wat China ondergaan het, was uiters suksesvol. Groot verkope was op die wyse gegenereer, en die boek se gewildheid het daartoe gelei dat dit regoor die wêreld verkoop is en vertaal is in veertig tale. Chang het 'n gewilde figuur geword as gevolg van haar lesings oor kommunistiese China. Sy het deur Brittanje, [[Europa]], die [[VSA]] en vele ander plekke van regoor die wêreld gereis. Sy het op 14 Junie 2005 na die Universiteit van York teruggekeer ten einde die universiteit se debatunie toe te spreek, en het tot 'n gehoor van oor die driehonderd mense gespreek, waarvan die meeste studente was.<ref>Record crowd for Jung Chang, ''The Union'' – The York Union (25 Junie 2005)</ref> Die [[BBC]] het haar genooi om deel te wees van die paneel van die ''Question Time'' TV reeks vir die heel eerste uitsending vanaf [[Shanghai]] op 10 Maart 2005,<ref>{{Cite web|url=http://www.abu.org.my/public/dsp_page.cfm?articleid=1129&urlsectionid=1136&specialsection=ART_FULL&pageid=247&PSID=3629 |title=BBC's Question Time heads to China |date=17 Februarie 2005 |accessdate=24 November 2007 |work=Asia-Pacific Broadcasting Union }}{{dead link|date=April 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> maar sy kon dit nie bywoon nie omrede sy 'n kort rukkie vantevore haar been gebreek het. ==Publikasies== ===''Wild Swans''=== Die internasionale topverkoper is 'n biografie van drie generasies van Chinese vroue in 20ste eeuse China, naamlik haar ouma, moeder, en sy self. Chang verf 'n kleurvolle prent van die politiese en militêre onrus van China gedurende hierdie tydperk; van die troue van haar ouma aan 'n veldheer, tot haar moeder se ondervindinge van Japannees-geokkupeerde [[Jinzhou]] gedurende die [[Tweede Sino-Japannese Oorlog]], asook haar eie ondervindinge van die gevolge van Mao se beleide van die 1950s en 1960s. ''Wild Swans'' was in agt-en-dertig tale vertaal en twintig miljoen eksemplare daarvan is verkoop. Dit het o.a. lof ontvang van skrywers soos [[J. G. Ballard]]. Dit is verban in die Volksrepubliek China, alhoewel baie geroofde eksemplare in sirkulasie is, sowel as vertalings daarvan in [[Hong Kong]] en [[Taiwan]]. ===''Mao: The Unknown Story''=== Chang se 2005 werk, 'n biografie van Mao, was saam met haar man ''Jon Halliday'' geskryf. Die paartjie het die hele wêreld deur gereis om navorsing vir die boek te doen, welke twaalf jaar geneem het om te skryf.<ref name="DIDiscs JC">{{cite episode |title=Desert Island Discs with Jung Chang |url=http://www.bbc.co.uk/radio4/features/desert-island-discs/castaway/7ee7b477#b0088vmz|series=Desert Island Discs | serieslink=Desert Island Discs |network=[[BBC]] |station=[[BBC Radio 4|Radio 4]] |airdate=2007-11-16}}</ref> Hulle het onderhoude met honderde mense gevoer wat vir Mao geken het, insluitende [[George H. W. Bush|George Bush, Sr.]], [[Henry Kissinger]], en [[Tenzin Gyatso]], die [[Dalai Lama]].<ref name="DIDiscs JC" /> Chang en Halliday argumenteer dat Mao, ten spyte van die feit dat hy grootgeword het in 'n relatief vermoënde familie, min ingeligte besorgdheid vir die langtermyn welsyn van die Chinese lyfeienes gehad het. Hulle hou Mao verantwoordelik vir die hongersnood wat ontstaan het as gevolg van die [[Groot Sprong Voorwaarts]] en konstateer dat hy die hongersnood veroorsaak het deur voedsel uit te voer, toe China nie oor genoegsame [[graan]] beskik het om sy sy eie mense te voed nie. Hulle skryf ook dat Mao gereël het vir die arrestasie en moorde van baie van sy politieke teenstanders, insluitende sommige van sy persoonlike vriende, en hulle argumenteer verder dat hy 'n baie meer tiranniese leier was as wat voorheen gedink is. ''Mao: The Unknown Story'' het 'n topverkoper geword, met verkope in die VK alleen wat 60,000 eksemplare beloop het in ses maande.<ref name="GuardianDecemeber">{{cite news |url=http://observer.guardian.co.uk/uk_news/story/0,6903,1657292,00.html |title=Storm rages over bestselling book on monster Mao |publisher=Guardian Unlimited |date=4 Desember 2005 |access-date=19 November 2007 |location=London |first=Jonathan |last=Fenby |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20071219111904/http://observer.guardian.co.uk/uk_news/story/0,6903,1657292,00.html |archive-date=19 Desember 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Akademici en kommentators het resensies geskryf wat gewissel het van lof<ref name="Walsh">{{Cite web|url=http://www.asianreviewofbooks.com/arb/article.php?article=553|title=Mao: The Unknown Story by Jung Chang and Jon Halliday|date=10 Junie 2005|accessdate=27 Augustus 2007|work=Asian Review of Books|author=John Walsh}}{{dead link|date=September 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> tot kritiek.<ref>{{cite news|url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/12/08/AR2005120801641.html|title=Chairman Monster|date=11 December 2005|accessdate=4 April 2007|work=Washington Post|author=John Pomfret}}</ref> Professor [[Richard Baum]] het gesê dat dit "baie ernstig opgeneem moet word as die bes nagevorsde en ryklik gedokumenteerde werk van sintetiese geleerdheid" betreffende Mao .<ref>{{cite web |url=http://chinadigitaltimes.net/2005/09/cdt_bookshelf_r.php |title=CDT Bookshelf: Richard Baum recommends "Mao: The Unknown Story" |date=5 September 2005 |access-date=4 April 2007 |work=China Digital Times |author=Sophie Beach |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20071217121317/http://chinadigitaltimes.net/2005/09/cdt_bookshelf_r.php |archive-date=17 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ''The Sydney Morning Herald'' het gerapporteer dat min kommentators die onderwerp in dispuut geplaas het.<ref name="SMH">{{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/world/a-swans-little-book-of-ire/2005/10/07/1128563003642.html |title=A swan's little book of ire |publisher=The Sydney Morning Herald |date=8 Oktober 2005 |access-date=8 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924204245/http://www.smh.com.au/news/world/a-swans-little-book-of-ire/2005/10/07/1128563003642.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === ''Empress Dowager Cixi'' === In Oktober 2013 het Chang 'n biografie van [[Keiserin-weduwee en regentes Cixi]] gepubliseer, wat China van 1861 tot haar dood in 1908 gelei het. Chang argumenteer dat Cixi "al geag is as òf 'n tiranniese en bose leier, óf as hopeloos onbevoeg - òf beide van die twee"; maar dat die beskouing beide simplisties en onakkuraat is. Chang beeld haar uit as intelligent, verlig, en as 'n proto-feminis. Alhoewel Cixi dikwels beskuldig word van reaksionêre konserwatisme (veral op grond van haar behandeling van die [[Guangxu Keiser]] gedurende en na die 100-dag hervormings, demonstreer Chang dat Cixi eintlik 'n aanvang geneem het met die hervormings, en dat sy "Middeleeuse China in die moderne era in gebring het."<ref name="Schell">[https://www.nytimes.com/2013/10/27/books/review/jung-changs-empress-dowager-cixi.html Schell, Orville. "Her Dynasty." ''New York Times.'' 25 Oktober 2013.] Accessed 25 Oktober 2013.</ref> Koerant-resensies was ook positief in hul assessering van die werk. Te-Ping Chen het in die ''[[Wall Street Journal]] bevind dat'' die boek "gepak is met detail wat die lewe van die sentrale karakter na vore bring." <ref>[https://blogs.wsj.com/scene/2013/10/03/jung-chang-rewrites-an-empress/ Chen, Te-Ping."Jung Chang Rewrites Empress Cixi." ''Wall Street Journal.'' 3 Oktober 2013.] Accessed 3 November 2013.</ref> [[Simon Sebag Montefiore]] skryf: Dit is "gevul met nuwe onthullings, dit is 'n aangrypende en verrassende verhaal van 'n buitengewone vrou in mag. Met die gebruikmaking van Chinese bronne, wat totaal en al ongebruik is deur boeke van westerse oorsprong, bring dit 'n herwaardering na vore van een van die groot "monsteresse" van moderne geskiedenis... Jung Chang se revisionisme beteken dat hierdie boek 'n nuwe en verskillende vrou na vore bring: ambisieus, somtyds moordlustig, maar pragmaties en uniek. Die somtotaal hiervan maak ''Keiserin-weduwee en regentes Cixi'' 'n kragtige leeservaring."<ref>[[Simon Sebag Montefiore]], BBC History Magazine</ref> Die boek het ook kritiese behandeling in die akademiese wêreld ontvang. Die kenner van die Qing dinastie, [[Pamela Kyle Crossley]], het 'n skeptiese resensie in die ''London Review of Books'' geskryf. "Chang het indrukwekkende gebruik gemaak van die vinnig uitbreidende reeks gepubliseerde materiaal van die imperiale argiewe. Maar om hierdie bronne te verstaan vereis 'n diepgaande studie van die konteks daarvan. [...] Haar beweringe rakende Cixi se belang kom voor asof dit gemunt is uit haar eie mymeringe, en het min te doen met wat ons werklik weet aangaande China tydens die tydperk. Ek is so gretig soos enigiemand anders om te sien dat meer aandag aan vroue van geskiedkundige belang gegee word. Maar die her-interpretasie van Cixi as <nowiki>''</nowiki>Katerina die Grote<nowiki>''</nowiki> of [[Margaret Thatcher]] is 'n slegte aankoop: naamlik die daarstelling van 'n denkbeeldige ikoon; ten koste van historiese bewustheid." .<ref>Crossley, Pamela, "[http://www.lrb.co.uk/v36/n08/pamela-crossley/in-the-hornets-nest/ In the hornet's nest]", ''London Review of Books''· 17 April 2014</ref> === Lys van werke === *Jung Chang and Jon Halliday, ''Madame Sun Yat-sen: Soong Ching-ling'' (Londen, 1986); Penguin, {{ISBN|0-14-008455-X}} *Jung Chang, ''Wild Swans: Three Daughters of China'' (Londen, 1992); 2004 Harper Perennial ed. {{ISBN|0-00-717615-5}} *Jung Chang, Lynn Pan and Henry Zhao (edited by Jessie Lim and Li Yan), ''Another province: new Chinese writing from London'' (Londen, 1994); Lambeth Chinese Community Association, {{ISBN|0-9522973-0-2}}. *Jung Chang and Jon Halliday, ''Mao: The Unknown Story'' (Londen, 2005); Jonathan Cape, {{ISBN|0-679-42271-4}} *Jung Chang, ''Empress Dowager Cixi: The Concubine Who Launched Modern China'' (Alfred A. Knopf, 2013), {{ISBN|0224087436}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jung_Chang }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Chang, Jung}} [[Kategorie:Britse geskiedkundiges]] [[Kategorie:Chinese geskiedkundiges]] [[Kategorie:Britse skrywers]] [[Kategorie:Chinese skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] qfg5tst62eu0tvm0m3ut8jiaj2izjqb 0 261380 2893652 2842501 2026-04-13T19:41:44Z Jcb 223 2893652 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Ian Matthew Morris | bynaam = | beeld = Ian_morris_3235.JPG | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[27 Januarie]] [[1960]] | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Groot-Brittanje}} | beroep = Argeoloog, skrywer, historikus | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ian Matthew Morris''' (gebore op 27 Januarie 1960) is 'n [[Groot-Brittanje|Britse]] argeoloog, geskiedkundige en akademikus. Hy is tans 'n Willard Professor van Oudheid by [[Stanford Universiteit]].<ref name="stanford.edu" /> ==Vroeë Lewe== Morris het grootgeword in die Verenigde Koninkryk. Hy het ''Alleyne's High School'' in [[Stone, Staffordshire]] bygewoon, en ''antieke geskiedenis'' en [[argeologie]] studeer by die [[Universiteit van Birmingham]]. Hy het sy PhD by [[Universiteit van Cambridge]] verkry.<ref name="stanford.edu">{{cite web |title=Ian Morris |url=http://www.stanford.edu/dept/classics/cgi-bin/web/people/faculty/ian-morris |website=Department of Classics |publisher=Stanford University |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105193620/http://www.stanford.edu/dept/classics/cgi-bin/web/people/faculty/ian-morris |archive-date=5 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Loopbaan== Morris het vanaf 1987 tot 1995 by die [[Universiteit van Chicago]] klas gegee. Hy is sedert 1995 by Stanford-universiteit. Sedert hy by Stanford aangesluit het, het hy gedien as Assosiaat Dekaan van Lettere en Wysbegeerte en Geesteswetenskappe, as Hoof van die Oudheid Departement, en as Direkteur van die Maatskaplike Wetenskappe-Historiese Instituut. Hy was een van die stigterslede van die Stanford Argeologiese Sentrum en het vir twee termyne as die Sentrum se direkteur gedien.<ref name="humanexperience.stanford.edu">{{cite web|title=Classics and History Expert - Ian Morris {{!}} Humanities at Stanford|url=http://humanexperience.stanford.edu/morris|accessdate=19 Junie 2017|date=17 Februarie 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091101050543/http://humanexperience.stanford.edu/morris|archivedate=1 November 2009|df=dmy-all}}</ref> Hy het uitvoerig gepubliseer oor die geskiedenis en argeologie van die antieke Middellandse streek en oor [[Wêreldgeskiedenis]]. Hy het ook in 2009 'n dekaansprys vir uitnemendheid in Onderrig gewen.<ref>{{cite web |title=H&S Dean’s Award - School of Humanities and Sciences |url=http://humsci.stanford.edu/faculty/awards/deans_award |access-date=19 Junie 2017 |date=3 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161211011225/http://humsci.stanford.edu/faculty/awards/deans_award |archive-date=11 Desember 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tussen die jare 2000 en 2007 het hy Stanford se argeologiese uitgrawing by [[Monte Polizzo]], [[Sisilië]], [[Italië]] gelei.<ref name="humanexperience.stanford.edu" /> Verskeie navorsings-genootskappe van die ''John Simon Guggenheim Gedenkstigting'', ''Hoover Instituut'',<ref>{{cite web |title=Ian Morris |url=http://www.hoover.org/fellows/154651 |website=Hoover Institution |access-date=19 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105184630/http://www.hoover.org/fellows/154651 |archive-date=5 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ''Nasionale Begiftigingsfonds vir die Geesteswetenskappe'',<ref name="humanexperience.stanford.edu" />''Sentrum vir Hellenistiese Studies'' in [[Washington, D.C.]],<ref name="news-service.stanford.edu">{{cite news|last1=Trei|first1=Lisa|title=Faculty win Guggenheims for 'exceptional' scholarship:4/02|url=http://news-service.stanford.edu/news/2002/april24/guggenheim-424.html|accessdate=19 Junie 2017|agency=Stanford News Service|date=24 April 2002}}</ref> en ''Instituut vir Navorsing in die Geesteswetenskappe'', [[Universiteit van Wisconsin-Madison]] is al aan hom toegeken.<ref name="news-service.stanford.edu" /> Hy is ook 'n Korresponderende Genoot van die ''Britse Akademie;'' en eregrade deur [[De Pauw Universiteit]] en Birmingham Universiteit is aan hom toegeken. In 2012 was sy werk die onderwerp van 'n ellelange profiel in die ''Chronicle of Higher Education''.<ref>{{cite news |last1=Parry |first1=Marc |title=The Shape of History |url=http://chronicle.com/article/In-Ian-Morriss-Big-History/137415/ |access-date=19 Junie 2017 |work=The Chronicle of Higher Education |date=25 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619150625/https://www.chronicle.com/article/In-Ian-Morriss-Big-History/137415 |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het in 2012 die ''Tanner Lesings op Menslike Waarde'' by die [[Universiteit van Princeton]] gelewer.<ref>{{cite web |title=Princeton UCHV |url=http://uchv.princeton.edu/lectures_seminars/tanner_lectures_archive.php |access-date=19 Junie 2017 |date=20 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304120813/http://uchv.princeton.edu/lectures_seminars/tanner_lectures_archive.php |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ian Morris beplan om op sy oogpunte betreffende die eerste-millennium BC transformasies (die skuif van godsdiens-gebaseerde mag na burokratiese en militêre mag) in sy nuwe boek uit te brei.<ref>Note 24 to Chapter 5 in ''Foragers, Farmers, and Fossil Fuels''</ref> ==Oorsig oor enkele werke== ===''War! What is it Good For?''=== ''War! What is it Good For?: Conflict and the Progress of Civilization from Primates to Robots'' was deur [[Farrar, Straus en Giroux]] in die [[VSA]] gepubliseer en deur [[Profile Books]] in Brittanje in April 2014.<ref>{{cite news |last1=Shephard |first1=Ben |title=Books: What Is It Good for? |url=https://www.theguardian.com/books/2014/apr/20/war-what-is-it-good-for-ian-morris |access-date=19 Junie 2017 |work=The Guardian |date=19 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619150611/https://www.theguardian.com/books/2014/apr/20/war-what-is-it-good-for-ian-morris |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lowe |first1=Keith |title=War: What Is It Good For? by Ian Morris, review |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/10786021/War-What-Is-It-Good-For-by-Ian-Morris-review.html |access-date=19 Junie 2017 |work=Daily Telegraph |date=25 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619150611/https://www.telegraph.co.uk/culture/books/bookreviews/10786021/War-What-Is-It-Good-For-by-Ian-Morris-review.html |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lutz |first1=Catherine |title='War: What Is It Good For?' by Ian Morris |url=http://www.sfgate.com/books/article/War-What-Is-It-Good-For-by-Ian-Morris-5613449.php |access-date=19 Junie 2017 |work=SFGate |date=10 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200303190713/https://www.sfgate.com/books/article/War-What-Is-It-Good-For-by-Ian-Morris-5613449.php |archive-date=3 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Fernandez-Armesto |first1=Felipe |title=Book Review: 'War! What Is It Good For?' by Ian Morris |url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052702303325204579463552011272012 |access-date=19 Junie 2017 |work=Wall Street Journal |date=11 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310124950/http://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052702303325204579463552011272012 |archive-date=10 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Morris argumenteer daarin dat daar genoeg bewyse is om die geskiedenis van geweld na te spoor oor baie duisende jare en dat 'n opspraakwekkende feit hieruit voortvloei, naamlik dat vir al die gruwels van oorlog oor die laaste 10,000 jare, dit eintlik die wêreld veiliger en ryker gemaak het, aangesien dit bykans die enigste wyse is waarop mense groot, intern-passiewe samelewings geskep het wat dan die koers van geweldadige sterftes af gebring het. Hy argumenteer dat die lesse van die laaste 10,000 jaar van militêre geskiedenis mens leer dat die manier om oorloë te beëindig die kuns is om te leer hoe om dit te bestuur, en nie deur dit te verwens nie. Morris wy ook 'n hoofstuk aan die 1974-1978 ''Gombe Sjimpansee Oorlog'' in [[Tanzanië]]. Die [[Duitsland|Duitse]] vertaling van die boek, ''Krieg: Wozu er gut ist'', was in Oktober 2013 deur ''Campus Verlag'' gepubliseer. 'n Nederlandse vertaling was in 2014 deur ''Spectrum'' (Houten/Antwerp) gepubliseer genaamd ''Verwoesting en vooruitgang''. Daar word nog vyf vertalings van die werk beplan. ==Prys en eerbewyse== * Morris is 'n 2014 ''Kalifornië Boektoekennings'' Nie-fiksie Finalis vir ''War! What is it Good For?''<ref name="The Commonwealth Club">{{cite web |url=http://www.commonwealthclub.org/events/special-events/california-book-awards |title=84th Annual California Book Awards Winners |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606132602/http://www.commonwealthclub.org/events/special-events/california-book-awards |archive-date=6 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Bibliografie== * ''Burial and Ancient Society,'' Cambridge, 1987 {{ISBN|978-0-521-38738-5}} * ''Death-Ritual and Social Structure in Classical Antiquity,'' Cambridge 1992 {{ISBN|978-0-521-37611-2}} * Red. ''Classical Greece: Ancient Histories and Modern Archaeologies,'' Cambridge, 1994 {{ISBN|978-0-521-45678-4}} * Reds. saam met with Barry Powell, ''A New Companion to Homer,'' E. J. Brill, 1997 {{ISBN|978-90-04-09989-0}} * Reds. saam met [[Kurt Raaflaub]], ''Democracy 2500? Questions and Challenges,'' Kendall-Hunt, 1997 {{ISBN|978-0-7872-4466-8}} * ''Archaeology as Cultural History,'' Blackwell, 2000 {{ISBN|978-0-631-19602-0}} * ''The Greeks: History, Culture, and Society,'' met Barry Powell; Prentice-Hall, 1ste uitg. 2005, 2de uitgawe. 2009 {{ISBN|978-0-13-921156-0}} * Reds. saam met Joe Manning, ''The Ancient Economy: Evidence and Models,'' [[Stanford University Press|Stanford]], 2005 {{ISBN|978-0-8047-5755-3}} * Reds. saam met [[Walter Scheidel]] and Richard Saller, ''The Cambridge Economic History of the Greco-Roman World,'' Cambridge, 2007 {{ISBN|978-0-521-78053-7}} * Reds. saam met Walter Scheidel van ''The Dynamics of Ancient Empires,'' Oxford, 2009 {{ISBN|978-0-19-537158-1}} * Why the West Rules—For Now: The Patterns of History, and What They Reveal About the Future, [[Farrar, Straus en Giroux]], 2010; [[Profile Books]], 2010 {{ISBN|978-0-374-29002-3}} * The Measure of Civilisation: How Social Development Decides the Fate of Nations, [[Princeton University Press]], 2013; [[Profile Books]], 2013 {{ISBN|978-0-691-15568-5}} * ''War! What is it Good For? Conflict and the Progress of Civilization from Primates to Robots'', [[Farrar, Straus en Giroux]], 2014; [[Profile Books]], 2014 {{ISBN|978-0-374-28600-2}} * ''Foragers, Farmers, and Fossil Fuels: How Human Values Evolve'' (The [[Tanner Lectures]], geredigeer en met 'n inleiding deur Stephen Macedo en kommentaar deur Richard Seaford, Jonathan D. Spence, Christine M. Korsgaard, en [[Margaret Atwood]]), [[Princeton University Press]], 2015; {{ISBN|9780691160399}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Ian_Morris_(historian) }} ==Verwysings== {{Verwysings|30em}} ==Eksterne skakels== * [http://www.stanford.edu/dept/classics/cgi-bin/web/people/faculty/ian-morris Ian Morris], Stanford University Classics Department. * [https://web.archive.org/web/20091101050543/http://humanexperience.stanford.edu/morris Classics and History Expert - Ian Morris], Stanford University Humanities Department. * [http://www.theglobaldispatches.com/articles/why-the-west-rules-for-now Why the West Rules for Now], Interview with Ian Morris in www.theglobaldispatches.com. * [http://conversations.berkeley.edu/content/ian-morris Ian Morris interview on "Conversations With History,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110221162315/http://conversations.berkeley.edu/content/ian-morris |date=21 Februarie 2011 }} a [[UC Berkeley]] podcast and video series. * [https://foreignpolicy.com/articles/2011/11/28/the_global_thinkers_20_most_recommended_books?page=0,1 ' Foreign Policy magazine review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131120091014/http://www.foreignpolicy.com/articles/2011/11/28/the_global_thinkers_20_most_recommended_books?page=0%2C1 |date=20 November 2013 }} of ''Why the West Rules''. * [https://www.cell.com/current-biology/pdf/S0960-9822(14)01372-4.pdf Increased Affluence Explains the Emergence of Ascetic Wisdoms and Moralizing Religions], an article together with Nicolas Baumard, Alexandre Hyafil and [[Pascal Boyer]] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Morris, Ian}} [[Kategorie:Britse geskiedkundiges]] [[Kategorie:Argeoloë]] [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] p67nw864yrwh087a9rms6dn9wch7fko 1 261599 2893497 2893488 2026-04-13T12:28:33Z Oesjaar 7467 /* Rotasiespoed */ Kyk die toeval. 2893497 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Rotasiespoed == {{ping|BurgertB}}, het ons enige artikel insake Rotasiespoed? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:40, 13 April 2026 (UTC) :Nee, ek dink nie so nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 11:14, 13 April 2026 (UTC) :: Kyk die toeval: Die [[Apollo 13]] insident het op 13 April (vandag) 1970 plaasgevind! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:28, 13 April 2026 (UTC) j1qt3ao0o7t584ovhryyd49h27eu9i1 0 262742 2893558 2869200 2026-04-13T16:29:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893558 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas ster veelvoudig | naam= Antares {{Rooi sirkel | x = 132 | y = 132 }} | beeld= Scorpius IAU.svg | breedte = 250 | onderskrif= Antares se ligging (in die rooi sirkel). | sterrebeeld= [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | bayernaam= Alpha Scorpii | spektraaltipe= {{nowrap|M1,5&nbsp;Iab-Ib<ref name=perkins/> + B2,5&nbsp;V<ref name=aaa474_1_229/>}} | soort= [[Superreus]]/[[Dubbelster]] | komponent1a= | RK= {{RK|16|29|24.45970}}<ref name=aaa474_2_653/> | Dek= {{Dek|-26|25|55.2094}}<ref name=aaa474_2_653/> | magnitude= | skynmagnitude= 0,6-1,6<ref name=kiss/> + 5,5<ref name=hr/> | absolute magnitude= -5,28<ref name="Buick2010"/> (wissel) | B-V = +1,83<ref name=hr/> | U-B = +1,34<ref name=hr/> | wentelperiode= | komponent1= '''A''' | massa= 11-14,3<ref name=ohnaka2013/> | radius= 680<ref name=ohnaka2013/>-800<ref name=vsots/> | ligsterkte= {{val|75900|53000|-31200}}<ref name=Pecaut/> | temperatuur= {{val|3660|120}}<ref name=ohnaka2013/> | rotasiespoed= 20<ref name=hr/> | fe-h= | komponent2= '''B''' | massa2= 7,2<ref name=antaresb/> | radius2= 5,2<ref name=antaresb/> | ligsterkte2= 2 754<ref name=antaresb/> | temperatuur2= 18 500<ref name=aaa465_2_593/> | rotasiespoed2= 250<ref name=antaresb/> | fe-h2= | ouderdom= {{val|15|5}} miljoen<ref name=ohnaka2013/> / | afstand= | veranderlik= [[Veranderlike ster#Langperiode-veranderlikes|Stadig onreëlmatig]]<ref name=kiss/> | veelvoudig= | planete= | name= 21&nbsp;Scorpii, Cor Scorpii, Kalb al Akrab, <br>HR&nbsp;6134, CD&minus;26°11359, [[Hipparcos|HIP]]&nbsp;80763, <br>SAO&nbsp;184415, FK5&nbsp;616, WDS&nbsp;16294-2626, <br>CCDM&nbsp;J16294-2626 <br>'''A:''' [[Henry Draper-katalogus|HD]]&nbsp;148478, AAVSO&nbsp;1623-26 <br>'''B:''' HD&nbsp;148479 }} '''Antares''' (onder meer ook genoem '''Alpha Scorpii''' of '''α Sco''') is gemiddeld die 15de helderste ster in die naglug en die helderste ligpunt in die [[sterrebeeld]] [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] (Scorpius). Dit lyk rooi wanneer met die blote oog daarna gekyk word; dit is ’n [[Veranderlike ster#Langperiode-veranderlikes|stadige onreëlmatige veranderlike]] waarvan die [[skynbare magnitude]] wissel tussen 0,6 en 1,6. Dit word geklassifiseer as ’n ster van [[spektraaltipe]] M1,5&nbsp;Iab-Ib en is dus ’n groot, geëvolueerde [[superreus]]. Sy presiese grootte is onseker, maar as dit in die middel van die [[Sonnestelsel]] geplaas kan word, sal dit strek tot tussen die wentelbane van [[Mars]] en [[Jupiter]]. Sy [[massa]] is sowat 12 keer dié van die [[Son]]. Antares is die helderste, swaarste en mees geëvolueerde lid van die naaste [[OB-assosiasie]], die Scorpius-Centaurus-assosiasie. Antares is lid van die subgroep Bo-Scorpius van die assosiasie, wat duisende sterre met ’n gemiddelde ouderdom van 11&nbsp;miljoen jaar bevat. Dit is sowat 170&nbsp;[[ligjare]] van die Son af. Antares lyk soos ’n enkelster wanneer met die blote oog daarna gekyk word, maar dit is eintlik ’n [[dubbelster]] wat uit twee komponente, α&nbsp;Scorpii&nbsp;A en α&nbsp;Scorpii&nbsp;B, bestaan. Die helderste van die twee sterre is die rooi superreus, terwyl die dowwer ster ’n warm [[hoofreeks]]ster met ’n skynbare magnitude van 5,5 is. ==Name== Die dubbelster se [[Bayer-naam]] is "Alpha Scorpii" en sy [[Flamsteed-naam]] "21 Scorpii". Die tradisionele naam "Antares" kom van die Antieke [[Grieks]]e Ἀντάρης, wat beteken "teenstander van [[Ares]] (Mars)" vanweë sy eenderse rooi kleur as dié van die planeet [[Mars]].<ref name=gettings/> In 2016 het die [[Internasionale Astronomiese Unie]] se sternaamwerkgroep (WGSN) die naam "Antares" vir die ster α&nbsp;Scorpii&nbsp;A goedgekeur.<ref name="IAU-CSN"/> ==Waarneming== [[Beeld:Infrared Rho Ophiuchi Complex.jpg|thumb|links|Antares lê tussen σ en τ&nbsp;Scorpii. Dit lyk wit op hierdie WISE-infrarooifoto met vals kleure.]] Antares is omstreeks 31 Mei van elke jaar deurnag sigbaar, wanneer die ster in [[Opposisie (astronomie)|opposisie]] met die Son is. Dit kom dan by die [[ewenaar]] teen skemeraand op en gaan met dagbreek onder. Vir twee of drie weke voor en ná 30&nbsp;November is Antares nie sigbaar nie omdat dit naby [[Konjunksie (sterrekunde)|konjunksie]] met die Son is;<ref name="LASCO"/> dié tydperk van onsigbaarheid is korter in die [[Suidelike Halfrond]] as in die [[Noordelike Halfrond]] omdat die ster se [[deklinasie]] suid van die [[hemelewenaar]] is. ===Geskiedenis=== Wisselings in [[radiale snelheid]] is vroeg in die 20ste eeu in Antares se spektrum waargeneem.<ref name=wright/> Dit het duidelik geword dat die klein wisselings nie vanweë sy wentelbeweging is nie, maar dat dit deur pulse in die ster se atmosfeer veroorsaak word. In 1928 nog is gereken die ster se grootte moet met omtrent 20% wissel.<ref name=spencerjones/> Johann Tobias Bürg het tydens ’n [[okkultasie]] op 13&nbsp;April 1819 die eerste keer berig dat Antares ’n metgeselster het,<ref name="burnham" /> maar dit is nie algemeen aanvaar nie en toegeskryf aan ’n moontlike atmosferiese effek.<ref name="Johnson1879" /> Die Skotse sterrekundige James William Grant FRSE het dit toe op 23&nbsp;Julie 1844 in [[Indië]] waargeneem.<ref name=wikisource/> Dit is in 1846 deur Ormsby M. Mitchel herontdek<ref name=crossley/> en in April 1847 deur William Rutter Dawes gemeet.<ref name=innes/><ref name=dawes/> In 1952 is berig Antares se helderheid wissel. ’n Fotografiese magnitude-omvang van 3 tot 3,16 is beskryf.<ref name=cousins/> Sedertdien is die ster as ’n stadige onreëlmatige veranderlike geklassifiseer waarvan die skynbare magnitude stadig wissel tussen 0,6 en 1,6, hoewel dit gewoonlik naby magnitude&nbsp;1 is. ===Okkultasies en konjunksies === Antares is 4,57&nbsp;grade suid van die [[sonnebaan]] en is een van vier sterre van die eerste magnitude binne 6&nbsp;grade van die sonnebaan (die ander drie is [[Spica]], [[Regulus]] en [[Aldebaran]]). Dit kan dus deur die [[Maan]] verduister word. Dit het op 31&nbsp;Julie 2009 gebeur en was sigbaar in ’n groot deel van [[Suid-Asië]] en die [[Midde-Ooste]].<ref name="iota" /><ref name="timesofindia" /> Elke jaar omstreeks 2&nbsp;Desember beweeg die Son 5&nbsp;grade noord van Antares verby.<ref name="LASCO" /> Verduisterings van Antares deur die Maan is redelik algemeen. Antares kan ook deur [[planete]] soos [[Venus]] verduister word, maar dit gebeur selde. Die laaste keer dat Venus die ster verduister het, was op 17&nbsp;September 525&nbsp;v.C.; die volgende keer sal op 17&nbsp;November 2400 wees.<ref name=jbaa/> Venus sal op 19&nbsp;Oktober 2117 uiters naby aan Antares wees en elke agt jaar daarna, tot 29&nbsp;Oktober 2157, sal dit suid van die ster verbybeweeg.<ref>https://www.skyandtelescope.com/interactive-sky-chart/</ref> ==Sterstelsel== Alpha Scorpii is twee sterre wat vermoedelik om mekaar wentel. Die beste geraamde wentelbaan van die sterre word as onbetroubaar beskou.<ref name=malkov/> Dit beskryf ’n feitlik ronde wentelbaan met ’n periode van 1&nbsp;218 jaar en ’n [[halwe lengteas]] van sowat 2,9".<ref name=pavlovic/> Ander onlangse ramings van die periode wissel tussen 880<ref name=baize/> en 2&nbsp;562 jaar.<ref name="reimers"/> Verskillende afstande is ook vir die twee sterre bereken, van 3,5" in 1847-'49<ref name=dawes/> tot 2,5" in 1848.<ref name=crossley/> Moderner waarnemings dui konsekwent op ’n skeiding van 2,6"-2,8".<ref name=wds/><ref name=gault/><ref name=jdso/><ref name=mcalister/> ===Antares=== [[Beeld:VLTI reconstructed view of the surface of Antares.jpg|thumb|200px|’n Restruktueerde beeld van Antares se oppervlak.]] Antares is ’n rooi superreus met ’n klassifikasie van M1,5&nbsp;Iab-Ib, en is ’n spektrale standaard vir dié klas.<ref name="perkins" /> Vanweë die aard van die ster is daar groot foute in die afgeleide [[parallaks]]metings. Die geraamde afstand van die Son is sowat 550&nbsp;ligjare.<ref name="aaa474_2_653" /> Die [[absolute magnitude]] van Antares teen visuele golflengtes is sowat 10&nbsp;000 keer dié van die Son, maar omdat die ster ’n aansienlike deel van sy energie in die infrarooideel van die [[elektromagnetiese spektrum]] uitstraal, is die ware [[bolometriese ligsterkte]] sowat 100&nbsp;000 keer die Son s'n. Daar is ’n groot foutmarge in die waardes van die bolometriese ligsterkte, gewoonlik 30% of meer. Daar is ook aansienlike verskille tussen waardes wat deur verskillende skrywers gepubliseer word: tussen 75&nbsp;900 en 97&nbsp;700 keer dié van die Son.<ref name="Pecaut" /><ref name="ohnaka2013" /> [[Beeld:Redgiants.svg|thumb|240px|links|’n Vergelyking tussen die rooi superreus Antares en die Son, wat die klein kolletjie regs heel bo is.]] Die ster se [[massa]] is bereken as sowat 12 keer dié van die Son,<ref name="Pecaut" /> of 11 tot 14,3 keer.<ref name="ohnaka2013" /> Nes met die meeste superreuse is daar groot onsekerheid oor Antares se grootte vanweë die yl en deurskynende aard van die ster se uitgebreide buitenste streke. Om ’n [[effektiewe temperatuur]] vas te stel is moeilik omdat die [[spektraallyn]]e op verskillende dieptes in die atmosfeer gegenereer word, en verskillende waardes word met lineêre metings verkry na gelang van die golflengte wat waargeneem word.<ref name="Ireland2004" /> Daarby lyk dit of Antares pulseer en sy radius wissel met 165&nbsp;[[sonradius]]se, of 19%.<ref name="Pecaut" /> [[Hipparcos]] se [[parallaks]]metings van {{val|5.40|1.68|u=mas}}<ref name="HIPPARCOS" /> lei tot ’n radius van sowat 680&nbsp;sonradiusse.<ref name="ohnaka2013" /> Ouer ramings oortref 850&nbsp;sonradiusse,<ref name="pugh2013" /> maar dit is waarskynlik beïnvloed deur asimmetrie van die atmosfeer en die smal omvang van infrarooigolflengtes wat waargeneem is; Antares het ’n uitgebreide skil wat sterk by dié spesifieke golflengtes uitstraal.<ref name="ohnaka2013" /> Ondanks sy enorme grootte in vergelyking met die Son, word Antares verdwerg deur selfs groter rooi superreuse, soos [[VY Canis Majoris]], wat amper 30 keer groter is in terme van volume, of [[VV Cephei]]&nbsp;A en [[Mu Cephei]]. Antares sal, nes die ewe groot superreus [[Betelgeuse]] in die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]], feitlik vir seker as ’n [[supernova]] ontplof,<ref name="Firestone2014" /> moontlik binne die volgende 10&nbsp;000 jaar. Vir ’n paar maande sal die Antares-supernova so helder soos die [[volmaan]] wees en in die dag gesien kan word.<ref name="Hockey2010" /> ===Antares B=== Antares B is ’n [[B-tipe ster|B-tipe]] hoofreeksster met ’n klassifikasie van B2,5&nbsp;V en ’n skynbare magnitude van 5,5. Dit het ook talle ongewone spektraallyne, wat daarop dui dat dit dalk deur materie besoedel word wat deur Antares uitgewerp word.<ref name="aaa474_1_229" /> Daar word aangeneem dit is ’n relatief normale vroeë B-tipe ster met ’n massa van sowat sewe keer dié van die Son, ’n temperatuur van 18&nbsp;500&nbsp;K en ’n radius van omtrent vyf keer die Son s'n.<ref name=antaresb/> Antares B is gewoonlik moeilik sigbaar vanweë die hoofster se gloed, maar kan soms gesien word in [[lensopening]]e van groter as 150&nbsp;mm.<ref name="schaaf" /> Dit word dikwels as groen beskryf, maar dit is waarskynlik óf ’n kontraseffek<ref name="kaler" /> óf die gevolg van die vermenging van lig van die twee sterre wanneer hulle so naby aan mekaar gesien word deur ’n teleskoop dat hulle nie heeltemal van mekaar onderskei kan word nie. Antares&nbsp;B kan soms vir ’n paar sekondes deur ’n klein teleskoop gesien word terwyl Antares deur die Maan verduister word.<ref name="burnham" /> == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name=kiss>{{cite journal|last1=Kiss|first1=L. L.|last2=Szabo|first2=G. M.|last3=Bedding|first3=T. R.|title=Variability in red supergiant stars: pulsations, long secondary periods and convection noise|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=372|issue=4|date=2006|pages=1721–1734|issn=0035-8711|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10973.x|arxiv = astro-ph/0608438 |bibcode = 2006MNRAS.372.1721K }}</ref> <ref name=iota>{{cite web |title=Occultation of Antares on 31 July 09 |url=http://www.lunar-occultations.com/iota/bstar/0731antares.htm |publisher=The International Occultation Timing Association |access-date=2 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005070107/http://www.lunar-occultations.com/iota/bstar/0731antares.htm |archive-date= 5 Oktober 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name=timesofindia>{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-02/pune/28181352_1_occultation-moon-sky-watchers |work=The Times Of India |title=Sky watchers report occultation of Antares by moon |date=2 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104092656/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-08-02/pune/28181352_1_occultation-moon-sky-watchers |archive-date=4 November 2012 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> <ref name=schaaf>{{Cite book|title=The Brightest Stars: Discovering the Universe Through the Sky's Most Brilliant Stars |last=Schaaf|first=Fred |date=2008 |publisher=John Wiley and Sons |isbn=978-0-471-70410-2 |page=218 |url=https://books.google.com/?id=LvnNFyPAQyUC&pg=PA218&lpg=PA218 }}</ref> <ref name=burnham>{{Cite book|title=Burnham's Celestial Handbook |last=Burnham |first=Robert jr. |date=1978 |publisher=Dover Publications |location=New York |page=1666 }}</ref> <ref name=pugh2013>{{cite journal |author=Pugh, T. |author2=Gray, D.F. |date=2013 |title=On the Six-year Period in the Radial Velocity of Antares A |journal=The Astronomical Journal |volume=145 |id=38 |issue=2 |pages=4 |doi=10.1088/0004-6256/145/2/38 |bibcode=2013AJ....145...38P}}</ref> <ref name="LASCO">{{cite web |date=2008 |title=LASCO Star Maps (identify objects in the field of view for any day of the year) |publisher=Large Angle and Spectrometric Coronagraph Experiment (LASCO) |author=Star Maps created using XEphem |url=http://lasco-www.nrl.navy.mil/index.php?p=sky/starmap |accessdate=2011-12-01 |archive-date=2012-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630025045/http://lasco-www.nrl.navy.mil/index.php?p=sky%2Fstarmap |url-status=dead }} [http://sohowww.nascom.nasa.gov/data/REPROCESSING/Completed/2009/c3/20091202/20091202_1742_c3_1024.jpg (2009,] [http://sohowww.nascom.nasa.gov/data/REPROCESSING/Completed/2010/c3/20101202/20101202_0730_c3_1024.jpg 2010,] [http://sohowww.nascom.nasa.gov/data/REPROCESSING/Completed/2011/c3/20111202/20111202_1542_c3_1024.jpg 2011)]</ref> <ref name=reimers>{{Cite journal | last1 = Reimers | first1 = D. | last2 = Hagen | first2 = H. -J. | last3 = Baade | first3 = R. | last4 = Braun | first4 = K. | title = The Antares emission nebula and mass loss of α Scorpii A | doi = 10.1051/0004-6361:200809983 | journal = Astronomy and Astrophysics | volume = 491 | issue = 1 | pages = 229–238 | date = 2008 |arxiv = 0809.4605 |bibcode = 2008A&A...491..229R }}</ref> <ref name=Firestone2014>{{citation | title=Observation of 23 Supernovae That Exploded <300 pc from Earth during the past 300 kyr | last1=Firestone | first1=R. B. | journal=The Astrophysical Journal | volume=789 | issue=1 | id=29 | pages=11 | date=Julie 2014 | doi=10.1088/0004-637X/789/1/29 | bibcode=2014ApJ...789...29F | postscript=. Sien bl. 10. }}</ref> <ref name=aaa474_2_653>{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen |date=November 2007 | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–664 | bibcode=2007A&A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 |arxiv = 0708.1752 }}</ref> <ref name=aaa474_1_229>{{cite journal | last1=Baade | first1=R. | last2=Reimers | first2=D. | title=Multi-component absorption lines in the HST spectra of α Scorpii B | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=474 | issue=1 | pages=229–237 |date=Oktober 2007 | doi=10.1051/0004-6361:20077308 | bibcode=2007A&A...474..229B }}</ref> <ref name=aaa465_2_593>{{cite journal | last1=Schröder | first1=K.-P. | last2=Cuntz | first2=M. | title=A critical test of empirical mass loss formulas applied to individual giants and supergiants | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=465 | issue=2 | pages=593–601 |date=April 2007 | doi=10.1051/0004-6361:20066633 | bibcode=2007A&A...465..593S |arxiv = astro-ph/0702172 }}</ref> <ref name=hr>{{cite journal | bibcode=1995yCat.5050....0H | title=VizieR Online Data Catalog: Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Hoffleit+, 1991) | journal=VizieR On-line Data Catalog: V/50. Oorspronklik gepubliseer in: 1964BS....C......0H | volume=5050 | author1=Hoffleit | first1=D. | last2=Warren | first2=W. H. | year=1995 }} [http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-out.add=.&-source=V/50/catalog&recno=1713 Vizier-databasis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200725035151/http://webviz.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-5?-out.add=.&-source=V%2F50%2Fcatalog&recno=1713 |date=25 Julie 2020 }} [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg|CDS]]. Besoek op 7 September 2012</ref> <ref name=perkins>{{cite journal|bibcode=1989ApJS...71..245K|title=The Perkins catalog of revised MK types for the cooler stars|journal=Astrophysical Journal Supplement Series|volume=71|pages=245|author1=Keenan|first1=Philip C|last2=McNeil|first2=Raymond C|year=1989|doi=10.1086/191373}}</ref> <ref name="Buick2010">{{cite book|last1=Buick|first1=Tony|title=The Rainbow Sky|date=2010|pages=43–71|issn=1431-9756|doi=10.1007/978-1-4419-1053-0_4|chapter=Classification of the Stars|series=Patrick Moore's Practical Astronomy Series|isbn=978-1-4419-1052-3}}</ref> <ref name="HIPPARCOS">{{Cite journal|author1=Perryman, M. A. C. |author2=Lindegren, L. |author3=Kovalevsky, J. |author4=Hoeg, E. |author5=Bastian, U. |author6=Bernacca, P. L. |author7=Crézé, M. |author8=Donati, F. |author9=Grenon, M. |author10=Grewing, M. |author11=van Leeuwen, F. |author12=van der Marel, H. |author13=Mignard, F. |author14=Murray, C. A. |author15=Le Poole, R. S. |author16=Schrijver, H. |author17=Turon, C. |author18=Arenou, F. |author19=Froeschlé, M. |author20=Petersen, C. S.|date=Julie 1997|title=The HIPPARCOS Catalogue|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=323|issue=|pages=L49–L52|bibcode= 1997A&A...323L..49P}}</ref> <ref name=antaresb>{{cite journal|bibcode=1978A&A....70..227K|title=On the absolute scale of mass-loss in red giants. II. Circumstellar absorption lines in the spectrum of alpha Sco B and mass-loss of alpha Sco A|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=70|pages=227|author1=Kudritzki|first1=R. P.|last2=Reimers|first2=D.|date=1978}}</ref> <ref name=gettings>{{cite book|author=Fred Gettings|title=The Arkana Dictionary of Astrology|url=https://books.google.com/books?id=nUCWKF1EEqQC|year=1990|publisher=Penguin Publishing Group|isbn=978-0-14-019287-2}}</ref> <ref name="IAU-CSN">{{cite web |url=http://www.pas.rochester.edu/~emamajek/WGSN/IAU-CSN.txt |title=IAU Catalog of Star Names |access-date=28 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420015355/http://www.pas.rochester.edu/~emamajek/WGSN/IAU-CSN.txt |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="kaler">{{cite web |last=Kaler |first=James |title=Antares |url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/antares.html |access-date=13 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903220329/http://stars.astro.illinois.edu/sow/antares.html |archive-date=3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Pecaut">{{Cite journal|author=Mark J. Pecaut|author2=Eric E. Mamajek|author3=Eric J. Bubar|last-author-amp=yes|date=Februarie 2012|title=A Revised Age for Upper Scorpius and the Star Formation History among the F-type Members of the Scorpius-Centaurus OB Association|journal=Astrophysical Journal|volume=746|issue=2|pages=154|arxiv = 1112.1695 |bibcode = 2012ApJ...746..154P |doi = 10.1088/0004-637X/746/2/154 }}</ref> <ref name="Hockey2010">{{cite journal |author1=Hockey|first1=T. |last2=Trimble|first2=V. |title=Public reaction to a V = -12.5 supernova |year=2010 |journal=The Observatory |volume=130 |issue=3 |pages=167 |bibcode=2010Obs...130..167H}}</ref> <ref name=Ireland2004>{{cite journal | display-authors=1 |last1=Ireland | first1=M. J. | last2=Tuthill | first2=P. G. | last3=Bedding | first3=T. R. | last4=Robertson | first4=J. G. | last5=Jacob|first5=A. P. |title=Multiwavelength diameters of nearby Miras and semiregular variables |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=350 |issue=1| pages=365–374 |date=Mei 2004 |doi=10.1111/j.1365-2966.2004.07651.x | bibcode=2004MNRAS.350..365I |arxiv = astro-ph/0402326 }}</ref> <ref name=ohnaka2013>{{cite journal|bibcode=2013A&A...555A..24O|arxiv=1304.4800|title=High spectral resolution imaging of the dynamical atmosphere of the red supergiant Antares in the CO first overtone lines with VLTI/AMBER|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=555|pages=A24|author1=Ohnaka|first1=K|last2=Hofmann|first2=K.-H|last3=Schertl|first3=D|last4=Weigelt|first4=G|last5=Baffa|first5=C|last6=Chelli|first6=A|last7=Petrov|first7=R|last8=Robbe-Dubois|first8=S|year=2013|doi=10.1051/0004-6361/201321063}}</ref> <ref name=vsots>{{cite web |url=https://www.aavso.org/vsots_alphasco |title=Antares: Betelgeuse's Neglected Twin |access-date=1 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624191526/https://www.aavso.org/vsots_alphasco |archive-date=24 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=jbaa>{{cite book|title=Journal of the British Astronomical Association - Volume 2 |isbn=978-1-345-66291-7 |p=155}}</ref> <ref name=gault>{{Cite journal|last=Dave|first=Gault|last2=Brian|first2=Loader|date=September 2006|title=Determining the Separation and Position Angle of Antares A-B during Lunar Occultation|bibcode=2006SouSt..45c..14G|journal=Southern Stars|language=en|volume=45|issue=3|pages=14|issn=0049-1640}}</ref> <ref name=wikisource>{{cite book|author=William Arthur Darby|title=The astronomical observer|url=https://books.google.com/books?id=kzMDAAAAQAAJ&pg=PA85|year=1864|publisher=Hardwicker|pages=85–}}</ref> <ref name="Johnson1879">{{cite journal|bibcode=1879Obs.....3...84J|title=Occultation of Antares|journal=The Observatory|volume=3|pages=84|last1=Johnson|first1=S. J.|year=1879}}</ref> <ref name=crossley>{{cite book|author1=Edward Crossley|author2=Joseph Gledhill|author3=J. M. Wilson|title=A Handbook of Double Stars, with a Catalogue of Twelve Hundred Double Stars and Extensive Lists of Measures. with Additional Notes Bringing the Measur|url=https://books.google.com/books?id=x1HXtAEACAAJ|date=6 February 2018|publisher=Creative Media Partners, LLC|isbn=978-1-376-84608-9|p=329}}</ref> <ref name=innes>{{cite book|title=Reference Catalogue of Southern Double Stars|url=https://books.google.com/books?id=Q5XvAAAAMAAJ|year=1899|publisher=H. M. Stationery Office|p=161A}}</ref> <ref name=dawes>{{cite journal|bibcode=1856MNRAS..16..143D|title=On an Occultation of Antares by the Moon|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=16|pages=143|last1=Dawes|first1=W. R.|year=1856|doi=10.1093/mnras/16.6.143}}</ref> <ref name=pavlovic>{{cite journal|bibcode=2005SerAJ.170...73P|title=Orbits of Seven Edge-On Visual Double Stars|journal=Serbian Astronomical Journal|volume=170|issue=170|pages=73–78|last1=Pavlovic|first1=R.|last2=Todorovic|first2=N.|year=2005|doi=10.2298/SAJ0570073P}}</ref> <ref name=baize>{{cite journal|bibcode=1989A&AS...77..497B|title=Etoiles doubles orbitales a composantes variables|journal=Astronomy and Astrophysics Supplement Series|volume=77|pages=497|last1=Baize|first1=P.|last2=Petit|first2=M.|year=1989}}</ref> <ref name=wds>{{cite journal|bibcode=2001AJ....122.3466M|title=The 2001 US Naval Observatory Double Star CD-ROM. I. The Washington Double Star Catalog|journal=The Astronomical Journal|volume=122|issue=6|pages=3466–3471|author1=Mason|first1=Brian D.|last2=Wycoff|first2=Gary L.|last3=Hartkopf|first3=William I.|last4=Douglass|first4=Geoffrey G.|last5=Worley|first5=Charles E.|year=2001|doi=10.1086/323920}}</ref> <ref name=jdso>{{cite journal|bibcode=2015JDSO...11...81A|title=Double Star Measurements at the Southern Sky with a 50 cm Reflector and a Fast CCD Camera in 2014|journal=Journal of Double Star Observations|volume=11|issue=2|pages=81|last1=Anton|first1=Rainer|year=2015}}</ref> <ref name=mcalister>{{cite journal|bibcode=1990AJ.....99..965M|title=ICCD Speckle Observations of Binary Stars. V. Measurements During 1988-1989 from the Kitt Peak and the Cerro Tololo 4 M Telescopes|journal=The Astronomical Journal|volume=99|pages=965|last1=McAlister|first1=Harold|last2=Hartkopf|first2=William I.|last3=Franz|first3=Otto G.|year=1990|doi=10.1086/115387}}</ref> <ref name=malkov>{{cite journal|bibcode=2012A&A...546A..69M|title=Dynamical masses of a selected sample of orbital binaries|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=546|pages=A69|last1=Malkov|first1=O. Yu|last2=Tamazian|first2=V. S.|last3=Docobo|first3=J. A.|last4=Chulkov|first4=D. A.|year=2012|doi=10.1051/0004-6361/201219774}}</ref> <ref name=spencerjones>{{cite journal|doi=10.1093/mnras/88.8.660|title=The Radial Velocity Variations of a Orionis and a Scorpii|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=88|issue=8|pages=660–679|year=1928|last1=Spencer Jones|first1=H.}}</ref> <ref name=wright>{{cite journal|bibcode=1907ApJ....25...58W|title=The variable radial velocity of Antares|journal=The Astrophysical Journal|volume=25|pages=58|last1=Wright|first1=W. H.|year=1907|doi=10.1086/141419}}</ref> <ref name=cousins>{{cite journal|bibcode=1952Obs....72...86C|title=Bright variable stars in southern hemisphere (second list)|journal=The Observatory|volume=72|pages=86|last1=Cousins|first1=A. W. J.|year=1952}}</ref> }} ==Eksterne skakels== * [http://www.eso.org/public/news/eso1726/ Best Ever Image of a Star’s Surface and Atmosphere - First map of motion of material on a star other than the Sun] {{CommonsKategorie-inlyn|Antares}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Antares|Engelse Wikipedia]] {{Lug3|16|29|24|-|26|25|55|600}} [[Kategorie:Bayer-voorwerpe]] [[Kategorie:Flamsteed-voorwerpe]] [[Kategorie:Henry Draper-voorwerpe]] [[Kategorie:Sterre met eiename]] [[Kategorie:Dubbelsterre]] [[Kategorie:B-tipe hoofreekssterre]] [[Kategorie:M-tipe superreuse]] [[Kategorie:Veranderlike sterre]] [[Kategorie:Skerpioen (sterrebeeld)]] b70vqn8m649xhiblfp0csp3fdyn5ep5 0 264552 2893679 2647777 2026-04-13T19:53:16Z Jcb 223 2893679 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Jean Sibelius | beeld = [[Lêer:Jean Sibelius, 1913.jpg|duimnael|<center>Sibelius in 1913</center>]] | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = Johan Julius Christian Sibelius | alias = | geboortedatum = [[8 Desember]] [[1865]] | geboorteplek = Hämeenlinna, [[Finland]] | oorsprong = | sterfdatum = [[20 September]] [[1957]] | sterfplek = Järvenpää | genre = Klassiek, nasionalistiese musiek | beroep = Komponis | instrument = | jare_aktief = | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} [[Lêer:Sibélius as a schoolboy.jpg|duimnael|upright|Die 11-jarige Sibelius in 1876]] [[Lêer:Martin Wegelius.gif|duimnael|links|Martin Wegelius, Sibelius se onderwyser in Finland]] [[Lêer:Jean Sibelius (AE, 1904).png|duimnael|links|Sibelius: skets deur Albert Engström (1904)]] [[Lêer:Finlandia première édition.gif|duimnael|Finlandia (eerste uitgawe)]] [[Lêer:Leevi Madetoja (circa 1930s).jpg|duimnael|links|Leevi Madetoja, Sibelius se noemenswaardigste student en, as kritikus, ‘n verdediger van sy werke]] [[Lêer:Robert Kajanus (14854805748).jpg|links|duimnael|Robert Kajanus, stigter en hoof-dirigent van die [[Helsinki Filharmoniese Orkes]], wat ‘n noemenswaardige interpreteerder van Sibelius se simfonieë was]] '''Jean Sibelius''' (oorspronklike naam ''Johan Julius Christian Sibelius,'' [[8 Desember]] [[1865]], Hämeenlinna, Finland - [[20 September]] [[1957]], Järvenpää, Finland), was ‘n [[Finne|Finse]] komponis en violis van die laat-[[Romantiek|Romantiese]]- en vroeë-moderne tydperke. Hy is waarskynlik die belangrikste [[komponis]] uit [[Skandinawië]]. Sy musiek geniet wye erkenning vir die bydra daarvan tot die opbou van Finland se nasionale identiteit tydens die land se stryd om onafhanklikheid van [[Rusland]]. == Vroeë Lewe == [[Lêer:Jean Sibelius 1939.jpg|duimnael|links|Sibelius in 1939]] [[Lêer:Sibelius 1891.jpg|duimnael|upright|Sibelius in 1891]] Sibelius het gestudeer aan die Finse Normale Skool, die eerste Finssprekende skool in Russies-geokkupeerde Finland, waar hy bekend geraak het met Finse literatuur, en in besonder met die ''[[Kalevala]]'', die mitologiese epog van Finland, wat vir hom 'n konsekwente bron van inspirasie sou bly. (baie van sy simfoniese gedigte soos ''Pohjola se Dogter'' [1906] en ''Luonnotar'' [1913] put hul inspirasie uit die bron.) Alhoewel dit gemeensaak was dat hy vir 'n regsloopbaan bestem was, het hy gou sy regstudies in [[Helsinki]] gestaak en homself geheel en al aan musiek begin wy. Hy het aanvanklik beplan om 'n [[violis]] te word. Onder die leidende hand van Martin Wegelius het hy baie kamermusiek en instrumentale musiek gekomponeer. Hy het die naam Jean aangeneem, welke hy voortaan in sy professionele loopbaan sou gebruik. In sy middel twintigs het hy [[Finland]] verlaat ten einde sy studies in [[Berlyn]] en [[Wene]] voort te sit, waar sy dosente die komponiste Robert Fuchs en Karl Goldmark ingesluit het. [[Lêer:Jean Sibelius 1923.gif|duimnael|upright|Sibelius in 1923]] [[Lêer:Hameenlinna Sibelius House 1.jpg|duimnael|Sibelius se geboorteplek in Hämeenlinna]] [[Lêer:Gallen-Kallela Symposium.jpg|duimnael|Sibelius (regs) sosialiseer saam met Akseli Gallen-Kallela (die kunstenaar, links), Oskar Merikanto en Robert Kajanus]] [[Lêer:Musik Meile Wien, Jean Sibelius (22).jpg|duimnael|Sy ster op ''Musik Meile Vienna'']] [[Lêer:Sibelius-puolisot kesäiltana kasvitarhan penkillä, 1940-1945, (d2005 167 6 101) Suomen valokuvataiteen museo.jpg|duimnael|Sibelius en Aino in Järvenpää (vroeë 1940's)]] == Werke == By sy terugkeer na Finland het 'n opvoering van Sibelius se eerste grootskaalse werk, die ''Kullervo Simfonie'' (1892) ietwat van 'n sensasie geskep. Hierdie werk, en sy opvolgende werke, ''En Saga'' (1892), die ''Karelia'' musiek, en die ''Vier Legendes'' het hom gevestig as een van Finland se voorste [[komponis]]te. Die derde van die vier simfoniese gedigte in die Vier Legendes is die bekende ''Swaan van Tuonela'' (1893). In 1897, voor die verskyning van sy Simfonie No. 1 in E Mineur (1899), het die Finse senaat toegestem om aan Sibelius 'n klein lewenslange pensioen te laat toekom ter erkenning van sy genialiteit. Sy simfoniese gedig ''Finlandia'' is in 1899 geskryf en in 1900 hersien. Sibelius se werke uit die 1890's is dié van 'n nasionalistiese komponis wat werk in die tradisies van die [[Romantiek]]. In die eerste dekade van die 20ste eeu was Sibelius oor die hele Europa bekend. Die [[pianis]] en komponis [[Ferruccio Busoni]], met wie Sibelius as student in [[Helsinki]] 'n vriendskap gesmee het, het sy Simfonie No. 2 in D Majeur (1901) in [[Berlyn]] [[dirigent|gedirigeer]], en die Britse komponis Granville Bantock het Sibelius se Simfonie No. 3 in C Majeur (1907) aangevra. Met hierdie werk het Sibelius sy rug gedraai op die nasionalistiese romantiek van sy tweede simfonie asook die Vioolconcerto in D Mineur (1903) en beweeg na die meer ondersoekende en kompromislose styl van ''En Saga'' en die Simfonie No. 4 in A Mineur (1911). Na die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Sibelius van sy grootste werke gepubliseer, te wete die laaste drie simfonieë (No. 5 in E-mol Majeur, No. 6 in D Mineur, en No. 7 in C Majeur) asook die simfoniese gedig ''Tapiola'' (1925), maar daarna teruggesak in die langste stilte van sy lewe. Bespiegelinge oor 'n agste simfonie - waarvan die uitvoering in die vroeë 1930's sou plaasvind - en selfs 'n negende simfonie- was ongegrond. Geen manuskripte het Sibelius se dood oorleef nie. Met die 1930's het Sibelius se gewildheid toeggeneem, aangehits deur skrywers soos Cecil Gray en Constant Lambert in Engeland en Olin Downes in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]]. Ten spyte van 'n reaksie teen sy populariteit in die volgende generasie, het Sibelius sy houvas behou oor die musiekpubliek. Alhoewel Sibelius se inspirasie hoofsaaklik gekoppel is aan die Skandinawiese landskap, is dit nie hoofsaaklik as 'n "digter van die natuur" waarvoor hy onthou word nie. Sy prestasie beide in sy simfoniese gedigte en die sewe simfonieë lê hoofsaaklik in sy merkwaardige bemeestering van vorm. Die eerste beweging van die derde simfonie beskik oor die finaliteit en volwassenheid van konstruksie van bv. Haydn of Mozart se eerste bewegings, tog oortref Sibelius se organiese eenheid en argitektuur selfs hierdie voorafgaande modelle. Dit is in Sibelius se kapasiteit vir organiese groei waarin die geheim van sy genialiteit lê.<ref> "Sibelius, Jean." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Ultimate Reference Suite. Chicago: Encyclopædia Britannica, 2012.</ref> == Komposisies == === Werke vir orkes === ==== Simfonieë ==== * [[1892]] ''Kullervo'', simfonie vir sopraan, bariton, manskoor en orkes, op. 7 *# Inleiding (Johdanto), Allegro moderato (E-mineur) *# Kullervo se jeug (Kullervon nuoruus), Grave (B-majeur/B-mineur) *# Kullervo en sy suster (Kullervo ja hänen sisarensa), Allegro vivace (met sopraan, baritoon en manskoor) *# Kullervon sotaanlähtö, Alla marcia. (C-majeur) *# Kullervo se dood (Kullervon kuolema), Andante (met manskoor en orkes) * [[1899]] Simfonie nr. 1 in E-mineur, op. 39 *# Andante ma non troppo - Allegro energico *# Andante (ma non troppo lento) *# Scherzo: Allegro *# Andante - Allegro molto (Quasi una fantasia) * [[1901]]-[[1902]] Simfonie nr. 2 in D-majeur, op. 43 *# Allegretto – Poco allegro – Tranquillo, ma poco a poco ravvivando il tempo all’allegro – Poco largamente – Tempo I – Poco allegro *# Tempo andante, ma rubato – Poco allegro – Molto largamente – Andante sostenuto – Andante con moto ed energico – Allegro – Poco largamente – Molto largamente – Andante sostenuto – Andante con moto ed energico – Andante – Pesante *# Vivacissimo – Lento e soave – Tempo primo – Lento e soave – (attacca) *# Finale: Allegro moderato – Moderato assai – Meno moderato e poco a poco ravvivando il tempo – Tempo I – Largamente e pesante – Poco largamente – Molto largamente * [[1907]] Simfonie nr. 3 in C-majeur, op. 52 *# Allegro moderato *# Andantino con moto, quasi allegretto *# Moderato - Allegro ma non tanto * [[1911]] Simfonie nr. 4 in A-mineur, op. 63 *# Tempo molto moderato, quasi adagio *# Allegro molto vivace *# Il tempo largo *# Allegro * [[1915]], hers.[[1916]] en [[1919]] Simfonie nr. 5 in Es majeur, op. 82 *# Tempo molto moderato - Allegro moderato (ma poco a poco stretto) - Vivace molto - Presto - Più Presto *# Andante mosso, quasi allegretto - Poco a poco stretto - Tranquillo - Poco a poco stretto - Ritenuto al tempo I *# Allegro molto - Misterioso - Un pochettino largamente - Largamente assai - Un pochettino stretto * [[1923]] Simfonie nr. 6 in D-mineur, op. 104 *# Allegro molto moderato *# Allegretto moderato *# Poco vivace *# Allegro molto * [[1924]] Simfonie nr. 7 in C-majeur, op. 105 *# Adagio *# Un pochettino meno adagio – poco affrettando – Vivacissimo – rallentando – Adagio – poco meno lento *# Allegro molto moderato – meno moderato – dolce e poco a poco più – Vivace – Presto – poco a poco rallentando – Adagio – Largamente – Affettuoso – Tempo I * [[1929]] Simfonie nr. 8, (vernietig) ==== Simfoniese gedigte ==== * [[1892]] hers.[[1902]] ''En saga'', simfoniese gedig, op. 9 * [[1894]] hers.[[1895]] ''Vårsång'' (Lentelied), simfoniese gedig, op. 16 * [[1895]] ''Skogsrået'' (Die woudnimf), simfoniese gedig, op. 15 * [[1899]], hers.[[1900]] ''Finlandia'', op. 26 (stukke met en sonder koor) * [[1907]] ''Öinen ratsastus ja auringonnousu'' (Nagtelike rit en sonsopkoms), simfoniese gedig, op. 55 * [[1910]] ''Dryadi'' (Die druïde), simfoniese gedig, op. 45 * [[1913]] hers.[[1914]] ''Barden'' (Die bard), simfoniese gedig, op. 64 * [[1914]] ''Aallottaret'' (Die Oseane), simfoniese gedig, op. 73 * [[1926]] ''Tapiola'', simfoniese gedig, op. 112 ==== Concertos vir instrumente en orkes ==== * [[1903]] hers.[[1905]] Vioolconcerto in D-mineur, op. 47 ==== Suites ==== * [[1893]] ''Karelia-sarja'' (Karelia-suite)'', suite vir orkes, op. 11 *# Intermezzo *# Ballade *# Alla Marcia * [[1893]]-[[1939]] ''Lemminkäis-sarja'' (Lemminkäinen-suite), op. 22 * [[1899]] hers.[[1901]] ''Scènes historiques I'', op. 25 * [[1905]] ''Pelleas en Melisande'', suite uit die toneelmusiek vir orkes, op. 46 * [[1912]] ''Scènes historiques II'', suite, op. 66 * [[1921]] ''Suite mignonne'', vir fluit en strykinstrumente, op. 98/1 * [[1921]] ''Suite champêtre, vir strykinstrumente, op. 98/2'' * [[1929]]? ''Suite'', vir viool en strykinstrumente, op. 117 ==== Andere werke vir orkes ==== * [[1890]]-[[1891]] Ouverture in E * [[1891]] ''Balettikohtaus'' (ballettoneel) * [[1895]] hers.[[1904]] ''Cassazione'', op. 6 * [[1894]] ''Menuetto'' * [[1900]] ''Porilaisten marssi'' * [[1903]] ''Romance'', vir strykinstrumente, op. 42 * [[1902]] Ouverture * [[1905]] ''Cortège'' * [[1906]] ''Pohjolan tytär'' (Pohjola se dogter), simfoniese fantasie, op. 49 * [[1906]] ''Pan & Echo'', dans intermezzo, op.53 * [[1909]] ''In memoriam'', begrafnismars, op. 59 * [[1909]] ''Balettikohtaus'' (ballettoneel) * [[1911]] ''Canzonetta & Valse romantique'', op. 62 * [[1912]]-[[1913]] 2 serenades vir viool en orkes, op. 69 * [[1914]] 2 stukke, vir viool of tjello en orkes, op. 77 * [[1917]] ''Humoresques nrs. 1-2'', vir viool en orkes, op. 87 * [[1917]] ''Humoresques nrs. 3-6'', vir viool en orkes, op. 89 * [[1919]] ''Promootiomarssi'' (Akademiese feesmars) * [[1919]] ''Autrefois, scène pastorale'', op.96/2 * [[1920]] ''Valse lyrique'', op. 96/1 * [[1920]] ''Valse chevaleresque'', op. 96/3 * [[1922]]/[[1938]] ''Andante festivo'', stuk vir strykorkes en [[Keteltrom|piccolo]] * [[1925]] ''Ett ensamt skidspår'' ('n Eensame skispoor) * [[1925]] ''Morceau romantique (sur un motif de M. Jakob de Julin)'' === Werke vir harmonieorkes === * ''Ateenalaisten laulu (Kadettikoulun kunniamarssi)'' * ''Isänmaalle'' (Tykistökoulun kunniamarssi)'' * ''Partiomarssi'' === Musiekteater === ==== Operas ==== {| class="wikitable" ! Voltooi in ! titel ! dele ! première ! libretto |- | [[1896]] | ''Jungfrun i tornet'' (Die maagd in die toring) | 1 akte, 8 scènes | [[2 November]] [[1896]], [[Helsinki]] | ''Rafael Hertzberg'', ná 'n Finse ballade (volksverhaal) |} ==== Ballette ==== {| class="wikitable" ! Voltooi in ! titel ! dele ! première ! libretto ! choreografie |- | [[1913]] | ''Scaramouche'', pantomime op. 71 | | [[12 Mei]] [[1922]], [[Kopenhagen]] | Poul Knudsen | |} ==== Toneelmusiek ==== * [[1893]] ''Kuvaelmanusiikia/Tablåmusik'' (Tableaumusiek) * [[1898]] ''Kung Kristian II'' (Koning Kristian II), op. 27 - teks: Adolf Paul * [[1903]] ''Kuolema'' (Die dood), toneelmusiek vir 'n drama in 3 bedrywe deur Arvid Järnefelt, op. 44 *#''Tempo di valse lente - Poco risoluto'' (1ste deel) *# Moderato (Paavali se lied: ''Pakkanen puhurin poika'', vir solo bariton, 2de deel) *# Moderato assai - Moderato (Elsa se lied: ''Eilaa, eilaa'', vir solo sopraan) - Poco adagio (2de deel) *# Andante (die kraanvoëls, 2de deel) *# Moderato (3e deel) *# Andante ma non tanto (3de deel) * [[1904]]-[[1905]] ''Pelléas och Mélisande'' - teks: Maurice Maeterlinck, Sweedse vertaling: Bertel Gripenberg * [[1906]] ''Belsazars gästabud'' - teks: Hjalmar Procopé * [[1909]] ''Trettondagsafton'' (As You Like It), op. 60 - teks: [[William Shakespeare]], vertaling: Carl August Hagberg * [[1907]] ''Grevinnans konterfej'', vir strykinstrumente - teks: Zacharias Topelisu * [[1925]] ''Stormen'' (Die storm) - teks: William Shakespeare, vertaling: Edvard Lembcke === Orkesliedere === * [[1897]] ''Koskenlaskian morsiammet'' * [[1903]] ''I natten'' (nagte), op. 38 no.3 * [[1905]] ''Höstkväll'' (herfsaand), op.38 no.1 * [[1914]] ''Våren flyktar hastigt'', op.13 no.4 (Runeberg) * [[1957]] ''Kom nu hit, död'' (come away, death), op.60 * ''S'en har jag ej frågat mera'' (...en ek stel verder geen vrae meer nie), op.17 no.1 (Runeberg) * ''Sången om korsspindeln'' (lied van die kruisspin), op.27 * ''Soluppgång'' op.37 no.3 * ''På verandan vid havet'' (op 'n veranda by die see), op.38 no.2 * ''Demanten på marssnön'' op.36 no.6 * ''Luonnotar'', vir sopraan en orkes (aangedui as simfoniese gedig )(Kalevala) op.70 === Ander komposisies === * Adagio in D-mineur * Die Bevryde Koningin * Strykkwartet in B # majeur * Strykkwartet in D-mineur == Bykomende Leesmateriaal == * Robert Layton, Sibelius, 2de uitg.(1978, heruitgereik 1983), bevat ‘n kort biografie en ‘n gedetailleerde analise van Sibelius se musiek. * Erik Tawaststjerna, Sibelius (1976– ), gebaseer op voorheen ongepubliseerde materiaal, korrespondensie en dagboeke. Dit wil voorkom asof dit die definitiewe studie van die komponis sal bly. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jean_Sibelius }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sibelius, Jean}} [[Kategorie:Finse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1865]] [[Kategorie:Sterftes in 1957]] [[Kategorie:Finse komponiste]] elo2c1bt0536nhq0y23c0o8qucf3izv 0 264801 2893552 2682229 2026-04-13T16:23:45Z Jcb 223 2893552 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Eugene Ormandy conducting.JPG|duimnael|regs|250px|Ormandy dirigeer die Philadelphia Simfonieorkes (1973).]] '''Eugene Ormandy''' (gebore as '''Jenő Blau'''; 18 November [[1899]] – 12 Maart [[1985]]) was 'n Hongaars-Amerikaanse [[dirigent]] en [[violis]] van Joodse afkoms wat bekend was om sy assosiasie met die [[Philadelphia Simfonieorkes]] as die orkes se musikale direkteur. Die maestro se 44-jaarlange verbintenis met dié simfonieorkes is een van die langste deur enige dirigent met 'n enkele [[simfonie-orkes]].<ref name="Jones">{{cite web|last1=Jones|first1=Robert L.|title=Ormandy, Eugene|url=http://www.anb.org/articles/18/18-03663.html|website=American National Biography Online|publisher=Oxford University Press|accessdate=12 March 2017}}</ref> Onder Ormandy verkry die Philadelphia Simfonieorkes drie goue rekords en twee [[Grammy]] toekennings.<ref name="LA Times Obit">{{cite news |last=Townsend |first=Dorothy |title=Philadelphia Orchestra's Eugene Ormandy, 85, Dies |url=http://articles.latimes.com/1985-03-13/news/mn-22065_1_philadelphia-orchestra |accessdate=2014-01-01 |newspaper=Los Angeles Times |date=13 Maart 1985}}</ref> ==Opnames== Van 1936 tot sy dood het Ormandy honderde opnames gemaak saam met die Philadelphia Simfonieorkes, en in elke moontlike musiekgenre. Richard Freed skryf: "Ormandy het van alle dirigente seker die naaste daaraan gekom om opnames te maak van die "Voltooide Werke van wie dan ook al", waarby ingesluit moet word die komposisies wat hy ook nog drie of vier keer opgeneem het te wyte aan nuwe opnametegnieke en die voorstelling van nuwe soliste." ===Eerste opname=== Wereldpremières van die Philadelphia Simfonieorkes en Ormandy: * [[Gustav Mahler]], ''Simfonie nr. 10''. CBS, November 1965; * [[Sergei Prokofiëf]], ''Alexander Nevski'', Jennie Tourel (mezzosopraan), Westminster Koor. RCA, Mei 1945; * Prokofiëf, ''Simfonie nr. 6''. CBS, Januarie 1950; * Prokofiëf, ''Simfonie nr. 7''. CBS, April 1953; * [[Dmitri Sjostakowitsj]], ''Tjelloconcerto nr. 1'', [[Mstislav Rostropovich]] ([[tjello]]). CBS, November 1959. Ormandy het ook 'n aantal opnames gemaak van werke wat die eerste keer in die [[VSA]] geskryf is soos Paul Hindemith se ''Mathis der Maler'' simfonie, Carl Orff se ''Catulli Carmina'' (wen in 1968 die [[Grammy]] vir die Beste Kooropvoering), Sjostakowitsj se simfonieë nrs. 4, 13, 14 en Simfonie nr. 15, Carl Nielsen se simfonieë 1 & 6, Anton Webern se ''Im Sommerwind'', [[Krzysztof Penderecki]] se ''Utrenja'', en [[Gustav Mahler]] se Simfonie nr. 10. ===Andere belangrike opnames=== * [[Béla Bartók]] – Klavierkonsert No.3 (met György Sándor, 1946, Columbia Masterworks, opnuut uitgebring in 2002 deur Pearl) * [[Claude Debussy]] – La damoiselle élue (1947, Sony/Masterworks Heritage, met Bidú Sayão en Rosalind Nadell * Frederick Delius – Orkestrale werke (1961-1962, Sony, op die cd verskyn ook ''Brigg Fair'', ''A Dance Rhapsody'' nr. 2, en ''On hearing the first cuckoo in spring''. * [[Georg Friedrich Händel]] - ''Die Messiah'' (1958-1959, CBS/Sony), met o.a. Eileen Farrell en Martha Lipton * Gustav Holst – The Planets (1975, RCA) * [[Franz Liszt]] – Klavierconcerto nr. 1 (1952, Sony/Grand Répertoire, met [[Claudio Arrau]]) (een keer opgeneem) * [[Gustav Mahler]] – Simfonie nr. 10, Deryck Cooke - weergawe (1965, Sony/Masterworks Portrait) * Carl Orff – Carmina Burana (1960, Sony) * [[Sergei Prokofiëf]] – Simfonie nr. 5 (1957, Sony) * Sergei Prokofiëf – Simfonie nr. 6 1961, Columbia Masterworks, nie op cd) * [[Sergei Rachmaninoff]] – Simfoniese danse (1960, Sony) * Sergei Rachmaninoff- Simfonie nr. 2 (1973, RCA) * [[Maurice Ravel]] – Klavierconcerto vir die linkerhand (met Robert Casadesus, 1947, Sony/Masterworks Heritage) * [[Jean Sibelius]] – Simfonie nr. 4 (1954, Sony) * Jean Sibelius – Vier simfoniese gedigte uit Kalevala (epos) (ook bekend onder die naam Lemminkäinen Suite (1978, EMI) * [[Dmitri Sjostakowitsj]] – Simfonie nr. 4 (1963, Sony) * Dmitri Sjostakowitsj – Simfonie nr. 13, "Babi Yar" (met Tom Krause en die Mendelssohn Koor van Philadelphia, * 1970, RCA, cd alleen verkrygbaar in [[Japan]]) * Dmitri Sjostakowitsj – Simfonie nr. 14 (met Phyllis Curtin en Simon Estes, 1971, RCA, cd alleen verkrygbaar in Japan) * Dmitri Sjostakowitsj – Simfonie nr. 15 (1972, RCA) * [[Richard Strauss]] – ''Ein Heldenleben'' (1960, Sony) * Richard Strauss – Don Quichot met Lorne Munroe (tjello) en Carlton Cooley (viool) (1961, Sony) * [[Pjotr Tsjaikofski]] – Vioolconcerto (P.I. Tsjaikovski) (met [[Itzhak Perlman]], 1978, EMI) * Pjotr Tsjaikofski – Simfonie nr. 4 (1963, Sony) * Pjotr Tsjaikofski – Simfonie nr. 5, (1959, Sony) * Pjotr Tsjaikofski – Simfonie nr. 6 "Pathetique" (1960, Sony) * Pjotr Tsjaikofski – Neutekraker (ballet) (slegs dele daarvan), (1963, Sony) == Verwysings == {{Verwysings}} {{Appendix|2= {{References|2=2}} * {{cite book | last=Ardoin | first=John | title=The Philadelphia Orchestra: A Century of Music | location=Philadelphia | publisher=Temple University Press | year=1999 | isbn=156639712X}} * {{cite book | last=Kupferberg | first=Herbert | title=Those Fabulous Philadelphians | location=New York | publisher=C. Scribner's Sons | year=1969 | oclc=28276}} * {{cite book | pages=p. 68 | title=American Record Guide: Eugene Ormandy| location=Washington | publisher=Heldref Publications | year=November/December 1999 | oclc=23874797}} }} ==Eksterne skakels== * {{en}}[http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=41:44210 Eugene Ormandy op Allmusic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050225061933/http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&sql=41:44210 |date=25 Februarie 2005 }} * {{en}}[http://www.library.upenn.edu/exhibits/rbm/ormandy/toc.html Eugene Ormandy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718062855/http://www.library.upenn.edu/exhibits/rbm/ormandy/toc.html |date=18 Julie 2011 }} by die Universiteit Pennsilvanië Biblioteek == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Eugene_Ormandy }} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Eugene_Ormandy }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ormandy, Eugene}} [[Kategorie:Amerikaanse dirigente]] [[Kategorie:Amerikaanse Jode]] [[Kategorie:Amerikaanse violiste]] [[Kategorie:Hongaarse dirigente]] [[Kategorie:Hongaarse Jode]] [[Kategorie:Hongaarse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1899]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] 22quke6o9p3chqv8kfxcgh9rus722l3 0 265152 2893569 2737053 2026-04-13T16:35:37Z Jcb 223 2893569 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Frantisek Benda 2.jpg|duimnael|Franz Benda]] '''Franz Benda''' ([[Tsjeggies]]:František Benda) ([[22 November]] [[1709]], Benátky nad Jizerou&nbsp;– [[7 Maart]] [[1786]], [[Potsdam]]) was 'n violis en komponis van [[Boheme]] wat vir die grootste deel van sy lewe werksaam was aan die hof van [[Frederik II van Pruise]], ook bekend as Frederik die Grote.<ref name="arkivmusic" /> [[Lêer:Benda birth house.jpg|duimnael|Die Benda-familiehuis in Benátky nad Jizerou, opgerig in 1706/07, afgebreek in 1936.]] == Lewe == Benda is in [[Benátky nad Jizerou|Ou Benatek]] in [[Boheme]] gebore as die seun van Jan Jiří Benda.<ref name="naxos" /> Sy broer was die komponis [[Georg Benda]]. Benda het sy outobiografie in 1763 geskryf. Dit bevat nie slegs 'n gedetailleerde weergawe van sy eie lewe nie, maar verskaf ook 'n waardevolle rekord van die lewens van ander musikante wat hy gedurende sy loopbaan teëgekom het. Gedurende sy jeug was Benda 'n koorlid in [[Praag]] en ook daarna in die Koninklike kapel in [[Dresden]].<ref name="bach-cantatas" /> Op omtrent dieselfde tyd het hy die viool begin studeer en gou daarna aangesluit by 'n geselskap musikante wat skoue ens. bygewoon het. Op agtien jaar het Benda sy omswerwinge gestaak en na Praag teruggekeer, waarna hy na [[Wene]] verhuis het waar hy die viool gestudeer het onder Johann Gottlieb Graun, 'n leerling van Guiseppe Tartini. Na twee jaar is hy aangestel as kapelmeester te [[Warskou]]. In 1732 het hy in die diens getree van Frederik die Grote wat toe die kroonprins van [[Pruise]] was, en by wie hy vir die res van sy lewe gewoon het. Hy was 'n lid van die kroonprins se orkes, en later het hy konsertmeester tot die koning geword. Hy het omtrent 50,000 concertos oor 'n tydperk van veertig jaar gespeel. Frederik het op Benda se versoek toegelaat dat sy ouers en familielede na [[Potsdam]] verhuis toe hulle as [[Protestante|Protestantse]] godsdienstiges in [[Boheme]] vervolg is.<ref name="bach-cantatas" /> Benda was 'n meester van die viool; die snelheid van sy uitvoering en die soetheid van sy hoogste note was ongeëwenaar. Hy het baie leerlinge gehad en 'n aantal werke geskryf; hoofsaaklik oefeninge en studies vir die viool. Benda het in Nowawes gesterf, 'n klein kolonie naby [[Potsdam]] wat deur Frederik gestig is om as toevlug te dien vir vervolgde Protestante van Boheme. == Erfenis == Van Benda se afstammelinge is bekende musikante en komponiste. František Benda was in die 20ste eeu 'n komponis van rolprentklankbane en ander werke. Die Benda Kamerorkes wat die eretitel en naam van die Benda musikale familie dra, is in 1956 gestig in Ústí nad Labem (vandag deel van moderne [[Tsjeggië]]). Een van Benda se afstammelinge, Jean Sebastian Benda, die bekroonde Switserse pianis, het in Brasilië gewoon en was getroud met die pianis Luzia Benda. By sy terugkeer na Europa in 1981, saam met sy vrou en kinders wat in Brasilië gebore is, het sy gesin gevolg in die voetspore van hul voorsate. == Komposisies == Benda het sewentien simfonieë, verskeie concertos en sonates vir viool en ander kamermusiekstukke gekomponeer. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="naxos">https://www.naxos.com/person/Franz_Benda/23351.htm</ref> <ref name="bach-cantatas">https://www.bach-cantatas.com/Lib/Benda-Franz.htm</ref> <ref name="arkivmusic">{{Cite web |url=http://www.arkivmusic.com/classical/Name/Franz-Benda/Composer/908-1 |title=argiefkopie |access-date=28 Augustus 2020 |archive-date=28 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128144722/http://www.arkivmusic.com/classical/Name/Franz-Benda/Composer/908-1 |url-status=dead }}</ref> }} == Bronne == * {{cite web |url=https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic/view/10.1093/gmo/9781561592630.001.0001/omo-9781561592630-e-6002275723?rskey=KwzALY&result=1|quote=subskripsie vereis|title=(2) Franz [František] Benda|website=Grove Music Online (GroveOnline). Oxford Music Online|last=Lee|first=Douglas A.|language=en|doi=10.1093/gmo/9781561592630.013.6002275723|doi-broken-date= |access-date=30 Augustus 2019}} ==Eksterne skakels== {{Commons-kategorie inlyn|František Benda}} * [http://www.closelinks.com/facts.php?id=2179&name=Franz&surname=Benda www.closelinks.com Gratis familieboom] * [http://www.hoasm.org/XID/Benda.html Kort HOASM biografie] * [http://www.musicweb-international.com/classrev/2002/Aug02/Benda_concertos.htm Resensie van plaat met concertos deur beide broers] {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Franz_Benda }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Benda, Franz}} [[Kategorie:Geboortes in 1709]] [[Kategorie:Sterftes in 1786]] [[Kategorie:Tsjeggiese komponiste]] ecc0m9btic4xbje8qutp4tizozvpc28 0 265155 2893684 2880333 2026-04-13T19:54:42Z Jcb 223 2893684 wikitext text/x-wiki '''Jan Jiří Benda''', ook bekend as '''Johann Georg Benda''' (gedoop op 16 April of 30 Augustus 1713 in Benátky nad Jizerou – 1752 [[Berlyn]]), was 'n [[violis]] en [[komponis]] van [[Boheme]] wat aktief was in [[Duitsland]]. == Lewe == [[Lêer:Benda birth house.jpg|duimnael|Die Benda-familiehuis in Benátky nad Jizerou, opgerig in 1706/07, afgebreek in 1936.]] Johann Georg Benda is in Benátky nad Jizerou gebore. Hy was die seun van 'n wewer, Jan Jiří Benda en sy vrou, Dorota Brixi, dogter van die plaaslike kantor van Slasko, en lid van 'n groot Tsjeggiese musikale familie. Hy was die tweede oudste van vyf broers, waarvan vier sukses behaal het as violiste en komponiste: [[Franz Benda]], [[Georg Benda|Jiří Antonín Benda]] en Joseph Benda.<ref name="Grove" /> Sy jonger suster, Anna Franziska Benda, het 'n sopraan geword en opera gesing. In 1733 het Johann Georg in die voetspore van sy ouer broer Franz gevolg en werk gekry by die Hofkapelle in [[Dresden]].<ref name="Eitner" /><ref name="Lebedur" /><ref name="Gerber" /> Weereens in die voetspore van sy broer, het Johann Georg in 1734 na [[Rheinsberg]] verhuis.<ref name="Eitner" /><ref name="Lebedur" /> Toe hy op of na 8 April gearriveer het, is hy onmiddellik in diens geneem as 'n [[altviool|altvilolis]] in kroonprins Frederik se private hofkapelle. Gedurende hierdie tyd het hy ook sy opleiding as violis onder die wakende oog van sy ouer broer, Franz, voltooi. <ref name="Eitner" /><ref name="Lebedur" /> By die troonbestyging van Frederik in 1740 is Johann Georg oorgeplaas na Berlyn waar hy in diens geneem is deur die nuut gevormde hoforkes,<ref name="Eitner" /><ref name="Lebedur" /><ref name="Gerber" /> eers as speler van die [[altviool]] op 'n salaris van 150 Thaler, en later as 'n [[violis]] op 'n salaris van 300 Thaler.<ref name="Eitner" /> Hy is vroeg in 1752 in [[Berlyn]] oorlede.<ref name="Gerber" /> == Werke == * Concerto in F majeur vir viool, strykinstrumente en continuo, LorB 279<ref name="RISM 469405200" /><ref name="Breitkopf" /> * Concerto in F majeur vir viool, strykinstrumente en continuo, LorB 277<ref name="RISM 190009721" /><ref name="Breitkopf" /> * Concerto in D mineur vir viool, strykinstrumente en continuo (verlore)<ref name="Breitkopf" /> * Trio Sonate in C majeur vir [[fluit]], [[viool]] en continuo, LorB 275<ref name="RISM 469405200" /><ref name="RISM 469334400" /> * Sonate vir viool en continuo in C mineur<ref name="RISM 705000201" /> * 11 Sonates vir fluit en continuo, LorB 253-262, 264 * 7 Duette vir 2 viole, LorB 265-270, 272 ==Verwysings== {{Verwysings|verwysings= <ref name="Grove"> {{Cite book | last = Grove | first = George | title =A Dictionary of Music and Musicians, Volume 1 | publisher =Macmillan Company | date =1904 | page =294 }}</ref> <ref name="Eitner"> {{cite web | url = https://archive.org/stream/biographischbibl01eitn#page/439/mode/1up | author = Eitner, Robert | title = Biographisch-bibliographisches Quellen-Lexikon der Musiker und Musikgelehrten der christlichen Zeitrechnung bis zur Mitte des neunzehnten Jahrhunderts Biographisch-bibliographisches Quellen-Lexikon der Musiker und Musikgelehrten der christlichen Zeitrechnung bis zur Mitte des neunzehnten Jahrhunderts, Band 1 | publisher = Leipzig: Breitkopf & Härtel | pages = 439 | year = 1900 | language = Duits }} </ref> <ref name="Lebedur"> {{cite book | url = https://books.google.de/books?id=UYqFojLcLJIC&pg=PA47#v=onepage&q&f=false | author = Freiherrn von Ledebur, Carl | title = Tonkünstler-Lexicon Berlin's von den ältesten Zeiten bis auf die Gegenwart | pages = 47 | year = 1861 | language = Duits }} </ref> <ref name="Gerber"> {{cite book | title= Historisch-Biographisches Lexicon der Tonkünstler |author =Gerber, Ernst Ludwig | pages= 136–137 | year=1790 | location=Leipzig | url=http://reader.digitale-sammlungen.de/de/fs1/object/display/bsb11011752_00088.html?zoom=0.8000000000000003 | language = Duits }} </ref> <ref name="RISM 469405200">{{cite web | url = https://opac.rism.info/search?id=469405200 | title = Répertoire International des Sources Musicales (469405200) }}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="RISM 190009721">{{cite web | url = https://opac.rism.info/search?id=190009721 | title = Répertoire International des Sources Musicales (190009721) }}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="RISM 705000201">{{cite web | url = https://opac.rism.info/search?id=705000201 | title = Répertoire International des Sources Musicales (705000201) }}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="RISM 469405200"/> <ref name="RISM 469334400">{{cite web | url = https://opac.rism.info/search?id=469334400 | title = Répertoire International des Sources Musicales (469334400) }}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Breitkopf"> {{cite book | author = Breitkopf, Johann Gottlob Immanuel | title = Catalogo Parte IIda | pages = 29 | year = 1772 }} </ref> }} ==Eksterne skakels== * {{IMSLP|id=Benda, Johann}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Johann_Georg_Benda }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Benda, Johann Georg}} [[Kategorie:Geboortes in 1713]] [[Kategorie:Sterftes in 1752]] [[Kategorie:Tsjeggiese violiste]] [[Kategorie:Tsjeggiese komponiste]] m7g951mzof56ly2de1j96k8k8q1ph13 0 265220 2893582 2435601 2026-04-13T16:46:10Z Jcb 223 2893582 wikitext text/x-wiki '''Günter Wand''' (* [[7 Januarie]] [[1912]], [[Elberfeld]], [[Duitsland]], † [[14 Februarie]] [[2002]], Ulmiz naby [[Bern]], [[Switserland]]) was 'n Duitse [[dirigent]] en komponis. Wand het in [[Wuppertal]], Allenstein en Detmold gestudeer. Hy het by die Keulen Konservatoria komposisie studeer saam met Philipp Jarnach en [[klavier]] saam met Paul Baumgartner.<ref name="Drummond">{{cite news | author=John Drummond | title=Günter Wand | url=https://www.theguardian.com/obituaries/story/0,3604,651049,00.html | work=The Guardian | date=2002-02-16 | accessdate=2008-09-07}}</ref> Hy was 'n leerling van Franz von Hoesslin in [[München]], maar was andersins as dirigent grootliks self-opgelei.<ref name="Kozinn">{{cite news | author=Allan Kozinn | title=Günter Wand, 90, Conductor Of the Romantic Repertory | url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE7DD153EF932A15751C0A9649C8B63 | work=The New York Times | date=2002-02-21 | accessdate=2008-09-07}}</ref> Gedurende sy 65-jaarlange loopbaan as dirigent was hy veral hoog aangeprys vir sy interpretasies van [[Franz Schubert|Schubert]] en [[Anton Bruckner|Bruckner]]. Hy het verskeie pryse en toekennings gewen, insluitende die Duitse Plate-toekenning en die internasionale prys, [[Diapason d'Or]]. ==Platelys == *Met die NDR-Simfonieorchester: **Bruckner Simfonie Nr. 4. 2 CD 74321930412 **Schubert Simfonie Nr. 5 *Met die NDR-Simfonieorchester: **Beethoven: **Simfonie Nr. 3 & Leonoren Ouvertüre Nr. 3 CD RD60755 (03/1991) **Simfonie Nr. 5 & 6 CD 09026 61930 2 (10/1993) **Simfonie Nr. 1 & 2 CD 74321 66458 2 (04/2001) **Simfonie Nr.4 Nr.74321897172(01/2002) **Simfonie Nr.1& Nr.6 Nr.74321891082(11/2001) **Simfonie Nr.2 & Nr.7 Nr.74321891072(11/2001) **Simfonie Nr.3 & Nr.8 Nr.74321891062(11/2001) **Simfonie Nr.4 & Nr.5 Nr.74321891052(11/2001) **Simfonie Nr.9 Nr.74321891042 (11/2001) **Simfonie Nr. 1-9 74321891092 (11/2001) **Brahms: **Simfonie Nr. 1 CD 09026 68889 2 (02/1998) **Simfonie Nr. 2 & 3 CD 09026 68888 2 (02/1998) **Simfonie Nr. 1-4 3CD 09026 63348 2 (01/1999) **Simfonie Nr. 4 CD 09026 63244 2 (01/1999) **Simfonie Nr.1 & Nr.3 Nr.74321891022 (11/2001) **Simfonie Nr.2 & Nr.4 Nr.74321891012 (11/2001) **Simfonie Nr.1-4 Nr.74321891032 (11/2001) **Bruckner: **Simfonie Nr. 5 (Originalfassung) CD RD60361 (06/90) **Simfonie Nr. 4 „Romantische“ CD RD60784 (04/1991) **Simfonie Nr. 7 (Originalfassung) CD 09026 61398 2 (03/1993) **Simfonie Nr. 9 (Originalfassung) CD 09026 62650 2 (06/1994) **Simfonie Nr. 8 2CD 09026 68047 2 (04/1995) **Simfonie Nr. 6 (Originalfassung) CD 09026 68452 2 (06/1996) **Debussy: **Le Martyre de Saint Sébastien; CD 74321 75583 (05/2000) **Moessorgski: **Bilder einer Ausstellung **Fortner: **Bluthochzeit – Zwischenspiele für Orchester; CD RD60827 (12/1991) **Martin: **Petite Symphonie concertante; **Strawinski: **Concerto in Es (Dumbarton Oaks); **Webern: **5 Stücke für Orchester, op.10 **Mozart: **Simfonie Nr. 39 & 41 „Jupiter“ CD RD60714 (12/1990) **Simfonie Nr. 40; **Posthornserenade Nr.74321897172 **Tsjaikofski: **Simfonie Nr. 5 CD 09026 68032 2 (11/1994) **Mozart: **Simfonie Nr.36 **Simfonie Nr.40 **Schubert: **Simfonie Nr. 8 „Unvollendete“; CD RD60826 (12/91) **Schumann: **Simfonie Nr. 4 **Schubert: **Simfonie Nr. 9 „Große C-Dur“ CD RD60978 (12/1991) **Strawinski: **Pulcinella Suite; CD 09026 61190 2 (10/92) **Tsjaikofski: **Simfonie Nr. 6 „Pathétique“ **NDR Live-Recordings 1989-1995: **Beethoven, Bruckner, Mozart, Tsjaikofski, Schubert 17 CD Box 74321 34162 2 (09/1996) **With Kölner Rundfunk-Simfonieorchester: **Bruckner: **The 9 Symphonies 10CD 09026639302 (08/1989) **Simfonie No. 1 (Wiener Fassung) CD 09026639312 (12/1989) **Simfonie No. 2 CD 09026639322 (12/1989) **Simfonie No. 3 CD 09026639332 (12/1989) **Simfonie No. 4 „Romantische“ CD 09026639342 (12/1989) **Simfonie No. 5 CD 09026639352 (12/1989) **Simfonie No. 6 CD 09026639362 (12/1989) **Simfonie No. 7 CD 09026639372 (12/1989) **Simfonie No. 8 & 9 CD 09026639382 (12/1989) **Schubert: **The Complete Symphonies 5CD 09026639402 (08/1989) **Simfonie No. 1 & 2 CD 09026639412 **Simfonie No. 3 & 6 CD 09026639422 **Simfonie No 4 & 8 CD 09026639432 **Simfonie No 5 (Selections from Rosamunde) CD 09026639442 **Simfonie No. 9 CD 09026639452 **With Berliner Philharmoniker: **Bruckner: **Simfonie Nr. 5 (Originalfassung)CD 09026 68503 2 (12/1996) **Simfonie Nr. 4 „Romantische“ (Haas-Fassung) CD 09026 68839 2 (08/1998) **Simfonie Nr. 9 (Originalfassung) CD 74321 63244 2 (08/1999) **Simfonie Nr. 7 CD 74321 68716 2 (10/2000) **Simfonie Nr.8 CD Nr.743218 28662 (11/2001) **Schubert: **Simfonie Nr. 8 „Unvollendete“ & 9 „Große C-Dur“; 2CD 09026 68314 2 (08/1995) ==Literatuur== *Wolfgang Seifert: ''Günter Wand: so und nicht anders. Gedanken und Erinnerungen.'' Hoffmann und Campe, Hamburg 1998, {{ISBN|3-455-11154-8}} ==Verwysings== {{Verwysings}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = G%C3%BCnter_Wand }} ==Eksterne skakels== * [http://www.guenter-wand.de/ Günter Wand's website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001054941/http://www.guenter-wand.de/ |date= 1 Oktober 2005 }} {{de icon}} * [http://www.naxos.com/person/Gunter_Wand/30621.htm Günter Wand op Naxos] * [http://s-fuji.hp.infoseek.co.jp/Decca04.html#SDD201 Complete Stereophonic Discography op Wiener Philharmoniker] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090802033414/http://s-fuji.hp.infoseek.co.jp/Decca04.html#SDD201 |date= 2 Augustus 2009 }} * [http://www.bruceduffie.com/wand.html Interview with Günter Wand], 23 Januarie 1989 {{s-start}} {{s-culture}} {{succession box | title=[[Gürzenich Simfonieorkes|Kapellmeister, Gürzenich Simfonieorkes Cologne]] | before=Eugen Papst | years=1945&ndash;1974 | after=[[Yuri Ahronovich]] }} {{succession box | title=[[NDR Simfonieorkes|Hoof-dirigent, Noord-Duitse Simfonieorkes]] | before=[[Klaus Tennstedt]] | years=1982&ndash;1990 | after=[[John Eliot Gardiner]] }} {{s-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wand, Gunter}} [[Kategorie:Geboortes in 1912]] [[Kategorie:Sterftes in 2002]] [[Kategorie:Duitse dirigente]] [[Kategorie:Duitse komponiste]] 46zp117bqj6ohgqxh8076gsg96jgk9s 0 267218 2893560 2830334 2026-04-13T16:30:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893560 wikitext text/x-wiki '''Antieke filosofie''' of '''klassieke filosofie''' is gewoonlik die benaming vir die [[filosofie]] van die klassieke Griekse en sommige Romeinse filosowe. Dit begin in die sesde eeu vC en duur tot die vyfde eeu nC en kan verdeel word in drie periodes: die pre-sokratiese tydperk (sesde eeu - vyfde eeu vC), die bloeityd (vyfde en vierde eeu vC) en 'n post-klassieke tydperk (derde eeu voor - vyfde eeu nC). In antieke tye het filosofie ook onderwerpe ingesluit wat later in afsonderlike wetenskappe verdeel is, soos [[fisika]], [[sielkunde]], [[biologie]], [[kosmogonie]], ens. Aanvanklik was Griekse filosowe primêr besig met die vraag oor die oorsprong en bestaan van die [[wêreld]], met die groot stap was dat mens wegbeweeg van die tradisionele [[mite]]s wat ook daarop fokus. Met die sofiste en [[Sokrates]] verkry die filosofie 'n sosiale aspek, en kom vrae oor menslike gedrag na vore. Met [[Plato]], bloei die [[metafisika]], maar in 'n sekere sin inkorporeer hy al die voorafgaande, en berei voor vir wat na hom kom. Sy filosofie is 'n reusagtige struktuur waarin alles met mekaar verband hou, hoewel hy besig is met die [[natuurfilosofie]], met die vraag wat [[kennis]] is, en hoe 'n samelewing daaruit moet sien. Met [[Aristoteles]] word die verskillende dissiplines geskei, want vir hom is nie alles met alles verbind nie. Hy is ook die uitvinder van die [[logika]]. Hellenistiese filosofie gaan dan oor taalkundige filosofie en logika (die [[stoïsisme]]), en vir die natuurverklarings verwys dit gedeeltelik na die filosowe voor Sokrates se tyd, maar meer en meer kom die kwessie van menslike geluk na vore, en hoe om innerlike vrede te bereik. Met die neo-platonisme kom 'n mistieke element na vore. == Pre-sokratiese tydperk == [[Lêer:Raffael 058.jpg|duimnael|Rafaël Santi se werk die Atheense Skool, waarin verskeie Griekse filosowe uitgebeeld word.]] Die vroegste tydperk is die pre-sokratiese tydperk. Die Westerse filosofie begin in Milete, en die heel eerste Griekse denkers staan dus bekend as die Miletiese natuurfilosowe. Hul ondersoekveld was heeltemal gefokus op die ekstern waarneembare en uiteindelik die ''archè'', as die primêre beginsel. Dit het nie net ingesluit wat tans filosofie genoem word nie, maar ook alles wat vandag [[wetenskap]] genoem word. Geen volledige werk het van hierdie vroeë skrywers bewaar gebly nie. Alle Griekse filosofie van voor die tyd van Sokrates staan bekend as die pre-sokratiese filosofie. Hierdie filosofie was hoofsaaklik [[kosmologie]]s en [[kosmogonie]]s van aard. Die pre-sokrate het eers 'n fundamentele verklaring vir die natuurverskynsels wat hulle rondom hulle waargeneem het, gesoek, soos [[Sonsverduistering|son]]- en [[maansverduistering]]s en die jaarlikse herhalende vloede van die [[Nyl]] nadat [[Sirius]] verskyn het. Hulle het doelbewus nie 'n beroep op die tradisionele antieke Griekse [[godsdiens]] gemaak nie. Die pre-sokratiese filosowe het hulself onderskei van hul voorgangers. Behalwe dogmatiese bewerings oor die oorsprong en konstruksie van die wêreld, bevat hulle werke ook beredeneerde argumente vir verskillende wêreldbeskouings, verduidelikings waarom iets nie net waar is nie, maar ook waarom dit vreemd sou wees as dit anders was. Volgens [[Thales van Milete]] dryf die aarde byvoorbeeld op [[water]]. Dit verklaar nie net die voorkoms van [[aardbewing]]s nie, maar maak hulle onvermydelike verskynsels. Die metode wat hierdie vroeë Griekse filosowe gebruik om hul antwoorde op te stel, was net so belangrik soos die vrae (waar kom alles vandaan, waar gaan alles heen? Die pre-sokratiese filosowe het waarneming saam met rede gebruik om die aard van die wêreld rondom hulle te verduidelik. Alhoewel latere filosowe die relatiewe waarde van beide waarneming en rede later deeglik bespreek het, het hulle na 2 500 jaar fundamenteel verenig met die gebruik van hierdie metodes wat die vroeë filosowe gebruik het. Dit is 'n probleem om die idees van die pre-sokrate duidelik te spesifiseer,weens die gebrekkige oorlewing van hul werke. Al wat behoue gebly het is slegs teksfragmente, saam met aanhalings en opsommings van latere filosowe en skrywers. === Sofiste === Daar was ook die sofiste. Van [[Protagoras]] (± 490 - 420 vC), die beroemdste sofis,<ref>Ons woord sofist in die negatiewe sin verwys na iemand wat skerpsinnige drogredenasies of vals gronde aanvoer (Van Dale) gaan terug na die negatiewe beeld wat Plato van die sofiste gegee het, as retorici wat elke standpunt verdedig, afhangende van hoe hulle daarvoor betaal is. Sien ook die naam wat Aristoteles aan sy werk gegee het oor drogredensasies: Sofistiese weerleggings. Sofistiek word nie normaalweg as 'n filosofiese beweging in die ware sin van die woord beskou nie, maar as 'n oorgangsfase tot die herlewing van die filosofie in Athene. Vergelyk die kommentaar van R.J. Hankinson na aanleiding van [[Gorgias]] se ''Helena'' (op bladsy 513 van die ''Cambridge History of Hellenistic Philosophy''): Dit is nie 'n ernstige filosofie nie, maar dit lig ernstige filosofiese kwessies uit. Die poging om sofistiese redenasie te weerlê, was 'n belangrike bron van inspirasie vir beide Plato en Aristoteles. </ref> kom die relativistiese stelling: "Die mens is die maat van alle dinge. Van die dinge wat hulle is en van die dinge wat hulle nie is nie. Hierdie nogal duister en vatbare stelling is waarskynlik gerig op die voorkoms van die natuurlike filosowe op 'n super persoonlike waarheid en / of benadruk die subjektiwiteit van oordele. Die optrede van die sofiste het ook in die algemene sin van die (jong) Atheense publiek anti-tradisionele gevoelens gegenereer. Die sofiste beklemtoon in hul opvoeding die sosiale optrede, veral openbare spraak. So kan iemand soos [[Gorgias]] (± 480 - 399 vC) in die geskiedenis eerder as 'n spreker as 'n sofis gereken word. == Die bloeitydperk van die antieke filosofie == Die volgende tydperk ontvou in [[Athene]], wat uitloop op die Akademeia van Plato en die Lykeion van Aristoteles en die werke wat daar geskep word. === Sokrates === [[Sokrates]] (470-399 vC) is 'n ietwat problematiese figuur; hy het sy roem te danke aan sy [[dood]] (veroordeel om die gifbeker te drink) en aan Plato, wat hom as hoofspreker in sy dialoë laat optree. Sokrates self het niks geskryf nie. Dit is seker dat hy 'n betwiste figuur in Athene was, en hy is deur baie tydgenote beskou as een van die sofiste. Maar sonder twyfel het hy 'n stimulerende uitwerking op die intellektuele ontwikkeling van Plato en ander gehad. In latere klassieke filosofie word sy naam gebruik deur byna alle bewegings om die perfekte manier aan te dui. Dit is nie moontlik om definitief vas te stel wat Sokrates se standpunte was nie. Byna alles wat aan Sokrates toegeskryf kan word, kan teruggevoer word na wat Plato hom laat sê. Menings verskil in watter mate Plato historiese Sokrates praat, of hierdie Sokrates bloot Plato se standpunte uitdruk. === Plato === [[Lêer:Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg|duimnael|[[Plato]]]] In [[Plato]] (428-347 vC) se werk, wat in sy geheel behoue gebly het, kan ontwikkeling gesien word. Hierdie ontwikkeling sluit in van die eerste sogenaamde aporetiese dialoë (dit wil sê, hulle stel slegs vrae op, maar erken geen antwoord as voldoende nie) deur middel van klassieke werke soos die ''Simposium'', ''die Staat'' en ''die Phedrus'', wat meer kreatiewe idees uitbeeld (insluitend die onsterflikheid van die [[siel]]), word gevorder tot die bestaan van die sogenaamde ewige idees (die [[Ideëleer]]<ref>Uit die Griekse woord idee, wat vorm beteken. Plato gebruik ook die woord ''eidos'' (vorm) hiervoor. Ons woord idee het sy betekenis gekry omdat in die neo-platonisme Plato se idees gesien word as gedagtes van 'n godheid.</ref>) Latere werke sluit in ''die Theetetus'' en ''die Sofis'', waarin Plato ons kennisproses hanteer, en wat 'n baie kritiese ingesteldheid toon, ook met betrekking tot die probleme wat met die bestaan van die idees verband hou. Plato is nie net 'n filosoof nie, maar ook 'n [[skrywer]]. Dit beteken dat die lees van elkeen van sy werke op sigself 'n stimulerende aktiwiteit kan wees. Dit verklaar ook waarom sy totale werke oorleef, en waarom hy so 'n ongekende invloed op die hele verdere filosofie kan uitoefen. === Aristoteles === [[Aristoteles]] (384-322 vC) was 'n student van Plato. Slegs die werke wat vir onderwys en navorsing binne 'n klein kring bedoel was, het behoue gebly. Die styl waarin hierdie werke geskryf word, is dus minder 'literêr' as dié van Plato, maar word dikwels gekenmerk deur 'n soort telegram of notisiestyl. Aristoteles het baie ondersoek gedoen (byvoorbeeld op die gebied van biologie, [[politiek]] en letterkunde) en het dikwels al sy vorige sienings oor 'n onderwerp in sy eie navorsing betrek. Hy is die uitvinder van logika ('n inventaris van geldige redenasie, onafhanklik van hul inhoud), 'n dissipline wat vir hom nie deel van die filosofie is nie, maar dit voorafgaan. Sy teorie van kategorieë, die ontrafeling van die betekenisse van die Griekse werkwoord "om te wees" is gebaseer op Plato se ''Sofis''. Laasgenoemde is 'n goeie voorbeeld van hoe Aristoteles op Plato se werk bou, sonder om dit altyd te erken. Om die wêreld te kaarteer, gebruik hy die konsepte van vorm<ref>Vir vorm gebruik Arisoteles beide ''morfè'' en ''eidos'', laasgenoemde dieselfde woord wat Plato gebruik vir sy idees; met die verskil dat hierdie vorm immanent is en nie transendent is nie. Dat ons klassifikasie meer skematiese as die historiese werklikheid is, blyk ook uit die feit dat [[Demokritus]] byvoorbeeld sy atome as vorme aangedui het (Gr. ''Atomoi ideai'', ondeelbare vorme).</ref> en materie: alles rondom ons bestaan uit hierdie twee elemente. Hiervan is die vorm die noodsaaklikste waarna 'n voorwerp genoem word. (As die materie van 'n deur hout is, verwys ons na hierdie voorwerp as 'n deur, nie as hout nie.) Die dinamika in sy teleologiese [[wêreldbeskouing]] word ondervang deur sy konsepte van tydigheid en potensiaal: die hout is tans nie 'n deur nie, maar het wel die potensiaal. == Die Hellenistiese filosofie == === Epikurisme === [[Lêer:Epikouros BM 1843.jpg|links|duimnael|[[Epikurus]] ]] In teenstelling met die ander Hellenistiese strominge word die inhoud van epikurisme hoofsaaklik bepaal deur sy stigter [[Epikurus]] (341-270 vC). Hy het talle werke oor die wêreld en die natuur geskryf, paradoksaal geglo dat dit nie oor die [[waarheid]] gaan nie, maar oor die uitwerking wat hierdie sienings op mense kan uitoefen. Die uiteindelike doel van die filosofie is menslike geluk. In sy fisika verwys Epikurus terug na die atomiste, met die verskil dat hy met ''clinamen'' werk: 'n onvoorspelbare laterale beweging binne die (gereelde) vertikale beweging van atome, wat op 'n menslike vlak met [[vrye wil]] en meer algemeen ooreenstem met die onvoorspelbaarheid van die bestaan. Die beweging van die atome deur die leë ruimte het geen doel nie, daar is geen plan of hoër doelwit waaraan jy jou moet gehoorsaam nie. Afwesigheid van [[vrees]] en pyn waarborg ons geluk. Goed en kwaad meet dus epikurisme deur sensasies van plesier en pyn. Hierdeur is dit dikwels goed om van 'n klein plesier af te sien, want dit is voorsienbaar dat dit later deur ongemak of berou gevolg sal word. Die toppunt wat hierdeur bereik kan word, is die ''ataraxia'': die toestand waarin ons nie versteur word deur enige vrees of pyn nie, 'n toestand van innerlike onverstoorbaarheid. Die mens is dan nog steeds oop vir die vreugde van vriendskap. In teenstelling met die Stoïste, het Epikurus voorgestel om uit die openbare lewe te onttrek (leef in geheimhouding), 'n siening wat onder andere deur [[Cicero]] bygedra het tot 'n sekere ongewildheid van epikurisme. Dit is dan aangebied asof dit 'n oppervlakkige leerstelling was (die tradisionele "''bon vivant''"). Hierdie optrede het op sy beurt epikurisme verdag onder Christelike filosowe gemaak, wat vanselfsprekend agterdog gehad het oor 'n filosofie wat die lewe as betekenisloos sou beskou en geen voorsieningheid erken nie. Na die Epikurus is die Romeinse digter [[Lucretius]] (98 - 55 vC) die bekendste Epikurs. In sy ''De rerum natura'' het hy die leerstellings van Epikurus op 'n hoogs geïnspireerde en gedetailleerde wyse uiteengesit. Hy probeer menslike vrese te bestry, veral die vrees van die gode en die [[dood]]. In Epikurus se materialistiese wêreldbeskouing is die dood bloot die beëindiging van die lewe, daar is niks anders om te vrees nie. Die gode is daar, maar bemoei hulle nie met ons nie. Lucretius se posisie binne die Romeinse kultuur is uniek: hy skryf as 'n persoon, nie as 'n Romein nie; by hom kom mens nie patriotisme teë nie. Hy is een van die grootste [[Latyn]]se digters. === Stoïsisme === [[Lêer:Chrysippus bust.jpg|duimnael|Chrysippus]] Ons het slegs fragmente van die kompromielose ou [[stoïsisme]] oor. Tog is dit moontlik om hierdie leerstelling grootliks te herbou, waarvan [[Zeno van Citium]] (333 - 262 vC) die stigter is. Volgens die stoïsme is alles materie (nie net rede en siel nie, maar ook, byvoorbeeld, eienskappe). Dit is gebaseer op hul kriterium dat slegs liggame invloed kan uitoefen en ondergaan. Die stoïsisme soek nie 'n waarheid 'agter' die verskynsels, soos Plato met sy Ideëleer nie, maar beskou die verskynsels as ons enigste moontlikheid van kennis. Op die vraag of hierdie bron betroubaar gemaak kan word, het Chrysippus (280 - 206 vC), die tweede vader van die stoïsisme, lank gesprekke met die skeptikus Carneades gehad. Die stoïsisme stel dit ten doel om ''apatheia'' te bereik, die toestand waarin mens nie meer deur [[emosie]]s (''pathè'') versteur word nie.<ref>Die Griekse ''apatheia'' het dus nie die negatiewe konnotasie van die [[Afrikaans]]e woord apatie nie. </ref> Hier is dit 'alles of niks': mens kan nie halfpad op pad na die toestand wees nie. Slegs die stoïstiese wyse het hierdie toestand bereik. Dit vereis 'n intellektuele ingesteldheid: volgens Chrysippus is emosies nie iets anders as verkeerde oordele nie. Byvoorbeeld, dit is net die foutiewe oordeel dat mens hartseer moet erken in 'n sekere situasie wat ons hartseer maak, nie daardie situasie self nie. Hierdie een kan nie beheer word nie, en word deterministies bepaal; daar is 'n ewige terugkeer van ons kosmos. Panaetius (185 - 112 vC), wat die stoïsisme in [[Rome]] bekend gestel het, vorm saam met [[Posidonius]] (135 - 51 vC), die middelste stoïsisme, wat meer menslike eienskappe toon. So, volgens Posidonius, is emosie nie meer 'n verkeerde oordeel nie, maar 'n onafhanklike ding in ons [[siel]]. Die later stoïsisme het egter die grootste invloed op [[Europa]] vanaf die [[Renaissance]] uitgeoefen, deels omdat werke in hul geheel beskikbaar geword het, en deels omdat hier die teoretiese aspekte vervaag ten gunste van [[etiek]]. Die bekendste verteenwoordiger hiervan is die Romein [[Lucius Annaeus Seneca]] (3 vC - 65 nC). Sy filosofie is baie persoonlik en toon goeie insig in mense. Hy is stoïs, maar nie dogmaties nie: hy dink baie van die teoretiese filosofiese besprekings is haarklowery. Wat belangrik is, is die filosofie van die lewe, die filosofie wat 'n mens beter kan maak. 'Beter' in die sin dat dit nuttiger vir die mensdom is, maar ook vryer en meer onafhanklik as individu. Deur sy flitsende styl het hy sy insigte ingeskep. Op grond van sy lewenservaring (hy was op 'n jong ouderdom ernstig siek, was hy verban, het jare lank by die hof van [[Nero]] gewerk)kan hy - skynbaar moeiteloos - advies gee vir baie situasies. Nog 'n verteenwoordiger van die latere stoïsisme is [[Epictetus]] (50-130 nC), wat die verskil tussen sake in ons beheer (sienings, begeertes) en sake buite ons beheer (reputasie, [[gesondheid]]) beklemtoon: verwarring tussen hierdie twee kategorieë is die bron van frustrasie. === Skeptisisme === [[Lêer:Head Karneades Glyptothek Munich.jpg|links|duimnael|Carneades]] Nog 'n manier om gemoedsrus te bereik, was wat [[Pyrrho van Elis]] bevorder het (± 365 - 275 vC.). Deur ons oordeel op te skort onder alle omstandighede (''epochè'') en om te erken dat mens nie seker kan weet nie, kom daar 'n innerlike vrede. Nog 'n tak van antieke skeptisisme is dié van Carneades (219 - 128 vC). Hy betwis die siening dat die mens die waarheid kan ken. Daar is genoegsame waarskynlikhede vir die daaglikse lewe. Hiermee word bedoel 'n afgeleide, praktiese, waarskynlikheid wat ontstaan op grond van kombinasies van voorheen ontvangde sensoriese indrukke. Hy bedoel dat die verhoudings van ons indrukke met die onderliggende voorwerpe nie waarskynlik sal wees nie. 'n Derde bekende skeptikus was [[Aenesidemus]] (1ste eeu vC). Die sogenaamde tien trope word aan hom toegeskryf: die argumente teen die betroubaarheid van sensoriese persepsie, asook agt trope teen [[kousaliteit]]. Sextus Empiricus (2de eeu nC) is ons belangrikste, maar ietwat wydlopende bron vir die kennis van antieke skeptisisme. Nog 'n bron is die werk van [[Cicero]] (106 - 43 vC). Sy meriete op die gebied van filosofie is hoofsaaklik op die gebied van popularisering. Hy het dele van die Griekse filosofie aan die Romeine bekendgestel, wat Latynse terme as ''qualitas'' bekendgestel het. As 'n filosoof beweer hy dat hy 'n ondersteuner van die (skeptiese) Nuwe Akademie is, maar soms neig hy na die stoïsisme, en soms sê hy dat alle filosofiese bewegings, behalwe epikurisme, net deur terminologie onderskei word. Hy sien 'n filosofiese opvoeding as 'n goeie opvoeding vir 'n woordvoerder en politikus, soos 'n soort 'algemene ontwikkeling'. === Die Sokratiese skole === Die sogenaamde Sokratiese skole (Megarisi, Sinisi, Cyrenaeisi) is van minder belang. Kenmerkend vir hulle is die ontkenning van alle verhewe filosofiese (metafisiese, wetenskaplike, etiese) voorstellings. Die sinikus Diogenes (404 - 323 vC) is die bekendste van almal, maar hy is veral skuldig aan die anekdotes oor sy gedrag (insluitend sy lewe in 'n vat). Die naam van die megariaan Diodoros is gekoppel aan die sogenaamde hoofargument, aangaande die konsep moontlik ten opsigte van verlede en toekomstige gebeure.<ref>Sien vir verdere verduideliking: http://plato.stanford.edu/entries/dialectical-school/#5 (Engels)</ref> == Die Neo-platonisme == Plotinus het homself as Plato se [[Eksegese|eksegeet]] gesien, sonder die strewe om sy eie filosofie te hê. Maar in sy interpretasie van Plato, is baie elemente onmiskenbaar afgelei van Aristoteles en die filosowe na hom. Hiermee staan hy in 'n lang tradisie, maar tog het die neo-platonisme by hom begin, weens die kwaliteit van sy werk. Hierdie werk, die ''Enneaden'', is moeilik toeganglik, maar enigiemand wat daardeur dring, vind pragtige beelde waarmee hy sy abstrakte metafisika in woorde probeer stel. Vir hom is die [[kosmos]] 'n ewige emanasie van die hoogste beginsel (Die Een), na die Gees ("Nous"), via die [[siel]] na [[materie]]. Hier geld, hoe verder weg van die 'Een', hoe minder 'vlak' of mag word behaal. Dit kan egter nie tydelik verstaan word nie, maar slegs as 'n voorstelling van die struktuur van ons wêreld. Ons vind ook hierdie onderverdeling op 'n sielkundige, individuele vlak: mense kan daarna streef om terug te keer na die Een. Die mens vind sy hoogste besef hierin. Hierdie toestand kan slegs bereik word na 'n langtermyn-filosofiese studie, en is nie iets permanent vir die mens nie. Verder was Plotinus 'n uitgesproke teenstander van die [[gnosis]]. Proclus (± 410 - 485 nC) is die sistematikus binne die neo-platonisme. Sy werk is dus baie “droër” as dié van Plotinus, maar die studie van sy Elemente van Teologie het 'n waarde vir die kennis van lewende neo-platonisme wat vergelykbaar is met dié van die studie van [[anatomie]] vir die kennis van die lewende liggaam<ref>E.R. Dodds, ''Introduction to: Proclus The Elements of Theology''</ref>. Sy manier van filosofie deur middel van stellings en hul bewyse sal in die [[Middeleeue]] gevolg word en kan nog by [[Baruch Spinoza]] gevind word. == Oorgang na die Middeleeue == [[Lêer:Boethius.jpg|duimnael|Boethius]] Boethius is 'n baie merkwaardige figuur, want met sy ''Consolatio Philosophiae'' (Vertroosting van Filosofie) het hy 'n suiwer klassieke filosofiese werk geskryf, met sy [[Latyn]]se vertalings van Griekse filosofiese werke wat sy tyd nodig het, maar terselfdertyd het hy Christelike teologiese werke geproduseer, byvoorbeeld ''De Trinitate'' (Oor die [[Drie-eenheid]]). Sy werk is wyd gelees in die Middeleeue. Vandag word sy ''Consolatio'' nog gelees en vertaal. Hierdie skryfwerk het ontstaan gedurende die tydperk waarin hy gevange geneem is, en is geskryf om homself te troos vir sy hartseer lot. Daartoe voer ''Lady Philosophia'' 'n gesprek met hom, wat beskou kan word as die finale dromslag van die antieke filosofie. == Literatuur == Klaus Held: ''Trefpunt Plato'' (Nederlandse vertaling deur Tineke Davids). Hierdie boek bied 'n duidelike oorsig van die klassieke filosofie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{nl-vertaal|Antieke filosofie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosofie]] lp2l49t9y9p6s3yrkzinh9jms0yydy6 2893561 2893560 2026-04-13T16:30:57Z Oesjaar 7467 /* Pre-sokratiese tydperk */ Verbeter 2893561 wikitext text/x-wiki '''Antieke filosofie''' of '''klassieke filosofie''' is gewoonlik die benaming vir die [[filosofie]] van die klassieke Griekse en sommige Romeinse filosowe. Dit begin in die sesde eeu vC en duur tot die vyfde eeu nC en kan verdeel word in drie periodes: die pre-sokratiese tydperk (sesde eeu - vyfde eeu vC), die bloeityd (vyfde en vierde eeu vC) en 'n post-klassieke tydperk (derde eeu voor - vyfde eeu nC). In antieke tye het filosofie ook onderwerpe ingesluit wat later in afsonderlike wetenskappe verdeel is, soos [[fisika]], [[sielkunde]], [[biologie]], [[kosmogonie]], ens. Aanvanklik was Griekse filosowe primêr besig met die vraag oor die oorsprong en bestaan van die [[wêreld]], met die groot stap was dat mens wegbeweeg van die tradisionele [[mite]]s wat ook daarop fokus. Met die sofiste en [[Sokrates]] verkry die filosofie 'n sosiale aspek, en kom vrae oor menslike gedrag na vore. Met [[Plato]], bloei die [[metafisika]], maar in 'n sekere sin inkorporeer hy al die voorafgaande, en berei voor vir wat na hom kom. Sy filosofie is 'n reusagtige struktuur waarin alles met mekaar verband hou, hoewel hy besig is met die [[natuurfilosofie]], met die vraag wat [[kennis]] is, en hoe 'n samelewing daaruit moet sien. Met [[Aristoteles]] word die verskillende dissiplines geskei, want vir hom is nie alles met alles verbind nie. Hy is ook die uitvinder van die [[logika]]. Hellenistiese filosofie gaan dan oor taalkundige filosofie en logika (die [[stoïsisme]]), en vir die natuurverklarings verwys dit gedeeltelik na die filosowe voor Sokrates se tyd, maar meer en meer kom die kwessie van menslike geluk na vore, en hoe om innerlike vrede te bereik. Met die neo-platonisme kom 'n mistieke element na vore. == Pre-sokratiese tydperk == [[Lêer:Raffael 058.jpg|duimnael|Rafaël Santi se werk die Atheense Skool, waarin verskeie Griekse filosowe uitgebeeld word.]] Die vroegste tydperk is die pre-sokratiese tydperk. Die Westerse filosofie begin in Milete, en die heel eerste Griekse denkers staan dus bekend as die Miletiese natuurfilosowe. Hul ondersoekveld was heeltemal gefokus op die ekstern waarneembare en uiteindelik die ''archè'', as die primêre beginsel. Dit het nie net ingesluit wat tans filosofie genoem word nie, maar ook alles wat vandag [[wetenskap]] genoem word. Geen volledige werk het van hierdie vroeë skrywers bewaar gebly nie. Alle Griekse filosofie van voor die tyd van Sokrates staan bekend as die pre-sokratiese filosofie. Hierdie filosofie was hoofsaaklik [[kosmologie]]s en [[kosmogonie]]s van aard. Die pre-sokrate het eers 'n fundamentele verklaring vir die natuurverskynsels wat hulle rondom hulle waargeneem het, gesoek, soos [[Sonsverduistering|son]]- en [[maansverduistering]]s en die jaarlikse herhalende vloede van die [[Nyl]] nadat [[Sirius]] verskyn het. Hulle het doelbewus nie 'n beroep op die tradisionele antieke Griekse [[godsdiens]] gemaak nie. Die pre-sokratiese filosowe het hulself onderskei van hul voorgangers. Behalwe dogmatiese bewerings oor die oorsprong en konstruksie van die wêreld, bevat hulle werke ook beredeneerde argumente vir verskillende wêreldbeskouings, verduidelikings waarom iets nie net waar is nie, maar ook waarom dit vreemd sou wees as dit anders was. Volgens [[Thales van Milete]] dryf die aarde byvoorbeeld op [[water]]. Dit verklaar nie net die voorkoms van [[aardbewing]]s nie, maar maak hulle onvermydelike verskynsels. Die metode wat hierdie vroeë Griekse filosowe gebruik om hul antwoorde op te stel, was net so belangrik soos die vrae (waar kom alles vandaan, waar gaan alles heen? Die pre-sokratiese filosowe het waarneming saam met rede gebruik om die aard van die wêreld rondom hulle te verduidelik. Alhoewel latere filosowe die relatiewe waarde van beide waarneming en rede later deeglik bespreek het, het hulle na 2 500 jaar fundamenteel verenig met die gebruik van hierdie metodes wat die vroeë filosowe gebruik het. Dit is 'n probleem om die idees van die pre-sokrate duidelik te spesifiseer, weens die gebrekkige oorlewing van hul werke. Al wat behoue gebly het is slegs teksfragmente, saam met aanhalings en opsommings van latere filosowe en skrywers. === Sofiste === Daar was ook die sofiste. Van [[Protagoras]] (± 490 - 420 vC), die beroemdste sofis,<ref>Ons woord sofist in die negatiewe sin verwys na iemand wat skerpsinnige drogredenasies of vals gronde aanvoer (Van Dale) gaan terug na die negatiewe beeld wat Plato van die sofiste gegee het, as retorici wat elke standpunt verdedig, afhangende van hoe hulle daarvoor betaal is. Sien ook die naam wat Aristoteles aan sy werk gegee het oor drogredensasies: Sofistiese weerleggings. Sofistiek word nie normaalweg as 'n filosofiese beweging in die ware sin van die woord beskou nie, maar as 'n oorgangsfase tot die herlewing van die filosofie in Athene. Vergelyk die kommentaar van R.J. Hankinson na aanleiding van [[Gorgias]] se ''Helena'' (op bladsy 513 van die ''Cambridge History of Hellenistic Philosophy''): Dit is nie 'n ernstige filosofie nie, maar dit lig ernstige filosofiese kwessies uit. Die poging om sofistiese redenasie te weerlê, was 'n belangrike bron van inspirasie vir beide Plato en Aristoteles. </ref> kom die relativistiese stelling: "Die mens is die maat van alle dinge. Van die dinge wat hulle is en van die dinge wat hulle nie is nie. Hierdie nogal duister en vatbare stelling is waarskynlik gerig op die voorkoms van die natuurlike filosowe op 'n super persoonlike waarheid en / of benadruk die subjektiwiteit van oordele. Die optrede van die sofiste het ook in die algemene sin van die (jong) Atheense publiek anti-tradisionele gevoelens gegenereer. Die sofiste beklemtoon in hul opvoeding die sosiale optrede, veral openbare spraak. So kan iemand soos [[Gorgias]] (± 480 - 399 vC) in die geskiedenis eerder as 'n spreker as 'n sofis gereken word. == Die bloeitydperk van die antieke filosofie == Die volgende tydperk ontvou in [[Athene]], wat uitloop op die Akademeia van Plato en die Lykeion van Aristoteles en die werke wat daar geskep word. === Sokrates === [[Sokrates]] (470-399 vC) is 'n ietwat problematiese figuur; hy het sy roem te danke aan sy [[dood]] (veroordeel om die gifbeker te drink) en aan Plato, wat hom as hoofspreker in sy dialoë laat optree. Sokrates self het niks geskryf nie. Dit is seker dat hy 'n betwiste figuur in Athene was, en hy is deur baie tydgenote beskou as een van die sofiste. Maar sonder twyfel het hy 'n stimulerende uitwerking op die intellektuele ontwikkeling van Plato en ander gehad. In latere klassieke filosofie word sy naam gebruik deur byna alle bewegings om die perfekte manier aan te dui. Dit is nie moontlik om definitief vas te stel wat Sokrates se standpunte was nie. Byna alles wat aan Sokrates toegeskryf kan word, kan teruggevoer word na wat Plato hom laat sê. Menings verskil in watter mate Plato historiese Sokrates praat, of hierdie Sokrates bloot Plato se standpunte uitdruk. === Plato === [[Lêer:Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg|duimnael|[[Plato]]]] In [[Plato]] (428-347 vC) se werk, wat in sy geheel behoue gebly het, kan ontwikkeling gesien word. Hierdie ontwikkeling sluit in van die eerste sogenaamde aporetiese dialoë (dit wil sê, hulle stel slegs vrae op, maar erken geen antwoord as voldoende nie) deur middel van klassieke werke soos die ''Simposium'', ''die Staat'' en ''die Phedrus'', wat meer kreatiewe idees uitbeeld (insluitend die onsterflikheid van die [[siel]]), word gevorder tot die bestaan van die sogenaamde ewige idees (die [[Ideëleer]]<ref>Uit die Griekse woord idee, wat vorm beteken. Plato gebruik ook die woord ''eidos'' (vorm) hiervoor. Ons woord idee het sy betekenis gekry omdat in die neo-platonisme Plato se idees gesien word as gedagtes van 'n godheid.</ref>) Latere werke sluit in ''die Theetetus'' en ''die Sofis'', waarin Plato ons kennisproses hanteer, en wat 'n baie kritiese ingesteldheid toon, ook met betrekking tot die probleme wat met die bestaan van die idees verband hou. Plato is nie net 'n filosoof nie, maar ook 'n [[skrywer]]. Dit beteken dat die lees van elkeen van sy werke op sigself 'n stimulerende aktiwiteit kan wees. Dit verklaar ook waarom sy totale werke oorleef, en waarom hy so 'n ongekende invloed op die hele verdere filosofie kan uitoefen. === Aristoteles === [[Aristoteles]] (384-322 vC) was 'n student van Plato. Slegs die werke wat vir onderwys en navorsing binne 'n klein kring bedoel was, het behoue gebly. Die styl waarin hierdie werke geskryf word, is dus minder 'literêr' as dié van Plato, maar word dikwels gekenmerk deur 'n soort telegram of notisiestyl. Aristoteles het baie ondersoek gedoen (byvoorbeeld op die gebied van biologie, [[politiek]] en letterkunde) en het dikwels al sy vorige sienings oor 'n onderwerp in sy eie navorsing betrek. Hy is die uitvinder van logika ('n inventaris van geldige redenasie, onafhanklik van hul inhoud), 'n dissipline wat vir hom nie deel van die filosofie is nie, maar dit voorafgaan. Sy teorie van kategorieë, die ontrafeling van die betekenisse van die Griekse werkwoord "om te wees" is gebaseer op Plato se ''Sofis''. Laasgenoemde is 'n goeie voorbeeld van hoe Aristoteles op Plato se werk bou, sonder om dit altyd te erken. Om die wêreld te kaarteer, gebruik hy die konsepte van vorm<ref>Vir vorm gebruik Arisoteles beide ''morfè'' en ''eidos'', laasgenoemde dieselfde woord wat Plato gebruik vir sy idees; met die verskil dat hierdie vorm immanent is en nie transendent is nie. Dat ons klassifikasie meer skematiese as die historiese werklikheid is, blyk ook uit die feit dat [[Demokritus]] byvoorbeeld sy atome as vorme aangedui het (Gr. ''Atomoi ideai'', ondeelbare vorme).</ref> en materie: alles rondom ons bestaan uit hierdie twee elemente. Hiervan is die vorm die noodsaaklikste waarna 'n voorwerp genoem word. (As die materie van 'n deur hout is, verwys ons na hierdie voorwerp as 'n deur, nie as hout nie.) Die dinamika in sy teleologiese [[wêreldbeskouing]] word ondervang deur sy konsepte van tydigheid en potensiaal: die hout is tans nie 'n deur nie, maar het wel die potensiaal. == Die Hellenistiese filosofie == === Epikurisme === [[Lêer:Epikouros BM 1843.jpg|links|duimnael|[[Epikurus]] ]] In teenstelling met die ander Hellenistiese strominge word die inhoud van epikurisme hoofsaaklik bepaal deur sy stigter [[Epikurus]] (341-270 vC). Hy het talle werke oor die wêreld en die natuur geskryf, paradoksaal geglo dat dit nie oor die [[waarheid]] gaan nie, maar oor die uitwerking wat hierdie sienings op mense kan uitoefen. Die uiteindelike doel van die filosofie is menslike geluk. In sy fisika verwys Epikurus terug na die atomiste, met die verskil dat hy met ''clinamen'' werk: 'n onvoorspelbare laterale beweging binne die (gereelde) vertikale beweging van atome, wat op 'n menslike vlak met [[vrye wil]] en meer algemeen ooreenstem met die onvoorspelbaarheid van die bestaan. Die beweging van die atome deur die leë ruimte het geen doel nie, daar is geen plan of hoër doelwit waaraan jy jou moet gehoorsaam nie. Afwesigheid van [[vrees]] en pyn waarborg ons geluk. Goed en kwaad meet dus epikurisme deur sensasies van plesier en pyn. Hierdeur is dit dikwels goed om van 'n klein plesier af te sien, want dit is voorsienbaar dat dit later deur ongemak of berou gevolg sal word. Die toppunt wat hierdeur bereik kan word, is die ''ataraxia'': die toestand waarin ons nie versteur word deur enige vrees of pyn nie, 'n toestand van innerlike onverstoorbaarheid. Die mens is dan nog steeds oop vir die vreugde van vriendskap. In teenstelling met die Stoïste, het Epikurus voorgestel om uit die openbare lewe te onttrek (leef in geheimhouding), 'n siening wat onder andere deur [[Cicero]] bygedra het tot 'n sekere ongewildheid van epikurisme. Dit is dan aangebied asof dit 'n oppervlakkige leerstelling was (die tradisionele "''bon vivant''"). Hierdie optrede het op sy beurt epikurisme verdag onder Christelike filosowe gemaak, wat vanselfsprekend agterdog gehad het oor 'n filosofie wat die lewe as betekenisloos sou beskou en geen voorsieningheid erken nie. Na die Epikurus is die Romeinse digter [[Lucretius]] (98 - 55 vC) die bekendste Epikurs. In sy ''De rerum natura'' het hy die leerstellings van Epikurus op 'n hoogs geïnspireerde en gedetailleerde wyse uiteengesit. Hy probeer menslike vrese te bestry, veral die vrees van die gode en die [[dood]]. In Epikurus se materialistiese wêreldbeskouing is die dood bloot die beëindiging van die lewe, daar is niks anders om te vrees nie. Die gode is daar, maar bemoei hulle nie met ons nie. Lucretius se posisie binne die Romeinse kultuur is uniek: hy skryf as 'n persoon, nie as 'n Romein nie; by hom kom mens nie patriotisme teë nie. Hy is een van die grootste [[Latyn]]se digters. === Stoïsisme === [[Lêer:Chrysippus bust.jpg|duimnael|Chrysippus]] Ons het slegs fragmente van die kompromielose ou [[stoïsisme]] oor. Tog is dit moontlik om hierdie leerstelling grootliks te herbou, waarvan [[Zeno van Citium]] (333 - 262 vC) die stigter is. Volgens die stoïsme is alles materie (nie net rede en siel nie, maar ook, byvoorbeeld, eienskappe). Dit is gebaseer op hul kriterium dat slegs liggame invloed kan uitoefen en ondergaan. Die stoïsisme soek nie 'n waarheid 'agter' die verskynsels, soos Plato met sy Ideëleer nie, maar beskou die verskynsels as ons enigste moontlikheid van kennis. Op die vraag of hierdie bron betroubaar gemaak kan word, het Chrysippus (280 - 206 vC), die tweede vader van die stoïsisme, lank gesprekke met die skeptikus Carneades gehad. Die stoïsisme stel dit ten doel om ''apatheia'' te bereik, die toestand waarin mens nie meer deur [[emosie]]s (''pathè'') versteur word nie.<ref>Die Griekse ''apatheia'' het dus nie die negatiewe konnotasie van die [[Afrikaans]]e woord apatie nie. </ref> Hier is dit 'alles of niks': mens kan nie halfpad op pad na die toestand wees nie. Slegs die stoïstiese wyse het hierdie toestand bereik. Dit vereis 'n intellektuele ingesteldheid: volgens Chrysippus is emosies nie iets anders as verkeerde oordele nie. Byvoorbeeld, dit is net die foutiewe oordeel dat mens hartseer moet erken in 'n sekere situasie wat ons hartseer maak, nie daardie situasie self nie. Hierdie een kan nie beheer word nie, en word deterministies bepaal; daar is 'n ewige terugkeer van ons kosmos. Panaetius (185 - 112 vC), wat die stoïsisme in [[Rome]] bekend gestel het, vorm saam met [[Posidonius]] (135 - 51 vC), die middelste stoïsisme, wat meer menslike eienskappe toon. So, volgens Posidonius, is emosie nie meer 'n verkeerde oordeel nie, maar 'n onafhanklike ding in ons [[siel]]. Die later stoïsisme het egter die grootste invloed op [[Europa]] vanaf die [[Renaissance]] uitgeoefen, deels omdat werke in hul geheel beskikbaar geword het, en deels omdat hier die teoretiese aspekte vervaag ten gunste van [[etiek]]. Die bekendste verteenwoordiger hiervan is die Romein [[Lucius Annaeus Seneca]] (3 vC - 65 nC). Sy filosofie is baie persoonlik en toon goeie insig in mense. Hy is stoïs, maar nie dogmaties nie: hy dink baie van die teoretiese filosofiese besprekings is haarklowery. Wat belangrik is, is die filosofie van die lewe, die filosofie wat 'n mens beter kan maak. 'Beter' in die sin dat dit nuttiger vir die mensdom is, maar ook vryer en meer onafhanklik as individu. Deur sy flitsende styl het hy sy insigte ingeskep. Op grond van sy lewenservaring (hy was op 'n jong ouderdom ernstig siek, was hy verban, het jare lank by die hof van [[Nero]] gewerk)kan hy - skynbaar moeiteloos - advies gee vir baie situasies. Nog 'n verteenwoordiger van die latere stoïsisme is [[Epictetus]] (50-130 nC), wat die verskil tussen sake in ons beheer (sienings, begeertes) en sake buite ons beheer (reputasie, [[gesondheid]]) beklemtoon: verwarring tussen hierdie twee kategorieë is die bron van frustrasie. === Skeptisisme === [[Lêer:Head Karneades Glyptothek Munich.jpg|links|duimnael|Carneades]] Nog 'n manier om gemoedsrus te bereik, was wat [[Pyrrho van Elis]] bevorder het (± 365 - 275 vC.). Deur ons oordeel op te skort onder alle omstandighede (''epochè'') en om te erken dat mens nie seker kan weet nie, kom daar 'n innerlike vrede. Nog 'n tak van antieke skeptisisme is dié van Carneades (219 - 128 vC). Hy betwis die siening dat die mens die waarheid kan ken. Daar is genoegsame waarskynlikhede vir die daaglikse lewe. Hiermee word bedoel 'n afgeleide, praktiese, waarskynlikheid wat ontstaan op grond van kombinasies van voorheen ontvangde sensoriese indrukke. Hy bedoel dat die verhoudings van ons indrukke met die onderliggende voorwerpe nie waarskynlik sal wees nie. 'n Derde bekende skeptikus was [[Aenesidemus]] (1ste eeu vC). Die sogenaamde tien trope word aan hom toegeskryf: die argumente teen die betroubaarheid van sensoriese persepsie, asook agt trope teen [[kousaliteit]]. Sextus Empiricus (2de eeu nC) is ons belangrikste, maar ietwat wydlopende bron vir die kennis van antieke skeptisisme. Nog 'n bron is die werk van [[Cicero]] (106 - 43 vC). Sy meriete op die gebied van filosofie is hoofsaaklik op die gebied van popularisering. Hy het dele van die Griekse filosofie aan die Romeine bekendgestel, wat Latynse terme as ''qualitas'' bekendgestel het. As 'n filosoof beweer hy dat hy 'n ondersteuner van die (skeptiese) Nuwe Akademie is, maar soms neig hy na die stoïsisme, en soms sê hy dat alle filosofiese bewegings, behalwe epikurisme, net deur terminologie onderskei word. Hy sien 'n filosofiese opvoeding as 'n goeie opvoeding vir 'n woordvoerder en politikus, soos 'n soort 'algemene ontwikkeling'. === Die Sokratiese skole === Die sogenaamde Sokratiese skole (Megarisi, Sinisi, Cyrenaeisi) is van minder belang. Kenmerkend vir hulle is die ontkenning van alle verhewe filosofiese (metafisiese, wetenskaplike, etiese) voorstellings. Die sinikus Diogenes (404 - 323 vC) is die bekendste van almal, maar hy is veral skuldig aan die anekdotes oor sy gedrag (insluitend sy lewe in 'n vat). Die naam van die megariaan Diodoros is gekoppel aan die sogenaamde hoofargument, aangaande die konsep moontlik ten opsigte van verlede en toekomstige gebeure.<ref>Sien vir verdere verduideliking: http://plato.stanford.edu/entries/dialectical-school/#5 (Engels)</ref> == Die Neo-platonisme == Plotinus het homself as Plato se [[Eksegese|eksegeet]] gesien, sonder die strewe om sy eie filosofie te hê. Maar in sy interpretasie van Plato, is baie elemente onmiskenbaar afgelei van Aristoteles en die filosowe na hom. Hiermee staan hy in 'n lang tradisie, maar tog het die neo-platonisme by hom begin, weens die kwaliteit van sy werk. Hierdie werk, die ''Enneaden'', is moeilik toeganglik, maar enigiemand wat daardeur dring, vind pragtige beelde waarmee hy sy abstrakte metafisika in woorde probeer stel. Vir hom is die [[kosmos]] 'n ewige emanasie van die hoogste beginsel (Die Een), na die Gees ("Nous"), via die [[siel]] na [[materie]]. Hier geld, hoe verder weg van die 'Een', hoe minder 'vlak' of mag word behaal. Dit kan egter nie tydelik verstaan word nie, maar slegs as 'n voorstelling van die struktuur van ons wêreld. Ons vind ook hierdie onderverdeling op 'n sielkundige, individuele vlak: mense kan daarna streef om terug te keer na die Een. Die mens vind sy hoogste besef hierin. Hierdie toestand kan slegs bereik word na 'n langtermyn-filosofiese studie, en is nie iets permanent vir die mens nie. Verder was Plotinus 'n uitgesproke teenstander van die [[gnosis]]. Proclus (± 410 - 485 nC) is die sistematikus binne die neo-platonisme. Sy werk is dus baie “droër” as dié van Plotinus, maar die studie van sy Elemente van Teologie het 'n waarde vir die kennis van lewende neo-platonisme wat vergelykbaar is met dié van die studie van [[anatomie]] vir die kennis van die lewende liggaam<ref>E.R. Dodds, ''Introduction to: Proclus The Elements of Theology''</ref>. Sy manier van filosofie deur middel van stellings en hul bewyse sal in die [[Middeleeue]] gevolg word en kan nog by [[Baruch Spinoza]] gevind word. == Oorgang na die Middeleeue == [[Lêer:Boethius.jpg|duimnael|Boethius]] Boethius is 'n baie merkwaardige figuur, want met sy ''Consolatio Philosophiae'' (Vertroosting van Filosofie) het hy 'n suiwer klassieke filosofiese werk geskryf, met sy [[Latyn]]se vertalings van Griekse filosofiese werke wat sy tyd nodig het, maar terselfdertyd het hy Christelike teologiese werke geproduseer, byvoorbeeld ''De Trinitate'' (Oor die [[Drie-eenheid]]). Sy werk is wyd gelees in die Middeleeue. Vandag word sy ''Consolatio'' nog gelees en vertaal. Hierdie skryfwerk het ontstaan gedurende die tydperk waarin hy gevange geneem is, en is geskryf om homself te troos vir sy hartseer lot. Daartoe voer ''Lady Philosophia'' 'n gesprek met hom, wat beskou kan word as die finale dromslag van die antieke filosofie. == Literatuur == Klaus Held: ''Trefpunt Plato'' (Nederlandse vertaling deur Tineke Davids). Hierdie boek bied 'n duidelike oorsig van die klassieke filosofie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{nl-vertaal|Antieke filosofie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Filosofie]] j14e5i57rfvlr2jdheda9zb1v0hgyhk 0 267568 2893700 2814105 2026-04-13T20:12:23Z Jcb 223 2893700 wikitext text/x-wiki [[Lêer:John Barbirolli.jpg|duimnael|240px|Barbirolli in Ravello gefotografeer deur Paolo Monti, 1960.]] [[Lêer:Kreisler-heifetz-cortot-rubinstein.jpg|duimnael|regs|[[Fritz Kreisler]] (bo links), [[Jascha Heifetz]] (bo regs), [[Alfred Cortot]] (onder links) en [[Arthur Rubinstein]], wat Barbirolli begelei het in sy vroeëre HMV-opnames]] Sir '''John Barbirolli''', (* [[2 Desember]] [[1899]] – † [[29 Julie]] [[1970]]), geboortename '''Giovanni Battista Barbirolli''', was 'n Britse [[dirigent]] en [[tjello|tjellis]]. Hy word veral onthou as dirigent van die ''Hallé Orkes'' in [[Manchester]] wat hy in 1943 van ontbinding help red het en vir die res van sy lewe sou dirigeer. Vroeër in sy loopbaan was hy die opvolger van [[Arturo Toscanini]] as musikale direkteur van die [[New York Filharmoniese Orkes]], waar hy vanaf 1936 tot 1943 gedien het. Hy was ook vanaf 1961 tot 1967 hoof-dirigent van die [[Houston Simfonieorkes]], en het as gasdirigent van baie ander orkeste opgetree, insluitende die [[BBC Simfonieorkes]], [[Londen Simfonieorkes]], die [[Philharmonia Orkes]], die [[Berliner Philharmoniker]] en die [[Weense Filharmoniese Orkes]]. Hy het saam met al die gemelde orkeste opnames gemaak. Barbirolli is in Londen van Italiaanse en Franse ouers gebore, en het grootgeword in 'n familie van professionele musikante. Nadat hy aanvanklik tjello gespeel het, het hy egter vanaf 1926 die kans waargeneem om te dirigeer met die ''British National Opera Company'', en daarna saam met die [[Royal Opera House|Covent Garden]] se toergeselskap. Toe hy die dirigeerstok opgeneem het by Hallé het hy agter minder geleentheid gehad om in die operahuis te werk, maar in die 1950's het hy met sulke sukses produksies van die werke van [[Giuseppe Verdi|Verdi]], [[Richard Wagner|Wagner]], [[Christoph Willibald Gluck|Gluck]], en [[Giacomo Puccini|Puccini]] by Covent Garden gedirigeer dat hy uitgenooi was om die geselskap se permanente musikale direkteur te word, welke uitnodiging hy egter van die hand gewys het. Later in sy loopbaan het hy verskeie opnames van operas gemaak, ten opsigte waarvan sy 1967 opname van Puccini se ''Madama Butterfly'' vir [[EMI]] sekerlik die beste bekend is. Barbirolli was in beide die konsertsaal en opname-ateljees veral geassosieer met die musiek van [[Engeland|Engelse]] komponiste soos [[Edward Elgar|Elgar]], [[Frederick Delius|Delius]] en [[Ralph Vaughan Williams|Vaughan Williams]]. Sy interpretasies van ander laat-romantiese komponiste soos [[Gustav Mahler|Mahler]] en [[Jean Sibelius|Sibelius]] sowel as vroeëre klassieke komponiste, insluitende [[Franz Schubert|Schubert]], word ook steeds bewonder. ==Bronne== {{Verwysings}} * {{cite book|last= Ayre |first= Leslie |year= 1966|title= The Wit of Music: Introduction by Sir John Barbirolli |location= London |publisher= Leslie Frewin |oclc=857354 }} * {{cite book|last= Brookes |first = Christopher |year= 1985|title= His Own Man: The Life of Neville Cardus |location= London |publisher= Methuen |isbn= 0-413-50940-0}} * {{cite book|last= Cox |first= David |year=1980|title= The Henry Wood Proms |location= London |publisher= British Broadcasting Corporation |isbn= 0-563-17697-0}} * {{cite book|last= Haltrecht |first= Montague |year= 1975|title= The Quiet Showman: Sir David Webster and the Royal Opera House |location= London |publisher= Collins |isbn= 0-00-211163-2}} * {{cite book | last=Horowitz | first=Joseph | year=1997 | title=Understanding Toscanini | location=Berkeley | publisher=University of California Press | isbn=0-520-08542-6}} * {{cite book|last= Kennedy |first= Michael |year= 1987|title= Adrian Boult |location= London |publisher= Papermac|isbn= 0-333-48752-4}} * {{cite book|last= Kennedy |first= Michael |year= 1971|title= Barbirolli, Conductor Laureate: The Authorised Biography |location= London |publisher = MacGibbon and Key |isbn= 0-261-63336-8}} * {{cite book|last= Kennedy |first= Michael |year= 1982 |title= The Hallé, 1858–1983: A History of the Orchestra |location= London |publisher= Macmillan |isbn= 0-7190-0921-9}} * {{cite book|last= Kennedy |first= Michael |year= 1989|title = William Walton|location= Oxford |publisher= Oxford University Press |isbn= 0-19-315418-8}} * {{cite book|chapter=Northern Diary|title= Music 1951|author= Lindsay, Maurice|editor= Ralph Hill |publisher=Penguin Books|location = Harmondsworth|year=1951|oclc=26147349}} * {{cite book|last= Osborne |first= Richard |year= 1998|title= Herbert von Karajan: A Life in Music |location= London |publisher= Chatto and Windus |isbn= 1-85619-763-8}} * {{cite book|last= Previn |first= André |year= 1979|title= Orchestra |location= London |publisher= Macdonald and Jane's |isbn= 0-354-04420-6}} * {{cite book|chapter = John Barbirolli |title= Musical Sketchbook |author= Reid, Charles |editor= Milein Cosman |publisher = Bruno Cassirer|location = Oxford |year=1957|oclc= 3225493}} * {{cite book | last=Reid | first=Charles | year=1971 | title= John Barbirolli – A Biography| location= London| publisher= Hamish Hamilton| isbn=0-241-01819-6}} * {{cite book|last= Reid |first= Charles |year= 1968|title= Malcolm Sargent |location= London|publisher= Hamish Hamilton |oclc=500687986}} * {{cite book|last= Rennison |first= Nick |year= 2003 |title= The London Blue Plaque Guide |location= Stroud |publisher= Sutton Publishing |isbn= 0-7509-3388-7}} * {{cite book|last= Rigby |first= Charles |year= 1948|title= John Barbirolli |location= Altrincham |publisher= John Sherratt and Son |oclc=500687986 }} * {{cite book | last=Rothwell | first= Evelyn| year= 2002| title=Life with Glorious John | location=London | publisher= Robson Books| isbn=1-86105-474-2}} ==Eksterne skakels== {{commons category|John Barbirolli}} * {{Allmusic|class=artist|id=q11630}} * [http://www.bigredbook.info/john_barbirolli.html John Barbirolli roep sy verskyning op This Is Your Life in herinnering] * [http://www.bach-cantatas.com/Bio/Barbirolli-John.htm Fotos van Barbirolli deur sy loopbaan] * František Sláma, [http://www.frantisekslama.com/en/conductors-and-a-few-more-recollections-besides "Czech Philharmonic Conductors and a few more recollections besides"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190914071051/http://www.frantisekslama.com/en/conductors-and-a-few-more-recollections-besides |date=14 September 2019 }} {{vertaalvanaf| taalafk = en| il = John_Barbirolli}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barbirolli, John}} [[Kategorie:Geboortes in 1899]] [[Kategorie:Sterftes in 1970]] [[Kategorie:Britse dirigente]] gytk411mxvrjsvb6v30277dnjzuucql 0 267573 2893642 2373004 2026-04-13T19:39:37Z Jcb 223 2893642 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hélène Grimaud | geboortedatum = {{Birth date and age|df=yes|1969|11|07}} | geboorteplek = [[Aix-en-Provence]], Frankryk | beroep = Klassieke pianis | beeld = Helene Grimaud Roque-d Antheron 2004 cropped.jpg | beeldgrootte = 250px | onderskrif = Grimaud tydens 'n repetisie by die [[La Roque-d'Anthéron]]fees, 2004 | opvoeding = [[Conservatoire de Paris]] | aktiewe jare = <!-- YYYY–YYYY (or –present) --> | webblad = <!-- {{URL|example.com}} --> }} '''Hélène Grimaud''' (gebore op 7 November 1969) is 'n [[Frankryk|Franse]] klassieke pianis en die stigter van die Wolf Bewaringsentrum in [[South Salem, New York]]. ==Vroeë lewe en opvoeding== Hélène Grimaud was in [[Aix-en-Provence]], [[Frankryk]] gebore. Haar vader was as kind deur 'n Franse gesin aangeneem en hy het 'n universiteitslektor geword wat onderrig in tale gegee het.<ref>''Interview with Pianist Hélène Grimaud French pianist saved by music - and wolves'' by Peter Culshaw, The Telegraph, 11 Nov 2002</ref> Volgens Luc Antonini <ref>Luc Antonini, ''100 aixois, qui sont-ils ? d'où viennent-ils ? qu'ont-ils fait ?'', par Luc Antonini (Septèmes-les-Vallons 2012)</ref> is die naam Grimaud tipies van die [[Trets]]streek in [[Provence]]. Sy het die klavier op die ouderdom van sewe jaar ontdek. In 1982 het sy by die [[Conservatoire de Paris]] ingeskryf, waar sy onder [[Jacques Rouvier]] studeer het. In 1985 het sy die 1ste Prys gewen by die Konservatorium en die ''Grand Prix du Disque'' van die ''Académie Charles Cros'' vir haar opname van Rachmaninoff se ''[[Klaviersonate No. 2 (Rachmaninoff)|Klaviersonate No. 2]].'' In 1987 was haar professionele loopbaan van stapel gestuur met haar solo opvoering in [[Parys]] en 'n uitvoering met die [[Orchestre de Paris]] onder [[Daniel Barenboim]]. ==Loopbaan== In 1987 het sy haar professionele loopbaan van stapel gestuur met 'n solo uitvoering in Parys en 'n uitvoering met die [[Orchestre de Paris]] onder [[Daniel Barenboim]]. Sy het herhaaldelik by die [[BBC Proms]] gespeel, insluitende tydens die ''Last Night of the BBC Proms'' in Londen in September 2008 waartydens sy die klavierdeel van [[Koorfantasie (Beethoven)|Beethoven se Koorfantasie]] gespeel het.<ref name=BBC_Proms>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/proms/events/performers/6a7ecd70-e453-4808-a776-d5f3e4102cc3/performances |title=Performances of Hélène Grimaud at BBC Proms |author=<!--Not stated--> |website=bbc.co.uk |access-date=20 Desember 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630075632/https://www.bbc.co.uk/proms/events/performers/6a7ecd70-e453-4808-a776-d5f3e4102cc3/performances |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ===Kritiese ontvangs=== Kritici het Grimaud se bereidwilligheid om werke te herinterpreteer en kanse te neem geloof, en haar met [[Glenn Gould]] vergelyk: <blockquote> Grimaud klink nie soos die meeste pianiste nie: sy is 'n [[rubato]] arties, 'n her-uitvinder van frasering, 'n kansvatter. Sy is van opinie dat "jy 'n verkeerde noot wat uit élan (impuls) gespeel word anders hoor as een wat uit vrees gespeel word". Sy bewonder "die meer ekstreme spelers...mense wat nie bang sal wees om hul spesifieke benadering tot op die einde vol te hou nie." Haar twee oorheersende karakteristieke is onafhanklikheid en dryf, en haar uitvoerings poog om wanneer ook al moontlik konvensionele wysheid deurmekaar te krap. Brian Levine, die uitvoerende direkteur van die Glenn Gould Stigting, sien in Grimaud 'n gelykenis met Gould: "Sy beskik oor 'n spesifieke bereidwilligheid om 'n stuk musiek te neem en haar self te bevry van die gebruiklike praktyk wat rondom die werk ontstaan het."<ref name="newyorker.com" /> </blockquote> ==Eerbewyse== * [[Ordre des Arts et des Lettres]] (2002). * [[Nasionale Orde van Verdienstelikheid (Frankryk)]] (16 Mei 2008).<ref>[http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=?cidTexte=JORFTEXT000018800905&dateTexte=&oldAction=rechJO Award 16 May 2008, ''Journal officiel'' de la République Française, 17 May 2008].</ref> * [[Erelegioen]] (3 April 2015).<ref>{{Légifrance | base=JORF | numéro=PREX1507444D | texte=Decoration - 5 April 2015}}</ref> ==Platelys== '''Op [[Denon]]'''{{Cref2|A}} * '''[[Sergei Rachmaninoff|Rachmaninoff]]''' [[Klaviersonate No. 2 (Rachmaninoff)|Klaviersonate No. 2]], [[Études-Tableaux, Op. 33]] (1986) * '''[[Frédéric Chopin|Chopin]]''' [[Ballades (Chopin)#Ballade No. 1|Ballade No. 1]], '''[[Franz Liszt|Liszt]]''' ''Après une Lecture de Dante'', '''Schumann''' Sonate vir Klavier (1987) * '''[[Robert Schumann|Schumann]]''' ''[[Kreisleriana]]'', '''Brahms''' [[Klaviersonate No. 2 (Brahms)|Klaviersonate No. 2]] (1989) * '''[[Johannes Brahms|Brahms]]''' [[Klaviersonate No. 3 (Brahms)|Klaviersonate No. 3]], ''Klavierstücke'' (1992) * '''Rachmaninoff''' [[Klavierconcerto No. 2 (Rachmaninoff)|Klavierconcerto No. 2]], '''[[Maurice Ravel|Ravel]]''' [[Klavierconcerto (Ravel)|Klavierconcerto]] (1993) '''Op [[Erato Records|Erato]]''' * '''Schumann''' [[Klavierconcerto (Schumann)|Klavierconcerto]], '''[[Richard Strauss]]''' ''[[Burleske]]'' (1995) * '''Brahms''' Klavierstukke Op. 116–119 (1996) * '''[[George Gershwin|Gershwin]]''' [[Concerto in F (Gershwin)|Klavierconcerto]], '''Ravel''' Klavierconcerto (1997) * '''Brahms''' [[Klavierconcerto No. 1 (Brahms)|Klavierconcerto No. 1]] (1998) '''Op [[Teldec]]''' * '''[[Ludwig van Beethoven|Beethoven]]''' [[Klavierconcerto No. 4 (Beethoven)|Klavierconcerto No. 4]], [[Klaviersonate No. 30 (Beethoven)|Klaviersonate No. 30]], [[Klaviersonate No. 31 (Beethoven)|Klaviersonate No. 31]] (1999) * '''Rachmaninoff''' [[Klavierconcerto No. 2 (Rachmaninoff)|Klavierconcerto No. 2]], Prelude Op. 32/12, Études-Tableaux Op. 33/1, 2 and 9, [[Variasies op 'n Tema van Corelli]] (2001) '''Op [[Deutsche Grammophon]]''' * '''''Credo''''' '''[[John Corigliano]]''' ''Fantasia on an Ostinato'', '''[[Ludwig van Beethoven|Beethoven]]''' [[Klaviersonate No. 17 (Beethoven)|Klaviersonate No. 17 "Tempest"]], ''[[Koorfantasie (Beethoven)|Koorfantasie]]'', '''[[Arvo Pärt]]''' ''Credo'' (2003) * ''Chopin | Rachmaninoff'' (2005) * '''[[Béla Bartók|Bartók]]''' The Piano Concertos (op die [[Klavierconcerto No. 3 (Bartók)|derde]]) (2005) * '''''Reflection''''' '''Schumann''' [[Klavierconcerto (Schumann)|Klavierconcerto]], verskeie werke deur '''Brahms''' en '''Clara Schumann''' (2006) * '''Beethoven''' [[Klavierconcerto No. 5 (Beethoven)|Klavierconcerto No. 5 "Keiser"]], [[Klaviersonate No. 28 (Beethoven)|Klaviersonate No. 28]] (2007) * '''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]''' Verskeie (2008) * '''''Resonances''''' Mozart: [[Klaviersonate No. 8 (Mozart)|Sonate No. 8]], Berg: [[Klaviersonate (Berg)|Sonate op.1]], Liszt: [[Klaviersonate (Liszt)|Sonate in B mineur]], Bartok: [[Roemeense Volksdanse]] (2010) * '''Mozart''' [[Klavierconcerto No. 19 (Mozart)|Klavierconcerto No. 19]], [[Klavierconcerto No. 23 (Mozart)|Klavierconcerto No. 23]], [[Ch'io mi scordi di te?]] (met [[Mojca Erdmann]], sopraan) (2011) * '''''Duo''''' (met [[Sol Gabetta]], tjello) Werke deur '''Schumann''', '''Brahms''', '''Debussy''', en '''Sjostakowitsj''' (2012) * '''Brahms''' [[Klavierconcerto No. 1 (Brahms)|Klavierconcertos Nos. 1]] & [[Klavierconcerto No. 2 (Brahms)|2]] met die Beiere Radio SO en Weense SO gedirigeer deur [[Andris Nelsons]] (2013) * '''''Water''''' Verskeie werke (met [[Nitin Sawhney]]) (2016) * '''''Memory''''' Debussy (insluitende "Clair de Lune"), Satie, Chopin, Silvestrov, Sawhney (2018) '''Op Philips''' * '''Schumann''' Sonate vir Viool en Klavier in A mineur, Op. 105, [[Gidon Kremer]] viool en Helene Grimaud klavier. Datum van opname: 7/1989. Vrystellingsdatum: Lockenhausfees 1982–1992 A Decade of Music-Making (1997) '''Op ACA Digital Recording, Inc''' * Bassoon Music Of The Americas'', ''Composers on Bassoon Music Of The Americas: [[Alvin Etler]], [[Valdir Azevedo]], Jose Siqueira, Magda Santos/Pó, [[Pixinguinha]], [[Heitor Villa-Lobos]], [[Willson Osborne]]. Jeff Keesecker – fagot en Hélène Grimaud – klavier (2002) ==Bibliografie== * ''Variations sauvages'' (2003, gepubliseer in Engels as ''Wild Harmonies'') * ''Leçons particulières'' (2005) * ''Retour à Salem'' (2013) * D.T. Max, "Her way: A pianist of strong opinions", ''[[The New Yorker]]'', 87/35 (7 November 2011), bls. 58–65. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = H%C3%A9l%C3%A8ne_Grimaud }} ===Ander bronne=== *[https://www.nytimes.com/2011/01/28/arts/music/28helene.html James R. Oestreich, "Recording as a Road to Recovery", ''[[The New York Times]]'', 27 January 2011] *[http://www.newyorker.com/reporting/2011/11/07/111107fa_fact_max?currentPage=all ''New Yorker Profile'' by D. T. Max: "Her Way, A pianist of strong opinions", 7 November 2011] *[https://www.nytimes.com/2011/10/31/arts/music/helene-grimaud-and-claudio-abbado-part-ways.html?ref=fb&pagewanted=all Daniel J. Wakin, "Titans Clash Over a Mere Cadenza", ''[[The New York Times]]'', 30 October 2011] ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [http://www.nywolf.org/ Wolf Conservation Center] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Grimaud, Helene}} [[Kategorie:Franse pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Franse Jode]] lxscttue9rve66mmkdfxhrv7aezse7x 0 268153 2893587 2843816 2026-04-13T16:50:46Z Jcb 223 2893587 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Hanya Yanagihara | beeld = Image Credit- Wirasathya Darmaja. Hanya Yanagihara- A Little Life. Neka Museum. - 30675717626 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Hanya Yanagihara, 2016 | geboortenaam = Hanya K Yanagihara | geboortedatum = {{birth date and age|1974|09|20}} | geboorteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]]<ref>{{Cite web|title = Hanya Yanagihara {{!}} The Man Booker Prizes|url = http://themanbookerprize.com/people/hanya-yanagihara|website = themanbookerprize.com|access-date = 2016-02-21|archive-date = 2015-08-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20150810021217/http://www.themanbookerprize.com/people/hanya-yanagihara|url-status = dead}}</ref> | beroep = Outuer, skrywer, joernalis | nasionaliteit = {{vlagland|VSA}} | tydperk = | onderwerp = | beweging =<!-- | noemenswaardige werke = ''A Little Life'' (2015) <br> ''The People in The Trees'' (2013)--> | huweliksmaat = | kinders = | invloede = | toekennings = | handtekening = | webblad = | alma_mater = ''Smith College''<ref>{{cite web |title=WordSmith « - Smith College Office of Alumnae Relations Smith College Office of Alumnae Relations |url=http://alumnae.smith.edu/spotlight/wordsmith/ |website=alumnae.smith.edu |access-date=21 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627133337/https://alumnae.smith.edu/spotlight/wordsmith/ |archive-date=27 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} '''Hanya Yanagihara''' (gebore op 20 September 1974)<ref name=FamilySearch-CABirthIndex-1974>{{cite web |title=Hanya K Yanagihara - California Birth Index |url=https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:VGK5-6JQ |website=FamilySearch |access-date=23 Augustus 2016 |date=20 September 1974 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825215718/https://familysearch.org/ark:/61903/1:1:VGK5-6JQ |archive-date=25 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is 'n Amerikaanse [[roman]]sier, redakteur en reisskrywer. Sy het in [[Hawaii]] grootgeword.<ref name=Newsweek-Life-2015>{{cite news|last1=Nazaryan|first1=Alexander|title=Author Hanya Yanagihara's Not-So-Little Life|url=http://www.newsweek.com/2015/04/17/hanya-yanagihara-315023.html|work=Newsweek|accessdate=8 Mei 2015|date=19 Maart 2015|archive-date=10 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510143802/https://www.newsweek.com/2015/04/17/hanya-yanagihara-315023.html|url-status=dead}}</ref> == Vroeë lewe == Sy is 'n vierde-generasie inwoner van Hawaii en is in [[Los Angeles, Kalifornië]] gebore. Haar vader, die hematoloog/[[onkoloog]]<ref name=Newsweek-Life-2015 /> Ronald Yanagihara,<ref name=Vogue-PeopleTrees-2013>{{cite news |title=Talking with Hanya Yanagihara About Her Debut Novel, ''The People in the Trees'' |url=http://www.vogue.com/872937/talking-with-hanya-yanagihara-about-her-debut-novel-the-people-in-the-trees/ |access-date=23 Augustus 2016 |work=Vogue|date=12 Augustus 2013|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916020945/http://www.vogue.com/872937/talking-with-hanya-yanagihara-about-her-debut-novel-the-people-in-the-trees/|archive-date=16 September 2016|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> is afkomstig van Hawaii en haar moeder is in [[Seoul]] gebore. Yanagihara is van gedeeltelike (deur haar vader) Japannese afkoms.<ref>{{cite web |url=https://thiswritinglife.co.uk/e/episode-30-hanya-yanagihara-a-little-life-part-3/ |title=Episode 30 - Hanya Yanagihara: A Little Life - Part 3 |first=PodBean |last=Development |access-date=13 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729151651/http://thiswritinglife.co.uk/e/episode-30-hanya-yanagihara-a-little-life-part-3/ |archive-date=29 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het as kind dikwels saam met haar gesin getrek, en in [[Hawaii]], [[New York (deelstaat)|New York]], [[Maryland]], [[Kalifornië]], en [[Texas]] gewoon.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/books/2015/jul/26/hanya-yanagihara-i-wanted-everything-turned-up-a-little-too-high-interview-a-little-life |title=Hanya Yanagihara: ‘I wanted everything turned up a little too high’ |publisher=The Guardian |date=26 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505021844/https://www.theguardian.com/books/2015/jul/26/hanya-yanagihara-i-wanted-everything-turned-up-a-little-too-high-interview-a-little-life |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het Punahou High School in Hawaii bygewoon.<ref name=Independent-PeopleTrees-2014>{{cite news |last1=Kidd |first1=James |title=Maverick in a Pacific Tempest: Hanya Yanagihara on being a first novel sensation |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/maverick-in-a-pacific-tempest-hanya-yanagihara-on-being-a-first-novel-sensation-9037544.html |access-date=23 Augustus 2016 |work=The Independent |date=5 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719082716/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/maverick-in-a-pacific-tempest-hanya-yanagihara-on-being-a-first-novel-sensation-9037544.html |archive-date=19 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Loopbaan == Na haar graduasie aan Smith College in 1995 het Yanagihara na New York getrek en vir verskeie jare as uitgewer gewerk.<ref name=Newsweek-Life-2015 /> Sy is die senior redakteur van die T: The New York Times Style Magazine.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/by/hanya-yanagihara |title=Hanya Yanagihara |date=18 Mei 2018 |work=The New York Times |access-date=27 Mei 2018 |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402163325/https://www.nytimes.com/by/hanya-yanagihara |archive-date=2 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het gesê dat mense in die uitgewersbedryf verfomfaai was deur haar besluit om 'n pos by ''T'' te neem na die publikasie van haar literêre topverkoper, A Little Life.<ref name="Brockes">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/books/2018/apr/22/hanya-yanagihara-new-york-times-magazine-editor-and-best-selling-novelist |title=Hanya Yanagihara: influential magazine editor by day, best-selling author by night |last=Brockes |first=Emma |date=22 April 2018 |website=the Guardian |access-date=30 Mei 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404165601/https://www.theguardian.com/books/2018/apr/22/hanya-yanagihara-new-york-times-magazine-editor-and-best-selling-novelist |archive-date=4 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy beskryf die uitgewerswêreld as "'n provinsiale gemeenskap, min of meer nes die modebedryf, snobisties van aard".<ref name="Brockes"/> Sy het voorheen geskryf vir, en was 'n redakteur van, Condé Nast Traveler, voordat sy in 2015 die besigheid verlaat het ten einde adjunkredakteur by ''T'' te word.<ref name="Brockes" /> Haar eerste roman, The People in the Trees, wat gebaseer is op die werklike lewe van die viroloog Daniel Carleton Gajdusek, is as een van die beste romans van [[2013]] geprys.<ref name=Newsweek-Life-2015 /> Yanagihara se volgende boek, A Little Life, is in Maart 2015 gepubliseer en het hoofsaaklik gunstige resensies ontvang.<ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/fiction-chronicle-jude-the-obscure-1425679732 |title=Fiction Chronicle: Jude the Obscure |last=Sacks |first=Sam |date=6 Maart 2015 |publisher=The Wall Street Journal |access-date=17 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191130174106/https://www.wsj.com/articles/fiction-chronicle-jude-the-obscure-1425679732 |archive-date=30 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die boek was op die kortlys vir die 2015 [[Man Booker-prys]] vir fiksie <ref>{{cite web |url=http://www.themanbookerprize.com/man-booker-prize-2015 |title=The Man Booker Prize for Fiction 2015 shortlist is revealed |date=15 September 2015 |publisher=The Man Booker Prize |access-date=20 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507071447/http://themanbookerprize.com/man-booker-prize-2015 |archive-date= 7 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> en het die 2015 Kirkus-prys vir fiksie gewen.<ref>{{Cite web|url=https://www.kirkusreviews.com/prize/2015/finalists/|title=2015 Finalists {{!}} Kirkus Reviews|website=Kirkus Reviews|language=en-us|access-date=2018-09-26|archive-date=2018-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927050744/https://www.kirkusreviews.com/prize/2015/finalists/|url-status=dead}}</ref> Yanagihara is ook as finalis vir die 2015 National Book Award vir fiksie gekies. ''A Little Life'' het alle verwagtinge van die werk se redakteur (wat ook Yanagihara se agent is) oortref, asook Yanagihara se voorspelling dat dit nie goed sou verkoop nie.<ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/a-little-life-racks-up-readers-1441312965 |title=How ‘A Little Life’ Became a Sleeper Hit |last=Maloney |first=Jennifer |date=3 September 2015 |publisher=The Wall Street Journal |access-date=17 Julie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200514071358/https://www.wsj.com/articles/a-little-life-racks-up-readers-1441312965 |archive-date=14 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bykomend tot die kritiese lof wat die werk ontvang het, word dit hoog aangeskryf deur lesers en het dit met ingang Mei 2018 grotendeels positiewe resensies op GoodReads ontvang, met 'n gemiddelde beoordeling van 4.28 uit vyf.<ref>{{cite web |url=https://www.goodreads.com/book/show/22822858-a-little-life |title=A Little Life |website=www.goodreads.com |access-date=27 Mei 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501234054/https://www.goodreads.com/book/show/22822858-a-little-life |archive-date=1 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>'n Noemenswaardige uitsondering hierop was die resensie van Daniel Mendelsohn vir The New York Review of Books, wat skerp kritiek gelewer het op die boek se tegniese uitvoering en die voorkoms van geweld, wat Mendelsohn eties en esteties ongegrond gevind het.<ref>{{cite web|url=http://www.nybooks.com/articles/2015/12/03/striptease-among-pals/|title=A Striptease Among Pals|last=Mendelsohn|first=Daniel|date=3 Desember 2015|publisher=The New York Review of Books|accessdate=24 Februarie 2016}}</ref> Mendelsohn se resensie het 'n repliek van Gerald Howard, die redakteur van die boek, ontlok. Mendelsohn het hierop geantwoord deur te argumenteer dat Howard "so 'n streng redaksionele oorsig oor sy outeur moes toepas soos wat hy toepas het op haar resensente."<ref>{{cite web|url=http://www.nybooks.com/articles/2015/12/17/too-hard-take/|title=Too Hard to Take|last=Howard|first=Gerald|date=17 Desember 2015|publisher=The New York Review of Books|accessdate=24 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/books/2015/dec/02/hanya-yanagihara-editor-debate-a-little-life-gerald-howard-daniel-mendelsohn |title=Debate erupts as Hanya Yanagihara's editor takes on critic over bad review of A Little Life |last=Alison |first=Flood |date=2 Desember 2015 |publisher=The Guardian |access-date=24 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729151639/https://www.theguardian.com/books/2015/dec/02/hanya-yanagihara-editor-debate-a-little-life-gerald-howard-daniel-mendelsohn |archive-date=29 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Yanigahara het gesê dat haar vader haar as kind bekendgestel het aan die werk van [[Philip Roth]] en aan "Britse skrywers van 'n sekere ouderdom," soos Anita Brookner, [[Iris Murdoch]], en Barbara Pym.<ref name="Brockes"/> Sy het gesê dat "die hedendaagse skrywers wat sy die meeste bewonder [[Hilary Mantel]], [[Kazuo Ishiguro]], en John Banville is."<ref name="The Millions">{{cite news |url=https://themillions.com/2015/08/i-wouldntve-had-a-biography-at-all-the-millions-interviews-hanya-yanagihara.html |title='I Wouldn'tve Had a Biography at All': The Millions Interviews Hanya Yanagihara - The Millions |date=5 Augustus 2015 |work=The Millions |access-date=31 Mei 2018 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422003323/https://themillions.com/2015/08/i-wouldntve-had-a-biography-at-all-the-millions-interviews-hanya-yanagihara.html |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Werke en publikasies == * ''The People in the Trees'', 2013 * ''A Little Life'', 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://soundcloud.com/gg-gives-good-mic/hanya-yanagihara Interview on Meet The Writers with Georgina Godwin]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by Soundcloud == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Hanya_Yanagihara }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Yanagihara, Hanya}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] 3bx8eq8fl0fh244hoxlm8bhqf56ysfv 0 268237 2893549 2434543 2026-04-13T16:21:00Z Jcb 223 2893549 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Enrico Pace | beeld = Enrico Pace.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = | sterfdatum = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | sterfplek = | genre = [[klassieke musiek]] | beroep = [[pianis]] | instrument = [[Klavier]] | jare_aktief = <!-- YYYY–YYYY (or –present) --> | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Enrico Pace''' (gebore in 1967) is 'n Italiaanse pianis van internasionale roem. ==Biografie== Enrico Pace was in [[Rimini]], Italië in 1967 gebore. Hy het klavier saam met Franco Scala gestudeer, hoofsaaklik by die [[Conservatorio Statale di Musica "Gioachino Rossini"|Rossini Konservatoria]] in [[Pesaro]].<ref>[http://www.concertsfribourg.ch/archives/2006-2007/artists.php#EnricoPace Société des Concerts de Fribourg] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706223350/http://www.concertsfribourg.ch/archives/2006-2007/artists.php |date=2011-07-06 }}</ref> Hy was ook aktief as dirigent en komponis. In 1987 het hy eersteprys gewen tydens die Internasionale Yamaha Kompetisie in [[Stresa]] en in 1989 het hy ook eersteprys gewen tydens die Internasionale Franz Liszt Klavierkompetisie. Enrico Pace het later in baie Europese stede opgetree en saam met die simfonieorkeste van [[Sydney]] en [[Melbourne]] op 'n Australiese toer gespeel. Hy het ook saam met die [[Warskou Filharmoniese Orkes]] en die Noord-Nederlandse Orkes gespeel. Met ingang 1997/1998 het hy 'n langtermyn vennootskap met die violis [[Frank Peter Zimmermann]] aangegaan met wie hy konserte in baie Europese, Suid-Amerikaanse en Oosterse lande gegee het. Ander musikante saam met wie hy dikwels gespeel het is die [[Horing|horingspeler]] [[Marie Luise Neunecker]] en die pianis [[Igor Roma]].<ref name="meesterpianisten.nl">{{Cite web |url=http://www.meesterpianisten.nl/biografie.php?ArtiestID=27 |title=Riaskoff Concert Management presenteert: serie Meesterpianisten<!-- Bot generated title --> |access-date=31 Julie 2019 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304234705/http://www.meesterpianisten.nl/biografie.php?ArtiestID=27 |url-status=dead }}</ref> Pace het baie uitvoerings in Europa gegee in onder andere Amsterdam in die Amsterdam Konsertsaal (hy het alreeds vier kere daar opgetree in die Master Pianists Series), Milan (Sala Verdi en Teatro alla Scala), Rome, Brescia/Bergamo, Florence, Berlyn, München, Dortmund, Dublin en in sommige Suid-Amerikaanse stede. Pace het in 1999 as deel van 'n [[Maurizio Pollini]] projek 'n uitvoering gegee in Salzburg vir die Salzburger Festspiele (Feesspele). In die somer van 2001 het sy debuutuitvoerings by die Feeste van Husum (Raritäten der Klaviermusik) (Klaviermusiek Rariteite) en [[Festival de La Roque-d'Anthéron|La Roque-d'Anthéron]] 'n diepgaande invloed gemaak en hy was onmiddellik uitgenooi om ook tydens die 2002 uitvoering op te tree.<ref>[http://www.amadeusonline.eu/news.php?ID=1116997200 AmadeusOnline.eu - News]</ref> Hy maak gereeld verskynings saam met prominente orkeste soos die Rotterdam Filharmoniese Orkes, die Radio Filharmoniese Orkes en Radio Simfonie Orkes, die Simfonieorkeste van Sydney en Melbourne (as deel van 'n toer in Australië en Nieu-Seeland), Die [[Berliner Philharmoniker]], die MDR Simfonieorkes van Leipzig, die Filharmoniese Orkes van Warskou, die Tsjeggiese Staat-filharmoniese Orkes van Brno, die Amsterdam Sinfonietta, die Gelders Orkes, die Brabantse Orkes, die Limburg Simfonieorkes, die Noord-Nederlandse Orkes, die Noord-Hollandse Filharmoniese Orkes en die Nasionale Jeugorkes. In die 2003/2004 seisoen het Pace verskeie debute gemaak met onder andere die [[München Filharmoniese Orkes]] wat deur [[Yakov Kreizberg]] gedirigeer is, die Bamberger Simfonieorkes wat deur Walter Weller gedirigeer is en die BBC Filharmoniese Orkes wat deur Gianandrea Noseda gedirigeer is. Enrico Pace het ook saam met o.a. die dirigente Andrey Boreyko, Mark Elder, Janos Fürst, Junichi Hirokami, Eliahu Inbal, Jan Latham-Koenig, Kazimirz Kord, Alexander Liebreich, Gianandrea Noseda, Tuomas Ollila, Tadaaki Otaka, Stanislav Skrowaczewski, Bruno Weil en Antoni Wit gewerk.<ref name="meesterpianisten.nl"/> Behalwe vir sy konserte saam met orkeste speel Pace ook [[Kamermusiek]]. Hy het onder andere saam met die Shostakovich Kwartet, die Vanbrugh Kwartet en die Prometeo Kwartet gewerk en hy het verskeie kere deelgeneem aan Isabelle van Keulen se Delft Kamermusiek-fees. Die pianis [[Leif Ove Andsnes]] het Pace twee keer uitgenooi na sy kamermusiek-fees in Risor. Pace het ook opgetree tydens die kamermusiek-feeste van Kuhmo (Finland), Stresa (Italië), West Cork (Ierland) en Moritzburg (Duitsland).<ref>[http://www.concertsfribourg.ch Société des Concerts de Fribourg/artists.html]</ref> Pace het onlangs sy eerste dubbele [[CD]] as solis vir die Londense plate-etiket Piano Classics opgeneem. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Enrico_Pace }} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * [https://web.archive.org/web/20070503200359/http://www.theatredelaville-paris.com/musique/frank-peter-zimmermann-enrico-pace.html Théâtre de la Ville en Théâtre des Abbesses - Parys] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pace, Enrico}} [[Kategorie:Italiaanse pianiste]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1967]] qvf5b0kwloci03vez4le78x5kclhv79 0 271525 2893727 2742197 2026-04-13T21:56:10Z BurgertB 2401 Skakel 2893727 wikitext text/x-wiki {{Wedstrydartikel}}{{Skoonmaak2|rede=Wikiteks en taalversorging}} [[Lêer:Tin foil hat 2.png|duimnael|Tinfoeliehoede is die komiese verpersoonliking van samesweringsteorieë]] 'n '''Samesweringsteorie''', of '''komplotteorie''' is 'n uiteensetting van 'n gebeurtenis of situasie wat 'n sameswering oproep deur onheilspellende en kragtige akteurs, dikwels polities van motivering,<ref name="Goertz"/> [[Ockham se skeermes|wanneer ander verduidelikings waarskynliker is]].<ref name="Voodoo"/> Daar word soms na hierdie wêreldbeskouing verwys as '''konspirasionisme'''{{R|Universalis‎}} of, meer gewoonlik, '''samesweringsdenke'''. Die term impliseer dat die beroep op 'n sameswering gebaseer is op vooroordeel of onvoldoende bewyse.<ref name="Byford"/> Sulke teorieë weerstaan vervalsing en word deur sirkulêre redenering versterk. Bewyse teen die sameswering sowel as 'n afwesigheid van bewyse daarvoor word weer geïnterpreteer as bewys van die waarheid daarvan,<ref name="Byford"/><ref name="Keeley"/> en die sameswering word 'n saak van geloof eerder as bewys.<ref name="Barkun"/> Navorsing stel voor dat op 'n sielkundige vlak samesweringsteorieë skadelik of [[Patologie|patologies]] kan wees.<ref name="Freeman"/><ref name="Barron"/> Die samesweringsteorieë wat eens tot beperkte gehore beperk is, het gereeld in [[massamedia]] verskyn en het as 'n kulturele verskynsel van die laat 20ste en vroeë 21ste eeu ontstaan.<ref name="Camp"/><ref name="Goldberg"/><ref name="Fenster"/> Samesweringsteorie-onderwerpe sluit beroemde sterftes, regeringsaktiwiteite, nuwe tegnologieë, [[terrorisme]] en vrae oor [[buiteaardse lewe]] in. Voorbeelde van die langste en mees erkende samesweringsteorieë is die moord op [[John F. Kennedy-sluipmoordsamesweringsteorieë|John F. Kennedy]], die [[Apollo-program|Apollo-maanlandings]] van 1969, en die [[Aanvalle op 11 September 2001|terreuraanvalle van 11 September 2001]], asook talle teorieë rakende beweerde komplotte vir wêreldoorheersing deur verskillende groepe, beide eg en denkbeeldig. Die volgende is die WAT se definisie van ’n '''samesweringsteorie''': “Teorie of hipotese vir iets wat moeilik verklaar kan word of waaroor daar legitieme vrae gevra kan word en waarvolgens sekere groepe, organisasies, regerings, of dergelike aanspreeklik gehou word vir onwettige of skadelike praktyke wat in die geheim beoefen word of beoefen is.” Dit kan ook as ’n manier gesien word om gebeure wat min mense wil aanvaar te verduidelik. Hierdie verduidelikings is egter somtyds heeltemal sinneloos en word dikwels op meer as een manier verkeerd bewys. Dit kan in sommige gevalle selfs met ’n kultus vergelyk word, omdat die wat dit glo dit blindelings navolg en nie die werklikheid aanvaar nie.  Daar is baie maniere hoe samesweringsteorië ontstaan. Dit volg gewoonlik na gebeure wat baie verwarring veroorsaak. Voorbeelde hiervan is die teorieë rondom die aanvalle op 11 September 2001, die oudpresident John F. Kennedy se sluipmoordaanval en natuurrampe soos tsunami’s, aardbewings en pandemies. Noudat ons ’n basiese riglyn het van wat ’n samesweringsteorie is, kan ons dieper delf en kyk na voorbeelde van die teorieë en hoe hulle verkeerd bewys of beredeneer is. == Die vervalste maanlandingteorie == Op die 20ste Julie 1969 het mense vir die eerste keer ooit op die maan geland. Dit was die einde van die [[ruimtewedloop]] wat een aspek van die koue oorlog tussen die Sowjetunie en die Verenigde State van Amerika (VSA) was. Die VSA het die [[Apollo 11]] tuig met drie ruimtevaarders na die maan gestuur. Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins was die eerste mense om op die maan te loop en het geskiedenis gemaak. Daar is egter ’n hele klomp mense wat baie, baie skepties is. Hierdie teorie is deur grootliks Bill Kaysing begin in 1976. Hy het ’n pamflet geskryf getiteld: ''We never went to the moon: America’s Thirty-Billion-dollar swindle''. Die teorieë in hierdie boek gebruik die wetenskap agter vuurpyle as een van sy grootste “bronne”. Die teorie is hoofsaaklik dat alles gesimuleer was. Dit gee baie deeglike teorieë en redes vir die “vervalsing” en stel alles voor as regte navorsing eerder as wat dit werklik was: ’n teorie. Die teorie van die simulasie word deeglik bespreek en ek gaan dit nou volledig uiteensit. Die boek beweer eerstens dat die National Aeronautics and Space Administration ([[Nasa|NASA]]) en die Defense Intelligence Agency (DIA) saam vergader en besluit het om alle Apollo missies te vervals en simuleer nadat hulle gedink het dat hulle die ruimtewedloop gaan verloor. Die projek is die kodenaam: Apollo Simulation Project (ASP) gegee. Tweedens beweer Kaysing dat die ASP ses hooftake gehad het: # Geheime, hoë gehalte organisasie en bestuur. # Uitstekende sekuriteit, wat ook spioenasie en inligting versameling teen die opposisie ingesluit het. # Geheime verkryging van werknemers. # Onderlangse ontwerp, vervaardiging, inrigting en gebruik van gespesialiseerde toestelle en masjinerie # Om fopnuus deur video’s en radiouitsendings te versprei. # Spesiale projekte en geheime beplanning. Die pamflet sit dan al hierdie redes volledig uiteen. Die rede waarom Kaysing sê niemand al ooit van die ASP gehoor het nie, is omdat dit in die destyds nuutgestigte DIA opgerig is en dié as ’n vals naam gebruik het. Die volgende is al die afdelings van die DIA en sy verduideliking van wat die ASP (as deel van die DIA) werklik gedoen het. Die wetenskaplike raad was verantwoordelik om met NASA se ASP lede te kommunikeer. Die nasionale foto analise groep was verantwoordelik om al die vervalste foto’s van die maan en Apollo missies te skep, insluitend foto’s van die aarde vanaf die maan af. Die fotografiese afdeling het eintlik voorstellings en nabootsings van die maan gemaak. Hulle moes ook tegnieke kry om dit te laat lyk asof foto’s op die maan geneem is. Die menslike hulpbronne afdeling was verantwoordelik vir die aanstel van werkers en akteurs insluitend die ruimtemanne en simulasie vervaardigers. Die stelsel beheer afdeling moes simulasie hardeware ontwikkel en toets. Die missie koördinasie afdeling was volgens Kaysing se teorie verantwoordelik daarvoor om alle uitsendings i.v.m. die Apollo missies te beheer en reguleer. Die “Teikens” moes geheime ASP inligting wat die publiek in die hande gekry het verwyder en geheim hou. Daar was ook ’n afdeling wat moes sorg dat die fotografiese afdeling se voorstellings akkuraat en geloofwaardig was. Die wetenskap en tegniese intelligensie afdeling sou by NASA inligting bymekaarskraap vir die simulasies en idees gee om dit te verbeter. Die afdeling verantwoordelik vir kaarte, filmstelle en vervaardiging van valse maanrotse was die kartografie en geodesie afdeling gedoop. Die afdeling genaamd spesiale projekte was blykbaar in beheer van internasionale handel wat nodig was. Hulle moes byvoorbeeld maanrotse bymekaarmaak uit Idaho. Die kommunikasie-afdeling moes fopnuus versprei aan die pers en uitsendings uitdink. Laastens moes die sekuriteitsafdeling seker maak niemand maak die ASP se planne aan die wêreld bekend maak nie. Kaysing het al die bogenoemde werke van die afdelings van die DIA opgemaak en as bewyse verskaf in sy boek. Kaysing het oorspronklik by ’n maatskappy genaamd Rocketdyne gewerk en het gehelp om die [[Saturn V]] vuurpylenjins te ontwerp. Alhoewel die teorie van die vervalste [[maanlanding]] al voor sy boek bestaan het, het hy die idee grootliks versprei en vernuwe. Die samesweringsteorie het al baie gegroei van sy boek se publikasie af en baie gewilde mense soos Joe Rogan en Shane Dawson het al hulle geloof in die teorie uitgespreek. Die teorie klink baie deeglik en selfs geloofwaardig, totdat ’n mens dieper grou. Een van die beste bewyse is eenvoudig deur die kwaliteit van die uitsendings en video’s van die maanlanding te vergelyk met wat selfs die grootste film-maatskappye in 1969 kon doen. Die hoofteorieë is ook lankal verkeerd bewys. Hier volg die vyf hoofteorieë en hoe hulle verkeerd bewys is: 1.    Die skaduwees wat nie uit dieselfde rigting uit kom nie (kyk na die foto langsaan) bewys dat stelligte gebruik is. Professor Anupam Ohja verduidelik dat dieselfde effek op Aarde gesien kan word. Omdat ’n die grond soos ’n twee-dimensionele oppervlakte is en die wêreld rondom ons driedimensioneel is, gaan dit maak dat lyne wat veronderstel is om parallel te wees, nie so lyk nie. ’n Mens kan selfs die effek sien as jy net buitentoe gaan as die son laag in die lug is, nes in die foto. 2.    Die Apollo 11 ruimtevaarders sou nie die aarde se radiasie-veld oorleef het nie. Planeet aarde is omring deur ’n area met gelaaide molekules. Hierdie word die Van Allen radiasie gordel genoem. Hierdie gebied is baie gevaarlik omdat dit energiebelaaide deeltjies bevat wat nie kan ontsnap nie. Die beste manier om hierdie teorie van die gras af te maak is met ’n vergelyking deur dieselfde professor Ohja. Hy sê dit is soos om deur vuur te loop. Al wat jy moet doen, is om vinnig te beweeg. So het jou liggaam nie genoeg tyd om die hitte te gelei nie. Dit is presies hoe die Aldrin en sy spanmaats die Van Allen gordel oorleef het. Hulle het vinnig genoeg beweeg. [[Lêer:1969 moonlanding commemorative stamp 10c.jpg|duimnael|'n Voorstelling van die maanlanding in 1969]] 3.    Waarom is daar geen sterre in die foto’s wat NASA geneem het nie? Hierdie teorie maak staat op die feit dat daar geen atmosfeer is om die beeld van die sterre te versteur nie. Dus moes daar baie meer sterre as op aarde sigbaar wees. Die verduideliking is egter eenvoudig. Dit was dag toe die foto’s geneem is. Al is die lug swart (juis omdat daar nie ’n atmosfeer is nie) het die son op die kant van die maan geskyn waar ons ruimtevaarders was. Verder kan die werking van kameras ook hierdie teorie verkeerd bewys. As foto’s in ’n goed beligte omgewing geneem word, gaan kleiner ligbronne in die agtergrond moeilik gesien word. 4.    Die VSA se vlag wat geplant is kon nie waai nie, as gevolg van die feit dat daar nie wind op die maan is nie. Almal ken die foto van die Amerikaanse vlag wat “wapper” op die maan. Die vlag wapper egter nie. Dit lyk net asof dit doen. Daar is twee redes hiervoor. Eerstens, die vlag is reguit aangesien daar ’n paal aan die bokant ingesit is om die vlag mooi ten toon te stel. Tweedens is al die kreukels wat op die vlag sigbaar is daar omdat die vlag vir vier dae in ’n ruimteskip opgefrommel was. ’n Baie eenvoudige, maar steeds baie sinvolle verduideliking. 5.    As ons rêrig in 1969 op die maan was, waarom het ons nog nie teruggekeer nie? Vanaf 1972 en [[Apollo 17]] het die mens nog nie na die maan teruggekeer nie. Die rede hieragter is egter hartseer. Die publiek het belangstelling verloor. Die idee dat die ruimtewedloop gewen is, het gemaak dat belangstelling en dus befondsing vir maansendings al minder geraak het. Die regering se prioriteite het ook verander, aangesien die Viëtnamese oorlog uitgebreek het. Dit is die eenvoudige, hartseer rede wat hierdie teorie belaglik maak. == Die Illuminati-teorie == Die Illuminati-teorie is een van die gewildste teorieë en word wydstreeks geglo. Die teorie is dat die hele wêreld, nie deur afsonderlike regerings nie, maar deur ’n klein groepie individue (die Illuminati) beheer word. Mense wat in hierdie teorie glo het al bekende politici en ander prominente gewilde persone aangekla daarvan dat hulle deel van hierdie groep is. Die Illuminati was egter ’n werklike groep in die laat 1700’s. Adam Weishaupt het die organisasie gestig in 1776. Hy het geglo dat die monargie van die destydse kerk die mens se vrye wil gekniehalter het. Hy wou met sy organisasie idees versprei en “die lig op mense se gedagtes laat skyn.” (Van daar ook die naam: Illuminati, afgelei van “Illumination”) Hy en sy organisasie wou die hiërargie van Europa verander. Hulle wou hê dat die manier waarop dinge regeer word ook moes verander. Hulle het baie geskrifte uitgegee wat die korrupsie in die regering bekend gemaak het. Die groep se getalle het vinnig gegroei, maar Weishaupt se planne is gou in die wiele gery toe Karl Theodor organisasies soos syne onwettig verklaar het in die laat 1780’s. As daar bevind is dat jy deel het in so ’n organisasie, was dit bokveld toe met jou. So het die organisasie stelselmatig ontbind. Die idee van die Illuminati het egter net gegroei. In die 1960’s het ’n era ontstaan waar die dwelm [[LSD]], vreemde kulture en ’n belangstelling in Oosterse filosofie kwaai kop uitgesteek het. Die skrywer David Bramwell het gesê dat hierdie wending in die samelewing ’n groot bydrae gelewer het in die nuwe idee van die Illuminati. In 1963 het ’n boek getiteld: ''Principia Discordia'' verskyn. Die boek het vertel van ’n teoretiese samelewing waar anargisme die oorhand gekry het. Anargisme is ’n samelewing sonder reëls of regerings. Die boek het hierdie ideologie baie voorgestaan en as die ideale leefwyse verkondig. Dit het mense probeer oortuig om deel te word van so ’n samelewing deur leuens te vertel, fisiese grappe te maak en in die algemeen fopnuus te versprei. Die denkwyse het bekendgestaan as Diskordianisme. Robert Anton Wilson was een van die groot aanhangers van die ideologie. Hy het mense aangeraai om dit te beoefen deur halwe waarhede, fopnuus en leuens te versprei op soveel maniere moontlik. Hy het sy volgelinge aangeraai om ’n geheime organisasie genaamd die Illuminati te beskuldig van sameswerings (soos die rondom die [[John F. Kennedy|JFK]] sluipmoord). Hy het hierdie idees en teorieë in drie boeke genaamd: ''The Illuminatus trilogy'' saamgevat. Die boek is in die toekoms deur baie kultusse bestudeer en gevolg. Die Illuminati soos ons dit vandag ken (die teorie dat ’n klein organisasie die hele wêreld beheer), het egter eers in die 1990’s behoorlik te voorskyn gekom. Min mense het dit destyds geglo, maar die wie wel die idee liefgekry het, het met die internet se ontstaan baie vinnig hul idees begin versprei. Die Illuminati-teorie is een van die gewildste samesweringsteorieë in die wêreld. Mense dink dat hulle verantwoordelik is vir groot wêreldgebeurtenisse en in die geheim die mensdom as slawe beheer om hulle wil uit te oefen. Aanhangers hiervan kyk na groot gebeurtenisse en probeer om bewyse daaruit te trek waarmee hulle kan sê dat die teorie waar is. Mense oorontleed enigiets met een van die beweging se “simbole” op, nl. die alwetende piramide, die getal 666, bokke en pentagramme. [[Lêer:Dollarnote siegel hq.jpg|duimnael|Die hoofsimbool van die Illuminati]] Hier volg ’n lys van ’n paar van die mense wie beskuldig is om deel van hierdie organisasie te wees: * [[Sean Combs|Sean “Diddy” Combs]] * [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]] * [[Jay-Z]] * [[Rihanna]] * [[Madonna]] * [[Donald Trump]] * [[Kim Kardashian]] * [[LeBron James]] * [[David Rockefeller]] * [[Henry Kissinger]] * [[Jacob Rothschild]] * [[Koningin Elizabeth II]] * [[Katy Perry]] Nog ’n aspek van hierdie teorie het te doen met die Denver Internasionale lughawe in die VSA. Baie mense dink dat dit die tuiste is van die hedendaagse Illuminati. Een van die redes hiervoor is die vreemde, onortodokse kunswerke en standbeelde in die lughawe. Nog ’n rede is die feit dat die oprig van die gebou baie kontroversieel was, hoofsaaklik omdat dit byna 3 miljard dollar buite die begroting gegaan het. Hulle probeer om nog bewyse te kry deur alternatiewe verduidelikings te gee vir die vreemde dekor en versierings. Hulle sê byvoorbeeld die kuns op die vloer wat die chemiese simbole vir goud (Au) en silwer (Ag) wys, ’n verwysing is na ’n opgemaakte kiem, terwyl dit eintlik verwys na die staat se geskiedenis en myne. Mense dink dat daar ’n ondergrondse basis is direk onder die lughawe. Hulle beweer die bunker is ses verdiepings diep en dat dit óf die saamkomplek van die Illuminati, óf die plek is waar hulle mense wat te veel weet aanhou is. Daar is egter geen egte bewyse dat hierdie teorie ’n feit is nie. == Gestorwe internetteorie == Hierdie is ’n baie nuwe teorie. Dit het die eerste keer op [[4chan]] te voorskyn gekom in 2010, maar het eers aandag begin kry nadat ’n plasing op ’n Agora Road's Macintosh Cafe forum in 2021 verskyn het. Die plasing is gemaak deur ’n anonieme man uit [[Kalifornië|Kalifornië,]] wat hierdie teorie opreg glo. Die teorie stel dat meeste van die inhoud van die internet nie deur regte mense gemaak is nie. Verder beweer die mense wat hierin glo dat kunsmatige intelligensie meeste plasings oplaai en stelselmatig leer wat kry die meeste kyke, reaksies en dus ook geld. Die robotte laai outomaties nuwe plasings en inligting op en maak hul eienaars net ryker. As ’n mens dieper delf, dink mense dat selfs reaksies en kommentaar deur kunsmatige intelligensie programme bevorder word. Aanhangers van die teorie dink ook dat dié programme gebruik word om mense se menings en oortuigings te verander en besoedel. Volgens aanhangers van die gestorwe internetteorie, het die internet amptelik in 2016 of 2017 gesterf, maar dat ons dit nie destyds agtergekom het nie. Die oorspronklike skrywer gaan egter vêrder as dit. Hy beweer ook dat hierdie programme verantwoordelik is vir meeste moderne “memes” (Internet grappe). Hy sê dat die vooruitgang van sulke grappies bewyse is dat die programme aktief besig is om te leer en aan te pas by die dinge wat mense snaaks vind en van hou. Vroeg in Januarie van 2024 het baie mense aanklank gevind by hierdie teorie, toe ’n gebruiker genaamd Odysseas ’n Twitter (nou X) plasing gemaak het waarin hy die toenemende valse rekeninge (Programme wat maak of hulle mense is) op die platform uitgewys het. Hierdie plasing het baie mense herinner aan die oorspronklike plasing op Agora Road's Macintosh Cafe in 2021. Die oorweldigende teenwoordigheid van kunsmatige intelligensie het al hoe duideliker geword en mense het baie ontsteld geraak. As die teorie waar is, kan dit egter  gevaarlik wees. In Australië word sosiale media deur 46% van alle jongmense (18-24 jariges) as hul primêre bron van nuus geag. In die res van die wêreld styg hierdie syfer ook. Dit beteken dat fopnuus baie vinnig versprei kan word as kunsmatige intelligensie die hele internet oorgeneem het. Die teorie is wel vals. Alhoewel daar baie vals rekeninge is, is dit nog nie op die vlak wat die teorie voorstel nie. [[Kunsmatige intelligensie]] is nog nie in staat om werklik goeie, relevante video’s en plasings te skep nie, aangesien dit nog nie die vermoë het om konteks te verstaan nie. Daar is wel dele van die oorspronklike plasing wat waar is. Wat elke individu op die internet sien word deur algoritmes en programme bepaal, maar dit is gedoen om elke persoon se voor- en afkeure te bevredig. Al is hierdie teorie verkeerd bewys, is dit ’n basis vir ’n baie gewilde uitkykpunt (wat deur baie navorsers soos bv. Jake Renzella gevolg word) na die internet as geheel. Die teorie stel dat die internet nie meer vir mense en deur mense gemaak is nie. Dit herinner ’n mens om nie net alles wat ’n mens sien of lees op die internet te glo nie, maar om ook eie navorsing te doen en dieper te delf. Dit is ’n belangrike gewoonte, omdat die internet gemaak is sodat enigiemand hulle eie idees kan deel. Sommige mense misbruik egter die internet om hul valse idees as die waarheid voor te stel. == Ruimtewesens == Lewe wat nie op aarde ontstaan het nie is bekend as ruimtewesens of, in Engels, “aliens”. [[Lêer:Alien icon.svg|duimnael|'n Gewilde voorstelling van ruimtewesens]] Geen buiteaardse lewe is al ontdek nie. Die spekulasie oor wat ons kan verwag van Ruimtewesens is van eensellige organismes tot wesens wat slimmer as mense is. Die wetenskap agter buiteaardse organismes is genoem [[Astrobiologie|astrobiologie.]] Die Idee van lewe op ander planete is nie ‘n moderne gedagte nie. Dit het al lank voor [[Jesus van Nasaret|Christus]] ontstaan by mense wie geteoretiseer het dat daar meer as een “wêreld” kan wees. Baie mense het al vreemde voorstelle gegee oor hoe Ruimtewesens te bestaan gekom het. Willion Vorilong het in die 15de eeu, die moontlikheid besef dat Jesus ook na ander planete toe gegaan het om hulle inwoners te kan verlos. Nicholas van Cusa het in 1440 geskryf dat die Aarde soos die son ‘n briljante ster is soos ander hemelliggame. Hy het ook geteoretiseer dat alle hemelliggame bewoon kon word deur plante, diere en mense. Descartes het geskryf dat daar geen manier is om te bewys dat ander planete nie bewoon is nie, maar hulle bestaan is net spekulasie. Vanaf die 20ste eeu het wetenskaplikes meer moeite begin doen met die soek van intelligente lewe in die buitenste ruim met behulp van teleskope en seine van radioskottels. Selfs al is daar geen egte bewyse dat of ruimtewesens rêrig bestaan nie, is die argument dat lewe nie op alle planete kan bestaan nie, ook nie eers bewys kan word nie, selfs met uiterste omstandighede, soos die hitte en giftige atmosfere van ander planete. Daar is ook besonderse omstandighede hier op aarde wat lewe ondersteun, soos areas met hidrotermiese vententilasie, suur warmwaterbronne, en vulkaniese mere. Wetenskaplikes dink dat lewe hier op aarde uit hierdie gevaarlike omstandighede ontstaan het. Net die idee van buiteaardse organismes het die kulturele wêreld verander, veral in fiksie, wat die publiek se idee en mening verander het van ruimtewesens se ontstaan, voorkoms en optrede. <u>Die ''Drake''-Vergelyking</u> Die idee dat daar ‘n oorvloed van lewe binne die heel-al is, is gebaseer op drie hoof standpunte. Eerstens, die grote van die heel-al, wat baie planete met dieselfde bewoonbaarheid as aarde kan bevat. Die ouderdom van die heel-al, wat geleentheid gee vir kolonies om te ontwikkel. Tweede, die feit dat elemente soos water en koolstof wat noodsaaklik is vir lewe byna alomteenwoordig is in die heel-al. Die derde standpunt is dat die fisiese wette universeel is, wat beteken dat die kragte wat die bestaan van lewe sal vergemaklik of voorkom, dieselfde sal wees as op aarde. Volgens hierdie argument, wat deur wetenskaplikes soos [[Carl Sagan|Carl Saga]]<nowiki/>n en [[Stephen Hawking]] geformuleer is, sou dit onwaarskynlik wees dat lewe nie êrens anders as op aarde bestaan nie. Hierdie argument het gebruik gemaak van die Copernicaanse beginsel, wat bepaal dat die aarde nie 'n unieke posisie in die heelal inneem nie, en die middelmatigheidsbeginsel, wat sê dat daar niks spesiaals aan lewe op aarde is nie. In 1961, het sterrekundige Frank Drake, die “''Drake''-vergelyking ontwerp as ‘n manier om gesprekke te begin met die Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI). Die Drake vergelyking is ‘n rusie wat gebruik word om die hoeveelheid aktiewe beskawings in ons sterrestelsel uit te werk: N = R* · F''p'' · n''e'' · f''l'' · f''i'' · f''c'' · L Waar: N = die aantal Melkweg-sterrestelselbeskawings wat reeds in staat is om oor die interplanetêre ruimte te kommunikeer En R* = die gemiddelde tempo van stervorming in ons sterrestelsel f''p'' = die breukdeel van daardie sterre wat planete het n''e'' = die gemiddelde aantal planete wat potensieel lewe kan ondersteun f''l'' = die breukdeel van planete wat werklik lewe ondersteun f''i'' = die breukdeel van planete met lewe wat ontwikkel om intelligente lewe te word (beskawings) f''c'' = die breukdeel van beskawings wat 'n tegnologie ontwikkel om waarneembare tekens van hul bestaan in die ruimte uit te saai L = die tydsduur waaroor sulke beskawings waarneembare seine in die ruimte uitstraal Hierdie is Drake se voorgestelde waardes, maar getalle aan die regterkant van die vergelyking word ooreengekom as spekulatief en oop vir vervanging. 10000 = 5 · 0.5· 2 · 1 · 0.2 · 1 · 10000 Die Drake-vergelyking is onbetroubaar omdat die waardes van die getalle nie bekend was nie. Van die waardes kan eendag gemeet word, ander wat gebaseer is op sosiale wetenskappe is onmoontlik om natuurlik te bereken. Hierdie maak die vergelyking onbruikbaar vir enigiemand wat dit nuttig wil maak. Die teenstrydigheid van die hoë kans dat Ruimtewesens bestaan maar die gebrek van bewyse daarvan is bekend as die Fermi-paradoks. Zhi-Wei Wang en Samuel L. Braunstein stel voor dat ‘n heel-al wat die vermoë het om lewe te kan ondersteun ook heel moontlik net baie skaars dit regkry, wat die Fermi-paradoks ‘n antwoord gee. Tropiese eiland teorie Die Fermi-paradoks verwys na die teenstrydigheid tussen die hoë waarskynlikheid dat buiteaardse intelligensie bestaan en die gebrek aan bewyse vir die bestaan daarvan. Oseanië is 'n streek met tienduisende eilande wat oor miljoene vierkante kilometer versprei is, geskei deur 'n onvergewensgesinde, dodelike see. Soortgelyk aan die heelal. Die nedersettings op die Oseaniese eilande is ‘n onderwerp vir ‘n ander dag. Wetenskaplikes weet nie presies teen watse tye mense hulself daar ingerig het en weggetrek het nie. As gevolg van die gebrek van inligting het wetenskaplikes begin om genomiese navorsing te gebruik om die aktiwiteit van die eilande te bepaal. Op van die eilande is daar slegs ’n paar bome, terwyl ander weer baie gevaarlik is. Net so, al is daar duisende eilande in die omgewing is daar net op sommige permanent gebou. Nadat tyd verby gegaan het, was ruilhandel tussen hierdie eilande wat te vêr was, verwyder. Dit was nie meer die moeite werd om in kontak met hierdie kolonies te bly nie en hulle het later uitgesterf of getrek. Dit bring ons terug na ruimtewesens en planeet Aarde. Lewe in ons sterrestelsel mag volop wees, maar tussen hulle en ons is hope gevaarlike planete en sterre wat nie bewoonbaar is nie. Net so sal ruimtewesens nooit so vêr gaan soos ons planeet nie, aangesien ons vir hulle onsigbaar is. Selfs al weet hulle van ons bestaan, sou hulle nie met ons kontak kan hou nie, as gevolg van die afstand. <u>Die groot filter</u> ’n Groot vraag wat by ’n mens opkom as jy dink oor hierdie saak, is waarom ons hulle nog nie ontdek het of andersom nie. Een teorie hieroor word die Groot Filter teorie genoem. Die teorie is dat ons nog nie ruimtewesens ontdek het nie, omdat daar iets is wat meeste lewe in ’n sekere stadium van ontwikkeling uitwis. Dit kan enigiets wees. Ons kan al verby dit wees, of ons kan nog op pad wees daarheen. Die YouTube-kanaal Kurzgesagt – In a nutshell vergelyk dit met ’n stel trappe wat elle lewende spesies in die heelal moet klim. Die stel trappe, is die trappe van ontwikkeling. Êrens op die stel trappe is daar iets wat lewe keer om voort te gaan. Dit kan iets wees soos ’n oorlog wat alles uitwis, of ’n pandemie, of oorbevolking – enigiets. Dit word die Groot Filter genoem. Dit is dieselfde vir alle lewende spesies en gebeur op dieselfde stadium van ontwikkeling. As ons nog voor hierdie filter is, gaan ons waarskynlik iewers in die toekoms uitgewis word daardeur. As ons verby die filter is, beteken dit dat ons baie gelukkig en spesiaal is. Dit beteken wel dat daar baie min spesies is wat deur die filter kom. Dit beteken dat ons so te sê of alleen, of na ’n rukkie alleen sal wees in die heelal. David Wallace-Wells het geskryf in die New York Times Magazine dat beskawings wat ontstaan te vinnig uitsterf voordat hulle ooit die ruimte kon verken, net soos hoe ons planeet besig is om dood te gaan van industrialisasie en gierigheid. Verder is gesê dat ons nou eers aan die begin van die uitsterwing proses is en dat klimaatverandering nou eers begin het. Navorsing wys dat spesies wie vinniger voortplant en ‘n meer diverse dieet het, het ‘n groter kans om by klimaat verandering aan te pas. Mense is die teenoorgestelde van hierdie beskrywing en dit maak ons meer kwesbaar vir klimaatverandering. Oxford-neurowetenskaplike Anders Sandberg, lid van die Astronomiese Sterrewag van Belgrado, Milan Ćirković, en kunsmatige intelligensie (KI) kenner Stuart Armstrong het voorgestel dat ruimtewesens nie uitgesterf het nie, maar in “winterslaap” is en wag vir die heelal om “af te koel”. Professor Zaza Osmanov van die Vrye Universiteit van Tbilisi glo dat ons soek na tekens van megastrukture in die ruimte nog beloon moet word omdat ons rondom sterre kyk wanneer ons om pulsars moet kyk. En fisikus Brian Cox stel nog 'n moontlikheid voor; 'n waarskuwingsverhaal vir ons eie beskawing sowel as enige ander."Dit kan wees dat die groei van wetenskap en ingenieurswese onvermydelik die ontwikkeling van politieke kundigheid oortref, wat tot rampspoed lei," sê Cox.As intelligente lewe homself onwetend uitsterf sodra dit voldoende vorder, glo die fisikus, "kan ons daardie posisie nader." Na aanleiding van ‘n artikel wat gepubliseer is deur die BBC, is A[[Area 51|rea 51]] geleë in die omgewing van [[Nevada]] in die Verenigde State van Amerika.  Die basis is op ‘n droë meer geleë, Groom Lake, in die Nevada Woestyn.  Dit is onwettig om oor die area te vlieg, met ander woorde niemand weet verseker wat daar aan gaan nie.  Area 51 word streng bewaak deur gewapende wagte, kameras en ‘n heining wat met duidelike waarskuwings tekens gemerk.Bo en behalwe dat dit geleë is in die middel van ‘n woestein, in ‘n droeë meer, is Area 51 ook tussen 2 hoogs beperkte Amerikaanse militêre areas, die Nevada Test Site, waar daar tussen 1950-1990 Kern Wapens getoets was en dan ook die Nevada Toets en Opleidings basis. Die hele area is om en by 11 735 vierkante kilometer groot _.. Die gebied is nie net bekend vir sy hoogs gespesialiseerde opleiding en toetse nie, maar ook vir die vreemde besoekers wat daar gewaar word.  Daar is veskeie samesweringsteorie wat beweer dat ruimtewesens die area gereeld besoek.  Sersant Wayne Anderson het in 1959 ‘n VVV, Vreemde Vlieende Voorwerp, gewaar en sy storie aan die Reno Evening Gazette vertel onder die titel “More Flying Objects Seen In Clark Sky”. Sersant Anderson het die VVV beskryf as ‘n helder groenkleurige lig wat afwaards beweeg het na die aarde se oppervlak.  Die spoed was vinniger as ‘n vliegtuig. In die artikel word dit ook genoem dat 2 ander gewarings ook rondom die selfde tyd plaaasgevid het. Robert Lazar van BBC het beweer dat hy deel was van die span wat die Ruimtewesens se tegnologie ondersoek het. Hy het ook fotos gesien van ruimtewesens tydens ‘n lykopening in 1989. Vox.com het die volgende gepubliseer op 19/09/2019, “Area 51 and aliens: the myth, the meme, and the strange reality, explained”, gskryf deur Alex Ward en Aja Romano.  In die artikel skryf hulle dat dit reeds, teen die tyd van die publisering, 30 jaar is sedert die eerste VVV gesien is.  Dit is in Area 51 waar die Amerikaanse weermag, deur middel van “reverse-engineering” die buiteruimtelike tegnologie ondersoek het en aangepas het om te gebruik tot hul eie voordeel.  Mense is tot stilswye gedwing deur die ondertekening van kontrakte en dreigemente. Maar fluitjieblasers soos Bob Lazar het in 1989 die stilte verbreek tydens ‘n onderhoud met ‘n nuusstasie genaamd KLAS, en gesê dat Area 51 eintlik opgerig is met die uitsluitlike doel om ruimtewesens te vang en te bestudeer.  Hy het ook beweer dat ruimtewesens het selfs gehelp met die ontwerp en oprigting van die plek. Daar is egter bespiegeling dat Lazar sy opleiding aan MIT en CalTech vervals het en dat hy eintlik net ‘n foto en film ontwikkelaar was. == Plat Aarde == Die teorie oor die Plat Aarde is 'n argaïese en wetenskaplik verkeerd-bewysde opvatting van die Aarde se vorm as 'n plat oppervlak of skyf. Baie antieke kulture het ingeteken op 'n plat-aarde-kosmografie, veral “dié naby aan Oosterse kosmologie. Die teorie het onlangs herlewing gekry as 'n samesweringsteorie. Die idee van 'n sferiese Aarde verskyn in die antieke Griekse filosofie met [[Pythagoras]] (6de eeu v.C). Die meeste pre-Sokratici (6de–5de eeu v.C.) het egter die plat-aarde-model behou. In die vroeë 4de eeu v.C. het Plato oor 'n sferiese aarde geskryf. Teen ongeveer 330 v.C. het sy destydse student, Aristoteles sterk bewyse vir 'n sferiese aarde gegee. Kennis van die aarde se vorm het geleidelik buite die destyds bekende wêreld begin versprei. Teen die vroeë tydperk van die Christelike kerk, was die sferiese Aarde heeltemal erken as die vorm van die aarde, met 'n paar noemenswaardige uitsonderings. Daarteenoor beskryf antieke Chinese geleerdes die aarde gereeld as plat, en hierdie wanpersepsie het onveranderd gebly totdat hulle ontmoetings met Jesuïete sendelinge in die 17de eeu. Tradisionalistiese Moslem-geleerdes het volgehou dat die aarde plat is, hoewel in die 9de eeu was die Moslem-geleerdes geneig om in ‘n sferiese Aarde te glo. Ten spyte van die wetenskaplike feite en ooglopende gevolge van die aarde se sfeervormigheid, duur pseudowetenskaplike plat-aarde-samesweringsteorieë voort, en op die laatste vanaf die 2010's het gelowiges in 'n plat aarde opgegaan, beide as lidmaatskap van moderne plat aarde-samelewings, en as nie-geaffilieerde individue wat sosiale media gebruik. In 'n studie van 2018 waaroor Scientific American gerapporteer is, het slegs 82% van die 18 tot 24-jarige Amerikaanse respondente saamgestem met die stelling "Ek het nog altyd geglo die wêreld is rond". 'n Vaste geloof in 'n plat aarde is egter skaars, met minder as 2% aanvaarding in alle ouderdomsgroepe. Dit is 'n mite dat Middeleeuse Europeërs van mening was dat die aarde plat was. Hierdie mite is in die 17de eeu deur Protestante geskep om teen Katolieke leerstellings te stry. In die moderne era het die pseudowetenskaplike geloof in 'n plat aarde ontstaan by die Engelse skrywer, Samuel Rowbotham met die pamflet Zetetic Astronomy uit 1849. Lady Elizabeth Blount het die Universal Zetetic Society in 1893 gestig, wat tydskrifte gepubliseer het. In 1956 het Samuel Shenton die International Flat Earth Research Society, beter bekend as die "Flat Earth Society" in Dover, Engeland, gestig as 'n direkte afstammeling van die Universal Zetetic Society. In die internet-era het die beskikbaarheid van kommunikasietegnologie en sosiale media soos YouTube, Facebook en Twitter (nou X) dit maklik gemaak vir individue, beroemd of nie, om disinformasie te versprei en ander na foutiewe idees te lok, insluitend dié van die plat aarde. Moderne ondersteuners van 'n plat aarde staar oorweldigende publiek toeganklike bewyse van die aarde se sfeervormigheid in die gesig. Hulle moet ook verduidelik waarom regerings, media, skole, wetenskaplikes, landmeters, lugrederye en ander organisasies aanvaar dat die wêreld bolvormig is. Om hierdie spanning te bevredig en hul oortuigings uit te leef, omhels hulle oor die algemeen een of ander vorm van samesweringsteorieë. Daarbenewens is hulle geneig om nie waarnemings te vertrou wat hulle nie self gemaak het nie. In 1956 met die stigting van die “Flat Earth Society”, deur Samual Shenton, is dit oorgevat deur die afgetrede vliegtuigwerktuigkundige Charles K. Johnson in 1972. Johnson, wie gefunksioneer het as die president van die Flat Earth Society het ‘n groot hoeveelheid valse inligting versprei, wat nou selfs algemeen buite die Plat Aarde gemeenskap as waarheid aanvaar word. Byvoorbeeld dat die Apollo maan landing vervals is en dat ons na die Aarde moet kyk as Christene en besef dat die Aarde ‘n vlak is. Johnson het met hierdie stelling sy eie kennis in kosmologie, geskiedenis en teologie verkeerd bewys omdat orthodokse Christene al vanaf die 5de eeu geglo het dat die Aarde sferies is. Jeffrey Burton Russell van die universiteit van California het gestry dat baie min mense na die 3rde eeu geglo het dat die wêreld plat is. Veral uit die Westelike halfrond. Hierdie gaan direk teen die stelling wat ook gebruik word in die samesweringsteorie dat mense in die Middeleeuse tye gedink het die Aarde is plat. Dit beteken natuurlik dan nie dat niemand geglo het dat die aarde plat is in die Middeleeue nie. Dit beteken ook nie dat niemand dit vandag glo nie. Mohammed Yusuf, die stigter van Boko Haram, het beroemd beweer dat hy nie glo in 'n hele reeks moderne idees nie.  Hy het gedink dit is in stryd met sy Islam geloof – insluitend die sferiese vorm van die aarde. Een eksperiment wat die aarde se bolvormigheid probeer bewys is die volgende: ‘n Persoon van 5 voet en 11 duim kan die grond sien tot en met 4.79 kilometer. ‘n Persoon wie op die Eiffel Toring staan wat 273 meter lank is, kan die grond sien tot en met 58.98 kilometer weg Hierdie verskynsel bewys vir ons dat die Aarde konveks is. As die kurwe van die Aarde oral dieselfde is, en die oppervlakte was groot genoeg, is dit bewyse dat die Aarde sferies is. Hierdie metode is onbetroubaar omdat die Aarde se atmosfeer die lig wat daardeur beweeg buig, dan lyk die Aarde platter as wat dit regtig is. Die Maan se getyslot na die aarde lei daartoe dat die maan altyd dieslefde kant na die sarde wys. As die aarde plat was, en die maan daarbo gesweef het, sou die gedeelte van die maan se oppervlak wat vir mense op aarde sigbaar is, verskil volgens ligging op aarde, eerder as om 'n identiese "gesigkant" vir almal te wys. As die aarde plat was, met die maan wat om hom draai, sou die maan gelyktydig op alle plekke op aarde gelyktydig gesien word, maar sy oënskynlike grootte, die gedeelte wat na die persoon kyk, en die oriëntasie van die kant sou geleidelik vir elke persoon wie kyk verander afhangende van hoe sy posisie deur die loop van die nag deur die lug beweeg het. == Chemiese spore == Die laaste voorbeeld waarna ons gaan kyk, is die volgende teorie. Soos wat [[Vliegtuig|vliegtuie]] vlieg, is daar lang spore wat agter gelaat word, dit bestaan uit waterdamp wat vinnig verdwyn. Pseudo-wetenskaplikes beweer dat daar ‘n vreesaanjaende geheim agter hierdie spore lê. Hulle verklaar dat daar chemikalieë in hierdie spore is en die regering wil ons atmosfeer besoedel met die chemikalieë. Daar is nie ‘n spesifieke rede daaragter nie en die rede hoekom daar chemikalieë in die water damp spore is, word nie gespesifiseer deur mense wie in hierdie teorie glo nie. Dit kan vir biologiese oorlogvoering gebruik word, bevolkings behering, of om met die weer te peuter. Wetenskaplikes wie wolke bestudeer word gereeld aangeval deur mense wie in chemiese spore glo. Hulle dink die wetenskaplikes werk saam met die regering om chemikalieë te versprei en om die proses van die publiek af weg te steek. Volgens Harvard Universiteit se David Keith, het hy in ‘n 2016 studie self hierdie bewerings wetenskaplik verkeerd bewys. Hy het geen ongewone bestanddele of onbepaalde besoedeling gevind nie. Die chemtrail gelowiges se mening is nie verander nie deur sy ondervindings nie. == Voorbeelde van ander samesweringsteorieë == * Teorieë rondom die 9/11 aanvalle * Prinses Diana se moord * Advertering wat die onderbewussyn teiken * Paul McCartney se dood * John F Kennedy se sluipmoord * Die [[Roswellvoorval * Die protokol van die Sion ouderlinge * Die satanistiese paniek van die 1980’s * Barack Obama “Birtherism” * Sameswerings rondom COVID-19 * Sameswerings rondom 5G Internet * Voëls bestaan nie * Reptiel-mense beheer die VSA * Dokters steek noodsaaklike medisyne weg om geld te maak * Taylor Swift werk saam met die NFL * Avril Lavigne is eintlik dood en word net nageaap * Die Holocaust het nie gebeur nie * Ruimtewesens het die piramiedes van Egipte gebou * Mount Rushmore berg regeringsgeheime == Slot == Samesweringsteorieë is gewoonlik vals. Dit is wel interessant om te kyk na verskillende mense se sienings oor die wêreld en sy inwoners. Die impak wat hierdie teorieë op die samelewing het, kan wissel van onskuldige grappies daaroor, tot kultusse wat ontstaan en tot leefwyses ontwikkel. Dit is gevaarlik om onder die invloed van ’n verkeerde idee te kom en daar moet dus dieper gedelf en meer nagevors word voordat ’n mens iets blindelings glo. == Sien ook == *[[Pseudowetenskap]] *[[Ockham se skeermes]] == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name="Barkun"> {{cite book|last1=Barkun|first1=Michael|title=Fantasies agtervolg: realiteit, verbeelding en binnelandse sekuriteit sedert 9/11|date=2011|publisher=University of North Carolina Press|location=Chapel Hill|page=10|language=Engels}} </ref> <ref name="Barron"> {{Cite journal |last=Barron |first=D. | coauthors=Morgan, K.; Towell, T.; Altemeyer, B.; Swami, V.|date=November 2014 |title=Assosiasies tussen skisotipie en geloof in sameswerende idee |journal=Personality and Individual Differences |language=Engels |volume=70 |pages=156–159 |doi=10.1016/j.paid.2014.06.040}} </ref> <ref name="Byford"> {{Cite book |title=Samesweringsteorieë: 'n kritiese inleiding |last=Byford |first=Jovan |date=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=9780230349216 |location=Houndmills, Basingstoke, Hampshire |oclc=802867724|language=Engels}} </ref> <ref name="Camp"> {{Cite book |author= Camp, Gregory S. |title= Verkoop van vrees: Samesweringsteorieë en eintyd-paranoia |publisher= Commish Walsh |year= 1997 |asin = B000J0N8NC|language=Engels}} </ref> <ref name="Fenster"> {{Cite book| author = Fenster, Mark | title = Samesweringsteorieë: Geheimhouding en mag in die Amerikaanse kultuur | publisher = University of Minnesota Press; 2nd edition | year = 2008 | isbn = 978-0-8166-5494-9|language=Engels}} </ref> <ref name="Freeman"> {{Cite journal |last=Freeman |first=Daniel | coauthors=Bentall, Richard P. |date=29 Maart 2017 |title=Die gepaardgaande van sameswering-kommer |journal=Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology |language=Engels |volume=52 |issue=5 |pages=595–604 |doi=10.1007/s00127-017-1354-4 |issn=0933-7954 |pmc=5423964 |pmid=28352955}} </ref> <ref name="Goertz"> {{cite journal|title=Geloof in samesweringsteorieë|first=T|last=Goertzel|date=Desember 1994|journal=Political Psychology|volume=15|issue=4|pages=731–742|doi=10.2307/3791630|jstor=3791630|language=Engels}} ''"verduidelikings vir belangrike gebeure wat geheime komplotte deur kragtige en kwaadwillige groepe behels"'' </ref> <ref name="Goldberg"> {{Cite book |author= Goldberg, Robert Alan |title= Vyande binne: Die kultuur van sameswering in die moderne Amerika |publisher= Yale University Press |year= 2001 |isbn= 978-0-300-09000-0 |url= https://archive.org/details/enemieswithincul00gold_0 |language=Engels}} </ref> <ref name="Keeley"> {{Cite journal |last=Keeley |first=Brian L. |date=Maart 1999 |title=Van samesweringsteorieë |journal=The Journal of Philosophy |volume=96 |issue=3 |pages=109–126 |doi=10.2307/2564659|jstor=2564659|language=Engels }} </ref> <ref name="Universalis‎">{{cite web | last=Universalis‎ | first=Encyclopædia | title=CONSPIRATIONNISME | website=Encyclopædia Universalis | url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/conspirationnisme/ | language=fr | access-date=9 November 2020}}</ref> <ref name="Voodoo"> {{cite book |last1=Aaronovitch |first1=David |title=Voodoo-geskiedenise: Die rol van samesweringsteorieë in die vorming van moderne geskiedenis |date=2009 |publisher=Jonathan Cape |isbn=9780224074704 |page=253 |url=https://books.google.co.uk/books?id=icxkMJK-WmgC |accessdate=28 Augustus 2019 |language=Engels |quote=Dit is die stelling van hierdie boek dat samesweringsteoretici nie die beginsel van Ockham se skeermes op hul argumente toepas nie.}} </ref> }} == Bronnelys == * Alder, D., 2023. ''Astronomy.com.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.astronomy.com/science/the-great-filter-a-possible-solution-to-the-fermi-paradox/</nowiki> [Accessed 10 Oktober 2024]. * Anon, N/A. ''National Geographic Kids.'' [Online] Available at: <nowiki>https://kids.nationalgeographic.com/history/article/moon-landing</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Anon, N/A. ''RMG.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.rmg.co.uk/stories/topics/moon-landing-conspiracy-theories-debunked</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Di Placido, D., 2024. ''Forbes.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2024/01/16/the-dead-internet-theory-explained/</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Kaysing, B, 1976. ''We never went to the moon.'' N/A ed. Pomeroy: N/A. Kelly, F., 2024. ''TheWeek.'' [Online] Available at: <nowiki>https://theweek.com/62399/what-is-the-illuminati-and-what-does-it-control</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Latifi, F. C. A., 2022. ''Teen Vogue.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.teenvogue.com/story/most-popular-conspiracy-theories</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Pappas, S. R. B., 2024. ''Livescience.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.livescience.com/11375-top-ten-conspiracy-theories.html#section-moon-landing-hoax</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Reid, S. A., 2024. ''Britannica.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.britannica.com/topic/conspiracy-theory#ref333998</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Renzella, J. R. V., 2024. ''UNSW.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. == Eksterne skakels == {{Commons category-inline|Conspiracy theories|Samesweringsteorieë}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë| ]] 4njn5o0z5eztzvcyrfg102spjjnllzy 2893728 2893727 2026-04-13T21:56:41Z BurgertB 2401 /* Voorbeelde van ander samesweringsteorieë */ 2893728 wikitext text/x-wiki {{Wedstrydartikel}}{{Skoonmaak2|rede=Wikiteks en taalversorging}} [[Lêer:Tin foil hat 2.png|duimnael|Tinfoeliehoede is die komiese verpersoonliking van samesweringsteorieë]] 'n '''Samesweringsteorie''', of '''komplotteorie''' is 'n uiteensetting van 'n gebeurtenis of situasie wat 'n sameswering oproep deur onheilspellende en kragtige akteurs, dikwels polities van motivering,<ref name="Goertz"/> [[Ockham se skeermes|wanneer ander verduidelikings waarskynliker is]].<ref name="Voodoo"/> Daar word soms na hierdie wêreldbeskouing verwys as '''konspirasionisme'''{{R|Universalis‎}} of, meer gewoonlik, '''samesweringsdenke'''. Die term impliseer dat die beroep op 'n sameswering gebaseer is op vooroordeel of onvoldoende bewyse.<ref name="Byford"/> Sulke teorieë weerstaan vervalsing en word deur sirkulêre redenering versterk. Bewyse teen die sameswering sowel as 'n afwesigheid van bewyse daarvoor word weer geïnterpreteer as bewys van die waarheid daarvan,<ref name="Byford"/><ref name="Keeley"/> en die sameswering word 'n saak van geloof eerder as bewys.<ref name="Barkun"/> Navorsing stel voor dat op 'n sielkundige vlak samesweringsteorieë skadelik of [[Patologie|patologies]] kan wees.<ref name="Freeman"/><ref name="Barron"/> Die samesweringsteorieë wat eens tot beperkte gehore beperk is, het gereeld in [[massamedia]] verskyn en het as 'n kulturele verskynsel van die laat 20ste en vroeë 21ste eeu ontstaan.<ref name="Camp"/><ref name="Goldberg"/><ref name="Fenster"/> Samesweringsteorie-onderwerpe sluit beroemde sterftes, regeringsaktiwiteite, nuwe tegnologieë, [[terrorisme]] en vrae oor [[buiteaardse lewe]] in. Voorbeelde van die langste en mees erkende samesweringsteorieë is die moord op [[John F. Kennedy-sluipmoordsamesweringsteorieë|John F. Kennedy]], die [[Apollo-program|Apollo-maanlandings]] van 1969, en die [[Aanvalle op 11 September 2001|terreuraanvalle van 11 September 2001]], asook talle teorieë rakende beweerde komplotte vir wêreldoorheersing deur verskillende groepe, beide eg en denkbeeldig. Die volgende is die WAT se definisie van ’n '''samesweringsteorie''': “Teorie of hipotese vir iets wat moeilik verklaar kan word of waaroor daar legitieme vrae gevra kan word en waarvolgens sekere groepe, organisasies, regerings, of dergelike aanspreeklik gehou word vir onwettige of skadelike praktyke wat in die geheim beoefen word of beoefen is.” Dit kan ook as ’n manier gesien word om gebeure wat min mense wil aanvaar te verduidelik. Hierdie verduidelikings is egter somtyds heeltemal sinneloos en word dikwels op meer as een manier verkeerd bewys. Dit kan in sommige gevalle selfs met ’n kultus vergelyk word, omdat die wat dit glo dit blindelings navolg en nie die werklikheid aanvaar nie.  Daar is baie maniere hoe samesweringsteorië ontstaan. Dit volg gewoonlik na gebeure wat baie verwarring veroorsaak. Voorbeelde hiervan is die teorieë rondom die aanvalle op 11 September 2001, die oudpresident John F. Kennedy se sluipmoordaanval en natuurrampe soos tsunami’s, aardbewings en pandemies. Noudat ons ’n basiese riglyn het van wat ’n samesweringsteorie is, kan ons dieper delf en kyk na voorbeelde van die teorieë en hoe hulle verkeerd bewys of beredeneer is. == Die vervalste maanlandingteorie == Op die 20ste Julie 1969 het mense vir die eerste keer ooit op die maan geland. Dit was die einde van die [[ruimtewedloop]] wat een aspek van die koue oorlog tussen die Sowjetunie en die Verenigde State van Amerika (VSA) was. Die VSA het die [[Apollo 11]] tuig met drie ruimtevaarders na die maan gestuur. Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins was die eerste mense om op die maan te loop en het geskiedenis gemaak. Daar is egter ’n hele klomp mense wat baie, baie skepties is. Hierdie teorie is deur grootliks Bill Kaysing begin in 1976. Hy het ’n pamflet geskryf getiteld: ''We never went to the moon: America’s Thirty-Billion-dollar swindle''. Die teorieë in hierdie boek gebruik die wetenskap agter vuurpyle as een van sy grootste “bronne”. Die teorie is hoofsaaklik dat alles gesimuleer was. Dit gee baie deeglike teorieë en redes vir die “vervalsing” en stel alles voor as regte navorsing eerder as wat dit werklik was: ’n teorie. Die teorie van die simulasie word deeglik bespreek en ek gaan dit nou volledig uiteensit. Die boek beweer eerstens dat die National Aeronautics and Space Administration ([[Nasa|NASA]]) en die Defense Intelligence Agency (DIA) saam vergader en besluit het om alle Apollo missies te vervals en simuleer nadat hulle gedink het dat hulle die ruimtewedloop gaan verloor. Die projek is die kodenaam: Apollo Simulation Project (ASP) gegee. Tweedens beweer Kaysing dat die ASP ses hooftake gehad het: # Geheime, hoë gehalte organisasie en bestuur. # Uitstekende sekuriteit, wat ook spioenasie en inligting versameling teen die opposisie ingesluit het. # Geheime verkryging van werknemers. # Onderlangse ontwerp, vervaardiging, inrigting en gebruik van gespesialiseerde toestelle en masjinerie # Om fopnuus deur video’s en radiouitsendings te versprei. # Spesiale projekte en geheime beplanning. Die pamflet sit dan al hierdie redes volledig uiteen. Die rede waarom Kaysing sê niemand al ooit van die ASP gehoor het nie, is omdat dit in die destyds nuutgestigte DIA opgerig is en dié as ’n vals naam gebruik het. Die volgende is al die afdelings van die DIA en sy verduideliking van wat die ASP (as deel van die DIA) werklik gedoen het. Die wetenskaplike raad was verantwoordelik om met NASA se ASP lede te kommunikeer. Die nasionale foto analise groep was verantwoordelik om al die vervalste foto’s van die maan en Apollo missies te skep, insluitend foto’s van die aarde vanaf die maan af. Die fotografiese afdeling het eintlik voorstellings en nabootsings van die maan gemaak. Hulle moes ook tegnieke kry om dit te laat lyk asof foto’s op die maan geneem is. Die menslike hulpbronne afdeling was verantwoordelik vir die aanstel van werkers en akteurs insluitend die ruimtemanne en simulasie vervaardigers. Die stelsel beheer afdeling moes simulasie hardeware ontwikkel en toets. Die missie koördinasie afdeling was volgens Kaysing se teorie verantwoordelik daarvoor om alle uitsendings i.v.m. die Apollo missies te beheer en reguleer. Die “Teikens” moes geheime ASP inligting wat die publiek in die hande gekry het verwyder en geheim hou. Daar was ook ’n afdeling wat moes sorg dat die fotografiese afdeling se voorstellings akkuraat en geloofwaardig was. Die wetenskap en tegniese intelligensie afdeling sou by NASA inligting bymekaarskraap vir die simulasies en idees gee om dit te verbeter. Die afdeling verantwoordelik vir kaarte, filmstelle en vervaardiging van valse maanrotse was die kartografie en geodesie afdeling gedoop. Die afdeling genaamd spesiale projekte was blykbaar in beheer van internasionale handel wat nodig was. Hulle moes byvoorbeeld maanrotse bymekaarmaak uit Idaho. Die kommunikasie-afdeling moes fopnuus versprei aan die pers en uitsendings uitdink. Laastens moes die sekuriteitsafdeling seker maak niemand maak die ASP se planne aan die wêreld bekend maak nie. Kaysing het al die bogenoemde werke van die afdelings van die DIA opgemaak en as bewyse verskaf in sy boek. Kaysing het oorspronklik by ’n maatskappy genaamd Rocketdyne gewerk en het gehelp om die [[Saturn V]] vuurpylenjins te ontwerp. Alhoewel die teorie van die vervalste [[maanlanding]] al voor sy boek bestaan het, het hy die idee grootliks versprei en vernuwe. Die samesweringsteorie het al baie gegroei van sy boek se publikasie af en baie gewilde mense soos Joe Rogan en Shane Dawson het al hulle geloof in die teorie uitgespreek. Die teorie klink baie deeglik en selfs geloofwaardig, totdat ’n mens dieper grou. Een van die beste bewyse is eenvoudig deur die kwaliteit van die uitsendings en video’s van die maanlanding te vergelyk met wat selfs die grootste film-maatskappye in 1969 kon doen. Die hoofteorieë is ook lankal verkeerd bewys. Hier volg die vyf hoofteorieë en hoe hulle verkeerd bewys is: 1.    Die skaduwees wat nie uit dieselfde rigting uit kom nie (kyk na die foto langsaan) bewys dat stelligte gebruik is. Professor Anupam Ohja verduidelik dat dieselfde effek op Aarde gesien kan word. Omdat ’n die grond soos ’n twee-dimensionele oppervlakte is en die wêreld rondom ons driedimensioneel is, gaan dit maak dat lyne wat veronderstel is om parallel te wees, nie so lyk nie. ’n Mens kan selfs die effek sien as jy net buitentoe gaan as die son laag in die lug is, nes in die foto. 2.    Die Apollo 11 ruimtevaarders sou nie die aarde se radiasie-veld oorleef het nie. Planeet aarde is omring deur ’n area met gelaaide molekules. Hierdie word die Van Allen radiasie gordel genoem. Hierdie gebied is baie gevaarlik omdat dit energiebelaaide deeltjies bevat wat nie kan ontsnap nie. Die beste manier om hierdie teorie van die gras af te maak is met ’n vergelyking deur dieselfde professor Ohja. Hy sê dit is soos om deur vuur te loop. Al wat jy moet doen, is om vinnig te beweeg. So het jou liggaam nie genoeg tyd om die hitte te gelei nie. Dit is presies hoe die Aldrin en sy spanmaats die Van Allen gordel oorleef het. Hulle het vinnig genoeg beweeg. [[Lêer:1969 moonlanding commemorative stamp 10c.jpg|duimnael|'n Voorstelling van die maanlanding in 1969]] 3.    Waarom is daar geen sterre in die foto’s wat NASA geneem het nie? Hierdie teorie maak staat op die feit dat daar geen atmosfeer is om die beeld van die sterre te versteur nie. Dus moes daar baie meer sterre as op aarde sigbaar wees. Die verduideliking is egter eenvoudig. Dit was dag toe die foto’s geneem is. Al is die lug swart (juis omdat daar nie ’n atmosfeer is nie) het die son op die kant van die maan geskyn waar ons ruimtevaarders was. Verder kan die werking van kameras ook hierdie teorie verkeerd bewys. As foto’s in ’n goed beligte omgewing geneem word, gaan kleiner ligbronne in die agtergrond moeilik gesien word. 4.    Die VSA se vlag wat geplant is kon nie waai nie, as gevolg van die feit dat daar nie wind op die maan is nie. Almal ken die foto van die Amerikaanse vlag wat “wapper” op die maan. Die vlag wapper egter nie. Dit lyk net asof dit doen. Daar is twee redes hiervoor. Eerstens, die vlag is reguit aangesien daar ’n paal aan die bokant ingesit is om die vlag mooi ten toon te stel. Tweedens is al die kreukels wat op die vlag sigbaar is daar omdat die vlag vir vier dae in ’n ruimteskip opgefrommel was. ’n Baie eenvoudige, maar steeds baie sinvolle verduideliking. 5.    As ons rêrig in 1969 op die maan was, waarom het ons nog nie teruggekeer nie? Vanaf 1972 en [[Apollo 17]] het die mens nog nie na die maan teruggekeer nie. Die rede hieragter is egter hartseer. Die publiek het belangstelling verloor. Die idee dat die ruimtewedloop gewen is, het gemaak dat belangstelling en dus befondsing vir maansendings al minder geraak het. Die regering se prioriteite het ook verander, aangesien die Viëtnamese oorlog uitgebreek het. Dit is die eenvoudige, hartseer rede wat hierdie teorie belaglik maak. == Die Illuminati-teorie == Die Illuminati-teorie is een van die gewildste teorieë en word wydstreeks geglo. Die teorie is dat die hele wêreld, nie deur afsonderlike regerings nie, maar deur ’n klein groepie individue (die Illuminati) beheer word. Mense wat in hierdie teorie glo het al bekende politici en ander prominente gewilde persone aangekla daarvan dat hulle deel van hierdie groep is. Die Illuminati was egter ’n werklike groep in die laat 1700’s. Adam Weishaupt het die organisasie gestig in 1776. Hy het geglo dat die monargie van die destydse kerk die mens se vrye wil gekniehalter het. Hy wou met sy organisasie idees versprei en “die lig op mense se gedagtes laat skyn.” (Van daar ook die naam: Illuminati, afgelei van “Illumination”) Hy en sy organisasie wou die hiërargie van Europa verander. Hulle wou hê dat die manier waarop dinge regeer word ook moes verander. Hulle het baie geskrifte uitgegee wat die korrupsie in die regering bekend gemaak het. Die groep se getalle het vinnig gegroei, maar Weishaupt se planne is gou in die wiele gery toe Karl Theodor organisasies soos syne onwettig verklaar het in die laat 1780’s. As daar bevind is dat jy deel het in so ’n organisasie, was dit bokveld toe met jou. So het die organisasie stelselmatig ontbind. Die idee van die Illuminati het egter net gegroei. In die 1960’s het ’n era ontstaan waar die dwelm [[LSD]], vreemde kulture en ’n belangstelling in Oosterse filosofie kwaai kop uitgesteek het. Die skrywer David Bramwell het gesê dat hierdie wending in die samelewing ’n groot bydrae gelewer het in die nuwe idee van die Illuminati. In 1963 het ’n boek getiteld: ''Principia Discordia'' verskyn. Die boek het vertel van ’n teoretiese samelewing waar anargisme die oorhand gekry het. Anargisme is ’n samelewing sonder reëls of regerings. Die boek het hierdie ideologie baie voorgestaan en as die ideale leefwyse verkondig. Dit het mense probeer oortuig om deel te word van so ’n samelewing deur leuens te vertel, fisiese grappe te maak en in die algemeen fopnuus te versprei. Die denkwyse het bekendgestaan as Diskordianisme. Robert Anton Wilson was een van die groot aanhangers van die ideologie. Hy het mense aangeraai om dit te beoefen deur halwe waarhede, fopnuus en leuens te versprei op soveel maniere moontlik. Hy het sy volgelinge aangeraai om ’n geheime organisasie genaamd die Illuminati te beskuldig van sameswerings (soos die rondom die [[John F. Kennedy|JFK]] sluipmoord). Hy het hierdie idees en teorieë in drie boeke genaamd: ''The Illuminatus trilogy'' saamgevat. Die boek is in die toekoms deur baie kultusse bestudeer en gevolg. Die Illuminati soos ons dit vandag ken (die teorie dat ’n klein organisasie die hele wêreld beheer), het egter eers in die 1990’s behoorlik te voorskyn gekom. Min mense het dit destyds geglo, maar die wie wel die idee liefgekry het, het met die internet se ontstaan baie vinnig hul idees begin versprei. Die Illuminati-teorie is een van die gewildste samesweringsteorieë in die wêreld. Mense dink dat hulle verantwoordelik is vir groot wêreldgebeurtenisse en in die geheim die mensdom as slawe beheer om hulle wil uit te oefen. Aanhangers hiervan kyk na groot gebeurtenisse en probeer om bewyse daaruit te trek waarmee hulle kan sê dat die teorie waar is. Mense oorontleed enigiets met een van die beweging se “simbole” op, nl. die alwetende piramide, die getal 666, bokke en pentagramme. [[Lêer:Dollarnote siegel hq.jpg|duimnael|Die hoofsimbool van die Illuminati]] Hier volg ’n lys van ’n paar van die mense wie beskuldig is om deel van hierdie organisasie te wees: * [[Sean Combs|Sean “Diddy” Combs]] * [[Beyoncé Knowles|Beyoncé]] * [[Jay-Z]] * [[Rihanna]] * [[Madonna]] * [[Donald Trump]] * [[Kim Kardashian]] * [[LeBron James]] * [[David Rockefeller]] * [[Henry Kissinger]] * [[Jacob Rothschild]] * [[Koningin Elizabeth II]] * [[Katy Perry]] Nog ’n aspek van hierdie teorie het te doen met die Denver Internasionale lughawe in die VSA. Baie mense dink dat dit die tuiste is van die hedendaagse Illuminati. Een van die redes hiervoor is die vreemde, onortodokse kunswerke en standbeelde in die lughawe. Nog ’n rede is die feit dat die oprig van die gebou baie kontroversieel was, hoofsaaklik omdat dit byna 3 miljard dollar buite die begroting gegaan het. Hulle probeer om nog bewyse te kry deur alternatiewe verduidelikings te gee vir die vreemde dekor en versierings. Hulle sê byvoorbeeld die kuns op die vloer wat die chemiese simbole vir goud (Au) en silwer (Ag) wys, ’n verwysing is na ’n opgemaakte kiem, terwyl dit eintlik verwys na die staat se geskiedenis en myne. Mense dink dat daar ’n ondergrondse basis is direk onder die lughawe. Hulle beweer die bunker is ses verdiepings diep en dat dit óf die saamkomplek van die Illuminati, óf die plek is waar hulle mense wat te veel weet aanhou is. Daar is egter geen egte bewyse dat hierdie teorie ’n feit is nie. == Gestorwe internetteorie == Hierdie is ’n baie nuwe teorie. Dit het die eerste keer op [[4chan]] te voorskyn gekom in 2010, maar het eers aandag begin kry nadat ’n plasing op ’n Agora Road's Macintosh Cafe forum in 2021 verskyn het. Die plasing is gemaak deur ’n anonieme man uit [[Kalifornië|Kalifornië,]] wat hierdie teorie opreg glo. Die teorie stel dat meeste van die inhoud van die internet nie deur regte mense gemaak is nie. Verder beweer die mense wat hierin glo dat kunsmatige intelligensie meeste plasings oplaai en stelselmatig leer wat kry die meeste kyke, reaksies en dus ook geld. Die robotte laai outomaties nuwe plasings en inligting op en maak hul eienaars net ryker. As ’n mens dieper delf, dink mense dat selfs reaksies en kommentaar deur kunsmatige intelligensie programme bevorder word. Aanhangers van die teorie dink ook dat dié programme gebruik word om mense se menings en oortuigings te verander en besoedel. Volgens aanhangers van die gestorwe internetteorie, het die internet amptelik in 2016 of 2017 gesterf, maar dat ons dit nie destyds agtergekom het nie. Die oorspronklike skrywer gaan egter vêrder as dit. Hy beweer ook dat hierdie programme verantwoordelik is vir meeste moderne “memes” (Internet grappe). Hy sê dat die vooruitgang van sulke grappies bewyse is dat die programme aktief besig is om te leer en aan te pas by die dinge wat mense snaaks vind en van hou. Vroeg in Januarie van 2024 het baie mense aanklank gevind by hierdie teorie, toe ’n gebruiker genaamd Odysseas ’n Twitter (nou X) plasing gemaak het waarin hy die toenemende valse rekeninge (Programme wat maak of hulle mense is) op die platform uitgewys het. Hierdie plasing het baie mense herinner aan die oorspronklike plasing op Agora Road's Macintosh Cafe in 2021. Die oorweldigende teenwoordigheid van kunsmatige intelligensie het al hoe duideliker geword en mense het baie ontsteld geraak. As die teorie waar is, kan dit egter  gevaarlik wees. In Australië word sosiale media deur 46% van alle jongmense (18-24 jariges) as hul primêre bron van nuus geag. In die res van die wêreld styg hierdie syfer ook. Dit beteken dat fopnuus baie vinnig versprei kan word as kunsmatige intelligensie die hele internet oorgeneem het. Die teorie is wel vals. Alhoewel daar baie vals rekeninge is, is dit nog nie op die vlak wat die teorie voorstel nie. [[Kunsmatige intelligensie]] is nog nie in staat om werklik goeie, relevante video’s en plasings te skep nie, aangesien dit nog nie die vermoë het om konteks te verstaan nie. Daar is wel dele van die oorspronklike plasing wat waar is. Wat elke individu op die internet sien word deur algoritmes en programme bepaal, maar dit is gedoen om elke persoon se voor- en afkeure te bevredig. Al is hierdie teorie verkeerd bewys, is dit ’n basis vir ’n baie gewilde uitkykpunt (wat deur baie navorsers soos bv. Jake Renzella gevolg word) na die internet as geheel. Die teorie stel dat die internet nie meer vir mense en deur mense gemaak is nie. Dit herinner ’n mens om nie net alles wat ’n mens sien of lees op die internet te glo nie, maar om ook eie navorsing te doen en dieper te delf. Dit is ’n belangrike gewoonte, omdat die internet gemaak is sodat enigiemand hulle eie idees kan deel. Sommige mense misbruik egter die internet om hul valse idees as die waarheid voor te stel. == Ruimtewesens == Lewe wat nie op aarde ontstaan het nie is bekend as ruimtewesens of, in Engels, “aliens”. [[Lêer:Alien icon.svg|duimnael|'n Gewilde voorstelling van ruimtewesens]] Geen buiteaardse lewe is al ontdek nie. Die spekulasie oor wat ons kan verwag van Ruimtewesens is van eensellige organismes tot wesens wat slimmer as mense is. Die wetenskap agter buiteaardse organismes is genoem [[Astrobiologie|astrobiologie.]] Die Idee van lewe op ander planete is nie ‘n moderne gedagte nie. Dit het al lank voor [[Jesus van Nasaret|Christus]] ontstaan by mense wie geteoretiseer het dat daar meer as een “wêreld” kan wees. Baie mense het al vreemde voorstelle gegee oor hoe Ruimtewesens te bestaan gekom het. Willion Vorilong het in die 15de eeu, die moontlikheid besef dat Jesus ook na ander planete toe gegaan het om hulle inwoners te kan verlos. Nicholas van Cusa het in 1440 geskryf dat die Aarde soos die son ‘n briljante ster is soos ander hemelliggame. Hy het ook geteoretiseer dat alle hemelliggame bewoon kon word deur plante, diere en mense. Descartes het geskryf dat daar geen manier is om te bewys dat ander planete nie bewoon is nie, maar hulle bestaan is net spekulasie. Vanaf die 20ste eeu het wetenskaplikes meer moeite begin doen met die soek van intelligente lewe in die buitenste ruim met behulp van teleskope en seine van radioskottels. Selfs al is daar geen egte bewyse dat of ruimtewesens rêrig bestaan nie, is die argument dat lewe nie op alle planete kan bestaan nie, ook nie eers bewys kan word nie, selfs met uiterste omstandighede, soos die hitte en giftige atmosfere van ander planete. Daar is ook besonderse omstandighede hier op aarde wat lewe ondersteun, soos areas met hidrotermiese vententilasie, suur warmwaterbronne, en vulkaniese mere. Wetenskaplikes dink dat lewe hier op aarde uit hierdie gevaarlike omstandighede ontstaan het. Net die idee van buiteaardse organismes het die kulturele wêreld verander, veral in fiksie, wat die publiek se idee en mening verander het van ruimtewesens se ontstaan, voorkoms en optrede. <u>Die ''Drake''-Vergelyking</u> Die idee dat daar ‘n oorvloed van lewe binne die heel-al is, is gebaseer op drie hoof standpunte. Eerstens, die grote van die heel-al, wat baie planete met dieselfde bewoonbaarheid as aarde kan bevat. Die ouderdom van die heel-al, wat geleentheid gee vir kolonies om te ontwikkel. Tweede, die feit dat elemente soos water en koolstof wat noodsaaklik is vir lewe byna alomteenwoordig is in die heel-al. Die derde standpunt is dat die fisiese wette universeel is, wat beteken dat die kragte wat die bestaan van lewe sal vergemaklik of voorkom, dieselfde sal wees as op aarde. Volgens hierdie argument, wat deur wetenskaplikes soos [[Carl Sagan|Carl Saga]]<nowiki/>n en [[Stephen Hawking]] geformuleer is, sou dit onwaarskynlik wees dat lewe nie êrens anders as op aarde bestaan nie. Hierdie argument het gebruik gemaak van die Copernicaanse beginsel, wat bepaal dat die aarde nie 'n unieke posisie in die heelal inneem nie, en die middelmatigheidsbeginsel, wat sê dat daar niks spesiaals aan lewe op aarde is nie. In 1961, het sterrekundige Frank Drake, die “''Drake''-vergelyking ontwerp as ‘n manier om gesprekke te begin met die Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI). Die Drake vergelyking is ‘n rusie wat gebruik word om die hoeveelheid aktiewe beskawings in ons sterrestelsel uit te werk: N = R* · F''p'' · n''e'' · f''l'' · f''i'' · f''c'' · L Waar: N = die aantal Melkweg-sterrestelselbeskawings wat reeds in staat is om oor die interplanetêre ruimte te kommunikeer En R* = die gemiddelde tempo van stervorming in ons sterrestelsel f''p'' = die breukdeel van daardie sterre wat planete het n''e'' = die gemiddelde aantal planete wat potensieel lewe kan ondersteun f''l'' = die breukdeel van planete wat werklik lewe ondersteun f''i'' = die breukdeel van planete met lewe wat ontwikkel om intelligente lewe te word (beskawings) f''c'' = die breukdeel van beskawings wat 'n tegnologie ontwikkel om waarneembare tekens van hul bestaan in die ruimte uit te saai L = die tydsduur waaroor sulke beskawings waarneembare seine in die ruimte uitstraal Hierdie is Drake se voorgestelde waardes, maar getalle aan die regterkant van die vergelyking word ooreengekom as spekulatief en oop vir vervanging. 10000 = 5 · 0.5· 2 · 1 · 0.2 · 1 · 10000 Die Drake-vergelyking is onbetroubaar omdat die waardes van die getalle nie bekend was nie. Van die waardes kan eendag gemeet word, ander wat gebaseer is op sosiale wetenskappe is onmoontlik om natuurlik te bereken. Hierdie maak die vergelyking onbruikbaar vir enigiemand wat dit nuttig wil maak. Die teenstrydigheid van die hoë kans dat Ruimtewesens bestaan maar die gebrek van bewyse daarvan is bekend as die Fermi-paradoks. Zhi-Wei Wang en Samuel L. Braunstein stel voor dat ‘n heel-al wat die vermoë het om lewe te kan ondersteun ook heel moontlik net baie skaars dit regkry, wat die Fermi-paradoks ‘n antwoord gee. Tropiese eiland teorie Die Fermi-paradoks verwys na die teenstrydigheid tussen die hoë waarskynlikheid dat buiteaardse intelligensie bestaan en die gebrek aan bewyse vir die bestaan daarvan. Oseanië is 'n streek met tienduisende eilande wat oor miljoene vierkante kilometer versprei is, geskei deur 'n onvergewensgesinde, dodelike see. Soortgelyk aan die heelal. Die nedersettings op die Oseaniese eilande is ‘n onderwerp vir ‘n ander dag. Wetenskaplikes weet nie presies teen watse tye mense hulself daar ingerig het en weggetrek het nie. As gevolg van die gebrek van inligting het wetenskaplikes begin om genomiese navorsing te gebruik om die aktiwiteit van die eilande te bepaal. Op van die eilande is daar slegs ’n paar bome, terwyl ander weer baie gevaarlik is. Net so, al is daar duisende eilande in die omgewing is daar net op sommige permanent gebou. Nadat tyd verby gegaan het, was ruilhandel tussen hierdie eilande wat te vêr was, verwyder. Dit was nie meer die moeite werd om in kontak met hierdie kolonies te bly nie en hulle het later uitgesterf of getrek. Dit bring ons terug na ruimtewesens en planeet Aarde. Lewe in ons sterrestelsel mag volop wees, maar tussen hulle en ons is hope gevaarlike planete en sterre wat nie bewoonbaar is nie. Net so sal ruimtewesens nooit so vêr gaan soos ons planeet nie, aangesien ons vir hulle onsigbaar is. Selfs al weet hulle van ons bestaan, sou hulle nie met ons kontak kan hou nie, as gevolg van die afstand. <u>Die groot filter</u> ’n Groot vraag wat by ’n mens opkom as jy dink oor hierdie saak, is waarom ons hulle nog nie ontdek het of andersom nie. Een teorie hieroor word die Groot Filter teorie genoem. Die teorie is dat ons nog nie ruimtewesens ontdek het nie, omdat daar iets is wat meeste lewe in ’n sekere stadium van ontwikkeling uitwis. Dit kan enigiets wees. Ons kan al verby dit wees, of ons kan nog op pad wees daarheen. Die YouTube-kanaal Kurzgesagt – In a nutshell vergelyk dit met ’n stel trappe wat elle lewende spesies in die heelal moet klim. Die stel trappe, is die trappe van ontwikkeling. Êrens op die stel trappe is daar iets wat lewe keer om voort te gaan. Dit kan iets wees soos ’n oorlog wat alles uitwis, of ’n pandemie, of oorbevolking – enigiets. Dit word die Groot Filter genoem. Dit is dieselfde vir alle lewende spesies en gebeur op dieselfde stadium van ontwikkeling. As ons nog voor hierdie filter is, gaan ons waarskynlik iewers in die toekoms uitgewis word daardeur. As ons verby die filter is, beteken dit dat ons baie gelukkig en spesiaal is. Dit beteken wel dat daar baie min spesies is wat deur die filter kom. Dit beteken dat ons so te sê of alleen, of na ’n rukkie alleen sal wees in die heelal. David Wallace-Wells het geskryf in die New York Times Magazine dat beskawings wat ontstaan te vinnig uitsterf voordat hulle ooit die ruimte kon verken, net soos hoe ons planeet besig is om dood te gaan van industrialisasie en gierigheid. Verder is gesê dat ons nou eers aan die begin van die uitsterwing proses is en dat klimaatverandering nou eers begin het. Navorsing wys dat spesies wie vinniger voortplant en ‘n meer diverse dieet het, het ‘n groter kans om by klimaat verandering aan te pas. Mense is die teenoorgestelde van hierdie beskrywing en dit maak ons meer kwesbaar vir klimaatverandering. Oxford-neurowetenskaplike Anders Sandberg, lid van die Astronomiese Sterrewag van Belgrado, Milan Ćirković, en kunsmatige intelligensie (KI) kenner Stuart Armstrong het voorgestel dat ruimtewesens nie uitgesterf het nie, maar in “winterslaap” is en wag vir die heelal om “af te koel”. Professor Zaza Osmanov van die Vrye Universiteit van Tbilisi glo dat ons soek na tekens van megastrukture in die ruimte nog beloon moet word omdat ons rondom sterre kyk wanneer ons om pulsars moet kyk. En fisikus Brian Cox stel nog 'n moontlikheid voor; 'n waarskuwingsverhaal vir ons eie beskawing sowel as enige ander."Dit kan wees dat die groei van wetenskap en ingenieurswese onvermydelik die ontwikkeling van politieke kundigheid oortref, wat tot rampspoed lei," sê Cox.As intelligente lewe homself onwetend uitsterf sodra dit voldoende vorder, glo die fisikus, "kan ons daardie posisie nader." Na aanleiding van ‘n artikel wat gepubliseer is deur die BBC, is A[[Area 51|rea 51]] geleë in die omgewing van [[Nevada]] in die Verenigde State van Amerika.  Die basis is op ‘n droë meer geleë, Groom Lake, in die Nevada Woestyn.  Dit is onwettig om oor die area te vlieg, met ander woorde niemand weet verseker wat daar aan gaan nie.  Area 51 word streng bewaak deur gewapende wagte, kameras en ‘n heining wat met duidelike waarskuwings tekens gemerk.Bo en behalwe dat dit geleë is in die middel van ‘n woestein, in ‘n droeë meer, is Area 51 ook tussen 2 hoogs beperkte Amerikaanse militêre areas, die Nevada Test Site, waar daar tussen 1950-1990 Kern Wapens getoets was en dan ook die Nevada Toets en Opleidings basis. Die hele area is om en by 11 735 vierkante kilometer groot _.. Die gebied is nie net bekend vir sy hoogs gespesialiseerde opleiding en toetse nie, maar ook vir die vreemde besoekers wat daar gewaar word.  Daar is veskeie samesweringsteorie wat beweer dat ruimtewesens die area gereeld besoek.  Sersant Wayne Anderson het in 1959 ‘n VVV, Vreemde Vlieende Voorwerp, gewaar en sy storie aan die Reno Evening Gazette vertel onder die titel “More Flying Objects Seen In Clark Sky”. Sersant Anderson het die VVV beskryf as ‘n helder groenkleurige lig wat afwaards beweeg het na die aarde se oppervlak.  Die spoed was vinniger as ‘n vliegtuig. In die artikel word dit ook genoem dat 2 ander gewarings ook rondom die selfde tyd plaaasgevid het. Robert Lazar van BBC het beweer dat hy deel was van die span wat die Ruimtewesens se tegnologie ondersoek het. Hy het ook fotos gesien van ruimtewesens tydens ‘n lykopening in 1989. Vox.com het die volgende gepubliseer op 19/09/2019, “Area 51 and aliens: the myth, the meme, and the strange reality, explained”, gskryf deur Alex Ward en Aja Romano.  In die artikel skryf hulle dat dit reeds, teen die tyd van die publisering, 30 jaar is sedert die eerste VVV gesien is.  Dit is in Area 51 waar die Amerikaanse weermag, deur middel van “reverse-engineering” die buiteruimtelike tegnologie ondersoek het en aangepas het om te gebruik tot hul eie voordeel.  Mense is tot stilswye gedwing deur die ondertekening van kontrakte en dreigemente. Maar fluitjieblasers soos Bob Lazar het in 1989 die stilte verbreek tydens ‘n onderhoud met ‘n nuusstasie genaamd KLAS, en gesê dat Area 51 eintlik opgerig is met die uitsluitlike doel om ruimtewesens te vang en te bestudeer.  Hy het ook beweer dat ruimtewesens het selfs gehelp met die ontwerp en oprigting van die plek. Daar is egter bespiegeling dat Lazar sy opleiding aan MIT en CalTech vervals het en dat hy eintlik net ‘n foto en film ontwikkelaar was. == Plat Aarde == Die teorie oor die Plat Aarde is 'n argaïese en wetenskaplik verkeerd-bewysde opvatting van die Aarde se vorm as 'n plat oppervlak of skyf. Baie antieke kulture het ingeteken op 'n plat-aarde-kosmografie, veral “dié naby aan Oosterse kosmologie. Die teorie het onlangs herlewing gekry as 'n samesweringsteorie. Die idee van 'n sferiese Aarde verskyn in die antieke Griekse filosofie met [[Pythagoras]] (6de eeu v.C). Die meeste pre-Sokratici (6de–5de eeu v.C.) het egter die plat-aarde-model behou. In die vroeë 4de eeu v.C. het Plato oor 'n sferiese aarde geskryf. Teen ongeveer 330 v.C. het sy destydse student, Aristoteles sterk bewyse vir 'n sferiese aarde gegee. Kennis van die aarde se vorm het geleidelik buite die destyds bekende wêreld begin versprei. Teen die vroeë tydperk van die Christelike kerk, was die sferiese Aarde heeltemal erken as die vorm van die aarde, met 'n paar noemenswaardige uitsonderings. Daarteenoor beskryf antieke Chinese geleerdes die aarde gereeld as plat, en hierdie wanpersepsie het onveranderd gebly totdat hulle ontmoetings met Jesuïete sendelinge in die 17de eeu. Tradisionalistiese Moslem-geleerdes het volgehou dat die aarde plat is, hoewel in die 9de eeu was die Moslem-geleerdes geneig om in ‘n sferiese Aarde te glo. Ten spyte van die wetenskaplike feite en ooglopende gevolge van die aarde se sfeervormigheid, duur pseudowetenskaplike plat-aarde-samesweringsteorieë voort, en op die laatste vanaf die 2010's het gelowiges in 'n plat aarde opgegaan, beide as lidmaatskap van moderne plat aarde-samelewings, en as nie-geaffilieerde individue wat sosiale media gebruik. In 'n studie van 2018 waaroor Scientific American gerapporteer is, het slegs 82% van die 18 tot 24-jarige Amerikaanse respondente saamgestem met die stelling "Ek het nog altyd geglo die wêreld is rond". 'n Vaste geloof in 'n plat aarde is egter skaars, met minder as 2% aanvaarding in alle ouderdomsgroepe. Dit is 'n mite dat Middeleeuse Europeërs van mening was dat die aarde plat was. Hierdie mite is in die 17de eeu deur Protestante geskep om teen Katolieke leerstellings te stry. In die moderne era het die pseudowetenskaplike geloof in 'n plat aarde ontstaan by die Engelse skrywer, Samuel Rowbotham met die pamflet Zetetic Astronomy uit 1849. Lady Elizabeth Blount het die Universal Zetetic Society in 1893 gestig, wat tydskrifte gepubliseer het. In 1956 het Samuel Shenton die International Flat Earth Research Society, beter bekend as die "Flat Earth Society" in Dover, Engeland, gestig as 'n direkte afstammeling van die Universal Zetetic Society. In die internet-era het die beskikbaarheid van kommunikasietegnologie en sosiale media soos YouTube, Facebook en Twitter (nou X) dit maklik gemaak vir individue, beroemd of nie, om disinformasie te versprei en ander na foutiewe idees te lok, insluitend dié van die plat aarde. Moderne ondersteuners van 'n plat aarde staar oorweldigende publiek toeganklike bewyse van die aarde se sfeervormigheid in die gesig. Hulle moet ook verduidelik waarom regerings, media, skole, wetenskaplikes, landmeters, lugrederye en ander organisasies aanvaar dat die wêreld bolvormig is. Om hierdie spanning te bevredig en hul oortuigings uit te leef, omhels hulle oor die algemeen een of ander vorm van samesweringsteorieë. Daarbenewens is hulle geneig om nie waarnemings te vertrou wat hulle nie self gemaak het nie. In 1956 met die stigting van die “Flat Earth Society”, deur Samual Shenton, is dit oorgevat deur die afgetrede vliegtuigwerktuigkundige Charles K. Johnson in 1972. Johnson, wie gefunksioneer het as die president van die Flat Earth Society het ‘n groot hoeveelheid valse inligting versprei, wat nou selfs algemeen buite die Plat Aarde gemeenskap as waarheid aanvaar word. Byvoorbeeld dat die Apollo maan landing vervals is en dat ons na die Aarde moet kyk as Christene en besef dat die Aarde ‘n vlak is. Johnson het met hierdie stelling sy eie kennis in kosmologie, geskiedenis en teologie verkeerd bewys omdat orthodokse Christene al vanaf die 5de eeu geglo het dat die Aarde sferies is. Jeffrey Burton Russell van die universiteit van California het gestry dat baie min mense na die 3rde eeu geglo het dat die wêreld plat is. Veral uit die Westelike halfrond. Hierdie gaan direk teen die stelling wat ook gebruik word in die samesweringsteorie dat mense in die Middeleeuse tye gedink het die Aarde is plat. Dit beteken natuurlik dan nie dat niemand geglo het dat die aarde plat is in die Middeleeue nie. Dit beteken ook nie dat niemand dit vandag glo nie. Mohammed Yusuf, die stigter van Boko Haram, het beroemd beweer dat hy nie glo in 'n hele reeks moderne idees nie.  Hy het gedink dit is in stryd met sy Islam geloof – insluitend die sferiese vorm van die aarde. Een eksperiment wat die aarde se bolvormigheid probeer bewys is die volgende: ‘n Persoon van 5 voet en 11 duim kan die grond sien tot en met 4.79 kilometer. ‘n Persoon wie op die Eiffel Toring staan wat 273 meter lank is, kan die grond sien tot en met 58.98 kilometer weg Hierdie verskynsel bewys vir ons dat die Aarde konveks is. As die kurwe van die Aarde oral dieselfde is, en die oppervlakte was groot genoeg, is dit bewyse dat die Aarde sferies is. Hierdie metode is onbetroubaar omdat die Aarde se atmosfeer die lig wat daardeur beweeg buig, dan lyk die Aarde platter as wat dit regtig is. Die Maan se getyslot na die aarde lei daartoe dat die maan altyd dieslefde kant na die sarde wys. As die aarde plat was, en die maan daarbo gesweef het, sou die gedeelte van die maan se oppervlak wat vir mense op aarde sigbaar is, verskil volgens ligging op aarde, eerder as om 'n identiese "gesigkant" vir almal te wys. As die aarde plat was, met die maan wat om hom draai, sou die maan gelyktydig op alle plekke op aarde gelyktydig gesien word, maar sy oënskynlike grootte, die gedeelte wat na die persoon kyk, en die oriëntasie van die kant sou geleidelik vir elke persoon wie kyk verander afhangende van hoe sy posisie deur die loop van die nag deur die lug beweeg het. == Chemiese spore == Die laaste voorbeeld waarna ons gaan kyk, is die volgende teorie. Soos wat [[Vliegtuig|vliegtuie]] vlieg, is daar lang spore wat agter gelaat word, dit bestaan uit waterdamp wat vinnig verdwyn. Pseudo-wetenskaplikes beweer dat daar ‘n vreesaanjaende geheim agter hierdie spore lê. Hulle verklaar dat daar chemikalieë in hierdie spore is en die regering wil ons atmosfeer besoedel met die chemikalieë. Daar is nie ‘n spesifieke rede daaragter nie en die rede hoekom daar chemikalieë in die water damp spore is, word nie gespesifiseer deur mense wie in hierdie teorie glo nie. Dit kan vir biologiese oorlogvoering gebruik word, bevolkings behering, of om met die weer te peuter. Wetenskaplikes wie wolke bestudeer word gereeld aangeval deur mense wie in chemiese spore glo. Hulle dink die wetenskaplikes werk saam met die regering om chemikalieë te versprei en om die proses van die publiek af weg te steek. Volgens Harvard Universiteit se David Keith, het hy in ‘n 2016 studie self hierdie bewerings wetenskaplik verkeerd bewys. Hy het geen ongewone bestanddele of onbepaalde besoedeling gevind nie. Die chemtrail gelowiges se mening is nie verander nie deur sy ondervindings nie. == Voorbeelde van ander samesweringsteorieë == * Teorieë rondom die 9/11 aanvalle * Prinses Diana se moord * Advertering wat die onderbewussyn teiken * Paul McCartney se dood * John F Kennedy se sluipmoord * Die [[Roswellvoorval]] * Die protokol van die Sion ouderlinge * Die satanistiese paniek van die 1980’s * Barack Obama “Birtherism” * Sameswerings rondom COVID-19 * Sameswerings rondom 5G Internet * Voëls bestaan nie * Reptiel-mense beheer die VSA * Dokters steek noodsaaklike medisyne weg om geld te maak * Taylor Swift werk saam met die NFL * Avril Lavigne is eintlik dood en word net nageaap * Die Holocaust het nie gebeur nie * Ruimtewesens het die piramiedes van Egipte gebou * Mount Rushmore berg regeringsgeheime == Slot == Samesweringsteorieë is gewoonlik vals. Dit is wel interessant om te kyk na verskillende mense se sienings oor die wêreld en sy inwoners. Die impak wat hierdie teorieë op die samelewing het, kan wissel van onskuldige grappies daaroor, tot kultusse wat ontstaan en tot leefwyses ontwikkel. Dit is gevaarlik om onder die invloed van ’n verkeerde idee te kom en daar moet dus dieper gedelf en meer nagevors word voordat ’n mens iets blindelings glo. == Sien ook == *[[Pseudowetenskap]] *[[Ockham se skeermes]] == Verwysings == {{Verwysings|2|verwysings= <ref name="Barkun"> {{cite book|last1=Barkun|first1=Michael|title=Fantasies agtervolg: realiteit, verbeelding en binnelandse sekuriteit sedert 9/11|date=2011|publisher=University of North Carolina Press|location=Chapel Hill|page=10|language=Engels}} </ref> <ref name="Barron"> {{Cite journal |last=Barron |first=D. | coauthors=Morgan, K.; Towell, T.; Altemeyer, B.; Swami, V.|date=November 2014 |title=Assosiasies tussen skisotipie en geloof in sameswerende idee |journal=Personality and Individual Differences |language=Engels |volume=70 |pages=156–159 |doi=10.1016/j.paid.2014.06.040}} </ref> <ref name="Byford"> {{Cite book |title=Samesweringsteorieë: 'n kritiese inleiding |last=Byford |first=Jovan |date=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=9780230349216 |location=Houndmills, Basingstoke, Hampshire |oclc=802867724|language=Engels}} </ref> <ref name="Camp"> {{Cite book |author= Camp, Gregory S. |title= Verkoop van vrees: Samesweringsteorieë en eintyd-paranoia |publisher= Commish Walsh |year= 1997 |asin = B000J0N8NC|language=Engels}} </ref> <ref name="Fenster"> {{Cite book| author = Fenster, Mark | title = Samesweringsteorieë: Geheimhouding en mag in die Amerikaanse kultuur | publisher = University of Minnesota Press; 2nd edition | year = 2008 | isbn = 978-0-8166-5494-9|language=Engels}} </ref> <ref name="Freeman"> {{Cite journal |last=Freeman |first=Daniel | coauthors=Bentall, Richard P. |date=29 Maart 2017 |title=Die gepaardgaande van sameswering-kommer |journal=Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology |language=Engels |volume=52 |issue=5 |pages=595–604 |doi=10.1007/s00127-017-1354-4 |issn=0933-7954 |pmc=5423964 |pmid=28352955}} </ref> <ref name="Goertz"> {{cite journal|title=Geloof in samesweringsteorieë|first=T|last=Goertzel|date=Desember 1994|journal=Political Psychology|volume=15|issue=4|pages=731–742|doi=10.2307/3791630|jstor=3791630|language=Engels}} ''"verduidelikings vir belangrike gebeure wat geheime komplotte deur kragtige en kwaadwillige groepe behels"'' </ref> <ref name="Goldberg"> {{Cite book |author= Goldberg, Robert Alan |title= Vyande binne: Die kultuur van sameswering in die moderne Amerika |publisher= Yale University Press |year= 2001 |isbn= 978-0-300-09000-0 |url= https://archive.org/details/enemieswithincul00gold_0 |language=Engels}} </ref> <ref name="Keeley"> {{Cite journal |last=Keeley |first=Brian L. |date=Maart 1999 |title=Van samesweringsteorieë |journal=The Journal of Philosophy |volume=96 |issue=3 |pages=109–126 |doi=10.2307/2564659|jstor=2564659|language=Engels }} </ref> <ref name="Universalis‎">{{cite web | last=Universalis‎ | first=Encyclopædia | title=CONSPIRATIONNISME | website=Encyclopædia Universalis | url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/conspirationnisme/ | language=fr | access-date=9 November 2020}}</ref> <ref name="Voodoo"> {{cite book |last1=Aaronovitch |first1=David |title=Voodoo-geskiedenise: Die rol van samesweringsteorieë in die vorming van moderne geskiedenis |date=2009 |publisher=Jonathan Cape |isbn=9780224074704 |page=253 |url=https://books.google.co.uk/books?id=icxkMJK-WmgC |accessdate=28 Augustus 2019 |language=Engels |quote=Dit is die stelling van hierdie boek dat samesweringsteoretici nie die beginsel van Ockham se skeermes op hul argumente toepas nie.}} </ref> }} == Bronnelys == * Alder, D., 2023. ''Astronomy.com.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.astronomy.com/science/the-great-filter-a-possible-solution-to-the-fermi-paradox/</nowiki> [Accessed 10 Oktober 2024]. * Anon, N/A. ''National Geographic Kids.'' [Online] Available at: <nowiki>https://kids.nationalgeographic.com/history/article/moon-landing</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Anon, N/A. ''RMG.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.rmg.co.uk/stories/topics/moon-landing-conspiracy-theories-debunked</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Di Placido, D., 2024. ''Forbes.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.forbes.com/sites/danidiplacido/2024/01/16/the-dead-internet-theory-explained/</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Kaysing, B, 1976. ''We never went to the moon.'' N/A ed. Pomeroy: N/A. Kelly, F., 2024. ''TheWeek.'' [Online] Available at: <nowiki>https://theweek.com/62399/what-is-the-illuminati-and-what-does-it-control</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Latifi, F. C. A., 2022. ''Teen Vogue.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.teenvogue.com/story/most-popular-conspiracy-theories</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Pappas, S. R. B., 2024. ''Livescience.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.livescience.com/11375-top-ten-conspiracy-theories.html#section-moon-landing-hoax</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Reid, S. A., 2024. ''Britannica.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.britannica.com/topic/conspiracy-theory#ref333998</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. * Renzella, J. R. V., 2024. ''UNSW.'' [Online] Available at: <nowiki>https://www.unsw.edu.au/newsroom/news/2024/05/-the-dead-internet-theory-makes-eerie-claims-about-an-ai-run-web-the-truth-is-more-sinister</nowiki> [Accessed 21 Oktober 2024]. == Eksterne skakels == {{Commons category-inline|Conspiracy theories|Samesweringsteorieë}} {{Samesweringsteorieë|state=collapsed}} {{normdata}} [[Kategorie:Komplotteorieë| ]] 2cysvqmmq9zk45wg2zpm2xiazkhgbkb 10 271528 2893729 2882145 2026-04-13T21:59:10Z BurgertB 2401 Skakel 2893729 wikitext text/x-wiki {{Navigasieboks | name = Samesweringsteorieë | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | title = [[Samesweringsteorie|Samesweringsteorieë]] | listclass = hlist | group1 = Kernonderwerpe | list1 = * [[Kabaal]] * [[Siviele sameswering|Siviel]] | group2 = [[Sielkunde]] | list2 = * [[Kognitiewe dissonansie]] | group3 = {{longitem|Sterftes en <br /> verdwynings}} | list3 = {{Navbox|subgroup |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = [[Sluipmoord]]e en <br />vermybare ongelukke | list1 = * [[John F. Kennedy-sluipmoordsamesweringsteorieë|John F. Kennedy (1963)]] * [[Jeffrey Epstein se dood|Jeffrey Epstein se dood (2019)]] * [[John McAfee|John McAfee se dood (2021)]] | group2 = Valse vlag<br />aanvalle | list2 = * [[Mosambiekse presidensiële vliegtuigongeluk (1986)]] * [[Malaysia Airlines-vlug 17#Samesweringsteorieë|Malaysia Airlines-vlug 17 (2014)]] | group3 = Ander | list3 = * [[Elvis-waarnemings|Elvis Presley se dood (1977)]] }} | group4 = Nuwe wêreldorde | list4 = {{Navbox|subgroup |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = Onderwerpe | list1 = * [[Illuminati]] * [[QAnon]] * [[Skull and Bones]] | group2 = Per streek | list2 = }} | group5 = [[Vreemde vlieënde voorwerp]]e | list5 = {{Navbox|subgroup |groupstyle=font-weight:normal; | group1 = Algemene | list1 = * [[Area 51]] * [[Bermudadriehoek]] | group2 = Voorvalle | list2 = * [[Roswellvoorval|Roswell (1947)]] }} <!-- | group6 = {{longitem|[[VSA<br />regering]]}} | list6 = --> | group7 = {{longitem|Gesondheid, energie, <br /> omgewing}} | list7 = * [[Chemspoor-samesweringsteorie|Chemspore]] * [[Elektroniese teistering]] * [[Entstofhuiwering]] * [[GGO-samesweringsteorieë]] * [[Groot Farmaseutiese samesweringsteorie|Groot Farmasie]] * [[Samesweringsteorieë oor die Covid-19-pandemie|Koronaviruspandemie van 2019-2020]] * [[MIV/vigsontkenning]] * [[Plandemic| Plandemic-rolprent]] * [[Vrye energieonderdrukking]] | group8 = Ander | list8 = <!-- | group9 = Sien ook | list9 = * [[Template:Denial of mass killings|Denial of mass killings (list)]] * [[Genocide denial]] --> }}<noinclude> {{collapsible option |statename=optional |default=collapsed}} </noinclude> rumt0h4ceq6qodqsi8564ccp23ah81d 0 273193 2893622 2883070 2026-04-13T18:52:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893622 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Arkadi Volodos | beeld = Arcadi Arcadievich Volodos Fotoman.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Volodos (2024) | agtergrondkleur = Klassieke musiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{Birth date and age|1972|2|24|df=yes}} | geboorteplek = [[Sint Petersburg]], [[Rusland]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Klassieke musiek|Klassiek]] | beroep = Pianis | instrument = [[Klavier]] | jare_aktief = | etiket = Sony Classical Records | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Arkadi Volodos''' ([[Russies]]: Аркадий Аркадиевич Володось, transliterasie ''Arkadij Arkadiewitsj Volodos''; gebore op [[24 Februarie]] [[1972]]) is 'n Russiese [[pianis]]. Sy eerste naam word soms direk getranslitereer as '''Arcadi''' of '''Arkadi'''. == Biografie == Arkadi is in 1972 in [[Sint Petersburg|Leningrad]] gebore. Hy het sy musikale loopbaan begin met stemontwikkeling, ter navolging van sy ouers wat sangers was, maar het later sy klem na [[Dirigent|dirigeer]] geskuif terwyl hy nog 'n student aan die Glinka Kapel-skool en die Sint Petersburg Konservatoria was. Alhoewel hy van die ouderdom van agt jaar af bietjie klavier gespeel het, het hy hom nie tot 1987 aan die ernstige studie daarvan toegewy nie. Hy het sy formele klavieropleiding aan die Moskouse Konservatoria Musiekkollege onder Galina Eguiazarova ontvang. Volodos het ook by die Paryse Konservatoria onder Jacques Rouvier studeer. Hy het in Madrid by die Koningin Sofía Kollege van Musiek onder Dimitri Bashkirov studeer. Ten spyte van die relatiewe beknoptheid van sy formele studies het Volodos vinnig in die elite panteon van die wêreld se mees luisterryke pianiste beland.<ref>[[Jean-Pierre Thiollet]], ''88 notes pour piano solo'', "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.51. {{ISBN|978 2 3505 5192 0}}.</ref> Thomas Frost, die regisseur van baie van [[Vladimir Horowitz|Horowitz]] se opnames, en regisseur van Volodos se opnames vir ''Sony Classical'', het gesê dat Volodos "alles het: verbeelding, kleur, passie en 'n fenomenale tegniek om sy idees uit te voer." Volodos het die Duitse ''Echo Klassik'' toekenning as die beste instrumentalis van 2003 ontvang. Hy het in 1999 die ''Gramophone'' Toekenning vir beste instrumentale opname met ''Arcadi Volodos Live at Carnegie Hall'' ontvang, in 2010 vir ''Volodos in Vienna'', in 2014 vir ''Volodos plays Mompou'', en in 2018 vir ''Volodos plays Brahms''. ===Opnames=== *''Volodos: Klavier Verwerkings'' (1997) *''Volodos, Lewendig by [[Carnegie Hall]]'' (Opgeneem op 21 Oktober 1998, vrygestel in 1999) *''Rachmaninoff – Klavierconcerto No. 3 & Solo Klavierwerke'' (2000) *''Schubert – Klaviersonates'' (2002) *''Tsjaikofski – Klavierconcerto No. 1 / Rachmaninoff – Solo Klavierwerke'' (2003) *''Volodos Speel Liszt'' (2007) *''Volodos in Wene'' (2010) Lewendig opgeneem op 1 Maart 2009 (werke deur Skriabin, Ravel, Schumann en Liszt) *''Volodos speel Mompou'' (2013) Opgeneem in Oktober & Desember 2012 *''Volodos speel Brahms'' (2017) ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[http://www.volodos.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Volodos, Arkadi}} [[Kategorie:Russiese pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] mr4uc5kq4ottrj2jjlqd5kvryp6ys5o 2893758 2893622 2026-04-14T05:33:12Z Oesjaar 7467 /* Biografie */ Verbeter 2893758 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Arkadi Volodos | beeld = Arcadi Arcadievich Volodos Fotoman.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Volodos (2024) | agtergrondkleur = Klassieke musiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{Birth date and age|1972|2|24|df=yes}} | geboorteplek = [[Sint Petersburg]], [[Rusland]] | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Klassieke musiek|Klassiek]] | beroep = Pianis | instrument = [[Klavier]] | jare_aktief = | etiket = Sony Classical Records | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Arkadi Volodos''' ([[Russies]]: Аркадий Аркадиевич Володось, transliterasie ''Arkadij Arkadiewitsj Volodos''; gebore op [[24 Februarie]] [[1972]]) is 'n Russiese [[pianis]]. Sy eerste naam word soms direk getranslitereer as '''Arcadi''' of '''Arkadi'''. == Biografie == Arkadi is in 1972 in [[Sint Petersburg|Leningrad]] gebore. Hy het sy musikale loopbaan begin met stemontwikkeling, ter navolging van sy ouers wat sangers was, maar het later sy klem na [[Dirigent|dirigeer]] geskuif terwyl hy nog 'n student aan die Glinka Kapel-skool en die Sint Petersburg Konservatoria was. Alhoewel hy van die ouderdom van agt jaar af bietjie klavier gespeel het, het hy hom nie tot 1987 aan die ernstige studie daarvan toegewy nie. Hy het sy formele klavieropleiding aan die Moskouse Konservatoria Musiekkollege onder Galina Eguiazarova ontvang. Volodos het ook by die Paryse Konservatoria onder Jacques Rouvier studeer. Hy het in Madrid by die Koningin Sofía Kollege van Musiek onder Dimitri Bashkirov studeer. Ten spyte van die relatiewe beknoptheid van sy formele studies het Volodos vinnig in die elite panteon van die wêreld se mees luisterryke pianiste beland.<ref>[[Jean-Pierre Thiollet]], ''88 notes pour piano solo'', "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.51. {{ISBN|978 2 3505 5192 0}}</ref> Thomas Frost, die regisseur van baie van [[Vladimir Horowitz|Horowitz]] se opnames, en regisseur van Volodos se opnames vir ''Sony Classical'', het gesê dat Volodos "alles het: verbeelding, kleur, passie en 'n fenomenale tegniek om sy idees uit te voer." Volodos het die Duitse ''Echo Klassik'' toekenning as die beste instrumentalis van 2003 ontvang. Hy het in 1999 die ''Gramophone'' Toekenning vir beste instrumentale opname met ''Arcadi Volodos Live at Carnegie Hall'' ontvang, in 2010 vir ''Volodos in Vienna'', in 2014 vir ''Volodos plays Mompou'', en in 2018 vir ''Volodos plays Brahms''. ===Opnames=== *''Volodos: Klavier Verwerkings'' (1997) *''Volodos, Lewendig by [[Carnegie Hall]]'' (Opgeneem op 21 Oktober 1998, vrygestel in 1999) *''Rachmaninoff – Klavierconcerto No. 3 & Solo Klavierwerke'' (2000) *''Schubert – Klaviersonates'' (2002) *''Tsjaikofski – Klavierconcerto No. 1 / Rachmaninoff – Solo Klavierwerke'' (2003) *''Volodos Speel Liszt'' (2007) *''Volodos in Wene'' (2010) Lewendig opgeneem op 1 Maart 2009 (werke deur Skriabin, Ravel, Schumann en Liszt) *''Volodos speel Mompou'' (2013) Opgeneem in Oktober & Desember 2012 *''Volodos speel Brahms'' (2017) ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[http://www.volodos.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Volodos, Arkadi}} [[Kategorie:Russiese pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9aqclr4vzrgp1gqro94ztnp00ol22e5 0 273451 2893703 2133845 2026-04-13T20:13:07Z Jcb 223 2893703 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''John Chen''' (gebore op [[10 Junie]] [[1986]], [[Kuala Lumpur]]) is 'n [[Maleisië|Maleisies]]-gebore [[Nieu-Seeland|Nieu-Seelandse]] [[pianis]]. In 2004 het hy die jongste ontvanger van die Sydney Internasionale Klavierkompetisie geword.<ref>[http://inkpot.com/concert/sydneypc3.html The Flying Inkpot: Sydney piano competition] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110212164214/http://inkpot.com/concert/sydneypc3.html |date=12 Februarie 2011 }}</ref><ref name=sipca>[http://www.abc.net.au/classic/sipca/about_winner2004.html SIPCA: John Chen]</ref> Tydens die daaropvolgende konserttoer van Australië het hy een-en-dertig uitvoerings gegee, wat dit die grootste toer ooit gemaak het wat deur 'n klassieke musikant in Australië onderneem is.<ref>''[[Limelight (magazine)|Limelight]]'', Junie 2008, bl. 27</ref>Hy het 'n [[Magister artium|meestersgraad]] verwerf van die Universiteit van Auckland waar hy onder Rae de Lisle studeer het.<ref name=sipca/>Hy het saam met die grootste simfonieorkeste van Australië en Nieu-Seeland gespeel, en het opnames van die musiek van onderskeidelik [[Henri Dutilleux]] en [[Claude Debussy]] vir [[Naxos Plate-etiket|Naxos]] en ''ABC Classics'' gemaak. Op 2 Augustus 2012 het John Chen by die Chengelo Skool in Mkushi, Zambië opgetree tydens 'n besoek aan die land. == Verwysings == {{Verwysings}} {{saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = John_Chen }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Chen, John}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Nieu-Seelandse pianiste]] altrent1s65jpltqu7e5jwtyzh5bfb2 0 274361 2893678 2812198 2026-04-13T19:51:46Z Jcb 223 2893678 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Janet Baker | beeld = Janet Baker (1967).jpg | onderskrif = Janet Baker in 1967 | geboortenaam = Janet Abbott Baker | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|df=y|1933|8|21}} | geboorteplek = [[Hatfield, Engeland|Hatfield]], [[Engeland]] | beroep = Operasanger ([[mezzo-sopraan]]) | opvoeding = | aktiewe jare = 1950s–1980s | toekennings = *Orde van die Metgeselle van Eer *Léonie Sonning Musiek-prys }} '''Janet Abbott Baker''' (gebore op [[21 Augustus]] [[1933]]) is 'n [[Engeland|Engelse]] mezzo-sopraan wat die beste bekend is as 'n [[opera]], konsert, en [[lieder]] sanger.<ref name=BlythNG2>Blyth, Alan, "Baker, Dame Janet (Abbott)" in Sadie, Stanley, red.; John Tyrell; uitvoerende red. (2001). ''[[Grove Dictionary of Music and Musicians|New Grove Dictionary of Music and Musicians]]'', 2de uitg. Londen: Macmillan; {{ISBN|978-1-56159-239-5}} ([[hardeband]]) {{OCLC|419285866}} (eBook).</ref> Sy word veral geassosieer met [[Barok|barokmusiek]], vroeë Italiaanse opera, en die werke van [[Benjamin Britten]]. Sy is gedurende haar loopbaan, wat vanaf die 1950's tot die 1980's gestrek het, beskou as 'n uitstekende sang-aktrise en wyd bewonder vir haar dramatiese intensiteit, wat miskien die beste na vore getree het in haar bekende rol as ''Dido'', die tragiese heldin van [[Hector Berlioz|Berlioz]] se magnum opus, ''[[Les Troyens]]''.<ref>[http://www.musicianguide.com/biographies/1608000711/Janet-Baker.html Janet Baker Biografie] by musicianguide.com, opgespoor 12 Desember 2010. "In die middel 1960's ... het sy bekend geword om haar indrukwekkende hantering van dramatiese rolle soos dié van ''Dido'' in die Franse komponis Hector Berlioz se opera Les Troyens".</ref> Baker was as konsert-uitvoerder veral bekend om haar interpretasies van die musiek van [[Gustav Mahler]] en [[Edward Elgar]]. David Gutman, in die ''Gramophone''-tydskrif, het haar uitvoering van Mahler se ''[[Kindertotenlieder]]'' beskryf as "intiem, byna 'n gesprek met haarself".<ref>David S. Gutman in [http://www.gramophone.net/Issue/Page/April%201995/54/861180/DG+Double+11W+439+6782GX2+%28two+discs%3A+131+minutes%3A+ADD%29.+Items+marked+a+from+2707+125+%28581%29%2C+b2707+081+%28675%29%2C+C2707+082+%281275%29. ''Gramophone'', April 1995, bl. 60]{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; opgespoor 30 November 2009.</ref> ==Opnames {{anchor|EMI ASD 2338}}== * Bellini: ''I Capuleti e i Montecchi'', [[Beverly Sills]], Robert Lloyd, [[Nicolai Gedda]], Raimund Herincx, John Alldis-koor, ''New Philharmonia Orchestra'', gedirigeer deur [[Giuseppe Patanè]]. 1975. Ateljee opname. EMI Records Ltd. * Berlioz: ''Béatrice et Bénédict'', met [[Christiane Eda-Pierre]], [[Helen Watts]], Robert Tear, [[Londen Simfonieorkes]], [[Colin Davis]]. Opgeneem in die Henry Wood-saal, 19–22 Desember 1977. LP Philips 6700 121. CD 416 952 2.<ref name="lsostuart"/> * Berlioz: ''Les Troyens'' : tonele uit Deel V en [[La mort de Cléopâtre|La Mort de Cléopâtre]], Londen Simfonieorkes, Alexander Gibson (dir.). Opgeneem in die Watford Dorpsaal, 14–15 September 1969. LP - ASD2516, CD CDM7 69544 2.<ref name="lsostuart"/> * Berlioz: ''L’Enfance du Christ, Op.25'' - John Alldis-koor, Londense Simfonieorkes, Colin Davis. Opgeneem in die Watford dorpsaal, 24–28 Oktober 1976. LP Philips 6700 106, CD 415 949 2.<ref name="lsostuart"/> * Britten: Lentesimfonie, op44, met Sheila Armstrong, Robert Tear, Londense Simfonieorkes, [[André Previn]]. Opgeneem in Kingsway-saal, 28–29 Junie 1978. LP ASD3650, CD CDC7 47667 2<ref name="lsostuart"/> * Delius: ''Songs of Sunset'', [[John Shirley-Quirk]], [[Koninklike Liverpool Filharmoniese Orkes]]; Orkes en koorgedeelte, [[Charles Groves]] * Elgar: ''Sea Pictures'', Op. 37, Londense Simfonieorkes, [[John Barbirolli]]. Opgeneem op 30 Augustus 1965, Abbey Road-ateljee 1. LP - ASD655, CD CDC7 47329 2<ref name="lsostuart">[http://images.cch.kcl.ac.uk/charm/liv/pubs/DeccaComplete.pdf The LSO Discography by Philip Stuart] besoek 9 Junie 2014.</ref> * Gluck: ''[[Orfeo ed Euridice]]'' tydens die Glyndebourne-fees Opera, gedirigeer deur Raymond Leppard. Op video. [[Kopiereg]] 1982 deur National Video Corporation, Limited. * [[Händel]]: ''[[Giulio Cesare|Julius Caesar]]'' met die Engelse Nasionale Opera; [[Charles Mackerras]] (dir.) ([[Chandos Records|Chandos]] CHAN 3019; opgeneem op 1–7 Augustus 1984; vrygestel 1999). 'n Ateljee-geproduseerde video van die ENO produksie, opgeneem by die Limehouse-ateljee, was vrygestel op video en later DVD.<ref>[http://www.worldcat.org/title/julius-caesar/oclc/47925396 World Cat list 47925396]</ref> * Mahler: ''[[Kindertotenlieder]]'' met die Hallé Orkes; John Barbirolli (dir.) ([[EMI]] [[LP album|LP]] cat. no. ASD 2338; vrygestel 1968) * Mahler: ''[[Das Lied von der Erde]]'' met die [[Koninklike Concertgebouw Orkes]] onder [[Bernard Haitink]] (Philips, 1975) * Mahler: ''[[Simfonie No. 2 (Mahler)|Simfonie No. 2]]'' met die [[Londen Simfonieorkes]], BBC-koor ens., [[Leopold Stokowski]] (dir.) (BBC Proms 1963); (BBC Legends) * Mahler: ''[[Simfonie No. 2 (Mahler)|Simfonie No. 2]]'' in "The Klemperer Legacy"; Chor und Symphonie-Orchester des Bayerischer Rundfunks ; [[Otto Klemperer]] (dir.) (EMI, 1998) * Mozart: ''[[Cosi fan tutte]]'', gedirigeer deur [[Colin Davis]] (Philips, 1974) * Mozart: ''[[La clemenza di Tito]]'', gedirigeer deur Colin Davis (Philips, 1977) * Purcell: ''[[Dido and Aeneas]]'', gedirigeer deur Anthony Lewis, [[Engelse Kamerorkes]], ''The St. Anthony Singers''; opg. Okt. 1961; met Raimund Herincx as Aeneas. [[Decca Records|Decca]] Legendary Performances/[[Universal Music Group|UMG]]. SOL 60047. * Rameau: ''[[Hippolyte et Aricie]]'', gedirigeer deur Anthony Lewis, Engelse Kamerorkes, ''The St. Anthony Singers''; opg. 1966; met Robert Tear as Hippolyte en Angela Hickey as Aricie. L'oiseau Lyre. * Schubert: ''Lieder''. 'n Dubbel-cd met pianiste [[Gerald Moore]] en Geoffrey Parsons, bevat twee-en-veertig liedere. EMI classics, 7243 5 69389 2 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Janet_Baker }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Baker, Janet Abbott}} [[Kategorie:Operasangers]] [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Lewende mense]] nur906a8q6cq3m1j2sw5xbo8tykkchp 0 274392 2893574 2107664 2026-04-13T16:41:24Z Jcb 223 2893574 wikitext text/x-wiki '''Gaby Casadesus''' ([[9 Augustus]] [[1901]] – [[12 November]] [[1999]]) was 'n Franse klassieke [[pianis]] en pedagoog wat in [[Marseille]], [[Frankryk]] gebore was. Sy was getroud met die bekende Franse pianis [[Robert Casadesus]]. Hul seun [[Jean Casadesus]] was ook 'n gerekende pianis. Sy het in 1921 met die pianis Robert Casadesus getrou, saam met wie sy die Robert en Gaby Casadesus duet gestig het.<ref>David Cox and Charles Timbrell. "Casadesus." Grove Music Online. Oxford Music Online. Oxford University Press, besoek op 11 Oktober 2014, http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/05056pg5.</ref> <ref>[[Jean-Pierre Thiollet]], ''88 notes pour piano solo'', « Solo de duo », Neva Editions, 2015, p.97. {{ISBN|978-2-3505-5192-0}}</ref> Die duet het baie opnames van die vier-handige klavier-repertorium gemaak. Gaby was egter ook 'n ietwat gerekende solis. Sy het die werke van [[Maurice Ravel]], [[Gabriel Fauré]], [[Florent Schmitt]] en [[Moritz Moszkowski]] geken, en die interpretasie van hul werke was deels deur haar gelei. Haar repertorium het die werke van [[Felix Mendelssohn]], wie se musiek sy 'n voorstander van was, en die musiek van die [[Barok]] era, ingesluit. Gaby Casadesus het in die [[VSA]], die [[Salzburg]] [[Mozarteum]], die ''Académie Maurice Ravel'' in [[Saint-Jean de Luz]] en by die Amerikaanse Konservatoria by [[Fontainebleau]] klas gegee. Van haar noemenswaardige studente was Donna Amato, David Deveau, Rudy Toth, en Vladimir Valjarević. Gaby Casadesus het saam met Grant Johannesen en Odette Valabrègue Wurtzburger die Robert Casadesus Internasionale Klavierkompetisie gestig wat in [[Cleveland]], [[Ohio]] gebaseer is.<ref>David Cox and Charles Timbrell. "Casadesus." Grove Music Online. Oxford Music Online. Oxford University Press, besoek op 11 Oktober 2014, http://www.oxfordmusiconline.com/subscriber/article/grove/music/05056pg5.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Gaby-Casadesus }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Casadesus, Gaby}} [[Kategorie:Geboortes in 1901]] [[Kategorie:Sterftes in 1999]] [[Kategorie:Franse pianiste]] 83g3mr4bxcw85zhhyyw8ker0vulehcj 0 274450 2893659 2349638 2026-04-13T19:44:31Z Jcb 223 2893659 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Isak die Armeniër | beeld = St. Sahak Partev.jpg | geboortedatum = [[354]] | sterfdatum = circa [[439]]–[[441]] | vereer in = [[Armeense Apostoliese Kerk]] <br/> [[Rooms Katoliek|Rooms Katolieke Kerk]] <br/> [[Armeense Katolieke Kerk]]<br>[[Chaldiese Katolieke Kerk]]<br>[[Griekse Ortodokse Kerk]]<ref>https://orthodoxwiki.org/Isaac_the_Great</ref> | feesdag = [[10 Februarie]] }} '''Isak''' of '''Sahak van Armenië''' (354–439) was die ''Catholicos'' (of Patriarg) van die Armeense Apostoliese Kerk. Hy word somtyds, te wyte aan sy [[Partië|Partiese oorsprong]] na verwys as "Isak die Grote," en as "Sahak die Partiër" ([[Armeens]]: Սահակ Պարթև, Sahak Parthev", [[Partiese taal|Parties]]: ''Sahak-i Parthaw''). == Bronne == * Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l’Antiquité jusqu’au XIXe siècle ; Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990. * Histoire de l'Arménie: des origines à 1071, Parys, 1947. {{s-start}} {{succession box | before= [[Aspuraces I]] | title= [[Lys van Catholicoi van Armenië|Catholicos van die Heilige See van St. Echmiadzin en Alle Armeniërs]] | years= 387&ndash;428 | after= [[Brkisho van Armenië]] }} {{s-end}} {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Isaac_of_Armenia }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Armenië]] [[Kategorie:Geboortes in 338]] [[Kategorie:Sterftes in 439]] gsfra4h0uik7e863oz0edwi197hekyf 0 277929 2893629 2882499 2026-04-13T19:11:42Z ~2026-22683-58 206195 2893629 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Carl Maria von Weber | beeld = Caroline Bardua - Bildnis des Komponisten Carl Maria von Weber.jpg | beeldgrootte = 250px | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Carl Maria von Weber in 1821, portret deur Caroline Bardua | agtergrondkleur = klassiek | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1786|11|18}} | geboorteplek = Eutin, [[Heilige Romeinse Ryk]] | oorsprong = | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1786|11|18|1826|6|5}} | sterfplek = [[Londen]], [[Engeland]] | genre = Klassieke musiek en opera | beroep = komponis, pianis en dirigent | instrument = Kitaar en klavier | jare_aktief = 1798–1826 | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Carl Maria von Weber''' (1786–1826) was 'n Duitse komponis, pianis en dirigent. Hy het benewens met die orkeswerke en kamermusiek wat hy gekomponeer het, veral roem verwerf as operakomponis. Carl Maria von Weber is op 18 November 1786 in Eutin in Holstein gebore en het vroeg tekens van musikale talent getoon. Hy het sy musiekopleiding by verskillende leermeesters ontvang en sy Opus 1, ''Ses klein fugas'', is in 1798 gepubliseer. In 1800 is sy eerste opera, ''Das Waldmädchen'' ("Die woudmeisie"), sonder welslae opgevoer en in 1803 was die eerste opvoering van ''Peter Schmoll'' ook 'n mislukking. Hy het egter met sy musiekstudies onder die invloedryke Abbé Vogler volgehou, en deur sy bemiddeling is Weber in 1804 aangestel as Kapellmeister in [[Breslau]]. Sy volgende pos was die van musiekdirekteur vir die hertog van [[Beiere]], vir wie se private orkes hy twee simfonieë gekomponeer het: In 1810 het Weber die Duitse operakomponis Meyerbeer in Darmstadt ontmoet en hy is sterk deur hom beïnvloed. In hierdie tyd het hy die Eerste Groot Konsert in C-majeur en sy eenbedryfopera ''Abu Hassan'' (1811) gekomponeer. Na besoeke aan [[Darmstadt]], [[München]] en [[Berlyn]] is Weber in 1813 aangestel as dirigent van die [[Praag]]se Opera. Sy voortreflike werk in Praag, wat die voorbereiding van sy gehore by wyse van gepubliseerde artikels ingesluit het, het hom bekend gemaak en aan die begin van 1817 is hy aangestel as direkteur van die Dresdense Opera. In dieselfde jaar is hy met die sangeres Caroline Brandt getroud. Benewens sy werk by die Dresden-opera het hy nog tyd gevind om te komponeer. Die gewilde ''Uitnodiging tot die Dans'' en die Konsertstuk, Opus 79, dateer uit sy jare in [[Dresden]]. In Dresden het Weber ook die opera ''Der Freischütz'' begin komponeer, wat in 1821 met groot welslae in Berlyn opgevoer is. Met hierdie opera en die volgende een, ''Euryanthe'' (1823), het Weber die Duitse nasionale opera gevestig en die weg voorberei vir die operas van [[Richard Wagner]]. Afgesien van die gewildheid wat Weber in [[Duitsland]] geniet het, het sy roem gou deur [[Europa]] versprei. Hy het van Covent Garden ([[Londen]]) 'n opdrag ontvang vir ’n opera, ''Oberon'', wat in 1826 met groot welslae in Londen opgevoer is. Weber is op 5 Junie 1826 in Londen oorlede. == Bronnelys == * ''[[Wêreldspektrum]]'', 1982, {{ISBN|0-908409-70-2}}, volume 29, bl. 89, 90 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Carl-Maria-von-Weber|title=Carl Maria von Weber|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 Oktober 2019}} * {{en}} {{Find a Grave|6820952}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:von Weber, Carl Maria}} [[Kategorie:Duitse dirigente]] [[Kategorie:Duitse komponiste]] [[Kategorie:Duitse pianiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1786]] [[Kategorie:Sterftes in 1826]] ewpzqks1i249t2ayupstk29869wm887 0 281230 2893708 2436826 2026-04-13T20:27:47Z Jcb 223 2893708 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Professor '''John Dickie''' (gebore in [[1963]]) is 'n [[Groot-Brittanje|Britse]] skrywer, geskiedkundige en akademikus wat in [[Italië]] spesialiseer. Hy is gebore in Dundee en word in [[Leicestershire]] grootgemaak. Hy ontvang sy opvoeding by die ''Loughborough Grammar School''. Hy studeer moderne tale aan ''Pembroke College'', [[Universiteit van Oxford|Oxford]], en behaal 'n [[baccalaureus artium|baccalaureusgraad]] met eersteklas honneurs. Hy het hierna sy studies aan die [[Universiteit van Sussex]] voortgesit, 'n meestersgraad voltooi en 'n [[doktor]] in [[filosofie]] geword. Hy is professor in Italiaanse studies aan die ''University College'' in [[Londen]], waar hy sedert 1993 klas gee. Dickie is die skrywer van verskeie boeke soos: Darkest Italy. The Nation and Stereotypes of the Mezzogiorno, 1860-1900 (New York, 1999), Cosa Nostra: A History Of The Sicilian Mafia (2004),<ref>{{cite web |last1=Vulliamy |first1=Ed |title=The Observer review: Sins of the godfathers |url=https://www.theguardian.com/books/2004/feb/15/historybooks.features |website=The Guardian |publisher=Guardian News and Media Limited |access-date=26 Maart 2018 |date=15 Februarie 2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206175736/https://www.theguardian.com/books/2004/feb/15/historybooks.features |archive-date=6 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Delizia! The Epic History of Italians and their Food (2007), Una catastrofe patriottica. 1908: il terremoto di Messina (A Patriotic Catastrophe. 1908: The Earthquake of Messina, Rome, 2008), Blood Brotherhoods: the Rise of the Italian Mafias (2011) en Mafia Republic: Italy's Criminal Curse. Cosa Nostra, 'Ndrangheta en Camorra from 1946 to the Present (2014). Sy navorsingsvelde en - belangstellings word gelys as "Die Verhaal van die Italiaanse Suide, Italiaanse nasionalisme en nasionale identiteite, die kulturele geskiedenis van liberale Italië, kulturele en kritiese teorie, georganiseerde misdaad, en Italiaanse kos." In 2005 het die president van die Italiaanse Republiek hom met die ''Commendatore dell'Ordine della Stella della Solidarietà Italiana'' vereer (Kommandeur van die Orde van die Ster van Italiaanse Solidariteit), te wete 'n Italiaanse [[ridder|ridderskap]].<ref>{{cite web |last1=King |first1=Carol |title=Interview with John Dickie |url=http://www.italymagazine.com/featured-story/interview-john-dickie |website=Italy Magazine |access-date=26 Maart 2018 |date=18 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191112120107/https://www.italymagazine.com/featured-story/interview-john-dickie |archive-date=12 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2005 trou hy met die skrywer Sarah Penny. Hulle het drie kinders. == Werke == * 1999: ''Darkest Italy. The Nation and Stereotypes of the Mezzogiorno, 1860–1900'' * 2004: ''Cosa Nostra. A History of the Sicilian Mafia'' (Duits: ''Cosa Nostra – Die Geschichte der Mafia'') ([http://www.fischerverlage.de/media/fs/308/LP_978-3-596-17106-4.pdf Leseprobe/Uittreksel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191112121350/https://www.fischerverlage.de/media/fs/308/LP_978-3-596-17106-4.pdf |date=12 November 2019 }}) * 2007: ''Delizia! The Epic History of the Italians and their Food'' (Duits: ''Delizia! Die Italiener und ihre Küche'') * 2008: ''Una catastrofe patriottica. 1908: il terremoto di Messina'' * 2011: ''Blood Brotherhoods: the Rise of the Italian Mafias'' (Duits: ''Omertà: die ganze Geschichte der Mafia – Camorra, Cosa Nostra und 'Ndrangheta'') ([http://www.fischerverlage.de/media/fs/308/LP_978-3-10-013910-8.pdf Inhaltsverzeichnis und Vorwort der deutschen Ausgabe/Inhoudsopgawe en voorwoord van die Duitse uitgawe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191112121356/https://www.fischerverlage.de/media/fs/308/LP_978-3-10-013910-8.pdf |date=12 November 2019 }}) * 2015: ''[http://www.centroimpastato.com/17534/ Foreword].'' In: Umberto Santino: ''Mafia and Antimafia. A Brief History.'' IBTauris, Londen/New York 2015. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = John_Dickie }} == Eksterne skakels == * http://www.johndickie.net * https://www.ucl.ac.uk/selcs/people/italian-staff/john-dickie == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dickie, John}} [[Kategorie:Geboortes in 1963]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Britse skrywers]] [[Kategorie:Britse geskiedkundiges]] 8caimeykfoyno9h6qxakn1ugy5vwk1l 0 281377 2893672 2837700 2026-04-13T19:50:00Z Jcb 223 2893672 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | beeld = Jan Brabantský.png | beeldgrootte = 180px | beelonderskrif = Miniatuur uit 'n manuskrip van die Brabantsche Yeesten. | naam = Jan I | geboortedatum = 1252/54 | sterfdatum = [[1294]] | orde         = Hertog van Brabant | termynaanvang = [[1267]] | termyneinde = [[1294]] | voorganger = Hendrik IV van Brabant | opvolger = Jan II van Brabant | orde1         = Hertog van Limburg | termynaanvang1 = [[1288]] | termyneinde1 = [[1294]] | voorganger1 = Reinoud I van Gelre | opvolger1 = Jan II van Brabant | huweliksmaat = Margaretha van Frankryk (1254–1271)<br>Margaretha van Dampierre | vader = Hendrik III van Brabant | moeder = Aleidis van Boergondië }} '''Jan I''' (1252/54, [[Leuven]] - [[Bar-le-Duc]], [[3 Mei]] [[1294]]) was hertog van [[Brabant]] van 1267 tot 1294, en van Limburg van 1288 tot 1294. == Biografie == Jan was die seun van Hendrik III van Brabant en Aleidis van Boergondië. Hy was ook bekend as minnesanger. Hy het sy geestesversteurde ouer broer Hendrik IV van Brabant opgevolg, wat deur sy moeder-regentes van die troon geweer is. Hy het in 1273 met Margaretha van Dampierre, die dogter van die [[Vlaandere|Vlaamse]] graaf Gwijde van Dampierre in die huwelik getree. Margaretha van Frankryk (1254–1271), die dogter van [[Lodewyk IX van Frankryk]] (sy eerste vrou), is in [[1271]] na 'n huwelik van byna 'n jaar in die kraambed oorlede. Jan was die vader van: * Godfried ([[1273]]/[[1274|74]] – na 13 September [[1283]]) * Jan II van Brabant (1275-1312) * Margaretha van Brabant (1276-1311), wat in 1292 in die huwelik getree het met Keiser Hendrik VII (1275-1313) * Maria van Brabant, wat in 1305 in die huwelik getree het met graaf Amadeus V van [[Savoie]] (1253-1323) Jan I was 'n kragtige heerser wat sy gebied aansienlik vergroot het. Hy het ook 'n algemene landreg afgekondig en die administrasie van sy vorstedom herorganiseer. Sy pogings om die Brabantse invloed tussen die Maasriver en die Rynrivier te versterk het hom in stryd met onder meer die magtige aartsbiskop van [[Keulen]] gebring. Omdat sy Rynpolitiek gestrook het met sy vorstedom se handelsbelange kon hertog Jan reken op die finansiële steun van die Brabantse stede, waaraan hy as teenprestasie uitgebreide voorregte toegeken het. Sy belangrikste aanwins was die Hertogdom van Limburg (saam met die mees noordelike van die teenswoordige Belgiese provinsies, Luik, en die suide van die Nederlandse provinsie Limburg, genoem na die burg/kasteel Limburg aan die Vesder). Toe die kinderlose hertogin Irmgard van Limburg in 1283 sterf het Jan I die opvolgingsreg van een van haar erfgename gekoop. Dit was egter nie na die sin van haar wewenaar, Reinoud I van Gelre nie. Sy verset is egter tydens die Slag van Woeringen ([[5 Junie]] [[1288]]) gebreek, waarna die hertogdom Limburg definitief aan Jan I toegewys is. Jan I staan bekend as 'n lewensgenieter en liefhebber van [[musiek]], sang en die [[poësie|digkuns]]. Aan sy hof het [[Nederlands]]e, [[Duits]]e en [[Frans]]e literatuur weerklink. Self het hy minnesange in 'n Duits-getinte tongval geskryf. Bekend is sy lied Eins meien morgens fru, met die [[Oksitaans]]e sinnetjie ''Harba lori fa'' ("De morgen is voor hen aangebroken"/"Die oggend het aangebreek"). Hy moes egter met sy lewe betaal vir sy liefde van jagpartytjies en gewelddadige riddertoernooie: hy het verongeluk tydens 'n toernooi in [[Bar-le-Duc]]. Hy is begrawe in die minderbroederskerk in [[Brussel]], volgens bronne ''Mos Teutonicus/more teutonico'', dit wil sê sy lyk is gekook. Die oorblyfsels van sy graf kan nog gesien word in die ondergrondse museum, Bruxella 1238, langs die beursgebou wat op die terrein van die voormalige klooster van die broederskap gebou is. == Afstammelinge == Jan I van Brabant het ook talryke erkende buite-egtelike afstammelinge gehad: * 'n Seun genaamd Jan Pijllijser is in 1272 uit 'n verhouding met Janneke Pijllijser (*1253-1297+) gebore. * 'n Seun genaamd Gilles van der Balct is in 1273 uit 'n verhouding met Johanna van der Balct gebore. * 'n Seun genaamd Jan van der Plas is in 1275 uit 'n verhouding met Aleydis van der Plas (diensmeisie by sy kasteel) gebore. Jan kon eweneens van ander buite-egtelike kinders ook die natuurlike vader gewees het: Jan Meeuwe, Margareta van [[Tervuren]] en Jan van [[Mechelen]]. Alle geskiedkundiges is dit egter nie eens oor die getalle en identiteite van Jan 1 se talle buite-egtelike kinders nie (soos bv. oor Jan van Mechelen). == In die populêre kultuur == === Volkslied === Hertog Jan word vereer in 'n bekende Brabantse volkslied. === Bier === Hertog Jan leef voort in die Brabantse volkslegendes as 'n populêre, vrolike en vrygewige vors wat graag in die geselskap van eenvoudige mense sy drank en spys geniet het. Na die Slag van Woeringen het hy 'n groot oorwinningsviering vir sy leër gehou, met baie bier. Om sy soldate toe te spreek het hy dikwels bo-op 'n stapel biervate sy plek ingeneem. Volgens sommige sou hy op hierdie manier die model gewees het vir die allegoriese bierkoning ''Gambrinus'', wie se naam volgens oorlewering ontstaan het deur die gewilde korrupsie van sy Latynse naam ("Jan primus"=Jan die eerste). In elk geval word sy beeld op die perd gebruik as [[handelsmerk]] vir 'n gewilde bier (pilsener) in [[België]] genaamd Primus, wat verwys na Jan I. Op die handelsmerk van die Limburgse bier wat na hom vernoem is, ''Hertog Jan'', word hy uitgebeeld as 'n bebaarde prins in 'n [[hermelyn|hermelynjas]] wat 'n groot beker bier omhoog hou. == Voorbeeld van sy digkuns == <poem> Eens meienmorgens vroe Was ic opgestaen; In een scoen boemgaerdekijn Soudic spelen gaen. Daer vant ic drie joncfrouwen staen: Dene sanc vore, dander sanc na: Harba lori fa, harba lori fa, harba lori fa. Doe ic versach dat scone cruut In den boemgaerdekijn, Ende ic vehoorde dat soete geluut Van den mageden fijn, Doe verblide dat herte mijn, Dat is moeste singen na: Harba lori fa, harba lori fa, harba lori fa. Doe groette is die allerscoenste, Die daer onder stont; Ic liet mine arme al omme gaen; Doe, ter selver stont Ic woudese cussen an haren mont. Si sprac: ""laet staen, laet staen, laet staen!"" Harba lori fa, harba lori fa, harba lori fa. </poem> Die gedig is opgeneem in Keur uit die Nederlandse poësie (Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Beperk [NASOU BEPERK]) waarvan daar ten minste twaalf drukke was ([[ISBN|ISBN no. 0 625 00160 5]]). Die bloemlesing is voorsien van aantekeninge deur [[A.P. Grové]] en J.L. Steyn. ==Fotogalery== <gallery> Lêer:Bruxelles Grand-place 13-19 901.jpg|Borsbeeld van Jan I van Brabant (Grote Markt, Brussel) Lêer:Codex_Manesse_Johann_von_Brabant.jpg|[http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg848/0031 Jan I in de Codex Manesse (1305-1315)] Lêer:Codex Manesse 018v Eens meienmorgens vroeg.jpg|Die lied van hertog Jan Lêer:Hertog Brabant Jan I denier.jpg|Silwer denarius van Jan I, geslaan in [[Leuven]] na 1282. </gallery> == Voorouers== {| class="wikitable" style="background:#FFFFFF; font-size:85%; text-align:center" |- bgcolor="#E0E0E0" !colspan="9"|Voorouers van Jan I van Brabant |- |'''Oorgrootouers''' |colspan="2"| Hendrik I van Brabant <br />(1160-1235) <br/>∞<br/>Mathilde van Boulogne<br/>(±1161–1210)<br/> |colspan="2"| Filips van Swabe<br/>(1177-1208)<br/>∞1197<br/>Irena Angela<br/>(1177-1208)<br/> |colspan="2"| Odo III van Boergondië<br/>(1166-1218)<br/>∞1299<br/>Adelheid van Vergy<br/>(1182–1252)<br/> |colspan="2"| Robert III van Dreux<br/>(1185-1234)<br/>∞.1210<br/>Eleonora van Saint-Valery-sur-Somme<br/>(1192-1250)<br/> |- |'''Grootouers''' |colspan="4"| Hendrik II van Brabant<br/>(1207-1248)<br/>∞<br/>Maria van Swabe<br/>(1201-1235)<br/> |colspan="4"| Hugo IV van Boergondië<br/>(1212-1272)<br/>∞1229<br/>Yolande van Dreux<br/>(1212-1248)<br/> |- |'''Ouers''' |colspan="8"| Hendrik III van Brabant (1231-1261)<br/>∞ +/-1251 <br/>Aleidis van Boergondië (1233-1273)<br/> |- bgcolor="#E0E0E0 |colspan="9"| '''Jan I van Brabant (±1252–1294)''' |} == Bronne == * ''Keur uit die Nederlandse poësie'' ([[bloemlesing]]), (Nasou Beperk), ISBN: 0 625 00160 5 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|John I, Duke of Brabant}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jan_1_van_Brabant }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jan 1, Hertog van Brabant}} [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Suid-Nederlanders (voor 1830)]] [[Kategorie:Sterftes in 1294]] a8nd0gu3eagkmcmv415zdg71inntubo 0 281387 2893664 2854315 2026-04-13T19:46:05Z Jcb 223 2893664 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacob Cats | beeld = Jacob Cats by Michiel Jansz van Mierevelt.jpg | onderskrif = Jacob Cats (Michiel Jansz van Mierevelt, 1634) | bynaam = | geboortedatum = [[10 November]] [[1577]] | sterfdatum = [[12 September]] [[1660]] | land = <!-- | aktiewe_jare = 1593-1659--> | genre = | uitgewery = <!-- | dbnl = cats001--> | webwerf = }} [[Lêer:Canon van Zeeland, venster 24 Jacob Cats, 1577-1660.webm|duimnael|Canon van Zeeland, venster 24 Jacob Cats]] [[Lêer:Brouwershaven 012.JPG|duimnael|Jacob Cats se ouerhuis in Brouwershaven]] [[Lêer:CatsMonita1620p226.jpg|duimnael|Embleem van ''Monita amoris virginei'' (1620)]] '''Jacob Cats''' ([[10 November]] [[1577]], Brouwershaven – [[12 September]] [[1660]], Den Haag) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] [[digter]], juris en [[politikus]]. Cats is ook bekend as ''Vader Cats'', vanweë sy verskeie didaktiese [[gedig]]te (soos die frase ''Kinderen zijn hinderen, zei vader Cats''). ==Lewe== Cats is as die vierde kind van die gesin gebore. Sy familie was 'n klein bekende regent-gesin uit [[Zeeland]]. Sy familie het egter geen verbintenis met dié van die Heeren van Cats by Noord-Beveland nie. Jacob Cats het aanvanklik die Latynse skool in Zierikzee bygewoon en daarna die [[Universiteit van Leiden]] in besoek, hoewel sy naam in die studentealbum ontbreek. Hy het sy doktorsgraad in [[Orléans]] verwerf en sy eed afgelê as advokaat in [[Den Haag]]. Nadat hy in 1603 sy eed afgelê het, vestig hy hom in [[Middelburg, Zeeland|Middelburg]], waar hy 'n aktiewe praktyk gehad het. Simon van Beaumont word egter in Desember 1603 as [[advokaat|stadsadvokaat]] aangestel. Op 31 Mei 1605 <ref>"Netherlands, Noord-Holland Province, Church Records, 1523-1948," images, FamilySearch (https://familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-89QV-KKDW?cc=2037985&wc=SM9S-YWR%3A1293193204%2C382015502%2C382802001 : 21 Augustus 2014), Nederlands Hervormde > Amsterdam > Trouwen 1578-1634 > image 232 of 465; Nederlands Rijksarchiefdienst, Den Haag (Netherlands National Archives, The Hague).</ref> trou hy in die Nieuwe Kerk in Amsterdam met die 26-jarige Antwerpense Elisabeth van Valckenburg. Elisabeth se moeder het in Antwerpen gewoon en was verwant aan die welgestelde Vogelaer-familie. Hy het teen die einde van 1612 gelukkig die nodige tyd en geld beskikbaar gehad om opsetlike oorstromings (bekend as ''Inundatie'') in Zeeland-Vlaandere te deurstaan. Ondanks verskeie teëspoed en regsgedinge het hy na 'n paar jaar 'n groot grondeienaar geword. Van 30 Oktober 1621 tot 31 Maart 1623 was hy ''Pensioenaris'' van Middelburg. Hy word daarna van 1623 tot 1636 'n ''pensioenaris'' van [[Dordrecht]]. Op 3 Julie 1636 word hy aangestel as raadslid van [[Holland]], nege jaar later dien hy as Groot Seëlbewaarder (van 1629 tot 1631 was Cats ook 'n kort tydjie raadgewer). Hy beklee die pos tot 1651. Aan die einde van die Groot Vergadering op 27 September 1651 het hy bedank. Sy Munnikenhof op Grijpskerke, die Cats-hoewe by [[Groede]] en veral Sorghvliet getuig van sy liefde vir die buitelewe. Hy beswyk in Zorgvliet in [[Den Haag]] in die huis wat nou gebruik word as die premier se ampswoning en bekendstaan as die Catshuis. Hy is begrawe in die kloosterkerk in [[Den Haag]], waar 'n gedenkteken by sy graf aangebring is. In 1829 is 'n standbeeld van Jacob Cats deur Philippe Parmentier in Brouwershaven staangemaak. == Digkuns == Cats se digwerk is van oudsher van die mees gelese werke in [[Nederland]]. Die gewone volk het dikwels nie meer as twee boeke besit nie, die [[Statebybel|Statenbijbel]] en die digwerk van Cats,<ref name="Dichterlijke werken">{{nl}}{{aut|J. Cats}}, ''Dichterlijke werken'' (1828), blz. VII-VIII. Amsterdam: Diederichs. http://books.google.com/books?vid=KBNL:KBNL03000213512</ref> soos byvoorbeeld ''Houwelijk'' (1625).<ref>{{nl}}{{Aut|J. Cats}}, ''Houwelyck. Dat is De gansche gelegentheyt des echten staets'' https://books.google.nl/books?vid=KBNL:UBA000030906</ref> Cats as volksdigter is al selfs met [[Homerus]] vergelyk.<ref name="Dichterlijke werken" /> In die negentiende eeu het die populariteit van Cats egter afgeneem.<ref>{{nl}}{{aut|J. de Vries}}, ''Oud Nederlandsch'' (2016), blz. 75. Brave New Books. {{ISBN|9789402143300}}.</ref> [[Willem Bilderdijk]] sê hieroor: ''doch die zijn God verstiet, moest ook zijn Cats verstooten'' (''Maar hy wat vir God verstoot het, moes ook vir Cats verstoot'') .<ref>{{nl}}{{aut|W. Bilderdijk}}, ''Oprakeling: later dichtstukjens'' (1826), blz. 170. Dordrecht: De Vos.</ref> Tussen 1843 en 1854 verskyn 'n nuwe uitgawe van die werke van Cats in gemoderniseerde spelling deur Matthias de Vries en Arie de Jager getiteld ''Dichtwerken van Jacob Cats, naar de behoeften der tegenwoordigen tijd ingerigt''. Dit is egter slegs 'n gematigde modernisering daarvan, waarvan alleen die spelling aangepas is.<ref>{{nl}}{{aut|J. de Vries}}, ''Oud Nederlandsch'' (2016), blz. 199, 202. Brave New Books. {{ISBN|9789402143300}}.</ref> Tog was die ontvangs lou: die resensente het dit uitermatig spyt gevind dat Cats deur die gemoderniseerde spelling van sy ouer, statiger sfeer beroof is.<ref>{{nl}}{{aut|J. de Vries}}, ''Oud Nederlandsch'' (2016), blz. 199, 202-203. Brave New Books. {{ISBN|9789402143300}}.</ref> Latere uitgawes van Cats se poësie, soos die volks-uitgaaf deur Roelants uit omstreeks 1880 is dan ook gewoon in die ouer, sewentiende-eeuse spelling geset.<ref>{{nl}}{{aut|J. de Vries}}, ''Oud Nederlandsch'' (2016), blz. 203. Brave New Books. {{ISBN|9789402143300}}.</ref> In [[1976]] verskyn daar by die uitgewer De Banier 'n faksimilee-uitgawe van ''Alle de wercken van den Heere Jacob Cats''. ==Bibliografie== * 1593 - ''Carmen in laudem doctissimi & eximij juvenis Iohannis Antonii Amstelrodamensis'' * 1595 - ''Ode epithalamia in nuptias nobilissimi iuvenis Galeni van-der-Laen ac generosae virginis Franciscae ab Hemstede'' * 1598 - ''Disputatio de actionibus, compilata quasi per Saturam ex. Tit. Inst. De Actionibus'' * 1618 - ''Proteus'' of ''Sinne- en minnebeelden'' (emblemataboek) * 1620 - ''Self-stryt'' * 1625 - ''Houwelick'' * 1632 - ''Spiegel van den ouden en nieuwen tyt'' * 1637 - ''Trou-ringh'' ('' 's Werelts begin, midden, eynde, besloten in den Trou-ringh''), een groot leerdicht in vier delen, met veel verhalen op rijm; vervolg op ''Houwelick''. Deel I bevat o.a. ''Adam en Eva'', deel II ''Crates en Hipparchia'', deel III Emma en Eginard, onder de titel ''De man-dragende Maeght''. In dit deel staat het beroemde ''Het Spaens Heydinnetje''. De tweede druk van het grote werk verscheen in 1638. * 1655 - ''Alle de wercken van Jacob Cats'' (herdrukt in 1658 en 1665) * 1655 - ''Koninglyke herderinne, Aspasia'' * 1655 - ''Ouderdom, buyten-leven en hof-gedachten op Sorghvliet * 1656 - ''Doodkiste voor den levendige'' * 1659 - ''Twee- en tachtig-jarig leeven'' * 1979 - ''Keur uit die Nederlandse poësie'', [[A.P. Grové]], J.L. Steyn (Samestellers), (Nasou Beperk), {{ISBN|0 625 00160 5}} , Twaalfde druk, November 1979 Die spelling van die titels wissel weleens. ==Voorbeelde van gedigte en spreuke== Als de most te nau bedwongen<br/> Leyt en worstelt, leyt en sucht,<br/> Sonder adem, sonder lucht,<br/> Siet! dan doet hy vreemde sprongen,<br/> Siet! dan rieckt de gansche vloer<br/> Nae de dampen van de moer:<br/> Alle banden, alle duygen,<br/> Die het vry het edel nat<br/> Hielden in het enge vat,<br/> Moeten wijcken, moeten buygen<br/> Voor de krachten van den wijn,<br/> Hoe geweldig datse zijn.<br/> Als een Koning vrye lieden,<br/> Op een ongewoonen voet,<br/> Uyt een trotsen overmoet,<br/> Al te vinnig wil gebieden,<br/> Daer en is geen twijffel aen,<br/> Of ten moet'er qualick gaen.<br/> Strenge Prinssen, harde Vorsten,<br/> Die met al te nauwen bant<br/> Drucken op het gansche lant,<br/> Doen het al in stucken borsten;<br/> Want een rijck van enckel dwang<br/> Duert gemeenlijck niet te lang.<br/> ===Spreuke=== Eer't boomtjen is groot<br/> Is't plantertje doot.<br/> Het is des werelts loop, al slaetet somtijts mis,<br/> De dochter wort een wijf, als nu de moeder is<br/> Quam na lijden geen verblijden,<br/> Soo waer lijden groot verdriet;<br/> Maer na lijden komt verblijden:<br/> Acht daerom het lijden niet.<br/> Wie hooger klimt als 't hem betaemt,<br/> Die valt wel laeger als hy raemnt.<br/> Dickwijls siet men dat de sotten<br/> Met de wijse lieden spotten;<br/> Maer wie sich nae wijsheyt stelt,<br/> Laat de gecken ongequelt.<br/> == Sien ook== * [[Lys van Nederlandstalige digters]] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Jacob Cats (1577-1660)}} * [http://www.dbnl.nl/auteurs/auteur.php3?id=cats001 Jacob Cats in die Digitale Biblioteek vir Nederlandse Letterkunde] * [https://metabotnik.com/projects/167/ Spiegel van den ouden ende nieuwen tijdt] Alle emblemata uit de editie Den Haag, 1632 * [https://librivox.org/hofgedachten-by-jacob-cats/ Luisterboek van "Hofgedachten" (1655) deur Jacob Cats op LibriVox] == Notas == * Die artikel is geheel of gedeeltelik gebaseer op 'n artikel uit '''[http://www.dbnl.org/tekst/bran038biog01_01/ Biographisch woordenboek der Noord- en Zuidnederlandsche letterkunde]''' deur Frans Jozef Peter van den Branden en Johannes Godefridus Frederiks uit 1888-1891, wat vanweë sy ouderdom vrygestel is van [[kopiereg]]. {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jacob-Cats_(dichter) }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cats, Jacob}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1577]] [[Kategorie:Sterftes in 1660]] kxeuamc4rofvhpk0c7ldj15pva2wc5m 0 281733 2893698 2391272 2026-04-13T20:11:56Z Jcb 223 2893698 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Stalpaert_van_der_Wiele_-_Bagijnhof_(detail).jpg|duimnael|Standbeeld van Johannes Stalpaert van der Wiele by die Bagijnhof in Delft]] '''Johannes Stalpaert van der Wiele''' ([[22 November]] [[1579]], [[Den Haag]] - [[29 Desember]] [[1630]], [[Delft]]) het in [[Rome]] en [[Leuven]] studeer en 'n [[priester]] geword. Naas sy priesterskap was hy ook 'n [[skrywer]] en [[digter]]. Hy het lofsange geskryf, en daarnaas was hy ook 'n belangrike skywer van die [[Teenhervorming]]. Hy het veral geskryf oor en sterk standpunt ingeneem teen die [[Hervorming|Gereformeerde Leer]]. Hy is begrawe in die Oude Kerk in Delft. By die Bagijnhof in [[Delft]] is 'n beeld van die digter opgerig wat in 1962 geskep is deur Arie Teeuwisse. [[Lêer:1630, Johannes Stalpaert van der Wiele.jpg|duimnael|Johannes Stalpaert van der Wiele in 1630, deur Willem Jacobsz. Delft ]] ==Bibliografie== * Evangelische Schat van Christus Jesus ondeckt ([[1621]]) * Hemelryck. Dat is: Lof-sangh van 't Rijcke der Hemelen (1621) * Vrouwelick Cieraet van Sint' Agnes versmaedt ([[1622]]) * Roomsche Reijs t' zamenspraecksgewijs tusschen Pieter de Reijser ende Abacuk Fijnen Broeder ([[1624]]) * Gulde-jaer Ons Heeren Jesu Christi ([[1628]]) * Extractum Katholicum, tegen alle gebreken van Verwarde Harsenen ([[1631]]) * Peperhuysken van Bijgevougde Confijten (1631) * Gulde-Jaers Feest-Dagen ([[1634]] en [[1635]]) {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Johannes_Stalpaert_van_der_Wiele }} {{Commonscat|Statue of Stalpaert van der Wiele in Delft|Standbeeld van Stalpaert van der Wiele}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stalpaert van der Wiele,Johannes}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1579]] [[Kategorie:Sterftes in 1630]] lz7prcp4eawygv7ccl2g654vijkdvfy 0 282195 2893640 2770044 2026-04-13T19:39:23Z Jcb 223 2893640 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Heilige | naam = Flavia Julia Helena | geboortedatum = Circa [[248]] | geboorteplek = [[Drepanum]] | sterfdatum = Circa [[329]] | sterfplek = Onbekend | feesdag = [[18 Augustus]] | vereer deur = [[Oosters-ortodokse kerk|oosters-ortodokse]] en [[Oriëntaals-ortodokse kerke]], [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-katolieke]], [[Anglikaanse Kerk|Anglikaanse]] en [[Evangelies-Lutherse Kerk|Lutherse kerk]] | beeld = 0 Statue de Sainte Hélène par Andrea Bolgi - Basilique St-Pierre - Vatican.JPG | onderskrif = Beeld van die heilige Helena in die [[Sint-Pietersbasiliek]] in die Vatikaan, deur Andrea Bolgi | titels = | saligverklaring_datum = | saligverklaring_plek = | saligverklaring_deur = | heiligverklaring_datum = | heiligverklaring_plek = | heiligverklaring_deur = }} '''Flavia Julia Helena (Augusta)''', '''Helena van Konstantinopel''' of '''Sint-Helena''' (circa [[248]] – circa [[329]]) was die moeder van die Romeinse keiser [[Konstantyn die Grote]]. Die ontdekking van verskeie belangrike relikwieë word aan haar toegeskryf. Sy word binne die [[Oosters-Ortodokse kerk|Oosters-ortodokse]] en [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-katolieke]] [[christendom]] as heilige vereer. == Lewensloop en legende == Helena is waarskynlik in die vergane stad [[Drepanum]] gebore in die landstreek [[Bithinië]] (in die teenswoordige [[Turkye]]). Haar seun Konstantyn het die naam van die stad later na [[Helenopolis]] verander. Daar bestaan ook bronne waaruit dit blyk dat Helena gebore is in [[Škrip]] op die eiland [[Brač]] (tans in [[Kroasië]]) in die [[Adriatiese See]]. Sy stam uit 'n lae sosiale klas. Volgens sommige kenners was sy die dogter van 'n herbergier. [[Lêer:2018 Trier, Konstantinbasilika 02.jpg|duimnael|links|Die [[Basiliek van Konstantyn]] in [[Trier]]. Dit is 'n onderdeel van die paleis van Helena en haar seun Konstantyn]] [[Lêer:2018 Trier, Domschatzkammer, Helena-Trinkschale 1.jpg|duimnael|links|Die drinkbeker van Helena. Dit is deel van die kerkskat van die [[Dom van Trier]]]] Helena het kennis gemaak met die Romeinse militaris [[Konstantius I Chlorus|Konstantius Chlorus]] en later sy seun Konstantyn gebaar. Na hul egskeiding het Konstantius vervolgens met die stiefdogter van keiser [[Maximianus]] getrou en later self keiser geword. Na sy dood in 306 het sy seun Konstantyn hom opgevolg en het Helena, as moeder van die keiser, 'n belangrike figuur aan die keiserlike hof geword. Sy het haar vervolgens in [[Trier]] (''[[Augusta Treverorum]]'') bevind. In die [[324]] het Konstantyn die eretitel 'Augusta' aan haar toegeken. Helena het, net soos haar seun, haar tot die Christendom bekeer. Omstreeks [[325]] het sy 'n reis deur die ooste van die Romeinse Ryk onderneem. Volgens die kerkvader Eusebius se beskrywing van haar in sy "Vita Constantini", was sy voortdurend besig om te bid, aalmoese te gee, heilige plekke te besoek en kerke te stig. Verder het sy besluit om die ware graf van Jesus te vind. Volgens oorlewering het Helena ook daarin geslaag om die Heilige Kruis, die kruis waarop Jesus gesterf het, te vind. Die ligging van die Heilige Kruis is aan haar in 'n droom gewys, waarna sy die Heilige Kruis gevind het. Aanvanklik - steeds volgens oorlewering - het hierdie kruis 'n plek in die [[Heilige Graf]] gekry. Sy sou na bewering ook die [[Scala Sancta (Heilige Trappe)|Heilige trappe]] na [[Rome]] gebring het. Hierdie trap was na bewering deel van Pontius Pilatus se praetorium in Jerusalem. Jesus sou dus daaroor gestap het tydens sy Passie. Sy het ook na bewering die oorblyfsels van die Drie Konings teruggeneem na [[Konstantinopel]], waarna dit in [[344]] aan die stad [[Milaan]] geskenk is. Alhoewel dele van die "Vita Constantini" ooreenstem met geskiedkundige feite, is die meeste van Eusebius se verhale geskryf en bedoel as 'n opbouende verhaal vir 'n Christelike gehoor. Ingevolge die "Gesta Treverorum" word daar gesê dat Helena die sogenaamde Heilige Tuniek, 'n stuk geweefde lap wat aan Jesus behoort het, na [[Trier]] gebring het. Sy, haar seun en sy gesin het daar in 'n paleis gewoon, waarvan die troonkamer en die basiliek van Konstantyn nog bestaan. Die Heilige Tuniek is tans in 'n aparte kapel van die Trier-katedraal, waarvan 'n gedeeltelik voorganger ook deur Konstantyn gebou is. Helena het kort na haar terugkeer uit die Heilige Land gesterf. Danksy die verhale van Eusebius het die Kerk aan haar die status van heilige verleen. Haar naamdag val op 18 Augustus in die Rooms-Katolieke Kerk, op 19 en 21 Mei in die Lutherse Kerk en op 21 Mei in die Ortodokse-kerk. == Nalatenskap == [[Lêer:Freske jezevica.jpg|duimnael|Fresko van Konstantyn en Helena in 'n [[Serwië|Serwiese]] klooster]] Verskeie oorblyfsels van Sint Helena is in omloop. Daar word gesê dat haar as aangetref word in die Basiliek van Santa Maria in Aracoeli. In dieselfde kerk word een van die spykers van die kruis van Jesus bewaar, wat deur Helena vanaf die Heilige Land gebring is. Ontelbare stukke en stukke van die Heilige Kruis self, wat volgens haar gevind is, word bewaar in kerke en kloosters oor die hele wêreld heen. Helena word ook (meestal vergesel van 'n kruis) in Christelike tekeninge, skilderye, fresko's, [[ikoon|ikone]], loodglasvensters, beeldhouwerke en reliëfs van oor die hele wêreld uitgebeeld. Die bekendste hiervan is waarskynlik haar marmerbeeld in die [[Sint Pieterskerk]] in Rome. Bisantynse ikone en fresko's word gewoonlik saam met haar seun, keiser Konstantyn, uitgebeeld. <ref>https://web.archive.org/web/20161220065159/http://oben-acc3.kro.nl/inspiratie/katholiek-abc/c/370-7605-constantinus-i</ref>. Sint Helena is die [[beskermheilige]] van die dorp [[Aalten]] in die ooste van [[Gelderland]]. Sover bekend word ook die enigste Sint-Helena-kerke in [[Nederland]] daar gevind, te wete die Ou en Nuwe Helena-kerk. In [[Houyet]] in die provinsie [[Namur (provinsie)|Namur]] kan die enigste kerk wat aan Sint Helena in [[België]] gewy is gevind word. Die eiland [[Sint Helena]] in die [[Atlantiese Oseaan]] is deur die Spanjaard Goao da Nova na haar vernoem, omdat hy die eiland op 21 Mei, die feesdag van Sint Helena ingevolge die Rooms-Katolieke kalender, ontdek het. <ref>http://sainthelenaisland.info/briefhistory.htm</ref>. ==Notas== {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Helena_van_Konstantinopel }} ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Christendom]] 283me4v72mek1t796fjk3gwy00q1sv6 0 282727 2893553 2871182 2026-04-13T16:24:01Z Jcb 223 2893553 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Everhardus Johannes Potgieter.jpg|regs|duimnael|Everhardus Johannes Potgieter]] [[Lêer:Zwolle, buste van Everhardus Johannes Potgieter foto6 2016-06-05 12.11.jpg|Torso Potgieter in Zwolle|duimnael]] '''Everhardus Johannes Potgieter''' ([[27 Junie]] [[1808]] - [[3 Februarie]] [[1875]]) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] [[prosa]]skrywer en [[digter]] wat in [[Zwolle]], [[Overijssel]] gebore is. Potgieter het sy lewe in 'n handelaarskantoor in [[Antwerpen]] begin. In 1831 het hy na [[Swede]] gereis. Hy het die ondervinding in twee volumes wat in 1836 - 1840 in [[Amsterdam]] verskyn het beskryf. Kort daarna het hy hom in Amsterdam gevestig waar kommersiële sake sy aandag in beslag geneem het; maar met 'n toenemende neiging na die letterkunde. Potgieter het saam met Jan Pieter Heije, destyds een van Holland se gewildste digters, en Bakhuizen van den Brink (sien ook Guillaume Groen van Prinsterer), De Muzen (Die Muse, 1834-1836), 'n literêre tydskrif, gestig. Dit is egter gou vervang deur ''[[De Gids]]'', wat die toonaangewende tydskrif van Holland geword het. Daarin het hy, meestal onder die voorletters '''W. Dg''', 'n groot aantal artikels en gedigte geskryf. Die eerste versamelde uitgawe van sy gedigte (1832-1868) verskyn in 2 volumes (Haarlem, 1868-1875), voorafgegaan deur sommige van sy bydraes tot ''[[De Gids]]'', ook in 2 volumes (Haarlem, 1864), gevolg deur 3 volumes van sy ''Studien en Schetsen'' ([[Haarlem]], 1879). Kort na sy dood is 'n meer uitgebreide uitgawe van Potgieter se Verspreide en Nagelaten Werken in 8 volumes gepubliseer deur sy vriend en literêre eksekuteur Johan C Zimmerman (Haarlem, 1875- 1877), wat ook beheer gehad het oor 'n meer volledige uitgawe van Potgieter se skrywes wat in 1885-1890 in 19 volumes in Haarlem verskyn het. Van Potgieter se Het Noorden in Omtrekken en Tafreelen is die derde uitgawe in 1882 uitgereik, en 'n ''edition de luxe'' van sy gedigte volg hierop in 1893. Baie van Potgieter se kritiekstukke het in 1885 onder die titel Personen en Onderwerpen in 3 gesamentlike volumes in Haarlem verskyn met 'n inleiding deur Conrad Busken-Huet. Potgieter se gunsteling meester onder die Nederlandse klassieke digters was [[Pieter Corneliszoon Hooft|Hooft]], wie se eiesoortigheid van styl en taal hy bewonder en nageboots het. Dieselfde altruïstiese, indien nie dikwels oordrewe en bevooroordeelde weersin en afsku van die gewraakte konvensies en gebruike van die literêre lewe loop deur al sy skrywes; selfs deur sy privaat korrespondensie met Huet; waarvan dele gepubliseer is. Potgieter het tot sy dood die onversoenbare vyand van die Nederlandse Jan Salie gebly, soos die Nederlanders genoem is wat nie in die wedergeboorte van die Nederlandse volk geglo het nie. Potgieter het die Nederlanders van die Goue era van die [[16de eeu|16de]] en [[17de eeu]]e as modelle nagevolg. In hierdie opsig het hy wesenlik van Huet verskil. Tog het die twee vriende harmonieus saamgewerk; en toe Potgieter in 1865 teësinnig ''[[De Gids]]'' prysgee het, was dit Huet wat hy as sy opvolger gekies het. Beide het daarna na Italië vertrek en was teenwoordig tydens die Dante-feestelikhede in [[Florence]] wat in Potgieter se geval 'n gedig in twintig strofes getiteld ''Florence'' tot gevolg gehad het (Haarlem, 1868). In Holland was Potgieter se invloed baie opvallend; maar sy eie styl, ultra-puristies, was soms ietwat gedwonge, geveinsd en nie altyd maklik verstaanbaar nie. == Voorbeeld van sy poësie== === Holland === <poem> Graauw is uw hemel en stormig uw strand, Naakt zijn uw duinen en effen uw velden, U schiep natuur met een stiefmoeders hand, - Toch heb ik innig u lief, o mijn Land! Al wat gij zijt, is der Vaderen werk; Uit een moeras wrocht de vlijt van die helden, Beide de zee en den dwing'land te sterk, Vrijheid een' tempel en Godsvrucht een kerk. Blijf, wat ge waart, toen ge blonkt als een bloem: Zorg, dat Europa den zetel der orde, Dat de verdrukte zijn wijkplaats u noem', Land mijner Vad'ren, mijn lust en mijn roem! En wat de donkere toekomst bewaart, Wat uit haar zwangere wolken ook worde, Lauw'ren behooren aan 't vlekloose zwaard, Land, eens het vrijst' en gezegendst' der aard'. </poem> == Bronne == * 1979 ''Keur uit die Nederlandse poësie'', [[A.P. Grové]], J.L. Steyn (samestellers),(Nasou Beperk), {{ISBN|0 625 00160 5}} , Twaalfde druk. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{Gutenberg author | id=Potgieter,+E.+J.+(Everhardus+Johannes) | name=Everhardus Johannes Potgieter}} * {{Internet Archive author |sname=Everhardus Johannes Potgieter}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Everhardus_Johannes_Potgieter }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Potgieter, Everhardes Johannes}} [[Kategorie:Geboortes in 1808]] [[Kategorie:Sterftes in 1875]] [[Kategorie:Nederlandse digters]] 1p5oq3lmiswqumpqktgyxg78ntb9a2k 0 285485 2893645 2661765 2026-04-13T19:40:14Z Jcb 223 2893645 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Henryk Szeryng (1964).jpg|duimnael|Henryk Szeryng (1964)]] '''Henryk Bolesław Szeryng''' ([[Żelazowa Wola]], [[22 September]], [[1918]] – [[Kassel]], [[8 Maart]], [[1988]]) was 'n [[Pole|Pools]]e [[violis]] van [[Jode|joodse]] afkoms. == Lewensloop == Hy studeer in sy geboortestad en later onder [[Carl Flesch]] in [[Berlyn]]. Sy solodebuut maak hy in 1933 met die Vioolconcerto Op. 77 van [[Johannes Brahms]]. Van 1933 tot 1939 studeer hy komposisie in [[Parys]] onder [[Nadia Boulanger]], en gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] werk hy in ballingskap as vertaler vir die Poolse regering (Szeryng was sewe tale magtig) en gee konserte vir die geallieerde troepe oor die wêreld heen. Gedurende een van die konserte in [[Meksikostad]] kry hy 'n aanbod om die strykinstrument-departement van die universiteit aldaar oor te neem. Hy aanvaar die aanbod en verkry in 1946 [[Meksiko|Meksikaans]]e burgerskap. Aanvanklik gee Szeryng viool- en komposisielesse, maar in 1954 keer hy terug na die konsertverhoog. Sy buiging in 1954 in New York was die eerste van vele kompetisies wat hy daarna vir die res van sy lewe aan sou deelneem. Sy benadering tot musiek was deurgaans deurdag, pretensieloos en met respek vir die komponiste wat hy vertolk het. Sy musikale nalatenskap maak deel uit van wat gereken word as die era van die grootste violiste van die [[20ste eeu]]. Szeryng het 'n groot verskeidenheid werke opgeneem, waaronder twee van die vioolsonates van [[Johann Sebastian Bach|Bach]], en verskeie sonates van [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] en [[Johannes Brahms|Brahms]] onder begeleiding van die pianis [[Arthur Rubinstein]]. Hy komponeer ook werke vir kamermusiek en 'n stel [[concerto|vioolconcertos]]. Hy het die [[Giuseppe Antonio Guarneri|Guarneri 'Del Gesu' viool]] "Le Duc" en die [[Stradivarius]] "King David" besit. Die eersgenoemde viool was die instrument wat hy die meeste vir opnames gebruik het; die laasgenoemde instrument het hy aan die [[Israel]]se staat geskenk. == Pryse en onderskeidings == *Grammy-toekenning vir beste Kamermusiek opvoering: **[[Pierre Fournier]], [[Arthur Rubinstein]] & Henryk Szeryng vir ''[[Franz Schubert|Schubert]]: Trios nrs. 1 in Bes, Op. 99 and 2 in Es, Op. 100 (Klaviertrio's)'' (1976). **Pierre Fournier, Arthur Rubinstein & Henryk Szeryng vir ''[[Johannes Brahms|Brahms]]: Trio's (Volledig)/[[Robert Schumann|Schumann]]: Trio nr. 1 in D'' (1975). *Grand Prix du Disque 1959 vir die Brahms Vioolconcerto met die Londense Simfonieorkes o.l.v. [[Pierre Monteux]]. *Grand Prix du Disque vir die Bach Solosonates en Partita's ([[Deutsche Grammophon|DGG]]). == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = Henryk_Szeryng }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Szeryng, Henryk}} [[Kategorie:Poolse violiste]] [[Kategorie:Meksikaanse violiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1918]] [[Kategorie:Sterftes in 1988]] 48eojynn8dbhjqudm8jz8jso6s8gwni 0 285747 2893573 2106934 2026-04-13T16:36:29Z Jcb 223 2893573 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fritz Reiner.jpg|duimnael|regs]] [[Lêer:Fritz Reiner Bain.jpg|duimnael]] '''Fritz Reiner''' ([[Boedapest]], [[19 Desember]] [[1888]] - [[New York|New York Stad]], [[15 November]] [[1963]]) was 'n Hongaars-Amerikaanse [[dirigent]]. Fritz Reiner studeer aan die Franz Liszt Muziekakademie in sy geboortestad. Vir sy hoofvak, klavier, ontvang hy onder andere lesse van [[Béla Bartók]]. Hy begin sy jong loopbaan as protegé van die komponis [[Richard Strauss]], self 'n vooraanstaande dirigent. Vanaf 1909 was hy koorrepetiteur aan die opera van [[Boedapest]]. In 1912 word hy hoofdirigent van die Opera van [[Dresden]], te wete die tuisbasis van die [[Staatskapelle Dresden]]. Reiner werk mee aan die verspreiding van Strauss se opera's. Reiner emigreer in 1921 na die [[Verenigde State]] waar hy dirigent word van die [[Cincinnati Simfonieorkes]]. In 1922 dirigeer hy die Amerikaanse première van ''Die Frau ohne Schatten''. In 1931 word hy [[lektor|dosent]] aan die ''Curtis Institute of Music'' in [[Philadelphia]], [[Pennsylvanië]]. Tot sy studente behoort [[Leonard Bernstein]], Lukas Foss en Nino Rota. Van 1938 tot 1948 was hy hoofdirigent van die [[Pittsburgh Simfonieorkes]] gewees. Saam met [[Serge Koussevitsky]] gee hy opdrag aan Bartók vir 'n nuwe komposisie (''Konsert vir orkes (1943)'' ). Reiner maak in 1949 sy buiging aan die [[Metropolitan Opera]] te [[New York|New York Stad]] met ''Salomé'' van Richard Strauss. Van 1953 tot sy dood in 1963 was hy hoofdirigent van die [[Chicago Simfonieorkes]] gewees. Hy het reeds in 1954 stereo opnames saam met die orkes gemaak vir RCA Records. Reiner is bekend vir sy outokratiese en streng werkswyse. Hy is 'n gesaghebbende figuur wat die musiek van Strauss, Bartók en [[Igor Strawinski|Strawinski]] betref, en was ook 'n voorvegter van hedendaagse musiek. {{DEFAULTSORT:Reiner, Fritz}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Fritz_Reiner }} [[Kategorie:Hongaarse dirigente]] [[Kategorie:Amerikaanse dirigente]] [[Kategorie:Geboortes in 1888]] [[Kategorie:Sterftes in 1963]] 43b9xqv7xbpp8gxi6d8w2hyhzcsmcgw 0 285846 2893555 2858209 2026-04-13T16:24:51Z Jcb 223 2893555 wikitext text/x-wiki {{Boek | naam = Faust | beeld = Anton Kaulbach Faust und Mephisto.jpg | onderskrif = | oorspronklike titel = Urfaust<br />Faust. Ein Fragment<br />Faust. Eine Tragödie<br >Faust. Der Tragödie zweiter Teil | outeur = [[Johann Wolfgang von Goethe]] | vertaler = Ard Posthuma ([[Nederlands]]) | voorwoord = | illustrasies = | land = [[Duitsland]] | taal = | oorspronklike taal = [[Duits]] | reeks = | onderwerp = | genre = [[tragedie|treurspel]] uit die (voor-)[[romantiek|romantiese stroming]] | uitgewer = | oorspronklike uitgewer = | uitgewingsdatum = [[1790]]–[[1887]] | medium = | bladyse = | oplae = | isbn = | issn = }} '''''Faust''''' is die titel van die belangrikste werk van die Duitse skrywer [[Johann Wolfgang von Goethe]] (1749–1832). Dit is die bekendste verwerking van die 16de-eeuse [[Faust (sage)|Faustlegende]]. Eintlik is die verhaal 'n [[tragedie]] wat uitgegee is in vier uitgawes: # Die ''oer-Faust'', geskryf in 1772–75 en verskyn [[postuum]] in 1887. # ''Faust – fragment'', voltooi in 1788 en verskyn in 1790. # ''Faust – deel I'', verskyn in 1808. # ''Faust – deel II'', verskyn in 1832. == Tema == Die boek ontleen sy apoteosis aan die [[Christendom|christelike]] tradisie. Faust soek naarstiglik na hoër [[kennis]]; kennis wat egter in die oë van [[God]] nooit een mens moet toekom nie. Hy word verlei om 'n pakt met die [[satan|duiwel]] (in die vorm van [[Mefistofeles]]) aan te gaan. Daarna geniet hy vir 'n verlengde tydperk van die ongebreidelde geskenke van die duiwel, maar vreemd genoeg kan dit hom nie gelukkig maak nie. Uiteindelik ondervind hy dat geluk voortkom uit die pleeg van goeie dade. == Agtergrond == Hy het gou nuwe, onkonvensionele denkwyses aangeneem. Hy het by die "[[Sturm und Drang]]" skrywersbeweging aangesluit wat geveg het vir die vryheid van die gees en die individu. Hierdie groep kan die beste gekategoriseer word as skrywers wat die [[romantiek|romantici]] vooruitgeloop het, hoewel hulle onder die invloed van die [[Verligting]] gebly het. Omstreeks 1770 het Goethe 'n verhaal in briefvorm geskryf getitel ''"[[Die Leiden des jungen Werthers]]"''. Hierdie [[roman]] het Goethe se naam as 'n toonaangewende skrywer van die "Sturm und Drang" beweging gevestig. Vir "Faust" is Goethe onder andere geïnspireer deur die [[bediende]] Gretchen/Gretel, wat in [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] ter dood veroordeel is vir die moord op haar pasgebore kind. Hy het ook klassieke elemente geïntegreer, soos byvoorbeeld die wondermooi Helena van Troje. Ander vernuwings sluit in dat hy God laat staatmaak op die goedheid van die mens, waar God in die proses selfs [[Mefistofeles]] se uitdaging aanvaar. Boonop verkoop Faust nie net sy siel nie, maar sluit hy ook 'n wedersydse verbintenis af. Net na die [[Franse Revolusie]] - in teenstelling met baie van sy romantiese tydgenote, was Goethe huiwerig oor die politieke en sosiale hervormings in Frankryk - het die eerste volumes van "Faust" verskyn. Terwyl hy aanhou werk het, is ander toneelstukke en romans ook deur hom gepubliseer. In hierdie tyd het Goethe bevriend geraak met die digter en dramaturg [[Friedrich Schiller|Friedrich von Schiller]]. Schiller het verhuis na [[Weimar]], en hulle het nou saamgewerk. As gevolg van die gesamentlike projekte is die skryf van ''Faust'' effens vertraag. Na Schiller se dood (1805) het Goethe weer die pen opgeneem en die definitiewe weergawe van ''Faust I'' in 1808 vrygestel. Goethe het egter besef dat daar 'n opvolg nodig was om sy boodskap duidelik oor te dra. Hy het eers 17 jaar later met ''Faust II'' begin. Goethe, wat reeds bejaard was, het in die jare 1825 tot 1831, net voor sy afsterwe, hieraan gewerk. Die twee dele blyk in geheel [[paradoks]]aal te wees. Aan die een kant wil dit voorkom asof die twee dele moeilik los van mekaar te sien is, andersyds is hulle onversoenbaar. Dit is te danke aan 'n sekere speelruimte wat Goethe tussen die twee dele ingebou het, bewustelik of onbewustelik. <gallery> Faust I (Goethe) 001.jpg|Titelblad van ''Faust – deel I'' Lewis Morrison as "Mephistopheles" in Faust!, performance poster, 1887.jpg|Plakkaat vir 'n opvoering, 1887 </gallery> == Verhaal == [[Mefistofeles]], wat [[Lucifer]] verteenwoordig, woon 'n vergadering in die [[hemel]] by. Soos gewoonlik opper hy die vraag waarom God die mens wil skep, en of die eindresultaat suksesvol was. Tog bly God vas oortuig van die goedheid van die mens. Die duiwel bevraagteken dit en is seker dat hy 'n ambisieuse [[professor]] met die naam Faust van die regte pad af kon lok. God aanvaar die uitdaging, want Hy glo dat Faust die regte besluite sal neem, en Hy weet dat optrede deur die duiwel soms nodig is om die mens aan gevare te herinner. Die stuk is reeds teenstrydig met die ouer Faust-verhale, en brei die bestaande Christelike [[dogma]] van daardie tyd uit: God beheer nie die lewe van die mens nie, maar laat hom onafhanklik sy koers inslaan en kies. Professor Faust het sy hele lewe lank gesoek na die hoogste kennis ten einde die wêreld te kan verstaan. Een aand bestudeer hy 'n ou boek vol [[towerkuns]]. Hy slaag daarin om kontak te maak met die ''gees van die aarde''. Die gees verwerp egter Faust as 'n sterflike en nietige persoon. Faust is diep teleurgesteld daardeur en oorweeg dit om gif te neem. Hy verander van plan as hy hoor hoe klokke die koms van [[Paasfees]] inlui. Die volgende dag neem Faust en sy assistent Wagner 'n oggendwandeling. Hy word op straat geprys vir al die hulp wat hy aan die siekes verleen. Ten spyte van hierdie erkennings bly Faust depressief oor die beperkinge van menslike kennis. As Faust huis toe loop, word hy gevolg deur 'n swart [[Franse poedel|poedel]] <gallery> Stubenrauch Erdgeist.jpg|Faust roep die 'gees van die Aarde' op August Viereck - Fausts Osterspaziergang.jpg|Die ''Osterspaziergang'' deur Faust en Wagner </gallery> As hy tuis is begin Faust die [[Evangelie van Johannes]] vertaal. Die hond raak rusteloos en neem die vorm aan van Mefistofeles. Dit gebeur egter gelyktydig saam met 'n aanbod. Mefistofeles sal naamlik voldoen aan al die wense van Faust, maar onder een voorwaarde: van die oomblik dat Faust niks meer wil hê nie, behoort sy siel aan Mefistofeles. Faust teken die ooreenkoms in bloed. Mefistofeles dink hy kan Faust met 'n aand in die herberg "Auerbachs Keller" vermurwe, maar dit ruk heeltemal hand uit. Dan besoek hulle 'n [[heks]], wat Faust in 'n aantreklike jong man verander. Op straat ontmoet Faust vir Grietje. Faust en Mefistofeles sorg dat sy verlief raak op Faust. Vir Grietje kom die verhouding egter saam met 'n groot verlies; sy verloor haar ma én haar broer. Boonop moet sy hul pasgebore kind verdrink omdat sy en Faust nie getroud is nie. Sy beland in die [[kerker]] en word kranksinnig. Faust en Mefistofeles jaag terug van 'n wilde [[Walpurgisnacht]] en wil Grietje bevry. Sy weier egter om mee te doen aan die gedagte; sy verkies om boetedoening vir haar sondes te doen. Sy sterf kort na hierdie woorde. Grietje kon daarin slaag om haar siel te red; sy het verkies om haarself los te maak van Faust, wie se siel aan die duiwel belowe is. So eindig "Faust I". <gallery> Fausts Verjüngung Hexenküche 19 Jh.jpg|Faust in die 'kombuis van die heks' Joseph Fay, Faust und Mephisto im Kerker, 1848.jpg|Die redding van Grietje </gallery> In ''Faust II'' vind ons Faust en Mefistofeles in die geselskap van die Keiser van Oostenryk. Eers bring hulle Helena en Paris na die hof om 'n mitiese skoonheidskompetisie te hou. Die geeste verdwyn weer, maar Faust bly onder die indruk van die pragtige Helena. Met die hulp van 'n homunculus en 'n heks reis hulle na [[Antieke Griekeland]]. Aan die einde van sy Griekse avontuur verloor Faust egter beide sy vrou Helena en hul kind Euphorion. Faust en Mefistofeles keer terug na die hof en voer die keiserlike leër aan. Danksy 'n belangrike oorwinning verkry Faust die heerskappy oor 'n land aan die see. Tog is hy nie gelukkig nie. Faust begin nadink oor al sy slegte gewoontes. Hy het die waarheid gesoek by wyse van die towerkuns, die verstand, die intuïsie, die droom. Nou skakel hy oor tot aksie. As landheer besluit hy om op groot skaal tot [[polder|inpoldering]] oor te gaan, sodat daar meer ruimte en kos vir sy onderdane is. Eers nou kan hy homself daadwerklik as werklik gelukkig beskou. Mefistofeles merk op dat Faust vir die eerste keer gelukkig is, en meen dat hy hom sodoende uiteindelik na die [[hel]] toe kan neem. Sy oorwinning is egter voortydig. Die ooreenkoms of pakt vermeld dat Mefistofeles hom gelukkig moes maak, maar in werklikheid het Faust altyd self na geluk gestreef. Die lewe van Faust wys dat die mens nie eksterne invloede nodig het om gelukkig te wees nie. Bowendien sal die mens altyd goed doen, want eers dan kan hy ware geluk en wysheid vind. 'n Koor van [[engel]]e bring Faust se siel na die hemel, waar hy herenig word met Grietje. <gallery> Gounod - Faust - Mephistopheles and Faust view the world - The Victrola book of the opera.jpg|Faust en Mefistofeles op hul reise Boito - Mefistofele - The death of Faust - The Victrola book of the opera.jpg|Faust sterf </gallery> == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Faust_(Goethe) }} == Nederlandse vertalings == *''Faust. Oerversie'', vertaal deur, en met 'n nawoord deur Ard Posthuma, 2005, {{ISBN|9789025317454}} *''Faust. Een tragedie'', vertaal in verse deur Ard Posthuma, 2001, {{ISBN|978-90-253-1749-2}} *''Faust'', vertaal deur Carel Steven Adama van Scheltema (eerste deel, 1911) en Nico van Suchtelen (tweede deel, 1920), hersien in 1982, {{ISBN|9789028414662}} == Literatuur == *Rudolf Steiner, Goethe en zijn 'Faust' - {{ISBN|978-94-90455-86-6}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkunde]] sofixk6ht4pm6hjz1bvbc0xo0buylt4 0 286954 2893646 2858405 2026-04-13T19:40:27Z Jcb 223 2893646 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Herman van den Bergh.jpg|thumb|Herman van den Bergh]] '''Herman van den Bergh''' (gebore op [[30 Januarie]] [[1897]] in [[Amsterdam]]; sterf op [[1 Augustus]] [[1967]] in [[Rome]]) was 'n [[Joods]]e en [[Nederlanders|Nederlandse]] [[digter]], joernalis en uitgewer. Tussen 1918 en 1921 was hy die [[redakteur]] van ''Het Getij'' (1916-1924), en in 1924 mede oprigter en redakteur van ''De Vrije Bladen'', waaruit die ''Forum'' literêre tydskrif in 1932 ontwikkel het. Van den Bergh word gesien as die eerste vitalis.<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/laan005lett01_01/laan005lett01_01_0677.php K. ter Laan - ''Letterkundig woordenboek voor Noord en Zuid.'', G.B. van Goor Zonen's Uitgeversmaatschappij, Den Haag / Djakarta 1952 (tweede druk)]</ref>. ==Lewensloop== Van den Bergh is gebore in 'n Joodse gesin. Na sy studies in die regte in Amsterdam waar hy in 1919 gepromoveer het, neem van den Bergh musieklesse en speel hy [[viool]] in die [[Koninklike Concertgebouw-orkes]]. Hy was as joernalis van [[De Telegraaf]], waar hy tot 1941 in diens was, tussen 1930 en 1936 werksaam in [[Rome]] en [[Parys]]. Hy het ook rondgereis in [[Suidoos-Europa]], [[Anatolië|Klein-Asië]] en [[Noord-Afrika]]. In April 1938 het hy 'n toekenning van die Italiaanse Ministerie van Buitelandse Sake ontvang vir dienste aan die Italiaanse kultuur. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Van den Bergh (eind)redakteur van die Winkler Prins Ensiklopedie geword<ref>[http://www.elseviermaandschrift.nl/EGM/1968/01/19680101/EGM-19680101-0246/story.pdf Uit ''encyclopedische notities bij de bijdragen'' van het Elsevier Maandschrift]</ref>. In 1951 het hy aan die Rijks-Universiteit te Utrecht in lettere en wysbegeerte gepromoveer met 'n verhandeling oor Giambattista Casti. Daarna het hy teruggekeer na die [[Universiteit van Amsterdam]] waar hy in 1952 aangestel is as privaatdosent in [[Italië|Italiaanse]] [[kultuurgeskiedenis]]. In 1962 het hy aldaar 'n [[lektor]] in Italiaanse letterkunde geword. Nadat die aandag in 1950 opnuut op die vitale styl van sy vroeë digkuns gevestig is, het sy ''Verzamelde gedichten'' in [[1954]] verskyn. Slegs die gedigte uit sy ''De Boog'' en ''De Spiegel'' is egter daarin opgeneem. Daarna het 'n nuwe tydperk van digterlike werksaamheid begin, met poësie van 'n gans ander karakter as die uit sy eerste tydperk. In 1958 het van den Bergh die eerste ''Boekenmarkt-prijs'' vir sy gehele oeuvre ontvang. ==Plagiaat== In 1961 is Van den Bergh gedwing om in die ''De Gids'' tydskrif 'n ‘Verklaring’ te laat opneem wat 'n erkenning bevat het dat hy in 1959 in dieselfde tydskrif vertalings en gedigte van Wallace Stevens en Stephen Crane onder sy eie naam gepubliseer het. Hy het as rede vir die mistasting gesê dat hy die tekste uit 'n laai met allerlei kennisgewings gehaal het, en nooit eers van die genoemde digters gehoor het nie. Verder meer het hy gesê dat sy beheer oor Engels so swak is dat hy nouliks daaruit sou kon vertaal. In 1965 het daar 'n artikel van Kees Helsloot in die tydskrif ''Maatstaf'' oor die aangeleentheid, sowel as oor toe nog onbekende gevalle van plagiaat, verskyn. In 1982 het August Willemsen in dieselfde tydskrif nog enkele gevalle aan Van den Bergh toegeskryf: naamlik dat hy die gedigte van Fernando Pessoa en Carlos Drummond de Andrade as sy eie werk aangebied het<ref>{{Cite web |url=http://www.textualscholarship.nl/?p=6070 |title=‘Wat loopt er toch al zoo rond in de litteraire wereld!' Textualscholarship.nl |access-date=17 Januarie 2020 |archive-date=26 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072703/http://www.textualscholarship.nl/?p=6070 |url-status=dead }}</ref>. ==Lys van verdere werke== ===Poësie=== * ''De boog'' (1917) * ''De spiegel'' (1925) * ''Nieuwe tucht'' (1928) (poëtiese beskouinge) * ''Het litteken van Odysseus'' (1956) * ''Kansen op een wrak'' (1957) * ''Verstandhouding met de vijand'' (1958) * ''Stenen tijdperk'' (1960) * ''Niet hier, niet heden'' (1962) ===Letterkundige kritiek en Wetenskap=== *''Nieuwe tucht. Studiën'', Amsterdam 1928 *''Schip achter het [[boegbeeld]]. Over het werk van [[J. Slauerhoff|Jan Jacob Slauerhoff]] (1898-1936)'', Den Haag 1958, Utrecht 1979 *''Pruiken, schelmen en koketten. Italië in de 18de eeuw'', Amsterdam 1959 *(Hrsg.) ''Repertorium van de moderne talen'', Amsterdam 1960–1961 === Reisberigte === *''Een lente in de Levant'', Amsterdam 1929 *''Urlaub zwischen Brenner und Adria. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1962 *''Urlaub zwischen Florenz und Neapel. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1963 *''Urlaub in Süditalien und Sizilien. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1964 == Literatuur == *''Herman van den Bergh bij zijn zeventigste verjaardag'', hrsg. von J. J. M. Bakker, Utrecht 1967 *Jaap Meijer, ''Waar wij ballingen zijn. Essays over joodse letterkundigen in Nederland'', Den Haag 1968 {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = Herman_van_den_Bergh }} {{vertaalvanaf | taalafk = de | pl = https://en.wikipedia.org/wiki/Herman_van_den_Bergh }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bergh, Herman van den}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1897]] [[Kategorie:Sterftes in 1967]] i2ow4jnfketahxfxhiyf3mx37fss5jv 2893647 2893646 2026-04-13T19:40:39Z Jcb 223 2893647 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Herman van den Bergh.jpg|thumb|Herman van den Bergh]] '''Herman van den Bergh''' (gebore op [[30 Januarie]] [[1897]] in [[Amsterdam]]; sterf op [[1 Augustus]] [[1967]] in [[Rome]]) was 'n [[Joods]]e en [[Nederlanders|Nederlandse]] [[digter]], joernalis en uitgewer. Tussen 1918 en 1921 was hy die [[redakteur]] van ''Het Getij'' (1916-1924), en in 1924 mede oprigter en redakteur van ''De Vrije Bladen'', waaruit die ''Forum'' literêre tydskrif in 1932 ontwikkel het. Van den Bergh word gesien as die eerste vitalis.<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/laan005lett01_01/laan005lett01_01_0677.php K. ter Laan - ''Letterkundig woordenboek voor Noord en Zuid.'', G.B. van Goor Zonen's Uitgeversmaatschappij, Den Haag / Djakarta 1952 (tweede druk)]</ref>. ==Lewensloop== Van den Bergh is gebore in 'n Joodse gesin. Na sy studies in die regte in Amsterdam waar hy in 1919 gepromoveer het, neem van den Bergh musieklesse en speel hy [[viool]] in die [[Koninklike Concertgebouw-orkes]]. Hy was as joernalis van [[De Telegraaf]], waar hy tot 1941 in diens was, tussen 1930 en 1936 werksaam in [[Rome]] en [[Parys]]. Hy het ook rondgereis in [[Suidoos-Europa]], [[Anatolië|Klein-Asië]] en [[Noord-Afrika]]. In April 1938 het hy 'n toekenning van die Italiaanse Ministerie van Buitelandse Sake ontvang vir dienste aan die Italiaanse kultuur. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Van den Bergh (eind)redakteur van die Winkler Prins Ensiklopedie geword<ref>[http://www.elseviermaandschrift.nl/EGM/1968/01/19680101/EGM-19680101-0246/story.pdf Uit ''encyclopedische notities bij de bijdragen'' van het Elsevier Maandschrift]</ref>. In 1951 het hy aan die Rijks-Universiteit te Utrecht in lettere en wysbegeerte gepromoveer met 'n verhandeling oor Giambattista Casti. Daarna het hy teruggekeer na die [[Universiteit van Amsterdam]] waar hy in 1952 aangestel is as privaatdosent in [[Italië|Italiaanse]] [[kultuurgeskiedenis]]. In 1962 het hy aldaar 'n [[lektor]] in Italiaanse letterkunde geword. Nadat die aandag in 1950 opnuut op die vitale styl van sy vroeë digkuns gevestig is, het sy ''Verzamelde gedichten'' in [[1954]] verskyn. Slegs die gedigte uit sy ''De Boog'' en ''De Spiegel'' is egter daarin opgeneem. Daarna het 'n nuwe tydperk van digterlike werksaamheid begin, met poësie van 'n gans ander karakter as die uit sy eerste tydperk. In 1958 het van den Bergh die eerste ''Boekenmarkt-prijs'' vir sy gehele oeuvre ontvang. ==Plagiaat== In 1961 is Van den Bergh gedwing om in die ''De Gids'' tydskrif 'n ‘Verklaring’ te laat opneem wat 'n erkenning bevat het dat hy in 1959 in dieselfde tydskrif vertalings en gedigte van Wallace Stevens en Stephen Crane onder sy eie naam gepubliseer het. Hy het as rede vir die mistasting gesê dat hy die tekste uit 'n laai met allerlei kennisgewings gehaal het, en nooit eers van die genoemde digters gehoor het nie. Verder meer het hy gesê dat sy beheer oor Engels so swak is dat hy nouliks daaruit sou kon vertaal. In 1965 het daar 'n artikel van Kees Helsloot in die tydskrif ''Maatstaf'' oor die aangeleentheid, sowel as oor toe nog onbekende gevalle van plagiaat, verskyn. In 1982 het August Willemsen in dieselfde tydskrif nog enkele gevalle aan Van den Bergh toegeskryf: naamlik dat hy die gedigte van Fernando Pessoa en Carlos Drummond de Andrade as sy eie werk aangebied het<ref>{{Cite web |url=http://www.textualscholarship.nl/?p=6070 |title=‘Wat loopt er toch al zoo rond in de litteraire wereld!' Textualscholarship.nl |access-date=17 Januarie 2020 |archive-date=26 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072703/http://www.textualscholarship.nl/?p=6070 |url-status=dead }}</ref>. ==Lys van verdere werke== ===Poësie=== * ''De boog'' (1917) * ''De spiegel'' (1925) * ''Nieuwe tucht'' (1928) (poëtiese beskouinge) * ''Het litteken van Odysseus'' (1956) * ''Kansen op een wrak'' (1957) * ''Verstandhouding met de vijand'' (1958) * ''Stenen tijdperk'' (1960) * ''Niet hier, niet heden'' (1962) ===Letterkundige kritiek en Wetenskap=== *''Nieuwe tucht. Studiën'', Amsterdam 1928 *''Schip achter het [[boegbeeld]]. Over het werk van [[J. Slauerhoff|Jan Jacob Slauerhoff]] (1898-1936)'', Den Haag 1958, Utrecht 1979 *''Pruiken, schelmen en koketten. Italië in de 18de eeuw'', Amsterdam 1959 *(Hrsg.) ''Repertorium van de moderne talen'', Amsterdam 1960–1961 === Reisberigte === *''Een lente in de Levant'', Amsterdam 1929 *''Urlaub zwischen Brenner und Adria. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1962 *''Urlaub zwischen Florenz und Neapel. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1963 *''Urlaub in Süditalien und Sizilien. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1964 == Literatuur == *''Herman van den Bergh bij zijn zeventigste verjaardag'', hrsg. von J. J. M. Bakker, Utrecht 1967 *Jaap Meijer, ''Waar wij ballingen zijn. Essays over joodse letterkundigen in Nederland'', Den Haag 1968 {{vertaalvanaf | taalafk = en | pl = Herman_van_den_Bergh }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bergh, Herman van den}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1897]] [[Kategorie:Sterftes in 1967]] 8if5yh6dthckjvenpn99flkgnn9d1ap 2893648 2893647 2026-04-13T19:40:50Z Jcb 223 /* Literatuur */ 2893648 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Herman van den Bergh.jpg|thumb|Herman van den Bergh]] '''Herman van den Bergh''' (gebore op [[30 Januarie]] [[1897]] in [[Amsterdam]]; sterf op [[1 Augustus]] [[1967]] in [[Rome]]) was 'n [[Joods]]e en [[Nederlanders|Nederlandse]] [[digter]], joernalis en uitgewer. Tussen 1918 en 1921 was hy die [[redakteur]] van ''Het Getij'' (1916-1924), en in 1924 mede oprigter en redakteur van ''De Vrije Bladen'', waaruit die ''Forum'' literêre tydskrif in 1932 ontwikkel het. Van den Bergh word gesien as die eerste vitalis.<ref>[http://www.dbnl.org/tekst/laan005lett01_01/laan005lett01_01_0677.php K. ter Laan - ''Letterkundig woordenboek voor Noord en Zuid.'', G.B. van Goor Zonen's Uitgeversmaatschappij, Den Haag / Djakarta 1952 (tweede druk)]</ref>. ==Lewensloop== Van den Bergh is gebore in 'n Joodse gesin. Na sy studies in die regte in Amsterdam waar hy in 1919 gepromoveer het, neem van den Bergh musieklesse en speel hy [[viool]] in die [[Koninklike Concertgebouw-orkes]]. Hy was as joernalis van [[De Telegraaf]], waar hy tot 1941 in diens was, tussen 1930 en 1936 werksaam in [[Rome]] en [[Parys]]. Hy het ook rondgereis in [[Suidoos-Europa]], [[Anatolië|Klein-Asië]] en [[Noord-Afrika]]. In April 1938 het hy 'n toekenning van die Italiaanse Ministerie van Buitelandse Sake ontvang vir dienste aan die Italiaanse kultuur. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Van den Bergh (eind)redakteur van die Winkler Prins Ensiklopedie geword<ref>[http://www.elseviermaandschrift.nl/EGM/1968/01/19680101/EGM-19680101-0246/story.pdf Uit ''encyclopedische notities bij de bijdragen'' van het Elsevier Maandschrift]</ref>. In 1951 het hy aan die Rijks-Universiteit te Utrecht in lettere en wysbegeerte gepromoveer met 'n verhandeling oor Giambattista Casti. Daarna het hy teruggekeer na die [[Universiteit van Amsterdam]] waar hy in 1952 aangestel is as privaatdosent in [[Italië|Italiaanse]] [[kultuurgeskiedenis]]. In 1962 het hy aldaar 'n [[lektor]] in Italiaanse letterkunde geword. Nadat die aandag in 1950 opnuut op die vitale styl van sy vroeë digkuns gevestig is, het sy ''Verzamelde gedichten'' in [[1954]] verskyn. Slegs die gedigte uit sy ''De Boog'' en ''De Spiegel'' is egter daarin opgeneem. Daarna het 'n nuwe tydperk van digterlike werksaamheid begin, met poësie van 'n gans ander karakter as die uit sy eerste tydperk. In 1958 het van den Bergh die eerste ''Boekenmarkt-prijs'' vir sy gehele oeuvre ontvang. ==Plagiaat== In 1961 is Van den Bergh gedwing om in die ''De Gids'' tydskrif 'n ‘Verklaring’ te laat opneem wat 'n erkenning bevat het dat hy in 1959 in dieselfde tydskrif vertalings en gedigte van Wallace Stevens en Stephen Crane onder sy eie naam gepubliseer het. Hy het as rede vir die mistasting gesê dat hy die tekste uit 'n laai met allerlei kennisgewings gehaal het, en nooit eers van die genoemde digters gehoor het nie. Verder meer het hy gesê dat sy beheer oor Engels so swak is dat hy nouliks daaruit sou kon vertaal. In 1965 het daar 'n artikel van Kees Helsloot in die tydskrif ''Maatstaf'' oor die aangeleentheid, sowel as oor toe nog onbekende gevalle van plagiaat, verskyn. In 1982 het August Willemsen in dieselfde tydskrif nog enkele gevalle aan Van den Bergh toegeskryf: naamlik dat hy die gedigte van Fernando Pessoa en Carlos Drummond de Andrade as sy eie werk aangebied het<ref>{{Cite web |url=http://www.textualscholarship.nl/?p=6070 |title=‘Wat loopt er toch al zoo rond in de litteraire wereld!' Textualscholarship.nl |access-date=17 Januarie 2020 |archive-date=26 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190526072703/http://www.textualscholarship.nl/?p=6070 |url-status=dead }}</ref>. ==Lys van verdere werke== ===Poësie=== * ''De boog'' (1917) * ''De spiegel'' (1925) * ''Nieuwe tucht'' (1928) (poëtiese beskouinge) * ''Het litteken van Odysseus'' (1956) * ''Kansen op een wrak'' (1957) * ''Verstandhouding met de vijand'' (1958) * ''Stenen tijdperk'' (1960) * ''Niet hier, niet heden'' (1962) ===Letterkundige kritiek en Wetenskap=== *''Nieuwe tucht. Studiën'', Amsterdam 1928 *''Schip achter het [[boegbeeld]]. Over het werk van [[J. Slauerhoff|Jan Jacob Slauerhoff]] (1898-1936)'', Den Haag 1958, Utrecht 1979 *''Pruiken, schelmen en koketten. Italië in de 18de eeuw'', Amsterdam 1959 *(Hrsg.) ''Repertorium van de moderne talen'', Amsterdam 1960–1961 === Reisberigte === *''Een lente in de Levant'', Amsterdam 1929 *''Urlaub zwischen Brenner und Adria. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1962 *''Urlaub zwischen Florenz und Neapel. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1963 *''Urlaub in Süditalien und Sizilien. Ein Reiseführer für Menschen von heute'', Gütersloh 1964 == Literatuur == *''Herman van den Bergh bij zijn zeventigste verjaardag'', hrsg. von J. J. M. Bakker, Utrecht 1967 *Jaap Meijer, ''Waar wij ballingen zijn. Essays over joodse letterkundigen in Nederland'', Den Haag 1968 {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Herman_van_den_Bergh }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bergh, Herman van den}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1897]] [[Kategorie:Sterftes in 1967]] qlklrbk1witg9lb47j3hn1n8rcjmqho 0 287727 2893662 2851559 2026-04-13T19:45:31Z Jcb 223 2893662 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacques Bloem | beeld = JCBloem.jpg | onderskrif = Bloem in sy werkkamer<!-- | sitaat = "Alles is veel, voor wie niet veel verwacht" | volledige naam = Jacobus Cornelis Bloem--> | pseudoniem = <!-- | beter-bekend-as = J.C. Bloem--> | noemnaam = | geboortedatum = [[10 Mei]] [[1887]] | geboorteplek = Oudshoorn, Nederland | sterfdatum = [[10 Augustus]] [[1966]] | sterfplek = Kalenberg, Overijssel | land = | religie = | beroep = | aktiewe_jare =<!-- | genre = Poësie--> | stroming = | invloede = | tema = <!-- | bekende-werke = ''Het verlangen'' <br />''Media Vita'' <br />''Quiet though sad''--> | uitgewery = | onderskeiding = | dbnl = | handtekening = | webtuiste = | ander portaal = | portaal2 = | portaal3 = }} [[Lêer:20140416 JC Bloem door Titus Leeser Paasloo.jpg|duimnael|Bloem deur Titus Leeser in Paasloo]] [[Lêer:J.C. Bloem - muurgedicht Verlaine in Leiden.JPG|duimnael|J.C. Bloem - [[Paul Verlaine|''Verlaine'']], 'n muurgedig in [[Leiden]] ]] [[Lêer:Leiden119.JPG|duimnael|Gedenksteen vir Bloem in Leiden]] '''Jakobus Cornelis (Jacques) Bloem''' (Oudshoorn, Nederland, [[10 Mei]] [[1887]] – Kalenberg, Overijssel, [[10 Augustus]] [[1966]]) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] [[digter]] en [[essay]]is. == Lewe en werk == === Jeug === Jacques Bloem se oupa, Jacobus Cornelis Bloem, is gebore in [[1822]] te [[Tilburg]] en was minister van finansies in die konserwatiewe Heemskerk Azn-kabinet. Sy seun, Jacobus Willem Cornelis Bloem, die vader van Jacques Bloem, het in 1886 burgemeester van Oudshoorn by Alphen aan den Rijn geword en was met Catharina Maria Anna van Eck getroud. Jacques Bloem was hul eerste kind. Hy het grootgeword in 'n beskermde milieu. Sy oupa het in 1902 'n groot erfenis nagelaat, welke Bloem se vader in staat gestel het om ontslag te neem. Die gesin sou voortaan sorgeloos kon lewe in 'n villa by [[Amersfoort]]. Dié erfenis het egter in 1904 soos mis voor die son verdwyn, vermoedelik as gevolg van die wanpraktyke van die batebestuurder. Dit het bygedra tot die Bloem-gesin se wantroue van die "boze buitenwereld". In 1914 is sy vader benoem tot burgemeester van die Hardenberg-gemeente, waarna die gesin in 1915 na [[Almelo]] verhuis het. Die beskermde milieu waarin die jong Bloem grootgeword het, het 'n groot invloed op hom uitgeoefen. Hy sou dit later beskryf as 'n "verloren paradijs", waarna geen terugkeer moontlik was nie. Op skool was hy 'n baie gematigde presteerder, maar hy was voorbestem vir studies in die regte. === Poësie === Bloem het hom vanaf ongeveer 1903, vermoedelik geïnspireer deur die werk van [[Jacques Perk]], tot digter ontwikkel. In 1908 het hy [[Jan Greshoff]] ontmoet, en ook vlugtig met [[Pieter Nicolaas van Eyck|P.N. van Eyck]] kennis gemaak, welke 'n belangrike en stimulerende rol in sy ontwikkeling as digter vervul het. Na vergeefse pogings is enkele gedigte tog in 1910 geplaas in ''De Beweging'', die letterkundige tydskrif van [[Albert Verwey]]. Hierdie vroeë [[poësie]] toon die invloed van [[P.C. Boutens]]. In sy latere werk is die invloed van [[Karel van de Woestijne]] veral merkbaar. Bloem was intelligent, maar het nie veel geesdrif getoon ten aansien van sy studies nie. Hy het groot hoeveelhede geld aan boeke en later ook aan drank uitgegee, waardeur hy groot bedrae skuld opgeloop het. In 1915 was hy ernstig siek aan pleuritis. Hy het in 1916 op 24 stellinge (wat merendeels "geleend" is van P.N. van Eyck) tot doktor in regswetenskap gepromoveer aan die Rijksuniversiteit Utrecht. <ref>[https://web.archive.org/web/20170211081305/http://lampje.leidenuniv.nl/digitale-tentoonstellingen-voor-2007/hora_est/vitrine_8.htm#Stellingen Afbeelding van de 24 stellingen van Bloem (RU Utrecht, november 1916)]</ref> Daarna het 'n nuwe lydensweg begin, omrede hy nou 'n pos by die munisipale sekretaris in [[Amsterdam]] moes aanvaar. Hy het 'n diepe afkeur gehad aan sy ouers se nuwe woning te Almelo. Hy het egter die pos, en ook sy volgende posisies, nie lank beklee nie. Hy wou eerder burgemeester wees, maar tog het hy na die dood van sy vader die aangebode amp as burgemeester van Hardenberg van die hand gewys. Hy het slegs die [[redakteur]]skap van die [[NRC Handelsblad|Nieuwe Rotterdamsche Courant]] (1920-27) vir 'n aansienlike tyd behou. In 1921 is sy debuutbundel ''Het Verlangen'' vrygestel. In 1925 het Bloem die twintig-jaar-jonger Clara Eggink ontmoet. Hulle is in 1926 getroud. Bloem het egter 'n ideale beeld van 'n jong vrou gehad wat niemand kon bevredig nie. Die geboorte van hul seun Wim in 1927 het tydelik versoening gebring, maar byna gelyktydig hiermee is Bloem by die NRC afgedank weens 'n gebrek aan ywer asook persoonlike konflikte. In 1928 is hy aangestel as hofklerk in De Lemmer, waarna die egpaar hulle in Sint Nicolaasga gevestig het waar hy spoedig sou kla oor sy eensame bestaan. Hulle het wel besoeke van verskeie digters en skrywers ontvang soos [[E. du Perron]], [[Hendrik Marsman]], [[J. Slauerhoff|J.J.Slauerhoff]] en Theun de Vries. Na 'n tydperk van lae produktiwiteit het Bloem omstreeks 1930 weer meer werk begin lewer. In 1931 het die gesin in Breukelen in Utrecht gaan woon, waar Bloem griffier by die kantonhof geword het, maar min ywer getoon het. Sy huwelik met Eggink het egter geblyk 'n onmoontlike verhouding te wees, gegewe die groot kontraste tussen die twee. In 1932, die jaar waarin sy moeder oorlede is, het Bloem en Eggink geskei. Eggink het hierna met die digter [[Jan Campert]] getrou. In 1932 het daar ook in die tydskrif ''[[De Gids]]'' 'n vernietigende resensie deur die hoofredakteur, [[Martinus Nijhoff]], oor Bloem se onlangs vrygestelde bundel ''Media Vita'' verskyn, wat gelei het tot konflik tussen Bloem en Nijhoff. Nadat die kantonhof in Breukelen ontbind is het Bloem by verskillende adresse tuisgegaan. Hy het in Kijkduin beland, waar Clara Eggink by hom ingewoon het, en in 1936 na [[Den Haag]] verhuis. In 1935 het hy 'n pos by die Ministerie van Maatskaplike Sake en Indiensneming gekry, waar hy tot 1942 sou aanbly. In 1939 het hy teruggekeer na Clara Eggink, nadat sy van [[Jan Campert]] geskei is. Intussen is sy bundel getitel ''De Nederlaag'' in 1937 vrygestel. Soos die titel suggereer, straal dit 'n neerslagtige lewensvisie uit. === Jare veertig en vyftig === Die besetting van Nederland in [[1940]] het Bloem genoodsaak om na Voorburg in [[Suid-Holland]] te verhuis. In 1942 is hy aangestel as griffier vir Zutphen. Hy het in 1945 ontslag geneem. Na die bevryding van Nederland het hy vir 'n kort rukkie (weer saam met Clara Eggink) in Zutphen gewoon. Sy het na [[Amsterdam]] verhuis, waarop hy in 1946 gevolg het. In 1947 is die bundel ''Quiet though sad'' uitgebring met tien gedigte, waaronder die bekende ''De Dapperstraat''. Nadat [[Adriaan Roland Holst]] 'n besoek aan [[Suid-Afrika]] gebring het, het Bloem in 1947 sy voorbeeld gevolg en sy vriend Greshoff besoek. Omstreeks hierdie tyd het hy begin om algemene erkenning as digter te ontvang. In 1947 is sy ''Verzamelde gedichten'' uitgegee, en het hy ook belangrike literêre pryse begin ontvang. In 1952 is hy benoem tot ''Officier'' in die Orde van Oranje-Nassau. In 1952 het een van Bloem se bekendste gedigte, ''Insomnia'', in die Schrijversalmanak voor het jaar 1953 verskyn. === Einde === [[Lêer:20140416 Grafzerk JC Bloem Paasloo.jpg|duimnael|Graf van Bloem in Paasloo met die teks ''"Voorbij, voorbij, o en voorgoed voorbij"'']] In 1959 het Bloem op versoek van Clara Eggink na Kalenberg verhuis. Die buurplaas is opgeknap en Bloem het sy laaste jare daar geslyt. 'n Bloemlesing het in die tyd verskyn, en vir die eerste keer het hy geluk en vrede gevind. Dit was egter van kort duur gewees: 'n reeks breinbloedings, waarvan die eerste in 1963 plaasgevind het asook [[anemie]] het sy lewe al hoe moeiliker gemaak. Na 'n vierde beroerte is hy in [[1966]] oorlede. Hy en Clara Eggink is in Paasloo begrawe. ==Betekenis van Bloem se werk== Bloem se werk is deurdrenk met die begeerte na 'n ideale verlede wat nooit as sodanig bestaan het nie. Alhoewel hy teleurgestel was oor die werklike lewe, het hy ook geweet dat sy begeerte nooit bevredig kon word nie; nóg deur soekend te swerf, nóg deur die liefde, nóg deur hom aan die wêreld te onttrek. Slegs sy poësie het aan hom 'n uitweg gebied om hierdie begeerte te hanteer. Op 'n latere leeftyd het die bewustheid van hierdie teleurstelling toegeneem en sy berusting in die noodlot geleidelik 'n groter rol begin speel. Die dood het ook 'n groter rol in sy meer volwasse werk begin speel. Tog bevat sy werk ook gedigte waarin innerlike vrede voorkom, veral indien daar gelet word op beelde wat in staat daartoe is om hartseer op te wek, soos byvoorbeeld die ink-swart water van 'n kanaal of "grys, stedelike weë". Bloem se esteties-hoogstaande [[poësie]] is deurweek van die besef dat ons in hierdie wêreld geplaas is om te sterf. Die gedig ''Slapeloosheid'' uit 1951 is die beste illustrasie hiervan, waarvan die eerste vers eindig met die reël: "En elk zijn is tot niet-zijn geschapen". ==Bekende versreëls== {{cquote|1= * Denkend aan de dood kan ik niet slapen, / En niet slapend denk ik aan de dood — ''Insomnia'' * Altijd november, altijd regen, / Altijd dit lege hart, altijd — ''November'' * Is dit genoeg: een stuk of wat gedichten, / Voor de rechtvaardiging van een bestaan — ''Dichterschap'' * Natuur is voor tevredenen of legen / En dan: wat is natuur nog in dit land? / Een stukje bos, ter grootte van een krant — ''De Dapperstraat'' * Alles is veel, voor wie niet veel verwacht — ''De Dapperstraat'' * Domweg gelukkig, in de Dapperstraat — ''De Dapperstraat'' * Voorbij, voorbij, o, en voorgoed voorbij — ''Herinnering'', deel van Bloem se grafskrif * Niet te verzoenen is het leven. / Ten einde is dit wellicht nog 't meest: / Te kunnen zeggen: het is even / Tussen twee stilten luid geweest. — ''Zondag''}} == Pryse == * 1949 - ''[[Constantijn Huygens]]-prys'' vir sy gehele [[oeuvre]] * 1952 - ''[[Pieter Corneliszoon Hooft|P.C. Hooft]]-prys'' vir ''Avond'' * 1965 - ''Prijs der Nederlandse Letteren'' vir sy gehele oeuvre == Bibliografie == *1911 - ''Le Miroir des Heures'', boekbeoordeling in De Beweging *1916 - Stellingen ter verkrijging van den graad van doctor in de rechtswetenschap aan de rijksuniversiteit te Utrecht [[Lêer:BloemNachtegalen2.JPG|duimnael|''De nachtegalen'' as muurgedig in Den Haag]] *1921 - ''Het verlangen'', gedigte *1931 - ''Media Vita'', gedigte *1937 - ''De nederlaag'', gedigte *1942 - ''Enkele gedichten'' *1945 - ''Sintels'' *1946 - ''Quiet though sad'', gedigte *1947 - ''Verzamelde gedichten'' *1950 - ''Liefde'', gedigte *1950 - ''Avond'', gedigte *1950 - ''Verzamelde beschouwingen'' *1952 - ''Aphorismen'' *1953 - ''De nachtegalen'', gedigte *1954 - ''Terugblik op de afgelegde weg'' *1957 - ''Afscheid'' *1958 - ''Persoonlijke voorkeur van J.C. Bloem. Gedichten uit de letterkunde van vier landen met kort commentaar'' *1958 - ''Doorschenen wolkenranden'', keuse uit sy eie werk *1958 - ''De dichter en de dood'' *1965 - ''Verzamelde klassieken, Nederlandse Klassieken'' *1979 - ''Gedichten'' (Histories-kritiese uitgawe in 2 dele onder leiding van die [[Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen|KNAW]]) == Literatuur == * J. Kamerbeek, ''De poëzie van J.C. Bloem in Europees perspectief''. Amsterdam, Polak & Van Gennep, 1967. * Clara Eggink, ''Leven met J.C. Bloem''. Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 1976. * Guus Sötemann, ''Over de dichter J.C. Bloem''. Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 1976. * A.L. Sötemann, ''Vier opstellen over J.C. Bloem''. Amsterdam, Athenaeum-Polak & Van Gennep, 1979. * Wiel Kusters, ''Dit lege hart - Over J.C. Bloem''. Maastricht, Gerards & Schreurs, 1987. * ''Verlangen zonder vorm en zonder naam. Over J.C. Bloem''. Groningen, Historische Uitgeverij, 1993. * A.L. Sötemann, ''Een dichter en zijn wereld. Over J.C. Bloem''. Utrecht, Historische Uitgeverij, 1994. * Gretha Donker, ''J.C. Bloem meester-dichter''. Amsterdam, Bas Lubberhuizen, 2006. * Bart Slijper, ''Van alle dingen los. Het leven van J.C. Bloem''. Amsterdam, Arbeiderspers, 2007. == Eerbewyse == In 2003 het die Stichting Mr. J.C. Bloem-poëzieprijs in [[Steenwijk]] die eerste tweejaarlikse J.C. Bloem-poëzieprijs vir beste tweede bundel uitgereik. Daar kan in sewe Nederlandse gemeentes (munisipaliteite) 'n J.C. Bloemstraat, -laan, of -plein gevind word. == Voorbeelde van sy digkuns == === Huiswaarts reizende === In den trein. De tijd vergaat met droomen.<br/> Op de ruitjes wiegelt avondrood.<br/> Als ik bij U ben gekomen,<br/> Ben ik weer wat nader bij mijn dood.<br/> Maar daar zal ik neder zijn gezeten<br/> In verzadigheid en lampenschijn.<br/> Alles sal ik zijn vergeten<br/> Dat dit eenige: bij U te zijn.<br/> Deze liefde kent geen gaan en keeren,<br/> Kent geen afstand en gewiekten tijd;<br/> De ééne drang van haar begeeren<br/> Is haar hongeren naar eeuwigheid.<br/> O ik kan mijn hart niet doen gelooven<br/> - Hart, dat zich gewende aan elk gemis-<br/> Dat één oogenblik kan dooven<br/> Waar een leven niet te lang voor is.<br/> *''Uit: Het verlangen (1921)'' === November === Het regent en het is November<br/> Weer keert het najaar en belaagt<br/> Het hart, dat droef, maar steeds gewender,<br/> Zijn heimelijke pijnen draagt.<br/> En in de kamer, waar gelaten<br/> Het daaglijksch leven wordt verricht,<br/> Schijnt uit de troostelooze straten<br/> Een ongekleurd namiddaglicht.<br/> De jaren gaan zooals zij gingen,<br/> Er is allengs geen onderscheid<br/> Meer tusschen doove erinneringen<br/> En wat geleefd wordt en verbeid.<br/> Verloren zijn de prille wegen<br/> Om te ontkomen aan den tijd;<br/> Altijd November, altijd regen,<br/> Altijd dit leege hart, altijd.<br/> *''Uit: Media vite (1931)'' === Het einde van’t jaar === De dagen tusschen Kerstmis en nieuwjaar<br/> Zijn van een druk, die niet meer is te ontvlieden:<br/> Van al de ellende der vergane zwaar<br/> En zonder hoop op wat de aanstaande bieden.<br/> En er is niets wat nog vertroosting heeft<br/> Dan één gedachte in deze doodsche tijden:<br/> Wat ook het latere te lijden geeft –<br/> Al wat men leed kan men niet weder lijden.<br/> Men staart door hoe lang al dezelfde ruit<br/> Naar smeltend ijs en mist en grauwe landen;<br/> Men doet het licht aan, sluit de wereld uit<br/> En voelt nog meer de klem der kamerwanden.<br/> ''Uit: De nederlaag (1937)'' === De gelatene === Ik open ’t raam en laat het najaar binnen,<br/> Het onuitsprekelijke, het van weleer<br/> En van altijd. Als ik één ding begeer<br/> Is het: dit tot het laatste te beminnen.<br/> Er was in ’t leven niet heel veel te winnen.<br/> Het deert mij niet meer. Heen is elk verweer,<br/> Als men zich op het wereldoude zeer<br/> Van de milliarden voor ons gaat bezinnen.<br/> Jeugd is onrustig zijn en een verdwaasd<br/> Hunkren naar onverganklijke beminden,<br/> En eenzaamheid is dan gemis en pijn.<br/> Dat is voorbij, zooals het leven haast.<br/> Maar in alleen zijn is nu rust te vinden,<br/> En dan: ‘t had zooveel erger kunnen zijn.<br/> ''Uit: Quiet though sad (1947)'' == Bronne == * [[A.P. Grové]], J.L. Steyn (samestellers), ''Keur uit die Nederlandse poësie'', (Nasou Beperk), {{ISBN|0 625 00160 5}} , Twaalfde druk, November 1979 == Eksterne skakels == * [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn1/bloem/ A.L. Sötemann, 'Bloem, Jakobus Cornelis (1887-1966)', in: ''Biografisch Woordenboek van Nederland'' 1 (1979).] == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bloem, J.C.}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = J.C._Bloem }} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1887]] [[Kategorie:Sterftes in 1966]] a2xpozp02vterre3imafx1xz6hze6bq 10 287803 2893688 2543032 2026-04-13T20:00:00Z BurgertB 2401 2893688 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4 | bodyclass = {{#if:{{{nongregorian|}}}||vevent}} | subheader = {{#if:{{{partof|}}}|Part of {{{partof|}}}}} | child = {{{child|no}}} | titleclass = summary | title = {{if empty | {{{event|}}} | {{{title|}}} | {{{name|}}} | {{{Event_Name|}}} | {{{titel|}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|{{{beeld|}}}}}}|{{{image|{{{beeld|}}}}}}|{{{image_name|{{{Image_Name|}}}}}}}}|size={{{image_size|{{{Imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1.1}}}|thumbtime={{{thumbtime|{{{Thumb_Time|}}}}}}|alt={{{alt|{{{image_alt|{{{Image_Alt|}}}}}}}}}}} | caption = {{{caption|{{{Image_Caption|{{{onderskrif|}}}}}} }}} | imagestyle = {{#if:{{{caption|{{{Image_Caption|{{{onderskrif|}}}}}} }}}|border-bottom:#aaa solid 1px}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{{map_size|}}} |sizedefault=250px |alt={{{map_alt|}}} }} | caption2 = {{{map_caption|}}} | datastyle = text-align: left; | headerstyle = background-color:lavender; | label1 = Native&nbsp;name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}> {{{native_name}}}</span>}} | label2 = English name | data2 = {{{English_name|{{{english_name|}}}}}} | label3 = Datum | data3 = {{{date|{{{Date|{{{datum|}}} }}} }}} | label4 = Tyd | data4 = {{{time|}}} | label5 = Duur | data5 = {{{duration|}}} | label6 = Plek | data6 = {{{venue|}}} | label7 = Ligging | class7 = location | data7 = {{if empty| {{{place|}}} | {{{Location|}}} | {{{location|}}} | {{{ligging|}}} }} | label8 = Koördinate | data8 = {{{coordinates|}}} | label9 = Ook bekend as | data9 = {{if empty| {{{also known as|}}} | {{{also_known_as|}}} | {{{AKA|}}} | {{{aka|}}} }} | label10 = Tipe | data10 = {{{type|}}} | label11 = Tema | data11 = {{{theme|}}} | label12 = Oorsaak | data12 = {{{cause|}}} | label13 = Motief | data13 = {{{motive|}}} | label14 = Teiken | data14 = {{{target|}}} | label15 = {{#if:{{{reporter|}}}|Reporter|First reporter}} | data15 = {{#if:{{{reporter|}}}|{{{reporter|}}}|{{{first reporter| {{{first_reporter|}}} }}}}} | label16 = Budget | data16 = {{{budget|}}} | label17 = {{#if:{{{patrons|}}}|Patrons|Patron(s)}} | data17 = {{#if:{{{patrons|}}}|{{{patrons}}}|{{{patron|}}}}} | label18 = {{#if:{{{organisers|}}}|Organised|Organized}} by | data18 = {{#if:{{{organisers|}}}|{{{organisers}}}|{{{organizers|}}}}} | label19 = Filmed by | data19 = {{{filmed by| {{{filmed_by|}}}}}} | label20 = Participants | data20 = {{{participants|{{{Participants|}}} }}} | class20 = attendee | label21 = Outcome | data21 = {{{outcome| {{{result| {{{Result|}}} }}} }}} | class21 = description | header22 = {{#if:{{{casualties1|}}}{{{casualties2|}}}{{{casualties3|}}}|Ongevalle}} | data23 = {{{casualties1|{{{ongevalle1|}}}}}} | data24 = {{{casualties2|{{{ongevalle2|}}}}}} | data25 = {{{casualties3|{{{ongevalle3|}}}}}} | label26 = Sterftes | data26 = {{if empty| {{{reported deaths|}}} | {{{reported death(s)|}}} | {{{Deaths|}}} | {{{deaths|}}} | {{{fatalities|}}} }} | label27 = Niedodelike beserings | data27 = {{{reported injuries|{{{injuries|}}} }}} | label28 = Afwesig | data28 = {{{reported missing|{{{missing|}}}}}} | label29 = Property damage | data29 = {{if empty| {{{reported property damage|}}} | {{{property damage|}}} | {{{property_damage|}}} }} | label30 = Burial | data30 = {{{burial|}}} | label31 = Inquiries | data31 = {{{inquiries|}}} | label32 = Inquest | data32 = {{{inquest|}}} | label33 = Coroner | data33 = {{{coroner|}}} | label34 = Arrests | data34 = {{{arrests|}}} | label35 = Suspects | data35 = {{{suspects|{{{susperps|}}} }}} | label36 = Accused | data36 = {{{accused|}}} | label37 = Convicted | data37 = {{{convicted|}}} | label38 = Charges | data38 = {{{charges|}}} | label39 = Trial | data39 = {{{trial|}}} | label40 = Verdict | data40 = {{{verdict|}}} | label41 = Convictions | data41 = {{{convictions|}}} | label42 = Sentence | data42 = {{{sentence|}}} | label43 = Publication bans | data43 = {{{publication bans|{{{publication_bans|}}}}}} | label44 = Litigation | data44 = {{{litigation|}}} | label45 = Awards | data45 = {{{awards|}}} | label46 = Footage | data46 = {{{footage|{{{url|}}}}}} | label47 = {{{blank_label}}} | data47 = {{#if:{{{blank_label|}}}|{{{blank_data|}}}}} | label48 = {{{blank1_label}}} | data48 = {{#if:{{{blank1_label|}}}|{{{blank1_data|}}}}} | label49 = {{{blank2_label}}} | data49 = {{#if:{{{blank2_label|}}}|{{{blank2_data|}}}}} | label50 = Webwerf | data50 = {{{website|{{{URL|}}} }}} | data51 = {{{module|}}} | belowstyle = border-top: #aaa 1px solid; | below = {{{notes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox event with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|ignoreblank=y|preview=Page using [[Template:Infobox event]] with unknown parameter "_VALUE_" | accused | AKA | aka | also known as | also_known_as | alt | arrests | awards | blank_data | blank_label | blank1_data | blank1_label | blank2_data | blank2_label | budget | burial | caption | casualties1 | casualties2 | casualties3 | cause | child | motive | target | charges | convicted | convictions | coordinates | coroner | Date | date | Deaths | deaths | duration | english_name | English_name | event | Event_Name | fatalities | filmed by | filmed_by | first reporter | first_reporter | footage | image | Image_Alt | image_alt | Image_Caption | Image_Name | image_name | image_size | Imagesize | image_upright | injuries | inquest | inquiries | litigation | Location | location | map | map_alt | map_caption | map_size | missing | name | native_name | native_name_lang | nongregorian | notes | organisers | organizers | outcome | Participants | participants | partof | patron | patrons | place | property damage | property_damage | publication bans | publication_bans | reported death(s) | reported deaths | reported injuries | reported missing | reported property damage | reporter | Result | result | sentence | suspects | susperps | theme | Thumb_Time | thumbtime | time | title | trial | type | url | URL | venue | verdict | website }}{{#if:{{{blank_data|}}}{{{blank1_data|}}}{{{blank2_data|}}}|[[Category:Pages using infobox event with blank parameters]]}}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please add category links to the /doc sub-page, not here --> </noinclude> awlofde7wxm2at9x3xvcvg1tzge0bgf 2893697 2893688 2026-04-13T20:08:41Z BurgertB 2401 2893697 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4 | bodyclass = {{#if:{{{nongregorian|}}}||vevent}} | subheader = {{#if:{{{partof|}}}|Part of {{{partof|}}}}} | child = {{{child|no}}} | titleclass = summary | title = {{if empty | {{{event|}}} | {{{title|}}} | {{{name|}}} | {{{Event_Name|}}} | {{{titel|}}} | {{PAGENAMEBASE}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{#if:{{{image|{{{beeld|}}}}}}|{{{image|{{{beeld|}}}}}}|{{{image_name|{{{Image_Name|}}}}}}}}|size={{{image_size|{{{Imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{image_upright|1.1}}}|thumbtime={{{thumbtime|{{{Thumb_Time|}}}}}}|alt={{{alt|{{{image_alt|{{{Image_Alt|}}}}}}}}}}} | caption = {{{caption|{{{Image_Caption|{{{onderskrif|}}}}}} }}} | imagestyle = {{#if:{{{caption|{{{Image_Caption|{{{onderskrif|}}}}}} }}}|border-bottom:#aaa solid 1px}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{{map_size|}}} |sizedefault=250px |alt={{{map_alt|}}} }} | caption2 = {{{map_caption|}}} | datastyle = text-align: left; | headerstyle = background-color:lavender; | label1 = Native&nbsp;name | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}> {{{native_name}}}</span>}} | label2 = English name | data2 = {{{English_name|{{{english_name|}}}}}} | label3 = Datum | data3 = {{{date|{{{Date|{{{datum|}}} }}} }}} | label4 = Tyd | data4 = {{{time|}}} | label5 = Duur | data5 = {{{duration|}}} | label6 = Plek | data6 = {{{venue|}}} | label7 = Ligging | class7 = location | data7 = {{if empty| {{{place|}}} | {{{Location|}}} | {{{location|}}} | {{{ligging|}}} }} | label8 = Koördinate | data8 = {{{coordinates|}}} | label9 = Ook bekend as | data9 = {{if empty| {{{also known as|}}} | {{{also_known_as|}}} | {{{AKA|}}} | {{{aka|}}} }} | label10 = Soort | data10 = {{{type|}}} | label11 = Tema | data11 = {{{theme|}}} | label12 = Oorsaak | data12 = {{{cause|}}} | label13 = Motief | data13 = {{{motive|}}} | label14 = Teiken | data14 = {{{target|}}} | label15 = {{#if:{{{reporter|}}}|Reporter|First reporter}} | data15 = {{#if:{{{reporter|}}}|{{{reporter|}}}|{{{first reporter| {{{first_reporter|}}} }}}}} | label16 = Budget | data16 = {{{budget|}}} | label17 = {{#if:{{{patrons|}}}|Patrons|Patron(s)}} | data17 = {{#if:{{{patrons|}}}|{{{patrons}}}|{{{patron|}}}}} | label18 = {{#if:{{{organisers|}}}|Organised|Organized}} by | data18 = {{#if:{{{organisers|}}}|{{{organisers}}}|{{{organizers|}}}}} | label19 = Filmed by | data19 = {{{filmed by| {{{filmed_by|}}}}}} | label20 = Participants | data20 = {{{participants|{{{Participants|}}} }}} | class20 = attendee | label21 = Outcome | data21 = {{{outcome| {{{result| {{{Result|}}} }}} }}} | class21 = description | header22 = {{#if:{{{casualties1|}}}{{{casualties2|}}}{{{casualties3|}}}|Ongevalle}} | data23 = {{{casualties1|{{{ongevalle1|}}}}}} | data24 = {{{casualties2|{{{ongevalle2|}}}}}} | data25 = {{{casualties3|{{{ongevalle3|}}}}}} | label26 = Sterftes | data26 = {{if empty| {{{reported deaths|}}} | {{{reported death(s)|}}} | {{{Deaths|}}} | {{{deaths|}}} | {{{fatalities|}}} }} | label27 = Niedodelike beserings | data27 = {{{reported injuries|{{{injuries|}}} }}} | label28 = Afwesig | data28 = {{{reported missing|{{{missing|}}}}}} | label29 = Property damage | data29 = {{if empty| {{{reported property damage|}}} | {{{property damage|}}} | {{{property_damage|}}} }} | label30 = Burial | data30 = {{{burial|}}} | label31 = Inquiries | data31 = {{{inquiries|}}} | label32 = Inquest | data32 = {{{inquest|}}} | label33 = Coroner | data33 = {{{coroner|}}} | label34 = Arrests | data34 = {{{arrests|}}} | label35 = Suspects | data35 = {{{suspects|{{{susperps|}}} }}} | label36 = Accused | data36 = {{{accused|}}} | label37 = Convicted | data37 = {{{convicted|}}} | label38 = Charges | data38 = {{{charges|}}} | label39 = Trial | data39 = {{{trial|}}} | label40 = Verdict | data40 = {{{verdict|}}} | label41 = Convictions | data41 = {{{convictions|}}} | label42 = Sentence | data42 = {{{sentence|}}} | label43 = Publication bans | data43 = {{{publication bans|{{{publication_bans|}}}}}} | label44 = Litigation | data44 = {{{litigation|}}} | label45 = Awards | data45 = {{{awards|}}} | label46 = Footage | data46 = {{{footage|{{{url|}}}}}} | label47 = {{{blank_label}}} | data47 = {{#if:{{{blank_label|}}}|{{{blank_data|}}}}} | label48 = {{{blank1_label}}} | data48 = {{#if:{{{blank1_label|}}}|{{{blank1_data|}}}}} | label49 = {{{blank2_label}}} | data49 = {{#if:{{{blank2_label|}}}|{{{blank2_data|}}}}} | label50 = Webwerf | data50 = {{{website|{{{URL|}}} }}} | data51 = {{{module|}}} | belowstyle = border-top: #aaa 1px solid; | below = {{{notes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox event with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|ignoreblank=y|preview=Page using [[Template:Infobox event]] with unknown parameter "_VALUE_" | accused | AKA | aka | also known as | also_known_as | alt | arrests | awards | blank_data | blank_label | blank1_data | blank1_label | blank2_data | blank2_label | budget | burial | caption | casualties1 | casualties2 | casualties3 | cause | child | motive | target | charges | convicted | convictions | coordinates | coroner | Date | date | Deaths | deaths | duration | english_name | English_name | event | Event_Name | fatalities | filmed by | filmed_by | first reporter | first_reporter | footage | image | Image_Alt | image_alt | Image_Caption | Image_Name | image_name | image_size | Imagesize | image_upright | injuries | inquest | inquiries | litigation | Location | location | map | map_alt | map_caption | map_size | missing | name | native_name | native_name_lang | nongregorian | notes | organisers | organizers | outcome | Participants | participants | partof | patron | patrons | place | property damage | property_damage | publication bans | publication_bans | reported death(s) | reported deaths | reported injuries | reported missing | reported property damage | reporter | Result | result | sentence | suspects | susperps | theme | Thumb_Time | thumbtime | time | title | trial | type | url | URL | venue | verdict | website }}{{#if:{{{blank_data|}}}{{{blank1_data|}}}{{{blank2_data|}}}|[[Category:Pages using infobox event with blank parameters]]}}<noinclude> {{Documentation}} <!-- please add category links to the /doc sub-page, not here --> </noinclude> f43ckhu8v44y7mxmx2qu1d9ezbyqsaf 0 289695 2893665 2392175 2026-04-13T19:46:28Z Jcb 223 2893665 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacob Winkler Prins | beeld = JacobWinklerPrins.jpg | onderskrif = (selfportret) | volledige naam = | noemnaam = | geboorteplek = Tjalleberd | geboortedatum = [[5 Februarie]] [[1849]] | sterfplek = [[Keltiese See]] | sterfdatum = [[25 November]] [[1904]] | beroep = skrywer & skilder | handtekening = | aktiewe_jare = | styl = | bekende-werke = | webtuiste = }} '''Jacob Winkler Prins''' ([[5 Februarie]] [[1849]], Tjalleberd - [[25 November]] [[1904]], [[Keltiese See]]) was 'n [[Nederland]]se [[digter]], [[prosa]]skrywer en [[skilder|kunsskilder]] wat in sy vroeëre werke van die [[skuilnaam]] '''Kaspar Brandt''' gebruik gemaak het. == Lewe en werk == Hy was die seun van Anthony Winkler Prins. Laasgenoemde was die samesteller van die Winkler Prins Encyclopedie, en het as predikant te Tjalleberd gedien. In 1850 het die gesin na [[Veendam]] verhuis, waar Jacob grootgeword het en die plaaslike skool bygewoon het. Na 'n paar jaar se studie in klassieke tale aan die Universiteit van Utrecht het hy in 1870, sonder dat hy 'n diploma kon verwerf, na [[Parys]] verhuis waar hy begin skilder het. Na 'n tydperk in [[Derbyshire]] in die [[Verenigde Koninkryk]] waar hy 'n onderwyser was; het hy ruim 25 jaar in [[Lieren]] by Beekbergen gewoon. In 1873 het hy in [[Hoenderloo]] met Maria Louisa Eleonora Mathilda Frackers, die huismoeder van 'n meisieskool, getrou. In Veluwe het hy hom besig gehou met ontbossing om blomme en plante te kweek; wat sy geliefde stokperdjie was. Winkler Prins het realistiese natuurpoësie, geïnspireer deur [[Percy Bysshe Shelley|Shelley]], geskryf, en dit gekombineer met [[skilderkuns|landskapskilderkuns]]. Hierdie outeur-skilder, waarvoor [[Willem Kloos]] geweldige waardering gehad het, kan beskou word as 'n onafhanklike voorloper van die [[Tachtigers|Tagtigers]]. Hy het ook [[roman]]s en [[novelle]]s geskryf. Daarnaas het hy letterkundige artikels in 'n verskeidenheid tydskrifte geskryf, waaronder ''[[De Gids]]'' en ''[[De Nieuwe Gids]]''. 'n Jaar na die dood van sy eggenote in 1901 het hy na Voorburg verhuis. Hy het in 1904 'n reis onderneem na die [[Verenigde State]]. Hy het op 13 November in [[New York|New York Stad]] aangemeld vir die terugreis aan boord die stoomskip Saint Andrew, wat op 29 November aangedoen het in die hawe van [[Antwerpen]] - daar was egter geen teken van Winkler Prins nie. Winkler Prins het 'n seemansgraf gekry in die [[Keltiese See]] op 50° NB en 8° WL. Daar is nooit klaarheid verkry oor wat presies daar afgespeel het nie. Die gerug dat Winkler Prins na 'n geveg met 'n stokerskneg sou omkom is nooit bevestig nie, as gevolg van die feit dat die skeepsjoernaal van die Saint Andrew spoorloos verdwyn het. == Lys van werke == ;Onder die skuilnaam Kaspar Brandt * ''De ondermeester van Aewerd'' (roman), 2 dele), 1872 * ''De armband uit Japan'' (roman), 1876 ;Onder sy eie naam * ''Ouders en kinderen'' (verhale, 2 dele), 1877 * ''Het koningskind'' (verhale, 2 dele), 1878 * ''Sonnetten'', 1885 * ''Zonder sonnetten. Nieuwe gedichten'', 1886 * ''Liefde's erinnering. Nieuwe gedichten en zangen'', 1887 * ''Wat wij willen'', 1891 * ''Tonnegoud en zoon'', 1899 * '''t Is Beatrijs'' (gedichten), postuum uitgegee 1919 * ''Verzamelde gedichten'', van 'n inleiding voorsien deur Joannes Reddingius, ''Nederlandsche Bibliotheek der Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur, Amsterdam'', z.j. [1910], 2de druk 1929. Sien [http://www.nederlandsepoezie.org/dichters/w/winkler_prins_jacob.html digitale weergawe]. == Eksterne skakels == * [http://www.nederlandsepoezie.org/dichters/w/winkler_prins_jacob.html Jacob Winkler Prins] {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jacob_Winkler_Prins }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Winkler Prins, Jacob}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Nederlandse skilders]] [[Kategorie:Geboortes in 1849]] [[Kategorie:Sterftes in 1904]] pbo4aux3vb1fsfnn49ww981rezsm63r 0 289697 2893663 2386531 2026-04-13T19:45:52Z Jcb 223 2893663 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = J.W.F. Werumeus Buning | beeld = WerumeusBuning1941.jpg | onderskrif = | sitaat = | geboortenaam = Johan Willem Frederik Werumeus Buning | pseudoniem = | beter-bekend-as = | noemnaam = | bekend_as = | geboortedatum = [[4 Mei]] [[1891]] | geboorteplek = Velp | sterfdatum = [[16 November]] [[1958]] | sterfplek = [[Amsterdam]] | nasionaliteit = [[Nederland]] | beroep = outeur | aktiewe_jare = | genre = | stroming = | invloede = | bekende-werke = | uitgewery = | onderskeiding = | handtekening = | webtuiste = | lys = | ander portaal = | portaal2 = | portaal3 = }} '''Johan Willem Frederik Werumeus Buning''' ([[4 Mei]] [[1891]], Velp - [[16 November]] [[1958]], [[Amsterdam]]) was 'n [[Nederland]]se [[digter]] en [[skrywer]]. ==Lewensloop== [[Lêer:voorbeeld initialen Jan van Krimpen.jpg|duimnael|Voorletters van Jan van Krimpen op die eerste bladsy van ''In Memoriam'' deur J.W.F. Werumeus Buning]] Werumeus Buning het gestudeer om 'n notaris te word, maar sy opleiding gestaak ten einde kunsredakteur van ''[[De Telegraaf]]'' te word. Aangemoedig deur sy vriend [[Adriaan Roland Holst]] het hy hom toegespits op die skryf van gedigte. In 1921 het sy eerste digbundel, ''In memoriam'', verskyn, wat handel oor die dood van sy geliefde. Daarna het ''Hemel en Aarde'' (1927) gevolg, waarin Werumeus Buning gepoog het om die ballade stylvorm te bemeester. Dit is in dié digvorm wat hy sy grootste sukses behaal het: ''Mária Lécina'' (1932), wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur Kees Stip [[parodie|geparodieer]] is as ''Dieuwertje Diekema'', gevolg deur ''Drie balladen'' (1935), waarvan die ''Ballade van den boer'' die bekendste is ("Maar de boer, hij ploegde voort..."). Werumeus Buning was ook 'n entoesias van, en deskundige skrywer, betreffende kulinêre sake; sien byvoorbeeld sy ''100 avonturen met een pollepel; (1937)''. Werumeus Buning het tydens die oorlog toegetree tot die ''Kultuurkamer'' (Die ''Nederlandsche Kultuurkamer'' was 'n instelling wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur die Duitse besetters gestig is, en waaraan alle kunstenaars, skrywers, joernaliste, musikante, rolprentakteurs en verhoogkunstenaars verbonde moes wees ten einde toegelaat te mag word om te werk. Die doelwit daarvan was om die pers en die kunswêreld onder streng beheer te hou, en waar nodig te sensureer. Die Kamer het 'n onderdeel gevorm van die nazifikasie van die Nederlandse samelewing tydens die besetting) wat hom na die oorlog 'n publikasieverbod van 'n jaar opgelewer het. As gevolg daarvan het sy populariteit afgeneem. Na die bevryding was hy behalwe digter ook redakteur van die ''Elseviers Weekblad'' en vertaler van onder andere [[William Shakespeare|Shakespeare]], [[Miguel de Cervantes|Cervantes]] en [[Herman Melville]] se werke. ==Pryse== * D.A. Thieme-prys, 1926 * Tollens-prys, 1943 == Eksterne skakels == * Sy bekendste gedig [http://www.boekgrrls.nl/WoensdagGedichtdag/Buning.htm "Ballade van den Boer"] {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = J.W.F._Werumeus_Buning }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Buning, Werumeus}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1891]] [[Kategorie:Sterftes in 1958]] 2r2kk4moeoe38hrvg4pgohzw6g1dg0n 0 300319 2893548 2179770 2026-04-13T16:20:38Z Jcb 223 2893548 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''''Enfant terrible''''' is 'n uitdrukking van [[Frans]]e oorsprong wat letterlik vertaal "verskriklike kind" beteken, en in die letterlike betekenis as aanduiding geld vir 'n kind wat sy ouers in verleentheid bring deur ontydig geplaaste opmerkings of ongepaste handelinge. In [[Afrikaans]] word die uitdrukking veral gebruik as aanduiding vir 'n persoon wat deur sy onverantwoordelike opmerkings of wanaangepaste gedrag die belange van ander in gevaar bring. Die uitdrukking word ook, soms in [[ironie]]se sin, gebruik om 'n aweregse, onkonvensionele of andersdenkende persoon binne 'n bepaalde groep aan te dui. Daar word dan byvoorbeeld soos volg opgemerk: "[[André Brink|André P. Brink]] was die ''enfant terrible'' van die Afrikaanse letterkunde" == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Enfant_terrible_(uitdrukking) }} [[Kategorie:Taal]] [[Kategorie:Frans]] nakzailun50h0p8atv2s5zusgori9qa 0 303198 2893759 2813776 2026-04-14T05:33:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893759 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Arnold van Wyk | beeld = | onderskrif = | agtergrondkleur = Klassieke musiek | geboortenaam = Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk | geboortedatum = {{geboortedatum|1916|04|26}} | geboorteplek = [[Calvinia]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1983|03|27|1916|04|26}} | sterfplek = [[Stellenbosch]], [[Kaapprovinsie]], Republiek van Suid-Afrika<!-- | aktiewe_jare = 1940–1983--> | lys_van_werke = }} '''Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk''' ([[26 April]] [[1916]]&nbsp;– [[27 Maart]] [[1983]]) was 'n Suid-Afrikaanse [[komponis|kunsmusiek komponis]]. Hy was een van die eerste noemenswaardige komponiste van die genre, saam met [[Hubert du Plessis]] en [[Stefans Grové]].<ref name="WaltonMuller2005">{{cite book|author1=Chris Walton|author2=Stephanus Muller|title=Gender and Sexuality in South African Music|url=https://books.google.com/books?id=mFcyAwAAQBAJ|date=1 Mei 2005|publisher=African Sun Media|isbn=978-1-919980-40-9|pages=35–26}}</ref> ==Vroeë lewe== Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk is op [[26 April]] [[1916]] op die plaas ''Klavervlei'', nie ver van [[Calvinia]] af nie, 'n klein dorpie in [[Noord-Kaap]], Suid-Afrika, gebore. Hy was die sesde van agt kinders. Sy ma, Helena van Dyk, was afkomstig van 'n welgestelde familie wat skynbaar afgestam het van die sewentiende-eeuse hofskilder [[Anthony van Dyck]]. Die egpaar het getrou toe die boerdery hulle 'n redelike hoop op finansiële sekuriteit gebied het, maar Van Wyk se pa was nooit 'n doeltreffende plaasbestuurder nie. Min is bekend oor sy kinderjare behalwe dat die lewe moeilik was.<ref>S. Muller, "Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa," ''The Musical Times'', 2008, bl.61</ref> Van so vroeg as [[1918]] af het die gesin finansieel gesukkel, en sy vader, Arnoldus Christiaan Vlok van Wyk, het sy vrou en kinders sleg behandel. Verskeie familielede, waaronder Van Wyk se moeder en oudste susters, het musikale talent getoon, maar min geleentheid gehad vir musikale opleiding. == Musikale opvoeding == Van Wyk het af en toe klavierlesse by sy "gunsteling" suster Minnie, ontvang. Kort voor lank het hy "dramatiese klavier improvisasies van verhale vir enigiemand gespeel wat saggeaard genoeg was om hom ses pennies daarvoor te betaal."<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.1</ref> Op 16 is Van Wyk na die kosskool aan die ''Stellenbosch Boys' High School'' in [[Stellenbosch]] gestuur. Hy het eerste klavierlesse van die [[tjellis]] Hans Endler, en later van Mej. CE van der Merwe, ontvang.<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.1</ref> Sy moeder is in die Somerset-hospitaal in [[Kaapstad]] oorlede. Dit is 'n paar weke later gevolg deur die afsterwe van sy oudste suster. Hy het op sewentienjarige ouderdom gematrikuleer en besluit om die volgende jaar te spandeer om voor te berei vir 'n oorsese klavier-beursgeleentheid, welke poging onsuksesvol was. Hy het 'n pos in [[Kaapstad]] geneem in die eise-afdeling by 'n versekeringsmaatskappy. Gedurende hierdie tyd het hy kennis gemaak met Charles Weich, die musiekkritikus van die [[Afrikaans]]e koerant ''[[Die Burger]]'', wat hom uitgenooi het om vir die eerste keer op te tree tydens 'n konsert van werke "deur onbekende Suid-Afrikaanse komponiste" wat aangebied is deur die Oranjeklub.<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.1</ref> Dit het Van Wyk van 'n gehoor voorsien vir sy werke, en aan die jong komponis 'n welverdiende en broodnodige stem gegee. ==Londense vakleerlingskap== In 1938 het Van Wyk met sy studies aan [[Stellenbosch Universiteit]] begin met die doel om 'n [[Baccalaureus artium|BA-graad]] te behaal. Hy het sy studies onderbreek om aan die Koninklike Musiekakademie in [[Londen]] te studeer. Hy was die eerste Suid-Afrikaanse komponis wat 'n ''Performing Right''-beurs ontvang het om daar te studeer. Die beurs is aanvanklik vir een akademiese jaar toegeken. Van Wyk het toestemming gekry om sy studies daar tot 1944 voort te sit. Terwyl hy aan die akademie gestudeer het, het hy verskeie pryse ontvang, insluitende die ''Worshipful Company of Musicians'' medalje in 1941, wat toegeken is aan die mees vooraanstaande student in die akademie. Van Wyk het baie bekommernisse gehad oor die professionele opleiding wat hy van sy komposisie-onderwyser, Theodor Holland, ontvang het. Na 'n paar maande aan die akademie het Van Wyk in 'n brief geskryf:<ref>S. Muller, "The Musical Times", Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa, 2008, bl.64</ref>{{quote|Vanaand nadat ek ordentlik geoefen het, het ek van my vorige stukke gespeel - die "Nokturne", die "Bagatelles", die "Romanza" en "Mazurka" en dit het my in 'n mooi, blou sentimentele bui geplaas. Dit sal doodnatuurlik wees om 'n blou letter te skryf, met pers oomblikke en [[ligpers]] kadense, maar ek sal my bes doen om dit nie aan u te doen nie. My kontak met die Engelse het my die ongepastheid van emosie geleer; dit het my geleer dat naakte emosie so onvergeeflik is as om in die straat af te loop sonder 'n broek. Ek het nog nie besluit of ek 'n beter man is, noudat ek hierdie filosofie geassimileer het nie.}} Gedurende Van Wyk se tyd aan die akademie is sy werke tydens verskeie studentekonserte opgevoer, waaronder sy Vioolconcerto, onder leiding van Henry Wood. Dit is ook in 1940 deur sy medestudent, Doreen Cordell, opgevoer. Van Wyk het sy inkomste aangevul deur 'n pos te neem by die [[Afrikaans]]e afdeling van die [[BBC]]. Hy sou vir die res van sy tyd in Londen as omroeper, vertaler en nuusleser daar werk. Hy het by wyse van hierdie pos die Britse komponis en musikoloog [[Howard Ferguson]] ontmoet, wat "uiters beïndruk was deur [die] skoonheid en oorspronklikheid" van sy werke.<ref>H. Ferguson, 1996, bl.83</ref> 'n Lewenslange verhouding het uit hierdie ontmoeting ontstaan. Dit het gelei tot verskeie opvoerings van Van Wyk se werke in die Verenigde Koninkryk tydens sy agt jaar lange verblyf daar. Die eerste van hierdie openbare opvoerings het Van Wyk se "Vyf Elegieë vir Strykkwartet", wat as deel van die bekende Nasionale Galery-konserte opgevoer is, ingesluit. Ander werke wat opgevoer is, was sy twee klavier-duetwerke, "Drie Improvisasies op Nederlandse Volksliedjies", en die variasies getiteld "Poerpasledam", 'n Afrikaanse sinspeling van die [[Frans]]e frase ''"pour passer le temps."'' Ander werke wat tydens Van Wyk se tyd in die Verenigde Koninkryk gespeel is, was sy Eerste Simfonie, wat deur Henry Wood gedirigeer is as deel van 'n spesiale BBC uitsending wat in 1943 tydens Suid-Afrika se Uniedagvieringe uitgesaai is, en die ''Saudade vir viool en orkes'', wat oorspronklik die middelste beweging van die Vioolconcerto was, en deur die [[violis]] [[Olive Zorian]] onder leiding van Sir [[Adrian Boult]] uitgevoer is tydens 'n Proms-konsert by Albert Hall.<ref> P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl.3</ref> Sommige kritici het Van Wyk se gewildheid onder Engelse gehore bevraagteken, en aangevoer dat die BBC sy werke bevorder het as deel van sy groter veldtog ten behoewe van [[Afrikaners]] wat deel gevorm het van die [[Geallieerde Magte]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>S. Muller, "''Sounding Margins: Musical Representations of White South Africa''", D.Phil. diss., [[Universiteit van Oxford]], 2000, bl. 37. Muller haal 'n brief aan wat ''Empire Music'' se Rollo Myers aan Hubert Clifford geskryf het, en waarin hy gesê het: "Mag ek u vra om toe te sien dat die feit dat Arnold van Wyk 'n [[Afrikaner]]komponis is, en dat [[Engeland]] sy musikale opleiding verskaf het, so ver moontlik in die pers benadruk word en soveel moontlik publisiteit ontvang."</ref> Van Wyk het in 1946 na die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] na Suid-Afrika teruggekeer. ==Terugkeer na Suid-Afrika== Toe Van Wyk vroeg in Desember 1946 na Suid-Afrika teruggekeer het, "het hy 'n hartlike ontvangs gekry".<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl. 3</ref> Sy terugkeer het 'n belangstelling my mense aangewakker om tot Suid-Afrikaanse kunsmusiek by te dra, welke aangevuur is deur nasionalistiese motiewe.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 17</ref> Van Wyk het die volgende paar jaar as vryskutkomponis en -musikant gewerk. Hy het verskeie toere (bestaande uit klavieropvoerings) deur die hele Unie van Suid-Afrika onderneem, en 'n konsertreeks deur die destydse [[Reddingsdaadbond]], 'n organisasie wat in 1939 gestig is om in die hele Unie in kulturele projekte te belê en dit te bevorder, georganiseer. Die musiekkonserte moes waardering onder plattelandse [[Afrikaners]] vir musiek aanwakker. == Musikale nasionalisme == Talle musiekkritici het die "nasionalistiese styl" wat in Van Wyk se werke voorkom bevraagteken.<ref>'n Mens bevraagteken sy "nasionalistiese styl" wanneer hy skryf: "Hy het maar 'n boereseun gebly en dit tel soveel by sy mede-Afrikaners as sy meesterlike spel en skitterende komposisies". du Preez, 1978, bl.1</ref> Tydens 'n openbare lesing in 1955 vir die [[Gemenebes]]-afdeling van die Koninklike Genootskap van Kunste, het die kritikus Stewart Hylton-Edwards daarop gewys dat Van Wyk nie daartoe in staat sal wees "om tot die einde van sy lewe Engelse musiek te skryf nie".<ref>J. Bouws, "Solank daar Musiek is: Musiek en Musiekmakers in Suid-Afrika (1652–1982)", 1982, bl. 181</ref> 'n Ander kritikus het beweer dat Van Wyk uitgebuit gevoel het (deur die nasionaliste), en dat hulle slegs besorg was oor sy bydrae tot die verfyningsproses van Suid-Afrikaanse Kunsmusiek.<ref> M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. Diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 18 </ref> Van Wyk het veral nie van sy verbintenisse met die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] gehou nie, wat gereeld werke van hom aangevra het. Van Wyk het voortgegaan om in Suid-Afrika aan sy ''Kersfees Kantata'' te werk. Hy het die werk in Londen begin komponeer; dit het die potensiaal gehad om hom te voorsien van finansiële sekuriteit, met jaarlikse staatsgesteunde uitsendings. Om enige verdere verbintenisse met die Afrikaner-nasionaliste te vermy, het Van Wyk 'n aanstelling as dosent in musiek aan die Engelssprekende [[Universiteit van Kaapstad]] aanvaar, 'n pos wat "veiligheid belowe het, terwyl dit tyd vir komposisie en klavierspel gelaat het”.<ref>P. Klatzow, ''Composers in South Africa Today'', 1987, bl. 3</ref> Hy het sy Tweede Simfonie (''Sinfonia Ricercata'') gedurende hierdie tyd voltooi. Die werk, asook sy orkeswerk getitel ''Rapsodie'' (1951), was in opdrag van die [[Jan van Riebeeck|Van Riebeeck]]-fees van 1952. Verskeie akademici voer aan dat Van Wyk se liedjies sy beste werk verteenwoordig. 'n Belangrike sangsiklus ''Van Liefde en Verlatenheid'', wat geprys is deur die kritikus Malcolm Rayment as "een van die belangrikste bydraes van ons tyd tot die literatuur van liedere",<ref> J. Bouws, "Suid-Afrikaanse Komponiste van Vandag en Gister", 1957, bl. 181. Soos Ferguson ook skryf: “Hy het met groot sensitiwiteit en bekwaamheid die uiteenlopende stemminge van die pragtige gedigte van [[Eugène Marais]] vasgelê en dit in uitmuntende musiek geklee". J. Bouws, "Suid-Afrikaanse Komponiste van Vandag en Gister", 1982, bl.3 </ref> het na sy Rapsodie gevolg. Die eerste uitvoering van ''Van Liefde en Verlatenheid'' het plaasgevind tydens die [[Universiteit van Kaapstad]] se musiekfees van 1953. Van Wyk het in 1954-56 vlugtig na [[Londen]] teruggekeer vir 'n reeks konserte. Gedurende hierdie tyd het hy hoofsaaklik aan 'n grootskaalse klavierwerk getiteld ''Nagmusiek'' gewerk, wat ter nagedagtenis aan sy vriend Noel Mewton-Wood, 'n Australiese pianis wat in 1953 selfmoord gepleeg het, geskryf is.<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl.4</ref> Alhoewel Van Wyk op eenvoudige wyse gekomponeer het omrede hy "pragtige dinge" wou skep, was sy verbinding met die ideologieë van Afrikaner-nasionalisme 'n onvermydelikheid. Vir die Uniefees in [[Bloemfontein]] in [[1960]] het Van Wyk een van sy belangrikste werke tot op daardie stadium geskryf naamlik, die simfoniese suite getitel''Primavera'', wat van belang is vanweë die lengte daarvan en die belangrike plek wat dit beklee tussen sy ander orkeswerke.<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl. 4</ref> Dit bestaan uit vier bewegings wat sonder onderbreking gespeel word. Die derde beweging maak op uitgebreide wyse gebruik van 'n minnelied, soos dit gebruik is deur die dertiende-eeuse Duitse digter [[Neidhart von Reuenthal]].<ref>P. Klatzow, ''"Composers in South Africa Today"'', 1987, bl.4</ref> Aan die einde van sy loopbaan het Van Wyk veral aangetrokke gevoel tot die idee om onbegeleide vokale werke te komponeer, soos sy ''Aanspraak virrie latenstyd'' (1973–83) en sy ''Missa in illo tempore'' (1979). Hy het aan 'n onderhoudvoerder gesê: "Op die oomblik is dit die ding wat my die meeste aanraak; die idee van mense wat sonder instrumentele begeleiding sing. Miskien het dit iets te make met waarheen die wêreld oppad is."<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 19</ref> ==Belang== Van Wyk is in 1952 'n genoot van die koninklike akademie gemaak, en het verskeie reise na Europa onderneem. Belangrike optredes buite die VK en Suid-Afrika sluit onder meer 'n uitvoering van sy Eerste Strykkwartet in Brussel vir die ''Internasionale Genootskap vir Kontemporêre Musiek'' in 1950 in, asook 'n opvoering van sy sangsiklus ''Van liefde en Verlatenheid'' tydens die genootskap se fees in 1954 in [[Israel]].<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl. 19</ref> Tydens hierdie fees het Van Wyk die ''Jeunesses Musicales''-prys ontvang. Die uitvoering van sy sangsiklus tydens die fees is so entoesiasties aangehoor dat dit dieselfde jaar in [[Nederland]], [[Londen]] en [[Oslo]] tydens verskeie geleenthede opgevoer is.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., University of Stellenbosch, 2006, bl. 18</ref> Van Wyk het in 1972 'n eredoktoraat in musiek aan die Universiteit van Kaapstad ontvang, en in 1981 aan [[Stellenbosch Universiteit]].<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.6</ref> ==Styl van komposisie en ontwikkeling== Ondanks die erkenning en kritiese ontvangs wat Van Wyk tydens sy leeftyd vir sy werke ontvang het, sou hy nooit sy uiters self-kritiese stem te bowe kom nie. Gevolglik is die meerderheid van Van Wyk se werke dikwels na die eerste uitvoering daarvan hersien. In totaal, die hersiene werke uitgesonder, het Van Wyk gedurende sy leeftyd slegs sewe-en-twintig komposisies gekomponeer. Van Wyk se mees fundamentele stilistiese ontwikkelings het in sy vroeë jeugjare gestalte gekry in [[Europa]]. Soos baie van Van Wyk se tydgenote van destyds was hy van mening dat die statuur van enige [[komponis]], en nog belangriker, 'n komponis uit Suid-Afrika, gemeet moes word aan die Europese landskap van artistieke verdienstelikheid en estetiese waardes.<ref>S. Muller, "The Musical Times", Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa, 2008, bl.62</ref> Van sy werksetiek het Howard Ferguson gesê: "Hy is 'n stadige en noukeurige werker, en ook uiters selfkrities, soos gesien kan word uit sy gewoonte om werke na hul eerste uitvoering te hersien, of selfs heeltemal te onttrek. Mens wonder soms inderdaad of hy nie te geneig was om selfkrities te wees nie."<ref>P. Klatzow, "Composers in South Africa Today", 1987, bl.3</ref> Van Wyk se eerste musikale idiome weerspieël die tradisies van die laat-[[Romantiek|Romantiese musikale tydperk]] en is tonaal en neo-Romanties van aard. Van Wyk was bewus van die stilistiese beperkings van sy eie musiek, maar het ook die sogenaamde "post-moderne" Europese komposisie-ontwikkelinge gevolg, met komponiste soos Paul Hindemith, [[Igor Strawinski|Strawinski]], en Arnold Schoenberg. Tydens 'n SAUK-onderhoud in 1972 het Van Wyk verduidelik: <blockquote> Baiekeer dink ek my musiek is min of meer Romanties en tradisioneel ... en watter mark is daar nou eintlik daarvoor?<ref>Smith, 1991, bl.26 </ref> </Blockquote> Sy ontwikkeling as komponis het 'n ommekeer ondergaan toe hy formele onderrig in komposisie, soos voorheen genoem, by die RAM in die Verenigde Koninkryk ontvang het. Hy het die tradisies van sy Engelse tydgenote, soos Britten en Walton, verwerp, en in pleks daarvan sy musikale instinkte gevolg. Van Wyk het in herinnering geroep dat sy komposisiemetodes instinktief gedoen is, en sonder dat hy elke stap op 'n logiese manier moes verklaar.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl.22</ref> As 'n [[klavier|konsertpianis]] en slaafse navolger van die Romantiese ideologieë, het Van Wyk gou geïnteresseerd geraak in die laat-klavierwerke van komponiste soos [[Beethoven]], [[Chopin]] en [[Franz Liszt|Liszt]]. Hierdie "gebrek aan 'n sterk innerlike kreatiewe rigting" is ook duidelik in Van Wyk se "gereelde gebruik van ingevoerde materiaal van verskillende soorte as basiese vertrekpunte vir verdere musikale behandeling ".<ref>S. Muller, "The Musical Times", Arnold van Wyk's hard, stony, flinty path, or making things beautiful in apartheid South Africa, 2008, bl.69</ref> Tydens sy verblyf in die Verenigde Koninkryk en danksy sy vriendskap met Ferguson, het Van Wyk gesosialiseer met mense soos [[Ralph Vaughan Williams]] en [[Gerald Finzi]], wat beide die 'sleurgang' van post-[[Edward Elgar|Elgar]] tonale idiome gevolg het.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, p.23</ref> Kort daarna het hy begin belangstel in die komposisietegnieke van [[Benjamin Britten|Britten]], wat die tegnieke van komponiste soos [[Igor Strawinski|Strawinski]], [[Alban Berg|Berg]] en [[Gustav Mahler|Mahler]] gevolg het. Wat Van Wyk die meeste aangetrek het, was die vermoë van Britten om musiek te komponeer wat die idees van sosiale kommentaar gereflekteer het. 'n Ander faktor in Van Wyk se ontwikkeling as komponis was sy intense liefde en belangstelling in die [[letterkunde]] en [[poësie]]. Aangesien die skep van "pragtige dinge" vir hom die belangrikste oorweging was, het hy dikwels verskeie gedigte of artistieke uitdrukkings van prominente figure soos die groot meesters [[N.P. van Wyk Louw]] en [[W.E.G. Louw]] in sy komposisies ingesluit.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl.24</ref> Hy het dikwels van poësie en letterkunde gebruik gemaak as vertrekpunt vir sy komposisies se titels: ''Vier Weemoedige Liedjies'', ''Van Liefde en Verlatenheid'', en ''Vyf Elegieë vir Strykkwartet''. Die tekste wat Van Wyk vir sy komposisies gekies het, het dikwels nostalgiese sentimente bevat, soos uitdrukkings van pessimisme, of die uitdrukking van isolasie.<ref>M.J. Thom, "Die laat klavierwerke van Arnold van Wyk" (1916–1983), M.Mus. diss., Stellenbosch Universiteit, 2006, bl.25</ref> ==Erfenis== Na sy dood in 1983 het verskeie geleerdes hulde gebring aan die komponis vir sy bydrae tot Suid-Afrikaanse kunsmusiek. Sommige van hierdie huldeblyke het beklemtoon hoe Van Wyk se komposisies die ideologie van Afrikanernasionalisme weerspieël het. Ander, analitiese kommentare, plaas sy werke in die konteks van die ontwikkeling van die komponis. Daar is nog nie werklik gepoog om die werke binne 'n groter konteks van komposisie ontwikkeling in 'n spesifieke Suid-Afrikaanse konteks te plaas nie, hoofsaaklik as gevolg van 'n individuele styl wat nie maklik gekategoriseer kan word nie. In 'n huldeblyk aan Van Wyk na sy dood, skryf die Suid-Afrikaanse musikoloog Jacques Pierre Malan dat die skepping van 'n eiesoortige Suid-Afrikaanse abstrakte kunsmusiek, "die werk was van een man, die profeet van Suid-Afrikaanse musiek, Arnold van Wyk. Hy was ons eerste soewereine klankmeester, die eerste een wat in die buiteland aandag kon trek as 'n kreatiewe kunstenaar, die eerste om plaaslik te skep, tussen al die buitelandse meesters, die moontlikheid om 'n eie musiek van die hoogste gehalte te vestig, die eerste om musikale prestasies te maak wat net soveel getel het as al die ander prestasies — om slegs enkele van die 'eerstes' te noem."<ref> Grove, 1984, bl. 10 </ref> In 2014 het die Suid-Afrikaanse musikoloog Stephanus Muller ''Nagmusiek'' gepubliseer, wat 'n skolastiese analise sowel as fiktiewe interpretasie van die lewe en werke van Arnold van Wyk bied. Muller het in 2015 die ''UJ-prys vir 'n debuutroman'' ontvang vir die publikasie<ref> http://fourthwallbooks.com/product/nagmusiek/</ref>. Van Wyk se musiek het die afgelope paar jaar in [[Kaapstad]] gewild geword, en is uitgevoer deur die plaaslike komponis en musikant, Liam Pitcher<ref>{{Cite web |url=https://www.celebration.co.za/weddings/musicians/liam-pitcher/ |title=argiefkopie |access-date=26 Mei 2020 |archive-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924072722/https://www.celebration.co.za/weddings/musicians/liam-pitcher/ |url-status=dead }}</ref>. Die [[Universiteit Stellenbosch]] se musikologie departement het in 2017 'n Suid-Afrikaanse musiekkursus by die kurrikulum gevoeg<ref>https://www.musicinafrica.net/magazine/stellenbosch-university-gets-south-african-music-course</ref> wat die studie van werke deur Van Wyk, [[Hendrik Hofmeyr]], [[William Henry Bell]], Jeanne Zaidel-Rudolph, en Andile Khumalo behels. == Verwysings == <div style="font-size:90%;"> {{Verwysings|3}} </div> == Eksterne skakels == * [https://www.litnet.co.za/sulke-vriende-is-skaars-die-briewe-van-arnold-van-wyk-en-anton-hartman-1949-1981-n-litnet-akademies-resensie-essay/ Litnet akademiese essay: Sulke vriende is skaars: Die briewe van Arnold van Wyk en Anton Hartman, 1949–1981] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:van Wyk, Arnold}} [[Kategorie:Geboortes in 1916]] [[Kategorie:Sterftes in 1983]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse komponiste]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Alumni van Paul Roos-gimnasium]] 3ogwlzus9wr9tubm4g9zekwpq08yyeu 0 304419 2893575 2856603 2026-04-13T16:41:49Z Jcb 223 2893575 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Galina Nikolaefna Djuragina''' Галина Николаевна Дюрягина ([[15 Junie]] [[1898]] &ndash; [[11 Februarie]] [[1991]]) was 'n [[Rusland|Russiese]] [[skrywer]]es en kindersielkundige. Sy is bekend om haar dagboeke, wat gepubliseer is onder die [[skuilnaam]] ''Alexandra'' of ''Alya Rakhmanova'' (Duits en Afrikaans: Alja Rachmanowa), en wat haar jeug, studies en huwelik in die tyd van die [[Oktoberrewolusie]] en haar lewe as vlugteling in [[Wene]] beskryf. [[W.E.G. Louw]] (Gladstone) maak melding van haar in een van sy briewe aan [[N.P. van Wyk Louw]] wat vervat is in [[J.C. Kannemeyer]] se boek oor die briefwisseling tussen die twee broers in die jare 1936-1939 getitel ''Ek ken jou goed genoeg … Die briefwisseling tussen N.P. van Wyk Louw en W.E.G Louw 1936-1939.''<ref>"Hoe dit ook al sy, wat ek jou na aanleiding van [[Hettie Smit|Hettie]] se boek (hier praat hy van haar roman "Sy kom met die sekelmaan", wat in 1937 deur die Vereniging vir die Vrye Boek (VVB) uitgegee is) wou sê, is dat ek nou so pas klaar is met die dagboek van 'n Russiese studentin, Alja Rachmanowa. ''"Studenten, Liebe, Tscheka und Tod"'' heet die eerste van die drie dele - soos alle vroue het sy 'n trilogie daarvan gemaak! - wat in die ''Verlag A. Pustet'', [[Salzburg]] verskyn het. Ek weet nie of dit die beroemde dagboek, die groot "document humain" is waarvan ''Canis'' (hier bedoel hy [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P Scholtz]], die skrywer, taalhistorikus en kunsversamelaar) eenkeer gepraat het nie ....". Bl. 91</ref> Galina was die oudste dogter van 'n geneeskundige in die [[Kasli]] naby [[Jekaterinburg]]. Aangesien haar familie deel was van die [[aristokrasie]] van [[Rusland]] voor die [[Oktoberrewolusie|rewolusie]], het hulle baie gely en ontberings ondervind in die jare na [[1917]]. Uiteindelik is Galina en haar Oostenrykse man Arnulf von Hoyer gedwing om na [[Wes-Europa]] te vlug. Haar dagboeke wat die lewe in Rusland onder [[kommunisme]] beskryf is in verskeie tale vertaal. Sy sterf in die Switserse stad [[Ettenhausen]] waar sy 'n paar jaar gewoon het. Haar ''Die Fabrik der neuen Menschen'' (A. Pustet, Salzburg-Leipzig 1935) kom tot die gevolgtrekking dat die "nuwe mense se fabrieke" heeltemal onproduktief uitgedraai het.<ref>[[w:en:Marcel van Meerhaeghe|M.A.G. van Meerhaeghe]], ''Right and left - ideology and welfare state'', International Review of Economics and Business, Vol. 32 (3), Maart 1985, bl.&nbsp;264.</ref> == Lewe en werk == === Jeug in Rusland === Galina Djuragina, wat later die [[skuilnaam]] Alja of Alexandra Rachmanowa aangeneem het, het grootgeword as die eerste van drie dogters van 'n middelklasgesin in Kasli naby [[Perm]] in die [[Federale Distrik Oeral|Oeral]]. Haar outobiografiese boek ''"Geheimnisse um Tataren und Götzen"'', (Afrikaans: "Geheime oor tatare en afgode") wat in 1932 gepubliseer is, beskryf haar relatief sorgelose kinderjare in die weelde van 'n Christelike huis, waar sy in kontak is met die argaïese leefwyse van die [[Tatare]] en avontuurlike uitstappies en ervarings beskryf: "Sie werden sehr glücklich werden, Fräulein, aber Sie werden auch viel Unglück und Kummer haben" (Afrikaans: "U sal baie gelukkig wees, juffrou, maar u sal ook baie ongeluk en hartseer hê"). Galina Djuragina het dit oorweeg om al haar dagboeke, waaruit baie van haar werke sou voortkom, as "lewensnoodsaaklikheid" te hou. ''"Studenten, Liebe, Tscheka und Tod"'' (Afrikaans: "Studente, liefde, [[Tsjeka]] en die dood") is gepubliseer as die eerste bundel van die trilogie ''"Meine russischen Tagebücher"'' (Afrikaans: "My Russiese dagboeke") in 1931. Dit handel oor die gebeure in Rusland kort voor en na die [[Oktoberrewolusie]] vanuit die oogpunt van die Rachmanowa/Djuragin-familie. Wat begin as 'n beskrywing van 'n meisie se emosionele toestand, het vinnig tot 'n dramatiese scenario ontwikkel. Die [[Tsaar]] word omvergewerp, die [[Bolsjewiste]] is aan bewind, daar is skietery, onluste, arrestasies, plundering en siekte; vrees en angs kom gereeld voor as gevolg van die Rooi Terreur: ''"Wir können uns schon gar nicht mehr vorstellen, dass man ausgekleidet schlafen, anders als flüsternd sprechen, auch nur eine Minute leben kann, ohne zu fürchten, man werde erschossen"'' (Afrikaans: "Ons kan ons nie meer voorstel om uit te trek om te slaap nie, jy kan nie anders as om slegs te fluister nie, jy kan selfs nie 'n minuut leef sonder om bang te wees dat jy geskiet sal word nie"), deel die student in haar dagboek die leser mee. Haar tuisdorp word verower deur die Wit Leër, en ontspanning vind tydelik plaas, maar dan kom die [[Rooi Leër]] nader en die gesin vlug in 'n trein met beeswaens na [[Irkoetsk]], waar Galina Djuragina begin sielkunde studeer. ''"Ehen im roten Sturm"'' ("Huwelike in die Rooi Storm") volg onmiddellik op die eerste bundel. Galina Djuragina raak verlief op 'n Oostenrykse krygsgevangene wat vanweë sy liefde vir haar in [[Sowjetunie|Sowjet-Rusland]] aangebly het. Vyf maande later trou hulle in [[Omsk]], kort hierna moet die gesin verhuis, en woon hulle in 'n wa by 'n vragwerf. In 1922 word hul seun Jurka in haglike higiëniese toestande gebore. Die skrywer se eerste huweliksjare met haar man Arnulf von Hoyer, wat uit [[Czernowitz]] afkomstig was en in Salzburg grootgeword het, is oorskadu deur honger, koue en die vrees vir vervolging deur die Tsjeka, wat in 1922 die [[Gossudarstwennoje Politicheskoje Uprawlenije|GPU]] geword het. Die huwelik het 'n  ''"Insel des Glücks"'' ("eiland van geluk") geword wat moes meeding met die ontberinge van die post-rewolusionêre ekonomie. Op pad terug van Omsk ontmoet hulle hele treine vol apatiese en uitgehongerde mense. Toe hulle in hul tuisdorp aankom, het haar voormalige diensmeisie reeds al die kamers in haar huis verhuur en kon sy die kamers nie, vanweë die Kommuniste se aanwysings, teruggee nie. Arnulf von Hoyer (wat in die boek ''Otmar'' genoem word) het werk gevind as [[lektor|dosent]] in Engels. Galina Djuragina het lesings aangebied oor kinderpsigologie en kinderliteratuur. In 1925 is die gesin van drie uit die Sowjetunie, sonder enige vertrekking van redes, verdryf. === Ballingskap in [[Oostenryk]] === Die gesin is in [[Wene]] geteister deur werkloosheid en nood. Galina Djuragina het 'n verhaal oor haar Russiese lewe aan 'n redakteur aangebied, maar dit is verwerp. Die gesin het besluit om 'n kruidenierswinkel te bedryf en het in 'n klein kamer agter 'n winkel in die Weense distrik [[Währing]] gewoon. Terwyl Arnulf von Hoyer vir eksamens na Rusland moes vertrek, wat nie in [[Oostenryk]] erken is nie, het Galina Djuragina vir anderhalf jaar die gesin versorg. Die akademikus, wat aanvanklik slegs gebroke [[Duits]] kon praat, het elke gratis minuut gebruik om die verhale wat aan haar vertel is neer te pen. Sy het aan heimwee gely, en haar ouers se briewe was neerdrukkend; boonop het die Sowjet-geheime diens haar nog af en toe dopgehou. <ref>[http://oe1.orf.at/artikel/205365 ''Tenor-Karriere mit tödlichem Ende 110. Geburtstag von Trajan Grosavescu''] auf oe1.[[Österreichischer Rundfunk|orf]]. Opgespoor op 26 November 2005, besoek op 20 Oktober 2016.</ref> == Werke == * ''Studenten, Liebe, Tscheka und Tod. Tagebuch einer russischen Studentin.'' Übersetzt von Arnulf von Hoyer. Anton Pustet, Salzburg 1931; Neuaufl. Gustav Lübbe, Bergisch Gladbach 1979, {{ISBN|3-404-10134-0}} * ''Ehen im roten Sturm.'' Verlag Anton Pustet, Salzburg, 1932, Neuauflage Gustav Lübbe Verlag, Bergisch Gladbach 1981, {{ISBN|3-404-10136-7}} * ''Milchfrau in Ottakring.'' Anton Pustet, Salzburg 1933; Neuauflage mit einem Vorwort von [[Dietmar Grieser]] : Amalthea Signum Verlag, Wene 1997, {{ISBN|978-3-85002-923-0}}. * ''Geheimnisse um Tataren und Götzen.'' Verlag Anton Pustet, Salzburg 1933. * ''Die Fabrik des neuen Menschen.'' Salzburg 1935. * ''Ssonja Tolstoj, Tragödie einer Liebe.'' Berlyn 1938. * ''Wera Fedorowna.'' Graz 1939. * ''Einer von vielen.'' Zürich, 1947. * ''Das Leben eines großen Sünders.'' (Dostojefski). Zürich 1947. * ''Sonja Kowalewski.'' Zürich 1950. * ''Jurka erlebt Wien.'' Zürich 1951. * ''Die Liebe eines Lebens'' (Toergenef). Frauenfeld 1952. * ''Die falsche Zarin.'' Frauenfeld 1954. * ''Im Schatten des Zarenhofes'' (Poesjkin). Frauenfeld 1957. * ''Ein kurzer Tag'' (Tsjechof). Frauenfeld 1961. * ''Tiere begleiten mein Leben.'' Frauenfeld 1963. * ''Die Verbannten.'' Frauenfeld 1964. * ''Tschaikowski.'' 1972. * ''Auch im Schnee und Nebel ist Salzburg schön. Tagebücher 1942 bis 1945.'' Übersetzt und herausgegeben von Heinrich Riggenbach. Salzburg 2015, {{ISBN|978-3-7013-1230-6}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Alja_Rachmanowa }} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Djuragina, Galina}} [[Kategorie:Russiese skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1898]] [[Kategorie:Sterftes in 1991]] 34nlqwdhdmqzwvmn7stn85nlixtcak5 0 304432 2893776 2655740 2026-04-14T05:45:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893776 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Antieke terreine | naam = Blombosgrot | beeld = Blombos.jpg | onderskrif = | koördinate = {{Koördinate|34|24|52|S|21|13|21|O}} | plaaslik = | land = [[Suid-Afrika]] | soort = [[Grot]] | streek1 = [[Wes-Kaap]] | bouer = | stigter = | gestig = | periodes = | kulture = | uitgrawings = }} '''Blombosgrot''' is ’n [[argeologie]]se terrein in die [[Blombosfontein-natuurreservaat]] naby [[Heidelberg, Wes-Kaap]], sowat 300&nbsp;km oos van [[Kaapstad]]. Die grot bevat [[Neerslag|neerslae]] van tussen omstreeks 100000 en 70000&nbsp;v.C., uit die middel-[[Steentydperk]], en tussen omstreeks 2000 en 300&nbsp;v.C., uit die [[Neolitikum]].<ref name="Tribolo et al. 2006">Tribolo, C., et al. (2006) TL dating of burnt lithics from Blombos Cave (South Africa): further evidence for the antiquity of modern human behaviour. Archaeometry, 48, 341–357.</ref><ref name="Jacobs et al. 2006">Jacobs, Z., et al. (2006) Extending the chronology of deposits at Blombos Cave, South Africa, back to 140 ka using optical dating of single and multiple grains of quartz. Journal of Human Evolution, 51, 255–73.</ref><ref name="Henshilwood et al. 2011">[[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]., et al. (2011) A 100,000-Year-Old Ochre-Processing Workshop at Blombos Cave, South Africa. Science, 334, 219–222, {{doi|10.1126/science.1211535}}.</ref><ref name="Jacobs et al. 2013">Jacobs, Zenobia, et al. (2013) An improved OSL chronology for the Still Bay layers at Blombos Cave, South Africa: further tests of single-grain dating procedures and a re-evaluation of the timing of the Still Bay industry across southern Africa. Journal of Archaeological Science, 40, 579–594.</ref> Opgrawings is in 1991 die eerste in die grot gedoen en sedert 1997 word veldwerk gereeld daar gedoen.<ref name="Henshilwood 2008">[[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]. (2008) Holocene prehistory of the Southern Cape, South Africa : excavations at Blombos Cave and the Blombosfontein Nature Reserve, Oxford, Engeland, Archaeopress.</ref> [[Beeld:Lithic Industries at Blombos Cave, Southern Cape, South Africa (c. 105 – 90 Ka).jpg|thumb|upright=1.5|links|Klipwerktuie van vroeë mense wat in Blombosgrot ontdek is.]] Die opgrawings in Blombosgrot het belangrike nuwe inligting onthul oor die gedragsevolusie van die [[anatomie]]s moderne [[mens]] en het bygedra tot die begrip van die ontstaan van vroeë gedragsinnoverings onder ''Homo sapiens'' in [[Suider-Afrika]] tydens die laat [[Pleistoseen]].<ref name="McBrearty & Brooks 2000">McBrearty, Sally & Brooks, Alison S. (2000) The revolution that wasn't: a new interpretation of the origin of modern human behavior. Journal of Human Evolution, 39, 453–563.</ref><ref name="Henshilwood & Marean 2003">[[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]. & Marean, Curtis W. (2003) The Origin of Modern Human Behavior: Critique of the Models and Their Test Implications. Current Anthropology, 44, 627–651.</ref> Argeologiese materiaal en dieroorblyfsels uit die middel-Steentydperk van omstreeks 100000 tot 70000&nbsp;v.C. illustreer vermoedelik onder meer groter ekologiese nisaanpassing, die gebruik van verskeie stappe in tegnologie en [[gereedskapvervaardiging]], groter ekonomiese en sosiale organisasie en die voorkoms van simboliese gedrag. Van die materiaal wat gevind is, sluit gegraveerde [[oker]] in,<ref name="Henshilwood et al. 2009">{{cite journal|doi=10.1016/j.jhevol.2009.01.005|pmid=19487016|title=Engraved ochres from the Middle Stone Age levels at Blombos Cave, South Africa|journal=Journal of Human Evolution|volume=57|issue=1|pages=27–47|year=2009|last1=Henshilwood|first1=Christopher S.|author1-link=Christopher Henshilwood|last2=d'Errico|first2=Francesco|last3=Watts|first3=Ian}}</ref> asook okerprosesseringsgereedskap,<ref name="Henshilwood et al. 2011" /> seeskulpkrale,<ref name="Henshilwood et al. 2004">[[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]., et al. (2004) Middle Stone Age shell beads from South Africa. Science, 304, 404.</ref><ref name="d'Errico et al. 2005">d'Errico, Francesco, et al. (2005) Nassarius kraussianus shell beads from Blombos Cave: evidence for symbolic behaviour in the Middle Stone Age. Journal of Human Evolution, 48, 3–24.</ref><ref name="Vanhaeren et al. 2013">Vanhaeren, Marian, et al. (2013) Thinking strings: Additional evidence for personal ornament use in the Middle Stone Age at Blombos Cave, South Africa. Journal of Human Evolution, 64, 500–517.</ref> been- en klipgereedskap<ref name="Henshilwood & Sealy 1997">[[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]. & Sealy, Judith (1997) Bone Artefacts from the Middle Stone Age at Blombos Cave, Southern Cape, South Africa. Current Anthropology, 38, 890–895.</ref><ref name="Henshilwood et al. 2001 Bone Tools">[[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]., et al. (2001a) An early bone tool industry from the Middle Stone Age at Blombos Cave, South Africa: implications for the origins of modern human behaviour, symbolism and language. Journal of Human Evolution, 41, 631–78.</ref><ref name="d’Errico & Henshilwood 2007">d'Errico, Francesco & [[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]. (2007) Additional evidence for bone technology in the southern African Middle Stone Age. Journal of Human Evolution, 52, 142–63.</ref> en ’n groot reeks aard- en seedieroorblyfsels, insluitende dié van [[skulpvis]], [[voël]]s, [[skilpad|skilpaaie]], doppe van [[volstruis]]eiers en [[soogdier]]e van verskeie groottes.<ref name="van Niekerk 2011">van Niekerk, Karen Loise (2011) Marine fish exploitation during the Middle and Later Stone Age of South Africa. University of Cape Town.</ref><ref name="Henshilwood et al. 2001 Prelim Paper">[[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]., et al. (2001b) Blombos Cave, Southern Cape, South Africa: Preliminary Report on the 1992–1999 Excavations of the Middle Stone Age Levels. Journal of Archaeological Science, 28, 421–448.</ref><ref name="Thompson & Henshilwood 2011">Thompson, Jessica C. & [[Christopher Henshilwood|Henshilwood, Christopher S]]. (2011) Taphonomic analysis of the Middle Stone Age larger mammal faunal assemblage from Blombos Cave, southern Cape, South Africa. Journal of Human Evolution, 60, 746–767.</ref> Hierdie vondste, tesame met ’n herontleding van en opgrawings op ander terreine uit die middel-Steentydperk in Suider-Afrika het gelei tot ’n beter begrip van tye en plekke in die ontwikkeling van die gedrag van die moderne mens. Op 29 Mei 2015 het [[Erfenis Wes-Kaap]] die terrein as ’n provinsiale erfenisterrein geklassifiseer.<ref name="ReferenceA">Provincial Notice 163/2015, Province of the Western Cape Provincial Gazette, No 739, Cape Town: 29 May 2015</ref> ’n Okertekening op ’n stuk klip wat in die grot ontdek is, is vermoedelik die vroegste bekende tekening in die wêreld deur ’n mens.<ref name="Sample">{{cite web |url=https://www.theguardian.com/science/2018/sep/12/earliest-known-drawing-found-on-rock-in-south-african-cave |title=Earliest known drawing found on rock in South African cave |last=Sample |first=Ian |date=12 September 2018 |website=the Guardian |access-date=12 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030082350/https://www.theguardian.com/science/2018/sep/12/earliest-known-drawing-found-on-rock-in-south-african-cave |archive-date=30 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== *[https://web.archive.org/web/20090310001113/http://www.svf.uib.no/sfu/blombos/ Blombosgrotprojek se webtuiste] {{en}} {{CommonsKategorie-inlyn|Blombos Cave}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Blombos Cave}} {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Grotte van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Argeologiese vindplekke in Suid-Afrika]] q98qeejhzrlvklunqw1wn1ktfr4r5iw 0 308176 2893613 2846673 2026-04-13T18:42:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893613 wikitext text/x-wiki '''Apollo''', voorheen bekend as [[HMS Royal Scotsman]], was die [[Kerk van Sciëntologie]] se eerste vlagskip (as deel van 'n klein vloot) en spirituele hoofkwartier tussen 1967 en 1975.<ref>{{cite web|url=https://www.villagevoice.com/2011/11/18/l-ron-hubbard-christens-the-apollo-43-years-ago-today-for-the-first-time-his-orders-of-the-day/|work=villagevoice.com|title=L. Ron Hubbard Christens the Apollo 43 Years Ago Today: For The First Time, His “Orders of the Day”.|author=|date=18 November 2011|access-date=21 Julie 2020|archive-date=22 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722124042/https://www.villagevoice.com/2011/11/18/l-ron-hubbard-christens-the-apollo-43-years-ago-today-for-the-first-time-his-orders-of-the-day/|url-status=dead}}</ref> In 1967 is die skip deur die Kerk van Sciëntologie gekoop en het onder sy nuwe naam Apollo as vlagskip van die Kerk se religieuse orde, die Sea Org, en as die privaat woning van Kerkstigter [[L. Ron Hubbard]] en sy gesin gedien. Op see het Hubbard, wat homself tot ''Commodore'' verklaar het, verdere navorsing gedoen oor hoër spirituele vlakke vir die mensdom, soos hy dit gestel het. Vanuit die laer perspektief van landbewoners op [[Madeiraeilande|Madeira]] en in die [[Middellandse See]]gebied het gerugte die rondte gedoen dat die skip 'n groep agente van die Amerikaanse geheimediens CIA sou huisves. Die CIA was blykbaar inderdaad betrokke, maar eerder om die aktiwiteite van die Apollo dop te hou - net soos die FBI, buitelandse regerings en die sensasiepers.<ref>Linus Hauer: ''Scientology. Geburt eines Imperiums''. Paderborn: Ferdiand Schöningh 2010, bl. 82</ref> Terwyl Apollo in die Middellandse See en langs die kuste van [[Europa]] en [[Afrika]] gevaar het, het dit as hoofkwartier van die Kerk van Sciëntologie gedien totdat in 1975 'n nuwe vastelandse hoofkwartier in Clearwater, [[Florida]] gevestig is. Vanaf 1968 is gevorderde Kerkdienste aan boord van die ''Apollo'' aan Sciëntoloë uit alle wêrelddele verskaf deur die nuwe organisasie ''Flag''.<ref>{{cite web|url=https://www.davidmiscavige.org/accomplishments/scientology-spiritual-headquarters.html|work= davidmiscavige.org|title=Scientology Spiritual Headquarters |access-date=21 Julie 2020}}</ref> In die najaar van 1975 het die Kerk van Sciëntologie steeds meer moeilikhede ondervind om vir die ''Apollo'' ankerplekke in [[Karibiese See]]hawens te vind. So is die skip deur die Nederlandse owerheid uit Curaçao verban. Belangriker was die feit dat die groeiende getal Sciëntoloë, wat belangstelling in Kerkdienste op die ''Apollo'' getoon het, nie langer in die skip se kajuite gehuisves kon word nie. Die Kerk se spirituele hoofkwartier is derhalwe na 'n landbasis in Clearwater, [[Florida]] verskuif wat as ''Flag Land Base'' of ''Flag Service Organization'' bekend sou staan. Die ''Apollo'' is in 1977 aan 'n skrootonderneming verkoop en sou vervolgens nog as [[restaurant]]skip diens gedoen het (onder meer omdat sy brandstofverbruik te hoog was vir enige diens op see). 'n Ongewone treinongeluk het hierdie planne tot niet gemaak. 'n [[Lokomotief|Vragtreinlokomotief]] van ''Missouri Pacific Railroad Company'' het ontspoor en teen die skip in sy ankerplek gebots. In 1984 is die ''Apollo'' op sleeptou vir sy laaste vaart na 'n skrootwerf in Brownville, [[Texas]] geneem. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ;Geskiedenis ---- * [https://www.standleague.org/facts-vs-fiction/whitepapers/the-snow-white-program-and-the-church-of-scientology-the-true-story.html ''STAND - Scientologists Taking Action Against Discrimination: The “Snow White” Program and the Church of Scientology: The True Story''] * [https://tonyortega.org/2018/09/27/what-a-train-wreck-the-ignominious-fate-of-scientologys-original-flagship-the-apollo/ ''The Underground Bunker - Tony Ortega on Scientology: What a train wreck: The ignominious fate of Scientology’s original flagship, the ‘Apollo’''] ;Popgroep ''The Apollo Stars'' ---- * [https://daily.redbullmusicacademy.com/2016/03/the-apollo-stars-feature ''Red Bull Music Academy: The Apollo Stars - The Rock Stars of Scientology’s Sea Org''] [[Kategorie:Sciëntologie]] 44ba9n0kno1u0a6coio4jp32oyi7p3i 0 310845 2893723 2631070 2026-04-13T21:42:31Z BurgertB 2401 Skakel 2893723 wikitext text/x-wiki {{Rivier | rivier_naam = Pecosrivier | beeld_naam = Pecos River.jpg | byskrif = Die Pecosrivier naby sy monding in die [[Rio Grande]]. | kaart = Pecosrivermap.png | kaartbyskrif = Die stroomgebied van die Pecosrivier. | oorsprong = Pecos-waterval naby [[Santa Fe, Nieu-Meksiko|Santa Fe]] ([[Nieu-Meksiko]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]) | monding = op die Amerikaans-Meksikaanse grens<br />[[Rio Grande]] | stroomgebied_lande = [[Nieu-Meksiko]] en [[Texas]] ([[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]) | lengte = 1&nbsp;490&nbsp;km (926&nbsp;myl)<ref name=largest>{{en}} {{cite journal|author=Kammerer, J.C.|title=Largest Rivers in the United States|journal=United States Geological Survey|year=1987|url=https://pubs.usgs.gov/of/1987/ofr87-242/|accessdate=15 Julie 2006}}</ref> | hoogte = 3&nbsp;584&nbsp;m (11&nbsp;759&nbsp;vt) | monding_hoogte = 340&nbsp;m (1&nbsp;115&nbsp;vt) | afloop = 7,5&nbsp;m³/s (265&nbsp;vt³/s)<ref name=ibwc>{{en}} {{cite web |url=http://www.ibwc.gov/Water_Data/water_bulletins.html |title=Water Bulletin Number 75: Flow of the Rio Grande and Related Data; From Elephant Butte Dam, New Mexico to the Gulf of Mexico |year=2005 |publisher=Internasionale Grens- en Waterkommissie |accessdate=17 Julie 2010 |archive-date=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418093724/https://www.ibwc.gov/Water_Data/water_bulletins.html |url-status=dead }}</ref> | stroomgebied = 115&nbsp;000&nbsp;km² (44&nbsp;402&nbsp;myl²)<ref name="largest" /> | kaart_beeld = Pecosmap.png | kaart_byskrif = Kaart van die Pecosrivierbekken in Noord-Amerika. }} Die '''Pecosrivier''' ([[Engels]]: ''Pecos River''; [[Spaans]]: ''Río Pecos'') is 'n groot suid-vloeiende [[rivier]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Die Pecosrivier het 'n lengte van 1&nbsp;490&nbsp;km en is die grootste sytak van die [[Rio Grande]]; albei riviere vloei vir 'n groot deel parallel langs mekaar. [[Lêer:Grandfalls Texas Pecos River 2010.jpg|duimnael|links|Die Pecosrivier in Texas]] Die Pecosrivier ontspring uit die Pecos-waterval naby [[Santa Fe, Nieu-Meksiko|Santa Fe]], [[Nieu-Meksiko]], vloei in 'n suidoostelike rigting tot by Fort Sumner, waarvandaan dit in 'n suidelike rigting begin vloei. Die Pecosrivier bereik [[Roswell, Nieu-Mexiko]], bekend vir die [[Roswellvoorval]]. Verder suid bereik die rivier die deelstaat Texas, waar dit weer in 'n suidoostelike rigting begin vloei. Op die grens tussen die Verenigde State en Meksiko mond die Pecosrivier in die Rio Grande uit. Hier is die Rio Grande opgedam en vorm die Amistaddam. Die naam "Pecos" is afgelei van die inheemse taal Keresan-woord vir die Pecos Pueblo, [p'æyok'ona].<ref>{{en}} {{cite book|last=Bright|first=William|title=Native American placenames of the United States|url=https://books.google.com/books?id=5XfxzCm1qa4C&pg=PA375|accessdate=11 April 2011|year=2004|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=978-0-8061-3598-4|page=375}}</ref> Na die rivier is voorheen deur die Mescalero-volk ook as ''Río Natagés'' verwys.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://legacy.lib.utexas.edu/maps/atlas_texas/texas_spanish_missions.jpg|title=Spanish Missions, Presidios, and Roads in the 17th and 18th Centuries|publisher=[[Universiteit van Texas]]|accessdate=5 Augustus 2020}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Pecos River}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Pecos-River|title=Pecos River|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Augustus 2020}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nieu-Meksiko]] [[Kategorie:Texas]] [[Kategorie:Riviere in die Verenigde State van Amerika]] 8j9d3ft6x8og1q7rk0rfi2s0h5fzib8 0 313393 2893671 2261726 2026-04-13T19:49:29Z Jcb 223 2893671 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jan Campert | beeld = Jan Campert BB.jpg | onderskrif = Campert | pseudoniem = | bynaam = | geboortedatum = [[15 Augustus]] [[1902]] | geboorteplek = Spijkenisse | sterfdatum = [[12 Januarie]] [[1943]] | sterfplek = [[Neuengamme]] | beroep = digter, outeur | genre = | stroming = | invloede = | uitgewery = | webwerf = }} [[Lêer:Jan_campert_monument_Spijkenisse.jpg|duimnael|Monument vir Campert in Spijkenisse]] '''Jan Remco Theodoor Campert''' (Spijkenisse, [[15 Augustus]] [[1902]] – [[Neuengamme]] ([[Duitsland]]), [[12 Januarie]] [[1943]]) was 'n Nederlandse joernalis, [[digter]] en [[skrywer]]. Hy is veral bekend vir die gedig ''De achttien dooden'' wat hy skryf na aanleiding van die teregstelling van vyftien lede van 'n versetgroep (waaronder Bernardus IJzerdraat) wat bekend gestaan het as die ''Geuzen'', saam met drie [[Kommunisme|kommunistiese]] ''Februariestakers'' op 13 Maart 1941. == Lewensloop == Jan Campert word gebore in Spijkenisse as die seun van 'n huisarts. Hy is deur sy moeder verwant aan die bestuurdersfamilie ''Van Hall''; sy grootvader is die botanikus Herman van Hall. Hy woon van 1915 tot en met 1918 opleiding by aan die Hogereburgerschool (HBS) in Vlissingen, en studeer daarna 'n jaar aan die sakeskool. In 1919 begin hy werk by die Twentsche Bank. In 1926 gaan hy oor na joernalistiek. Hy skryf aanvanklik vir enkele streekskoerante in [[Den Haag]], waaronder ''De Nieuwsbron: Algemeen Nederlandsch Dagblad'', wat aanvanklik slegs in [[Den Haag]] verskyn. Reeds in die twintigerjare van die [[20ste eeu]] begin Campert met die skryf van poësie. In die dertigerjare skryf hy ook enkele romans. In 1928 tree hy in die huwelik met die [[aktrise]] Joekie Broedelet, met wie hy in 1929 'n seun kry, die latere digter en skrywer [[Remco Campert]]. Hy skei egter in 1932 en hertrou in 1936 met die skryfster Clara Eggink, die gewese vrou van die digter [[J.C. Bloem]], en in 1939 skei Campert ook van haar. Daar is geen kinders uit die huwelik voortgebring nie. Campert het ook 'n ruk lank saam met die skryfster [[Willy Corsari]] gewoon. === Tyd as joernalis === Campert begin sy joernalistieke werk in plaaslike en streeksblaaie. Hy was op daardie tydstip hoofsaaklik 'n toneelkritikus. Aan die einde van 1927 tree hy in diens van ''De Nieuwsgier: Dagblad voor Westelijk 's-Gravenhage''. Begin 1929 verander die naam van die blad na ''De Nieuwsbron: Algemeen Nederlandsch Dagblad''. Die blad vergroot sy verspreidingsgebied gelyktydig na [[Den Haag]] en omstreke. Later werk Campert vir verskeie andere koerante en verhuis hy na Amsterdam.<ref name="ING">Instituut voor Nederlandse Geschiedenis: [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/campert Campert, Jan Remco Theodoor (1902-1943)]</ref> === Tyd as digter === In 1922 verskyn Campert se debuutbundel ''Refereinen'', wat hy saam met Henrik Scholte skryf. Hy word egter die bekendste vir sy twee versetgedigte wat hy tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] skryf: die bogenoemde ''Lied der achttien dooden'' en ''Rebel, mijn hart, gekerkerd en geknecht''. ''Sonnetten voor Cynara'', wat om begryplike redes sonder ''Rebel'', eintlik 'n bybehorende sonnet is, was die laaste digbundel wat deur Campert gepubliseer is. Laasgenoemde verskyn in April of Mei 1942.<ref>G.H. 's-Gravesande, 'Enkele gedichten en rijmboekjes. Shakesperiaansche sonnetten', bespreking in ''Het Vaderland'', 31 Mei 1942</ref> In 1947 verskyn Campert se ''Verzamelde gedichten 1922-1943'', wat versorg is deur G.H. 's-Gravesande. Onder die titel ''Wie weet slaag ik in de dood'' publiseer Jan Campert se seun [[Remco Campert]] in die ''Ooievaar Pockets'' 'n keuse uit die poësie van sy vader, wat ingelei is deur Clara Eggink. === Tyd as skrywer === [[Lêer:JanCampert.jpg|duimnael|Jan Campert]] Campert skryf as mede-outeur twee speurverhale: saam met Ben van Eysselsteijn ''Het Chineesche mysterie'' (1932) en saam met [[Willy Corsari]] ''Klokslag twaalf'' (1933). Die titel van sy eerste roman ''Die in het donker...'' 1934 is ontleen aan die Drie-stuiwers opera (''Dreigroschenoper'') van [[Bertolt Brecht]]. Sy roman ''Wier'' (1935), wat in [[Zeeland]] afspeel, is in 1961 bewerk deur sy seun Remco. Die roman ''Huis en herberg'' (1941) verberg in die afsluiting daarvan 'n verwysing na [[Hendrik Marsman]]: ''Te erkennen te hebben gefaald, niet eens meeslepend en groot, is alle winst die ik heb behaald Wie weet slaag ik in de dood''<ref name="ING" />, 'n tema wat Campert in hom saamgedra het. Sy verhaal ''Slordig beheer'', gepubliseer in 1941, omvat 'n bykomende altyd-teenswoordige lewenstema vir Campert. == Verset teen oorlog en dood == === Die aanloop === In 1933 het Campert die Nasionaal-Sosialisme in Duitsland aan die kaak gestel in sy ''Ballade der verbrande boeken''. In ''Slordig beheer'' uit 1941 lê hy die nadruk op betrokkenheid by die samelewing. Sy sosiaal-politieke betrokkenheid blyk ook uit die lesing oor ''Dichterskap en verantwoordelijkheid'' wat hy op [[15 Maart]] [[1942]] vir die Haagse genootskap ''Oefening kweekt kennis'' lewer, en wat hy 'n dag later in die ''Het Vaderland'' (koerant) publiseer. Met sy gedig ''De Achttien Dooden'' het hy die ideaal geword van wat hy as 'n werklike versetsvegter beskou: om 'n stem te wees, en niks anders nie. In die aanloop tot die oorlog, die krisistydperk, skryf Campert stukke vir die enigste destydse pro-Nederlandse politieke party, die Nasionaal-Sosialistiese Beweging (NSB), alhoewel hy nie simpatie gehad het met hul idees nie. === Versetaktiwiteite === Campert het ongeveer twintig Jode gehelp om na België te ontsnap. Op [[21 Julie]] [[1942]] is hy en sy helper, die Bredase joernalis Martien Nijkamp, net oorkant die grens naby [[Baarle-Nassau]] in hegtenis geneem toe hy die 21-jarige Jood Frans van Raalte na [[België]] probeer smokkel het. Van Raalte het dieselfde dag in gevangenskap [[selfmoord]] gepleeg. === Gevangenskap en dood === Campert was 'n geruime tyd in aanhouding in [[Breda]], in kamp Haaren en kamp Amersfoort. Uiteindelik beland hy in November 1942 via die [[Buchenwald-konsentrasiekamp]] in die Duitse [[Neuengamme-konsentrasiekamp]].<ref name="ReferenceA">Argief van die konsentrasiekamp Neuengamme.</ref> In Desember van daardie jaar is hy twee keer in die hospitaal opgeneem met longkwale. Op 6 Januarie, in die strawwe winter van 1943, skryf hy aan sy moeder en vra vir warm klere en behoorlike skoene. Hy berig dat hy pyn in sy bors het en koud voel. Luidens die amptelike verklaring in sy mediese lêer is hy om 13:30 op 12 Januarie van daardie jaar op veertigjarige ouderdom dood aan pleuritis (longvliesontsteking).<ref name="ReferenceA"/> == Monumente == Campert is na die oorlog as 'n held beskou. In 1947 is die Jan Campert-prys op die been gebring as "blijvende herdenking aan de strijd der Nederlandse letterkundigen in de jaren 1940-1945". In 2003 word twee monumente aan Campert gewy as huldeblyk vir sy verset teen oorlog. Een monument is in Spijkenisse opgerig en die ander in die voormalige kamp Westerbork. 'n Opvallende detail van die laaste monument is dat dit gemaak is deur Stef Stokhof de Jong, jeugvriend van die seun van Fedde Weidema, wat 'n illustrasie vir 'n gedig van Campert gemaak het. == Oeuvre in chronologiese volgorde == * 1922 ''Refereinen''. Verse, met Henrik (Henne) Scholte * 1925 ''Verzen''. * 1927 ''De bron''. Verse. * 1928 ''Het verliefde lied en andere verse''. * 1929 ''Willem Kloos 1859-6 mei-1929. [[Willem Kloos]] en wij. Een teruggang?'' Verhaal, met Alfred Haighton en Khouw Bian Tie. * 1932 ''Het Chineesche mysterie''. speurroman, met Ben van Eysselsteijn. * 1933 ''Klokslag twaalf''. speurroman, met [[Willy Corsari]]. * 1934 ''Die in het donker...''. Roman. * 1934 ''Tien jaar vaste bespeler van den Koninklijken Schouwburg, Den Haag''. * 1935 ''Wier''. Roman. Omstreeks 1955 en 1974 heruitgereik onder die titel ''Kerend getij''. * 1936 ''Verwilderd landschap''. Verse. * 1940 ''Drie novellen'', Boekenweekgeschenk: 'Deez' kleine hand' (die andere novelles is deur Egbert Eewijck en [[M. Vasalis]]). * 1940 ''Vijf jaren zomerzegels 1935-1939''. * 1941 ''Huis en herberg''. Verse. * 1941 ''Slordig beheer''. Roman. * 1942 ''Sonnetten voor Cynara''. Verse. Sonnet 'Rebel, mijn hart' in 1945 by de 3de druk toegevoeg. * 1943 ''Het lied der achttien doden''. Vers. Utrecht, [[De Bezige Bij]]. * 1944 ''Vier jaar ... Verzen''. Met anderen. Postuum. * 1947 ''Verzamelde gedichten, 1922-1943''. Verse. Postuum. * 1948 – 2004 Verskeie werke postuum uitgegee. == Bronne == * Renders, Hans. (2004a). ''Wie weet slaag ik in de dood. Biografie van Jan Campert''. Amsterdam: [[De Bezige Bij]]. {{ISBN|9023414497}} * Renders, Hans. (2004b). ''Gevaarlijk drukwerk: Een vrije uitgeverij in oorlogstijd''. Amsterdam: De Bezige Bij. {{ISBN|9023414306}} == Eksterne skakels == * [http://www.beeldengeluid.nl/template_subnav.jsp?navname=collecties_vondsten_en_aanwinsten&category=collecties&artid=35118 Opnamen van Lied der achttien dooden ontdekt]{{dode link|datum=September 2017 |bot=InternetArchiveBot}} * [http://www.jancampertstichting.nl Webwerf van die Jan Campert Stichting] * [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn3/campert Webwerf van die Instituut voor Nederlandse Geschiedenis] * [https://web.archive.org/web/20090507180154/http://www.jancampertstichting.nl/jcs/actueel.html Jan Campert Stichting] == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jan_Campert }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Campert, Jan}} [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1943]] 611vpc0s5wjk7oln16mip52rp22k4uu 0 313698 2893677 2893142 2026-04-13T19:51:23Z Jcb 223 2893677 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jan Wolkers | beeld = Jan Wolkers.jpg | onderskrif = Jan Wolkers in 1995 | geboortenaam = Jan Hendrik Wolkers | geboorteplek = Oegstgeest | geboortedatum = [[26 Oktober]] [[1925]] | sterfplek = Westermient | sterfdatum = [[19 Oktober]] [[2007]] | handtekening = Jan Wolkers signature.svg | webwerf = }} '''Jan Hendrik Wolkers''' ([[26 Oktober]] [[1925]], Oegstgeest – [[19 Oktober]] [[2007]], Westermient) was 'n [[Nederland]]se [[skrywer]], [[beeldhouer]] en [[skilder]]. Hy het bekendheid behaal met die romans Terug naar Oegstgeest (1965) en Turks fruit (1969). Hy het geweier om die [[Constantijn Huygens]]- (toegeken in 1982) en [[Pieter Corneliszoon Hooft|P.C. Hooft]]prys (1989) in ontvangs te neem. In weerwil van sy bekendheid as skrywer het Wolkers volgehou dat hy homself in die eerste instansie as [[beeldhouer]] beskou.<ref>{{Cite web|url=https://www.nrc.nl/nieuws/2007/10/20/als-beeldhouwer-beeld-ik-het-leven-uit-11414533-a606191|title=Als beeldhouwer beeld ik het leven uit|access-date=23 Desember 2018|author=Paul Steenhuis|last=|first=|date=20 Oktober 2007|publisher=[[NRC Handelsblad]]|language=}}</ref> == Biografie == [[Lêer:DeutzstraatOegstgeest2017.jpg|duimnael|Sy geboortehuis te Deutzstraat 7, Oegstgeest]] === Jeugjare === Jan Wolkers was afkomstig uit 'n [[gereformeerd]]e milieu, waarvan hy hom in sy tienerjare gedistansieer het. Sy ouers (Jan Hendrik Wolkers senior, 1890-1976, en Jannetje van der Heijde 1899-1979) was oorspronklik afkomstig van [[Amsterdam]] en het elf kinders gehad, van wie Jan die derde kind was. Sy vader het voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n beskeie kruidenierswinkel in Oegstgeest besit. Wolkers se onderrig het by wyse van mulo ("Meer uitgebreid lager onderwijs") plaasgevind, maar hy moes die skool gou verlaat weens slegte punte, sodat hy weldra in die winkel uitgehelp het. Hy was onder meer 'n dieretuinwerker in 'n laboratorium aan die [[Universiteit van Leiden]], 'n tuinier, en het ook landskappe geskilder. Tydens die oorlog het Wolkers aanvanklik gewerk as die jongste klerk in 'n verspreidingskantoor in Oegstgeest. Later het hy weggekruip. Hy het lesse by die Leidse skilderakademie Ars Aemula Naturae gevolg en geleer om te tik -die enigste studieveld waarin hy ooit sou studeer. Kort na die bevryding het Wolkers in [[Parys]] gewoon. === Latere jare === [[Lêer:JanWolkers1974.jpg|duimnael|Wolkers saam met Karina Gnirrep (1974)]] Jan Wolkers is drie keer getroud. In 1947 het hy in die huwelik getree met Maria de Roo (1923-1993).<ref>[https://web.archive.org/web/20131112094519/http://www.fransdijkstra.nl/Geneal/vds-stam.htm Maria Lena de Roo, geboren 19-1-1923 te Goes, apothekers-assistente, oorlede 19-12-1993 te Amsterdam]</ref> Uit die huwelik is drie kinders gebore. Sy dogter Eva (1949) het op 10 Junie 1951 gesterf as gevolg van 'n ongeluk in die bad. Hierdie traumatiese gebeurtenis sou Wolkers later verwerk in die roman Een roos van vlees uit 1963. In 1958 het Wolkers in Frankryk met Annemarie Nauta (* 1937) getrou. Die huwelik sou nie lank hou nie. Hierdie tydperk vorm later die inspirasie vir die roman Turks fruit. Olga, die hoofkarakter van die boek, is gebaseer op Nauta. Met Olga se [[kanker]]lyding en haar afsterwe in sy roman Turks fruit simboliseer Wolkers die rouproses wat hy deurgemaak het na die beëindiging van die verhouding. In 1963 ontmoet Wolkers die 17-jarige Karina Gnirrep. Sy het oorkant sy ateljee in Uiterwaardenstraat gewoon. Sy was die dogter van Piet Gnirrep, wat gedurende die oorlog tien jaar tronkstraf opgelê is vir sy bydrae tot die organisasie van die Februarie-staking, waarvan hy vier jaar in 'n Duitse gevangenis deurgebring het, en Johanna Harthoorn, wat bygedra het tot die CPN-verset tydens die oorlog. Kort hierna het Karina ingetrek by Wolkers in sy woonstel in Zomerdijkstraat 22 in die Amsterdamse Rivierenbuurt, waar Wolkers sedert 1950 gewoon het. Hulle het ook in 'n tuinhuis in die woonstelkompleks Amstelglorie in Jan Vroegopsingel gewoon. <ref>[https://www.amstelglorie.nl/01122014/wolkerstuin-feestelijk-geopend/ Heringerichte tuinhuis van Jan Wolkers waar hij boeken schreef. Opening door Karina Wolkers en Onno Blom via website Amstelglorie 3 Junie 2018]</ref>In 1980 het die egpaar van Amsterdam na Westermient verhuis op die eiland Texel. In 1981 is Wolkers met Gnirrep getroud. In dieselfde jaar is hul tweelingseuns gebore. In 2002 en 2003 het VPRO vir twee seisoene die reeks ''De Achtertuin van Jan Wolkers'' uitgesaai, wat handel oor die plante wat Wolkers en Karina in die tuin geplant het en die diere wat hulle by hul huis op Texel aangehou het. Vir die Europese Parlementsverkiesing in 2004 en die Parlementêre verkiesings in 2006 was Wolkers op die Partij voor de Dieren se lys as lijstduwer. In 2006 is Wolkers as ereburger van Texel vereer.<ref>[https://archive.is/20120530023615/http://www.brabantsdagblad.nl/laatstenieuws/article199979.ece Texel maakt Jan Wolkers ereburger], Brabants Dagblad, 24 Maart 2006</ref> Ander munisipaliteite het hul ook met Wolkers en sy werk vereenselwig. So is daar in Oegstgeest, [[Leiden]], Voorschoten, [[Groningen]], Kloetinge en [[Utrecht]] strate, singels en lane na Jan Wolkers vernoem. Vanaf 2013 word die Jan Wolkers-prys jaarliks toegeken aan die beste Nederlandse natuurboek. === Afsterwe === Jan Wolkers is op Vrydag [[19 Oktober]] [[2007]], 'n week voor sy 82-jarige verjaardag, oorlede in sy huis op Texel. Die week tevore is Wolkers met Erysipelas (wondroos) opgeneem in die Gemini-hospitaal in Den Helder. Op Maandag 15 Oktober is hy gediagnoseer met lewersirrose, wat onbehandelbaar was. <ref>Sien o.a. [http://www.volkskrant.nl/binnenland/article471713.ece/Jan_Wolkers_81_overleden Jan Wolkers (81) oorlede] in ''[[de Volkskrant]]'' van 19 Oktober 2007, [http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2676/Cultuur/article/detail/853906/2007/10/24/Jan-Wolkers-Zo-is-het-genoeg.dhtml Jan Wolkers: 'Zo is het genoeg'] in ''[[de Volkskrant]]'' van 24 Oktober 2007 en [http://www.literatuurplein.nl/nieuwsdetail.jsp?nieuwsId=1659 Crematie Jan Wolkers rechtstreeks op televisie] op Literatuurplein.nl.</ref> Wolkers is op 24 Oktober veras. Die seremonie in die begraafplaas De Nieuwe Ooster in Amsterdam kon regstreeks op TV gevolg word. Toesprake is gemaak deur ''[[De Bezige Bij]]'' se redakteur Robbert Ammerlaan, ''[[de Volkskrant]]'' se hoofredakteur Pieter Broertjes, die historikus Maarten van Rossem, die Nederlandse minister van kultuur Ronald Plasterk, die skrywer [[Remco Campert]] en Wolkers se weduwee Karina. Sy seun Tom en Leonie Hulsman, die vriendin van sy seun Bob, het 'n lied gesing wat hul self gekomponeer het. <ref>[http://www.literatuurplein.nl/nieuwsdetail.jsp?nieuwsId=1659 Crematie Jan Wolkers rechtstreeks op televisie] op Literatuurplein.nl.</ref>Wolkers se as is later onder die tulpboom in sy tuin begrawe. <ref>[http://archief.nrc.nl/index.php/2010/September/22/Achterpagina/18/Tulpenboomherfstgeel Tulpenboomherfstgeel], ''[[NRC Handelsblad]]'', 22 September 2010.</ref> Enkele maande voor sy dood het Wolkers toestemming verleen aan die [[literatuur|literêre]] joernalis Onno Blom om sy biografie te skryf. <ref>[http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/archief/article/detail/1675960/2007/06/29/Wolkers-geeft-toestemming-voor-biografie.dhtml Wolkers geeft toestemming voor biografie], ''[[Trouw]]'', 30 Junie 2007</ref> Die boek is getiteld Het litteken van de dood. Jan Wolkers se biografie het in 2017 verskyn en 'n jaar later die Nederlandse Biografieprys verower. Die persoonlike en literêre argief van Jan Wolkers is sedert 2019 beskikbaar in die biblioteek van die [[Universiteit van Leiden]]. <ref>[https://www.bibliotheek.universiteitleiden.nl/nieuws/2018/10/wolkers Karina Wolkers: ‘Het ruimt ook wel lekker op’], website Universitaire Bibliotheken Leiden, 19 Oktober 2018.</ref><ref>[https://www.bibliotheek.universiteitleiden.nl/nieuws/2018/10/leiden-verwerft-artistieke-nalatenschap-jan-wolkers Leiden verwerft artistieke nalatenschap Jan Wolkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201011205935/https://www.bibliotheek.universiteitleiden.nl/nieuws/2018/10/leiden-verwerft-artistieke-nalatenschap-jan-wolkers |date=11 Oktober 2020 }} wewerf van die Universitaire Bibliotheken Leiden, 19 Oktober 2018.</ref> == Sy kuns == === As skrywer === Wolkers se skryfdebuut het in 1961 plaasgevind met die kortverhaalbundel Serpentina's petticoat. In die openingsverhaal Het tillenbeest steel die hoofkarakter uit 'n naburige kasteel 'n beeld wat die sfinks uit [[Sophokles]] se tragedie, Koning [[Oedipus]], voorstel. Die verhaal sinspeel op outobiografiese ervaringe: die werklike beeld is in 2013 deur die skrywer se suster aan Kasteel Oud-Poelgeest, die regmatige eienaar daarvan, terugbesorg. Dit word daar tentoongestel in die Drakenzaal. <ref>Bart Temme, [http://www.tzum.info/2013/03/nieuws-de-zus-van-jan-wolkers-geeft-tillenbeest-terug/ 'Nieuws: Zus van Jan Wolkers geeft "tillenbeest" terug.'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220120053830/https://www.tzum.info/2013/03/nieuws-de-zus-van-jan-wolkers-geeft-tillenbeest-terug/ |date=20 Januarie 2022 }} ''Tzum'', literair weblog, 6 Maart 2013. Opgespoor op 29 Januarie 2016.</ref> In 1962 het Wolkers se eerste roman, Kort Amerikaans, verskyn. Daarna het daar gereeld 'n nuwe boek uit sy pen verskyn. In 1969 verskyn Turkish delight, Wolkers se grootste literêre sukses. Die boek is in [[1973]] deur die regisseur Paul Verhoeven verfilm met protagoniste Rutger Hauer en Monique van de Ven. Wolkers se gereformeerde herkoms word gereeld weerspieël in sy [[roman]]s. Verder word sy romans gekenmerk deur 'n openheid oor seksualiteit. Hy was een van die eerste literêre skrywers wat in die rigting beweeg het. Wolkers se eerste uitgewer was van mening dat daar te veel "vuil woorde" in sy boeke was en dat Wolkers dit sou moes vervang deur [[Latyns]]e terme. Wolkers het aangevoer dat die dinge wat hy beskryf op natuurlike wyse in die lewe voorkom. Hy het die eksplisiete beskrywings in sy verhale dus as geregverdig beskou. Hy het ook daarop gewys dat in "groot boeke" soos die [[Bybel]] al hierdie dinge op 'n ewe onmiskenbare wyse vertel word. Wolkers se boeke bevat baie [[outobiografie]]se elemente, en in sommige gevalle speel afguns teenoor sy skoonouers 'n rol. Ander temas wat gereeld in Wolkers se werk voorkom is (fisiese) agteruitgang en die [[dood]]. In sy eerste skilderye gebruik hy ook die tema van die dood, byvoorbeeld [[stillewe]]s met skedels. Wolkers het vroeg met die dood in aanraking gekom. Sy oudste broer Gerrit het op 30 Augustus 1944 tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] op 22 jaar aan [[Witseerkeel]] gesterf. In 2007 het Wolkers spesiaal vir die posseëls van die Weke van de Kaart 2007<ref>[http://www.tntpost.nl/voorthuis/klantenservice/nieuws/2007/leven-werk-jan-wolkers-centraal-op-postzegels.aspx Leven en werk van Jan Wolkers centraal op postzegels. Bijzondere postzegels cadeau tijdens de Nationale Weken van de Kaart 2007], TNT Post</ref> 'n gedig geskryf wat deur die grafiese ontwerper Lex Reitsma verwerk is. Die see, ruimte en lug van Texel en ''Die geboorte van Venus'' deur die skilder [[Botticelli]] het Wolkers geïnspireer om die gedig vir die posseëls te skryf.   In Augustus 2007 het Jan Wolkers self die luisterboek Turks fruit voorgelees in sy huis op Texel. Dit het in Oktober van daardie jaar verskyn. [[Lêer:Karina Wolkers (2017).jpg|duimnael|Karina Wolkers (2017)]] In [[2007]] het hy die teks geskryf vir die uitsending van Groot Dictee der Nederlandse Taal op 19 Desember. Indien Wolkers nie twee maande voor die gebeurtenis oorlede is nie sou hy die diktaat self aangebied het, waarskynlik via 'n satellietverbinding tussen Texel en Den Haag. Hy is toe vervang deur sy vrou Karina wat die diktaat in sy plek voorgelees het. Dit beteken dat Jan Wolkers die enigste skrywer is wat nie self die diktaat tydens die uitsending aangebied het nie. Wolkers het die diktaat in Augustus voltooi; dit beteken dat die werk amptelik sy "laatst bekende teks" is. Dit was nie, soos dikwels die geval is met die Groot Dictee, 'n ewekansige versameling van moeilik spelbare woorde wat deur 'n dun verhaal sonder 'n intrige bymekaargehou word nie, maar wat vorm en inhoud betref, 'n "echte Wolkers", kompleet met Bybel, engele, seks en "geskilderde" taal. === Publikasies === ==== Romans ==== * 1962 - ''Kort Amerikaans'' * 1963 - ''Een roos van vlees'' * 1965 - ''Terug naar Oegstgeest'' * 1967 - ''Horrible tango'' * 1969 - ''Turks fruit'' * 1974 - ''De walgvogel'' * 1977 - ''De kus'' * 1979 - ''De doodshoofdvlinder'' * 1980 - ''De perzik van onsterfelijkheid'' * 1981 - ''Brandende liefde'' * 1982 - ''De junival'' * 1983 - ''Gifsla'' * 1984 - ''De onverbiddelijke tijd'' ==== Novelle ==== * 1975 - ''Dominee met strooien hoed'' * 2005 - ''Zomerhitte'' (Boekenweekgeschenk) ==== Kortverhaalbundels ==== * 1961 - ''Serpentina's petticoat'' * 1963 - ''Gesponnen suiker'' * 1964 - ''De hond met de blauwe tong'' * 1981 - ''Alle verhalen'' * 1984 - ''Sprookjes van de kust'' * 1985 - ''22 sprookjes, verhalen en fabels'' * 1988 - ''Kunstfruit en andere verhalen'' * 1989 - ''Jeugd jaagt voorbij'' * 1991 - ''Wat wij zien en horen'' (samen met Bob en Tom Wolkers) * 2003 - ''De achtertuin'' (boek bij televisieserie) ==== Essays ==== * 1987 - ''Een paradijsvogel boven het aardappelloof'' * 1988 - ''De bretels van Jupiter'' * 1990 - ''De drijfschaal van Van Gogh'' * 1991 - ''Tarzan in Arles'' * 1994 - ''Rembrandt in Rommeldam'' * 1995 - ''Zwarte bevrijding'' (Boekenweek) * 1996 - ''Icarus en de vliegende tering'' * 1997 - ''Mondriaan op Mauritius'' * 1998 - ''Het kruipend gedierte des aardbodems'' * 2000 - ''Wolkers in Wolkersdorf'' * 2001 - ''De schuimspaan van de tijd'' ==== Verhale & Essays ==== * 2007 - ''Waddenboek'' ==== Toneel ==== * 1963 - ''Wegens sterfgeval gesloten, commedia della morte'' * 1963 - ''De Babel'' ==== Gedigte ==== [[Lêer:WolkersOegstgeest2017.jpg|duimnael|'n Muurgedig, De herinnering in Oegstgeest]] * 2000 - ''Jaargetijden'' * 2003 - ''Wintervitrines'' * 2008 - ''Verzamelde gedichten'' (na sy oorlye ) ==== Rubrieke ==== * 1999 - ''Omringd door zee'' * 2001 - ''De weerspiegeling'' ==== Lesings ==== * 1990 - ''Op de vleugelen der profeten / On the wings of the prophets'' * 1999 - ''De nagels van God'' * 2000 - ''Een cilinder vol zeegeruis'' * 2003 - ''De grazige weiden'' ==== Dagboeke ==== * 2005 - ''Dagboek 1974'' * 2006 - ''Dagboek 1969'' * 2007 - ''Dagboek 1972'' * 2007 - ''Dagboek 1976'' * 2009 - ''Dagboek 1967'' * 2010 - ''Dagboek 1975'' * 2012 - ''Dagboek 1970'' * 2014 - ''Dagboek 1971'' ==== Briewe ==== * 2005 - ''Ach Wim, wat is een vrouw?'' (briewe aan 'n jeugvriend) * 2010 - ''Brieven aan Olga'' (briewe aan Annemarie Nauta) ==== Dokumentêre ==== [[Lêer:Jan Wolkers en Godfried Bomans (1971).jpg|duimnael|Saam met Godfried Bomans na Rottumerplaat]] * 1971 - ''Groeten van Rottumerplaat'' (outobiografies) * 1971 - ''Werkkleding'' (outobiografies) * 2007 - ''Rottumerplaat'' (verkorte weergawe van "Groeten .." in die reeks "Literaire juweeltjes") ==== Audio-cd ==== * 2006 - ''2 Texel: Drummers Double Bill & Jan Wolkers''<ref>[http://home.planet.nl/~kuddi001/ Drummers Double Bill]</ref> ==== Luisterboeke ==== * 1987 - ''Jan Wolkers leest'' * 1989 - ''Twee verhalen, Jan Wolkers leest voor'' * 1998 - ''Omringd door zee'' * 2001 - ''Onbeperkt houdbaar'' * 2003 - ''De achtertuin van Jan Wolkers'' * 2005 - ''Mijn stem brandt in mij'' * 2005 - ''Jan Wolkers leest De achtste plaag'' * 2006 - ''Alleen op een eiland'' * 2007 - ''Turks fruit'' (roman) ==== Kunsboeke ==== * 1999 - ''De spiegel van Rembrandt'' (vir kinders) * 2000 - ''Wandelen in dromen'' (agenda 2000 Teylers Museum Haarlem) ==== Beeldverhaal ==== * Die strokiesprenttekenaar Dick Matena het 'n strokiesprent weergawe gemaak van Wolkers se roman ''Kort Amerikaans''. In April 2006 oorhandig hy die eerste eksemplaar aan die skrywer. Dit is in drie dele uitgegee. ==== Prenteboeke ==== In Augustus 2008 kom die prenteboek 'Het was wel een heel lief varkentje' uit. Dit was die eerste fiksieboek vir kinders wat Jan Wolkers geskryf het. ==== Verfilmings ==== * ''Turks fruit'' ([[1973]]) regie: Paul Verhoeven, met onder andere: Rutger Hauer en Monique van de Ven * ''Kort Amerikaans'' ([[1979]]) regie: Guido Pieters, met onder andere: Derek de Lint, Cristel Braak en Joop Admiraal * ''Brandende liefde'' ([[1983]]) regie: Ate de Jong, met onder andere: Peter Jan Rens en Monique van de Ven * ''Een roos van vlees'' (Sweedse verfilming) (1985) regie Jon Lindström * ''Terug naar Oegstgeest'' ([[1987]]) regie: Theo van Gogh, met onder andere: Tom Jansen en Geert de Jong * ''Zomerhitte'' (2008) regie: Monique van de Ven, met onder andere Sophie Hilbrand en Waldemar Torenstra. Daarnaas het die ''Humanistisch Verbond'' in 1998 die verhaal ''De wet op het kleinbedrijf'' verfilm en op video uitgebring. Regisseur Kees Vlaanderen wen hiermee in 1999 de ''Genève Europa Prijs'' vir die beste tv-draaiboek. === Skilderkuns === [[Lêer:Jan Wolkers (1964).jpg|duimnael|1964: Jan Wolkers bestudeer 'n werk van George Segal in die Stedelijk Museum, Amsterdam]] Wolkers het ook gestudeer om 'n beeldende kunstenaar in Den Haag en Amsterdam te word. Hy het tot 1953 in Amsterdam aan die Rijksakademie van Beeldende Kunsten studeer. Van 15 Julie tot 14 Augustus 1954 het Wolkers die Internationale Sommerakademie für bildende Kunst in [[Salzburg]] bygewoon, wat in 1953 deur Oskar Kokoschka gestig is. Hiervoor het hy 'n toekenning van die Ministerie van Onderwys, Kuns en Wetenskappe ontvang. Hy het opleiding ontvang onder die Italiaanse beeldhouer Giacomo Manzù. In 1957 het hy 'n Franse toegif ontvang om onder Ossip Zadkine in [[Parys]] te studeer. Wolkers het in 2007 verklaar dat sy skilderye gebore is uit wat hy in homself in eensaamheid versamel; en daarvoor moet hy rustig lewe. Sy inspirasie vir abstrakte werke was die see, die landskap en rustigheid. Wolkers het ook baie plakkate ontwerp: onder andere in die sestigerjare vir die Komitee Bevrijdingsfront Vietnam (1968) en vir die CPN, sowel as 'n plakkaat vir die Pacifistisch Socialistische Partij (PSP) (1987). [[Lêer:Kruiningen Watersnoodmonument Jan Wolkers.jpg|duimnael|150px|Watersnoodmonument (1957), Kruiningen]] [[Lêer:20131030 Belterwijde met monument2 Jan Wolkers.jpg|duimnael|150px|Monument vir milieu en toerisme (1992), by Blauwe Hand aan die oewer van die Belterwiede]] === Beeldhouwerk === In 1956 ontvang Jan Wolkers die Sint-Lucas-medalje vir sy bronsbeeld Jongen met haan. <ref>"De auteur van deze week: Wolkers, Jan", Literair Nederland</ref><ref>[http://www.kunstbus.nl/kunst/jan+wolkers.html Jan (Hendrik) Wolkers (1925)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929225933/https://www.kunstbus.nl/kunst/jan+wolkers.html |date=29 September 2020 }}, Kunstbus</ref> In 1956 ontvang hy ook sy eerste belangrike opdrag, die Watersnoodmonument in Kruiningen. Die eerste ontwerp vir hierdie monument was revolusionêr vir daardie tyd: die ontwerp was geheel en al van glas. Wolkers was waarskynlik die eerste beeldhouer in die wêreld wat 'n beeld van glas wou maak. Hierdie eerste konsep is van die hand gewys. In 1957 is die monument voltooi: 'n bronsbeeld van 'n jong vrou met 'n verdrinkte kind op haar arm, ter nagedagtenis aan die vloed van 1953 in [[Zeeland]]. <ref>[http://members.home.nl/tettero/ZuidHolland/Wolkers.htm Van Tetterode maakte eerste ontwerp belangrijk kunstwerk Wolkers], Tettero</ref> In 1959 volg 'n ongetitelde werk vir die Centraal Laboratorium van die Bloedoortappingsdiens in Amsterdam-Slotervaart. Sy beelde was dikwels die slagoffer van [[vandalisme]]. Voorbeelde hiervan is die Auschwitz-monument in Amsterdam en die monument op die dyk by Ceres op Texel. 'n Waarskynlik faktor wat hierin 'n rol speel is Wolkers se uitgebreide gebruik van glas en die kwesbaarheid daarvan en die vernielsug wat dit by sommige mense aanwakker. 'n Glaswerk in sy tuisdorp Oegstgeest is byvoorbeeld ook vernietig. Na restourasie is dit na 'n nuwe plek voor die stadsaal verskuif, waar dit sedertdien met kameras gemonitor word. In reaksie op die vernietiging van die monument in Ceres in 2003 het Wolkers aangekondig dat hy minder met glas en meer met staal sou werk. Die Jac. P. Thijsse- monument in die dam by die Elemert op Texel bevat weliswaar meer staal, maar glas is nog steeds in groot mate daarin teenwoordig. Die Monument voor de [[Tachtigers]] in die Oosterpark in Amsterdam is geheel en al van vlekvrye staal gemaak. Die Theo Thijssen-monument op De Nieuwe Ooster bestaan grotendeels uit glas. ==== Museum ==== Aan die einde van 2007 het Karina Wolkers aangekondig dat sy daarin geslaag het om die munisipaliteit van Leiden te oorreed om 'n museum te bou waar Wolker se skilderversameling tentoongestel kon word. Dit sou ook sy literêre argief met sy briewe moes insluit. Die voorkeur vir Leiden spruit uit die feit dat Wolkers die tekenakademie daar bygewoon het. Dit was ook die eerste stad waar hy museums besoek het. Die ontwerp en ligging van die museum is bespreek en daar was ook sprake van die Stedelijk Museum De Lakenhal of die Naturalis as ligging. Karina Wolkers het in hierdie verband gesê: "museum wat te statisch klinkt. Het moet iets swingenders worden, waar ook films van anderen getoond kunnen worden, met aandacht voor geschiedenis".<ref>[http://vorige.nrc.nl/kunst/article1858615.ece "Wolkers krijgt eigen museum"], [[NRC Handelsblad|NRC]], 26 Desember 2007</ref> Op 21 Oktober 2008 is 'n tydelike tentoonstelling van Wolkers se werk in De Lakenhal gehou. Dit het tot 15 Februarie 2009 geduur. In 2019 is verdere skilderye en reliëfs uit die landgoed van die kunstenaar van Texel na De Lakenhal oorgebring. <ref>[https://www.lakenhal.nl/nl/verhaal/presentatie-jan-wolkers Lakenhal.nl, Presentatie Jan Wolkers, 2019]</ref> Die Wolkers-argief en sy tekeninge is in dieselfde jaar na die Universiteitsbiblioteek van Leiden verskuif. <ref>[https://wolkersinleiden.nl/index.php/2019/12/10/nieuwe-boekuitgave-jan-wolkers-in-de-leidse-universiteitsbibliotheek/ Wolkersinleiden.nl, Jan Wolkers in de Leidse Universiteitsbibliotheek, 2019]</ref> == Topverkopers == {| class="wikitable sortable" style="margin:0.5em 1em 0.5em 0; font-size: 85%; text-align:center;" |- !width=250 | Boeke in die Nederlandse Topverkoper-60!!width="100"| Verskyningsdatum!!width="100"| Uitgewingsdatum !! Hoogste posisie!! Aantal weke!! Opmerkings |- |align="left"|''De achtertuin''||2003||13-12-2003||35||1|| |- |align="left"|''Dagboek 1974''||2005||19-03-2005||15||2|| |- |align="left"|''Terug naar Oegstgeest''||2005||19-03-2005||47||2|| |- |align="left"|''Turks fruit''||2005||19-03-2005||59||2|| |- |align="left"|''Kort Amerikaans''||2005||26-03-2005||4||5|| |- |align="left"|''Brandende liefde''||2007||13-01-2007||16||2|| |- |align="left"|''Het was wel een heel lief varkentje''||2008||13-09-2008||32||1|| |- |align="left"|''Zomerhitte''||2013||30-03-2013||39||1|| met [[DVD]] |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * Murk Salverda, Erna Staal: ''Tijd bestaat niet. Leven en werk van Jan Wolkers'', [[De Bezige Bij]], Amsterdam, 1996 - Schrijversprentenboek 38. Aanlyn: [https://www.dbnl.org/tekst/salv007tijd01_01/ Digitale Biblioteek vir Nederlandse Letterkunde] (opgespoor 13-03-2012). * Paul Steenhuis, Murk Salverda, Erna Staal: ''Jan Wolkers. Schilderijen, tekeningen, beelden'', Waanders, Zwolle, 2002. * Steye Raviez, Coen Verbraak: ''Jan Wolkers Foto'', De Bezige Bij, Amsterdam, 2007. * Onno Blom: ''Zo is het genoeg. Het laatste jaar van Jan Wolkers'', De Bezige Bij, Amsterdam, 2008. * Onno Blom, Irma Boom: ''Marszwart & titaanwit'', De Bezige Bij, Amsterdam, 2008 - bij tentoonstelling in Stedelijk Museum De Lakenhal. * Onno Blom, ''Het litteken van de dood. De biografie van Jan Wolkers''. Amsterdam, 2017 (proefskrif). * Onno Blom, ''Amstelglorie. De volkstuin van Jan Wolkers''. Amsterdam, Bezige Bij, 2018. == Eksterne skakels == {{Wikiquote}} {{Wikisource|Groot Dictee der Nederlandse Taal 2007}} {{Commonscat|Jan Wolkers}} * [http://archive.is/aYONb Auteursinformatie Jan Wolkers], Nederlandse literatuur deur L. de Groot * [http://portal.omroep.nl/?nav=ieocxSsHEnCwNtHciB&0editLnk=1&b=a Jan Wolkers 1925 - 2007], Nederlands publiek omroepbestel (NPO) * [https://web.archive.org/web/20071022092756/http://wolkers-fragmenten.nl/content.php?id=23 Nuus oor Jan Wolkers 2007], Wolkers se fragmente * [http://geschiedenis.vpro.nl/artikelen/37162696/ IM Jan Wolkers in woord en beeld], VPRO (video, klank, luisterboek e.d.m.) * [http://www.anp-photo.com/search.pp?specialid=1007&flush=1 ANP Historisch dossier: Jan Wolkers]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kb.nl/themas/nederlandse-literatuur-en-taal/schrijversalfabet/jan-wolkers-1925-2007 Dossier: Jan Wolkers (1925-2007)] Koninklijke Bibliotheek * [https://wolkersinleiden.nl/ Wolkers in Leiden] Universiteitsbibliotheek Leiden en Museum De Lakenhal * [http://www.trouw.nl/deverdieping/dossiers/article7567.ece De Tien geboden van Jan Wolkers], [[Trouw]], 28 Des 2002 (Jan Wolkers gevra oor die [[Tien Gebooie]] uit die Bybel) * [http://www.nieuws.nl/483507 Jan Wolkers besweer die dood deur dit te bespot], Novum Nieuws / Nieuws.nl, 19 Oktober 2007 (lewensloop) * [http://www.trouw.nl/deverdieping/overigeartikelen/article825645.ece Wolkers, kompromislose beeldhouer], Trouw, 20 Oktober 2007 (resensie oor sy kunstenaarskap) * [http://www.trouw.nl/deverdieping/overigeartikelen/article825644.ece Jan Wolkers 1925-2007: Zinnelijk en ontroerend], Trouw, 20 Oktober 2007 (resensie oor sy skrywerskap) * [http://www.nd.nl/artikelen/2007/oktober/19/wolkers-voor-velen-symbool-van-verplatting Wolkers vir vele 'n simbool van verplatting], Nederlands Dagblad, 20 Oktober 2007 (Ortodoks-gereformeerde resensie) * [https://archive.is/20121208160810/http://janwolkers.blogspot.de/ In welke boeke is die verhale van Wolkers opgeneem?] * KRO-Profiel (televisieprogram): [http://profiel.kro.nl/2007/0207_jan_wolkers/intro.aspx Jan Wolkers], Februarie 2007 ** [http://cgi.omroep.nl/cgi-bin/streams?/id/KRO/serie/KRO_1237031/KRO_1243952/bb.20070207.asf Aparte skakels na die video hieruit] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Wolkers, Jan}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jan_Wolkers }} [[Kategorie:Nederlandse beeldhouers]] [[Kategorie:Nederlandse skilders]] [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1925]] [[Kategorie:Sterftes in 2007]] 46se1euskmuh7cqb74d1p1tn7tz4nxr 0 313943 2893612 2891546 2026-04-13T18:40:13Z Jcb 223 2893612 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Coat of arms Holy See.svg|regs|Embleem van die Heilige Stoel|200px]] Die '''Heilige Stoel''' ([[Latyn]]: ''Sancta Sedes'') is die formele benaming vir die staatsregtelike posisie van die [[Vatikaanstad|Vatikaan]], en dui die [[pous]] aan tesame met die Staatsekretaris van die Heilige Stoel en die verskillende kongregasies en pouslike rade. Die Heilige Stoel word beskou as die sentrale bestuursorgaan van die [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke Kerk]]. Informeel word daar dan ook gepraat van "die Vatikaan". Soms word in pleks van die benaming Heilige Stoel ook die term '''Apostoliese Stoel''' (Latyn: ''Sedes Apostolica'') gebruik ten einde te benadruk dat die pous die opvolger is van die apostel Petrus. Omdat daar egter meer as een Apostoliese Stoel is, is dit meer korrek om te praat van die Heilige Stoel. In die beginjare van die Christendom het die apostels Markus in [[Alexandrië]]) en Andreas in [[Konstantinopel]] immers hul eie bisdomme gestig met hul eie Apostoliese Stoele. Die Heilige Stoel het volgens die Verdrag van Laterane in [[1929]] die eksklusiewe jurisdiksie verkry oor die toe-onlangs gevormde [[Vatikaanstad]], die sogenaamde ''Status Civitatis Vaticanae'' of ''Stato della Città del Vaticano''. Die Heilige Stoel staan onder leiding van die pous, maar dikwels word daar met die aanduiding 'Heilige Stoel' ook die amp of jurisdiksie van de pous bedoel. Die Heilige Stoel bly bestaan indien daar tydelik geen pous is nie (na sy dood of aftrede). Tydens hierdie periode van afwesigheid van die pous word die Katolieke Kerk en [[Vatikaanstad]] bestuur deur die Kollege van Kardinale. == Naam == Die term "apostoliese stoel" is die eerste keer gebruik deur [[Pous Damasus I]]. Hy het beklemtoon dat hy in sy amp en hoedanigheid die opvolger van Petrus is en by herhaling gepraat van die Kerk as die apostoliese stoel (''sedes apostolica'').<ref>{{nl}} [http://deredactie.be/permalink/1.1566534 Paus Damasus als eerste die de term gebruikt - website deredactie.be]</ref><ref>{{nl}} {{Aut|H. Küng}}: [http://books.google.be/books?id=J0ovAgAAQBAJ&pg=PT256&lpg=PT256&dq=apostolische+stoel+paus+damasus&source=bl&ots=Ru0Q19JQ_x&sig=JNRX8TcM6gPQIqZUIt5BZ56Fw-Q&hl=nl&sa=X&ei=yK4cU7iaOaOBywPizoHYBg&ved=0CEEQ6AEwAw#v=onepage&q=apostolische%20stoel%20paus%20damasus&f=false ''Het Christendom. Wezen, geschiedenis en toekomst.''] Kampen: Ten Have, 2009. {{ISBN|9789025960469}}</ref> == Regstatus == [[Lêer:Holy See relations.svg|duimnael|400px|Internasionale betrekkinge van die Heilige Stoel {{sleutel|#007f00|Internasionale betrekkinge}} {{sleutel|#00ff00|Ander betrekkinge (tans [[Staat Palestina|Palestina]] en [[Viëtnam]])}} {{sleutel|#Dcc|Geen amptelike betrekkinge nie}}]] Onder [[internasionale reg]] word die Heilige Stoel, in teenstelling tot die Vatikaanstad, gesien en erken as regspersoon. Die Katolieke Kerk is 'n selfstandige regspersoon en is derhalwe nie inbegrepe wanneer mens van die Heilige Stoel praat nie. Die regspersoonlikheid van die Heilige Stoel in die internasionale reg was in die verlede soms omstrede (val van die Colijn I-kabinet, besware deur verskeie kerkgenootskappe ens.). Dit is egter vandag in mindere mate die geval; in die VN is die regte van die Heilige Stoel vanaf 1 Julie 2004 selfs verruim. Die internasionale regspersoonlikheid van die Heilige Stoel is uniek. Die Heilige Stoel beklee die status van permanente waarnemer. Die Heilige Stoel het weliswaar geen stemreg in de Algemene Vergadering van die [[Verenigde Nasies|VN]] nie, maar die pous kan as staatshoof die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies toespreek, soos wat in 1995 gebeur het. Alle andere kerkgenootskappe en godsdienstige verbande het slegs die status van nieregerings organisasies. Verder is die Heilige Stoel lid van verskeie internasionale organisasies, soos [[Unesco]] en die [[OVSE|Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] (OVSE). Die Heilige Stoel is juridies te onderskei van die [[Vatikaanstad]]. Die Vatikaanstad is die gebied waaroor de Heilige Stoel [[soewereiniteit]] het (die pous is territoriaal die soewerein van die Vatikaanstad). Daar bestaan verdrae waarby die Heilige Stoel self 'n party is. Buitelandse ambassades word aangedui as ambassades by die Heilige Stoel en nie by die Vatikaanstad nie. Die Heilige Stoel is egter nie 'n staat nie, hy tree namens die Vatikaanstad op. So lees die die monetêre ooreenkoms tot toetreding van die [[euro]] byvoorbeeld dat die ooreenkoms gesluit word tussen: "Die Italiaanse Republiek, namens die Europese Gemeenskap, en die Vatikaanstad, verteenwoordig deur die Heilige Stoel ooreenkomstig artikel 3 van die Verdrag van Laterane". Die Vatikaan gee ook sy eie posseëls en euro's uit. Vanweë die beperkte oplaag daarvan is dit veral gewild as versamelstukke. Ook het alle geregistreerde motors in die Vatikaanstad aparte nommerplate met die kode ''SCV''. Hierdie afkorting staan vir ''Stato della Città del Vaticano'', maar word deur die Italianers op skertsende wyse ook uitgelê as ''Se Cristo Vedesse'' ("Soos Christus dit sou sien..."). === Besittings in Israel === Die Heilige Stoel het op 30 Desember 1993 'n akkoord gesluit met die Staat [[Israel]]. Na die akkoord van 1993 het nog twee verdere akkoorde gevolg. Daar is egter nog nie uitvoering gegee aan die akkoorde nie. Daar bly steeds sake wat met ingang 2019 nog steeds nie gereël is nie, wat volgens die Vatikaan die werking van die akkoord belemmer; dit handel veral oor eiendomsregte, kerke, kloosters, grondgebied en belasting. Veral die besetting van die Westelike Jordaanoewer deur Israel ry die akkoord in die wiele. 'n Besonderse strydpunt is die ''Cenakel'', die plek van die laaste ete, en 'n belangrike (Rooms-Katolieke) pelgrimsoord. In 2002 en 2003 het die Israeliese owerhede die visums van Rooms-Katolieke geestelikes wat afkomstig is uit Arabiese lande geweier. In die Vatikaan is daar betoog dat belastingvrystelling vir religieuse plekke 'n eeuelange gewoonte is. 'n Resolusie van die Verenigde Nasies uit 1947 maak ook voorsiening daarvoor. Die Vatikaan wil ook hê dat pelgrims vryelik kan rondbeweeg. As gevolg hiervan is Rome sterk gekant teen die skeidsmuur wat die Israelis bou. Beide state het onderhandelingsspanne wat gereeld besprekings met mekaar voer, en wat om die beurt plaasvind in [[Vatikaanstad|Rome]] en [[Jerusalem]]. Die ''nuntius'' werk nie vanuit Jerusalem of [[Tel Aviv]] nie maar vanuit Jaffa.<ref>{{nl}} [https://www.rd.nl/kerk-religie/rome-en-isra%C3%ABl-vieren-nog-geen-feest-1.200209 Rome en israël vieren nog geen feest], E. Kieckens, ''Reformatorisch Dagblad'', 30 Desember 2003</ref> == Bestuur == Die Romeinse Curie (Latyn: ''curia romana'') is die bestuurorganisasie van die Heilige Stoel. Die Heilige Stoel beskik oor 'n grondwet genaamd die ''Regimini Ecclesiae Universae''. Daarin word aan die pous (die staatshoof) volledige wetgewende, uitvoerende en regsprekende mag toebedeel. 'n Kommissie van kardinale o.l.v. die kardinaal-staatsekretaris voer die daaglikse bestuur van die Vatikaanstad uit. Die sentrale 'regering' van die Katolieke Kerk berus by die pous en die kollege van Kardinale. Die Staatsekretaris van die Heilige Stoel is die belangrikste politieke instituut van die Heilige Stoel. Daarnaas bestaan daar kongregasies en pouslike rade. Die kongregasies word ingedeel in verskeie gebiede en tree op as uitvoeringsorgane van die pouslike regering; derhalwe as eiesoortige departemente. == Ekonomie == Die ekonomie van die Heilige Stoel is uniek; dit word finansieel ondersteun deur die jaarlikse bydrae van die wêreldwye kerk, katolieke stigtings en die opbrengste van spesiale insamelings, wat bekendstaan as ''Sint-Pieterspenning''. Hieronder val die verkoop van posseëls, munte en toeristiese aandenkings, die heffing van toegangsgelde deur die museums en die verkoop van publikasies. 'n Groot deel van die inkomste word bestee aan liefdadigheidsprojekte in die [[Derde Wêreld]], asook aan kerke wat in nood verkeer en slagoffers van oorlog of natuurrampe. Daarnaas word die ekonomie ondersteun deur inkomste uit onroerende goed, beleggings en die bankbedryf. Die bestuur en inkomste van die Vatikaanstad staan in beginsel los van die van die Heilige Stoel. Staat en Kerk kom egter saam in die persoon van die pous. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Heilige_Stoel }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rooms-Katolieke Kerk]] g4kw943amskszbaie216ktrev9p7c6v 0 313944 2893643 2265921 2026-04-13T19:39:49Z Jcb 223 2893643 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Henry Vahl | beeld = Henry-Vahl-Park 1.jpg | onderskrif = Die Henry Vahl-Park in Hamburg-Eimsbüttel | geboortedatum = 26 Oktober 1897 | geboorteplek = Stralsund | sterfdatum = 21 Julie 1977 | sterfplek = Hamburg | pseudoniem = | beroep = Akteur | webwerf = }} '''Henry Vahl''' ([[Stralsund]], [[26 Oktober]] [[1897]] - [[Hamburg]], [[21 Julie]] [[1977]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] akteur. == Jeug en opleiding == Henry Vahl word gebore as die oudste van vier kinders van Franz Vahl, 'n seeman; sy broer was die akteur Bruno Vahl-Berg en sy suster Lissy was die moeder van die akteur Edgar Bessen. Reeds as kind verskyn Vahl in sy geboortestad in meerdere rolle. Toe die skip van sy vader in 1905 verniel word deur 'n stormvloed, verhuis die familie die jaar daarna na [[Kiel]]. Na beëindiging van sy opleiding in die drukkersbedryf werk hy in die suiwelbedryf en by die Hansahotel, waar die direkteur van die Kieler Stadsteater hom opmerk en aan hom 'n kontrak bied. In 1916 speel hy sy eerste rol in die stuk ''Peterchens Mondfahrt''. Hy werk in 1915 by ''Howaldtswerke-Deutsche Werft'' ten einde diensplig te vermy. == Loopbaan == === As akteur === In 1918 gaan Vahl na die [[Lübeck]]se Hansatheater. In 1926 gaan hy as akteur en regisseur na die Bernburg an der Saale, maar die teater word reeds in 1929 gesluit, waarna hy na [[Berlyn]] verhuis en na enkele kleinere rolle en optredes by die Duitse Teater deur Heinz Hilpert gekontrakteer word. In 1950 gaan die egpaar Vahl na Hamburg, waar Vahl optree in die Flora-Teater en die Teater im Zimmer van Helmuth Gmelin, maar ook in die Jungem Teater van Friedrich Schütters (teenswoordig die Ernst-Deutsch-Theater), waar hy die rol speel van die ou landarbeider ''Candy'' in 'n toneelverwerking van die roman ''Von Mäusen und Menschen''. In Maart 1958 word die stuk ''Meister Anecker'' deur August Lähn in die Ohnsorg Teater gespeel, maar die akteur Otto Lüthje, wat die rol moes speel van die skoenmaker vakleerling Matten, word kort voor die première siek, met die gevolg dat Vahl as plaasvervanger aangevra word, waarna hy 'n gerekende akteur word. In die daaropvolgende jare verskyn hy in meer as 100 rolle, dikwels saam met [[Heidi Kabel]]. Van groot belang was die hoofrolle in ''Schneider Nörig'' en ''Vater Phillip'', as Ewald Brummer in ''Tratsch im Treppenhaus'' en as Mandus Sötje in ''Mien Mann, de fohrt to See''. Die rol van die ou, eksentrieke en dranksugtige Matten word sy belangrikste rol en word danksy die tv-uitsending in November 1965 'n reuse sukses, waardeur die Ohnsorg Teater oorweldig word met telefoonoproepe, gelukwensingstelegramme en blomme. Henry Vahl word as gevolg van die tv-uitsending van die teaterstuk (deur die ''Norddeutscher Rundfunk'' (NDR) ) en gasoptredes landwyd gewild en 'n liefling van die publiek. In 1967 word hy bekroon met die ''Bronzen Beeldscherm''. Van 1962 tot in die jare 70 tree hy met reëlmaat op in die gewilde NDR-vermaaklikheidsprogram ''Haifischbar''. Die tweedelige tv-misdaadsreeks ''Die rote Geldbörse'' (1966), waarin Vahl die hoofrol speel, behaal ook groot tv-sukses. In 1972 verlaat Henry Vahl die Ohnsorg-teater. Hy het amptelik die teater verlaat weens ouderdom, maar nie-amptelik sou hy na bewering 'n meningsverskil gehad het met Günther Siegmund, die opvolger van wyle Hans Mahler. Siegmund wou die ensemble verjong en Henry Vahl na 1969/70 opsy stoot. Mahler het belowe om die toneelstuk''Meister Anecke'' nog een keer op te voer ten einde hom van die verhoog afskeid te laat neem, maar Siegmund het geen verpligting daaroor gevoel nie. Alhoewel hy in toenemende mate sy tekste nie kon onthou nie, begin hy in 1973 op te tree by die St. Pauli Teater van Kurt Collien, waar hy nog 43 keer in ''Meister Anecker'' en vanaf 1974 nog 168 keer as ''Zitronjette'' optree. == Privaat lewe en afsterwe == In 1918 ontmoet hy Germaine Koch by die Hansa-teater in Lübeck. Hy het aan haar verloof geraak en in 1920 saam met haar verhuis na [[Braunschweig]] waar hulle op 31 Januarie 1925 die knoop deurgehak het. In 1940 kry hy saam met sy vrou 'n betrekking in [[Karlsbad]], waar hy in November 1941 sy 25ste verhoogherdenking vier. In dieselfde maand is die werkpermit van sy vrou, wat half Joods was, egter ingetrek. Sy moes wegkruip en het tot aan die einde van die oorlog in 'n tuinhuis in [[Ratzeburg]] weggekruip. Vahl was nie bewus van waar sy haar bevind het nie, maar het deur middel van haar moeder kontak met haar behou. Tydens 'n ondervraging deur die [[Gestapo]] het hy hulle as vermis aangemeld. In 1943 is hy opgeroep om diens te doen aan die Oosfront. Na die oorlog verhuis hy saam met sy vrou na Berlyn. Sy vrou is in 1975 oorlede, en in Februarie 1976 het hy 'n infarksie gehad waarvan hy nooit sou herstel nie. Hy is op 21 Julie 1977 in die ouderdom van 79 in Hamburg oorlede aan die gevolge van 'n bloedsomloopstoornis. Hy is langs sy broer Bruno by die kerkhof in Ohlsdorf begrawe. == Aandenkings == 'n Park naby sy huis in die distrik van [[Eimsbüttel]] is na hom vernoem (Henry Vahl-Park). In 2014 in die [[Gaarden]] (Kiel)-distrik is die plein voor die huis waar Vahl van 1912 tot 1919 gewoon het herdoop tot Henry-Vahl-plein. == Toneelstukke == * ''Meister Anecker'', 1958 met Karl-Heinz Kreienbaum, Christa Wehling, Heiner Kollhoff en Ilse Seemann * ''Opa wird verkauft'', 1961 deur Günther Siegmund, met Heinz Lanker, Karl-Heinz Kreienbaum en Christa Wehling * ''Vater Philipp'', 1963 deur Hans Mahler, met Heidi Kabel, Gisela Wessel, Edgar Bessen en Heinz Lanker * ''Meister Anecker'', 1965 met Jochen Schenck, Christa Wehling, Heini Kaufeld en Gisela Wessel * ''Tratsch im Treppenhaus'', 1962 en 1966, deur Hans Mahler, met Erna Raupach-Petersen, Heidi Kabel en Ernst Grabbe * ''Kein Auskommen met dem Einkommen'', 1966 deur Heini Kaufeld, met Otto Lüthje, Heidi Kabel, Edgar Bessen en Heidi Mahler * ''Die Kartenlegerin'', 1968 deur Hans Mahler, met Heidi Kabel, Willy Millowitsch en Erna Raupach-Petersen * ''Verteufelte Zeiten'', 1968 deur Hans Mahler, met Heidi Mahler, Heidi Kabel, Edgar Bessen en Gisela Wessel * ''Schneider Nörig'', 1969 deur Hans Mahler, met Werner Riepel, Heidi Kabel, Hilde Sicks en Heidi Mahler * ''Der Bürgermeisterstuhl'', 1969 deur Hans Mahler, met Erna Raupach-Petersen, Anni Hartmann en Christa Wehling * ''Mensch sein muß der Mensch'', 1970, met Werner Riepel, Edgar Bessen en Heini Kaufeld * ''Der möblierte Herr'', 1971 deur Günther Siegmund, met Jürgen Pooch, Helga Feddersen, Heidi Kabel en Werner Riepel * ''Mein Mann der fährt zur See'', 1971 deur Günther Siegmund, met Christa Wehling, Werner Riepel, Heidi Kabel en Hilde Sicks * ''Zitronenjette'', in die Hamburgse St. Pauli Theater, van 1973 tot 1975 == Rolprente == * 1950: Der Rat der Götter * 1956: Schiff ohne Hafen * 1958: Herz ohne Gnade * 1958: Der Maulkorb * 1959: Der Engel, der seine Harfe versetzte * 1959: Ein Mann geht durch die Wand * 1960: Lampenfieber * 1960: Pension Schöller * 1961: Unser Haus in Kamerun * 1962: Schneewittchen und die sieben Gaukler * 1963: Stahlnetz: Das Haus an der Stör * 1963: Aufenthalt in Puttgarden (kort dokumentêre film) * 1965: Ulrich und Ulrike (tv-serie) * 1966: Die rote Geldbörse (tv-misdaadsreeks in twee tale) * 1967: Polizeifunk ruft: Alarm im Moor * 1967: Landarzt Dr. Brock * 1968: Otto und die nackte Welle * 1971: Unser Willi ist der Beste * 1971: Wir hau'n den Hauswirt in die Pfanne * 1972: Die lustigen Vier von der Tankstelle * 1972: Und der Regen verwischt jede Spur * 1972: Grün ist die Heide * 1974: Frühling auf Immenhof == Hoorspele == * 1957: De Möllner Gerechtigkeit – Regie: Hans Tügel * 1958: Die sieben Tage der Anna Pauly – Regie: Wolfgang Schwade * 1958: De Doden sünd dod – Regie: Hans Tügel * 1958: Kattengold (ná Johann Hinrich Fehrs) – Regie: Hans Tügel * 1958: Merkur über Hamburg – Regie: Hans Tügel * 1958: Hamborg sien Uhlenspeegel – Regie: Günter Jansen * 1958: Recht mutt Recht blieven – Regie: Hans Tügel * 1958: De Daag ward kötter – Regie: Günter Jansen * 1958: De stahlen Pastor – Regie: Walter Bäumer * 1959: Dat Licht – Regie: Hans Tügel * 1959: Abelke Bleken, de Hex vun Ossenwarder – Regie: Hans Tügel * 1959: Vun den Padd af – Regie: Hans Tügel * 1959: Ward verschaben! – Regie: Ivo Braak * 1959: Spök in'n Dörpen – Regie: Otto Lüthje * 1959: Gott sien Speelmann (ná Otto Tenne) – Regie: Hans Tügel * 1959: Mudder Elend und ehr Beerbohm – Regie: Hans Tügel * 1959: De Börgermeister vun Lütten-Bramdörp – Regie: Hans Mahler * 1960: An'e Eck von de Melkstroot – Regie: Rudolf Beiswanger * 1960: Up eegen Fust – Outeur en regie: Hans Mahler * 1960: De Negenhunnertjahrfier (deur Konrad Hansen) – Regie: Hans Robert Helms * 1960: Bott för de Doden (ná Hein Bredendiek) – Regie: Hans Tügel * 1960: Gericht in Potenza – Regie: Gustav Burmester * 1960: De verloren Söhn – Regie: Hans Tügel * 1961: Bericht über Apfelbäume – Regie: Gustav Burmester * 1961: Bericht von Apfelbäumen – Regie: Gustav Burmester * 1961: Besök in de Vergangenheit – Regie: Otto Lüthje * 1961: Marschmusik för't Leben – Regie: Hans Tügel * 1961: Eli (ná Nelly Sachs) – Regie: Heinz von Cramer * 1962: Ein Leben mit Tieren: Carl Hagenbeck (1) – Regie: Wolfram Rosemann * 1962: Kaspar Ohm un ick – Regie: Bernd Wiegmann * 1962: De Dochter (ná Gisela Schlüter) – Regie: Günther Siegmund * 1962: Nich dat Geld alleen – Regie: Friedrich Schütter * 1963: De Püjazz (ná Günther Siegmund) – Regie: Hans Mahler * 1963: Der dreieckige Traum (2de aand) – Regie: Kraft-Alexander zu Hohenlohe-Oehringen * 1963: Das Obdach – Regie: Fritz Schröder-Jahn * 1963: Mitgift ut Kalkutta – Regie: Bernd Wiegmann * 1963: Zwischenlandung – Regie: Fritz Schröder-Jahn * 1963: Spöök vun güstern (ná Hein Bredendiek) – Regie: Hans Tügel * 1963: De Soot – Regie: Friedrich Schütter * 1963: Appels in Navers Gaarn (ná Walter A. Kreye) – Regie: Ivo Braak * 1963: Plaat hett dat dahn! – Regie: Hans Robert Helms * 1963: Diederk schall freen (ná August Hinrichs) – Regie: Bernd Wiegmann * 1964: Fragen Sie den Kapitän – Regie: Wolfgang Harprecht * 1964: Dat Arvdeel – Regie: Otto Lüthje * 1964: Der erkältete Amtsschimmel – Regie: Jo Hanns Müller * 1965: Een leegen Hannel – Regie: Hans Tügel * 1966: Duppelte Räken – Regie: Heini Kaufeld * 1966: De swarte Hahn – Regie: Curt Timm * 1966: Dat Sympathiemiddel – Regie: Curt Timm * 1969: Der graue Wolf – Regie: Otto Kurth == Notas == * {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Henry_Vahl }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vahl, Henry}} [[Kategorie:Duitse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1897]] [[Kategorie:Sterftes in 1977]] 9pa02glw091r920d78yr6pbvaj18xdm 0 315279 2893675 2269517 2026-04-13T19:50:56Z Jcb 223 2893675 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jan Šimon Václav Thám | beeld = Václav Thám.jpg | geboortedatum = [[26 Oktober]] [[1765]] | geboorteplek = [[Praag]] | sterfdatum = omstreeks [[1816]] | sterfplek = Halič | beroep = [[digter]] }} '''Jan Šimon Václav Thám''' ([[26 Oktober]] [[1765]], [[Praag]] - omstreeks [[1816]], [[Galisië]]) was 'n [[Boheme|Tsjeggiese]] [[digter]], dramaturg, vertaler, [[akteur]] en regisseur. {{vertaalvanaf | taalafk = cs | il = Jan_Šimon_Václav_Thám }} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Thám, Václav}} [[Kategorie:Geboortes in 1765]] [[Kategorie:Sterftes in 1816]] gcbvp9vrxuf20y0jjec9zs9fid7g5kx 0 315306 2893568 2666489 2026-04-13T16:35:22Z Jcb 223 2893568 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Flag of legion.svg|duimnael|regs|Vlag van die Vreemdelegioen]] Die '''Franse Vreemdelegioen''' ([[Frans]]: ''Légion étrangère'') is 'n elite eenheid van die Franse leër wat in [[1831]] gestig is. Die legioen het, op 'n enkele uitsondering na, nog altyd bestaan uit mans van sewentienjarige tot onbepaalde leeftyd; daar is met ingang 2019 'n geskatte tien soldate in gevegsfunksies in die ouderdom van sestig jaar. Registrasie vir werwing is moontlik vanaf die ouderdom van 17 (minderjariges met ouerlike toestemming) tot 39,5 jaar (dit was voorheen 40 jaar). Alle offisiere is van Franse nasionaliteit, terwyl die res van die soldate van verskillende nasionaliteite is. Vrywilligers met Franse burgerskap word voorsien van 'n fiktiewe buitelandse nasionaliteit (gewoonlik Belgies) omdat Franse burgers nie toegelaat word om te dien nie. Nie-Franse soldate kan tot die hoogste offisiersrange vorder, in die praktyk is dit egter besonders moeilik omdat hulle nie by die Franse militêre akademie opgelei word nie. Nietemin is tien persent van die offisiere van nie-Franse oorsprong, en word hulle in die proses verplig om Franse burgerskap te verwerf. 'n Soldaat moet onder 'n nuwe identiteit aansluit, wat op elke nuwe rekruut van toepassing is. Dit was egter nie altyd die geval nie, en is onderhewig aan verandering. Na 'n jaar diens kan 'n soldaat onder sy eie naam dien. Die Legioen het in die verlede die reputasie gehad dat dit allerlei misdadigers gelok het. Vandag word die agtergrond van aansoekers op [[Interpol]] en Europol nagegaan. Die keuring is uiters streng; in 2006 is slegs een uit elke ses kandidate aangestel. 'n Soldaat teken aanvanklik 'n kontrak vir vyf jaar. Na drie jaar diens kan die dienspligtige Franse burgerskap verwerf, mits hy gedurende daardie drie jaar diens geen kriminele oortredings begaan het nie. Franse nasionaliteit word slegs verkry onder die oorspronklike geboortenaam en geboortedatum en slegs as die persoon nie 'n (wesenlike) kriminele oortreding begaan het nie. Na vyf jaar diens verkry 'n soldaat staandemag status, wat beteken dat hy dieselfde regte kry as enige ander Franse soldaat buite die legioen. Soos sommige Franse leër-eenhede, is daar geen vereistes ten opsigte van minimum of maksimum liggaam se lengte nie. Kennis van die Franse taal is nie nodig vir toegang nie. Soldate kan na vyf jaar hul kontrak verleng. Na vyftien jaar diens is daar 'n klein pensioen wat verkry kan word. Hoe meer diensjare en hoe hoër die laaste rang van die betrokke persoon was, hoe groter is die pensioen. Na die [[Tweede Wêreldoorlog]], tot die onafhanklikheid van [[Algerië]] (1962), was Duitsers verreweg die grootste kontingent in die Legioen, gevolg deur Italianers, Belge en Franse. Sedert die eeuwisseling kom die meeste soldate uit [[Oos-Europa]] en die [[Balkan]]-skiereiland. Alhoewel vroue nie eksplisiet uitgesluit word nie, word daar volgens die amptelike standpunt, as gevolg van die gebrek aan aparte fasiliteite, slegs manlike soldate gewerf. Verskeie soldate het aangekondig dat hulle die legioen sal verlaat indien die tradisie verbreek word. Daar word derhalwe gevrees dat die Vreemdelegioen deur mans as 'n minder aanloklike opsie beskou sal word sou vroue ook toegelaat word. Vroulike offisiere en onderoffisiere is in sommige posisies bedrywig, maar hulle dra nie die tradisionele kentekens van die Vreemdelegioen nie. Die hoofkwartier is geleë in [[Aubagne]], net buite [[Marseille]]. == Geskiedenis == Die Franse Vreemdelegioen is gestig deur 'n wet van koning Louis Philip I van Frankryk wat in 1831 in werking getree het. Daarna kon begin word met die vorming van die eerste regiment. Louis Philippe het die legioene nodig gehad om in [[Algerië]] oorlog te voer. Die Vreemdelegioen het die Franse staandemag troepe daar ondersteun vanaf Augustus 1831. Later het hulle vanaf Junie 1835 tot 1838 in Spanje aan die kant van Isabella II van [[Spanje]] geveg. Op 16 Desember 1835 is 'n tweede regiment gestig. Ten tyde van die [[Krimoorlog]] is die legioen onder andere in die beleg van [[Sebastopol]] (1854-1856) ontplooi, en verder in [[Italië]] (1859) en [[Meksiko]], waar 'n klein groepie vrywilligers van die legioen onder leiding van kaptein Danjou daarin geslaag het om 'n oormag Meksikane genoegsaam te vertraag om die staandemag troepe tyd te gee om beskerming te bied aan 'n goudtransport. Sedertdien was die Vreemdelegioen deurlopend in die oorsese gebiede van die Franse Ryk ontplooi: in Tonkin (vanaf 1883), op die eiland [[Formosa]] (Taiwan) (1885), in [[Soedan]] (1892-1893), in die Dahomey-koninkryk (1892-1894), in [[Madagaskar]] (1895-1905) en in [[Marokko]] (1900-1934). Aanvanklik wou dit voorkom asof die legioen 'n effektiewe manier was om sommige "ongewenste" elemente uit die 19de-eeuse Franse samelewing te verwyder, want die legioen het grotendeels bestaan uit moordenaars, bedelaars, misdadigers en immigrante. Tydens die vroeë periode van die legioen was die soldate baie swak opgelei en het hulle net die eenvoudigste toerusting, klere en kos ontvang. Die eenheid was gewoonlik swak gemotiveerd. Die lewens- en werksomstandighede was mismoedig en die veldtogte was bloedig. Die taak om 'n goeie eenheid te smee uit swak gemotiveerde mans, dikwels sonder 'n militêre agtergrond en dan ook uit die mees uiteenlopende kulture, het geblyk 'n uiters moeilike taak te wees. Om dit te bereik, het die Franse Vreemdelegioen spoedig 'n baie streng dissipline ontwikkel wat baie beter was as enige ander eenheid ter wêreld. Fisiese strawwe sowel as gevangenisstraf vir 'n wye verskeidenheid klein tot groot misdade was aan die orde van die dag. As gevolg hiervan was drostery tradisioneel 'n groot probleem vir die legioen. === Meksiko === Camarón ([[Frans]]: Camerone) is 'n stad in [[Meksiko]] waar daar op 30 April [[1863]] 'n bloedige geveg tussen die Franse Vreemdelegioen en Meksikaanse troepe plaasgevind het. Vir die legioen is hierdie stryd 'n simbool van opoffering en volharding. Vanweë onder meer hierdie stryd teen 'n oorweldigende meerderheid Meksikaanse troepe, kon 'n belangrike transport van [[goud]] sy eindbestemming bereik. === Frans-Pruisiese oorlog === Tydens die [[Frans-Pruisiese oorlog]] het die legioen die Beleg van Parys (1870-1871) probeer breek deur, deur die Duitse linies te breek. Hulle het daarin geslaag om [[Orléans]] te herower, maar hulle kon nie die beleg verbreek nie. Om die neutraliteit van België nie in die gedrang te bring nie, het [[Leopold II van België]] dit so bewerk dat geen Belgiese soldate van die Franse Vreemdelegioen tot die stryd sou toetree nie. Die marslied "Le Boudin" verwys hierna. === Koloniale oorlogvoering === Tydens die [[Franse Derde Republiek|Derde Franse Republiek]] het die legioen 'n belangrike rol gespeel in die koloniale uitbreiding van Frankryk. Dit het geveg in Noord-Afrika (waar hulle hul hoofkwartier in [[Sidi-bel-Abbès]] in Algerië gevestig het), Madagaskar en in [[Indo-China]], waar die legioen in 1885 aan die verdediging van Tuyen Quang deelgeneem het. [[Lêer:French Foreign Legion dsc06878.jpg|duimnael|Soldate in geleentheidsdrag. Let op die rooi epoulette, die blou serp en die kenmerkende wit keps. Hulle dra 'n [[aanvalsgeweer]], die FAMAS.]] === Die Wêreldoorloë === Ten tyde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] was die Franse Vreemdelegioen in Marokko onder leiding van generaal Lyautey. Van 1914 tot 1918 het hy daarin geslaag om die Franse oorsese gebied van Marokko te beheer, met meestal soldate van Duitse afkoms in sy geledere. In 1915 kon die offisiere in Frankryk vyf regimente opbou met vrywilligers wat die Franse gebied wou verdedig. Na kolonel Duriez se dood het kolonel Rollet die bevel oorgeneem en die legioen tot vele glorieryke oorwinnings gelei. Die vaandel van sy regimente is gedurende vier jaar meer kere versier as dié van die koloniale regiment in Marokko gedurende die gehele besetting daarvan. Die legioen het in verskeie belangrike gevegte van kritiese belang geveg, waaronder die [[Slag van Verdun]]. In die aanloop tot die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die legioen nog nooit so 'n groot aanval meegemaak nie. Teen 1939 het die aantal vrywilligers wat in die geledere van die Vreemdelegioen gedien het gegroei tot meer as 45 000 man. Altesaam 6 regimente van die legioen het in 1940 'n rol op die wêreldtoneel gespeel. Die Vreemdelegioen was derhalwe op groot skaal betrokke by die [[Tweede Wêreldoorlog]], en het tot aan die einde van die oorlog 'n groot rol gespeel in die veldtogte in die Midde-Ooste en in Noord-Afrika, toe die gety reeds begin draai het tydens die Slag van Bir Hakeim, toe die helfte van die 13de brigade daarin geslaag het om 'n aanval deur die Italianers en die Duitsers af te slaan. Die enigste oorwinning wat deur die Vreemdelegioen behaal is, het plaasgevind danksy dié regiment, in [[Narvik]], [[Noorweë]]. Interessant genoeg was 'n deel van die legioen lojaal aan die [[Vrye Franse]] terwyl die ander deel lojaal was aan die regering van [[Vichy-Frankryk|Vichy]]. In 'n geveg in [[Sirië]] het die twee partye slaags geraak, maar later het die Vichy-legioen by die Vrye Franse aangesluit. === Indo-China === Die 2de Régiment Étranger de l'Infanterie, die 13de Demi Brigade de la Légion Étrangère, die 3de Régiment Étranger de l'Infanterie en die 1ste Régiment Étranger de Cavalerie het in 1946 in [[Indo-China]] aangekom. Na 'n kort rukkie is hierdie eenhede versterk deur 'n nuwe soort eenheid vir die Franse Vreemdelegioen, nl. die valskermspringer. Die Legioen was tot 1954 aanwesig en het deelgeneem aan verskeie gevegte en veldtogte. Dit het in hierdie tyd effektiewelik oor ongeveer 30 000 man beskik, waarvan die meeste van Duitse afkoms was, wat 'n logiese effek was na die nederlaag van die Duitsers in Europa in 1945. Veterane van beide kante het dikwels hul toevlug tot die Franse Vreemdelegioen geneem. In [[Phu Tong Hoa]] en [[Slag van Dien Bien Phu|Điện Biên Phủ]] het die Legioen altesaam 300 offisiere verloor, waaronder 4 korpskommandante en meer as 11 000 onderoffisiere en soldate. Die veldtog in Indo-China is die dodelikste tot nog toe waaraan die legioen deelgeneem het. Tydens die wanhopige einde van die Slag om Điện Biên Phủ het die valskermsoldate van die legioen die hoofdeel van die vrywilligers uitgemaak wat met 'n valskerm neergelaat is ten einde die posisies wat eintlik nie meer gered kon word nie, te versterk. === Sedert 1962 === * ingrypings in : [[Tsjaad]] * [[1978]]: Redding van Kolwezi * [[Libanon]] * [[1991]]: [[Golfoorlog]] * [[1992]]: [[Kambodja]], [[Somalië]] en Bosnië * [[1993]]: [[Rwanda]] * [[1996]]: [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] * [[1997]]: [[Kongo-Brazzaville|Kongo]] * [[2002]]-[[2003]]: Operasie Licorne in die [[Ivoorkus]] * [[2007]]: [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] * [[2006]]-[[2011]]: [[Afghanistan]] * [[2013]]: [[Mali]] * [[2013]]: [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] == Huidige organisasie == Die Franse Vreemdelegioen bestaan uit legioenarisse (soldate), korporaals, onderoffisiere en offisiere. ==Range== ===Soldats du rang=== Alle vrywilligers begin hul loopbaan by die legioen as ''legionair'' (soldaat). Slegs een uit vier soldate staan egter 'n kans op bevordering as ''sous-officier'' (onderoffisier). Die minimum maandelikse salaris van 'n soldaat was in 2014, naas kos en inwoning, €1.043.<ref>{{cite web|url=http://www.legion-recrute.com/en/salaires.php?SM=0|title= Examples of wages|publisher=www.legion-recrute.com|accessdate= 17 Februarie 2014}}</ref> Elke soldaat ontvang sy eie nuwe wapen, wat volgens oorlewering nooit agtergelaat word op die slagveld nie. Bevordering geskied ingevolge dieselfde wyse as die Franse Weermag. [[Lêer:Foreign Legion bugler Bastille Day 2008.jpg|duimnael|regs|'n ''Caporal-chef'', met 3 Chevrons (onderskeidingstekens) d'ancienneté.]] [[Lêer:Pionnier-legion.JPG|duimnael|regs|upright|'n ''Caporal-chef'' van die sappeurs. Die sappeursrangteken beskik oor 2 gekruisde byle in plaas van 'n granaat soos by die infanterie.]] {|class="wikitable" style="text-align: center; width: 825px; height: 200px;" |- !Rang binne die Vreemdelegioen !NAVO Kode !Dienstyd !Rangteken |- |align=center|''Engagé Volontaire'' | – |align=center|15 weke basiese opleiding |align=center| Geen |- |align=center|''Legionnaire 2e Classe'' |OR-1 |align=center|Na voltooiing van basiese opleiding en die ''Marche képi blanc'' (Mars van die Wit Keps). |align=center| Geen |- |align=center|''Legionnaire 1e Classe'' |OR-2 |align=center|Na 8 maande diens |align=center|[[Lêer:Première classe Légion.PNG]] |- |align=center|''Caporal'' |OR-3 |align=center|Moontlik na 1 jaar diens opleiding. Staan bekend as die ''Fonctionnaire Caporal "Fut Fut" Caporal course''. Rekrute hiervoor word gekies op die basis van goeie leierseienskappe wat getoon is tydens basies opleiding. |align=center|[[Lêer:Caporal Légion.png]] |- |align=center|''Caporal-chef'' |OR-4 |align=center|Na 6 jaar diens |align=center|[[Lêer:Caporal-chef Legion.png]] |} Die onderskeidingstekens (chevrons) by die Vreemdelingelegioen is groen. By die staandemag Franse infanterie is dit rooi. ===Sous-Officiers=== [[Lêer:SCH manchegauche.jpg|duimnael|regs|''Sergent-chef'' rangteken met 2 chevrons d'ancienneté.]] Die Vreemdelingelegioen bestaan uit 25% sous-officiers (onderoffisiere). {|class="wikitable" style="text-align: center; width: 850px; height: 200px;" |- !Rang binne die Vreemdelegioen !NAVO Kode !Dienstyd !Rangteken |- |align=center|''Sergeant'' |OR-5 |align=center|Na 3 diensjare |align=center|[[Lêer:Sergent.png]] |- |align=center|''Sergeant-chef'' |OR-6 |align=center|Na 3 jaar diens as ''Sergeant'' en 'n totaal van 7-14 diensjare |align=center|[[Lêer:Sergent-chef.png]] |- |align=center|''Adjudant'' |OR-8 |align=center|Na 3 diensjare as ''Sergeant-chef''. |align=center|[[Lêer:adjudant.png]] |- |align=center|''Adjudant-chef'' |OR-9 |align=center|Na 4 diensjare as ''Adjudant'' en 'n minimum van 14 diensjare |align=center|[[Lêer:adjudant-chef.png]] |- |align=center|''Major'' |OR-9 |align=center|Haalbaar deur:1. Eksamen<br/>2. Promosie sonder eksamen na 'n minimum van 14 diensjare |align=center|[[Lêer:Major-French-Army.png]] |} ===Offisiere=== Die meeste offisiere is afkomstig uit die staandemag van die Franse leër. Omtrent 10% van die offisiere is gepromoveerde onderoffisiere uit die legioen self. {|class="wikitable" style="text-align: center; width: 875px; height: 200px;" |- !Rang binne die Vreemdelegioen !NAVO Kode !Verantwoordelikheid !Rangteken |- |align=center|''Aspirant'' |OF(D) |align=center|- |align=center|[[Lêer:Aspirant de l'armée de terre.png]] |- |align=center|''Sous-Lieutenant'' |OF-1 |align=center|Junior-leier van 'n seksie |align=center|[[Lêer:sous-lieutenant.png]] |- |align=center|''Lieutenant'' |OF-1 |align=center|'n Seksie |align=center|[[Lêer:lieutenant.png]] |- |align=center|''Capitaine'' |OF-2 |align=center|'n Kompanie |align=center|[[Lêer:capitaine.png]] |- |align=center|''Commandant'' |OF-3 |align=center| 'n Bataljon |align=center|[[Lêer:commandant.png]] |- |align=center|''Lieutenant-Colonel'' |OF-4 |align=center|Junior-leier van 'n regiment, of ''demi-brigade'' |align=center|[[Lêer:lieutenant-colonel.png]] |- |align=center|''Colonel'' |OF-5 |align=center|'n Regiment, of ''demi-brigade''. |align=center|[[Lêer:colonel.png]] |- |align=center|''Général de Brigade'' |OF-6 |align=center|Franse Vreemdelegioen |align=center|[[Lêer:Insigne général de brigade.png]] |} ===Chevrons d'ancienneté=== Die Vreemdelegioen is die enigste eenheid of tak binne die Franse leër waar daar nog chevrons gedra word op die basis van aantal diensjare: die sogenaamde ''chevrons d'ancienneté''. Hierdie chevrons word uitsluitlik by soldate en onderoffisiere gebruik. 'n Goue chevron dui 5 jaar diens aan. Dit word gedra onder die rangteken.<ref>{{cite web|url=http://traditions.legion-etrangere.cc/les-chevrons-d-anciennete/|title=Chevrons d'ancienneté|publisher=www.legion-etrangere.cc|accessdate=17 Februarie 2014}}</ref> == Tradisies == [[Lêer:Pionniers-Camerone.jpg|duimnael|Sappeurs]] Soos by ander (elite-)eenhede beskik ook die Franse Vreemdelegioen oor 'n aantal eie tradisies. Die leuse van die legioen lui: ''Legio Patria Nostra'' (Die Legioen is ons Vaderland). Kenmerkend van die uniform is onder andere die wit keps (''képi blanc'') wat deur manskappe onder die rang van sersant gedra word. Nog 'n kenmerkende uniformstuk is die rooi-groen epoulette, terwyl die breë blou serp wat na die ''Boudin'' verwys, om die middel onder die gordel gedra word. 'n ''Boudin'' (letterlik "bloedwors") was die blou wolkombers wat elke soldaat gedra het, opgerol soos 'n wors bo sy rugsak. "Le Boudin" is ook die naam van die lied en die mars van die Franse Vreemdelegioen. 'n Ander opvallende kenmerk is die laer mars tempo waarteen gemars word, 'n tradisie wat stam uit die ''Légion de Hohenlohe'', 'n militêre eenheid wat gestig is deur Ludwig Aloysius Joachim, Prins van Hohenlohe-Waldenburg-Bartenstein. Hierdie eenheid, tesame met die Gardes Suisses en die Régiment Suisse de la Garde Royale, is in 1831 in die vreemdelegioen omskep. Hierdie stadiger en besadigde mars kan tydens die groot militêre parade op die [[Champs-Élysées]] gesien word. In teenstelling met die ander (Franse) infanterie-eenhede, wat met 110 treë per minuut mars, marsjeer die Franse Vreemdelegioen teen 'n slakkegang van slegs 88 treë per minuut en word die parade-gedeelte van die infanterie-eenhede tradisioneel daarmee afgesluit. Op 14 Julie maak die sappeurs van die Franse Vreemdelegioen, wat almal 'n baard dra, gewoonlik 'n spesiale verskyning tydens die parade. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Frans_Vreemdelingenlegioen }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{fr}} [http://www.legion-etrangere.com/ Webwerf van die Franse Vreemdelegioen] {{Commons-kategorie inlyn|French Foreign Legion}} {{Normdata}} [[Kategorie:Frankryk]] d4deh3svrmwbxwjwefypgryidnp8w2b 0 315746 2893580 2707538 2026-04-13T16:45:46Z Jcb 223 2893580 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lid-verbond-edelen.jpg|duimnael|Geusesimboliek op 'n 16e-eeuse pentekening: grys gewaad, geusepenning, swaard, pistool en Turkse snor]] [[Lêer:Brielle 015.jpg|duimnael|Gewel in Brielle]] Die '''Geuse''' (Nederlands: Geuzen) was aanvanklik Nederlandse edelmanne en teenstanders van die [[Spanje|Spaanse]] koning [[Filips II van Spanje|Filips II]]. Later het die term spesifiek verwys na die stryders wat te land (die ''Bosgeuse'', soms ook ''wilde geuse''; [[Nederlands]]: ''wilde geuzen'', genoem) of te water (Watergeuse; Nederlands: ''watergeuzen'') die [[Spanjaarde]] beveg het. ==Etimologie== [[Lêer:Emblem of the Geuzen.jpg|duimnael|Tradisionele embleem van die Geuse]] Die woord Geus is afgelei van die Franse ''gueux''. Laasgenoemde woord beteken ''armlastige'' of ''boemelaar'', maar dit het 'n positiewe betekenis verkry vir die wat tydens die [[Tagtigjarige Oorlog]] nie Spaansgesind was nie. Die oorsprong van die benaming 'Geus' lê waarskynlik in die uitspraak wat Karel van Berlaymont gerig het aan die landvoog Margaretha van Parma op die oomblik dat die Eedverbond der Edelen (verenigde lae adel) aan haar 'n smeekskrif oorhandig het ([[5 April]] [[1566]]). Tradisioneel word die woorde van Berlaymont weergegee as: ''"N'ayez pas peur, Madame, ce ne sont que des gueux"'' (vertaling: (Nederlands) 'Wees niet bang, mevrouw, het zijn slechts bedelaars'; vertaling: (Afrikaans: Moenie bang wees nie, mevrou, hulle is slegs bedelaars). In die oudste verslag deur Jacob van Wesenbeke, het Berlaymont vir Margaretha gesê: ''"Voilà entrer des beaux gueux"'' (vrylik vertaal in Nederlands: 'Zie welke fraaie schooiers daar binnenkomen'; en in Afrikaans: 'Kyk watter fraai boemelaars daar inkom'). Andere skrywers gee hierop variasies, terwyl die deurgaans goed ingeligte Joachim Hoppers skryf dat dit nie bekend was hoe die naam Geus ontstaan het nie.<ref>Anton Van der Lem, [http://www.dutchrevolt.leiden.edu/dutch/spreuken/Pages/N%27ayez-pas-peur-Madame-ce-ne-sont-que-des-gueux.aspx N'ayez pas peur Madame, ce ne sont que des gueux], Nederlandse Opstand (besoek op 6 Desember 2017)</ref> Die Spaanse korrespondensie van die landvoogde van [[Filips II van Spanje]] spekuleer weer dat die naam iets te make het met die [[Gote]].<ref>"Relation en chriffres, envoyée par la duchesse de Parme au Roi, avec sa dépêche du 13 avril 1566", in: ''Correspondance de Philippe II sur les affaires des Pays-Bas'', 1848, [https://books.google.be/books?id=JlxAAAAAcAAJ&pg=PA408#v=onepage&q&f=false p. 408-409]: ''Viva le geu, que es un apellido que ay entre ellos, y no se sabe aun lo que quiere significar, mas de que getz es propriamente picaño. Algunos dizen que lo atribuyen al nombre que quieren tomar de los Godos''.</ref> Die hipotese word ook deur moderne taalkundiges ernstig opgeneem.<ref>Walter Thys, [https://www.cairn.info/revue-etudes-germaniques-2006-4-page-617.htm Les gueux étaient-ils des Goths?], in: ''Études Germaniques'', 2006, nr. 4, p. 617-627</ref> Die neerhalende woorde deur Berlaymont - indien aanvaar word dat hy dit werklik uitgespreek het - was bedoel om die landvoog gerus te stel oor die beperkte krag van die verenigde [[aristokrasie]], wat onder leiding van Hendrik van Brederode (1531-1568) die smeekskrif aangebied het. Die teenstanders van die Spanjaarde, aanvanklik hoofsaaklik [[Calvinisme|Calviniste]], het die skeldwoord egter aangeneem, dit hul eie gemaak, en van 'n pejoratiewe na 'n positiewe term verander. Dit het na bewering gebeur tydens die Geuse-banket by die Hof van Culemborg, wat ook beskryf word in die korrespondensie van die landvoogde. Die opstandige adellikes het aan tafel gesit met 'n bedelsak om die nek, wat daarop gedui het dat hulle die bynaam al voorheen toegeëien het. Hoe dit ook al sy, die term word steeds op die tradisionele manier gebruik ('n skeldnaam wat deur die geteikende persoon met trots toegeëien word).<ref>Die Geuse was onverskrokke, onwrikbare en formidabele vegters; [[Arthur Conan Doyle]] het in die verband 'n vergelyking met die [[Boere]] getref en (in Engels) gesê: "Take a community of Dutchmen of the type of those who defended themselves for fifty years against all the power of Spain at a time when Spain was the greatest power in the world. Intermix with them a strain of those inflexible French Huguenots, who gave up their name and left their country forever at the time of the revocation of the Edict of Nantes. The product must obviously be one of the most rugged, virile, unconquerable races ever seen upon the face of the earth. Take these formidable people and train them for seven generations in constant warfare against savage men and ferocious beasts, in circumstances in which no weakling could survive; place them so that they acquire skill with weapons and in horsemanship, give them a country which is eminently suited to the tactics of the huntsman, the marksman and the rider. Then, finally, put a fine temper upon their military qualities by a dour fatalistic Old Testament religion and an ardent and consuming patriotism. Combine all these qualities and all these impulses in one individual and you have the modern White Boer."</ref> == Geskiedenis == Die Geuse was van gemengde oorsprong. Die vloot van die Geuse het hoofsaaklik bestaan uit die verarmde adel wat beslag gelê het op verbeurdverklaarde besittings (soos Arent VII van Duivenvoorde), saam met avonturiers, werklose matrose en persone aan die marges van die samelewing en selfs gewone misdadigers. In die tydperk 1567-1572 was die Geuse-vloot die enigste effektiewe magsmiddel wat prins [[Willem van Oranje]] teen die Spaanse koning kon gebruik. Die betekenis van hierdie vloot was veral duidelik in 1572. ===Die eerste Geuse=== Op 27 Desember [[1566]] is [[Vlaminge|Vlaamse]] [[Calvinisme|Calviniste]] en Geuse uitgemoor te Wattrelos. Hierdie Watergeuse is deur [[Willem van Oranje]], wie se besittings verbeurd verklaar is, van kaperbriewe voorsien. [[Lêer:BattleOfHeiligerlee.jpg|duimnael|Slag by Heiligerlee (1568)]] [[Lêer:WLANL - Mischa de Muynck - wandtapijt De slag voor Lillo, Hendrick de Maecht, 30 mei 1574 mischademuynck2009.jpg|duimnael|Watergeuse in 'n sloep by die Slag van Lillo]] Die Geuse het begin in die tradisie van Frans van Brederode, Pier Gerlofs Donia (Grote Pier) en Wijerd Jelckama. Fernando Álvarez de Toledo (Die hertog van Alva) het op die aanvalle gereageer met die bewapening van handelskepe, 'n suksesvolle taktiek uit die oorloë met Frankryk tien jaar tevore. Die poging deur Louis van Nassau om Groningen tydens die Slag van Heiligerlee te verower het die opkoms van die Watergeuse ontketen. Hulle het die troepe van voorrade voorsien en Hollandse skepe gekaap. Alva en Maximilian van Hénin-Liétard het toe opdrag gegee dat skepe toegerus word om op te tree teen die kaptein van die Geuse, waarvoor Amsterdam onder andere drie skepe gelewer het. Gedurende die eerste seeslag van die [[Tagtigjarige Oorlog]] wat daarop gevolg het, het die sterker Geuse-vloot in Julie 1568 'n oorwinning behaal tydens die Seeslag op die [[Eems]]. === Die Geuse opstand === [[Lêer:Willem Bloys van Treslong.JPEG|duimnael|Willem Bloys van Treslong]] [[Lêer:Vroom Hendrick Cornelisz Battle of Haarlemmermeer.jpg|duimnael|Die geveg tussen Nederlandse en Spaanse skepe op die Haarlemmermeer op 26 Mei 1573. Aan die regterkant is die Spaanse skepe met die wind aan hul agterkant, wat geïdentifiseer word deur die vlae met 'n rooi kruis. Die naderende skepe aan die linkerkant is die Geuse. Hendrick Cornelisz Vroom.]] [[Lêer:Veen01.jpg|duimnael|Ontsetting van Leiden deur die Geuse op 3 Oktober 1574 gedurende die Beleg van Leiden. Otto van Veen, 1574.]] Intussen wou Elizabeth die betrekkinge met Spanje verbeter en het sy derhalwe die Geuse uit die Engelse hawens verdryf. Een van die gevolge hiervan was die inname van Den Briel op [[1 April]] [[1572]] deur die Watergeuse onder leiding van Willem Bloys van Treslong deur die [[Noordpoort (Brielle)|Noordpoort by Brielle]]. Dit word gesien as die begin van die opstand in Nederland, maar vir Alva was die verlies van [[Vlissingen]] op [[6 April]] meer skokkend. Van hierdie tydstip af het die sogenaamde ''Bosgeuse'' van die Watergeuse af weggebreek; onder leiding van Jacob Blommaert het hulle deur [[Vlaandere]] gegaan en Oudenaarde op [[7 September]] verower. Intussen het die opstand versprei oor die streke [[Holland]] en [[Zeeland]], met uitsondering van die stede [[Middelburg, Zeeland]], [[Amsterdam]] en [[Goes]]. Boonop het die Geuse steun ontvang van Willem van Oranje, wat sy tweede inval uit die oostelike Nederlande begin het. In Junie 1572 het Enkhuizen aangesluit by die rebelle. Die provinsies Holland en Zeeland en Gelderse stede [[Zaltbommel]] en [[Buren]] het die Unie van Dordrecht gesluit. Deur die aansluiting van Den Briel, Vlissingen en Enkhuizen by die opstand het die Geuse beheer oor die handelsroetes verkry. 'n Ander gevolg was dat hierdie Watergeuse nie meer rond hoef te geswerf het nie. Hulle het nou onder die landdroste van hierdie stede geval, wat ook befondsing vir die opstand verskaf het. Tydens die eerste vrye vergadering van die State van Holland en Wes-Friesland is besluit om alle kaperbriewe terug te trek. Hulle het ook probeer om ontslae te raak van die ongedissiplineerde elemente wat die opstand skade berokken het, met katolieke burgers en geestelikes wat vermoor is en kloosters wat op groot skaal geplunder is. Willem van Oranje het vir van Lumey ontslaan vir die moorde op die Martelare van Gorcum. Van 'n opstand deur die gewone mense was daar egter geen sprake van nie. === Latere jare === Die Slag van die Zuiderzee is gelei deur Cornelis Dirkszoon, burgemeester van Monnickendam. Reeds op [[11 Oktober]] [[1573]] is die Spaanse admiraal Bossu gevange geneem. Die Watergeuse was van kardinale belang in die ontsetting van Alkmaar en Leiden. Op [[29 Januarie]] [[1574]] het die Geuse die Spaanse vloot op die Westelike Schelde in die Slag van Reimerswaal verslaan, en op 19 Februarie is Middelburg deur die Geuse verower. Die betekenis van die Watergeuse gedurende die vroeë jare van die [[Tagtigjarige Oorlog]] kan kwalik oorskat word. Danksy die inname van Den Briel en die daaropvolgende opstand van die Geuse kon hulle die Staatse partij vaste grond bied in die stryd teen die Spanjaarde, wat Willem van Oranje ondanks sy eie pogings nie in kon slaag nie. {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Geuzen_(Tachtigjarige_Oorlog) }} == Verwysings == {{Verwysings|90%}} {{Appendix|2= *{{Aut|Asaert, G., Beylen, J. van, Jansen, H.P.H. ''et al''}} (1976): ''Maritieme geschiedenis der Nederlanden 1'', De Boer Maritiem, Bussum. *{{Aut|Gachard, Louis Prosper}} (1847), [http://www.persee.fr/doc/bcrh_0770-6707_1847_num_13_13_3295 Note sur l'origine du nom de gueux, donné aux révolutionnaires des Pays-Bas dans le XVIe siècle], in: ''Compte-rendu des séances de la commission royale d'histoire'', vol. 13, nr. 13, p. 292-303 *{{Aut|Nierop, Henk van}} (1992), [https://www.bmgn-lchr.nl/articles/10.18352/bmgn-lchr.3446/galley/3500/download/ Edelman, bedelman. De verkeerde wereld van het Compromis der Edelen] {{pdf}}, in: ''BMGN - Low Countries Historical Review'', nr. 107/1, p. 1-27 *{{Aut|Vaan, Michiel De}} (2000), "Waren de geuzen Goten?", in : ''Taal en Tongval'', nr. 52, p. 329-335 }} ==Eksterne skakels== * [http://members.home.nl/tetrode/ Geïllustreerde geschiedenis van de Watergeuzen door Marcel Tettero] * [http://www.roepstem.net/geuzen.html De Waalse bijdrage in de Geuzen; door "De Roepstem"] * [https://web.archive.org/web/20041215042912/http://home.tiscali.be/pajottenland/pajot/bier/schrijfwijze.htm/ Ontstaan van het woord Geus] * [http://www.geuzenproject.org/ Geuzenproject Nieuwkerke: een historische wandeling door het geuzenbestaan] {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] nb4lsw2p6iohsup3blmxckratdutvnw 0 315928 2893586 2286003 2026-04-13T16:50:27Z Jcb 223 2893586 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Koessler.jpg|duimnael]] '''Hans von Koessler''' ([[1 Januarie]] [[1853]] - [[23 Mei]] [[1926]]) was 'n [[Duitsers|Duitse]] [[komponis]], [[dirigent]] en musiekonderwyser. In die Koninkryk van Hongarye, waar hy vir 26 jaar werksaam was, het hy bekendgestaan as '''János Koessler'''. Koessler was 'n neef van [[Max Reger]], en is gebore in Waldeck, Fichtelgebirge (Fichtelgebergtes) (nou deel van [[Kemnath]], [[Regierungsbezirk Oberpfalz|Opper-Palts]]). Hy het van 1874 tot 1877 die [[orrel]] onder Josef Rheinberger studeer en koorlesse van Franz Wüllner in [[München]] ontvang. Onmiddellik hierna het hy na [[Dresden]] verhuis waar hy aangestel is as direkteur en onderwyser vir musiekteorie en koorliedere aan die Hochschule für Musik Carl Maria von Weber Dresden. Vanaf 1878 was hy ook dirigent van die Dresdner Liedertafel orkes. Van 1882 tot 1908 het hy aanvanklik onderrig gegee in orrel en koormusiek aan die Franz Liszt Musiekakademie (Nasionale Akademie van Musiek in Boedapest) in Hongarye. Later het hy ook professor in komposisie geword en is hy tot die adelstand verhef. Sy studente (soos byvoorbeeld [[Zoltán Kodály]], [[Béla Bartók]] en [[Ernő Dohnányi]]) het van die beste Hongaarse komponiste van daardie era geword. Na sy aftrede in 1908 het hy teruggekeer na Duitsland. Koessler het meer as 130 werke gekomponeer, waaronder 'n [[opera]], twee [[simfonie|simfonieë]], simfoniese variasies vir orkes, 'n [[concerto|vioolconcerto]], twee [[strykkwartet]]te, 'n strykkwintet, 'n stryksekstet, 'n [[klavier]]kwintet, 'n suite vir klavier, viool en altviool, en 'n [[mis (musiek)|mis]] vir vrouekoor en orrel. Hy het ook [[psalms]] getoonset. As gevolg van sy wisselvallige leefwyse het 'n groot aantal van sy komposisies egter verlore gegaan of in private hande geland. Koessler se kamermusiek is hoog aangeprys deur verskeie kommentators, waaronder die vooraanstaande kamermusiek wetenskaplike Wilhelm Altmann, wat Koessler se Tweede Strykkwartet en sy Trio-suite vir klavier, viool en altviool vir spesiale lof uitgesonder het. Hy is in 1926 in [[Ansbach]] op 73-jarige ouderdom oorlede. == Bronne == *''The New Grove Dictionary of Music & Musicians,'' Macmillan 1980 *''Cobbett's Cyclopedic Survey of Chamber Music,'' Oxford University Press 1963 *''Handbuch für Streichquartettspieler,'' Wilhelm Altmann, Heinrichshofen Verlag 1972 == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20070705221500/http://www.editionsilvertrust.com/music-books-h-to-m.htm Hans Koessler klankgrepe van & inligting oor sy Trio Suite vir Viool, Altviool en Klavier, Strykkwintet & Stryksekstet] * {{IMSLP|id=Koessler%2C_Hans|cname=Hans von Koessler}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Hans_von_Koessler }} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Koessler, Hans Von}} [[Kategorie:Geboortes in 1853]] [[Kategorie:Sterftes in 1926]] [[Kategorie:Duitse komponiste]] [[Kategorie:Hongaarse komponiste]] r84o7yeyzh7yhbl0kyvli47lxpftooz 0 317716 2893651 2552628 2026-04-13T19:41:32Z Jcb 223 2893651 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HuguesPernath1974.jpg|duimnael|Pernath (1974)]] '''Hugues C. Pernath''' (skuilnaam van '''Hugo Wouters''', gebore 15 Augustus 1931, Borgerhout – 4 Junie 1975, Borgerhout) was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]]. Hy het saam met [[Edmond Schietekat|Paul Snoek]] die [[avant-garde]] [[tydskrif]] ''Gard Sivik'' gestig, en was later 'n lid van die ''Pienk Digters''. Die Hugues C. Pernath-prijs is vernoem na hom. Sy werk neig na die pessimistiese, is emosioneel gelaai asook modern manieristies. Later wou hy hieruit kom; sy poësie het toe meer toeganklik en gestruktureerd geword. Pernath was redakteur van die literêre tydskrifte ''Gard Sivik'' en ''Het Cahier''. Hy het later hierdie redaksies verlaat om by die redaksie van die ''Nieuw Vlaams Tijdschrift'' aan te sluit. ==Bibliografie== * ''Het uur Marat'' (1958) * ''De adem ik'' (1960) * ''Het masker man'' (1960) * ''Soldatenbrieven'' (1961) * ''Hedendaags'' (1963) * ''Instrumentarium voor een winter'' (1963) * ''Mijn gegeven woord'' (1966) * ''De acht hoofdzonden'' (1970) * ''Exodus'' (1970) * ''Mijn tegenstem'' (1973) ==Pryse== * 1961 - Arkprijs van het Vrije Woord * 1968 - ''Poëzie-prijs van de provincie Antwerpen'' * 1977 - ''Driejaarlijkse Staatsprijs voor Poëzie'' == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde]] ==Bronne== * [http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=pern001 Hugues C. Pernath] * Fernand Auwera, ‘Hugues C. Pernath’ In: Schrijven of schieten. Onderhoude (1969) {{Saadjie}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Hugues_C._Pernath }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pernath, Hugues C.}} [[Kategorie:Geboortes in 1931]] [[Kategorie:Sterftes in 1975]] [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] ex8bvhy75rscwb7tyiq8g7siluv35wy 0 317735 2893576 2293461 2026-04-13T16:42:19Z Jcb 223 2893576 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Garmt Stuiveling (1980).jpg|duimnael|Garmt Stuiveling (1980)]] '''Garmt Stuiveling''' ([[21 Desember]] [[1907]], Stroobos, [[Friesland]] – [[11 Mei]] [[1985]], [[Hilversum]]) was 'n [[Nederlanders|Nederlandse]] [[digter]] en [[skrywer]]. Hy publiseer voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] in onder meer die literêre tydskrif ''Forum''. == Werke == * ''Een nieuwe jeugd, een nieuwe wereld'' (1928) * ''Het vraagstuk van de vrede'' (1929) * ''De studenten en het militaire vraagstuk'' (1931) * ''Elementen'' (1931) * ''Verzen van nu'' (1933) * ''Versbouw en ritme in de tijd van [[Tachtigers|'80]]'' (proefskrif, 1934) * ''De Nieuwe Gids als geestelijk brandpunt'' (1935) * ''[[Desiderius Erasmus|Erasmus]]'' (1936) * ''Wegen der poëzie. Beknopte beschouwingen over de Nederlandsche dichtkunst sinds de oorlog'' (1936) * ''De briefwisseling Carel Vosmaer - [[Jacques Perk|Perk]]'' (1938) * ''De Briefwisseling Vosmaer - [[Willem Kloos|Kloos]]'' (1939) * ''Jacques Perk, Mathildekrans naar de handschriften'' (1941) * ''Rekenschap'' (1941) * ''Een eeuw Nederlandse letteren'' (1941, 1983[3]) * ''Wordend kristal. Kwatrijnen'' (1945) * ''[[Herman Gorter]]s kenteringssonnetten'' (1946) * ''Onvoltooid verslag'' (1949) * ''Steekproeven'' (1950) * ''Triptiek. Essays'' (1952) * ''[[Alfred Nobel]] en de Nobelprijzen'' (1957) * ''Ego en echo'' (1957) * ''Het korte leven van Jacques Perk. Een biografie'' (1957) * ''Uren zuid. Drie dozijn ontmoetingen over de grens'' (1960) * ''[[Willem Elsschot]]'' (1960) * ''Moderne welsprekendheid. Handboek voor mondelinge taalbheersing'' (1961) (met Maximilian Weller) * ''De muze en Europa'' (1963) * ''De wording van Perks "Iris"'' (1963) * ''Dit is Hilversum'' (1964) * ''Eeuwig gaat voor ogenblik'' (1965) * ''Esopet. Facsimile-uitgave, ingeleid en toegelicht'' (1966, 2 dele) * ''Eindstand'' (1967) (bloemlesing) * ''Vakwerk. Twaalf studies in literatuur'' (1967) * ''Willens en wetens. Twaalf essays'' (1967) * ''Memoriaal van [[Gerbrand Bredero|Bredero]]. Documentaire van een dichterleven'' (1970) (samesteller) * ''Literaire gids van België, Nederland en luxemburg'' (1972) (met Roger Bodart en Marc Galle) * ''Dichters van vroeger. Een bloemlezing uit acht eeuwen Nederlandse poëzie'' (1977) * ''[[Henriette Roland Holst|Henriëtte Roland Holst]]'' (1977) (samesteller) * ''Acht over Gorter : een reeks beschouwingen over poëzie en politiek'' (1978) (samesteller) * ''Schets van de Nederlandse letterkunde'' (1980 [32ste druk]) * ''Bredero's Groot Lied-boeck'' (1983) == Eksterne skakels == * [http://hdl.handle.net/10622/ARCH01427 Archief Garmt Stuiveling] (Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis) == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | nl = Garmt_Stuiveling }} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Stuiveling, Garmt}} [[Kategorie:Nederlandse skrywers]] [[Kategorie:Nederlandse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1907]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] inghq3hwc6ot8o1i54frzkugbrsghy4 0 318483 2893685 2457857 2026-04-13T19:54:59Z Jcb 223 2893685 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Johannes Hevelius.PNG|duimnael|200px|Johannes Hevelius]] [[Lêer:Hevelius Map of the Moon 1647.jpg|duimnael|200px|Kaart van die maan deur Hevelius vanaf 1647]] '''Johannes Hevelius''', Duits: ''Johannes Hevel'' of ''Johann Hewelcke'', Pools: ''Jan Heweliusz'' ([[Gdańsk|Danzig]], [[28 Januarie]] [[1611]] – Danzig, [[28 Januarie]] [[1687]]) was 'n [[Duitsland|Duits]]-[[Pole|Poolse]] [[sterrekundige]] en burgemeester van Danzig (nou [[Gdańsk]]). Die sterrekundige Elisabeth Hevelius (gebore Koopman) was sy tweede vrou.<ref name = MT>{{cite web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Hevelius_Johannes/ |title = Johannes Hevelius |first1 = JJ |last1 = O'Connor |first2 = EF |last2 = Robertson |publisher = School of Mathematics and Statisitics, Universiteit van St Andrews |language = Engels |accessdate = 22 Oktober 2020 |date = Desember 2008 |website = MacTutor History of Mathematics Archive}}</ref> Hevelius is gebore in Danzig, wat toe tot die [[Pole|Pools]]-[[Litoue|Litouse]] Gemenebes behoort het, en studeer in [[Nederland]] (aan die [[Universiteit Leiden|Universiteit van Leiden]]), [[Engeland]] en [[Frankryk]], maar woon vanaf 1634 weer in Danzig. Alhoewel hy aktief deelgeneem het aan die stadsregering van sy geboortestad en selfs burgemeester geword het, was [[sterrekunde]] sy grootste belangstelling. In 1641 bou hy sy eie sterrewag en vervaardig sy eie [[teleskoop]].<ref name=MT/> Hevelius publiseer die resultaat van sy 4-jarige kartografiese opname van die [[maan]] in 1647 onder die titel ''Selenographia sive Lunae Descriptio''. Hy het ook die [[librasie]] van die maan ontdek.<ref>{{cite web |url = https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/002182861004100305?journalCode=jhaa |title = How to Craft Telescopic Observation in a Book: Hevelius's Selenographia (1647) and its Images |first = Kathrin |last = Müller |publisher = Science History Publications Ltd |date = 1 Augustus 2010 |accessdate = 22 Oktober 2020 |language = Engels}}</ref> 'n Aantal [[sterrebeeld]]e wat vandag steeds in gebruik is, is deur hom benoem, waaronder die [[Jaghonde (sterrebeeld)|Jaghonde]] en [[Sekstant (sterrebeeld)|Sekstant]]. Die [[Skild (sterrebeeld)|''Scutum Sobieski'']] is ter ere van sy beskermheer, die Poolse koning [[Jan Sobieski]], vernoem (Die "''skild van Sobieski''").<ref name=harvard/> Hevelius het met verskeie wetenskaplikes gekorrespondeer, soos [[Christiaan Huygens]] en Dirck Rembrantsz van Nierop.<ref name=harvard>{{cite journal |url = http://adsabs.harvard.edu/full/1976QJRAS..17..488S |title = Johannes Hevelius (1611-1687)-Astronomer of Polish Kings |last = Szanser |first = A. J. |journal = Quarterly Journal of the Royal Astronomical Society |publisher = Royal Astronomical Society |language = Engels |volume = 17 |page = 488-498 |bibcode = 1976QJRAS..17..488S |year = 1976 |accessdate = 22 Oktober 2020}}</ref> In 1679 verwoes 'n brand 'n groot deel van sy instrumente en boeke. Hoewel hy sy observatorium herbou het, kon Hevelius sy verlies nooit heeltemal te bowe kom nie. Hy sterf op sy 76ste verjaardag. Sy ''Prodromus astronomiae'', 'n katalogus van 1564 [[ster]]re, is postuum gepubliseer.<ref name=harvard/> == Publikasies == * ''Selenographia, sive, Lunae descriptio'' (1647) : atlas van die maan * ''Epistolae'' (1654) * ''Dissertatio de nativa Saturnae facie'' (1656) * ''Mercurius in Sole visus Gedani'' (1662) : beskrywing van die wentelbaan van [[Mercurius]] soos deur hom waargeneem in Gdańsk. In die boek neem Hevelius ook die werk ''Venus in Sole Visa'' van Jeremiah Horrocks, oor die [[Venusoorgang]] van 1639, op. * ''Historiola Mirae'' (1662), – hierin benoem hy die periodies-veranderlike ster Omicron Ceti "Mira", of "die Wonderbaarlike" * ''Prodromus cometicus'' (1665) * ''Cometographia'' (1668) * ''Machina coelestis'' : die eerste deel (1673) bevat 'n beskrywing van sy instrumentarium; die tweede deel (1679) is uiters seldsaam. Byna alle uitgawes is verniel deur die brand van 1679. * ''Annus climactericus'' (1685) beskryf die brand van 1679, en bevat observasies deur Hevelius van die veranderlike ster [[Mira]] * ''Prodromus astronomiae'' (1690), sy postuum gepubliseerde katalogus van 1564 sterre * ''Firmamentum Sobiescianum'' (1690), 'n sterre-atlas met 56 kaarte wat ooreenstem met sy katalogus. Dit bevat sewe nuwe sterrebeelde wat deur hom voorgestel is, en waarvan enkele nog gebruik word. == Verwysings== {{verwysings}} {{commonscat|Johannes Hevelius}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Johannes_Hevelius }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hevelius, Johannes}} [[Kategorie:Duitse sterrekundiges]] [[Kategorie:Poolse sterrekundiges]] [[Kategorie:Poolse burgemeesters]] [[Kategorie:Geboortes in 1611]] [[Kategorie:Sterftes in 1687]] ms4vboq48x7x3tw1x2wjh5jphdel8o9 0 318775 2893673 2892046 2026-04-13T19:50:13Z Jcb 223 2893673 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sleeckx,_Jan_Lambrecht_Domien_(1818-1901);_journalist_en_schrijver,_Van_Loo,_Florimond,_Felixarchief,_12_9208_recto_(cropped).jpg|duimnael|Jan Lambrecht Domien Sleeckx, deur Florimond Van Loo]] '''Jan Lambrecht Domien Sleeckx''' of '''Dominicus Jan Lambrecht''' ([[2 Februarie]] [[1818]], [[Antwerpen]] - [[13 Oktober]] [[1901]], [[Luik (stad)|Luik]] ), was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] skrywer. Hy begin sy loopbaan as notaris en [[joernalis]]. In 1861 gee hy in Lier onderwys in [[Nederlands]] en word later die hoof-skoolinspekteur van laerskole. Hy begin sy literêre loopbaan met die romantiese ''Kronyken der Straten van Antwerpen'' (3 volumes, 1843), maar draai teen die idealistiese styl van [[Hendrik Conscience]] en word 'n oortuigde voorstander van 'n gematigde realisme, wat hy ook op teoreties vlak verdedig (''Over het realismus in de letterkunde'', 1862). In 1844 is hy een van die stigters van ''Vlaemsch Belgie'', die eerste dagblad wat die belang van die [[Vlaminge]] voorop stel. Hy skryf die romans ''Tybaerts en Cie'' (1867), ''De plannen van Peerjan'' (1868) en die teaterstuk ''Jan Steen'' (1852), 'n komedie; ''Gretry'', wat in 1861 'n nasionale prys verwerf, ''De vissers van Blankenberg'' (1870), en die patriotiese drama ''Zannekin'' (1865). Sy diereverhale word as sy beste werk beskou, soos ''Arabella Knox'' (1855), waardeur hy die Engelse humor in Vlaandere bekendstel. Die werke bly deur hul lewendige struktuur vir moderne lesers steeds leesbaar. Saam met JF Vandevelde publiseer hy ook woordeboeke. == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Bronnelys == * F. van Veerdeghem, Levensschets van JLDS (1902) * [http://www.dbnl.org/tekst/bork001nede01/slee003.htm Jan Lambrecht Domien Sleeckx] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007081011/http://www.dbnl.org/tekst/bork001nede01/slee003.htm |date= 7 Oktober 2007 }} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jan_Lambrecht_Domien_Sleeckx }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sleeckx, Jan Lambrecht Domien}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 1901]] [[Kategorie:Geboortes in 1818]] tlnt1uzrys8kk02a0yogimo23y14a26 0 318776 2893674 2892047 2026-04-13T19:50:37Z Jcb 223 2893674 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Reniersnieders.jpg|duimnael|Jan Renier Snieders]] '''Jan Renier Snieders''' ([[22 November]] [[1812]], Bladel - [[9 April]] [[1888]], Turnhout) was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] [[skrywer]]. Hy was die broer van [[August Snieders]]. Hy studeer geneeskunde in [[Leuven]], en in 1838 vestig hy hom as geneesheer in Turnhout, waar hy baie doen om die literatuur te bevorder en in die gees die genootskap ''De Dageraad'' stig. In 1912 is ''Hofstraat'' in Turnhout herdoop tot ''Renier Sniedersstraat''. == Bibliografie == * Het kind met den helm (1852) * De meesterknecht (1855) * Dokter Marcus (1858) * Lelie van het gehucht (1860) * Op de pijnbank (1867) * Narda (1869) * De geuzen in de Kempen (1875) * Zonder God (1885) == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Bronne == * [http://www.dbnl.org/tekst/bran038biog01/bran038biog01_3820.htm Jan Renier Snieders] (Nederlands) {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jan_Renier_Snieders }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Snieders, Jan Renier}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 1888]] [[Kategorie:Geboortes in 1812]] 0p96k346b0blnd16d23e8od5e9uly9v 0 318787 2893676 2445610 2026-04-13T19:51:10Z Jcb 223 2893676 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jan van Nijlen | beeld = JanvanNijlen.JPG | beeldonderskrif = <!-- | volledige naam = Joannes Joannes-Baptista Maria Ignatius van Nijlen--> | pseudoniem = | geboortedatum = 10 November 1884 | geboorteplek = Antwerpen | sterfdatum = 14 Augustus 1965 | sterfplek = Vorst | beroep = digter | jare-aktief = | genre = | handtekening = | webwerf = }} '''Joannes Joannes-Baptista Maria Ignatius van Nijlen''' ([[10 November]] [[1884]], [[Antwerpen]] – [[14 Augustus]] [[1965]], Vorst) was 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] digter en essayis. Hy het alom bekend geword vir die frase "''Bestijg den trein nooit zonder Uw valies met droomen, dan vindt g'in elke stad behoorlijk onderkomen...''" uit die gedig "Bericht aan de reizigers" wat aanvanklik in die bundel ''Geheimschrift'' (1934) verskyn. Die gedig is op 18 Maart 2011 aangebring in Antwerpen se Centraal treinstasie. Die eerste reëls daarvan lui: : Bericht aan de reizigers : Bestijg de trein nooit zonder uw valies met dromen, : dan vindt ge in elke stad behoorlijk onderkomen. ==Bibliografie== *[[1906]] - ''Verzen'' *[[1909]] - ''Het licht'' *[[1911]] - ''Naar 't geluk'' *[[1914]] - ''Negen verzen'' *[[1916]] - ''Uren met Montaigne'' *[[1918]] - ''Francis Jammes'' (essay) *[[1919]] - ''Charles Péguy'' (essay) *[[1923]] - ''Het aangezicht der aarde'' *[[1924]] - ''De lokstem en andere gedichten'' *[[1925]] - ''Zeven gedichten'' *[[1928]] - ''De vogel Phoenix'' *[[1934]] - ''Geheimschrift'' *[[1938]] - ''Gedichten 1904-1938'' *[[1938]] - ''Het oude kind'' *[[1947]] - ''De dauwtrapper'' *[[1948]] - ''De slaapwandelaar'' *[[1955]] - ''Herinneringen aan [[E. du Perron]]'' *[[1957]] - ''Te laat voor deze wereld'' *[[1964]] - ''Verzamelde gedichten 1903-1964'' *[[1982]] - ''Druilende burgerij'' ==Literêre pryse== {{Kolomme2|Kolom1= *[[1924]] - Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Proza (Staatsprijs voor verhalend proza) *[[1934]] - Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Poëzie (Staatsprijs Vlaamse Poëzie) | Kolom2= *[[1955]] - Oeuvreprijs van de Vlaamse Gemeenschap (Staatsprijs voor Vlaamse Letterkunde) *[[1963]] - [[Constantijn Huygens]]-prijs }} ==Literatuur== * Stefan van den Bossche, ''De wereld is zoo schoon waarvan wij droomen. Jan Van Nijlen. Biografie'', Tielt, Lannoo, 2005. == Eksterne skakels == *[http://s2.ned.univie.ac.at/lic/autor.asp?paras=/lg;1/aut_id;583/ Nijlen, Jan van] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081230151819/http://s2.ned.univie.ac.at/lic/autor.asp?paras=%2Flg%3B1%2Faut_id%3B583%2F |date=30 Desember 2008 }} *[http://www.dbnl.nl/auteurs/auteur.php3?id=nijl003 Jan van Nijlen], DBNL *[http://www.neder-l.nl/newindex.html?http://www.neder-l.nl/bulletin/2005/02/050216.html Neder-l] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928061742/http://www.neder-l.nl/newindex.html?http%3A%2F%2Fwww.neder-l.nl%2Fbulletin%2F2005%2F02%2F050216.html |date=28 September 2007 }} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jan_van_Nijlen }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vannijlen, Jan}} [[Kategorie:Geboortes in 1884]] [[Kategorie:Sterftes in 1965]] [[Kategorie:Vlaamse digters]] cdwblwt2y6znjy417ht8qzzx029rvi8 0 319195 2893681 2297626 2026-04-13T19:53:44Z Jcb 223 2893681 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jeroen Dera | beeld = | beeldonderskrif = | volledige naam = | pseudoniem = | bynaam = | geboortedatum = 23 Augustus 1986 | geboorteplek = Uden | sterfdatum = | sterfplek = | nasionaliteit = {{Vlagland|Nederland}} | religie = | beroep = | jare-aktief = | handtekening = | webwerf = }} '''Jeroen Dera''' ([[23 Augustus]] [[1986]], Uden) is 'n Nederlandse letterkundige en literatuurkritikus. Dera studeer Nederlandse Taal en Kultuur en Literatuurwetenskap aan die Radboud Universiteit Nijmegen waar hy ook as [[lektor|dosent]] werk.<ref>{{Cite web|url=http://www.oslit.nl/promotie-jeroen-dera-radboud-universiteit-nijmegen/|title=Promotie - Jeroen Dera (Radboud Universiteit Nijmegen) - Onderzoekschool Literatuurwetenschap (OSL)|access-date=2017-10-29|date=2017-05-16|work=Onderzoekschool Literatuurwetenschap (OSL)|language=nl}}</ref> Hy promoveer in 2017 met die proefskrif getiteld ''Sprekend kritiek: literatuurprogramma's in de vroege jaren van de Nederlandse radio en televisie'' en doen sedertdien veral ondersoek na die Nederlandse literatuuronderwys. As literatuurritikus is Dera verbonde aan die Vlaamse koerant ''De Standaard'' en aan die literêre tydskrifte ''Dietsche Warande & Belfort'' en ''Poëziekrant''. Saam met Sarah Posman en Kila van der Starre stel hy ''Dichters van het nieuwe millennium'' (2016) saam, wat oor die digkuns in [[Nederland]] en [[Vlaandere]] in die 21ste eeu handel.<ref>[https://web.archive.org/web/20171201033232/http://www.dwb.be/auteurs/jeroen-dera Jeroen Dera op de website van DWB]</ref><ref>[https://www.vantilt.nl/boeken/dichters-van-het-nieuwe-millennium/ Dichters van het nieuwe millennium - website van de uitgever]</ref> Begin 2018 besorg hy saam met Carl De Strycker die opvolger van dié werk, ''Bundels van het nieuwe millennium''. Dera was in sowel 2017 as 2018 voorsitter van die beoordelingspaneel vir die [[Herman de Coninck]]-prijs vir poësie. Hy is daarnaas ook bestuurslid van die [[Jan Campert]]-Stichting. In 2020 publiseer hy saam met die [[Vlaminge|Vlaamse]] [[digter]]es [[Charlotte van den Broeck]] die boek ''Woorden temmen: van kop tot teen''. == Verwysings == {{Verwysings}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jeroen_Dera }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Dera, Jeroen}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Nederlandse letterkunde]] k9flm2abwovsm2s1voxc9ae0u2pv40b 0 319230 2893777 2856148 2026-04-14T05:46:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893777 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Stipagrostis hirtigluma | authority = (Steud. ex Trin. & Rupr.) De Winter subsp. patula (Hack.) De Winter,<ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1309-15</ref> (1963) | synonyms = }} '''Bloutwa''' (''Stipagrostis hirtigluma'') is 'n digte, [[meerjarige plant|meerjarige]] gras. ''Bloutwa'' kom voor in die bosveld, [[karoo]] en woestyngebeide. Dit groei in droë, warm dele, in klipperige of sanderige plekke en op rotsagtige plekke. Daar is drie spesies van ''Stipagrostis hirtigluma'': subsp. ''hirtigluma'', subsp. ''patula'' en subsp. ''pearsonii''. Subspp. ''hirtigluma'' en ''pearsonii'' vertoon baie ooreenkomste.<ref>{{Cite book|last=van Oudtshoorn|first=Frits|title=Guide to Grasses of Southern Africa|publisher=Briza publications|year=1992|isbn=978-1-920217-35-8|location=Pretoria|pages=123}}</ref> Al drie subspesies kom in [[Namibië]] voor.<ref>{{Cite book|last=Burke|first=Antje|title=111 Roadside plants|publisher=Namibia Scientific Society|year=2012|isbn=978-99945-76-51-7|location=Windhoek|pages=147}}</ref> ''Bloutwa'' het beperkte weidingswaarde. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grasse]] [[Kategorie:Stipagrostis]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] jdmb7rus26icn7hwxw72ipdoobw894k 0 319234 2893669 2892044 2026-04-13T19:49:07Z Jcb 223 2893669 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jacques Jasmin | beeld = Jacques Boé, dit Jasmin.jpg | beeldonderskrif = | geboortenaam = Jacques Boé | geboortedatum = {{geboortedatum|1798|3|16|}} | geboorteplek = | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1864|10|4|1798|3|16|}} | sterfplek = | beroep = [[Digter]]<!-- | taal = [[Oksitaans]] | nasionaliteit = Frans | genre = digkuns--> | huweliksmaat = | kinders = | familie = | pryse = | handtekening = | jare_aktief = | webwerf = }} '''Jansemin''' (gebore as '''Jacques Boé'''. Ook bekend onder die [[skuilnaam]] van '''Jansemin''' en in [[Frans]] as '''Jasmin''') ([[16 Maart]] [[1798]] - [[4 Oktober]] [[1864]]) was 'n Franse [[digter]] wat in [[Oksitaans]] gedig het. == Lewe == Hy is gebore in [[Agen]] met die familienaam Boé. Sy vader was 'n kleremaker, maar het tog 'n aanleg vir poësie getoon en tydens kermisse en soortgelyke byeenkomste gesing of voordragte gelewer; Jacques, wat hom vele kere vergesel het, was dus vroeg vertroud met die rol van die [[digter]]. Op 16-jarige leeftyd het hy werk gekry by 'n haarkapper en daarna 'n soortgelyke onderneming op die Gravier by [[Agen]] begin. In 1825 publiseer hy sy eerste bundel getiteld ''Papillotos'' ( ''krulpapiere'') wat gedigte in [[Frans]] ('n taal wat hy met 'n sekere mate van beheersing gebruik), asook in die bekende Agen-variëteit van die [[Oksitaans|Oksitaanse taal]] bevat, te wete die gewilde spraakstyl van die werkersklasse, waarin hy later literêre sou triomfeer. Sy invloed in die rehabilitasie van sy eie dialek vir literêre doeleindes is veral uitgeoefen in die openbare voordragte van sy gedigte wat hy gegee het. Sy digterlike geskenk, sowel as sy vloeiende stem het hom uitstekend gepas vir hierdie dubbele rol van troebadoer en jongleur. In 1835 het hy sy "Blinde meisie van Castel-Cuill" in [[Bordeaux]] voorgedra asook in 1836 in [[Toulouse]] en 'n entoesiastiese ontvangs in albei hierdie belangrike stede gekry. Die meeste van sy openbare voordragte is vir welwillende doeleindes gelewer. Die opbrengste het o.a. bygedra tot die herstel van die kerk in Vergt. Jansemin was nie 'n produktiewe skrywer nie, en ten spyte van sy voortvarende aard het hy lank aan een gedig gewerk en daarna gestreef om te verseker dat hy aan elke gevoel sy natuurlikste en helderste uitdrukking gee. In 1852 word Jansemin se werke bekroon deur die [[Académie française|Académie Française]] en word 'n pensioen aan hom toegeken. Die medalje wat by die geleentheid geslaan is bevat die opskrif: ''Au poète moral et populaire''. Hy ontvang die titel ''Maistre es Jeu'' van die Akademie van [[Toulouse]]; 'n onderskeiding wat slegs toegeken word aan roemryke [[skrywer]]s. [[Pous Pius IX]] het vir hom die kentekens van 'n ridder van Sint [[Pous Gregorius I|Gregorius die Grote]] gestuur, en hy is 'n ridder van die [[Erelegioen|Légion d'honneur]] gemaak. Hy het die laaste jare van sy lewe op 'n klein landgoed naby Agen wat hy ''Papillotos'' genoem het deurgebring. Hy beskryf dit in 'Ma Bigno'. Alhoewel hy genooi is om sy geboortestad te verteenwoordig, het hy geweier om dit te doen en in stede hiervan die plesier en ontspanning van 'n plattelandse lewe geniet, en geoordeel dat hy nie werklik 'n aanneemlike kandidaat vir verkiesings sal wees nie. Hy sterf in 1864 en sy laaste gedig, 'n antwoord op Ernest Renan, is tussen sy gevoude hande in sy kis geplaas. == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jacques_Jasmin }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jasmin, Jacques}} [[Kategorie:Sterftes in 1864]] [[Kategorie:Geboortes in 1798]] [[Kategorie:Oksitaanse digters]] 643qjudixdjt9uzzo603y92ful4f2s7 0 319720 2893670 2727846 2026-04-13T19:49:19Z Jcb 223 2893670 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = | beeld = Jacques Prévert en 1961 dans le film Mon frère Jacques par Pierre Prévert.jpg | beeldonderskrif = Jacques Prévert in die film "Mon frère Jacques"(1961) | volledige naam = | pseudoniem = | beter-bekend-as = | geboortedatum = 4 Februarie 1900 | geboorteplek = Neuilly-sur-Seine | sterfdatum = 11 April 1977 | sterfplek = Omonville-la-Petite | land = {{Vlagland|Frankryk}} | beroep = digter, draaiboekskrywer | jare-aktief = | handtekening = Prevert-Alassio.jpg | webwerf = }} '''Jacques Prévert''' ([[4 Februarie]] [[1900]], [[Neuilly-sur-Seine]] - [[11 April]] [[1977]], Omonville-la-Petite) was 'n [[Franse]] [[digter]], dramaturg en draaiboekskrywer. == Jeug == Hy het in [[Parys]] grootgeword. Hy het gou op skool verveeld geraak. Saam met sy vader, wat 'n teaterkritikus was, het hy dikwels teater toe gegaan, en van sy moeder het hy 'n liefde vir lees ontvang. Na skool het hy 'n rukkie gewerk voordat hy by die weermag aangesluit het en in 1919 na [[Turkye]] gestuur is. Daar ontmoet hy Marcel Duhamel, wat hom later gehelp het om woonplek in Parys by Rue du Château no. 54 te kry. Hierdie adres het die ontmoetingsplek geword van die [[Surrealisme|surrealistiese]] beweging onder leiding van André Breton. Prévert was baie aktief in die groep. Aan die einde van die 1920's het daar egter 'n geskil ontstaan tussen Prévert, [[Yves Tanguy]], Marcel Duhamel en André Breton. Prévert het hierna sy rug op surrealisme gedraai, saam met Tanguy en Duhamel. In 1925 trou hy met Simone Dienne, 'n jeugvriend, van wie hy in 1935 skei. == Groupe Octobre en die poëtiese surrealisme == In die dertigerjare het Jacques Prévert 'n teatergroep genaamd ''Groupe Octobre'' saam met 'n paar ander akteurs gestig. Die naam is afgelei van die Russiese Oktoberrevolusie. Die geselskap het tydens politieke vergaderings op straat en in fabrieke gespeel waar daar stakings plaasgevind het. Hy het hoofsaaklik kort toneelstukke en lesings geskryf om [[Marxisme|Marxistiese]] idees oor te dra. Hy is beïnvloed deur Erwin Piscator se agit-prop teater, en het begin met die skryf van toneelstukke waarin hy die gevestigde orde aan die kaak stel, die [[bourgeoisie]] verneder en politici en groot nyweraars karikaturiseer. In 1933 wen die groep eerste prys tydens die Olimpiade van die arbeidersteater in [[Moskou]] met die opvoering van ''La Bataille de Fontenoy''. Die stuk bestaan gedeeltelik uit werklike aanhalings uit die mond van politici soos Paul Déroulède, Joseph Joffre, [[Édouard Herriot]] en Raymond Poincaré, met Prévert wat aandui hoe betekenisloos en manipulerend die woorde van die politieke leiers is. Toe Prévert sien dat die Franse Kommunistiese Party in die loop van die dertigerjare toenemend nasionalisties word het hy hom van die party gedistansieer. Na die oorwinning van die Volksfront in Frankryk is die ''Groupe Octobre'' ontbind, deels daarom, maar ook weens persoonlike konflik en gebrek aan fondse. In die laat dertigerjare het Jacques Prévert 'n blywende samewerking met die filmregisseur Marcel Carné begin. Hy het ook saam met sy jonger broer Pierre Prévert begin werk om draaiboeke vir toneelstukke en rolprente te skryf. == Tydens die Tweede Wêreldoorlog == Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Prévert saam met sy vriendin Claudy Carter na Saint-Paul-de-Vence verhuis. Hy het daar klandestiene films gemaak saam met Joseph Kosma en Alexandre Trauner. In 1943 raak hy verlief op Janine Loris (Tricotet) wat in 1946 vir hom 'n dogter baar en met wie hy 'n jaar later trou. == Na die Tweede Wêreldoorlog == Alhoewel Prévert hom van die kommunisme gedistansieer het na die ontbinding van die ''Groupe Octobre'' het hy sy lewe lank 'n pasifis en anti-militaris gebly. In 1945 publiseer hy sy eerste digbundel getiteld ''Paroles'', waarvan twee miljoen eksemplare verkoop is. Dieselfde jaar is ''Histoires'' gepubliseer. In 1948 val hy uit 'n dakvenster en bly daarna 'n paar dae in 'n koma. Die val het hom met permanente breinskade gelaat, maar hom nie verhinder om verder te skryf nie. Hy het poësie, prosa en toneelstukke geskryf, maar ook draaiboeke, onder meer vir die tekenprente van Paul Grimault. == Poësie == Sy gedigte handel dikwels oor die lewe in Parys en die lewe na die Tweede Wêreldoorlog. Prévert was 'n taalvirtuoos wat graag met woorde en hul betekenis (se) gespeel het. Sy gedigte is vol woordspelings, neologismes, alliterasies, beskrywende opsommings en dubbelsinnighede. Sommige van sy gedigte soos ''Les Feuilles mortes'', ''Barbara'', ''Page d'écriture'', ''La grasse matinée'' en ''Chanson des escargots qui vont à l'enterrement'' is getoonset deur Joseph Kosma en gesing deur mense soos Yves Montand, [[Édith Piaf]], Les Frères Jacques en [[Juliette Gréco]]. Hy het ook 'n aantal boeke (Pré-intermédiaire) geskryf vir die ouderdomskategorie 8-16 jaar. == Rolprente == Prévert het 'n aantal draaiboeke geskryf. Die interessantste daarvan is die draaiboeke en dialoë wat hy vir Marcel Carné geskryf het. Hulle het saam die rolprent ''Jenny'' (1936) vervaardig, gevolg deur ''Drôle de drame'' (1937), ''Le Quai des brumes'' (1938), ''Le jour se lève'' (1939), ''Les Visiteurs du soir'' (1942), ''Les Enfants du paradis'' (1945) en ''Les Portes de la nuit'' (1946). Sodoende het hulle die grondslag gelê vir die skool vir poëtiese realisme wat die Amerikaanse [[film noir]] sterk beïnvloed het. Die filmvervaardigers Jean Renoir, Julien Duvivier, Jean Grémillon en Jacques Feyder het ook aan hierdie skool behoort. Sy gedigte vorm die basis vir die kortfilm ''La Seine a rencontré Paris'' (1957) deur Joris Ivens. == Digbundels == * 1946 : ''Paroles'' * 1946 : ''Histoires'' * 1951 : ''Spectacle'' * 1955 : ''La pluie et le beau temps'' * 1955 : ''Lumières d'homme'' * 1963 : ''Histoires et d'autres histoires'' * 1966 : ''Fatras'' * 1970 : ''Imaginaires'' * 1972 : ''Choses et autres'' * 1980 : ''Soleil de nuit'' (bundel verskyn postuum) * 1984 : ''La Cinquième Saison'' (bundel verskyn postuum) == Ander werke (keur) == * 1947 : ''Contes pour enfants pas sages'' (kinderboek) * 1951 : ''Grand Bal du printemps'' (kunsboek met gedigte van Prévert en foto's deur Izis ) * 1952 : ''Lettre des îles Baladar'' (kinderboek in samewerking met André François ) * 1952 : ''Guignol'' (kinderboek in samewerking met Elsa Henriquez ) * 1953 : ''Tour de chant'' (liedtekste) * 1965 : ''Le Cirque d'Izis'' (kunsboek in samewerking met [[Marc Chagall]] en Izis) * 1968 : ''Varengeville'' (kunsboek in samewerking met Georges Braque ) * 1971 : ''Fêtes'' (kunsboek in samewerking met Alexander Calder ) == Filmografie (keur uit sy draaiboeke) == * 1932: ''L'affaire est dans le sac'' (Pierre Prévert) * 1933: ''Ciboulette'' (Claude Autant-Lara) * 1934: ''L'Hôtel du libre échange'' (Marc Allégret) * 1936: ''Le Crime de Monsieur Lange'' (Jean Renoir) * 1936: ''27 rue de la Paix'' (Richard Pottier) * 1936: ''Jenny'' (Marcel Carné) * 1937: ''Drôle de drame'' (Marcel Carné) * 1938: ''Le Quai des brumes'' (Marcel Carné) * 1938: ''Les Disparus de Saint-Agil'' (Christian-Jaque) * 1938: ''Ernest le rebelle'' (Christian-Jaque) * 1939: ''Le jour se lève'' (Marcel Carné) * 1941: ''Remorques'' (Jean Grémillon) * 1942: ''Lumière d'été'' (Jean Grémillon) * 1942: ''Les Visiteurs du soir'' (Marcel Carné) * 1943: ''Adieu Léonard'' (Pierre Prévert) * 1945: ''Les Enfants du paradis'' (Marcel Carné) * 1946: ''Les Portes de la nuit'' (Marcel Carné) * 1946: ''Sortilèges'' (Christian-Jaque) * 1947: ''Voyage Surprise'' (Pierre Prévert) * 1949: ''Bim le petit âne'' (Albert Lamorisse) * 1950: ''Les Amants de Vérone'' (André Cayatte) * 1950: ''Souvenirs perdus'' (Christian-Jaque) * 1953: ''La Bergère et le ramoneur'' (Paul Grimault) * 1956: ''Notre-Dame de Paris'' (Jean Delannoy) * 1964: ''Le Petit Claus et le Grand Claus'' (Pierre Prévert) (televisiefilm) * 1980: ''Le Roi et l'Oiseau'' (Paul Grimault) == Eksterne skakels == * {{Imdb naam|id=0699535}} {{Normdata}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Jacques_Prévert }} {{DEFAULTSORT:Prévert, Jacques}} [[Kategorie:Franse digters]] [[Kategorie:Franse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1900]] [[Kategorie:Sterftes in 1977]] 4h8zuh2x78aj0clmmz7odhe521w4r5o 0 365135 2893715 2359100 2026-04-13T20:30:21Z Jcb 223 2893715 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sor Juana by Miguel Cabrera.png|duimnael|Sor Juana]] '''Juana Inés de la Cruz de Asbaje y Ramírez''', ook bekend as '''Sor Juana''', ([[12 November]] [[1648]] of [[1651]], San Miguel Nepantla - [[17 April]] [[1695]], [[Meksikostad]]) was 'n [[Meksiko|Meksikaanse]] [[digter]]es. Sy was 'n buite-egtelike kind, en reeds op 'n jeugdige leeftyd 'n belangstelling getoon in literatuur en wetenskap. Sy word op sestienjarige ouderdom ontdek deur [[Antonio Sebastián de Toledo]], die onderkoning van [[Nieu-Spanje]] wat haar na sy hof toe bring. Sy het geen familie of geld gehad nie en wou ook nie trou nie en daarom soek sy toevlug in die klooster van San Jerónimo. Hier kry sy tyd om haar aan haar studies te wy. Ook haar belangrikste gedig, ''die droom'', skryf sy hier. In die klooster geniet sy as protégé van die onderkoning relatief baie vryheid. Sy het 'n ruim biblioteek tot haar beskikking gehad. Sy bots weldra dikwels met kerklike funksionarisse omdat hul haar gedigte te "wêreldlik" vind. Sy het gestreef na meer gelyke regte vir vroue, en die reg op onderwys vir vroue verdedig. Hierin word sy as 'n voorloopster van die feminisme gesien, maar in haar tyd is hierdie tipe menings minder op prys gestel. Die aartsbiskop van Meksiko het haar beveel om slegs religieuse tekste te skryf. Toe sy tydens 'n plaag in [[1695]] haar toewy aan die versorging van siekes, raak sy besmet en sterf sy self. {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Sor_Juana }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cruz, Juana Ines de la}} [[Kategorie:Meksikaanse digters]] [[Kategorie:Sterftes in 1695]] qcw08rlrlxq13diqs9x7viz1ywtdxor 0 365366 2893760 2849680 2026-04-14T05:34:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893760 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Arrie de Beer |bekend = |webblad = |kinders = Arnold de Beer<br/>Adriana Botha<br/>Jan-Hendrik de Beer |huweliksmaat = Nicolette (oorl. 2017) |religie = |party = |toekennings = [[Stalsprys]] |opvolger = |voorganger = |termyn = |salaris = |ander = |bynaam = |beroep = Hoogleraar, joernalis, joernalistieke meningsvormer en opvoerder, nuusnavorser |alma_mater = [[Noordwes-Universiteit|PU vir CHO]] |nasionaliteit = Suid-Afrikaans |titel = Professor |sterfteplek = |dood_datum = 20 Oktober 2021 |geboorteplek = [[Standerton]] |geboortedatum = 10 Junie 1942 |geboortenaam = Arnoldus Stephanus de Beer |onderskrif = Prof. Arrie de Beer |beeld=Prof AS (Arrie) de Beer.South African journaist and academic.jpg |handtekening= }} '''Arnold S. (Arrie) de Beer''' (gebore [[Standerton]], 10 Junie 1942, oorlede 20 Oktober 2021) was ’n baanbreker op die terrein van joernalistieke onderrig aan Afrikaanstalige universiteite, asook van nuusnavorsing in [[Suid-Afrika]] en was tot sy afsterwe ’n buitengewone professor in die departement [[joernalistiek]], [[Universiteit Stellenbosch]], Suid-Afrika.<ref name="US-profiel">{{cite web |url=http://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/research/arnold-de-beer |title=Prof. Arnold (Arrie) de Beer |accessdate=19 Desember 2020 |format=html |publisher=[[Universiteit Stellenbosch]] |archive-date= 6 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206021922/https://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/research/arnold-de-beer |url-status=dead }}</ref> Sy noemnaam onder vriende en familie was Arrie, maar hy het onder die skrywersnaam Arnold S de Beer geskryf vir die doeleindes van akademiese navorsingswerk. == Loopbaan en aktiwiteite == De Beer matrikuleer aan [[Grey-kollege]] in [[Bloemfontein]] in 1960 en verwerf ’n [[Baccalaureus artium|BA]] met hoofvakke perswetenskap en staatsleer in 1964; in 1965 ’n  BA (Hons) in perswetenskap (met onderskeiding), en in 1981 ’n PhD (proefskrif: ''Die professionalisering van die joernalistiek''), al drie aan die destydse [[Potchefstroomse Universiteit]] (die Puk). Hy verwerf ook in 1977 ’n MA met onderskeiding in joernalistiek aan die destydse [[Randse Afrikaanse Universiteit]] (verhandeling: ''Die operasionalisering van die begrip nuuswaardigheid)'' en ’n MIJ ("straight A's") in internasionale joernalistiek (skripsie: ''Amerikaanse nuusdekking van Suid-Afrika'') aan die Baylor-universiteit in die VSA. Sy navorsingsonderwerpe sluit in die rol van nuus en nuusmedia in die Suid-Afrikaanse samelewing, nuusvloei en joernalistieke onderrig.<ref>https://sun.academia.edu/arnolddebeer/CurriculumVitae</ref> Hy ontvang ’n B-navorsingsgradering van die Nasionale Navorsingstigting. Daar verskyn verwysings na sowat 150 van sy publikasies op Google Scholar, wat volgens hierdie webblad sowat 1&nbsp;900 keer gesiteer is.<ref>https://scholar.google.co.za/citations?user=1bSiBFQAAAAJ&hl=en</ref> Tot 2019 was hy ’n lid van die uitvoerende komitee en Afrika-koördineerder van die Worlds of Journalism Study,<ref>{{Cite web |url=https://worldsofjournalism.org/principal-investigators-2012-2016/ |title=argiefkopie |access-date=19 Desember 2020 |archive-date=23 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201123183334/https://worldsofjournalism.org/principal-investigators-2012-2016/ |url-status=dead }}</ref> die grootste internasionale navorsingsprojek tot nog toe oor die rol van joernaliste oor die wêreld heen met 27&nbsp;500 joernaliste in 67 lande wat deelgeneem het. Die monografie wat oor die navorsing verskyn het, "Journalistic Cultures Around the World", <ref>[https://cup.columbia.edu/book/worlds-of-journalism/9780231186438 Worlds of Journalism - Journalistic Cultures Around the World] Columbia University Press, 2019</ref> waarvan De Beer 'n mederedakteur was, ontvang in 2020 die ''Journal for Press''-prys <ref>http://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/journalism/Documents/JanusNewsletter/JANUS_2020_f.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240615171908/http://www.sun.ac.za/english/faculty/arts/journalism/Documents/JanusNewsletter/JANUS_2020_f.pdf |date=15 Junie 2024 }} Journal for Press/Politics</ref> vir die beste boek in joernalistiek, met inagneming van boeke wat die voorafgaande tien jaar internasionaal verskyn het. In 1980 stig hy, te midde van die internasionale akademiese boikot teen Suid-Afrika, die vaktydskrif ''Ecquid Novi: African Journalism Studies'' (ENAJS) (Routledge/T&F).<ref>https://www.tandfonline.com/toc/recq21/current]</ref> ENAJS was die eerste vaktydskrif op die gebied van media en joernalistiek in Afrika en die res van die Globale Suide wat in die ISI-lys van vaktydskrifte opgeneem is. Hy was die redakteur van ''Global Journalism'' (Pearson) nadat die internasionaal-gerekende mediakenner, prof. John C. Merrill, die boek na die derde uitgawe aan hom oorgedra het om te redigeer.<ref>https://www.pearson.com/us/higher-education/program/de-Beer-Global-Journalism-Topical-Issues-and-Media-Systems-5th-Edition/PGM104712.html</ref> Hy was die samesteller en mede-outeur van die eerste handboek vir die joernalistiek in Afrikaans (''Joernalistiek vandag'', Tafelberg, 1982)<ref>https://kakkerlak.co.za/product/joernalistiek-vandag/</ref> en van die eerste omvattende massakommunikasie-handboeke in Suid-Afrika in ’n enkele monografie (''Mass media for the Nineties'', 1993 en daarna ''Mass Media towards the millennium: the South African Handbook of Mass Communication'', 1998, albei uitgegee deur J.L. van Schaik).<ref>https://www.vanschaiknet.com/book/view/189{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hierdie publikasies word standaard- voorgeskrewe werke in Suid-Afrika. Terwyl hy nog ’n student op Potchefstroom was, word hy in 1964 redakteur van die ''Potch-Nuus''. Van 1966 tot 1972 werk hy as opvoedkunde- en godsdiensjoernalis by [[Die Transvaler]] en daarna as hoofsubredakteur, asook parlementêre verslaggewer, by [[Die Burger]]. Hy word in die loop van 1972 redakteur van die Ensiklopedie van die Wêreld (Albertyn, Stellenbosch), voordat hy in 1974 ’n lektorspos in joernalistiek aan die destydse Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) aanvaar. In 1980 word hy as senior lektor en waarnemende hoof aangestel. Hierna was hy professsor en hoof van die departemente van [[kommunikasie]] aan die [[Universiteit van die Vrystaat]] (1981-1989) en van die [[Noordwes-Universiteit]] (Potchefstroom-Puk, 1989-2000). Van 1989 tot 2002 was hy direkteur van die Instituut vir Kommunikasienavorsing aan die Potchefstroomse Universiteit. Hy is aanvanklik van 2003 af op kontrakbasis aan die Universiteit van Stellenbosch se joernalistiekdepartement aangestel nadat die Potchefstroomse Universiteit alle dosente wat in 2002 sestig jaar oud geword het, se diens eensydig beëindig het. Sedert 2007 was De Beer ’n buitengewone professor in laasgenoemde departement waar hy weer in dieselfde hoedanigheid tot 2022 aangestel is.<ref name="US-profiel"/> De Beer was ook aktief in die georganiseerde mediawêreld waar hy die eerste joernalistiekdosent was wat in Suid-Afrika in bepaalde media/organisasies gedien het. Hy was ’n voormalige lid van die [[SAUK]]-raad, asook lid van die raad se uitvoerende komitee en voorsitter van die raad se etiekkomitee. Verder was hy lid die SA Mediaraad; die SA Persraad; die appèlkomitee van die SA Persombudsman en was hy ’n joernalistieke akademiese verteenwoordiger op die Suid-Afrikaanse Nasionale Redakteursforum, waarvan hy ook ’n stigterslid was.<ref name="US-profiel"/> Hy was die eerste Afrikaanssprekende lid van die internasionale raad van die International Association for Media and Communication Research (IAMCR) en hoof van die IAMCR se internasionale navorsingsafdeling. Hy was ook die eerste Afrikaanse joernalistiekdosent wat deur die African Council Education in Communiction (ACCE) as spreker genooi is. Hy was ook die eerste Afrikaanstalige bestuurslid van die ACCE (as voorsitter van die onderrigafdeling). De Beer was ’n besoekende professor aan o.m. die universiteite van Washington, Baylor en van Indiana-Purdue in die VSA; Ede in Nederland; en die Christian University of Uganda. Hy was ook eksaminator vir universiteite in die VSA, Nederland, Australië, Zimbabwe, Ethiopië, en Swaziland. Hy was ook buitengewone professor aan die [[Universiteit van Wes-Kaapland]]. De Beer is genooi as “Afrika- of Suid-Afrikaanse medianavorsingskenner” na sowat vyftig internasionale konferensiepanele, seminare en konferensies deur onder meer afdelings van die AEJ&MC (oor internasionale nuusvloei; internasionale joernalistieke onderrig; internasionale skakelwerk, media en demokrasie) en die Duitse Kommunikasievereniging oor joernalistieke navorsing. Hy was ’n medestigter en lid van die uitvoerende komitee van die Instituut vir Openbare Verhoudinge van Suid-Afrika (Prisa) en een van die eerste geakkrediteerde skakelpraktisyns in die land. Hy was in sy studentedae voorsitter van die Afrikaanse Studente-persunie (Aspu) en redakteur van die Die Wapad, die studentekoerant van die Potchefstroomse Universiteit wat Aspu se eerste toekenning vir die beste studentekoerant in die land ontvang het. In 1998 word hy hy deur die voorsitter van die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) genooi om saam met [[Max du Preez]], redakteur van die [[Vrye Weekblad]], 'n voorlegging aan die WVK se "media hearings" te doen toe Nasionale Pers en Afrikaanse joernaliste ’n uitnodiging om getuienis te lewer, van die hand gewys het.<ref>https://www.iol.co.za/capetimes/opinion/let-acceptance-of-apartheid-complicity-lead-to-reparations-1899764</ref> == Ander akademiese aktiwiteite == * Stigter en direkteur van die Instituut vir Mediastudies in Suid-Afrika (iMasa), eienaars van die vaktydskrif African Journalism Studies. * Navorsingsdirekteur: Media Tenor South Africa – Institute for Media Analysis (MTSA). * Stigter van die internasionale aanlyn vaktydskrif ''Global Media Journal - Africa''. * Stigteredakteur van ''Journal of Global Mass Communication''. * Lid en sameroeper van die spesialiskomitee vir Kommunikasie / Massakommunikasie / Joernalistiek / Inligtingkunde / Biblioteekkunde van die Nasionale Navorsingstigting. * Lid van die redaksieraad van onder meer ''Journalism and Mass communication Quarterly'' en van ''Journalism Studies''. * Voorsitter van die Suid-Afrikaanse Universiteitsdosentevereniging. * Lid van die komitee vir aanbevelings aan die regering oor die instelling van die eerste nasionale subskripsietelevisiediens (M-Net). == Toekennings == De Beer het onder meer die volgende toekennings ontvang: * Die [[Stalsprys]] vir prestasie op die gebied van menslike en sosiale wetenskappe is vir die eerste keer in joernalistiek deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] aan De Beer toegeken. *Toekenning van die Commonwealth Media Fund om in 2000 namens Sanef die [http://vital.seals.ac.za:8080/vital/access/manager/PdfViewer/vital:534/SOURCEPDF?viewPdfInternal=1 eerste nasionale joernalistieke vaardighede-ondersoek] uit te voer. Die resulate van die ondersoek en kommentaar daarop is o.m. in [https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/02560054.2002.10798725 ''Ecquid Novi''] gepubliseer. * Hy was die eerste ''Distinguished Radford Visiting Professor of Journalism'', Baylor-universiteit, VSA. * Spesiale toekenning van die internasionale afdeling van die Association for Journalism and Mass Communication (AEJMC) vir bydraes tot die studie van en navorsing oor internasionale joernalistiek. Dit was die eerste toekenning van hierdie aard aan ’n medianavorser buite die VSA. * Medestigter, president en verkies as Lewenslange Genoot van die Suid-Afrikaanse Kommunikasievereniging (Sacomm). * Eerste toekenning vir SA Communicator of the Year-toekenning van Prisa. * Eerste Suid-Afrikaanse ontvanger (saam met [[Herman Wasserman]]) van die National Ethics Colloquium Fellowship, Skool vir Joernalistiek, Universiteit van Missouri, VSA. * Abe Bailey-reisbeurs na die [[Verenigde Koninkryk]], [[Abe Bailey]]-stigting. * Twee senior toekennings van die Nasionale Navorsingstigting / Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing (RGN) vir navorsing in [[Israel]] en [[Noord-Ierland]] (nuusdekking oor konflik) en in die VSA (mediapolitiek); post-MA-toekenning; ’n aantal toelaes vir die bywoning van internasionale konferensies; aantal toekennings vir navorsing in Suid-Afrika. * Twee toekennings van die Freedom Forum om werksessies oor media-etiek by te woon (Vanderbilt Universiteit) en nuwe media ([[San Francisco]]). * Twee toekennings van die International Press Institute (IPI) vir werksessies / konferensies in [[Roemenië]] (uitgenooide referaat) en [[Rusland]]. * Toekenning van die ''Christian Science Monitor'' vir deelname en ’n werkwinkel-aanbieding oor internasionale mediadekking, [[Boston]], VSA. * Toekenning van die Afdeling Skakelwese van die AEJMC om ’n navorsingsreferaat in die VSA te lewer. * Toekenning van die [[Konrad Adenauer]]-stigting vir navorsing en ’n konferensie-referaat. * Toekenning van [[Unesco]] en die University Autònoma in [[Barcelona]], [[Spanje]], vir navorsing oor mediadekking van die [[Olimpiese Spele]]. == Persoonlik == Albei De Beer se ouers was onderwysers. Sy pa is drie maande voor sy geboorte oorlede. Altesame 55 jaar ná hulle mekaar as voorgraadse studente op Potchefstroom ontmoet het, tref 'n geweldige slag De Beer in 2017 toe sy eggenote, Nicolette, oorlede is.<ref name="nicolette">https://www.facebook.com/photo?fbid=10155131036910700&set=pcb.10156249345599922</ref> Hul drie kinders is dr. Arnold de Beer, ’n elektroniese ingenieur en dosent aan die Universiteit van Johannesburg, dr. Adriana Botha, ’n inligtingskonsultant verbonde aan die Fakulteit [[Inligtingkunde]] van die [[Universiteit van Pretoria]], en Jan-Hendrik, ’n regskonsultant verbonde aan [[Capitec Bank]]. Sy ses kleinkinders, wat hy “’n groot vreugde in sy lewe” genoem het, is Carla en Anika de Beer; Gideon en Nicolette Botha, en Arno en Suzanne de Beer. Arno was die sewende lid al langs die stamboom van die Suid-Afrikaanse stamvader, Matijs Andriesz de Beer, se seun Zacharias, se nageslag af met die familie-voorname Arnoldus Stephanus. De Beer het onder die naam "Arnold S. de Beer" geskryf en verkies om nie op die bynaam "Arrie" genoem te word wat hy in sy studentejare op die Puk gekry het nie. == Sterfte == Boodskappe van meegevoel ná De Beer se dood aan 'n beroerte op 20 Oktober 2021 het van oral oor die wêreld ingestroom, het Netwerk24 daarna berig. Prof. Lizette Rabe, voorsitter van die departement joernalistiek aan die Universiteit Stellenbosch, het gesê dat hy ’n baanbreker in die joernalistiek was wat ontsaglike waarde toegevoeg het tot die vestiging van joernalistieke praktyk as wetenskap in die Afrikaanse akademie.<ref>[https://www.netwerk24.com/netwerk24/za/eikestadnuus/nuus/de-beer-was-n-baanbreker-vir-joernalistiek-20211027-2] Breyten Cupido, Netwerk24.com</ref> In hul berig oor sy dood in Maroelamedia is De Beer ’n “doyen” genoem wat ’n “ongelooflike bydrae tot die joernalistiek gelewer het”. <ref> [https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/doyen-van-joernalistiek-arrie-de-beer-sterf/]Christell Cornelissen, Maroelamedia</ref> En vir Litnet het Herman Wasserman in ’n huldeblyk na De Beer se besondere plaaslike en internasionale bydraes en betrokkenhede verwys en voorspel sy “nalatenskap op die vakgebied sowel as sy invloed op die lewens en loopbane van vele mense regoor die wêreld sal nog lank ná sy dood bly voortbestaan". <ref> [https://www.litnet.co.za/in-memoriam-arnold-s-de-beer/] Herman Wasserman, Litnet </ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:de Beer, Arrie}} [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] 6w1a0energlfttbq4eni3n8gt1wqhma 0 367637 2893737 2851771 2026-04-13T22:42:17Z Vysotsky 47042 +/- beeld 2893737 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Jakob Böhme | beeld = Portret van Jakob Böhme, RP-P-1908-3858.jpg | geboortedatum = 24 April 1575 | geboorteplek = [[Alt Seidenberg]] (nou [[Stary Zawidów]], [[Pole]]) naby [[Görlitz]], [[Bo-Lusatia]], Boheemse Koninkryk [[Heilige Romeinse Ryk]] (nou verdeel tussen [[Görlitz]], [[Duitsland]] en [[Zgorzelec]], [[Pole]]) | sterfdatum = 17 November 1624 | sterfplek = [[Görlitz]], [[Bo-Lusatia]], Boheemse Koninkryk, [[Heilige Romeinse Ryk]] (nou verdeel tussen [[Görlitz]], [[Duitsland]] en [[Zgorzelec]], [[Pole]])}} '''Jakob Böhme''' ([[Duits]]e fonetiese uitspraak: ˈbøːmə; [[24 April]] [[1575]] – [[17 November]] [[1624]]) was 'n [[Duitsers|Duitse]] [[filosoof]], Christelike mistikus en [[Lutheranisme|Luthers]]-[[Protestantisme|Protestantse]] [[Teologie|teoloog]]. Hy is deur baie sy tydgenote beskou as 'n oorspronklike denker<ref>{{cite book|last1=Sar Perserverando|first1=Grand Master|title=An anthology for Martinists|date=2015|publisher=The Hermetic Order of Martinists|page=3}}</ref> binne die [[Lutheranisme|Lutherse]] tradisie, en sy eerste boek, algemeen bekend as ''Aurora'', het 'n groot oproer veroorsaak. Böhme het 'n diepgaande invloed op latere filosofiese bewegings gehad soos die [[Duitse idealisme]] en [[Duitse Romantiek]].<ref>[https://www.britannica.com/biography/Jakob-Bohme Encyclopædia Britannica - Jakob Böhme]</ref> [[Hegel]] het Böhme beskryf as "die eerste Duitse filosoof". ==Biografie== Böhme is gebore op 24 April 1575<ref>{{cite journal|last=Jaqua |first=Mark |year=1984 |title=The Illumination of Jacob Boehme |journal=TAT Journal |publisher=TAT Foundation |volume=13 |url=http://www.ignaciodarnaude.com/espiritualismo/Boehme,The%20Illumination,Mark%20Jaqua.pdf}} [http://www.searchwithin.org/journal/tat_journal-13.html#2 HTML version]</ref><ref>{{cite conference |title=Jacob Böhme: The Teutonic Philosopher |event=24th Convocation of Ontario College Monday April 5, 2004 |year=2004 |url=https://www.scribd.com/document/35189629/Jacob-Bohme}}</ref> in Alt Seidenberg (nou [[Stary Zawidów]], [[Pole]]), 'n dorpie naby [[Görlitz]] in Bo-Lusatia, en gebied van die Koninkryk van Boheme. Sy vader, George Wissen, was Luthers en redelik gegoed, maar nietemin 'n lyfeiene. Böhme was die vierde van vyf kinders. Böhme se eerste werk was as herder. Hy is egter nie sterk genoeg geag vir 'n lewe as landbouer nie. Toe hy 14 jaar oud was is hy na [[Zawidów|Seidenberg]] gestuur as vakleerling, ten einde te kwalifiseer as skoenmaker. <ref name = "Deu 38"> [[# Deu1910|Deussen 1910]], p. xxxviii </ref> Sy vakleerlingskap was 'n tyd van groot beproewing; hy het by 'n gesin gewoon wat nie [[Christen]]e was nie, en wat hom blootgestel het aan die omstrede kwessies van die era. Hy het gereeld gebid en die [[Bybel]] gelees, asook werke van [[Paracelsus]], [[Valentin Weigel|Weigel]] en Schwenckfeld, alhoewel hy geen formele opleiding ontvang het nie. Na drie jaar as vakleerling het Böhme vertrek ten einde te reis. Alhoewel dit onbekend is hoe ver hy gereis het, het hy ten minste so ver as Görlitz gereis. <ref name = "Deu 38" /> In 1592 het Böhme teruggekeer van sy reise. Teen 1599 het Böhme het sy eie perseel in Görlitz gehad. Dieselfde jaar het hy met Katharina, die dogter van Hans Kuntzschmann, 'n slagter in Görlitz, getrou, en saam met haar vier seuns en twee dogters gehad. <ref name = "EB1911"> {{cite EB1911 | wstitle = Boehme, Jakob | volume = 4 | pages = 114}} </ref> Böhme se mentor was Abraham Behem, wat met [[Valentin Weigel]] gekorrespondeer het. Böhme het aangesluit by 'n parogiale studiegroep wat georganiseer is deur [[Martin Möller]]. Hy het gedurende sy jeug 'n aantal mistieke ervarings gehad, wat uitgeloop het op 'n visie in 1600, toe hy eendag sy aandag gefokus het op die prag van 'n ligstraal wat weerkaats word. Hy het geglo dat hierdie visie aan hom die geestelike struktuur van die wêreld openbaar, sowel as die verhouding tussen God en mens, en goed en kwaad. Destyds het hy verkies om nie openlik van hierdie ervaring te praat nie, maar in stede hiervan verkies om voort te gaan met sy werk. In 1610 het hy 'n verdere innerlike visie beleef waardeur hy die eenheid van die kosmos verder begryp het en geglo het dat hy 'n spesiale roeping van God ontvang het. Die winkel in Görlitz, wat in 1613 verkoop is, het hom toegelaat om in 1610 'n huis te koop en dit in 1618 klaar te betaal. Böhme het in 1613 afstand gedoen van skoenmakery en 'n tyd lank wolhandskoene verkoop, wat veroorsaak het dat hy gereeld [[Praag]] besoek het om sy ware te verkoop. <ref name = "Deu 38" /> == Werke (keur) == [[Lêer:Boehme-Werk.jpg|duimnael|Titelblad van die eerste uitgawe]] * 1612: ''[[Aurora oder Morgenröte im Aufgang|Aurora]]'' * 1619: ''De tribus principiis'' * 1620: ''De triplici vita hominis'' * 1620: ''Psychologica vera'' * 1620: ''De incarnatione verbi '' * 1620: ''Sex puncta theosophica'' * 1620: ''Sex puncta mystica'' * 1620: ''Mysterium pansophicum'' * 1620: ''Informatorium novissimorum'' * 1621: ''Christosophia'' * 1621: ''Libri apologetici'' * 1621: ''Antistifelius'' * 1622: ''Ingleich Vom Irrtum der Secten Esaiä und Zechiel Meths'' * 1622: ''De signatura rerum'' * 1623: ''Mysterium Magnum'' * 1623: ''De electione gratiae'' * 1623: ''De testamentis Christi'' * 1624: ''Quaestiones theosophicae'' (teologiese betragtinge) * 1624: ''Tabulae principorium'' * 1624: ''Apologia contra Gregorium Richter'' * 1624: ''Libellus apologeticus'' * 1624: ''Clavis'' * 1618–1624: ''Epistolae theosophicae'' * 1682: ''Werkausgaben'' '''Moderne uitgawes''' * Jacob Böhme: ''Sämtliche Schriften.'' 11 bande, faksimilie van die 1730-uitgawe, red. Will-Erich Peuckert. Frommann-Holzboog, Stuttgart-Bad Cannstatt 1955–1989, {{ISBN|978-3-7728-0061-0}}. * Jacob Böhme: ''Die Urschriften.'' 2 bande, in opdrag van die Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, red. von Werner Buddecke. Frommann-Holzboog, Stuttgart-Bad Cannstatt 1963–1966, {{ISBN|978-3-7728-0073-3}}. ==Notas== {{Verwysings|30em}} ==Verwysings== *{{Cite book | last = Bailey | first = Margaret Lewis | title =Milton and Jakob Boehme; a study of German mysticism in seventeenth-century England | url =https://archive.org/details/miltonjakobboehm00bailiala | publisher =Oxford University Press | year =1914 | place = New York }} * {{cite book | last=Bourgeault | first=Cynthia | title=The Holy Trinity and the Law of Three: Discovering the Radical Truth at the Heart of Christianity | publisher=Shambhala | year=2013 | isbn=978-0-8348-2894-0 | url=https://books.google.com/books?id=jyesVX1J5oQC | access-date=23 Julie 2017}} * {{cite book |last=Brown |first=Dale W. |title=Understanding Pietism |year=1996 }} * {{cite book | last=Brumbaugh | first=Martin Grove |author-link=Martin Grove Brumbaugh | title=A History of the German Baptist Brethren in Europe and America | publisher=Brethren publishing house | year=1899 | url=https://archive.org/details/ahistorygermanb00brumgoog | access-date=23 Julie 2017}} *{{cite book | last = Calian | first=George-Florin | title= Alkimia Operativa and Alkimia Speculativa. Some Modern Controversies on the Historiography of Alchemy | publisher= Annual of Medieval Studies at CEU | year=2010 | url=https://archive.org/stream/AlkimiaOperativaAndAlkimiaSpeculativa.SomeModernControversiesOnThe/FlorinGeorgeCalian-AlkimiaOperativaAndAlkimiaSpeculativa.SomeModernControversiesOnTheHistoriographyOfAlchemy#page/n0/mode/2up | ref=Calian2010}} *{{Cite book | last = Deussen| first = Paul|author-link= Paul Deussen|editor1-first= Jacob|editor1-last= Boehme| title = Concerning the three principles of the divine essence | url = https://archive.org/details/concerningthreep00bh| publisher = John M. Watkins | year = 1910| place = Londen| chapter= Introduction| ref=Deu1910}} * {{cite journal |last=Durnbaugh |first=Donald F. |title=Pennsylvania's Crazy Quilt of German Religious Groups |journal=Pennsylvania History: A Journal of Mid-Atlantic Studies |volume=68 |issue=1 |year=2001 |p=8–30 }} * {{cite book |last=Hirsch |first=Emanuel |title=Geschichte der Neueren Evangelischen Theologie in Zusammenhang mit den allgemeinen Bewegungen des europaischen Denkens |volume=II |location=Gutersloh |publisher=c. Bertelsmann Verlag |date=1951 |p=209, 255, 256 }} *{{Cite book | last = Mills| first = Jon | author-link = Jon Mills (psychologist) | title = The Unconscious Abyss: Hegel's Anticipation of Psychoanalysis | publisher =State University of New York Press | year =2002| place = Albany| ref=#Mil02}} *{{Cite book | last = Martensen| first = Hans Lassen |author-link= Hans Lassen Martensen| title = Jacob Boehme: his life and teaching, or Studies in theosophy | url = https://archive.org/details/jacobboehmehisli00martiala| publisher = Hodder and Stoughton | year =1885 | place = Londen| ref=Mart1885 | others=trans. T. Rhys Evans}} * {{cite book |last=Nicolescu |first=Basarab |year=1998 |chapter=Gurdjieff’s philosophy of nature |p=37–69 |editor-last=Needleman | editor-first=J. | editor-last2=Baker | editor-first2=G. | title=Gurdjieff: Essays and Reflections on the Man and His Teachings | publisher=Bloomsbury Publishing | isbn=978-1-4411-1084-8 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=pseoAwAAQBAJ&pg=PA47 | access-date=23 Julie 2017}} 'n Gewysigde weergawe is beskikbaar: {{cite web |last=Nicolescu |first=Basarab |author-mask=0 |title=Gurdjieff's philosophy of nature |date=2003 |p=12 |url=http://imagomundi.com.br/quarto_caminho/nicolescu.pdf#page=12 |access-date=23 Julie 2017}} *{{cite book |last1= Popkin|first1= Richard|author-link1= Richard Popkin|editor1-first= Daniel|editor1-last= Garber|editor2-first= Michael |editor2-last= Ayers|editor2-link=Michael R. Ayers |title= The Cambridge History of Seventeenth-Century Philosophy|volume= 1 |year= 1998 |publisher= Cambridge University Press|isbn=978-0-521-53720-9 |chapter=The religious background of seventeenth-century philosophy |ref= Pop98}} * {{cite book |last=Stoeffler |first=F. Ernest |title=The Rise of Evangelical Pietism |location=Leiden |publisher=E. J. Brill |year=1965 }} * {{cite book |last=Stoeffler |first=F. Ernest |title=German Pietism During the Eighteenth Century |location=Leiden |publisher=E. J. Brill |year=1973 }} *{{Cite book | last = Swainson | first = William Perkes | title =Jacob Boehme; the Teutonic philosopher | url =https://archive.org/details/jacobboehmeteuto00swai | publisher =William Rider & Son, Ltd | year =1921 | place = Londen }} * {{cite book |last=von Ingen |first=F. |title=Jacob Böhme in Marienlexikon |location=Eos |publisher=St. Ottilien |date=1988 }} *{{Cite book | last = Weeks| first = Andrew | title = Boehme: An Intellectual Biography of the Seventeenth-Century Philosopher and Mystic | publisher =State University of New York Press | year =1991 | ref=Weeks1991 | isbn=978-0-7914-0596-3}} == Eksterne skakels == {{wikiquote}} {{commons category|Jakob Böhme}} * {{Gutenberg author |id=Böhme,+Jakob | name=Jakob Böhme}} * {{Internet Archive author |search=( (Jacob OR Jakob) AND (Böhme OR Bohme OR Behmen OR Boehme) )}} * [http://jacobboehmeonline.com Jacob Boehme Online] * [http://www.universaltheosophy.com/legacy/works/the-life-and-the-doctrines-of-jacob-boehme/ The Life and the Doctrines of Jacob Boehme], deur Franz Hartmann * [http://emlo.bodleian.ox.ac.uk/blog/?catalogue=jakob-boehme The Correspondence of Jakob Böhme] in [http://emlo.bodleian.ox.ac.uk/home EMLO] * [https://web.archive.org/web/20080519132842/http://pegasus.cc.ucf.edu/~janzb/boehme/ Jacob Boehme Resources] * [http://www.sacred-texts.com/evil/hod/hod11.htm#page_151 A Modern Gnostic] uit Paul Carus se ''History of the Devil'' (1900). * [http://www.berdyaev.com/berdiaev/berd_lib/1930_349.html Boehme: The Ungrund and Freedom, deur Nikolai Berdyaev] * [http://www.berdyaev.com/berdiaev/berd_lib/1930_351.html Boehme: The Teaching about Sophia, deur Nikolai Berdyaev] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Boehme, Jakob}} [[Kategorie:Geboortes in 1575]] [[Kategorie:Sterftes in 1624]] [[Kategorie:Duitse teoloë]] [[Kategorie:Duitse filosowe]] tg81octxthwusoneefiyw1b27e2ys3u 0 370330 2893691 2384370 2026-04-13T20:02:00Z BurgertB 2401 2893691 wikitext text/x-wiki {{Infobox event | title = Pazzi-sameswering | image = Bertoldo di giovanni, medaglia della congiura dei pazzi (lorenzo), 1478.JPG | image_size = | image_alt = Bronze medal with a portrait of Lorenzo and a depiction of the assassination attempt in the Duomo | caption = Gedenkmedalje deur Bertoldo di Giovanni uit 1478 wat die sluipmoordpoging uitbeeld (Staatliche Münzsammlung, [[München]])<!-- | native_name = Congiura dei Pazzi--> | native_name_lang = it | english_name = | time = | duur = | date = 26 April 1478 | venue = | location = [[Katedraal van Florence]]<!-- | coordinates = | also known as = Pazzi-sameswering | type = Sluipmoordpoging | theme = | cause = | first reporter = | budget = | patron = | organisers = {{ubl|[[Pous Sixtus IV]]|Girolamo Riario|Francesco Salviati|Francesco de' Pazzi}} | filmed by = | participants = {{ubl|Giovan Battista da Montesecco|Antonio Maffei da Volterra|Stefano da Bagnone|Bernardo Bandini dei Baroncelli|Jacopo di Poggio Bracciolini|Jacopo de' Pazzi|Rinaldo Orsini|Federico da Montefeltro}} | outcome = gedeeltelik suksesvol--> | casualties1 = [[Giuliano de' Medici]], vermoor | casualties2 = Francesco Nori, vermoor<!-- | casualties3 = | reported deaths = | reported injuries = [[Lorenzo de' Medici]], gewond | reported missing = | reported property damage = | burial = | inquiries = | inquest = | coroner = | arrests = | suspects = | accused = | convicted = | charges = | verdict = | convictions = ongeveer 80 | sentence =teregstelling--> | notes = }} Die '''Pazzi-sameswering''' ([[Italiaans]]: '''Congiura dei Pazzi''') was 'n sameswering deur lede van die Pazzi-familie en andere om die [[Medici|Medici-familie]] as heersers van Renaissance Florence met geweld te ontsetel. Op 26 April 1478 is 'n sluipmoordpoging uitgevoer op [[Lorenzo de' Medici]] en sy broer [[Giuliano de' Medici|Giuliano]]. Lorenzo is gewond maar het oorleef; Giuliano is gedood. Die mislukking van die sameswering het die posisie van die Medici versterk. Die Pazzi is gevolglik verband uit [[Florence]]. == Agtergrond == Die Pazzi-familie was nie die enigste aanstigters van die komplot nie. Die Salviati-familie, pouslike bankiers in [[Florence]], was een van die hoofrolspelers van die sameswering. Hulle is op hul beurt weer beïnvloed deur [[Pous Sixtus IV]], wat 'n vyand van die Medici was. [[Francesco della Rovere]], wat afkomstig was van 'n arm gesin in [[Ligurië]], is in 1471 as pous verkies. As Sixtus IV was hy ryk en magtig en het hy gevolglik dadelik probeer om ook mag en rykdom aan sy broerskinders van die families della Rovere en Riario te laat toekom. Binne enkele maande na sy verkiesing het hy [[Giuliano della Rovere]] (die toekomstige pous Julius II) en Pietro Riario beide kardinale en biskoppe gemaak; vier ander nefies is ook kardinale gemaak. {{r|cronin|hibbert|page1=252|page2=128}} Hy het Giovanni della Rovere, wat nie 'n priester was nie, prefek van Rome gemaak, en gereël dat hy introu in die da Montefeltro-familie, die hertogte van Urbino. Hy het namens Girolamo Riario, ook 'n leek - en miskien in werklikheid sy seun eerder as sy broerskind - gereël dat Imola, 'n klein dorpie in Romagna, aangekoop word met die doel om 'n nuwe pouslike staat in daardie gebied te vestig. {{r|cronin|hibbert|page1=252|page2=128}} Imola het destyds gelê op die handelsroete tussen [[Florence]] en [[Venesië]]. Lorenzo de 'Medici het in Mei [[1473]] reëlings getref om dit van Galeazzo Maria Sforza, die hertog van Milaan, te koop vir 100,000 ''fiorini d'oro'', maar Sforza het ingestem om dit eerder aan Sixtus as Lorenzo te verkoop vir die som van 40,000 ducats, mits sy buite-egtelike dogter Caterina Sforza met Girolamo Riario in die huwelik bevestig sou word {{r|cronin|page=253}} Die aankoop is deur die Pazzi-bank gefinansier, alhoewel Francesco de 'Pazzi Lorenzo belowe het dat hy nie die pous sou help nie. As beloning het Sixtus IV aan die Pazzi-bank winsgewende regte toegeken om die pouslike bates te bestuur. Sixtus IV het sy neef Riario aangestel as die nuwe goewerneur van Imola, en aartsbiskop Francesco Salviati as aartsbiskop van Pisa, welke stad 'n voormalige kommersiële mededinger was, maar nou onderdanig was aan Florence. Lorenzo het geweier om Salviati toe te laat om Pisa binne te gaan weens die uitdaging wat so 'n kerklike posisie aan sy eie regering in Florence sou bied. == Die sameswering == [[Lêer: Leonardo da Vinci - Hanging of Bernardo Baroncelli 1479.jpg|duimnael|'n Tekening deur [[Leonardo da Vinci]] wat dateer uit 1479 wat die opgehangde Pazzi-samesweerder Bernardo Bandini dei Baroncelli uitbeeld]] Girolamo Riario, Francesco Salviati en Francesco de 'Pazzi het 'n komplot gevoer om Lorenzo en Giuliano de' Medici te vermoor. Pous Sixtus is genader vir sy ondersteuning. Hy het baie noukeurig beantwoord dat hy nie moord kan sanksioneer nie. Hy het dit duidelik gemaak dat dit vir die pousdom tot groot voordeel sou wees om die Medici uit hul magsposisie in Florence te laat verwyder, en dat hy vriendelik sou wees met enigiemand wat dit gedoen het. Hy het die mans opdrag gegee om te doen wat ookal hulle as nodig geag het om hierdie doel te bereik, en vermeld dat hy die nodige ondersteuning sou verskaf. {{r|cronin|page=254}} 'n Brief in die argiewe van die Ubaldini-familie, wat in 2004 ontdek is, het onthul dat Federico da Montefeltro, hertog van Urbino, 'n bekende [[humanisme|humanis]] en condottiere vir die [[pous]]dom, ten nouste betrokke was in die sameswering en hom daartoe verbind het om 600 troepe buite Florence te posisioneer, wagtende op die regte oomblik om aan te val. {{r|marcello}} == Die aanval == Die Medici-broers is op Sondag 26 April 1478 tydens 'n Katolieke mis in die [[Katedraal van Florence|Duomo]] aangeval voor 10,000 teenwoordiges. Giuliano de 'Medici is 19 keer met 'n mes gesteek en het 'n swaardwond aan die kop opgedoen deur Bernardo Bandini dei Baroncelli en Francesco de' Pazzi se toedoen. Lorenzo het met ernstige, maar nie-lewensgevaarlike wonde ontsnap; hy is veilig in die sakristie opgesluit deur Angelo Poliziano. 'n Gekoördineerde poging om die Gonfaloniere en die Signoria te vang, is gekelder toe die aartsbiskop en hoof van die Salviati vasgekeer is in 'n kamer. Die "staatsgreep" het derhalwe misluk. Alhoewel Lorenzo 'n beroep op die skare gedoen het om nie eise vir summiere straf te stel nie, is baie van die samesweerders, sowel as verskeie mense wat daarvan beskuldig is dat hulle deel van die sameswering was, gedood. Lorenzo het wel daarin geslaag om die neef van Sixtus IV, kardinaal Raffaele Riario, te red, wat waarskynlik 'n onskuldige was, sowel as twee familielede van die samesweerders. Daar is regdeur Italië jaggemaak op die samesweerders. Tussen 26 April, die dag van die aanval en 20 Oktober 1478, is altesaam tagtig mense tereggestel. {{r|baker|page=456}} Die meeste samesweerders is spoedig gevang en summier tereggestel; vyf, onder wie Francesco de 'Pazzi en Salviati, is aan die vensters van die [[Palazzo della Signoria]] opgehang. {{r|hibbert|page=140}}. Jacopo de 'Pazzi, die hoof van die familie, het uit Florence ontsnap, maar is gevang en teruggebring. Hy is gemartel en toe aan die Palazzo della Signoria langs die ontbindende lyk van Salviati gehang. Hy is begrawe in die [[Santa Croce, Florence|Santa Croce]], maar die liggaam is opgegrawe en in 'n sloot gegooi. Dit is toe deur die strate gesleep en toe opgestel by die deur van die Palazzo Pazzi, waar die verrottende kop spottend as deurklopper gebruik is. Van daar is die oorskot in die [[Arnorivier]] gegooi; kinders het dit egter uitgehaal en aan 'n wilgerboom opgehang, en dit daarna weer in die rivier gegooi. {{r|hibbert|page=141}} Bandini dei Baroncelli, wat na [[Konstantinopel]] ontsnap het, is gearresteer en in boeie teruggebring deur Sultan Mehmed II, en is - steeds geklee in Turkse gewaad - op 29 Desember 1479 aan 'n venster van die [[Bargello|Palazzo del Capitano del Popolo]] gehang. {{r|hibbert|page=142|trecc}} Op 6 Junie 1481 is drie verdere teregstellings uitgevoer.{{r|baker|page=456}} Die Pazzi is uit [[Florence]] verban en hul grond en eiendom is gekonfiskeer. Hul familienaam is uit die openbare registers verwyder. Al die geboue en strate wat hul naam gedra het is ook hernoem; en hul familiewapen met sy dolfyne is oral gevandaliseer. Enigiemand genaamd Pazzi moes 'n nuwe naam aanneem; en enigiemand wat met 'n Pazzi getroud was is verbied om openbare ampte te hou. {{r|hibbert|page=142}} Guglielmo de 'Pazzi, die man van Lorenzo se suster Bianca, is in huisarres geplaas {{r|hibbert|page=141}} en later verbied om die stad binne te gaan; hy het later gaan woon in Torre a Decima, naby Pontassieve. {{r|trecc3}} == Nasleep van die sluipmoordpoging == In die nasleep van die sameswering het Sixtus IV Florence onder 'n interdik geplaas as gevolg van die teregstelling van aartsbiskop Salviati. Dit het die hou van misse en nagmaal verbied. Hy het die koning van Napels, Ferdinand I ― die tradisionele militêre arm van die pousdom ―ingespan om Florence aan te val. Sonder die hulp van Florence se tradisionele bondgenote in [[Bologna]] en [[Milaan]] het Lorenzo voor 'n weersinwekkende vooruitsig te staan gekom en 'n ongewone weg gevolg: hy het self na Napels geseil en homself onderhewig gestel aan die genade van die koning. Hy was drie maande in sy bewaring. Die moed en charisma van Lorenzo het Ferdinand I genoop om Lorenzo se pogings om vrede te bereik te steun. {{r|martines}} Die gebeure van die Pazzi-sameswering het die ontwikkeling van die Medici-regime op twee maniere beïnvloed: hulle het die ondersteuners van die Medici oortuig dat 'n groter konsentrasie van politieke mag wenslik was, en die hand van [[Lorenzo de' Medici]] versterk. {{r|rub|page =223}} ==Verwysings== {{commons category}} {{reflist|45em|refs= <ref name=baker>Nicholas Scott Baker (2009). [http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=40524113&site=ehost-live For Reasons of State: Political Executions, Republicanism, and the Medici in Florence, 1480–1560]. ''Renaissance Quarterly'' '''62''' (2): 444–478. {{doi|10.1086/599867}}. {{subscription required}}.</ref> <ref name=cronin>Vincent Cronin (1992 [1967]). ''The Florentine Renaissance''. London: Pimlico. {{ISBN|0712698744}}.</ref> <ref name=hibbert>[[Christopher Hibbert]] (1979 [1974]). ''The Rise and Fall of the House of Medici''. Harmondsworth, Middlesex: Penguin. {{ISBN|0140050906}}.</ref> <ref name=marcello>Marcello Simonetta, ''The Montefeltro Conspiracy: A Renaissance Mystery Decoded'', Doubleday (2008) {{ISBN|0385524684}}</ref> <ref name=martines>Lauro Martines (2003) ''April Blood: Florence and the Plot Against the Medici''. Oxford: Oxford University Press, {{ISBN|9780195176094}}. pp. 187–196. Tobias Daniels: La congiura dei Pazzi: i documenti del conflitto fra Lorenzo de’ Medici e Sisto IV. Le bolle di scomunica, la “Florentina Synodus”, e la “Dissentio” insorta tra la Santità del Papa e i Fiorentini. Edizione critica e commento, Edifir, Florence 2013, {{ISBN|978-88-7970-649-0}} </ref> <ref name=rub>Nicolai Rubinstein (1997) ''The government of Florence under the Medici (1434–1494)''. Oxford: Oxford University Press.</ref> <ref name=trecc>Guido Pampaloni (1963). [http://www.treccani.it/enciclopedia/bandini-dei-baroncelli-bernardo_(Dizionario-Biografico)/ Bandini dei Baroncelli, Bernardo] (in Italian). ''Dizionario Biografico degli Italiani'', volume 5. Roma: Istituto dell’Enciclopedia Italiana. Accessed August 2017.</ref> <ref name=trecc3>Vanna Arrighi (2015). [http://www.treccani.it/enciclopedia/cosimo-de-pazzi_(Dizionario-Biografico) Pazzi, Cosimo de'] (in Italian). ''Dizionario Biografico degli Italiani'', volume 82. Rome: Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Accessed April 2018.</ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Italië]] 6eigzdnk62f3h8lwwzvgnf4kkz4fmvx 0 384530 2893762 2892294 2026-04-14T05:36:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893762 wikitext text/x-wiki '''''Artem quaevis terra alit''''' of '''''artem quaevis alit terra''''' is 'n meerduidige uitdrukking in Latyn. Die uitdrukking word beskou as die Latynse vertaling van die Griekse woorde wat Suetonius aan [[Nero]] toedig in sy gelyknamige boekdeel van ''De vita Caesarum'', Hoofstuk 40, 2de paragraaf.<ref>[https://books.google.co.za/books?id=fcE6AAAAcAAJ&pg=PA133&lpg=PA133&dq=sueton+%22terra+alit%22&source=bl&ots=WoRUXhNiVD&sig=ACfU3U2EupwVR96CcsY27nJXsTkHPry-CA&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwjU8-rE-8nyAhV0nFwKHfdAA5AQ6AF6BAgDEAM#v=onepage&q=terra%20alit&f=false Liscov, C.L. 1806. (1739) ''Sammlung satyrischer und ernsthafter Schriften''. Erster Theil. Berlin: Carl Muechler/Hamburgischen Buchhandlung.] S. 133: "Er pfleghte im Sprichworte zu sagen: Τὸ τέχνιον πάσα γαια τρέφει Artem quaevis terra alit. Wer etwas kann, kömmt allenthalben fort. Suetonius, 1. c. cap. 40."</ref> == Oorsprong == In hierdie hoofstuk word genoem sterrekykers het voorspel Nero sal eendag onttroon word, waarop hy daardie woorde in Grieks sou geuiter het. Dit was glo omdat hy sy musikaal-virtuose studies (op die lier) wou regverdig of verdedig as iets wat hy kan geniet as keiser, maar waarmee die privaatman sy brood moet verdien; altans volgens Suetonius in sy werk self.<ref>[https://www.gottwein.de/Lat/suet/nero40.php Gaius Suetonius Tranquillus, Nero 40]</ref> Maar Cassius Dio se siening daarvan is min of meer: "met die talent (kuns) wat ons het sal ons daar in Alexandrië ook kan oorleef" (wanneer die keiser daarheen moet vlug).<ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#note127 Suetonius, Nota 127]</ref><ref>[https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/63*.html#ref10 Cassius Dio Nota 63]</ref> Die probleem is nou die presiese Griekse sin wat in die oerteks van Suetonius staan, of, in der waarheid, watter oerteks gebruik is. Die leser van Latyn en Grieks sal vinnig genoeg opmerk van die (ouer) vertalings, sowel in moderne lewende tale as in Latyn, stem nie noodwendig ooreen met een van die Griekse aanhalings in die Latynse teks nie. <ref>[https://www.thelatinlibrary.com/suetonius/suet.nero.html#40 The Latin Library: SVETONI TRANQVILII VITA NERONIS]</ref> Skynbaar is daar twee of meer Griekse uitdrukkings wat in verskillende manuskripte voorkom, naamlik: {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width: 300px;" | Oerteks ! scope="col" style="width: 300px;" | Moontlike vertaling |- | Τὸ τέχνιον πάσα γαια τρέφει<br>Τὸ τέχνιον πάσα γή τρέφει || “Die kuns word orals op aarde gevoed” |- | Τὸ τέχνιον ἡμᾶς διατρέφει || “Die kuns sal ons voed” |} ''Artem quaevis terra alit'' is daarmee die [[letterlike vertaling]] van die eerste Griekse sinne hierbo. Dié Latynse uitdrukking kry mens ook in die dialoog van die bedelpraatjies (''Ptochologia'') in [[Erasmus]] se ''Irides et Misoponus'' (1523):<ref>[https://la.wikisource.org/wiki/Colloquia_familiaria/Irides_et_Misoponus la.wikisource.org: Irides et Misoponus]</ref> {| class="wikitable" |- ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Latyn ! scope="col" style="width: 300px;" | Nederlands (vrye 1634-vertaling)<ref>[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Latijn/ErasmusColloquia1634.html Erasmus 1634-vertaling]</ref> ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans |- |'''Irides''': Dic igitur de fortuna. Repertus est thesaurus aliquis?<br>'''Misoponus''': Non; sed repertus est quaestus vestro paulo commodior.<br>'''Irides''': Qui potuisti facere quaestum, quum non suppeteret sors?<br>'''Misoponus''': '''''Artem quaeuis terra alit.'''''<br>'''Irides''': Intelligo. Dicis artem incidendi loculos.<br>'''Misoponus''': Bona verba. Dico artem alcumisticam.||'''Irides''': Segh mij dan van u avontuur, heb ghy erghens een schatt ghevonden?<br>'''Misoponus''': Neen: maer ick heb een neeringh ghevonden, die wat profijtelijker is dan de uwe.<br>'''Irides''': Hoe hebt ghy neering konnen doen, daer ghy niet en hadt waer mede?<br>'''Misoponus''': '''''De konst vindt over al herbergh.'''''<br>'''Irides''': Nu versta ick’t, ghy meent de konst van beursesnijden (''beurs afsny = sakkerol'')<br>'''Misoponus''': Seg niet al te veel. Ick meen de konst van algemist.||'''Irides''': Vertel my dan van jou gelukkie. Het jy êrens 'n skat ontdek?<br>'''Misoponus''': Nee, maar ek het 'n nering gevind wat 'n bietjie winsgewender is as joune.<br>'''Irides''': Nou hoe kan jy wins maak, as jy dan geen ware het nie?<br>'''Misoponus''': '''''Die kuns word orals op aarde gevoed.'''''<br>'''Irides''': Ek verstaan. Jy praat van die kuns om te steel. (letterlik: sakkerol)<br>'''Misoponus''': Rustig, maar. Ek bedoel die kuns van die alchemis. (of, die alchemie) |} == Selfs ouer oorsprong == Nero se toegedigte woorde is heel waarskynlik selfs ouer as wat dit lyk, sou mens op die gees daarvan let. Dit word verbind met die Griekse toneelskrywer, Menander. Die volgende sin vind mens uit Menander se ''Monostichoi'' v. 312: '''Λιμὴν πέφυκε πᾶσι παιδεία βροτοῖς'''. ('n Hawe is die opvoeding van alle sterwelinge.) Dit lyk weer op 'n druppel water na ''Monostichoi'' v. 309 '''Λιμὴν ἀτυχίας ἐστὶν ἀνθρώποις τέχνη'''. ('n Hawe in die ongeluk vir die mens is die kuns) Die kuns word hier vergelyk met 'n (veilige) hawe in die tierende storm (van die ongeluk) vir die mensdom. Die Latynse vertaling hiervan is ''ars ipsa inopiae portus est mortalibus'', in Erasmus se ''Adagia''. [[Erasmus]] verbind die woorde van Nero met hierdie ou verse uit die werk van Menander ('n paar eeue voor Nero). Hy skryf in sy spreekwoordeboek, ''Adagia'',<ref>[http://ihrim.huma-num.fr/nmh/Erasmus/Proverbia/Adagium_633.html Artem quaevis alit terra.]</ref> net onder "Ars ipsa inopiae portus est mortalibus", die volgende: {{cquote| Unde qui sapiunt, etiam si suppetat abunde res familiaris, tamen liberos suos opificium aliquod discere cogunt, quo si contingat, vt fortuna auferat opes aut in exilium ire iubeantur, sit quo sibi victum parent. }} Dit kom daarop neer: wie wys is moet sy kinders 'n beroep leer, selfs al leef mense (nou) ook in oorvloed. Die lot kan dit net so beskik dat mens van hierdie besittings beroof word of verban word. 'n Mens het dan darem nog ietsie oor waarmee mens jou brood kan verdien. == Betekenisverandering == Omrede die Latynse woorde elkeen afsonderlik hul eie verskillende betekenisse kan hê, het die vertalings in die moderne lewende tale, uit hierdie uitdrukking, deur die loop van die jare ander gestaltes gekry. '''Artem''' (verbuiging van 'ars') kan byvoorbeeld “kuns” maar ook “kunde”, “kennis”, “teorie”, “bekwaamheid”, “bevoegdheid”, “eienskap”, “lis” of “handigheid” beteken. '''Quaevis''' kan “elke liewe een” of “elke moontlike [een]” beteken. '''Terra''' kan benewens “grond”, “grondbodem” en “aarde” ook onder andere “land”, “landskap” of “streek” beteken. '''Alit''' (vervoeging van ‘alere’) kan benewens “voed” ook “soog”, “grootmaak”, “koester”, “bewaar”, “bewaak”, “onderhou” of “ontwikkel” beteken. ‘n Uitdrukking wat dus veronderstel was om direk met keiser Nero verband te hou, het met verloop van tyd al hoe meer na die kuns en die onderskeie lande self begin kyk, moontlik omdat die duidelike band met Nero nie meer so sigbaar was nie. Die verklaring van [[Joachim Nikolaus von Dessin]] se lyfspreuk word byvoorbeeld gegee: ''Elke land kweek kennis (of kuns of kunde)'', soos Immelman dit vertaal. Hy wil selfs iets persoonlik in hierdie lyfspreuk insien, wat duidelik niks met Nero te make het nie:<ref name="Immelman1968.24">Immelman, R.F.M. 1968 (1961). Joachim von Dessin: Die Man en sy Boekery. In: Pama, C. (red.). ''Die Suid-Afrikaanse Biblioteek: Sy geskiedenis, versamelinge en bibliotekarisse 1818-1968.'' Kaapstad: A.A. Balkema. p. 24</ref> {{cquote|Dit kenmerk inderdaad hierdie man wat hierdie versameling aangelê het; dit gee ‘n sleutel tot sy persoonlikheid en ‘n insig in die beweegredes wat hom aangesit het om boeke te versamel en hulle aan die kolonie te bemaak ten gebruike van die publiek.}} Tog bestaan die Spaanse vertaling ook, met min of meer dieselfde betekenis: ''Todos los países cultivan el arte''.<ref>[https://significadoyorigen.de/frases-en-latin/artem-quaevis-alit-terra Significado y Origen, s.v. Artem quaevis alit terra]</ref>'' In die wydste sin van die woord kan die uitdrukking dan ook beteken: 'n Kunstenaar of kundige is orals tuis, kom orals tot sy reg, en word orals deur die omgewing gevoed. == Verwysings == {{verwysings}} {{de-vertaal|Liste_griechischer_Phrasen/Lambda#Λιμὴν_πέφυκε_πᾶσι_παιδεία_βροτοῖς.}} [[Kategorie:Latynse uitdrukkings]] lepwr1zidymlcflwolxj4fl621g0hs0 0 385340 2893617 2828371 2026-04-13T18:44:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893617 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Koninklike | name = Ardasjir I<br>{{lang|pal|𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥}} | title = Koning van konings van Iran | image = ArdashirIGoldCoinHistoryofIran.jpg | caption = 'n Muntstuk van Ardasjir I, 230 n.C. | succession = [[Sjah]]ansjah van die [[Sassanidiese Ryk]] | reign = 224-242 | predecessor = [[Artabanus IV van Partië|Artabanus IV]] <small>([[Partiese Ryk]])</small> |successor1 = [[Sjapoer I]] | father = Pabag of Sasan | dynasty = Huis van Sassan |coronation1 = 226<br>[[Ktesifon]] | birth_date = | regent = Sjapoer I (240-242) | death_date = Februarie 242 | religion = [[Zoroastrisme]] }} '''Ardasjir I''' of '''Ardesjir I''' ([[Persies|Middelpersies]]: 𐭠𐭥𐭲𐭧𐭱𐭲𐭥, Moderne Persies: {{lang|fa|اردشیر بابکان}}, ''Ardašire Bâbakân''; 180-242), ook bekend as '''Ardasjir die Vereniger''',<ref>"Sasanian Dynasty", A. Shapur Shahbazi, ''Encyclopædia Iranica'', (20 Julie 2005).[http://www.iranicaonline.org/articles/sasanian-dynasty <nowiki>[1]</nowiki>]</ref> was die stigter van die [[Sassanidiese Ryk]]. Hy was ook, totdat hy die nuwe ryk gestig het, '''Ardashir V''' van [[Persis]]. Nadat Aradasjir die [[Partiese Ryk|Partiese]] koning van konings [[Artabanus IV van Partië|Artabanus IV]] in 224 verslaan het, het hy die Partiese Ryk omvergewerp en die Sassanidiese dinastie gestig. Hy het homself daarna "sjahansjah" genoem en die land begin verower wat hy "[[Iran]]" genoem het.<ref name=":52">{{Cite book|title=The Sasanian Empire|last=Daryaee}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Political History of Ērānšahr|last=Daryaee}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ardashir I}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ardasjir 1}} [[Kategorie:Geskiedenis van Iran]] 363wz3j7g877tpqmzjfqe1o27dc0j22 0 387245 2893507 2560737 2026-04-13T13:09:40Z ~2026-22884-29 206173 /* Munisipale raad */ 2893507 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Molenlanden |ander_naam = |inheemse_naam = |nedersetting_tipe = Munisipaliteit |bynaam = |slagspreuk = |translit_taal1 = |translit_taal1_tipe = |translit_taal1_inligting = |translit_taal2 = |translit_taal2_tipe = |translit_taal2_inligting = |beeld_stadsilhoeët = 2971 Bleskensgraaf, Netherlands - panoramio.jpg |beeldgrootte = 250px |beeldbyskrif = Uitsig op die dorp [[Bleskensgraaf]] |beeld_vlag = |vlaggrootte = |vlagskakel = |beeld_seël = |seëlskakel = |seëlgrootte = |beeld_skild = Molenlanden wapen.svg |skildskakel = |skildgrootte = |beeld_leë_embleem = |leë_embleemtipe = |leë_embleemgrootte = |leë_embleemskakel = |beeld_kaart = Map - NL - Municipality code 1978 (2019).svg |kaartgrootte = |kaartbyskrif = Ligging van Molenlanden in Zuid-Holland-provinsie |beeld_kaart1 = Gem-Molenlanden-OpenTopo.jpg |kaartgrootte1 = |kaartbyskrif1 = Kaart van Molenlanden-munisipaliteit |beeld_punt_kaart = |puntkaartgrootte = |puntkaartbyskrif = |punt-x = |punt-y = |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Nederland}} |onderafdelingtipe1 = [[Provinsies van Nederland|Provinsie]] |onderafdelingtipe2 = |onderafdelingtipe3 = |onderafdelingtipe4 = |onderafdelingnaam1 = [[Lêer:Flag of Zuid-Holland.svg|22px]] [[Zuid-Holland]] |onderafdelingnaam2 = |onderafdelingnaam3 = |onderafdelingnaam4 = |regeringvoetnotas = |regeringstipe = |leiertitel = Burgemeester |leiernaam = Theo Segers ([[CU]]) |leiertitel1 = |leiertitel2 = |leiertitel3 = |leiertitel4 = |leiernaam1 = |leiernaam2 = |leiernaam3 = |leiernaam4 = |stigtingstitel = Stigting |stigtingsdatum = 2019 |stigtingstitel2 = |stigtingsdatum2 = |stigtingstitel3 = |stigtingsdatum3 = |eenheidvoorkeur = |oppervlakvoetnotas = |oppervlakgroottes = |oppervlak_totaal_km2 = 191.58 |oppervlak_land_km2 = 181.57 |oppervlak_water_km2 = 10.01 |oppervlak_totaal_myl2 = |oppervlak_land_myl2 = |oppervlak_water_myl2 = |oppervlak_water_persent = |oppervlak_stedelik_km2 = |oppervlak_stedelik_myl2 = |oppervlak_metro_km2 = |oppervlak_metro_myl2 = |oppervlak_leeg1_titel = |oppervlak_leeg1_km2 = |oppervlak_leeg1_myl2 = |oppervlak_leeg2_titel = |oppervlak_leeg2_km2 = |oppervlak_leeg2_myl2 = |hoogtevoetnotas = |hoogte_m = -1.5 |hoogte_voet = |koördinaattipe = |koördinate = {{Koördinate|51|52|N|4|47|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = |bevolkingnotas = |bevolking_totaal = 44644 |bevolkingsdigtheid_km2 = 246 |bevolkingsdigtheid_myl2 = |bevolking_metro = |bevolkingsdigtheid_metro_km2 = |bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = |bevolking_stedelik = |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = |bevolking_leeg1_titel = |bevolking_leeg1 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = |bevolking_leeg2_titel = |bevolking_leeg2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = |bevolkingnota = 1 Januarie 2022 |tydsone = IST |utcafset = +1 |tydsone_DST = IDT |uctafset_DST = +2 |poskodetipe = Poskode |poskode = 2957–4241 |skakelkode = 0183, 0184, 078 |leë_naam = Bestuurlike sentrum |leë_inligting = [[Bleskensgraaf]] <br/ > en [[Nieuwpoort]] (feestelike gebeurtenisse) |leë1_naam = |leë1_inligting = |leë2_naam = |leë2_inligting = |leë3_naam = |leë3_inligting = |leë4_naam = |leë4_inligting = |leë5_naam = |leë5_inligting = |voetnotas = |webwerf = [https://www.molenlanden.nl/ www.molenlanden.nl] }} [[Lêer:Dutch windmill at Kinderdijk pic42.JPG|thumb|Die meulens van [[Kinderdijk]]]] [[Lêer:Molenaarsgraaf, dorpszicht 2007-03-15 14.45.JPG|thumb|Die dorp [[Molenaarsgraaf]]]] [[Lêer:RM30593 Nieuwpoort - Hoogstraat 53.jpg|thumb|Die stadsaal in die stad [[Nieuwpoort]]]] '''Molenlanden''' (letterlik in Afrikaans: ''Meulelande'') is 'n [[munisipaliteit]] in die [[Nederland]]se provinsie [[Zuid-Holland]]. Die munisipale gebied het sowat 45&nbsp;000 inwoners (2022) en 'n oppervlakte van sowat 192&nbsp;km². In hierdie munisipaliteit word [[Alblasserwaards]] gepraat, wat is 'n [[Hollands|Hollandse]] dialek. Molenlanden is in 2019 gestig deur die saamvoeging van die munisipaliteite [[Giessenlanden]] en [[Molenwaard]]. Die landelike munisipaliteit beslaan die noorde, midde en ooste van die [[Alblasserwaard]]-streek en 'n klein stukkie van die [[Vijfheerenlanden (streek)|Vijfheerenlanden]]-streek in die uiterste suidooste.<ref>Die gebied oos van die dorp Arkel, ongeveer 4 km².</ref> Die suidoewer van die [[Lek (rivier)|Lek]]-rivier vorm die noordelike begrensing en in die ooste grens Molenlanden sowel aan die provinsie [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]] as aan die provinsie [[Gelderland]]. Deur die westelike deel vloei die Graafstroom- of Alblas-riviertjie en deur die oostelike deel die Giessen-riviertjie. In die noordweshoek van die munisipaliteit staan die meulens van [[Kinderdijk]] ('n [[Lys van Wêrelderfenisgebiede|Wêrelderfenisgebied]]). == Plekke == ;Stad: * Nieuwpoort ;Dorpies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * Arkel * Bleskensgraaf * Brandwijk * Giessen-Oudekerk * Giessenburg * Gijbeland * Goudriaan * Groot-Ammers * Hoogblokland * Hoornaar {{Col-break}} * Kinderdijk * Langerak * Molenaarsgraaf * Nieuw-Lekkerland * Noordeloos * Ottoland * Oud-Alblas * Schelluinen * Streefkerk * Wijngaarden {{Col-end}} ;Gehuggies: {{Col-begin |width=50%}} {{Col-break}} * Achterdijk (deels) * Achterland * Achthuizen * Bazeldijk (deels) * De Donk * Den Dool * Gelkenes * Graafland * Hoge Giessen * Klein Peursum * Kooiwijk {{Col-break}} * Laag Blokland * Lage Giessen * Liesveld * Minkeloos * Muisbroek * Overslingeland * Peursum * Pinkeveer / Nederslingeland * Rietveld * Vuilendam * Waal {{Col-end}} == Munisipale raad == Verkiesings sedert 2019: {| Class = "wikitable sortable" |- ! Party ! Setels <br/ > 2019 ! Setels <br/ > 2022 ! Setels <br/ > 2026 |- | Doe Mee! Molenlanden | 7 | 8 | 9 |- | [[SGP]] | 5 | 6 | 8 |- | [[CDA]] | 6 | 5 | 5 |- | [[CU]] | 5 | 5 | 4 |- | [[VVD]] | 3 | 2 | 2 |- | Progressief Molenlanden | 1 | 1 | 1 |- ! Totaal ! 27 ! 27 ! 29 |- |} == Naburige munisipaliteite == {{Naburige munisipaliteite | Noordwes= [[Ridderkerk]] | Noord= [[Krimpenerwaard (munisipaliteit)|Krimpenerwaard]] | Noordoos= [[Lopik]] ([[Utrecht (provinsie)|UT]]) | Wes= [[Alblasserdam]] | TEXTORPICTURE= | Oos= [[Vijfheerenlanden (munisipaliteit)|Vijfheerenlanden]] ([[Utrecht (provinsie)|UT]]) | Suidwes= [[Papendrecht]] | Suid= [[Sliedrecht]], [[Hardinxveld-Giessendam]] | Suidoos= [[Gorinchem]], [[West Betuwe]] ([[Gelderland|GE]]) }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.molenlanden.nl Amptelike webwerf] * [https://www.plaatsengids.nl/molenlanden Plaatsengids] (beskrywing) * [https://allecijfers.nl/gemeente/molenlanden/ AlleCijfers] (statistiek) {{Saadjie}} {{Alblasserwaard}} {{Munisipaliteite in Zuid-Holland}} {{Normdata}} [[Kategorie:Molenlanden| ]] bzdshfj78vov7qrkkmemkl1w381jsf3 0 389858 2893683 2829006 2026-04-13T19:54:23Z Jcb 223 2893683 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur |naam=Joey de Koker |Nasionaliteit=Suid-Afrikaans |Beeldbeskrywing=Joey de Koker |Beeldonderskrif=Joey de koker |Geboortenaam= |Alias= |Geboortedatum=[[1932]] |Geboorteplek=[[Paarl]] |Beeld=Joey de Koker..jpg |Sterfteplek=Paarl |Sterftedatum=26 Junie [[2014]] |Beroep=Akteur, drama-regisseur, TV oorklankings-regiseur, senior lektrise by die [[Akademie vir Dramakuns]] |Aktiewe jare=Vanaf 1953 |Noemenswaardige rolprente=[[Die wit sluier]] (1973); Back to Freedom (1988) Wie Laaste Lag... (1986); [[Nag van die 19de]] (1991) |Webwerf= |Toekennings=Nominasie vir 'n Radio Artes as regisseur vir die radio drama ''Drif'' (1995) |Kinders=Grethe Brazelle, Trajan Grobler }} [[Lêer:Plakaat Anderkant die stilte Fliek.jpg|alt=Plakkaat van Anderkant die stilte Fliek|duimnael|Joey de Koker, tweede van links, agter, het in Anderkant die Stilte opgetree.]] '''Joey de Koker''' (1932 - 26 Junie 2014) was 'n aktrise en drama-regisseur. Sy is bekend vir haar betrokkenheid met radiowerk, verhoogproduksies en vir rolle in films soos [[Die wit sluier|''Die wit sluier'']] (1973), ''Back to Freedom'' (1988), ''Wie Laaste Lag...'' (1986) en [[Nag van die 19de|''Nag van die 19de'']] (1991).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0209128/bio?ref_=nm_ov_bio_sm</ref> == Biografie == Sy het aan [[Hoër Meisieskool La Rochelle |La Rochelle]] in die Paarl gematrikuleer, aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] 'n graad in Maatskaplike werk verwerf en toe aan [[Universiteit van Cambridge| Trinity College]] in [[Engeland]] 'n lisensiaat in vertolking gedoen.<ref>https://www.netwerk24.com/sarie/bekendes/het-jy-gehoor/hartseer-nuus-afrikaanse-aktrise-joey-de-koker-oorlede-20170914</ref> [[Babs Laker]] en Rosalie van der Gucht het saam met haar in Engeland gestudeer.<ref>https://esat.sun.ac.za/index.php/Joey_de_Koker</ref> Haar werk sluit in oorklankingswerk vir televisie, opleiding van akteurs, regisseurs en klank-tegnici vir die [[SABC|SAUK]], dramawerk vir die [[Nasionale Toneelorganisasie]] (NTO)<ref>https://esat.sun.ac.za/index.php/National_Theatre_Organisation</ref> sowel as [[KRUIK]]. De Koker was bekend en geliefd in die Paarl deur haar betrokkenheid met die Paarl Teaterklub wat in die Skuurteater en later in die Ou Meulteater opvoerings gedoen het, soos Kwart voor Dagbreek (1996).<ref>https://esat.sun.ac.za/index.php/Paarl_Theatre_Club</ref><ref>Joey de Koker 1932-2014: Die Burger, 3 Julie 2014: p. 16</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Meisieskool La Rochelle]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2014]] myqyoz1m3ts5em7vwb8kroytzqylvvo 0 390300 2893774 2850746 2026-04-14T05:44:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893774 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Vleiknoppiesbos | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = | image = | image_caption= | taxon = Berzelia lanuginosa | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|(L.)]] Brongn., (1826) | synonyms = * ''Brunia comosa'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''Brunia lanuginosa'' <small>L.</small> * ''Brunia superba'' <small>Donn ex Willd.</small> * ''Brunia tenuifolia'' <small>Willd.</small> * ''Staavia comosa'' <small>(Thunb.) Colozza</small> }} Die '''vleiknoppiesbos''' (''Berzelia lanuginosa'') is 'n [[struik]] wat tot die ''[[Asteraceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]] hoort. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] in die [[Wes-Kaap]] en is deel van die [[fynbos]].<ref>[[John Charles Manning|John Manning]]. 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 {{ISBN|978 1 77584 590 4}}</ref> Die plant staan ook as ''kuikentjiebos'' en ''kolkol'' bekend. Die boom se FSA-nommer is 141.2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Berzelia lanuginosa 1.jpg Berzelia lanuginosa 1DS-II 1-8323.jpg Berzelia lanuginosa 1DS-II 1-C3992.jpg Berzelia lanuginosa 1DS-II 1-C4551.jpg Berzelia lanuginosa 1DS-II 2-3995.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=770-12 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:126328-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Berzelia]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] hxgrvh2zq0jqnck287tql66r74ocfmt 0 390325 2893773 2550800 2026-04-14T05:43:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893773 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Berzelia albiflora | status = LC | status_system = iucn3.1 | status_ref = | image = | image_caption= | taxon = Berzelia albiflora | binomial_authority = (E.Phillips) Class.-Bockh. & [[Edward George Hudson Oliver|E.G.H.Oliv.]], (2011) | synonyms = * ''Berzelia rogersii'' <small>N.E.Br.</small> * ''Brunia albiflora'' <small>E.Phillips</small> }} Die '''vleisneeubos''' (''Berzelia albiflora'') is 'n [[struik]] wat tot die ''[[Asteraceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]] hoort. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] in die [[Wes-Kaap]] en is deel van die [[fynbos]]. Die plant se FSA-nommer is 141.3.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Berzelia albiflora 111495746.jpg Berzelia albiflora 1DS-II 1-C5016.jpg Berzelia albiflora 1DS-II 1-C5017.jpg Berzelia albiflora 1DS-II 1-C5019.jpg Berzelia albiflora 92249793.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=770-16 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77114346-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Berzelia]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] h7xgelo3oakvnn3xup3ci88jn6kta7o 0 391883 2893563 2618160 2026-04-13T16:31:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893563 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref>. Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19 <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref>. In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref>. Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> . Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref>. Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> . == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler <ref name="scotsman"/> . Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag <ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref>. == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] c654kdz8rgurwt3sa3zwkwhkzk9kkjg 2893564 2893563 2026-04-13T16:32:23Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893564 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref>. Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref>. Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> . Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref>. Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> . == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler <ref name="scotsman"/> . Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag <ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref>. == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] 4kiz0e9wkrt3fzmtrl4eq7zprkmgkzp 2893589 2893564 2026-04-13T16:57:32Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893589 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref>. Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref>. Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> . Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> . == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler <ref name="scotsman"/> . Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag <ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref>. == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] 9yzg5mut6ftw33t3geqkibqpardf7l8 2893590 2893589 2026-04-13T16:58:00Z Oesjaar 7467 /* Familie */ Verbeter 2893590 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref>. Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref>. Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> . Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler <ref name="scotsman"/> . Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag <ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref>. == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] snrb661rpaehhmc8otygnmx7qd0x9zi 2893591 2893590 2026-04-13T16:58:31Z Oesjaar 7467 /* Spelstyl */ Verbeter 2893591 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref>. Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref>. Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> . Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler. <ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag <ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref>. == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] cdkp3hijfl5n25i8s87sq5rmu0sypm3 2893592 2893591 2026-04-13T16:59:25Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893592 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder. <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref>. Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler. <ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag <ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref>. == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] fpqrzxp0vsuypmkx4tplgs2caipl5ls 2893593 2893592 2026-04-13T16:59:55Z Oesjaar 7467 /* Spelstyl */ Verbeter 2893593 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder. <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit <ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref>. Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler.<ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref> == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] gizko8haygya7hk65n20lih46nandov 2893594 2893593 2026-04-13T17:00:40Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893594 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref>. Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder. <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref> Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler.<ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref> == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] 11hceoletmzqs1sfmlqd8bpn1k1t7f4 2893595 2893594 2026-04-13T17:01:54Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893595 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder. <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref> Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid. <ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler.<ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref> == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] a7zpvbt1af4wpinm778vzyd1ct0pg52 2893596 2893595 2026-04-13T17:07:11Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893596 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder. <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref> Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler.<ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref> == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] odqxchzllzv7oegjdd9ijtmh0dhaoai 2893597 2893596 2026-04-13T17:07:41Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893597 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder. <ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref> Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler.<ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref> == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] 2d6adixjegxwlvv2939zzc49t4mtegc 2893598 2893597 2026-04-13T17:08:07Z Oesjaar 7467 /* Loopbaan */ Verbeter 2893598 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspeler | naam = Anton Bresler | beeld = | byskrif = | vollenaam = Anton Bresler | bynaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|2|16}} | geboorteplek = [[Windhoek]], [[Namibië]] | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,97 m | gewig = 114 kg | springbokid = | sarugbyno = | ru_posisies = [[Slot (rugby)]] | ru_jeugjare = | ru_jeugspanne = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | ru_amklubwedstryde = | ru_amklubpunte = | ru_amopdatering = | ru_klubjare = 2014-2017<br/>2017-2021<br/>2021- | ru_proklubs = Edinburgh<br/>Worcester<br/>Racing 92 | ru_klubwedstryde = 61<br/>64<br/>15 | ru_klubpunte = (0)<br/>(0)<br/>(0) | ru_klubopdatering = 7 Januarie 2021 | super14 = [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] | super14jare = 2011-2014 | super14wedstryde = 41 | super14punte = (5) | ru_currentclub = | super14opdatering = 9 Julie 2022 | ru_provinsie = [[Natalse Haaie]] | ru_provinsiejare = 2009-2013 | ru_provinsiewedstryde = 41 | ru_provinsiepunte = (5) | ru_provinsieopdatering = | ru_sewesnasionalejare = | ru_sewesnasionalespan = | ru_sewesnasionalekomp = | ru_sewesopdatering = | ru_nasionalespan = | ru_nasionalejare = | ru_nasionalewedstryde = | ru_nasionalepunte = | ru_nsopdatering = | ru_afrigtingklubs = | ru_afrigtingjare = | ru_afrigtingopdatering = | ander = Ja | beroep = Professionele Rugbyspeler | eggenote = | kinders = | familie = | skool = | universiteit = | url = }} '''Anton Bresler''' (gebore 16 Februarie 1998 in [[Windhoek]], [[Namibië]]) is 'n internasionale [[rugbyspeler]] wat op die [[Slot (rugby)|slotposisie]] speel. Hy speel sedert 2021 vir Racing 92 (Frankryk), nadat hy aanvanklik vir Edinburgh Rugby (Skotland) en Worcester Warriors (Engeland) uitgedraf het. == Loopbaan == Anton Bresler is in Namibië gebore, soos die res van sy familie, maar het in [[Durban]], [[Suid-Afrika]] grootgeword. Hy het ook al laat blyk dat hy homself as 'n Suid-Afrikaner beskou en dat hy ’n Springbokondersteuner is.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het op hoërskool begin rugby speel.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Die atmosfeer en kameraadskap in sy skoolspan het hom geïnspireer om 'n loopbaan in rugby te kies. Hy het hierna by die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] aangesluit, by wie hy in die verskillende ouderdomskategorieë gevorder het.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Hy het sy [[Suid-Afrika]]anse loopbaan by die [[Natalse Haaie]] in die 2009-2010-seisoen begin. Hy het die eerste wedstryd van sy loopbaan op 25 Februarie 2010 teen die [[Grens Bulldogs]] gespeel tydens 'n [[Vodacombeker]]-wedstryd. Die eindtelling was 69 - 8 in die guns van die Haaie. Hierna het hy een-en-veertig keer vir die [[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] in die [[Superrugby]]kompetisie uitgedraf, van [[2011 Superrugbyseisoen|2011]] tot [[2014 Superrugbyseisoen|2014]] . In 2014 het hy by Edinburgh Rugby in [[Skotland]] aangesluit en so sy kinderdroom verwesenlik om oorsee te speel. Hy het verkies om by 'n Skotse span aan te sluit omdat hy talle vriende gehad het wat daar gespeel het en omdat hy die hoop gekoester het om eendag teen Paul O'Connell te speel, vir wie hy bewonder.<ref>{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> Bresler het in 2015 vir Edinburgh in die eindstryd van die Europese Uitdaagbeker uitgedraf. Edinburgh moes egter uiteindelik die knie buig teen Gloucester Warriors, met 'n telling van 13 - 19.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/32515291|title=European Challenge Cup final: Edinburgh 13-19 Gloucester|last=Brendon Mitchell - BBC Sports|date=1 Mei 2015|website=www.bbc.com|language=en}}</ref> In 2017, na vier seisoene by Edinburgh Rugby, het hy Skotland vir [[Engeland]] verlaat en by Worcester Warriors aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.premiershiprugby.com/2017/12/27/worcester-warriors-sign-lock-anton-bresler-edinburgh/|title=Worcester Warriors sign lock Anton Bresler from Edinburgh|last=L. Baker|date=27 Desember 2017|website=www.premiershiprugby.com|language=en}}</ref> Hy het vyf seisoene vir Worcester gespeel. Geleenthede om vir Worcester uit te draf het egter met verloop van tyd meer geringer geword weens die opkoms van spelers soos Andrew Kitchener en Justin Clegg. Hy het derhalwe besluit om Worcester Warriors in 2021 te verlaat.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> Hy het in November 2021 by Racing 92 aangesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.quinzemondial.com/top-14/racing-92--une-prolongation-bientot-actee-pour-ce-joker-medical-755717|title=Racing 92:Une prolongation bientôt actée pour ce joker médical|last=Jérémie Pol|date=13 Februarie 2022|website=www.quinzemondial.com}}</ref> Volgens Bresler was dit 'n groot en onverwagse geleentheid.<ref>{{Cite web|url=https://www.talkingrugbyunion.co.uk/anton-bresler-exclusive-i-thought-my-agent-was-pulling-my-leg-when-he-said-i-could-join-racing/33835.htm|title=Anton Bresler Exclusive: 'I thought my agent was pulling my leg when he said I could join Racing'|last=Chris Heal|date=13 Mei 2022|website=www.talkingrugbyunion.co.uk|language=en}}</ref> == Familie == Sy neef, die Namibiese internasionale speler Tinus du Plessis, is ook 'n professionele rugbyspeler. Du Plessis het reeds vir Cornish Pirates en London Wasps uitgedraf. <ref name="scotsman">{{Cite web|url=https://www.scotsman.com/sport/rugby-union/anton-bresler-living-dream-edinburgh-1532011|title=Anton Bresler is living the dream at Edinburgh|last=Gareth Llewellyn|website=www.scotsman.com|language=en|access-date=5 Julie 2022}}</ref> == Spelstyl == Bresler beskryf homself, "soos enige Suid-Afrikaanse speler," as 'n aggressiewe en fisieke speler.<ref name="scotsman"/> Hy is baie lank en beweeglik, wat 'n aanwins is teen opponente se terugskoppe en lynstane. Hy beskik ook oor geweldige fisieke krag.<ref>{{Cite web|url=https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|title=Fiche Bresler Anton|website=www.racing92.fr|access-date=5 Julie 2022|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705192133/https://www.racing92.fr/joueur/anton-bresler/22290|url-status=dead}}</ref> == Spanne en prestasies == ;[[Natalse Haaie]] * Wenner van die [[Curriebeker]] in [[2010 Curriebeker Premierafdeling|2010]] * [[Curriebeker|Curriebeker-]]finalis in [[2011 Curriebeker Premierafdeling|2011]] en [[2012 Curriebeker Premierafdeling|2012]] ;[[Sharks (Superrugbyspan)|Sharks]] * [[2012 Superrugbyseisoen|2012]] [[Superrugby|Super Rugby]] finalis ;Edinburgh Rugby * Finalis van die Europese Uitdaagbeker in 2015 == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Bresler, Anton}} [[Kategorie:Sharks rugbyspelers]] [[Kategorie:Namibiese rugbyspelers]] gszb1ew78w6hkzvkuetpph5y45h1na7 0 392681 2893657 2656372 2026-04-13T19:43:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893657 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = DD | status_system = iucn3.1 | taxon = Ruschia paucipetala | authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]] 1960 | synonyms = }} '''''Ruschia paucipetala''''' is 'n [[vetplant]] uit die [[vygies|vygiefamilie]] wat [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is en in die [[Noord-Kaap]] voorkom. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=163-250 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:58040-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ruschia|paucipetala]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 6l0zwa37pffca8ih1uak4sui3a89c8o 0 392710 2893655 2656245 2026-04-13T19:42:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893655 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = <!-- Afrikaanse naam --> | image = | status = DD | status_system = iucn3.1 | taxon = Ruschia filipetala | authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]] 1929 | synonyms =* ''Mesembryanthemum filipetalum'' <small>(L.Bolus) N.E.Br.</small> }} '''''Ruschia filipetala''''' is 'n [[vetplant]] uit die [[vygies|vygiefamilie]] wat [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=163-115 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:364303-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ruschia|filipetala]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 2o5eabck1lri6ual2g1u33ft565uzi8 0 393071 2893658 2656400 2026-04-13T19:44:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893658 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = <!-- Afrikaanse naam --> | image = | status = DD | status_system = iucn3.1 | taxon = Ruschia semiglobosa | authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]] 1950 | synonyms = }} '''''Ruschia semiglobosa''''' is 'n [[vetplant]] uit die [[vygies|vygiefamilie]] wat [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is en in die [[Wes-Kaap]] voorkom. == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=163-301 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:364485-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ruschia|semiglobosa]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] hw7wfb9qk2ga8t10h5y3zrxzmfwfcu6 0 393714 2893623 2823412 2026-04-13T19:02:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2893623 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas gereg |naam=Roomysvlot |land=[[Verenigde State]] |streek=Philadelphia, Pennsilvanië }} 'n '''Roomysvlot''' of '''roomyssoda''' (ook bekend as 'n '''spinnekop''' in [[Australië]], [[Nieu-Seeland]]),<ref>"spider, n.4" ''The Oxford English Dictionary''. 2nd ed. 1989. OED Online. Oxford University Press.</ref> is 'n verkoelde [[Drank|drankie]] wat bestaan uit [[roomys]] in óf 'n [[koeldrank]] óf 'n mengsel van gegeurde [[stroop]] en [[sodawater]]. [[Lêer:Cocoa float (6036621412).jpg|duimnael|Kakaovlot]] Wanneer gemmerbier en vanieljeroomys saam gebruik word om die drankie te maak, staan dit gewoonlik bekend as 'n gemmerbiervlot (Verenigde State en Kanada). 'n Soortgelyke variasie is die ''coke float'', wat kola in plaas van wortelbier gebruik. == Geskiedenis == Die roomysvlot is waarskynlik uitgevind deur Robert McCay Green in [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]], in 1874 tydens die Franklin Instituut se vyftigste herdenkingsviering. Die tradisionele storie is dat Green se ys op 'n besondere warm dag opgeraak het vir die gegeurde drankies wat hy verkoop het, en het toe vanieljeroomys van 'n naburige verkoper gebruik en het sodoende 'n nuwe drankie uitgevind. Sy eie weergawe, wat in 1910 in die tydskrif ''Soda Fountain'' gepubliseer is, sê dat terwyl hy 'n koeldrankfontein by die viering bedryf het, hy 'n nuwe lekkerny wou skep om klante weg te lok van 'n ander verkoper wat 'n groter, luukser koeldrankfontein gehad het. Na 'n bietjie eksperimentering het hy besluit om roomys en gegeurde koeldrank te kombineer. Tydens die feesviering het hy vanieljeroomys met koeldrank en 'n keuse van 16 gegeurde strope aangebied. Die nuwe lekkerny was 'n sensasie en kort voor lank het ander koeldrankstalletjies ook roomysvlotte begin verkoop. Green se [[testament]] het opdrag gegee dat "Originator of the Ice Cream Soda" op sy grafsteen gegraveer moes word. Daar is ten minste drie ander eisers vir die uitvinding van die gemmerbiervlot: Fred Sanders,<ref name="sundaebest" /> Philip Mohr,<ref name="sundaebest">[https://books.google.com/books?id=Wr_yPYvkNWwC&pg=PA53&dq=%22fred+sanders+was+a+very+successful%22&hl=en&ei=FYduTYPLA8qDtwej-ujqDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q=%22fred%20sanders%20was%20a%20very%20successful%22&f=false Sundae Best: a history of soda fountains] by Anne Cooper Funderburg; Popular Press, 2002</ref><ref>The Three Principal Claimants for the Invention of Ice Cream Soda; Soda Fountain, Vol. 18; November 1913</ref> en George Guy, een van Robert Green se eie werknemers.<ref>"Ice Cream Soda Invented By Seattle Pioneer" ''[[Seattle Times]]'' May 19, 1965. p.40</ref> Daar word gesê dat Guy in 1872 afwisselend roomys en koeldrank gemeng het, tot sy klant se vreugde.<ref>{{Cite web|url=http://www.corbisimages.com/stock-photo/rights-managed/BE056588/toddler-making-ice-cream-soda|title=Toddler Making Ice Cream Soda|website=corbisimages.com|access-date=March 21, 2015|archive-date= 4 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091902/http://www.corbisimages.com/stock-photo/rights-managed/BE056588/toddler-making-ice-cream-soda|url-status=dead}}</ref> == Streekname == [[Lêer:Lime_spider.jpg|duimnael|’n Lemmetjiespinnekop]] In Australië en Nieu-Seeland staan 'n roomysvlot as 'n "spinnekop" bekend, omdat 'n spinnerakagtige reaksie vorm, sodra die koolsuurgas die roomys tref. Dit word tradisioneel met óf lemmetjie óf pienk [[Creme Soda|roomsoda]] gemaak.<ref>{{Cite web|url=https://www.heraldsun.com.au/ipad/spider-drink-story-has-legs/news-story/9857d6281011e00dad0c6b2dba3e5d76|title=Spider drink story has legs|date=June 3, 2011|website=www.heraldsun.com.au}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.macquariedictionary.com.au/resources/aus/word/map/search/word/spider/Western%20District/|title=Macquarie Dictionary entry for 'spider'|website=Macquarie Online Dictionary|access-date=20 September 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920174056/https://www.macquariedictionary.com.au/resources/aus/word/map/search/word/spider/Western%20District/|url-status=dead}}</ref> In die VK en Ierland word dit gewoonlik na verwys as 'n "roomysvlot" of bloot 'n "float", aangesien "coke" dikwels generies gebruik word om na enige kola in die Verenigde Koninkryk te verwys, en "soda" is gewoonlik geneem om [[sodawater]] te beteken, versoete koolsuurgashoudende drankies word in plaas daarvan gesamentlik "koeldranke", "(gaskoel) pop" of "gaskoeldrank" genoem. In Skotland is die byvoeging van roomys by IRN BRU gewild. In Meksiko staan dit bekend as "helado flotante" ("drywende roomys") of "flotante". In El Salvador, Honduras, Guatemala, Costa Rica en Colombia word dit vaca negra (swart koei) genoem, terwyl daar in Puerto Rico verwys word na 'n "black out". In die Verenigde State verwys 'n "roomyssoda" tipies na die drank wat sodawater, stroop en roomys bevat, terwyl 'n "float" gewoonlik roomys in 'n koeldrank is (gewoonlik gemmerbier). == Variasies == Variasies van roomysvlotte is so ontelbaar soos die variëteite drankies en die geure van roomys, maar sommige het meer prominent geword as andere. Sommige van die gewildste word hieronder beskryf: === Sjokolade roomyskoeldrank === Hierdie roomyssoda begin met ongeveer 1 ons sjokoladestroop, dan verskeie skeppies sjokoladeroomys in 'n lang glas. Ongegeurde [[Sodawater|koolsuurhoudende water]] word bygevoeg totdat die glas gevul is en die gevolglike skuim bo die bokant van die glas uitstyg. Die finale aanraking is 'n bolaag van geklopte room en gewoonlik 'n maraschino-kersie. Hierdie variasie roomyskoeldrank was vir baie jare by plaaslike koeldrankfonteine en nasionaal by [[Dairy Queen]] -winkels beskikbaar. 'n Soortgelyke koeldrank word gemaak met sjokoladestroop, maar vanieljeroomys word soms 'n "swart en wit" roomyssoda genoem. === Aarbei roomyskoeldrank === Hierdie drankie word soortgelyk aan 'n sjokolade-roomys-soda voorberei, maar met aarbeistroop en aarbei- (of vanielje-) roomys wat dan eerder gebruik word. === Gemmerbiervlot === [[Lêer:Root_Beer_Float.jpg|duimnael| 'n Gemmerbiervlot]] Ook bekend as 'n "swart koei"<ref name="blackcow">{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1499&dat=19340810&id=GK9QAAAAIBAJ&pg=3644,4597898|title=The Milwaukee Journal - Google News Archive Search|website=news.google.com}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> of "bruin koei",<ref>{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?nid=365&dat=19961024&id=jtcyAAAAIBAJ&pg=3018,4544198|title=The Cedartown Standard - Google News Archive Search|website=news.google.com}}</ref> word die gemmerbiervlot tradisioneel gemaak met vanieljeroomys en wortelbier, maar dit kan ook met ander roomysgeure gemaak word. Frank J. Wisner, eienaar van Colorado's Cripple Creek Brewing, word gekrediteer met die skep van die eerste wortelbiervlot op 19 Augustus 1893. Die soortgelyke gegeurde koeldrank berkbier kan ook in plaas van wortelbier gebruik word. In die Verenigde State en Kanada is die ketting [[A&W Restaurants]] welbekend vir hul wortelbiervlotte. Die definisie van 'n swart koei verskil volgens streke. Byvoorbeeld, in sommige plekke het 'n "root beer float" streng vanieljeroomys; 'n vlot gemaak met gemmerbier en sjokoladeroomys is 'n "sjokoladekoei" of 'n "bruin koei". Op sommige plekke is 'n "swart koei" of 'n "bruin koei" gemaak met [[Cola|kola]] in plaas van gemmerbier. In ander gebiede, byvoorbeeld, Noordoos-Wisconsin en Noord-Illinois, word gesê dat "swart koei" 'n gemmerbiervlotter beteken waar 'n gedeelte van die vanieljeroomys en gemmerbier saam gemeng is voordat die glas met skeppies vanieljeroomys gevul is en wortelbier. In 2008 het die [[Dr Pepper]] Snapple Group sy Float-koeldrankreeks bekendgestel. Dit sluit in A&W Root Beer, A&W Cream Soda en Sunkist-geure wat poog om die smaak van hul onderskeie roomys-float-geure in 'n romerige, gebottelde drankie na te maak. === Coke float === 'n Coke float kan gemaak word met enige kola, soos [[Coca-Cola]] of [[Pepsi]], en vanieljeroomys. === Boston-koeler === [[Lêer:Boston_Cooler.jpg|skakel=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Boston_Cooler.jpg/170px-Boston_Cooler.jpg|duimnael| ’n Boston-koeler met Vernors-gemmerbier]] 'n Boston-koeler is tipies saamgestel uit Vernors gemmerbier en vanieljeroomys.<ref name="wcrz">https://wcrz.com/what-is-a-boston-cooler/</ref> Die oorsprong van die term "Boston-koeler" lê in [[Detroit|Detroit, Michigan]], die stad waarin Fred Sanders gekrediteer word met die uitvind van die roomyssoda. "Boston" kom van die straat noord van die New Centre Area, 'n historiese woonbuurt bekend as Boston Edison. Die naam het geen oënskynlike verband met [[Boston]], [[Massachusetts]], waar die drank feitlik onbekend is.<ref>{{Cite web |url=https://pqasb.pqarchiver.com/freep/access/1810945841.html?FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Dec+31%2C+2001&author=&pub=Detroit+Free+Press&desc=DETROIT+BRAINTEASERS+AS+THE+CITY%27S+300TH+BIRTHDAY+YEAR+ENDS%2C+HOW+WELL+DO+YOU+KNOW+ITS+HISTORY%3F&pqatl=google |title="Detroit brainteasers", ''Detroit Free Press'' (December 31, 2001) pE1 |access-date=20 September 2022 |archive-date=16 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116162818/http://pqasb.pqarchiver.com/freep/access/1810945841.html?FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=Dec+31%2C+2001&author=&pub=Detroit+Free+Press&desc=DETROIT+BRAINTEASERS+AS+THE+CITY%27S+300TH+BIRTHDAY+YEAR+ENDS%2C+HOW+WELL+DO+YOU+KNOW+ITS+HISTORY%3F&pqatl=google |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://pqasb.pqarchiver.com/freep/access/1755545911.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+09%2C+2006&author=ALEX+CRUDEN&pub=Detroit+Free+Press&desc=FIVE+THINGS+ABOUT+DETROIT+DRINKS&pqatl=google |title=Cruden, Alex, "Five things about Detroit Drinks", ''Detroit Free Press'' (October 9, 2006), p.A2 |access-date=20 September 2022 |archive-date=16 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116162705/http://pqasb.pqarchiver.com/freep/access/1755545911.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+09%2C+2006&author=ALEX+CRUDEN&pub=Detroit+Free+Press&desc=FIVE+THINGS+ABOUT+DETROIT+DRINKS&pqatl=google |url-status=dead }}</ref> Een teorie stel voor dat dit vernoem is na Detroit se Boston Boulevard, die hoofweg van wat destyds 'n hoërklasbuurt 'n entjie van James Vernor se apteek was.<ref>{{Cite web|url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-32766171_ITM|title=Griffin, Holly, "FIVE THINGS: About coolers" ''Detroit Free Press'' (August 31, 2007)|date=August 31, 2007|publisher=Accessmylibrary.com|access-date=February 13, 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NTGB&p_theme=ntgb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=1216F2F3F4A48060&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|title="Daily TWIP: Ice Cream Soda Day", ''Nashua Telegraph'' (June 20, 2008)|date=June 20, 2008|publisher=Nl.newsbank.com|access-date=February 13, 2010|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173047/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NTGB&p_theme=ntgb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=1216F2F3F4A48060&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|url-status=dead}}</ref> Boston Boulevard het egter nie destyds bestaan nie. Die strate en onderverdeling wat die Boston-Edison-woonbuurt geword het, ongeveer vyf myl van Vernor se apteek af, is eers in 1891 in die stad opgeneem, en die eerste huise is eers in 1905 gebou, nege jaar nadat Vernor sy apteek gesluit het.<ref>[http://www.historicbostonedison.org/history.shtml "History"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070910210550/http://www.historicbostonedison.org/history.shtml}}, ''Historic Boston Edison Association''</ref> Dit is bekend dat die Boston-koeler teen die 1880's in Detroit bedien is, gemaak met die plaaslike Vernors. Oorspronklik is 'n drankie genaamd 'n Vernorsroom bedien as 'n skeut of twee soetroom wat in 'n glas Vernors gegooi is. Later het vanieljeroomys die room vervang om 'n Vernors-float te maak. Anders as 'n vlot, word 'n Boston-koeler egter soos 'n dik [[melkskommel]] gemeng. Beide Sanders-koeldrankfonteine en Michigan-gebaseerde Big Boy-restaurante (wat Boston-koelers as 'n kenmerkende item gehad het totdat die Elias Brothers hul franchise aan nuwe eienaarskap in die 1980's verkoop het) het hul melkskommelmengers gebruik om die drankie voor te berei. Dit kan meestal gevind word in die Detroit-streek se Coney Island-styl restaurante, wat volop is vanweë Detroit se Greektown-distriksinvloed. National Coney Island is een van die min restaurantkettings wat die Boston-koeler op sy spyskaart lys. Die Kerby's Coney Island-ketting lys 'n Boston-koeler op sy spyskaarte, maar daardie variant is eintlik 'n Vernors-vlot, aangesien die roomys nie gemeng is nie. Die drankie word ook by baie roomyswinkels in die Detroit-omgewing gevind (insluitend [[Dairy Queen]]s) en by Halo Burger, 'n Flint, Michigan -gebaseerde [[kitskos]]ketting. === Sneeuwitjie === 'n '''Sneeuwitjie''' word gemaak met 7 Up of Sprite en vanieljeroomys. Die oorsprong van hierdie variasie is onbekend, maar dit word in sommige Asiatiese eetplekke gevind. === Perskoei === In die konteks van roomyssoda is 'n pers koei vanieljeroomys in pers druiwesoda. The Purple Cow,<ref>[http://www.purplecowlr.com/ The Purple Cow]</ref> 'n restaurantketting in die suide van die Verenigde State, bied hierdie en soortgelyke drankies aan. In 'n meer algemene konteks kan 'n perskoei verwys na 'n kombinasie van nie-koolsuurhoudende druiwesap en vanieljeroomys. Grapico, 'n handelsmerk van druiwesoda wat in [[Birmingham, Alabama]] gebottel word, is alomteenwoordig gekoppel aan roomysvlotte in daardie staat. === Sorbetkoeler === Die American Friendly's-ketting het 'n variasie gehad wat bekend staan as 'n "sorbet-koeler", wat 'n kombinasie van lemoen- of waatlemoen-serbet, vanieljestroop en seltzerwater was. (Op die oomblik word dit as 'n "slammer" aangedui). === Vaca-preta === In [[Brasilië]] en [[Portugal]] staan 'n nie-alkoholiese roomyssoda wat gemaak word deur vanielje- of sjokoladeroomys en [[Coca-Cola]] te kombineer bekend as ''vaca-preta'' ("swart koei"). === Vaca amarela of vaca dourada === In Brasilië is 'n ''vaca amarela'' of geel koei of ''vaca dourada'' of goue koei 'n roomys-sodakombinasie van vanieljeroomys en lemoen- of guaraná-soda. === Helado flotante === In Meksiko word die gewildste weergawe gemaak met kola en suurlemoensorbet. === Lemoenvlot === 'n Lemoenvlot of lemoensweep bestaan uit vanieljeroomys en lemoenkoeldrank. === Biervlot === [[Lêer:Beer_float.jpg|duimnael| 'n Biervlot]] 'n Biervlot word gemaak van Guinness stout, sjokoladeroomys en espresso.<ref>{{Cite web|url=https://www.thekitchn.com/post-14-45288|title=The Thirsty Reader: A Guinness Milkshake|website=Kitchn}}</ref> Alhoewel die Shakin' Jesse-weergawe <ref>{{Cite web|url=http://iamrudy.com/drinks/emeryville/|title=Emeryville &#124; Rudy&#039;s Can&#039;t Fail Cafe|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614071914/http://iamrudy.com/drinks/emeryville/|archive-date=June 14, 2012|access-date=July 8, 2012}}</ref> tot 'n meer melkskommel-konsekwentheid gemeng word, kan die meeste restaurantkroeë die bier-float-weergawe maak. Wanneer jy dit tuis maak, moet die bier en espresso baie koud wees om nie die roomys te smelt nie. === Nektarsoda === Hierdie variant is gewild in [[New Orleans]] en dele van [[Ohio]], gemaak met 'n stroop wat bestaan uit gelyke dele amandel- en vanieljestroop gemeng met versoete [[kondensmelk]] en 'n tikkie rooi voedselkleursel om 'n pienk, wasige stroopbasis vir die koeldrank te produseer. === Spanspekroomsoda === [[Lêer:Creamsoda_Ueshima1.jpg|skakel=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Creamsoda_Ueshima1.jpg/225px-Creamsoda_Ueshima1.jpg|regs|duimnael|314x314px| 'n Japannese styl roomkoeldrank in die Ueshima-koffiewinkel]] [[Creme Soda|Roomsoda]] met spanspekgeur ([[:ja:クリームソーダ|クリームソーダ]]) is 'n algemene drankie in [[Japan]]. Spanspeksoda ([[:ja:メロンソーダ|メロンソーダ]]) word bedien met ys en 'n skeppie vanieljeroomys bo-op. == Sien ook == * [[Creme Soda|Roomsoda]] —'n ten volle koolsuurhoudende koeldrank gebaseer op die geur van 'n klassieke koeldrank * [[Vrugteskommel]] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronne == * Funderburg, Anne Cooper. "Sundae Best: A History of Soda Fountains" (2002) University of Wisconsin Popular Press.{{ISBN|0-87972-853-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-87972-853-1|0-87972-853-1]]. * Gay, Cheri Y. (2001). ''Detroit Toe en Nou,'' p.&nbsp;5. Thunder Bay Press.{{ISBN|1-57145-689-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-57145-689-9|1-57145-689-9]]. * Bulanda, George; Bak, Richard; en Ciavola, Michelle. ''The Way It Was: Glimps of Detroit se geskiedenis vanaf die Pages of Hour Detroit Magazine,'' p.&nbsp;8. Momentum Boeke.{{ISBN|1-879094-71-1}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-879094-71-1|1-879094-71-1]]. * Houston, Kay. [https://archive.today/20120709214031/http://apps.detnews.com/apps/history/index.php?id=192 "Van koeldrankfonteine en roomyswinkels."] (11 Februarie 1996) The ''Detroit News''. * Alissa Ozols (2008) San Francisco. == Eksterne skakels == * {{Commons-kategorie inlyn|Ice cream soda}} * {{Wikt-inlyn|ice cream soda}} {{Normdata}} [[Kategorie:Drankies sonder alkohol]] 5tn3a1rsmz9tmg4w9ol3rsoocc8bwdd 0 395908 2893713 2681031 2026-04-13T20:29:31Z Jcb 223 2893713 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Joseph Fourier | beeld = Fourier2 - restoration1.jpg | breedte = 250 | beeldonderskrif = Jean-Baptiste Joseph Fourier | geboortedatum = {{Birth date|1768|3|21|df=y}} | geboorteplek = Auxerre, [[Boergondië (gewes)|Boergondië]], (deesdae [[Yonne]]), [[Frankryk]] | sterftedatum = {{death date and age|1830|5|16|1768|3|21|df=y}} | sterfteplek = [[Paris]], Frankryk | nationaliteit = Frans | vakgebied = [[Wiskundige]], [[fisikus]], [[historikus]] | work_institution = École Normale Supérieure<br>École Polytechnique | alma_mater = École Normale Supérieure | doktorale promotor = <!--there were no PhDs in France before 1808--> | akademiese adviseurs = [[Jean-Baptiste Biot]], [[Joseph-Louis Lagrange]] | doktorale studente = <!--there were no PhDs in France before 1808--> | ander studente = [[Peter Gustav Lejeune Dirichlet]]<!--Dirichlet was awarded a honorary doctorate (no formal mentors)--><br>[[Claude-Louis Navier]]<br>[[Giovanni Plana]] | bekend vir = [[Fourier-nommer]]<br>[[Fourier-reeks]]<br>[[Fourier-transform]]<br>[[Warmtegeleiding|Wet van Fourier]]<br>[[Fourier–Motzkin-uitskakeling]]<br>[[Kweekhuiseffek]] | prizes = | footnotes = }} '''Jean-Baptiste Joseph Fourier'''; 21 Maart 1768 – 16 Mei 1830) was 'n Franse wiskundige en fisikus. Hy is in Auxerre gebore en is veral bekend daarvoor dat hy die ondersoek na [[Fourier-reeks]] begin het. Hierdie reeks ontwikkel uiteindelik tot Fourier-analise en harmoniese analise. Hy is ook vir hul toepassings op probleme van hitte-oordrag en vibrasies bekend. Die [[Fourier-transform]] en Fourier se wet van geleiding word ook ter ere van hom genoem. Fourier word ook oor die algemeen gekrediteer met die ontdekking van die [[kweekhuiseffek]].<ref>{{cite book |last=Cowie |first=J. |year=2007 |title=Climate Change: Biological and Human Aspects |url=https://archive.org/details/climatechangebio00cowi |url-access=limited |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-69619-7 |page=[https://archive.org/details/climatechangebio00cowi/page/n20 3]}}</ref> ==Biografie== Fourier is in {{intertaalskakel|Auxerre|en}} (deesdae in die [[Yonne]] [[departement]] van Frankryk) gebore. Sy vader was 'n kleermaker en hy is wees gelaat op die ouderdom van nege jaar. Fourier is aanbeveel by die Biskop van Auxerre en deur hierdie inleiding is hy deur die [[Benediktyne|Benediktynse Orde]] van die Klooster van St. Mark opgevoed. Die kommissies in die wetenskaplike korps van die weermag was gereserveer vir diegene van die hoër sosiale ordes. Omdat hy dus nie in aanmerking kom nie, aanvaar hy 'n militêre lektoraat oor wiskunde. Hy het 'n prominente rol in sy eie distrik geneem in die bevordering van die [[Franse Revolusie]] en hy dien op die plaaslike Revolusionêre Komitee. Hy is kort in gevangenis geneem tydens die [[Skrikbewind (Franse Rewolusie)|skrikbewind]], maar is in 1795 aangestel in die ''{{intertaalskakel|École Normale|en|École Normale Supérieure}}'' en het daarna {{intertaalskakel|Joseph-Louis Lagrange|en}} opgevolg by die ''{{intertaalskakel|École Polytechnique|en}}''. Fourier vergesel [[Napoleon Bonaparte]] op sy Egiptiese ekspedisie in 1798 as wetenskaplike adviseur en is as sekretaris van die Institut d'Égypte aangestel. Afgesny van Frankryk deur die Britse vloot, het hy die werkswinkels georganiseer waarop die Franse leër moes staatmaak vir hul oorlogswapens. Hy het ook verskeie wiskundige vraestelle bygedra tot die Egiptiese Instituut (ook genoem die Kaïro-instituut) met die oog op die verswakking van die Britse invloed in die Ooste. (Die Egiptiese Instituut is deur Napoleon gestig). Ná die Britse oorwinnings en die kapitulasie van die Franse onder Generaal Menou in 1801, keer Fourier terug na Frankryk. In 1801 is Fourier as [[Prefek (Frankryk)|Prefek]] (Goewerneur) van die [[Isère|Departement van Isère]] (hoofstad [[Grenoble]]) deur [[Napoleon]] aangestel.<ref name="The MacTutor History of Mathematics Archive">{{MacTutor Biography|id=Fourier}}</ref> Hy moes toesig oor padbou en ander projekte hou. Fourier het egter voorheen van die Napoleon-ekspedisie na Egipte teruggekeer huis toe om sy akademiese pos as professor aan École Polytechnique te hervat toe [[Napoleon]] in sy opmerking anders besluit het {{aanhaling|... die Prefek van die Departement van Isère wat onlangs oorlede is, wil ek graag my vertroue in burger Fourier uitspreek deur hom op hierdie plek aan te stel.<ref name="The MacTutor History of Mathematics Archive" />}} [[Lêer:Fourier in his coat of prefect.jpg|200px|regs|duimnael|Portret van Fourier met sy prefesjas deur [[Claude Gautherot]], omstreeks 1806.]] Omdat hy dus getrou was aan Napoleon, het hy die amp van prefek aangeneem.<ref name="The MacTutor History of Mathematics Archive" /> Terwyl hy in Grenoble was begin hy met die voortplanting van hitte te eksperimenteer. Hy het sy referaat "''Memoire sur la propagation de la chaleur (Oor die voortplanting van hitte in vaste liggame)''" aan die Parys Instituut op 21 Desember 1807 voorgelê.<ref name="The MacTutor History of Mathematics Archive" /> Hy het ook bygedra tot die monumentale ''{{intertaalskakel|Description de l'Égypte|en}}.<ref name=Nowlan>{{cite book |last=Nowlan |first=Robert |title=A Chronicle of Mathematical People |url=http://www.robertnowlan.com/pdfs/Fourier,%20Joseph.pdf |access-date=2015-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034040/http://www.robertnowlan.com/pdfs/Fourier,%20Joseph.pdf |archive-date=2016-03-04 |url-status=dead }}</ref> In 1822 Fourier volg [[Jean Baptiste Joseph Delambre]] op as Permanente Sekretaris van die [[Franse Akademie vir Wetenskappe]]. In 1830 is hy verkies as 'n buitelandse lid van die {{intertaalskakel|Koninklike Sweedse Akademie van Wetenskappe|en|Royal Swedish Academy of Sciences}}. Fourier het nooit getrou nie.<ref>{{Cite web |title=No. 1878: Jean Baptiste Joseph Fourier |url=https://www.uh.edu/engines/epi1878.htm |access-date=2022-11-06 |website=www.uh.edu}}</ref> In 1830 het sy verswakte gesondheid sy tol begin eis: {{aanhaling|Fourier het reeds in albei Egipte en Grenoble, 'n paar aanvalle van aneurisme van die hart ervaar. By Parys was dit onmoontlik om te misgis met betrekking tot die primêre oorsaak van die gereelde verstikkings wat hy ervaar het. 'n Val, wat hy egter op die 4de Mei 1830 opgedoen het, terwyl hy met 'n trap afgegaan het, het die siekte vererger tot 'n mate bo wat ooit gevrees kon word.<ref>{{cite book | laaste = Arago | eerste = François | titel = Biografieë van vooraanstaande wetenskaplike manne | jaar = 1857 | url = http://www.gutenberg.org/files/16775/16775-h/16775-h.htm}}</ref>}} Kort na hierdie gebeurtenis sterf hy op 16 Mei 1830 in sy bed. Fourier is in die {{intertaalskakel|Père Lachaise-begraafplaas|en|Père Lachaise Cemetery}} te Parys begrawe. Sy graf is versier met 'n Egiptiese motief om sy posisie as sekretaris van die Kaïro-instituut en sy samestelling van ''Description de l'Égypte'' te weerspieël. Sy naam is een van die 72 name wat op die [[Eiffeltoring]] ingeskryf is. 'n Bronsbeeld is in 1849 in Auxerre opgerig, maar dit is tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir bewapening afgesmelt. {{intertaalskakel|Joseph Fourier Universiteit|en|Joseph Fourier University}} in Grenoble is na hom vernoem. ==Die analitiese teorie van hitte== Terwyl Fourier in Grenoble was begin hy met die voortplanting van hitte te eksperimenteer. Die uitkoms van sy eksperimente was die ontwikkeling van die diffusie van hitte vergelyking:{{sfn|Fourier| 1822}} :<math>\frac{\partial u}{\partial t} = \alpha\left(\frac{\partial^2u}{\partial x^2}+\frac{\partial^2u}{\partial y^2}+\frac{\partial^2u}{\partial z^2}\right)</math> waar :<math>u</math> is die temperatuur :<math>x, y, z</math> is die euklidiese ruimtekoördinate :<math>t</math> is tyd :<math>\alpha</math> is die termiese diffusiwiteit van die medium Hierdie vergelyking kan ook in algemene koördinate geskryf word: :<math> \frac{\partial u}{\partial t} = \alpha \nabla^2 u</math> Die oplossings vir hierdie vergelykings is nie triviaal nie en hang oor die algemeen af van die begintoestande van die medium. Ten einde die oplossing van hierdie vergelykings te vergemaklik, Fourier ontwikkel twee tegnieke wat toepassings ver buite die gebied van hittediffusie het. Die eerste hiervan was die konsep van 'n [[Fourier-reeks]] waarvolgens 'n periodieke funksie benader kan word deur 'n reeks [[Driehoeksmeting|sinus- en cosinuskrommes]] met periodes <math>P/n</math> op te som. (<math>P</math> is die periodisiteit van die funksie en <math>n</math> is 'n heelgetal). Die tweede hiervan was die konsep van 'n [[Fourier-transform]]. In 'n Fourier-transform, transformeer 'n mens eers 'n vergelyking van die ruimtelike domein na die frekwensiedomein. Hierdie transformasie vervang [[Differensiaalrekening|differensiële operateurs]] met [[Skalaar|skalêre veranderlikes]]. Die resulterende vergelyking word opgelos en 'n inverse Fourier-transform word uitgevoer om die resultaat te kry. In die praktyk raadpleeg 'n mens 'n lys van tabelle vir die transformasies. Fourier-reekse word vandag gereeld gebruik, maar baie ingenieursdissiplines kies die {{intertaalskakel|Laplace-transform|en|Laplace transform applied to differential equations}} bo die Fourier-transform.<ref>{{cite web |url = https://eng.libretexts.org/Bookshelves/Electrical_Engineering/Signal_Processing_and_Modeling/Signals_and_Systems_(Baraniuk_et_al.)/11:_Laplace_Transform_and_Continuous_Time_System_Design/11.01:_Laplace_Transform |title = Laplace Transform |language = Engels |first = Richard |last = Baraniuk |publisher = Open Education Resource (OER) LibreTexts Project |date = 22 Mei 2022 |accessdate = 30 November 2022}}</ref> ==Reële wortels van polinome== Fourier het 'n onvoltooide werk oor die bepaling en opspoor van reële wortels van polinome gelaat. Dit is deur Claude-Louis Navier geredigeer en in 1831 gepubliseer. Hierdie werk bevat baie oorspronklike materiaal—veral Fourier se stelling oor polinoom reële wortels, gepubliseer in 1820.{{sfn|Fourier|1820}} In 1807 en in 1811 publiseer François Budan onafhanklik sy stelling (bekend as Budan se stelling). Hierdie stelling is baie naby aan Fourier se stelling (elke stelling is 'n uitvloeisel van die ander). Fourier se bewys {{sfn|Fourier|1820}} is die een wat gewoonlik gedurende die 19de eeu in handboeke oor die teorie van vergelykings gegee is. 'n Volledige oplossing van die probleem is in 1829 deur Jacques Charles François Sturm gepubliseer. ==Ontdekking van die kweekhuiseffek== [[File:Greenhouse Effect (2017 NASA data).svg|right|250px|thumb|Illustrasie van die kweekhuiseffek]] In die 1820's bereken Fourier dat 'n voorwerp so groot soos die [[Aarde]], en op sy afstand van die [[Son]], aansienlik kouer sou wees as wat die planeet werklik is as dit net deur die uitwerking van inkomende sonstraling verhit word. Hy ondersoek verskeie moontlike bronne van die bykomende waargenome hitte en publiseer artikels in 1824{{sfn|Fourier|1824a}} en 1827{{sfn|Fourier|1827a}}. Terwyl hy uiteindelik voorgestel het dat interstellêre straling verantwoordelik kan wees vir 'n groot deel van die bykomende warmte, word Fourier se oorweging van die moontlikheid dat die Aarde se atmosfeer as 'n isolator van een of ander aard kan optree. Deesdae is dit erken as die eerste voorstel van wat nou bekend staan as die kweekhuiseffek,<ref>{{cite web|last=Weart|first=S.|date=2008|url=http://www.aip.org/history/climate/co2.htm|title=The Carbon Dioxide Greenhouse Effect|access-date=27 May 2008|archive-date=11 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111201545/https://www.aip.org/history/climate/co2.htm|url-status=dead}}</ref> hoewel Fourier dit nooit so genoem het nie.<ref>{{cite journal |last=Fleming |first= J R |year=1999 |language = Engels |title=Joseph Fourier, the "greenhouse effect", and the quest for a universal theory of terrestrial temperatures |journal=Endeavour |volume=23 |number=2 |pages=72–75 |doi=10.1016/s0160-9327(99)01210-7}}</ref><ref name="Baum">{{cite journal |last1=Baum, Sr. |first1=Rudy M. |title=Future Calculations: The first climate change believer |journal=Distillations|date=2016 |volume=2 |issue=2 |pages=38–39 |language = Engels |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/future-calculations |access-date=22 March 2018}}</ref> Fourier het in sy artikels verwys na 'n eksperiment van de Saussure. Hy het 'n vaas met swart kurk uitgevoer. In die kurkprop het hy verskeie ruite deursigtige glas ingesit, geskei deur intervalle van lug. Middagsonlig is deur die glasruite aan die bokant van die vaas toegelaat. Die temperatuur het meer verhoog in die meer binnekompartemente van hierdie toestel. Fourier het tot die gevolgtrekking gekom dat gasse in die atmosfeer 'n stabiele versperring soos die glasruite kan vorm.{{sfn|Fourier|1827a}} Hierdie gevolgtrekking het moontlik bygedra tot die latere gebruik van die metafoor van die "kweekhuiseffek" om te verwys na die prosesse wat atmosferiese temperature bepaal.<ref>{{citation |title=100 Ideas that Changed the World |first=Jheni |last=Osman |publisher=Random House |year=2011|isbn=9781446417485 |page=65 |language = Engels |url=https://books.google.com/books?id=SescGntKYTkC&pg=PT65|quote=''[Fourier] didn't call his discovery the greenhouse effect but future scientists named it that after an experiment by [de Saussure] which influenced Fourier's work''}}.</ref> Fourier het opgemerk dat die werklike meganismes wat die temperature van die atmosfeer bepaal sluit ook [[konveksie]] in. Konveksie was nie in de Saussure se eksperimentele toestel teenwoordig nie. ==Geskrifte== [[File:Fourier, Joseph – Théorie analitique de la chaleur, 1888 – BEIC 11917672.jpg|thumb|''Théorie analitique de la chaleur'', 1888]] {{refbegin}} *{{cite journal |last=Fourier |first=Jean Baptiste Joseph |title=Sur l'usage du théorème de Descartes dans la recherche des limites des racines |year=1820 |journal=Bulletin des Sciences, Par la Société Philomatique de Paris|pages=[https://archive.org/details/bulletindesscien20soci/page/156 156]–165 |language=fr |url=https://archive.org/details/bulletindesscien20soci| display-authors=0}} *{{Cite book | last = Fourier | first = Joseph | display-authors=0 | title = Théorie analytique de la chaleur | publisher = Firmin Didot Père et Fils | year = 1822 | location = Parys | language = fr | url = https://archive.org/details/bub_gb_TDQJAAAAIAAJ| oclc=2688081 }} ** {{Cite book |title=Théorie analitique de la chaleur |volume=1 |publisher=Gauthier-Villars |location=Parys |year=1888 |language=fr |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=11917672}} *{{cite journal |last=Fourier |first=J |year=1824a |title=Remarques Générales Sur Les Températures Du Globe Terrestre Et Des Espaces Planétaires |journal=[[Annales de Chimie et de Physique]] |volume=27 |pages=136–167| display-authors=0| url = https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA136}} *{{Cite journal | last = Fourier | first = Joseph | display-authors=0 | title = Resume theorique des Proprietes de la chaleur rayonette | journal= [[Annales de Chimie et de Physique]]|editor1-last=Gay-Lussac |editor1-first=Joseph Louis |editor1-link=Joseph Louis Gay-Lussac | editor2-last=Arago|editor2-first= François|editor2-link=François Arago | volume = 27 | year = 1824b | location = Parys | pages = 236–281 |language=fr | url = https://books.google.com/books?id=1Jg5AAAAcAAJ&pg=PA236 }} *{{Cite book | last = Fourier | first = Joseph | display-authors=0 | title = Mémoire sur la température du globe terrestre et des espaces planétaires | publisher = Mémoires de l'Académie Royale des Sciences | volume = 7 | year = 1827a | pages = 569–604 |language=fr | url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k32227.image.r=memoires+de+l%27academie+des+sciences.f808.langEN }} [http://www.wmconnolley.org.uk/sci/fourier_1827/fourier_1827.html Vertaling na Engels deur W M Connolley] *{{Cite book | last = Fourier | first = Joseph | display-authors=0 | title =Mémoire sur la distinction des racines imaginaires, et sur l'application des théorèmes d'analyse algébrique aux équations transcendantes qui dépendant de la théorie de la chaleur | publisher = Mémoires de l'Académie Royale des Sciences | volume = 7 | year = 1827b | pages = 605–624 |language=fr | url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k32227/f844.image.r=memoires+de+l'academie+des+sciences.langEN }} *{{Cite book |last = Fourier |first = Joseph | display-authors=0 |title = Analyse des équations déterminées |publisher = Firmin Didot frères |volume = 10 |year = 1827c |pages = 119–146 |language=fr |url = http://num-scd-ulp.u-strasbg.fr:8080/827/ |access-date = 2011-04-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110930023956/http://num-scd-ulp.u-strasbg.fr:8080/827/ |archive-date = 2011-09-30 |url-status = dead }} *{{Cite book | last = Fourier | first = Joseph | display-authors=0 | title = Remarques générales sur l'application du principe de l'analyse algébrique aux équations transcendantes | publisher = Mémoires de l'Académie Royale des Sciences | volume = 10 | year = 1827d | location = Parys | pages = 119–146 | language=fr | url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k32255.image.r=memoires+de+l%27academie+des+sciences.f346.langEN }} * {{Cite book | last = Fourier | first = Joseph | display-authors=0 | title = Mémoire d'analyse sur le mouvement de la chaleur dans les fluides | publisher = Mémoires de l'Académie Royale des Sciences | volume = 12 | location = Parys | year = 1833 | pages = 507–530 |language=fr | url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3227s.image.r=memoires+de+l%27academie+des+sciences.f620.langEN}} * {{Cite book | last = Fourier | first = Joseph | display-authors=0 | title = Rapport sur les tontines | publisher = Mémoires de l'Académie Royale des Sciences | volume = 5 | location = Parys | year = 1821 | pages = 26–43 |language=fr | url = http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3220m.image.f568.pagination.langEN}} {{Refend}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{Notas}} {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Joseph_Fourier }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fourier, Joseph}} [[Kategorie:Franse fisici]] [[Kategorie:Franse wiskundiges]] [[Kategorie:Geboortes in 1768]] [[Kategorie:Sterftes in 1830]] e7j70vrhwh6nnlgotj71gj2c6o8qe0u 0 396137 2893562 2876825 2026-04-13T16:31:16Z Jcb 223 2893562 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fourier Series.svg|duimnael|Fourier-reekse vir 'n vierkantsgolf wanneer dit onderskeidelik benader word deur 1, 3, 5 en 7 sinusvormige terme.]] Die '''Fourier-reeks''' is deur [[Joseph Fourier]] in die begin van die negentiende eeu ontwikkel. Hy publiseer sy ontdekking in 1807.<ref>{{cite web |url = https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Fourier/ |language = Engels |first1 = J J |last1 = O'Connor |first2 = E F |last2 = Robertson |date = Januarie 1997 |access-date = 13 November 2024 |title = Jean Baptiste Joseph Fourier |publisher = School of Mathematics and Statistics, Universiteit van St Andrews, [[Skotland]]}}</ref> Hy ontwikkel die konsep oorspronklik om hom te help met die oplossing van die hittediffusievergelyking, maar dit is later ontdek dat reeks nuttig is om enige periodieke golfvorm te ontleed. In sy eenvoudigste vorm (uit 'n ingenieursoogpunt) word die golfvorm ontbind in 'n reeks sinus- en cosinuskrommes met frekwensie gelykstaande aan 'n tussengetalveelvoud van die frekwensie van die oorspronklike golfvorm. In die praktyk word slegs die laagste frekwensiekrommes gebruik.<ref>{{cite book |title = MαTH βOOK |first = Clifford A |last = Pickover |publisher = Sterling |page = 210 |year = 2009 |language = Engels |isbn = 978-1-4027-8829-1}}</ref> In die boonste ry van die diagram aan die regterkant word die vierkantgolf benader deur 'n sinusvormige kromme wat 'n periode <math>T</math> het. Die volgende ry wys die vierkantgolf wanneer dit benader word deur twee sinusvormige krommes met periodes <math>(T, \frac{T}{3})</math> bymekaar te tel, die derde ry toon die resultaat wanneer drie sinusvormige krommes met frekwensies <math>(T, \frac{T}{3}, \frac{T}{5})</math> bymekaar getel is en so voort. ==Vorm== Die Fourier-reeks kan in verskeie vorme uitgedruk word. Die drie mees algemene word hier beskryf. ===Sinus-kosinus vorm=== Die wiskundige uitdrukking vir die Fourier-reeks word gegee deur:<ref>{{cite book |title = Mathematical Handbook of Formulas and Tables |first = Murray S |last = Spiegel |publisher = Schaum's Outline Series |year = 1968 |pages = 131 - 135 |language = Engels}}</ref> :<math> s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{a_0}{2} + \sum_{n=1}^N \left(a_n \cos\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) + b_n \sin\left(\tfrac{2\pi}{T} nx \right) \right) </math> waar :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> is die funksie wat benader word. :<math>N</math> N is die hoogste orde van sinusvormige kromme wat in die benadering gebruik word. :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math> Is die benadering tot die kromme nadat N sinusvormige krommes gebruik is. :<math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> is 'n stel konstante wat spesifiek is vir <math>s_{\scriptscriptstyle N}(x)</math>. Die konstantes <math>\{a_0 , a_n , b_n | n {{=}} 1 \ldots N \}</math> word geëvalueer deur die formules te gebruik: :<math>\begin{align} a_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \cos(nx)\,dx \\[4pt] b_n & = \frac{1}{\pi}\int_{-\pi}^{\pi}s(x) \sin(nx)\, dx\\[4pt] \end{align}</math> ===Amplitude-fase vorm of polêre vorm=== Aangesien dat :<math>A\cos\left(\theta - \phi\right) = A\cos\theta\cos\phi + A\sin\theta\sin\phi</math> is dit maklik om te bewys dat die sinus-kosinusvorm in 'n amplitude-fase of polêre vorm herskryf kan word: :<math>s_{\scriptscriptstyle N}(x) = \frac{A_0}{2} + \sum_{n=1}^N A_n\cdot \cos\left(\tfrac{2\pi }{P}nx - \varphi_n \right)</math> waar :<math>A_n = \sqrt\left(a_n^2 + b_n^2\right)</math> :<math>\tan\phi = \frac{b_n}{a_n}</math>. Wanneer die Fourier-reeks in hierdie vorm geskryf word, is die term <math>A_n</math> die amplitude van die <math>n^{de}</math> komponent van die golf en <math>\phi</math> sy faseverskuiwing. ===Eksponensiële vorm=== Volgens [[Euler se formule]] is :<math>\cos\theta = \tfrac{1}{2} (e^{i\theta} + e^{-i\theta})</math>. Deur hierdie verhouding te gebruik, is dit maklik om dit te wys dat die polêre vorm in 'n eksponensiële vorm herskryf kan word: :<math> s_{_N}(x) = \sum_{n=-N}^N c_n\cdot e^{i 2\pi nx/P} </math> waar :<math>c_n \triangleq \left\{ \begin{array}{lll} A_0/2 &= a_0/2, \quad & n = 0\\ \tfrac{A_n}{2} e^{-i \varphi_n} &= \tfrac{1}{2}(a_n -i b_n), \quad & n > 0\\ c_{|n|}^*, \quad && n < 0 \end{array} \right\} </math> en :<math>c^*</math> is die komplekse vervoeging van <math>c</math>. ==Konvergensie== Oor die algemeen kan aangetoon word dat 'n Fourier-reeks konvergent is as dit aan die {{intertaalskakel|Dirichlet-voorwaardes|en|Dirichlet conditions}} voldoen. In [[ingenieurswese]] toepassings word daar oor die algemeen aanvaar dat die Fourier-reeks byna oral konvergeer (die uitsonderings is by diskrete diskontinuïteite) aangesien die funksies wat in ingenieurswese teëgekom word, beter gedra as die funksies wat wiskundiges as teenvoorbeelde vir hierdie vermoede kan verskaf. In die besonder, as <math>s</math> kontinu is en die afgeleide van <math>s(x)</math> (wat dalk nie oral bestaan ​​nie) vierkantintegreerbaar is, dan is die Fourier-reeks van <math>s</math> konvergeer absoluut en eenvormig na <math>s(x)</math>.<ref>{{cite book |last=Tolstov |first=Georgi P. |url=https://books.google.com/books?id=XqqNDQeLfAkC&q=fourier-series+converges+continuous-function&pg=PA82 |title=Fourier Series |language=Engels |publisher=Courier-Dover |year=1976 |isbn=0-486-63317-9}}</ref> As 'n funksie is {{intertaalskakel|vierkant-integreerbaar|en|Square-integrable function}} op die interval <math>[x_0,x_0+P]</math>, dan konvergeer die Fourier-reeks na die funksie by byna elke punt. Dit is moontlik om Fourier-koëffisiënte vir meer algemene funksies of verdelings te definieer, in sulke gevalle is konvergensie in norm of {{intertaalskakel|swak konvergensie|en|Weak convergence (Hilbert space)}} gewoonlik van belang. == Simmetriese en antisimmetriese funksies == As die funksie <math>f(x)</math> simmetries om die nulpunt is (dws <math> f(-x) = f(x)</math>), dan bestaan ​​die Fourier-reeks slegs uit kosinusterme met onewe harmonieke van die basiese hoofkromme. Net so, as <math>f(x)</math> antisimmetries om die nulpunt is (dws <math>-f(-x) = f(x)</math>), dan bestaan ​​die Fourier-reeks slegs uit sinusterme met onewe harmonieke van die basiese hoofkromme. In die illustrasie hieronder is die eerste benadering van die eerste driehoekige golf 'n kosinuskurwe en die eerste benadering van die tweede driehoekige golf is 'n sinuskurwe. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)= 1 + \frac{x}{\pi} \quad \text{vir } -{\pi} \le x < 0</math><br><math>s(x)= 1 - \frac{x}{\pi} \quad \text{vir } 0 \le x < +{\pi}</math> |[[Lêer:SawTooth-Peakcrossover.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & 0 \\ a_n = & \begin{cases} \frac{8}{\pi^2 n^2} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |driehoekige golf met maksimum op tyd nul |<ref name="Spiegel">{{cite book|last=Spiegel |first=Murray R |title=Mathematical Handbook of Formulas and Tables |publisher=McGraw-Hill Book COmpany |year=1968 |isbn=07-060224-7 |language = en}}</ref>{{rp|p. 132}} |- |<math>s(x)= -2 - \frac{2x}{\pi} \quad \text{vir } -{\pi} \le x < -\frac{\pi}{2}</math><br><math>s(x)= \frac{2x}{\pi} \quad \text{vir } -\frac{\pi}{2} \le x < +\frac{\pi}{2}</math><br><math>s(x)= 2 - \frac{2x}{\pi} \quad \text{vir } +\frac{\pi}{2} \le x < +{\pi}</math> |[[Lêer:SawTooth-Zerocrossover.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & 0 \\ a_n = & 0 \\ b_n = & \begin{cases} \frac{8}{\pi^2 n^2} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ \end{align}</math> |driehoekige golf met nul op tyd nul |<ref name="Spiegel"/> |- |} 'n Gevolg hiervan is dat as 'n versterker die golf slegs in die amplitudedomein vervorm, sal die vervormings slegs uit onewe harmonieke bestaan. == Tabel van algemene Fourier-reekse == Sommige algemene pare periodieke funksies en hul Fourierreeks-koëffisiënte word in die tabel hieronder getoon. *<math>s(x)</math> dui 'n periodieke funksie aan gedefinieer op <math>0 < x \le P </math>. *<math>a_0, a_n, b_n</math> dui die Fourierreeks-koëffisiënte (sinus-kosinusvorm) van die periodieke funksie aan <math>s(x)</math>. {| class="wikitable" |- ! Tyd domein <br /> <math>s(x)</math> ! Grafiek ! Frekwensiedomein (sinus-kosinusvorm)<br /> <math>\begin{align}& a_0 \\ & a_n \quad \text{vir } n \ge 1 \\ & b_n \quad \text{vir } n \ge 1\end{align}</math> ! Opmerking ! Verwysing |- |<math>s(x)=A \left| \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right)\right| \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[Lêer:PlotRectifiedSineSignal.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{4A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-4A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> |Volgolf gelykgerigte sinus |<ref name="Papula">{{cite book|last=Papula|first=Lothar|title=Mathematische Formelsammlung: für Ingenieure und Naturwissenschaftler|publisher=Vieweg+Teubner Verlag|year=2009|isbn=978-3834807571|trans-title=Mathematical Functions for Engineers and Physicists|language=de}}</ref>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A \sin\left(\frac{2\pi}{P}x\right) & \quad \text{vir } 0 \le x < P/2 \\ 0 & \quad \text{vir } P/2 \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[Lêer:PlotHalfRectifiedSineSignal.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{\pi}\\ a_n = & \begin{cases} \frac{-2A}{\pi}\frac{1}{n^2-1} & \quad n \text{ ewe} \\ 0 & \quad n \text{ onewe} \end{cases}\\ b_n = & \begin{cases} \frac{A}{2} & \quad n=1 \\ 0 & \quad n > 1 \end{cases}\\ \end{align}</math> |Halfgolf gelykgerigte sinus |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |- |<math>s(x)=\begin{cases} A & \quad \text{vir } 0 \le x < D \cdot P \\ 0 & \quad \text{vir } D \cdot P \le x < P\\ \end{cases} </math> |[[Lêer:PlotRectangleSignal.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & 2AD\\ a_n = & \frac{A}{n \pi} \sin \left( 2 \pi n D \right)\\ b_n = & \frac{2A}{n \pi} \left( \sin \left( \pi n D \right) \right) ^2\\ \end{align}</math> | <math>0 \le D \le 1</math> | |- |<math>s(x)=\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[Lêer:PlotSawtooth1Signal.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{-A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=A-\frac{Ax}{P} \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[Lêer:PlotSawtooth2Signal.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & A\\ a_n = & 0\\ b_n = & \frac{A}{n \pi}\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 192}} |- |<math>s(x)=\frac{4A}{P^2}\left( x-\frac{P}{2} \right)^2 \quad \text{vir } 0 \le x < P</math> |[[Lêer:PlotParabolaSignal.svg|250px|center|class=skin-invert]] |<math>\begin{align} a_0 = & \frac{2A}{3}\\ a_n = & \frac{4A}{\pi^2 n^2}\\ b_n = & 0\\ \end{align}</math> | |<ref name=Papula/>{{rp|p. 193}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Fourier_series }} {{Normdata}} [[Kategorie:Krommes]] [[Kategorie:Trigonometrie]] gb0na0pt6nyenv7k0fy8y6mjgos6din 0 397353 2893740 2839841 2026-04-14T01:46:03Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Inligtingskas bygevoeg 2893740 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Sam Altman | beeld = Sam Altman TechCrunch SF 2019 Day 2 Oct 3 (cropped 3).jpg | beeldbeskrywing = Foto van Sam Altman in 2019 | beeldonderskrif = Altman in 2019 | geboortenaam = Samuel Harris Altman | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|04|22}} | geboorteplek = [[Chicago]], [[Illinois]], [[VSA]] | nasionaliteit = Amerikaans | burgerskap = Verenigde State | alma_mater = Stanford Universiteit (het nie voltooi nie) | beroep = Entrepreneur; belegger | werkgewer = OpenAI | organisasie = Y Combinator; Helion Energy | bekend_vir = Medestigter van Loopt; leierskap van OpenAI en Y Combinator | noemenswaardige_werke = Loopt (medestigter) | titel = HUB van OpenAI; Voorsitter van Helion Energy; President van Y Combinator (tot 2019) | eggenoot = Oliver Mulherin (getroud 2024) | kinders = 1 | familielede = Jack Altman (broer); Ann Altman (suster) | webwerf = {{Amptelike URL}} | handtekening = Sam altman autograph 2024.svg | handtekeninggrootte = }} '''Samuel H. Altman''' (gebore [[22 April]] [[1985]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[entrepreneur]], belegger, [[programmeerder]] en blogger.<ref>{{cite web |url=http://blog.samaltman.com |title=Sam Altman |work=SamAltman.com |accessdate=15 Desember 2015 |archive-date=11 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211175934/http://blog.samaltman.com/ |url-status=live }}</ref> Hy is die [[HUB]] van [[OpenAI]] en die voormalige president van [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]].<ref>{{cite web |first=Paul |last=Graham |url=http://blog.ycombinator.com/sam-altman-for-president |title=Sam Altman for President |work=Y Combinator |date=24 April 2014 |accessdate=20 Maart 2017 |archive-date=25 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325040953/http://blog.ycombinator.com/sam-altman-for-president/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | title=OpenAI | date=12 Desember 2015 | url=https://openai.com/blog/introducing-openai/ | accessdate=20 Maart 2017 | archive-date=8 Augustus 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170808104802/https://openai.com/blog/introducing-openai/ | url-status=live }}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Altman het in [[St. Louis]], [[Missouri]], grootgeword; sy ma is 'n dermatoloog. Hy het sy eerste [[rekenaar]] op die ouderdom van 8 ontvang.<ref name="esquire.com">{{cite web |first=Tom |last=Junod |title=How Venture Capitalists Find Opportunities in the Future |url=http://www.esquire.com/news-politics/interviews/a30763/sam-altman-interview-2014/ |work=Esquire |date=18 Desember 2014 |accessdate=15 Desember 2015 |archive-date=20 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151220145855/http://www.esquire.com/news-politics/interviews/a30763/sam-altman-interview-2014/ |url-status=live }}</ref> Hy is in 'n [[Jood]]se familie gebore.<ref>{{cite magazine|url=https://www.newyorker.com/magazine/2016/10/10/sam-altmans-manifest-destiny|title=Sam Altman's Manifest Destiny|magazine=The New Yorker|date=3 Oktober 2016 |accessdate=17 Mei 2017|archive-date=17 Mei 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517010534/http://www.newyorker.com/magazine/2016/10/10/sam-altmans-manifest-destiny|url-status=live}}</ref> Hy het die John Burroughs-skool vir hoërskool bygewoon en [[rekenaarwetenskap]] aan die Stanford-universiteit gestudeer totdat hy in 2005 sy studies gestaak het.<ref>{{cite web |title=People |url=http://ycombinator.com/people.html |work=Y Combinator |accessdate=15 Desember 2015 |archive-date=25 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140625021419/http://ycombinator.com/people.html |url-status=live }}</ref> In 2017 het hy 'n eregraad van die Universiteit van Waterloo ontvang.<ref>{{cite web | url=https://uwaterloo.ca/registrar/spring-2017-honorary-and-award-recipients | title=Spring 2017 honorary and award recipients | publisher=University of Waterloo | work=Registrar's Office | accessdate=7 Julie 2017 | archive-date=1 Desember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171201133159/https://uwaterloo.ca/registrar/spring-2017-honorary-and-award-recipients | url-status=live }}</ref> ==Loopbaan== ===Loopt=== In 2005, op die ouderdom van 19,<ref>{{cite web |first=Jason |last=Ankeny |title=Meet Y Combinator's Bold Whiz Kid Boss |url=http://www.entrepreneur.com/article/244508 |date=25 April 2015 |accessdate=15 Desember 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222150644/http://www.entrepreneur.com/article/244508 |url-status=live }}</ref> het Altman medestigter en uitvoerende hoof geword van Loopt,<ref>{{cite web|url=http://www.loopt.com/about/company/executives |archive-url=https://web.archive.org/web/20120216022416/http://www.loopt.com/about/company/executives/ |archive-date=16 Februarie 2012 |title=Executives |accessdate=15 Desember 2015 |work=Loopt}}</ref> 'n ligginggebaseerde sosiale netwerk mobiele toepassing. Nadat hy meer as $30 miljoen aan [[waagkapitaal]] ingesamel het, is Loopt in 2012 gesluit nadat dit nie voldoende besigheid kon genereer nie. Dit is deur die Green Dot Corporation vir $43,4 miljoen gekoop.<ref>{{cite news | title=Startup Loopt Lands with Green Dot | date=9 Maart 2012 | work=[[Wall Street Journal]] | url=https://blogs.wsj.com/digits/2012/03/09/startup-loopt-lands-with-green-dot/ | accessdate=13 Maart 2012 | archive-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120313052152/http://blogs.wsj.com/digits/2012/03/09/startup-loopt-lands-with-green-dot/ | url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mastersofscale.com/sam-altman-why-customer-love-is-all-you-need/|title=Sam Altman: Why customer love is all you need {{!}} Masters of Scale podcast|work=WaitWhat|access-date=20 Maart 2018|language=en-US|archive-date=20 Maart 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320230702/https://mastersofscale.com/sam-altman-why-customer-love-is-all-you-need/|url-status=live}}</ref> ===Y Combinator=== Altman het in 2011 as 'n deeltydse vennoot by Y Combinator begin.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://social.techcrunch.com/2019/03/08/y-combinator-president-sam-altman-is-stepping-down-amid-a-series-of-changes-at-the-accelerator/|title=Y Combinator president Sam Altman is stepping down amid a series of changes at the accelerator|website=TechCrunch|date=8 Maart 2019|language=en-US|access-date=8 Maart 2019|archive-date=27 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027151644/http://social.techcrunch.com/2019/03/08/y-combinator-president-sam-altman-is-stepping-down-amid-a-series-of-changes-at-the-accelerator/|url-status=dead}}</ref> In Februarie 2014 is Altman aangewys as president van Y Combinator deur sy medestigter, Paul Graham.<ref>{{Cite web|url=http://social.techcrunch.com/2015/11/06/garry-tan-says-goodbye-to-y-combinator/|title=Garry Tan Says Goodbye to Y Combinator|website=TechCrunch|date=6 November 2015|language=en-US|access-date=18 Maart 2019|archive-date=27 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027151620/http://social.techcrunch.com/2015/11/06/garry-tan-says-goodbye-to-y-combinator/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |first=Paul |last=Graham |url=http://blog.ycombinator.com/sam-altman-for-president |title=Sam Altman for President |work=Y Combinator |date=24 April 2014 |accessdate=15 Desember 2015 |archive-date=25 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325040953/http://blog.ycombinator.com/sam-altman-for-president/ |url-status=live }}</ref> Sy eerste groep beleggings het Loopt ingesluit. In 'n 2014-blogplasing het Altman gesê dat die totale waardasie van Y Combinator-maatskappye $65 miljard oorskry het, insluitend bekende maatskappye soos [[Airbnb]], Dropbox, Zenefits en Stripe.<ref>{{cite news |url=https://blog.ycombinator.com/yc-stats |accessdate=19 Desember 2015 |title=YC Stats |publisher=Y Combinator |date=26 Augustus 2015 |archive-date=18 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151218203854/http://blog.ycombinator.com/yc-stats |url-status=live }}</ref> In September 2016 het Altman aangekondig dat hy president sou word van YC Group, wat Y Combinator en ander eenhede ingesluit het.<ref>{{cite web|first=Sam|last=Altman|url=https://blog.ycombinator.com/yc-changes|title=YC Changes|work=Y Combinator|accessdate=7 November 2016|archive-date=7 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155921/https://blog.ycombinator.com/yc-changes|url-status=live}}</ref> Altman het gesê dat hy hoop om Y Combinator uit te brei om 1 000 nuwe maatskappye per jaar te finansier. Hy het ook probeer om die tipe maatskappye wat deur YC gefinansier word uit te brei, veral 'harde tegnologie' maatskappye.<ref>{{cite news|url=http://www.fastcompany.com/3044282/the-y-combinator-chronicles/california-dreamin|accessdate=July 22, 2015|title=Y Combinator President Sam Altman is Dreaming Big|website=Fast Company|date=16 April 2015|archive-date=22 Julie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722024957/http://www.fastcompany.com/3044282/the-y-combinator-chronicles/california-dreamin|url-status=live}}</ref> In Oktober 2015 het Altman YC Continuity aangekondig, 'n $700 miljoen groeistadium-aandelefonds wat in YC-maatskappye belê.<ref>{{cite news |url=http://blog.ycombinator.com/yc-continuity-fund |accessdate=19 Desember 2015 |title=YC Continuity |publisher=Y Combinator |date=15 Oktober 2015 |archive-date=18 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151218203823/http://blog.ycombinator.com/yc-continuity-fund |url-status=live }}<br />- {{cite news |url=https://venturebeat.com/2015/10/15/y-combinator-raises-700m-to-keep-funding-yc-startups-as-they-mature/ |accessdate=19 Desember 2015 |title=YC Continuity |website=VentureBeat |date=15 Oktober 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222185526/http://venturebeat.com/2015/10/15/y-combinator-raises-700m-to-keep-funding-yc-startups-as-they-mature/ |url-status=live }}</ref> Altman het ook in Oktober 2015 Y Combinator Research, 'n nie-winsgewende navorsingslaboratorium, aangekondig en $10 miljoen aan die groep geskenk.<ref>{{cite news | url=https://blog.ycombinator.com/yc-research | accessdate=19 Februarie 2016 | title=YC Research | publisher=Y Combinator | date=7 Oktober 2015 | archive-date=15 Februarie 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160215225536/https://blog.ycombinator.com/yc-research | url-status=live }}</ref> YC Research het tot dusver navorsing aangekondig oor basiese inkomste, die toekoms van rekenaars, onderwys en die bou van nuwe stede.<ref>{{cite web|title=Y Combinator Research|url=https://ycr.org/|website=YC Research|accessdate=3 Augustus 2016|archive-date=11 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611042811/https://ycr.org/|url-status=live}}</ref> Altman is in 2015 deur ''[[Forbes]]'' aangewys as die topbelegger onder 30,<ref>{{cite news | title =Forbes' 30 Under 30 2015: Venture Capital | date =5 Januarie 2015 | url =https://www.forbes.com/consent/?toURL=https://www.forbes.com/30-under-30/2022 | work =[[Forbes]] | accessdate =28 Februarie 2015 | archive-date =20 Februarie 2015 | archive-url =https://web.archive.org/web/20150220065135/http://www.forbes.com/30under30/#/venture-capital | url-status =live }}</ref> een van die "Beste Jong Entrepreneurs in Tegnologie" deur ''BusinessWeek'' in 2008<ref>{{cite news | title =Tech's Best Young Entrepreneurs | date =April 18, 2008 | url =http://images.businessweek.com/ss/07/03/0326_tech_entrepreneurs/source/9.htm | work =BusinessWeek | accessdate =19 April 2009 | archive-date =18 April 2009 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090428015115/http://images.businessweek.com/ss/07/03/0326_tech_entrepreneurs/source/9.htm | url-status =live }}</ref> en gelys as een van die vyf interessantste beginnersstigters tussen 1979 en 2009 deur sy kollega Paul Graham.<ref>{{cite web |url=http://www.paulgraham.com/5founders.html |title=Five Founders |accessdate=19 April 2009 |last=Graham |first=Paul |date=April 2009 |archive-date=17 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417012020/http://www.paulgraham.com/5founders.html |url-status=live }}</ref> In Maart 2019 het YC Altman se oorgang na 'n voorsittersposisie aangekondig om meer op [[OpenAI]] te fokus.<ref>{{Cite web|url=http://social.techcrunch.com/2019/03/09/did-sam-altman-make-yc-better-or-worse/|title=Did Sam Altman make YC better or worse?|last=Loizos|first=Connie|date=9 Maart 2019|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=3 Februarie 2020|archive-date= 3 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203153139/http://social.techcrunch.com/2019/03/09/did-sam-altman-make-yc-better-or-worse/|url-status=dead}}</ref> Hierdie besluit het gekom kort nadat YC aangekondig het dat hy sy hoofkwartier na San Francisco gaan verskuif.<ref>{{Cite web|url=http://social.techcrunch.com/2019/03/08/y-combinator-president-sam-altman-is-stepping-down-amid-a-series-of-changes-at-the-accelerator/|title=Y Combinator president Sam Altman is stepping down amid a series of changes at the accelerator|website=TechCrunch|date=8 Maart 2019|language=en-US|access-date=3 Februarie 2020|archive-date=27 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027151644/http://social.techcrunch.com/2019/03/08/y-combinator-president-sam-altman-is-stepping-down-amid-a-series-of-changes-at-the-accelerator/|url-status=dead}}</ref> Vanaf vroeg in 2020 was hy nie meer verbonde aan YC nie. ===Engelbeleggings=== Hy is 'n belegger in baie maatskappye, insluitend Airbnb, Stripe, [[Reddit]], Asana, Pinterest, Teespring, Zenefits, FarmLogs, True North, Shoptiques, Instacart, Optimizely, Verbling, Soylent, Reserve, Vicarious, Clever en Notable PDF (nou Kami ).<ref name="Angel List">{{cite web|last1=Altman|first1=Sam|title=Angel List|url=https://angel.co/sama/syndicate|website=Angel List|publisher=|accessdate=20 April 2015|archive-date=9 Mei 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509161145/https://angel.co/sama/syndicate|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/tech/s/notable-pdf-built-annotation-tool-130003639.html|title=How Notable PDF built an annotation tool for PDFs on the web|last=|first=|date=5 April 2017|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20170405210802/https://www.yahoo.com/tech/notable-pdf-built-annotation-tool-130003639.html|archive-date=5 April 2017|access-date=26 Maart 2018}}</ref> Hy was agt dae lank die HUB van Reddit in 2014 nadat Yishan Wong, HUB, bedank het.<ref>{{cite news |url=http://blog.samaltman.com/a-new-team-at-reddit |accessdate=13 Februarie 2015 |title=A New Team At Reddit |publisher=Sam Altman |date=13 November 2014 |archive-date=13 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150213043217/http://blog.samaltman.com/a-new-team-at-reddit |url-status=live }}</ref> Hy het op 10 Julie 2015 die terugkeer van Steve Huffman as uitvoerende hoof aangekondig.<ref>{{cite web |url=https://www.reddit.com/comments/3cucye/ |title=An Old Team At Reddit |accessdate=13 Julie 2015 |publisher=reddit |archive-date=26 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151226130417/https://www.reddit.com/comments/3cucye/ |url-status=live }}</ref> ===Kernenergie=== Hy is voorsitter van die direksie vir Helion en Oklo, twee kernenergiemaatskappye. Hy het gesê dat [[kernenergie]] een van die belangrikste gebiede van tegnologiese ontwikkeling is.<ref>{{cite web |url=http://blog.samaltman.com/energy/ |title=Energy |accessdate=13 Julie 2015 |publisher=Sam Altman |archive-date=29 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629201610/http://blog.samaltman.com/energy |url-status=live }}</ref> ===OpenAI=== Altman is die uitvoerende hoof van OpenAI. OpenAI is 'n navorsingsmaatskappy met beperkte wins wie se doel is om [[kunsmatige intelligensie]] te bevorder op 'n manier wat heel waarskynlik die mensdom as geheel sal bevoordeel, eerder as om skade te berokken.<ref>{{cite web |title=OpenAI |date=12 Desember 2015 |url=https://openai.com/blog/introducing-openai/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808104802/https://openai.com/blog/introducing-openai/ |archive-date=8 Augustus 2017 |accessdate=15 Desember 2015}}</ref> Die organisasie is aanvanklik befonds deur Altman, Brockman, [[Elon Musk]], Jessica Livingston, [[Peter Thiel]], Amazon Web Services, Infosys en YC Research. In totaal, toe die maatskappy in 2015 bekend gestel is, het hulle $1 miljard van eksterne befondsers ingesamel.<ref>{{Cite web |last=Olanoff |first=Drew |date=11 Desember 2015 |title=Artificial Intelligence Nonprofit OpenAI Launches With Backing From Elon Musk And Sam Altman |url=https://techcrunch.com/2015/12/11/non-profit-openai-launches-with-backing-from-elon-musk-and-sam-altman/ |access-date=20 Oktober 2022 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> ===Worldcoin=== Altman was mede-stigter van Worldcoin in 2020. Worldcoin poog om sy nuwe digitale geld gratis aan elke mens op Aarde te gee deur privaatheidbewarende irisherkenning te gebruik om te verseker dat sy gebruikers nie hul gratis deel meer as een keer opeis nie.<ref>{{cite web | title=Worldcoin Wants To Give Cryptocurrency To Every Human On Earth| website=[[Forbes]] | url=https://www.forbes.com/sites/tatianakoffman/2021/10/21/worldcoin-wants-to-give-cryptocurrency-to-every-human-on-earth/?sh=1f22f79aefc8 | accessdate=8 September 2022 }}</ref> Worldcoin het sy werk in verskeie lande onderbreek nadat plaaslike kontrakteurs vertrek het of regulasies dit onmoontlik gemaak het om sake te doen.<ref>{{cite news | title=Crypto Startup That Wants to Scan Everyone's Eyeballs Is Having Some Trouble| website=Bloomberg News | date=16 Maart 2022 | url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-03-16/worldcoin-the-eyeball-scanning-crypto-unicorn-hits-signup-snags | accessdate=16 Maart 2022 | archive-date=16 Maart 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220316142840/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-03-16/worldcoin-the-eyeball-scanning-crypto-unicorn-hits-signup-snags | url-status=live }}</ref> ==Filantropie== Tydens die COVID-19-pandemie het Altman gehelp om Project Covalence te befonds en te skep wat daarop gemik was om navorsers te help om vinnig kliniese proewe van stapel te stuur in vennootskap met TrialSpark, 'n kliniese proefonderneming.<ref>{{Cite web|date=16 Junie 2020|title=Teaming tech and pharma, effort seeks to speed Covid-19 clinical trials|url=https://www.statnews.com/2020/06/16/tech-investor-covid-trials/|access-date=17 Oktober 2020|website=STAT|language=en-US|archive-date=18 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018203629/https://www.statnews.com/2020/06/16/tech-investor-covid-trials/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Project Covalence|url=https://blog.samaltman.com/project-covalence|access-date=17 Oktober 2020|website=Sam Altman|archive-date=22 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022010009/https://blog.samaltman.com/project-covalence|url-status=live}}</ref> ==Politiek== Volgens berigte deur Vox's Recode was daar bespiegeling dat Altman in die 2018-verkiesing as goewerneur van [[Kalifornië]] sou deelneem, wat hy nie ingeskryf het nie. In 2018 het Altman "The United Slate" van stapel gestuur, 'n politieke beweging wat daarop gefokus is om behuisings- en gesondheidsorgbeleid reg te stel.<ref>{{Cite web |last=Romm |first=Tony |date=31 Julie 2017 |title=Sam Altman will spend big on a new political movement to fix U.S. housing, health care and more |url=https://www.vox.com/2017/7/31/16066640/sam-altman-united-slate-health-care-housing-california-2018-midterm-elections-trump |access-date=19 Januarie 2023 |website=Vox |language=en}}</ref> In 2019 het Altman 'n fondsinsameling by sy huis in [[San Francisco]] gehou vir die Demokratiese presidentskandidaat [[Andrew Yang]].<ref>{{Cite web|last=Russell|first=Melia|title=Andrew Yang preached his tech-friendly gospel at Sam Altman's San Francisco house: You can't treat tech like oil companies and breaking up Amazon won't bring malls back|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-talks-tech-san-francisco-sam-altman-fundraiser-2019-11|access-date=30 Junie 2020|website=Business Insider|archive-date=2 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702061954/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-talks-tech-san-francisco-sam-altman-fundraiser-2019-11|url-status=live}}</ref> In Mei 2020 het Altman $250k geskenk aan American Bridge 21st century, 'n Super-PAC wat die Demokratiese presidentskandidaat [[Joe Biden]] ondersteun.<ref>{{Cite web|last=Tindera|first=Michela|title=Silicon Valley's Sam Altman Gave $250,000 To Democratic Super-PAC Supporting Biden|url=https://www.forbes.com/sites/michelatindera/2020/05/22/silicon-valleys-sam-altman-gave-250000-to-democratic-super-pac-supporting-biden/|access-date=30 Junie 2020|website=Forbes|language=en|archive-date=3 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200703062136/https://www.forbes.com/sites/michelatindera/2020/05/22/silicon-valleys-sam-altman-gave-250000-to-democratic-super-pac-supporting-biden/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=FEC Filings|url=https://docquery.fec.gov/pdf/730/202005219239481730/202005219239481730.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200609045119/https://docquery.fec.gov/pdf/730/202005219239481730/202005219239481730.pdf|archive-date=9 Junie 2020|access-date=|website=}}</ref> ==Persoonlike lewe== Altman is van kleins af [[vegetariër]]<ref>{{Cite web |last=Altman |first=Sam |date=April 10, 2018 |title=Productivity |url=https://blog.samaltman.com/productivity |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731181905/https://blog.samaltman.com/productivity |archive-date=31 Julie 2022 |access-date=3 Augustus 2022 |website=Sam Altman}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Februarie 2020 |title=Fireside Chat with Sam Altman |url=https://rescale.com/blog/fireside-chat-with-sam-altman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220803224649/https://rescale.com/blog/fireside-chat-with-sam-altman/ |archive-date=3 Augustus 2022 |access-date=3 Augustus 2022 |website=Rescale}}</ref> Sam is [[gay]] en is sedert sy tienerjare openlik daaroor.<ref>{{Citation |title=TECH PRIDE: Sam Altman |url=https://www.youtube.com/watch?v=MIDDm3fKyT0 |language=en |access-date=2023-01-21}}</ref> Sam het nege jaar met sy Loopt-medestigter Nick Sivo uitgegaan voordat hulle uitmekaar is kort nadat die maatskappy verkry is.<ref>{{cite web |last1=friend |first1=tad |title=Sam Altman's Manifest Destiny |url=https://www.newyorker.com/magazine/2016/10/10/sam-altmans-manifest-destiny |website=newyorker|date=3 Oktober 2016 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Eksterne skakels== * [http://blog.samaltman.com Altman's blog] (2010 tot hede) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Altman, Sam}} [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] h5eu7hpefejnm5tocag4gj9udsbfbv3 0 398128 2893682 2787729 2026-04-13T19:54:02Z Jcb 223 2893682 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Jill Barklem''' (gebore '''Gillian Gaze'''; 23 Mei 1951 – 15 November 2017) was 'n Britse skrywer en illustreerder van kinderboeke. Haar bekendste werk is die ''Brambly Hedge-'' reeks, wat vanaf 1980 gepubliseer is. == Vroeë lewe == Jill Barklem is gebore as '''Gillian Gaze''' in Epping op 23 Mei 1951. Sy was die dogter van John en Ivy Gaze wat 'n familiewinkel in die dorp bestuur het.<ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/books/2017/nov/29/jill-barklem-obituary|title=Jill Barklem obituary|date=2017-11-29|website=the Guardian|language=en|access-date=2021-09-09}}</ref> Na 'n ongeluk wat 'n losgemaakte retina tot gevolg gehad het toe sy dertien jaar oud was, kon sy by Hoërskool Loughton opgelei word. Sy kon nie aan [[Liggaamlike Opvoeding|LO]] of speletjies op skool deelneem nie en het eerder haar talent vir teken en kuns ontwikkel. Toe sy die skool verlaat het, het sy illustrasie by St Martin's in Londen gestudeer.<ref>https://www.theguardian.com/books/2017/nov/29/jill-barklem-obituary</ref> == Illustreerder == Nadat sy gegradueer het, het sy 'n illustreerder geword vir kinderbybels en 'n reeks versamelings van gebede en genade. Sy het die ''Haffertee Hamster'' -boeke deur Janet en John Perkins onder haar nooiensvan geïllustreer. Haar man het voorgestel dat sy haar idees oor die heininglewe wat ontwikkel is terwyl sy gependel het op die treinrit na die kunsskool toe, in 'n boek omskep. Barklem het hierdie tyd gebruik om Engelse gebruike, flora en ander geografiese en kulturele besonderhede vir haar ''Brambly Hedge-'' stories na te vors. Die eerste vier boeke is in 1980 gepubliseer, wat elk een van die vier seisoene verteenwoordig.<ref name=":1">Wallwork, Ellen. "'Brambly Hedge' Creator Jill Barklem Dies Aged 66". ''Huffington Post,'' https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/brambly-hedge-creator-jill-barklem_uk_5a0d7133e4b0b17e5e141fcf</ref> Hierdie vier is oorspronklik as individuele volumes in 'n miniatuurformaat vrygestel.<ref>{{Cite web|url=https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/barklem-jill-1951|title=Barklem, Jill 1951- {{!}} Encyclopedia.com|website=www.encyclopedia.com|access-date=2021-09-09}}</ref> Sy het nog vier boeke vir die reeks geskryf, waarvan die laaste is in 1994 gepubliseer. Barklem se boeke het ontsaglik gewild geword en het meer as sewe miljoen eksemplare wêreldwyd verkoop en is in meer as 13 tale uitgegee. Die Brambly Hedge-karakters het voortgegaan om in handelsware te verskyn, soos kaarte, Royal Doulton China,<ref>{{Cite web|url=https://antiques.lovetoknow.com/Brambly_Hedge_China|title=Brambly Hedge China|last=Audet|first=Marye|website=LoveToKnow|language=en|access-date=2021-08-30}}</ref> en 'n stop-motion-animasiereeks ''The Enchanted World of Brambly Hedge'' (1996 tot 2000). == Gesinslewe en afsterwe == Jill het in 1977 met David Barklem, 'n oudhedehandelaar, in die huwelik getree. Die egpaar het voortgegaan om 'n seun en dogter te hê.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/books/2017/nov/29/jill-barklem-obituary|title=Jill Barklem obituary|date=2017-11-29|website=the Guardian|language=en|access-date=2021-08-29}}</ref> In 1994 het sy 'n suksesvolle operasie vir 'n breingewas gehad; maar die daaropvolgende gesondheidskwessies het uiteindelik tot haar dood gelei.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/books/2017/nov/29/jill-barklem-obituary|title=Jill Barklem obituary|date=2017-11-29|website=the Guardian|language=en|access-date=2021-08-29}}</ref> Barklem is op 15 November 2017 in Londen in die ouderdom van 66 oorlede.<ref>https://www.huffingtonpost.co.uk/entry/brambly-hedge-creator-jill-barklem_uk_5a0d7133e4b0b17e5e141fcf</ref><ref>https://www.theguardian.com/books/2017/nov/29/jill-barklem-obituary</ref> == Werke == === Brambly Hedge-reeks === * ''Lenteverhaal'' (1980) * ''Somerverhaal'' (1980) * ''Herfsverhaal'' (1980) * ''Winterverhaal'' (1980) * ''The Secret Staircase'' (1983) * ''The High Hills'' (1986) * ''Sea Story'' (1990) * ''Poppy's Babies'' (1994) === Brambly Hedge Postuum aanpassings === * ''Wilfred to the Rescue'' (2005) ''"In die gees van Jill Barklem"'' Alan MacDonald (skrywer), Lizzie Sanders, botaniese kunstenaar<ref name=":22">{{Cite web|url=http://www.botanicalartandartists.com/3/post/2020/07/lizzie-sanders-1944-2020.html|title=Lizzie Sanders (1944 - 2020)|website=BOTANICAL ART & ARTISTS|language=en|access-date=2021-08-30}}</ref> (Illustreerder) * ''Primrose In Charge'' (2006) ''"In die gees van Jill Barklem"'' Alan MacDonald (skrywer), Lizzie Sanders, botaniese kunstenaar<ref name=":22" /> (Illustreerder)<ref>{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/work/best_book/16370371-primrose-in-charge|title=Primrose In Charge|website=www.goodreads.com|access-date=2021-08-30}}</ref> === Versamelings === * ''The Four Seasons of Brambly Hedge'' (1988) bevat die 4 seisoentitels en 'n 20-bladsy "gesprek" met die skrywer oor die oorsprong en ontwikkelinge van die stories. * ''Tales from Brambly Hedge'' (1997) bevat die ander 4 oorspronklike titels: ''Staircase'', ''Sea'', ''Hills'' and ''Babies''. * ''Adventures of the Mice of Brambly Hedge'' (1998) is 'n gesamentlike publikasie weergawe van ''Autumn Story'' en ''Sea Story''. * ''The Mice of Brambly Hedge Celebrate'' (1998) is 'n gesamentlike publikasie weergawe van ''Winter Story'' and ''Secret Staircase''. * ''Uitstappies vir die muise van Brambly Hedge'' (1999) is 'n gesamentlike publikasie weergawe van ''Spring Story'' en ''The High Hills''. * ''Baby Mice in Brambly Hedge'' (1999) is 'n gesamentlike publikasie weergawe van ''Summer Story'' en ''Poppy's Babies''. * ''A Visit to Brambly Hedge'' (2000) is 'n 20ste herdenking spesiale agtergrond inligting boek. * ''A Year In Brambly Hedge'' (2010) is 'n spesiale 30ste herdenking wat die 4 seisoentitels bevat. === Ander === Aktiwiteit- en "Toy and Moveable"-boeke, sluit ''Primrose's Adventure (Brambly Hedge Sliding Pictures)'' en ''Wilfred's Birthday Sliding Pictures in''; sommige bordboeke, soos ''Huis vir 'n muis'', ''Lekker vir muise'' en ''Die sneeubal''; en ''Poppy en Dusty's Wedding''. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Portal|Children's literature}} * [https://web.archive.org/web/20060201234706/http://www.bramblyhedge.co.uk/ The World of Brambly Hedge] amptelike webwerf * Jill Barklem, https://lccn.loc.gov/n80036876 at Library of Congress Authorities met 16 katalogus items * [https://lccn.loc.gov/n88271557 Gillian Gaze] by LC Authorities, met 3 rekords, en [https://worldcat.org/identities/lccn-n88271557/ by WorldCat] {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 2017]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Kinderboeke]] [[Kategorie:Kinderverhale]] [[Kategorie:Illustreerders]] [[Kategorie:Skrywers]] fzyigdz68dveu6wykqayoebr3e7vc1b 0 398548 2893761 2594560 2026-04-14T05:35:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893761 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Boutsen Arrows A7 1984 Dallas F1.jpg|regs|duimnael|280px|Boutsen in 1984.]] '''Arrows''' is 'n voormalige Britse [[Formule 1]]-span wat tussen 1978 en 2002 aan die F1-kampioenskap deelgeneem het. Van 1991 tot 1996 het die span onder die naam '''Footwork''' meegeding. == Aktiewe jare == Die span is in November 1977 gestig deur die [[Italianers|Italiaanse]] sakeman Franco Ambrosio, die voormalige renjaers Alan Rees en Jackie Oliver, Dave Wass en Tony Southgate. Die spannaam is gebaseer op die eerste letters van hul vanne. Die span was in [[Milton Keynes]] gevestig. Die eerste motor was 'n kopie van mede-Formule 1-span Shadow. Aanvanklik sou medestigter Ambrosio se maatskappy die motors se borg wees, maar nadat hy vir bedrog gearresteer is, het die span Warsteiner as hoofborg gelok. Arrows het sy eerste seisoen drie maande ná hul stigting met die jaers [[Riccardo Patrese]] en Rolf Stommelen begin. Gunnar Nilsson was oorspronklik veronderstel om vir die span te ry, maar omdat hy met testikulêre kanker gediagnoseer is, het Stommelen oorgeneem. Nilsson is 'n paar maande later oorlede. Patrese, wat die eerste vier jaar saam met die span gery het, het die eerste suksesse behaal. Hy het tweede gekom by die [[Sweedse Grand Prix]] gedurende die eerste seisoen en behaal nog twee tweede plekke en 'n derde plek in die daaropvolgende jare.<ref>{{Cite web |url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/25017497/out-bad-somes-comes-good-case-ricardo-patrese |title=Out of bad, sometimes comes good - The case of Ricardo Patrese |publisher=Maurice Hamilton |date=18 Oktober 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603030658/https://www.espn.com/f1/story/_/id/25017497/out-bad-somes-comes-good-case-ricardo-patrese|archive-date=3 Junie 2021}}</ref> Die [[België|Belgiese]] jaer [[Thierry Boutsen]] het sy Formule 1-loopbaan in 1983 by die span begin en vier jaar lank vir die span gery. Hy het ook die tweede plek vir die span behaal. Danksy die [[BMW]]-turbo-enjins wat die span vanaf 1984 gebruik het, het die span in 1984 negende in die kampioenskap en in 1985 agtste geëindig. By die [[San Marino Grand Prix]] in 1985 was hy in die derde plek en het uit brandstof geraak net kort van die eindpunt. Hy kon sy motor oor die wenstreep druk om sy derde plek te behou, maar ná die renwenner [[Alain Prost]] gediskwalifiseer is omdat sy motor twee kilogram onder die wettige massa geweeg het, was Boutsen tweede. Die 1986-seisoen het stadig begin nadat Dave Wass na die mededinger Benetton vertrek het en die motor laat afgelewer is deur die buitemaatskappy wat hul eerste [[Skulpromp|koolstofmonokok]] sou maak. Om hierdie probleme in die toekoms te vermy, het die span Ross Brawn gehuur om tegniese sake te hanteer en die volgende motor te ontwikkel.<ref>{{Cite web |url=https://www.auto123.com/en/racing-news/stoddart-buys-arrows?artid=13460 |title=Stoddart buys Arrows? |publisher=Auto123.com |date=19 Junie 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602215957/https://www.auto123.com/en/racing-news/stoddart-buys-arrows?artid=13460|archive-date=2 Junie 2021}}</ref> Die Amerikaner Eddie Cheever, wat tussen 1987 en 1989 vir die span gery het, het twee keer 'n derde plek behaal en Gianni Morbidelli was derde in Australië in 1995. == Footwork as borg == In die tydperk van 1991 tot 1996 is die span Footwork genoem. Die Japannese sakeman Wataru Ohashi het in Arrows belê en die span Footwork herdoop totdat Tom Walkinshaw die span in Maart 1996 gekoop het. Jos Verstappen het die laaste punt vir Footwork in Argentinië met 'n sesde plek geneem. Die naaste wat 'n bestuurder aan 'n oorwinning vir die span kon kom, was [[Damon Hill]]. Nadat hy van die derde plek op die rooster by die [[1997 Hongaarse Grand Prix]] weggespring het, was hy gemaklik voor tot naby die einde van die wedren. Tydens die laaste rondte het hy tegniese probleme ondervind, wat veroorsaak het dat die motor aansienlik stadiger gejaag het. Hy kon nie verhoed dat [[Jacques Villeneuve]] hom op die laaste rondte verbysteek nie en het dus in die tweede plek geëindig. Dit was ook die laaste podiumplek vir die span. Die Nederlander [[Jos Verstappen]] het in 2000 en 2001 vir die span gejaag en drie keer in die punte geëindig. == Einde van Arrows == Ná die [[2002 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix in 2002]] kon hul nie meer vir die [[Cosworth|Cosworth-enjins]] betaal nie en Arrows het vir die res van die seisoen verdwyn. Weens 'n gebrek aan hulpbronne het die span gesukkel om te oorleef en ten spyte van eksterne beleggings en die aankoop van Prost Grand Prix-onderdele, het die FIA Arrows se lisensie vir die jaar 2003 gekanselleer, wat veroorsaak het dat die span uit Formule Een verdwyn het. Die motor, intellektuele eiendomsregte en fabriek is oorgeneem deur [[Minardi]], wat die motor as konsep vir hul motor vir die volgende seisoen gebruik het. Die span het in 25 jaar aan 382 Grands Prix deelgeneem en hou die onbenydenswaardige rekord van die meeste Grands Prix sonder 'n oorwinning. Arrows-jaers het vyf keer tweede en vier keer derde geëindig tydens 'n wedren. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commonscat|Arrows Grand Prix}} [[Kategorie:Formule Een-vervaardigers]] r41f4pbb4n7r5qxoyk0y9yag0c946ek 0 402351 2893559 2807044 2026-04-13T16:29:17Z Jcb 223 2893559 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Lugredery | airline = flydubai<br/>{{lang|ar|فلاي دبي}} | image = Fly Dubai logo 2010 03.svg | image_size = 250 | IATA = FZ | ICAO = FDB | callsign = SKYDUBAI | founded = 19 Maart 2008 | commenced = 1 Junie 2009 | ceased = | aoc = | hubs = [[Doebai Internasionale Lughawe]] | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = Emirates Skywards | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 79 <!--Don't list orders here --> | destinations = 114 | parent = Regering van Doebai | num_employees = 3321 <small>(June 2015)</small><ref>{{cite news|title= flydubai 2014 profits jump 19% |publisher= Emirates 24/7|url=http://www.emirates247.com/business/corporate/flydubai-2014-profits-jump-19-on-new-routes-lower-fuel-cost-2015-03-03-1.582969|access-date= 10 June 2015}}</ref> | headquarters = [[Doebai Internasionale Lughawe]]<br/>[[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate|V.A.E.]] | key_people = *Ahmed bin Saeed Al Maktoum (Voorsitter) *Ghaith Al Ghaith (H.U.B.) *Mick Hills COO | website = {{Official URL}} }} '''Flydubai''' ({{Lang-ar|فلاي دبي}}), regtens '''Dubai Aviation Corporation''' ({{Lang-ar|مؤسسة دبي للطيران}} <ref>"[http://flydubai.com/arabic/system/footer/privacy-policy.aspx سياسة الخصوصية]." flydubai. </ref>), is 'n [[Laekosteredery|laekostelugredery]] wat deur die regering besit word in [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]], met sy hoofkantoor en vlugbedrywighede in Terminaal 2 van [[Doebai Internasionale Lughawe]].<ref name="Terms"> [https://www.flydubai.com/en/information/policies/terms-and-conditions Terms and conditions]. flydubai.</ref> Die lugredery bedien 'n totaal van 114 bestemmings in die [[Midde-Ooste]], [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]] vanaf Doebai.<ref>[https://www.flydubai.com/en/destinations/ flydubai destinations]. flydubai.</ref> Die maatskappy se slagspreuk is ''Get Going.'' == Geskiedenis == [[Lêer:A6-FDA_Boeing_737_Fly_Dubai_(7604035092).jpg|duimnael|Flydubai se eerste Boeing 737-800, registrasie A6-FDA]] In Julie 2008 het die regering van Doebai die lugredery gestig.<ref name="Terms" /> Alhoewel Flydubai nie deel is van The Emirates Group nie, het Emirates Flydubai tydens hul aanvanklike stigtingsfase ondersteun.<ref>{{Cite web|url=http://atwonline.com/airports-routes/news/confident-flydubai-preparing-takeoff-0309|title=Confident flydubai preparing for takeoff|access-date=9 May 2015}}</ref> Op 14 Julie 2008 het Flydubai 'n vaste bestelling met die Amerikaanse vliegtuigvervaardiger [[Boeing]] by die Farnborough-lugskou onderteken vir 50 Boeing 737-800's met 'n totale waarde van VS$3,74 miljard, met die opsie om die bestelling te verander na die groter en langer reeks Boeing 737-900ER, volgens die lugredery se aanvraag. Die eerste van hierdie vliegtuie is op 17 Mei 2009 afgelewer. Geskeduleerde vlugte het op 1 Junie begin, met dienste na [[Beiroet]], [[Libanon]] en [[Amman]], [[Jordanië]]. Sedertdien is die roetenetwerk aansienlik uitgebrei. In Februarie 2013 het Flydubai aangekondig dat hy in gesprek is met Boeing en [[Airbus]] vir 'n bestelling van 50 vliegtuie.<ref>[https://www.reuters.com/article/uk-dubai-flydubai-idUSLNE91C00F20130213 Budget Carrier FlyDubai In Talks For 50 Aircraft Order].</ref><ref>[http://gulfnews.com/business/aviation/flydubai-considers-50-new-aircraft-1.1146071 FlyDubai Considers 50 New Aircraft].</ref> Op 19 Junie 2013 het die lugdiens aangekondig dat hy besigheidsklasdiens by sy vlugte gaan voeg.<ref>[http://www.flydubai.com/en/business/ Introducing Business Class].</ref> Die sakeklaskajuit sal 12 sitplekke tussen die loopgang en vensters hê, driegangmaaltye, 12-duim-televisies, 'n sakeklas-sitkamer, Italiaanse leersitplekke in sy poging om voorsiening te maak vir sakereisigers in die emiraat, toegang tot meer as 200 films, asook nutskragpunte.<ref>[http://www.7daysindubai.com/flydubai-announces-addition-new-business-class/story-19329118-detail/story.html FlyDubai Announces Of New Business Class Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012045022/http://www.7daysindubai.com/flydubai-announces-addition-new-business-class/story-19329118-detail/story.html|date=2013-10-12}}. 7 Days In Dubai.</ref><ref>[http://gulfnews.com/business/general/flydubai-introduces-business-class-services-1.1199177 FlyDubai Introduces Business Class Services].</ref> In Maart 2020 het Flydubai aansienlike verliese gely weens die grond van Boeing se Max 737-vliegtuie regoor die wêreld. Die staatsbeheerde maatskappy beweer dat sy groeistrategie erg deur die voorval geraak is aangesien hy 11 van die genoemde vliegtuie gehad het, asook meer as 220 op bestelling. Ghaith Al-Ghaith, uitvoerende hoof van die maatskappy, het gesê dat 'n tussentydse skikkingsooreenkoms met Boeing bereik is vir moontlike vergoeding.<ref>{{Cite web|url=https://www.manufacturing.net/aerospace/news/21119883/budget-carrier-flydubai-slams-boeing-for-loss-of-business|title=Budget Carrier Flydubai Slams Boeing for Loss of Business|date=2020-03-04|website=Manufacturing.net|language=en-us|access-date=2020-03-04}}</ref> Op 4 November 2020 het FlyDubai aangekondig dat hul vanaf 26 November met direkte vlugte tussen [[Tel Aviv]] en [[Doebai (stad)|Doebai]] sal begin, met kaartjies wat te koop aangebied word. Dit sou die eerste kommersiële vlugroete tussen Doebai en Tel Aviv wees. == Korporatiewe sake == === Bestuur en eienaarskap === Die maatskappy is op 19 Maart 2008 gestig as 'n onderneming deur die regering van Doebai . Al het die lugdiens aanvanklik hulp van sy susterlugdiens gekry, word dit sedertdien onafhanklik bestuur. Daar was ook 'n aanvanklike skuif van bestuurders, maar die grootste deel van die aanstellings kom van buite die Emirates-groep. Die HUB van die maatskappy is Ghaith Al-Ghaith, wat meer as 22 jaar diens by Emirates gehad het.<ref name="Flight Global3">{{Cite news|title=Flydubai - UAE's low-cost growth driver|publisher=Flight Global|date=28 June 2010|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/flydubai-uae39s-low-cost-growth-driver-343658/|access-date=10 June 2015}}</ref> Die voorsitter van die maatskappy is Ahmed bin Saeed Al Maktoum, wat ook die voorsitter van die Emirates-groep is. === Hoofkwartier === flydubai opereer geheel en al uit [[Doebai (stad)|Doebai]] en het tans sy bedryfsgebou naby Terminaal 2 in [[Doebai Internasionale Lughawe]], benewens sommige vlugte wat vanaf Terminaal 3 vertrek.<ref name="Flydubai Facts">{{Cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/flydubai.php|title=Flydubai Facts|access-date=10 June 2015}}</ref> Aanvanklik het flydubai voornemens gehad om vanaf die nuwe [[Al Maktoum Internasionale Lughawe]] in die Dubai World Centre in Jebel Ali te werk.<ref name="Flydubai Facts" /> === Besigheidstendense === Die sleutelneigings vir flydubai oor onlangse jare word hieronder getoon (jaarliks eindigend op 31 Desember): {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; text-align:center;" ! ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 ! 2020 ! 2021 |- | style="text-align:left" | Omset (AED m) | 2 778 | 3 700{{Wins}} | 4400{{Wins}} | 4 900 {{Wins}} | 5 000{{Wins}} | 5500 {{Wins}} | 6 200{{Wins}} | 6 000{{Daal}} | 2 800{{Daal}} | 5 300{{Wins}} |- | style="text-align:left" | Winste (AED m) | 151,9 | 222,8{{Wins}} | 250 {{Wins}} | 100,7{{Daal}} | 31.6{{Daal}} | 37,3 {{Wins}} | (159,8){{Daal}} | 198,2{{Wins}} | (712,6){{Daal}} | 841{{Wins}} |- | style="text-align:left" | Aantal passasiers (m) | 5,10 | 6,82 {{Wins}} | 7,25 {{Wins}} | 9.04 {{Wins}} | 10.4 {{Wins}} | 10.9 {{Wins}} | 11.0{{Wins}} | 9.6{{Daal}} | 3.2{{Daal}} | 5.6{{Wins}} |- | style="text-align:left" |Aantal vliegtuie (teen jaareinde) | 28 | 36 {{Wins}} | 43 {{Wins}} | 50 {{Wins}} | 57 {{Wins}} | 61{{Wins}} | 64{{Wins}} | 59{{Daal}} | 51{{Daal}} | 59{{Wins}} |- | style="text-align:left" |Aantal bestemmings | 52 | 66 {{Wins}} | 86 {{Wins}} | | 100 {{Wins}} | | | 93{{Wins}} | 65{{Daal}} | 78{{Wins}} |- style="background:#f0f0f0" | style="text-align:left" | <small>''Aantekeninge/bronne''</small> | <ref>{{cite news|title=flydubai a success story|url=https://www.flydubai.com/en/news/article/flydubai-a-success-story/|access-date=10 June 2015|publisher=flydubai|date=13 February 2013}}</ref> | <ref>{{cite news|title=flydubai announces 47 per cent profit increase over 2012 Results|url=http://www.flydubai.com/en/news/article/flydubai-announces-47-per-cent-profit-increase-over-2012-results/|access-date=10 June 2015|publisher=Flydubai|date=2014-03-03}}</ref> | <ref>{{cite news|title=2014 sees flydubai achieve increased revenues of AED 4.4 billion up 19.1% and profits of AED 250 million|url=http://www.flydubai.com/en/news/article/2014-sees-flydubai-achieve-increased-revenues-of-aed-44-billion-up-191-and-profits-of-aed-250-million/?year=2015&month=3|access-date=10 June 2015|publisher=flydubai|date=2015-03-03}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://www.flydubai.com/en/news/flydubai-2015-annual-results|title=flydubai announces fourth full-year of profitability and 25% increase in passenger numbers|website=flydubai|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301085922/https://www.flydubai.com/en/news/flydubai-2015-annual-results|archive-date=2016-03-01|access-date=2016-02-17}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-announces-144-passenger-growth-to-104-million-and-profit-of-aed-316-million|title=flydubai announces 14.4% passenger growth to 10.4 million and profit of AED 31.6 million|website=flydubai|access-date=2018-03-13}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-sees-strong-growth-in-revenues-record-passengers-and-sustained-profit|title=flydubai sees strong growth in revenues, record passengers and sustained profit|website=flydubai|access-date=2018-10-27}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-announces-second-half-profit-of-aed-157-million-usd-43-million-driven-by-stronger-yields-and-revenue-growth-and-minimises-annual-loss|title=flydubai announces Second-Half profit of AED 157 million (USD 43 million) driven by stronger yields and revenue growth and minimises annual loss|website=news.flydubai.com|language=en|access-date=2021-12-28}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-sees-return-to-profitability|title=flydubai sees return to profitability|website=Flydubai}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://news.flydubai.com/flydubai-announces-annual-results-amid-one-of-the-toughest-years-in-aviation-history|title=flydubai announces Annual Results amid one of the toughest years in aviation history|website=news.flydubai.com|language=en|access-date=2021-12-28}}</ref> | <ref>{{Cite web|url=https://gulfbusiness.com/uaes-flydubai-registers-dhs841m-profit-in-2021/|title=UAE's flydubai registers Dhs841m profit in 2021|last=Salian|first=Neesha|date=2022-03-07|website=Gulf Business|language=en-US|access-date=2022-03-08}}</ref> |} Verslae wat op 2 Mei 2021 vrygestel is, het aan die lig gebring dat flydubai verliese van VS$194 miljoen in 2020 gely het. Die lugredery het een van die moeilikste jare in die lugvaartsektor in die gesig gestaar, aangesien inkomste met meer as 50% gedaal het om in 2020 tot VS$773 miljoen te daal.<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/news/business/budget-carrier-flydubai-posts-us-194-million-loss-covid-19-14732226|title=Budget carrier flydubai posts US$194M loss due to COVID-19 pandemic|publisher=CNA|access-date=2 May 2021}}</ref> In Junie 2020 het die lugdiens die salarisse van sy werknemers verminder en sommige ook vir 'n jaar op onbetaalde verlof geplaas.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-emirates-flydubai-idUSKBN23I1IP|title=UAE's flydubai extends salary cuts, puts pilots on unpaid leave: sources|date=11 June 2020|accessdate=11 June 2021|work=Reuters}}</ref> == Bestemmings == Teen April 2023 bedien flydubai meer as 110 bestemmings.<ref>{{Cite web|url=https://www.flydubai.com/en/destinations/|title=Destinations &#124; flydubai &#124; Choose Your Destination|publisher=flydubai|access-date=2023-04-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.flydubai.com/en/information/about-flydubai/company-info|title=flydubai fly to more than 110 destinations|publisher=flydubai|access-date=2023-04-29}}</ref> Die lugredery het tans een spilpunt en werk vanuit Terminaal 2 van [[Doebai Internasionale Lughawe]].<ref name="Flight Global2">{{Cite news|title=Flydubai - UAE's low-cost growth driver|publisher=Flight Global|date=28 June 2010|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/flydubai-uae39s-low-cost-growth-driver-343658/|access-date=10 June 2015}}</ref> Om egter vir die groeiende lugredery en die uitbreiding van die nasionale lugdiens by [[Doebai Internasionale Lughawe|DXB]] te akkommodeer, het flydubai vanaf 25 Oktober 2015 vlugte vanaf [[Al Maktoum Internasionale Lughawe]] (DWC) begin bedryf. 70 vlugte word weekliks onderneem na Amman, Beiroet, Chittagong, Doha, Kathmandu, Koeweit en Muscat vanaf DWC.<ref name="fdae42">{{cite news|title=Flydubai to increase flights from Dubai World Central|url=http://www.thenational.ae/business/aviation/flydubai-to-increase-flights-from-dubai-world-central|access-date=5 August 2015|agency=The National|date=4 August 2015}}</ref> Vlugte na geselekteerde bestemmings word ook met sy kodedeelvennoot [[Emirates]] verbind.<ref>{{cite news|url=https://news.flydubai.com/select-flydubai-flights-to-operate-from-terminal-3-dubai-international|title=Select-flydubai-flights-to-operate-from-terminal-3-dubai-international|publisher=flydubai.com|date=28 November 2018|accessdate=20 September 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.flydubai.com/en/destinations/flydubai-operations-dxb-terminal-3|title=flydubai-operations-dxb-terminal-3|date=24 November 2019|publisher=flydubai.com|accessdate=2019-12-09}}</ref> == Vloot == [[Lêer:FlyDubai_737-800_A6-FDB.jpg|duimnael| flydubai Boeing 737-800]] [[Lêer:FlyDubai,_A6-FMB,_Boeing_737-8_MAX_(30728990597).jpg|duimnael| flydubai Boeing 737 MAX 8]] Die Boeing-kliëntkode vir Flydubai is KN. In Maart 2023 bestaan die Flydubai-vloot uit die volgende Boeing 737-vliegtuie:<ref name="O_D_summ">{{Cite web|url=https://www.boeing.com/commercial/#/orders-deliveries|title=Boeing: Orders and Deliveries (updated monthly)|date=December 31, 2021|publisher=boeing.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112224944/https://www.boeing.com/commercial/#/orders-deliveries|archive-date=January 12, 2021|access-date=January 13, 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/82080-flydubai-extends-b737-800-leases-explores-wet-leases|title=Flydubai extends B737-800 leases, "explores" wet-leases}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/flydubai|title=Flydubai Fleet Details and History|website=www.planespotters.net|access-date=May 11, 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+flydubai vloot ! rowspan="2" | Vliegtuie ! rowspan="2" | In diens ! rowspan="2" | Bestellings ! colspan="3" | Passasiers ! rowspan="2" | Notas |- ! <abbr title="Business Class">C</abbr> ! <abbr title="Economy Class">Y</abbr> ! Totaal |- | rowspan="2" | Boeing 737-800 | rowspan="2" | 30 | rowspan="2" | &#x2014; | &#x2014; | 189 | 189 | rowspan="2" | |- | 12 | 162 | 174 |- | Boeing 737 MAX 8 | 46 <ref>{{Cite web|url=https://simpleflying.com/flydubai-boeing-737-max-resistance/|title=flydubai Hasn't Seen Any Passenger Resistance To The 737 MAX|date=2021-12-01|publisher=Simple Flying|access-date=2021-12-31}}</ref> | 20 | 10 | 156 | 166 | |- | Boeing 737 MAX 9 | 3 | 67 <ref name="MAX">{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/66612-flydubai-to-add-maiden-b737-max-9-in-2h18|title=flydubai to add maiden B737 MAX 9 in 2018|date=25 April 2018|publisher=ch-aviation|access-date=27 April 2018}}</ref> | 16 | 156 | 172 <ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280444/flydubai-files-737-max-9-preliminary-operation-in-2q19/|title=flydubai files 737 MAX 9 preliminary operation in 2Q19|date=10 September 2018|publisher=Routesonline|access-date=10 September 2018}}</ref> | |- | Boeing 737 MAX 10 | &#x2014; | 50 <ref name="MAX" /> | colspan="3" | <abbr title="To be announced">TBA</abbr> | |- ! Totaal ! 79 ! 137 ! colspan="4" | |} == In-vlug kenmerke == === Ekonomieklas === 'n Volledige voedseldiens word op sommige dienste aan Europese en Afrika-bestemmings verskaf. Op ander vlugte binne die netwerk kan passasiers 'n warm ete vooraf bespreek, en op vlugte oor 3 is 'n volledige spyskaart van wraps en toebroodjies beskikbaar. Aankope kan van die kajuitpersoneel of op die persoonlike raakskerm in elke sitplek gedoen word. === Besigheidsklas === In Junie 2012 is aangekondig dat besigheidsklas as 'n diens bygevoeg gaan word.<ref>{{Cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/flydubai.php|title=Flydubai FAQs|website=Dubai Faqs}}</ref> 85 van Flydubai se bestemmings bied die besigheidsklasdiens. Elke besigheidsklas- toegeruste vliegtuig bevat 12 sitplekke met 'n sitplekafstand van 42 duim. Saam met 'n wyer sitplek bied die lugredery aanboord dienste soos: 'n keuse van versnaperinge, etes en drankies; toegang tot films, 'n kragpunt, komberse en kussings en geraasdempende oorfone. Die ''Business Class''-dienste is ook by geselekteerde lughawens beskikbaar, dit bied reisigers prioriteit-inklok en sneldeurgang deur sekuriteitskontroles.<ref>{{Cite web|url=http://www.flydubai.com/en/business/|title=Flydubai Business Class|website=flydubai|access-date=10 June 2015}}</ref> Op 6 Julie 2014 het flydubai die opening van hul sakesitkamer by [[Doebai Internasionale Lughawe]] aangekondig.<ref>{{cite news|title=flydubai's Business Lounge open for business|url=https://www.flydubai.com/en/news/article/flydubais-business-lounge-open-for-business/|access-date=10 June 2015|publisher=flydubai|date=6 July 2014}}</ref> Die sitkamer is in terminaal 2 geleë en bied gratis WiFi-diens, verversings en versnaperinge.<ref>{{Cite web|url=http://www.flydubai.com/en/business-class-lounge/|title=flydubai Business class lounge|website=flydubai|publisher=flydubai|access-date=10 June 2015}}</ref> === Bagasiehantering === flydubai-passasiers kan hul bagasie kosteloos oordra na verbindende [[Emirates]] en flydubai-vlugte wanneer hulle inklok.<ref name="DT Review">{{Cite web|url=http://www.destinationtravel.info/reviews/flydubai.html|title=flydubai DT review|website=Destination Travel|access-date=10 June 2015|archive-date=20 Oktober 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020053515/http://www.destinationtravel.info/reviews/flydubai.html|url-status=dead}}</ref> == Ongelukke en voorvalle == * Op 26 Januarie 2015 is 'n Flydubai Boeing 737-800 wat Vlug 215 van Doebai na [[Bagdad]] bedryf, deur kleingeweervuur getref met nadering na Bagdad Internasionale Lughawe met 154 passasiers aan boord. Die vliegtuig het veilig geland en geen mediese sorg was op die lughawe nodig nie.<ref>{{cite journal|title=Boeing Hit by Gunfire in Baghdad|journal=Airliner World|date=March 2015|page=83}}</ref> * Op 19 Maart 2016 het Flydubai-vlug 981, 'n Boeing 737-800 wat van Doebai na [[Rostof aan die Don|Rostov-on-Don]] in [[Rusland]] bedryf word, tydens 'n rondvlug in gure weer by die Rostov-on-Don-lughawe neergestort. Al 55 passasiers en 7 bemanningslede aan boord is in die ongeluk dood.<ref>{{Cite web|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20160319-0|title=ASN Aircraft accident Boeing 737-8KN A6-FDN Rostov Airport (ROV)|website=Aviation Safety Network|access-date=19 March 2016}}</ref> Dit was die eerste noodlottige ongeluk in die lugredery se geskiedenis.<ref>{{cite news|first=Derek|last=Baldwin|url=http://gulfnews.com/news/uae/emergencies/flydubai-crash-surprising-as-airline-has-excellent-safety-record-dubai-based-analyst-says-1.1693172|title=Flydubai crash surprising as airline has excellent safety record, Dubai-based analyst says|date=19 March 2016|newspaper=[[Gulf News]]|location=Dubai|access-date=19 March 2016}}</ref> 'n Ondersoek wat deur die Interstate Aviation Committee gedoen is, het beslis dat die 2016-ongeluk die gevolg was van 'n vlieënierfout.<ref>{{Cite web|url=http://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%D0%9E%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B5%20%D0%BC%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5.PDF|last=Studenikin|first=Nikolay|publisher=Interstate Aviation Committee|language=ru|script-title=ru:Особое мнение представителя Росавиации|trans-title=Alternative opinion of the Rosaviatsiya representative|access-date=27 March 2016|archive-date=25 Julie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180725115440/https://mak-iac.org/upload/iblock/6e0/%d0%9e%d1%81%d0%be%d0%b1%d0%be%d0%b5%20%d0%bc%d0%bd%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5.PDF|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{en-vertaal|Flydubai}} [[Kategorie:Artikels met teks in Arabies]] [[Kategorie:Doebai]] [[Kategorie:Lugrederye]] [[Kategorie:Vervoer in die Verenigde Arabiese Emirate]] hdp360qlzgxi4ctds41wpspns1fub0a 3 406670 2893542 2890693 2026-04-13T15:19:44Z MediaWiki message delivery 55541 /* Tech News: 2026-16 */ nuwe afdeling 2893542 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 16 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 30 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 13 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> eeiaoy0hww5i8venlfuvqmpz39hg96j 0 407358 2893714 2863574 2026-04-13T20:30:05Z Jcb 223 2893714 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Joseph Patrick Kennedy | bynaam = Joe Kennedy | beeld = Joseph P. Kennedy, Sr. 1938.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Joseph P Kennedy Sr (1888–1969) | geboortenaam = Joseph Patrick Kennedy | geboortedatum = 6 September 1888 | geboorteplek = Oos-Boston, [[Massachusetts]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] | sterfdatum = {{SDEO|1969|11|18|1888|9|6}} | sterfteplek = Hyannis Port, Massachusetts, Verenigde State | ouers = Patrick Joseph Kennedy en Mary Augusta Hickey Kennedy | titel = | nasionaliteit = Iers-Amerikaans | beroep = Amerikaanse besigheidsman, politikus, belegger en filantroop | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Rose Elizabeth Fitzgerald | kinders = Joseph Patrick Kennedy Jnr., John Fitzgerald Kennedy, Rosemary Kennedy, Kathleen Kennedy, Eunice Mary Kennedy, Patricia Kennedy, Robert Francis Kennedy, Jean Ann Kennedy en Edward Moore Kennedy | webblad = | handtekening = }} '''Joseph P. Kennedy Sr.''' (6 September 1888 – 18 November 1969) was 'n Amerikaanse besigheidsman, politikus, belegger en filantroop.<ref name="ref1" /><ref name="ref2" /><ref name="ref4" /><ref name="ref5" /> == Geboorte, kinderjare en gesinslewe == Hy was gebore in Oos Boston, [[Massachusetts]], Amerika, in 'n politiese gesin op 6 September 1888. Hy was die oudste seun van Patrick Joseph Kennedy en Mary Augusta Hickey Kennedy. Hy het twee jonger susters gehad, Loretta en Margaret Kennedy. Margaret, sy jongste suster het baie opgekyk na hom en wou baie graag hê hy moes haar raaksien. Daar is later oorvertel dat sy gesê het sy dink hy was 'n “god”. Sy was baie bly as hy haar gevra het om iets weg te bêre of enige iets vir hom te doen, solank hy net aandag aan haar gegee het was sy gelukkig. Beide sy susters het hom soos 'n “Irish Prince” hanteer en was baie lief vir hom. Sy ma was 'n prominente figuur in sy lewe en hy het sy moeder baie lief gehad. Mary Augusta Hickey Kennedy het vir Joe baie ondersteun om groot dinge te bereik. Sy het geglo dat sukses van die seuns af moet kom en nie van die dogters af nie. Met sy pa se skerpsinnige begrip van mense en sy ma se ambisies het hy nie geleenthede laat verby gaan nie. Sy pa was 'n hardwerkende en ambisieuse man. Hulle was 'n welaf gesin en sy ma wou hê dat hy by net die bestes instansies sy geleerdheid kry. Sy ma was 'n groot rolmodel vir hom en hy het baie opgekyk na haar. Hy het bekend gestaan as “The Irishman” en het nie baie van dit gehou nie. Sy oupagrootjie was 'n Ierse man en Joe was nie trots op hierdie herkoms nie. == Studies en skooljare == Hy het skool gegaan by die Boston Latyn Skool, waar hy besonders goed gedoen het in sagtebal as sport en gekies was as klasleier. Hy en sy vriende het gereeld op Sondae op die strand, waar sy gesin 'n strandhuis besit het, geloop in hulle blou skooluniforms en sy ma se gerookte ham en gebakte bone geëet. Op hierdie geleenthede het hy sy vriende aangespoor om nuwe moeilike woorde te gaan soek in die woordeboek en dan sy ma te vra om dit vir hulle te spel. Maak nie saak of sy die woord geken het of verstaan het nie, sy was onverbeterlik. Sy was besonders slim en het dit altyd reg gehad. Hy sou dan trots uitroep dat niemand sy ma kan wen nie. Op die ouderdom van twaalf het sy ma besluit om hom op 'n loopbaan te vestig deur vir hom 'n werk te kry by 'n hoë-klas maal werkswinkel waar hy hoede aan Brahmin dames afgelewer het. Hy het nie net groot geword om uit te kyk vir geleenthede nie, maar het ook geleer om marginale opbrengste te bereken. Hy was nie 'n besonderse geleerde man nie maar dit het nie vir hom 'n verskil gemaak het nie. Hy het geglo 'n geleerdheid maak nie van jou 'n man nie, maar om sport te beoefen en van politiek en besigheid te weet, professioneel aan te trek en geld te hê was wat dit gevat het. Hy was 'n bofbalspeler van legendariese reputasie met 'n kolf gemiddeld van 667, kolonel van die kadetkorps by Boston Latyn Skool, president van sy klas en was bekend in sy klas as 'n man wat uiteindelik sy fortuin maklik sou kon maak. Hy was dus baie innoverend. Hy gegradeer in 1912 aan die [[Harvard-universiteit]] en voltooi sy studies met 'n BA-Graad in Ekonomie. Tydens sy studies het hy daarop aangedring om op die Harvard-gronde te bly maar het nog steeds op naweke na die strandhuis gegaan wat aan sy gesin behoort het. Terwyl hy aan die [[Harvard-universiteit]] studeer het, het hy gedeeltelik as 'n toerbus operateur gewerk. Hy was 'n baie intelligente jong man en was gretig om meer en meer prestasies te behaal. Hy het ook geen geleentheid gemors nie en het als tot die beste van sy vermoë gedoen. Sodra 'n deur van geleentheid toegemaak het, het hy dadelik na 'n ander geleentheid gesoek. Sy ambisie om te verbeter was groot en hy was nie bang om hard te werk nie. Hy wou altyd meer hê en bereik. == Eggenoot en kinders == Op 7 Oktober 1914 trou hy met John Francis Fitzgerald en Mary Josephine Hannon se oudste dogter, Rose Elizabeth Fitzgerald. Joe het Rose by Old Orchard Strand ontmoet toe sy sewentien was. Sy sou later sê dat sy op sewentien verlief geword het en nooit weer daaruit geval het nie. Haar pa het nooit haar liefde vir Joe gedeel nie en alhoewel sy baie lief vir Joe was het Joe gedurende sy filmbedryf 'n romantiese verhouding gehad met [[Gloria Swanson]]. Sy vrou het dit geweet en het sy minnares steeds met 'n oop hart verwelkom in hulle huis. Nadat hy en Swanson se verhouding beëindig is, het hy met sy buite egtelike verhoudings voortgegaan. Rose het gemaak asof sy nie daarvan bewus was nie en het haar hartseer verdryf deur te reis. Joe en Rose se verhouding was vreemd. Hulle was lief vir mekaar maar het mekaar ruimte gegun om aparte lewens te lei. Hulle gaan bly in Bealsstraat 83 in die voorstad van Boston, Brooklynn, Massachusetts na hulle troue. Saam het hulle nege kinders gehad waarvan Joseph Patrick Kennedy Jnr. die oudste gebore op 25 Julie 1915, John Fitzgerald Kennedy gebore op 29 May 1917, Rosemary Kennedy gebore op 13 September 1918, Kathleen Kennedy gebore op 1 Februarie 1920, Eunice Mary Kennedy gebore op 10 Julie 1921, Patricia Kennedy gebore op 6 May 1924, Robert Francis Kennedy gebore op 20 November 1925, Jean Ann Kennedy gebore op 20 Februarie 1928 en Edward Moore Kennedy gebore op 22 Februarie 1932.<ref name="ref6" /> Alhoewel hy bekend gestaan het as 'n aanmatigende, manipulerende ouer, was dit telkemale bewys dat hy 'n gelyktydige teerheid en opregte belangstelling in al sy kinders se lewens gehad het. Briewe en ander korrespondensie lewer bewys daarvan. Toe [[John F. Kennedy]], die derde kind, siek geword het met skarlakenkoors op die ouderdom van twee het sy pa elke middag van die werk af gekom en langs sy siekbed in die hospitaal gesit. Nadat klein John beter begin raak het het hy en sy pa in 'n hotel gebly totdat hulle seker was dat hy nie die ander kinders kon aansteek nie. Hy het later oor hierdie tyd in sy seun se lewe geskryf: ”little did I realize what an effect such a happening could possibly have on me. During the darkest days I felt that nothing else mattered except his recovery.’’ Daar was baie kere tydens John se siekbed wat hulle gedink het dat hy naby aan die dood was. In hierdie tyd het Joe ook 'n spesiale band met John gevorm. Selfs met die moeite en liefde wat hy vir sy kinders gehad het, was hy maar 'n baie onbetrokke ouer in sy kinders se lewe. Die oudste seun, Joe Kennedy Jnr., was soos 'n pa figuur vir sy broers en susters. Een van sy vriende het gesê dat toe hulle nog nie eers behoorlik uit die kar uitgeklim het na 'n naweek se kuier nie, het een van sy jonger broers na Joe Jnr. toe gehardloop en hom gedruk. Hy het hom opgetel en gesoen, asof hy sy pa was. Alhoewel die min sien van hulle pa nie 'n groot probleem vir al kinders was nie, was dit moeilik vir Joe Jnr. Hy het sy pa beter geken as al die ander kinders. Joe Sr. was meer prominent deel van Joe Jnr. se lewe toe Joe Jnr. nog jonger was. Joe Sr. was ook baie lief vir Rosemary, wat 'n geneigdheid tot aggressiewe aanvalle en uitbarstings gehad het en het haar aangespoor om aan te hou hard werk en te verbeter.<ref name="ref6" /> Toe sy sestien was, het hy besluit om 'n privaat onderwyser vir haar te kry. Die onderwyser het aanhoudend gekla oor Rosemary se slegte ingesteldheid en houding, maar Joe het die onderwyser sag kuns reggehelp om sy dogter se probleem te help oorkom. Ongelukkig het hy later toe sy 23 was 'n besluit geneem wat haar gestremd gelaat het. In 'n poging om haar te help met haar uitbarstings het hy haar gestuur om 'n lobotomie te ondergaan. Dit was die verkeerde keuse wat hy gemaak het op die aanbeveling van die Voorsitter van die Departement van Neurologie van die George Washington Mediese Universiteit en hy sou homself later daaroor verwyt. Hy moes daarna haar stuur om in 'n Katolieke koshuis te gaan bly in 'n poging om die mislukte operasie van sy vrou weg te hou. Hy het sy dogter glad nie tydens die laaste 25 jaar van sy lewe gesien nie. Hy het gestreef daarna dat sy kinders net die beste toekoms sal hê. Joe het al sy seuns gestuur om by Harold Laski,’n Joodse sosialis by die Londen Skool van Ekonomie, te studeer. Joe Kennedy het die droom gehad dat sy oudste seun en eerste kind, Joe Kennedy Jnr., president moes word van die VSA, maar sy planne vir sy seun het geëindig in 1944 toe sy seun se vliegtuig tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] afgeskiet was. Later het hy aan sy neef 'n brief geskryf waarin hy sê hoe hartseer hy is dat sy seun se toekoms en die drome wat hy vir hom gehad het eindig voor sy oë. Die hartseer vir sy oorlede oudste seun was oorweldigend vir hom. == Politiese agtergronde en prestasies == Sy eerste werk nadat hy by [[Harvard-universiteit]] gegradueer het was as 'n staat aangestelde bank eksaminator waar die werk hom 'n groot deel van die bank industrie geleer het. In 1913 was Columbia Trust Bank onder bedreiging van oorname en Joe se pa het 'n beduidende aandeel in hierdie bank gehad. Hy het toe $45 000 van familie en vriende geleen en het beheer van die bank oorgeneem. Hy het op die ouderdom van vyf en twintig die jongste president van die bank van Amerika geword. 'n Plaaslike joernalis het hom gevra wat hy wil bereik in die lewe. Sy antwoord het so natuurlik vir hom gekom, hy het sommer dadelik geantwoord hy wil 'n miljoenêr word op die ouderdom van vyf en dertig. Hy was hoof voorsitter van die effekte- en ruil kommissie van 1934 tot 1935, hoof voorsitter van die maritieme kommissie tussen 1936 tot 1938, hy het gedien as 44ste FDR (Franklin D. Roosevelt) vir Verenigde State en ambassadeur in die Verenigde Koninkryk van 17 Januarie 1938 tot 22 Oktober 1940 en was die eerste Ierse Amerikaanse man om in hierdie pos te dien. Hy was al 'n miljoenêr op die ouderdom van 30 en het dit alles bereik in die tydperk gedurende sy betrokkenheid as bank president. Hy het menige beleggings in die rolprent- en alkohol bedryf gemaak. Hy het op die ouderdom van 41 gestop met aandele verhandeling waartydens hy genoeg kapitaal bymekaar gemaak het om veelvuldige miljoene dollars trustfondse vir al nege sy kinders te gee. Hy het ook sy seuns se politiese loopbane bevorder en befonds, selfs al het hy verskil op baie politiese wyse met sy seun John Fitzgerald Kennedy, veral in buitelandse sake. Hy was 'n baie suksesvolle besigheidsman wat 'n oog gehad het vir waarde. Alhoewel hy skepties was oor die Amerikaanse betrokkenheid in die [[Eerste Wêreldoorlog]], het hy gesoek om deel te neem aan oorlogstyd produksie as 'n assistent-hoofbestuurder van Fore River, 'n groot Bethlem Staal-skeepswerf in Quincy, Massachusetts. Daar het hy die produksie van vervoer en oorlogskepe oorsien. Deur hierdie werk was hy aangestel as Assistent Sekretaris van die Vloot [[Franklin D. Roosevelt]]. Hy het in 1932 [[Franklin D. Roosevelt]] ondersteun in die hoop om die presidensie te behaal. Dit was sy eerste groot betrokkenheid met 'n nasionale politiese veldtog, en hy het geld geskenk, geleen en belê vir die veldtog. == “Kennedy Curse” == Vier van sy seuns, sy een dogter, skoonseun en drie van sy kleinkinders het tragies gesterf en sy een dogter was gestremd as gevolg van geboorte komplikasies en die lobotomie wat daarop gevolg het. * Rosemary Kennedy was op 1941 gediagnoseer met inteuel gestremdheid. Met haar geboorte kon die dokters nie by haar uitkom nie en toe moes Rose wag om geboorte te skenk. Die verpleegster het vir Rose gesê om haar bene styf teen mekaar te druk sodat die baba nie kon uitkom nie en het selfs so ver gegaan om die kop vir twee ure lank terug te druk in die geboorte kanaal in wat Rosemary se suurstof afgesny het. Toe die dokter uiteindelik kom en Rosemary gebore word het die dokter haar verklaar as 'n gesonde baba, min wetend dat hierdie gebeure tydens die geboorte die oorsaak van haar siekte was. Op 23 jarige ouderdom het Joe Kennedy toe gereël dat daar 'n lobotomie uitgeoefen word op Rosemary en dit was duidelik dat die operasie verkeerd gegaan het. Haar persoonlikheid was verewig weggevat van haar af en haar vryheid vernietig. Haar pa het haar toe weg van die wêreld af gehou en eers nadat hy 'n hartaanval gehad het het hy haar ligging bekendgestel aan sy familie. Eunice Mary Kennedy, haar suster was hierna die enigste familielid wat Rosemary beter leer ken het. Dit het daartoe gelei dat Eunice die [[Paralimpiese Spele]] vir gestremdes begin het. * Joseph Patrick Kennedy Jnr. se vliegtuig het op 12 Augustus 1944 gedurende die Tweede Wêreldoorlog ontplof. * John Fitzgerald Kennedy was vermoor in Dallas, Texas gedurende sy presidensiële veldtog in 1963. * Robert Fitzgerald Kennedy was vermoor in Los Angeles gedurende sy presidensiële veldtog in 1968. * John Fitzgerald Kennedy Jnr., sy kleinseun, het in 1999 gesterf in 'n vliegtuig ongeluk saam met sy vrou, Carolyn Bessette Kennedy en haar suster, Lauren Bessette. * Michael Kennedy, sy kleinseun, het gesterf in 'n ski-ongeluk in 1997. * David Kennedy, sy kleinseun, het gesterf van 'n oordosis pille in 1984. * Kathleen Kennedy, sy kleindogter, se man, William Cavendish, was vermoor in 1944 dieselfde jaar wat hulle getrou het en vier jaar na sy dood het sy gesterf in 'n Europese vliegtuigongeluk. * Patrick Bouvier Kennedy, sy kleinseun, het dood gegaan gedurende geboorte in 1963. * Arabella Kennedy, sy kleindogter, het gesterf voor geboorte in 1956. * Mary Richardson Kennedy, die vrou van Robert F. Kennedy Jnr., het op 16 Mei 2012 selfmoord gepleeg. == Laaste Dae == Op 19 Oktober 1961 het Joe Kennedy 'n hartaanval gehad wat die regterkant van sy liggaam verlam het en veroorsaak het dat hy sukkel om te kommunikeer. Voor sy dood het meeste van sy kinders al gesterwe of is vermoor op wrede maniere. Toe sy seun John F. Kennedy vermoor is en hy daarvan hoor, het hy vir drie dae voor die televisie gesit en treur, sonder om te eet of slaap. Dieselfde het weer gebeur toe sy seun Bobby ook doodgeskiet is. Hy is oorlede op 18 November 1969 in Hyannis Port, Massachusetts. Die pyn en hartseer wat hy deurgegaan het in sy leeftyd was vir hom hartverskeurend en het sy moed gebreek. In die laaste paar dae van sy lewe het hy die entoesiasme in die lewe en die vuur binne in hom verloor. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">https://www.britannica.com/biography/Joseph-P-Kennedy</ref> <ref name="ref2">https://www.jfklibrary.org/learn/about-jfk/the-kennedy-family/joseph-p-kennedy/</ref> <ref name="ref4">{{Cite web |url=https://xroads.virginia.edu/~ug03/omara-alwala/JPKennedy.html |title=argiefkopie |access-date=15 Oktober 2023 |archive-date=31 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531040633/http://xroads.virginia.edu/~ug03/omara-alwala/JPKennedy.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="ref5">https://honey.nine.com.au/latest/kennedy-family-tree-in-photos/c63f47d3-05ea-42f2-a377-89be913c5837</ref> <ref name="ref6">https://www.irishcentral.com/roots/history/birth-of-rosemary-kennedy-pandemic.amp</ref> }} == Bronnelys == * Collier, Peter and Horowitz, David (1984). Martin Secker & Warburg Limited. {{ISBN|0-436-10551-9}} == Eksterne skakels == {{Commons category-inline|Joseph Kennedy}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, Joseph P.}} [[Kategorie:Geboortes in 1888]] [[Kategorie:Sterftes in 1969]] [[Kategorie:Amerikaanse diplomate]] 795zrwhbu8svug6ewni7mjnp9kdm0f8 0 407401 2893579 2890802 2026-04-13T16:45:24Z Jcb 223 2893579 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} Daar is verskeie '''gesondheids- en medisinale voordele van tee''' wat al die pad van gewigsverlies tot by regulering van [[bloeddruk]] strek. Een van die vroeë verslae van die gebruik van tee vir medisinale gebruike dateer terug na die vroeë 3de eeu n.C. in 'n mediese teks geskryf deur [[Chinese]] [[:en:Hua_Tuo|doctor Hua Tuo]]. Verskeie mense drink tee op 'n daaglikse basis vir medisinaalevoordele of selfs vir hul genot. == Geskiedenis == Daar is spekulasie dat die tee plant oorspronklik van suiwesterse [[China]], [[Tibet]] en [[Noord-Indië]] af ontstaan het. Chinese handelaars het gereeld deur hierdie lande gereis en het teëgekom met mense wat aan teeblare kou vir medisinaale doeleindes.<ref>https://www.peets.com/blogs/peets/a-history-of-tea</ref> Volgens 'n legende van [[2737 v.C.]], was die eerste tee ontdek deur Chinese keiser [[:en:Shennong|Shen Nung]] hy het onder 'n boom gesit terwyl sy bediende drink water gekook het, maar 'n paar blare vanaf 'n boom het in die water in geval. Sheng Nung 'n bekende kruie dokter, het besluit om die infusie te drink wat sy bediende perongeluk geskep het.<ref>https://www.cam.ac.uk/research/discussion/just-your-cup-of-tea-the-history-and-health-claims-of-the-nations-favourite-brew</ref> Die boom was geglo om 'n [[Camellia sinensis|Camellia Sinensis]] boom te wees<ref>https://www.tea.co.uk/history-of-tea</ref> wat ons vandag as ‘’“Wit tee”’’ met baie verskeie medisinale voordele ken.<ref>https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/camellia-sinensis</ref> So vroeg as 4000 – 5000 jaar gelede het die Chinese mense bewus geword dat tee gesondheid kan bevorder en sommige menslike siektes kan voorkom. Dit is aan geteken in klassieke boeke soos Sheng Nong se Herbal Classic<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4322420/</ref> Tee was hoofsaaklik gebruik vir sy medisinale eienskappe, dit as weetenskaplik erken dat tee 'n bron van [[Antioksidant|antioksidante]] en 'n natuurlike immuniteitsversterker is.<ref>https://www.newbyteas.com/gb/journal/the-origins-of-tea-and-its-medicinal-properties{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Met verloop van tyd het teeverbruik toegeneem en versprei met behulp van komplekse interkulturele uitruilings wat met die teekultuur verband gehou het, was die gevolg van die beweeging van handelaars, sendelinge en dokters langs aan die Sypaaie wat bygedra het met die verspreiding van die gebruik van tee. Terwyl hulle deur die uiterste dele van van [[Eurasië]] gereis het, is verskillende elemente van kultuur na beide die [http://Oostenryk Ooste] en die [[Weste]] oor gedra.<ref>https://en.unesco.org/silkroad/content/cultural-selection-diffusion-tea-and-tea-culture-along-silk-roads</ref> ==Invloed== Saamgeperste tee was gebruik as m vorm van geldeenheid wat vir byna enigiets in die Tibetaanse saamlewing kon betaal, soos betaling van werkers en bediendes.<ref>https://rauantiques.com/blogs/canvases-carats-and-curiosities/history-of-tea</ref> Tee het 'n sentrale rol gespeel in verskeie belangrike historiese gebeurtenisse soos die [[Eerste Opiumoorlog]] en die [[Amerikaanse Rewolusie|Amerikaanse Revolusie]]. In die einde van die 18de eeu was die gebruik van tee in [[Engeland]] in hoe aanvraag, handel was noodsaaklik om die land se te korte en beleid te ondersteun.<ref>https://www.treehugger.com/how-tea-changed-the-world-4863908</ref> Maar nou speel tee 'n belangrike rol in landelike ontwikkeling, armoedevermindering en voedselsekerheid in ontwikkelde lande aangesien dit een van die grootste kontantgewasse is wat ook werk aan burgers verskaf.<ref>https://www.un.org/en/observances/tea-day</ref> Tee het ook 'n impak op moderne medisyne mense wat tee langtermyn drink is bewys om gesonder in algeeel te wees asook om 'n sterker [[Immuunstelsel|imuunstelsel]] te hê. Dit wil se dat dit mense ooreed om tee te begin drink en meer natuurlike middels om jou gesondheids beter te maak gebruik. Tee en sy hoofkomponente, soos [[groen tee]], swart tee, tee polifenole, en [https://www.healthline.com/nutrition/egcg-epigallocatechin-gallate epigallocatechin-3-gallaat (EGCG)] verskaf deur drinkwater of 'n dieet, is gedemonstreer om [https://af.opentran.net/afrikaans-javaans/tumorgenese.html tumorgenese] in baie diermodelle vir verskillende organe te inhibeer plekke, insluitend die [http://long long], mondholte, [[slukderm]], [[maag]] ensovoorts, wat veroorsaak dat jou organe 'n immuun bou en hulle funksies meer effektief kan uivoer.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4322420/</ref> ==Gebruike== Daar is onteenseglik ontelbare gebruike vir tee vanaf 'n heerlike drankie na eksterne gebruike. Maar tee word hoofsaaklik gebruik vir hul medisinale voordele dit help om siektes te voorkom gesonde gewig te bestuur, verligging van fiesiese ongemak, en meer.<ref>https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/best-teas-your-health/</ref> Tee kan gebruik word om jou oe te ontpoff en jou voete te ontstink, deur jou voete 1 keer 'n week vir 20 minute in soet-ruikende tee water te laat bad. , volgens ''[https://www.rd.com/ Readers Digest]''. Geswelde oogverligting kan op gelos word deur 'n tee sakkie vir 20 minute op jou oe te laat sit. Dit is een van die algemeenste gebruike van oorskiet tee sakkies. Die [[Tannien|Tanniene]] in die tee tree op om swelling te verminder en moeë oë te streel. Anniensuur en Teobromien in tee help om die brand van 'n sonbrand, skeermes brand of gewoone brand as gevolg van hitte te verkoel. Plaas net 'n verkoelde tee sakkie op die aangetaste area vir onmiddellike verligting. Dit sal ook help om gifblaaruitslag beter te laat voel.<ref>https://www.heavenlytealeaves.com/blogs/heavenly-tea-leaves-blog/7-creative-uses-for-tea</ref> ==Tee== [[Lêer:Teestrauch Detail.jpg|duimnael|Teestruik]] [[Lêer:Tea bags.jpg|duimnael|Teesakkies]] '''Tee''' (''[[Engels]]:'' ''tea''; ''[[Nederlands]]:'' ''thee''; ''[[Duits]]:'' ''Tee''; ''[[Chinees]]:'' 茶 ''chá'') is 'n warm drankie wat uit die gedroogde blare van die teestruik ''[[Camellia sinensis]]'' berei word.<ref>'''HAT''': [[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]]. Vyfde uitgawe, F. F. Odendal & R.H. Gouws, 2005.</ref> [http://Tee Tee] is een van die baie maniere om op 'n gesonde en natuurlike wyse oorfleilige gesondheidsvoordele in te reep. Van die hoof tiepes tee vir gesondheid is Groen-Tee, Swart-Tee, Wit-Tee, Kamille-tee, Gemmer-tee,Rooibos-tee ‘’rooi tee’’, Peperment-tee, Chai-Tee ens<ref>https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/diet/best-teas-your-health/</ref> ===Groen-tee=== [[Lêer:Green tea 3 appearances.jpg|200px|duimnael|Die voorkoms van groen tee in drie verskillende stadiums (van links na regs): die ingewande blare, die droë blare en die vloeistof.]] Groen tee is soos 'n welstandselikser dit is ryk aan antioksidante en is gelaai met katekiene, kragtige antioksidante wat help om selskade te voorkom. Hierdie antioksidante kan ook teen verskeie siektes beskerm.<ref> https://www.healthline.com/nutrition/top-10-evidence-based-health-benefits-of-green-tea</ref>Dit verbeter jou Hartgesondheid, gereelde verbruik van groen tee word geassosieer met 'n laer risiko van [http://kardiovaskulêre%20siektes kardiovaskulêre siektes]. Dit kan help om slegte [[cholesterol]]vlakke te verlaag en die verhouding van goeie cholesterol tot slegte cholesterol te verbeter<ref>https://www.everydayhealth.com/atrial-fibrillation/diet/teas-and-heart-health/</ref>. Groen tee is bestudeer vir sy potensiële rol in gewigsverlies. Die kombinasie van kafeïen en katekiene kan metabolisme 'n hupstoot gee en help om vet te verbrand. Dit gaan nie jou liggaam maak om net gewig te verloor nie maar gepaart met 'n gooie diet en eet gewoonted sal dit jou gewigsverlies reis 'n hup stoot gee omdat die antioxidante jou [[metabolisme]] help herstell en versnell.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/320540</ref>Die kafeïeninhoud in groen tee, saam met die aminosuur L-theanine, kan sinergistiese effekte op breinfunksie hê. Dit kan bui, waaksaamheid en kognitiewe funksie verbeter. Die groen tee verminder jou stress vlakke wat help met optimaale brein funksie en versterk werkende geheue en aandag.<ref>https://www.insider.com/guides/health/diet-nutrition/green-tea-benefits</ref>. Sommige studies dui daarop dat die polifenole in groen tee is epigallocatechin gallate (EGCG) en kan help om teen sekere soorte [[Kanker|kankers]] te beskerm, soos Maagkanker en die groei van velgewasse as ge volg van die prolifenole se anti-inflammatoriese en antikanker eienskappe. Dit kan ook help om bloedsuikervlakke te reguleer, wat dit voordelig maak vir individue met of die risiko loop om tipe 2-diabetes te ontwikkel.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/green-tea</ref> Die katekiene in groen tee het antibakteriese eienskappe wat kan help om die groei van skadelike bakterieë in die mond te inhibeer. Dit kan bydra tot verbeterde tandheelkundige gesondheid en verminderde risiko van holtes. Die antioksidante in groen tee help ook om 'n slegte asem en slegte smaak in jou mond te verminder<ref>{{Cite web |url=https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.rejuvdentist.com/nutrition-and-oral-health/green-tea-teeth/ |url-status=dead }}</ref>.Die [[Anti-inflammatoriese middel|anti-inflammatoriese]] effektein die tee help met inflamitasie in jou tandvleis, en kan voordelig wees vir toestande wat inflammasie behels, soos [[artritis]].<ref>https://www.webmd.com/diet/can-tea-help-with-inflammation</ref>. Die antioksidante in groen tee kan ook help om die vel te beskerm teen skade wat deur vrye radikale veroorsaak word. Sommige studies dui ook daarop dat groen tee uittreksels anti-veroudering effekte op die vel kan hê.<ref>https://asianbeautyessentials.com/blogs/the-idol-beauty-blog/green-tea-skin-benefits</ref><ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3586922/</ref> Alhoewel groen tee talle gesondheidsvoordele bied is dit noodsaaklik om die tee te drink met 'n gesonde, goeie en gebalanseerde leefstyl om die beste resultate te sien. Te veel van enigiets is selde 'n goeie ding, so matige verbruik is die sleutel. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande ===Swart-tee=== [[Lêer:Black Tea from Kerala IMG 20200924 201237.jpg|thumb|right|Kopie Swart-Tee]] [[Swarttee|Swart tee]], met sy robuuste geur en ryk geskiedenis, het ook talle gesondheidsvoordele maar net soos groen tee, bevat swart tee antioksidante, soos polifenole, wat tot hartgesondheid kan bydra. Gereelde verbruik word geassosieer met 'n verminderde risiko van [[Hartsiektes|hartsiektes]].<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Swart tee is 'n kragtige bron van antioksidante, insluitend theaflavins en thearubigins. Hierdie antioksidante help om vrye radikale te neutraliseer en kan bydra tot algemene gesondheid.<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref><ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gereelde verbruik van swart tee kan bydra tot beskeie verlagings in [[bloeddruk]], wat kardiovaskulêre gesondheid bevorder.<ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Die tee bevat verbindings wat die groei van voordelige dermbakterieë kan bevorder, wat spysverteringstelselgesondheid ondersteun en bydra tot verbeterde beengesondheid, wat moontlik die risiko van osteoporose verminder.<ref>https://www.arthritis.org/health-wellness/healthy-living/nutrition/healthy-eating/best-drinks-for-arthritis</ref> Asook bevat dit kafeïen, wat waaksaamheid kan verbeter en kognitiewe funksie kan verbeter. Dit bevat ook L-teanien, 'n aminosuur wat kalmerende effekte kan hê, wat die stimulerende effekte van kafeïen uitbalanseer.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/black-tea-benefits</ref> Daar wor op ge dui dat gereelde verbruik van swart tee geassosieer kan word met 'n laer risiko van beroerte. Swart tee kan help om cholesterolvlakke te verbeter, veral deur die verhoging van vlakke van hoëdigtheid lipoproteïen (HDL) [[cholesterol]], wat as ''goeie'' cholesterol beskou word, en speel 'n rol in die bestuur van bloedsuikervlakke en die vermindering van die risiko van [[Tipe 2-diabetes|tipe 2-diabetes]]<ref>https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2003/study-shows-tea-consumption-lowers-blood-cholesterol/</ref><ref>https://www.uclahealth.org/news/6-health-benefits-of-drinking-black-tea</ref>. Die L-teanien-inhoud in swart tee, gekombineer met sy matige kafeïeninhoud, kan stresverligtende en kalmerende effekte hê.<ref>https://www.joko.co.za/blog/need-to-calm-down-relax-with-these-teas/</ref> Genuit die tee met nm goeie, gesonde en gebalanseerde diet vir die beste resultate. Daarbenewens kan individuele reaksies op tee verskil, so dit is altyd 'n goeie idee om na jou liggaam te luister en met 'n gesondheidswerker te konsulteer as jy spesifieke gesondheidsprobleme het. ===Wit-tee=== [[Image:Bai Hao Yinzhen or Silver needle White Tea.JPG|thumb|right|Die sigbare wit hare is 'n unieke eienskap van die [[Bai Hao Yinzhen tee]]]] Wit tee, afkomstig van die [[Teestruik|Camellia sinensis]]-plant, is bekend vir sy delikate geur en minimale verwerking. Terwyl wetenskaplike navorsing oor wit tee beperk is in vergelyking met groen of swart tee, is sommige potensiële gesondheidsvoordele geïdentifiseer Wit tee bevat polifenole, soos katekiene en flavonoïede, wat as antioksidante funksioneer. Hierdie verbindings kan help om vrye radikale te neutraliseer, wat moontlik [[oksidatiewe stres|Oksidatiewe stres]] in die liggaam verminder.<ref>https://greatist.com/eat/white-tea-</ref><ref>benefitshttps://www.webmd.com/diet/health-benefits-white-tea</ref>. Die antioksidante in wit tee kan tot kardiovaskulêre gesondheid bydra deur cholesterolvlakke te verbeter en gesonde [[Bloedvat|bloedvate]] te bevorder.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref>. Wit tee kan anti-inflammatoriese effekte hê, wat moontlik toestande wat verband hou met inflammasie kan bevoordeel. Die antimikrobiese eienskappe kan bydra tot mondgesondheid deur die groei van [[Bakterie|bakterieë]] wat met plaakvorming en holtes geassosieer word, te inhibeer.<ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref>. Wittee-ekstrak kan help met gewigsverlies deur die ophoping van vetselle te verminder en vetafbraak te bevorder die tee help om metabolisme met 'n ekstra 4-5% te verhoog, en verbrand ongeveer 70-100 meer kalorieë daagliks. Boonop help die polifenole wat in wit tee voorkom om vet af te breek en te verhoed dat nuwe vetselle vorm.<ref>https://tea101.teabox.com/white-tea-and-weight-loss</ref><ref>https://www.waterdrop.com/blogs/magazine/9-benefits-of-white-tea-you-should-know</ref>. Die antioksidante in wit tee kan beskermende effekte op die vel hê, wat moontlik die impak van veroudering verminder en algehele velgesondheid bevorder en help om plooie, ontsteking, [[Hiperpigmentasie|hiperpigmentasie]], fyn lyntjies, sonbrand en dehidrasie te behandel en te voorkom<ref>{{Cite web |url=https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://sundree.com/blogs/news/the-benefits-of-white-tea-extract-in-your-skincare |url-status=dead }}</ref>. Die polifenole in wit tee is ondersoek vir hul potensiële rol in die voorkoming van sekere soorte kankers. Meer studies is nodig om afdoende bewyse te vestig. Maar die tee is gepak met asntioxsidant wat dit 'n ongelooflike gesoonde tee maak.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/white-tea-benefits</ref>. Wit tee kan immuunversterkende eienskappe hê, alhoewel navorsing op hierdie gebied steeds opduik. Meer onlangse studies het bevind dat wit tee selfs meer doeltreffend as groen tee is, wat antibakteriese, antivirale en antifungale effekte toon. Wit tee kan ook immuunselle beskerm.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/the-extraordinary-benefits-of-drinking-white-tea</ref> Dit is belangrik om daarop te let dat die bestaande wetenskaplike literatuur oor wit tee relatief yl is, en verdere navorsing is nodig om hierdie potensiële gesondheidsvoordele te staaf. Soos met enige dieetkomponent, is moderering die sleutel, en individuele reaksies kan verskil. Dit is raadsaam om met 'n gesondheidswerker te konsulteer vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. ===Kamille-tee=== [[Lêer:Camomile tea, High Tea at the Savoy Hotel.jpg|thumb|Kamilletee word bedien by die Savoy Hotel in Londen, Engeland]] Kamilletee, afkomstig van die gedroogde blomme van die kamilleplant (Matricaria chamomilla of Chamaemelum nobile), word erken vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Alhoewel individuele antwoorde kan verskil.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamille bevat verbindings, soos chamazulene en bisabolol, met anti-inflammatoriese effekte. Dit kan help om [[inflammasie]] in die liggaam te verminder.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2995283/</ref> Kamilletee word dikwels verbruik om spysverteringsongemak, insluitend spysvertering en opgeblasenheid, te verlig. Die ligte ontspannende eienskappe daarvan kan help om die spysverteringskanaal te streel.<ref>{{Cite web |url=https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223919/https://portfoliocoffee.ca/blogs/coffee-news-coffee-blog/11-surprising-benefits-of-chamomile-tea-for-hair-skin-and-more |url-status=dead }}</ref> Die kalmerende effekte van kamilletee word algemeen geassosieer met verbeterde slaapkwaliteit. Kamille bevat apigenien, wat aan sekere reseptore in die brein kan bind, wat bydra tot 'n gevoel van ontspanning en bevat ook ligte anxiolitiese ‘’(angsverminderende)’’ effekte kan hê, moontlik toegeskryf aan die interaksie daarvan met [[Neurotransmitter|neurotransmitters]] in die brein.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref>Die anti-inflammatoriese en antioksidante eienskappe van kamille kan bydra tot velgesondheid. Eksterne toediening, soos in die vorm van rome wat met kamille toegedien is, word ook vir veltoestande ondersoek.<ref>https://upcirclebeauty.com/blogs/upcircle/skincare-benefits-of-chamomile</ref> Verligting van menstruele pyn kom saam met die verbruik van Kamilletee dit bied verligting [[Menstruasie|menstruele krampe]] as gevolg van sy spierverslappende eienskappe. Sy tee help ook om die werking van [[dopamien]] en serotonien te moduleer, wat help om die impak van [[Depressie (gemoedstoestand)|depressie]]we simptome te verreken of ten minste te verminder<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6970572/</ref> Kamille bevat verbindings wat immuunmodulerende effekte kan hê, wat moontlik die liggaam se verdedigingsmeganismes ondersteun. Navorsingstudies dui op verskeie moontlike kamille-voordele, insluitend 'n laer risiko van dood as gevolg van hartsiektes, immuunstelselondersteuning en moontlike beskerming teen sommige kankers. Volgens 'n navorsingsoorsig kan kamilletee ook vroue help wat aan [[Premenstruele sindroom|premenstruele sindroom]] ly.<ref>https://www.health.harvard.edu/nutrition/the-health-benefits-of-3-herbal-teas</ref> Kamille is 'n bron van antioksidante, wat kan help om oksidatiewe stres en die gepaardgaande uitwerking daarvan op die liggaam te bekamp. Kamille is bekend vir sy ontspannende eienskappe, en maak 'n strelende. Aangesien kamille ook 'n baie ligte kalmeermiddel is, kan dit jou help om fisies en geestelik te kalmeer.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chamomile-tea-benefits</ref> Terwyl kamilletee oor die algemeen as veilig vir die meeste individue beskou word, is dit belangrik om daarop te let dat dit allergiese reaksies kan veroorsaak by diegene wat sensitief is vir plante in die Asteraceae-familie. Individue met ragweed-allergieë, veral, moet versigtig wees.<ref>https://www.healthline.com/health/allergies/can-you-be-allergic-to-tea</ref> Soos met enige kruiemiddel, kan individuele reaksies verskil, en konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam, veral vir individue met bestaande mediese toestande of diegene wat medikasie neem. ===Gemmer-tee=== '''[[Gemmer]]tee''', afkomstig van die risoom van die Zingiber officinale-plant, word al eeue lank verbruik vir beide sy duidelike geur en potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike navorsing dui op verskeie gebiede waar gemmertee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-ginger-tea</ref> Gemmer bevat bioaktiewe verbindings, soos gingerol, bekend vir hul anti-inflammatoriese effekte. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die vermindering van inflammasie in die liggaam, wat moontlik simptome van inflammatoriese toestande verlig.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Gemmertee word dikwels geprys vir sy spysverteringsvoordele. Dit kan help om die leegmaak van die maag te versnel, wat slegte spysvertering en ongemak verminder. Boonop kan gemmertee naarheid verlig, wat dit 'n moontlike middel maak vir bewegingsiekte en oggendnaarheid tydens swangerskap.<ref>https://www.tuasaude.com/en/how-to-lose-weight-with-ginger-tea/</ref> Verskeie studies dui daarop dat gemmer effektief kan wees in die vermindering van naarheid en braking wat verband hou met verskeie toestande, insluitend chemoterapie-geïnduseerde naarheid en swangerskap-verwante oggendnaarheid.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4818021/</ref> Gemmer se anti-inflammatoriese eienskappe strek tot pynverligting. Gereelde verbruik van gemmertee kan bydra tot die hantering van muskuloskeletale pyn en ongemak, wat 'n natuurlike alternatief bied vir individue wat nie-farmakologiese pynverligting<ref>soek.https://www.medicalnewstoday.com/articles/ginger-tea-side-effects</ref><ref>{{Cite web |url=https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://versusarthritis.org/about-arthritis/complementary-and-alternative-treatments/types-of-complementary-treatments/ginger/ |url-status=dead }}</ref> Gemmer bevat antioksidante wat kan bydra tot die ondersteuning van die immuunstelsel. Die tee help ook jou immuunstelsel deur om vir dit ’n hupstoot te gee as gevolg van sy kragtige antibakteriese eienskappe wat kan help om jou veilig en gesond te hou. Gemmer kan ook help om jou [[immuunstelsel]] in topvorm te hou danksy sy anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/ginger-tea-benefits</ref> Sommige studies dui daarop dat gemmer kan help om bloedsuikervlake te verlaag. Alhoewel dit nie 'n plaasvervanger vir mediese behandeling is nie, kan die inkorporering van gemmertee in 'n gebalanseerde dieet oorweeg word vir individue met of 'n risiko vir [[diabetes]].<ref>https://www.healthline.com/health/diabetes/ginger-and-diabetes</ref> Gemmer kan kardiovaskulêre gesondheid positief beïnvloed deur by te dra tot laer bloeddruk en cholesterolvlakkeal al word gemmetee gewoonlik beskou as 'n maagsopper, kan dit ook help met cholesterol. Gemmerpoeier het lipiedvlakke aansienlik verlaag<ref>https://www.healthline.com/health/high-cholesterol/herbal-tea</ref>Verdere navorsing is egter nodig om afdoende bewyse vas te stel rakende die langtermyn kardiovaskulêre voordele daarvan, maar die vitamiene, minerale en aminosure in gemmertee kan help om bloedsirkulasie te herstel en te verbeter wat kan help om die kans op kardiovaskulêre probleme te verminder. Gemmer kan voorkom dat vet in die are neerslaan en help om hartaanvalle en beroerte te voorkom.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/diet/8-health-benefits-of-ginger-tea/articleshow/27715978.cms</ref> Beperkte studies stel voor dat gemmer 'n rol kan speel in gewigsbestuur deur metabolisme te verhoog en gevoelens van honger te verminder. Meer navorsing is nodig om die omvang van gemmer se impak op gewig ten volle te verstaan.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-lemon-ginger-tea</ref> Terwyl gemmertee oor die algemeen veilig is vir die meeste individue, kan dit met sekere medikasie interaksie hê. Konsultasie met 'n gesondheidswerker word aangeraai, veral vir individue wat antikoagulante gebruik of diegene met onderliggende gesondheidstoestande.<ref>https://www.mountsinai.org/health-library/herb/ginger</ref> Gemmertee bied 'n geurige en potensieel [[Gesondheid|gesondheids]]bevorderende as 'n drankie. Soos met enige kruiemiddel, kan die effekte daarvan tussen individue verskil. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie gesondheidsvoordele ondersteun, is dit van kardinale belang om gemmertee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer en professionele advies in te win vir persoonlike gesoond heids kwessies. <gallery> Lêer:Limon&zingiber.jpg|Suurlemoengemmertee Lêer:Saenggang-cha 6.jpg|''Saenggang-cha'' (gemmertee) gemaak van ''saenggang-cheong'' Lêer:Wedang Jahe.jpg|''Wedang jahe'' (Javanese gemmertee) in [[Surakarta]], Sentraal-Java, met stukkies speserye </gallery> ===Rooibos-tee "''rooi tee''"=== '''Rooibostee''', afkomstig van die blare van die Aspalathus linearis-plant inheems aan ''[[Suid-Afrika]]'', het gewild geword, nie net vir sy duidelike geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike ondersoeke na die eienskappe van rooibostee dui op verskeie gebiede waar dit gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Rooibostee is volop in polifenoliese verbindings, insluitend flavonoïede soos aspalatien en nothofagin. Hierdie antioksidante kan bydra tot die neutralisering van vrye radikale in die liggaam, wat moontlik oksidatiewe stres verminder.<ref>https://www.medicalnewstoday.com/articles/323637</ref> Sommige studies stel voor dat rooibostee kardiovaskulêre voordele kan inhou. Gereelde verbruik kan bydra tot 'n verlaging in [[bloeddruk]] en verbetering in lipiedprofiele, wat hartgesondheid ondersteun.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Die antioksidante in rooibostee word geassosieer met anti-inflammatoriese eienskappe. Alhoewell meer navorsing nodig is, dui voorlopige studies op potensiële voordele in die bestuur van inflammasieverwante toestande. Die tee besit Anti-inflammatoriese en anti-oksidant wat help om te beskerm teen skade wat met kanker geassosieer word. Dit help ook om te beskerm teen die effekte van oksidatiewe skade van [[diabetes]]. Kan beengesondheid bevorder. Beperk spysverteringsprobleme wat algemeen gesien word wanneer tannienryke drankies gedrink word dus<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> word Rooibostee dikwels gebruik om [[spysverteringstelsel]] welstand te bevorder. Die anti-spasmodiese eienskappe kan help om maagkrampe en ongemak te verlig, wat bydra tot algehele vertroosting. Beperkte studies dui daarop dat rooibostee 'n rol kan speel in die regulering van bloedsuikervlakke. Vir diegene met diabetes kan rooibos help om bloedsuikervlakke te bestuur en die risiko van komplikasies te verminder. Die antioksidant aspalatien, wat in rooibos tee voorkom, kan ook inflammasie as gevolg van hoë bloedsuiker verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-rooibos</ref> Rooibostee bevat minerale soos [[kalsium]] en [[mangaan]], wat noodsaaklik is vir die handhawing van beengesondheid. Terwyl meer navorsing nodig is om die omvang van die impak daarvan vas te stel, dra hierdie minerale komponente by tot algehele beensterkte.<ref>https://www.linkedin.com/pulse/rooibos-bone-health-yael-joffe</ref> Rooibostee is natuurlik [[kafeïen|kafeïenvry,]] wat dit 'n geskikte opsie maak vir individue wat gehidreer wil bly sonder die stimulerende effekte van kafeïen. Hidrasie is noodsaaklik vir algemene gesondheid en welstand.<ref>https://www.bbcgoodfood.com/howto/guide/health-benefits-of-rooibos-tea</ref> Die antioksidante en alfa-hidroksuurinhoud in rooibostee kan bydra tot verbeterde velgesondheid. Sommige aktuele toedienings van rooibosekstrakte word ondersoek vir hul potensiële voordele in velsorg.<ref>https://carmientea.co.za/rooibos-beauty/</ref> Rooibostee het antimikrobiese eienskappe, wat moontlik die groei van sekere bakterieë inhibeer. Hierdie eienskap implikasies hê vir mondgesondheid en algehele immuunondersteuning. Dit is bewys dat rooibos-ekstrakte antimikrobiese aktiwiteit teen ''Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, Listeria monocytogenes, Streptococcus mutans en Saccharomyces cerevisiae'' in vloeibare kultuur besit wat op 'n soliede matrix groei.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/rooibos-tea-benefits</ref> Terwyl rooibostee oor die algemeen as veilig beskou word, moet individue met bekende allergieë vir plante in die Fabaceae-familie versigtig wees. Soos met enige diet aanwysing, is moderering die sleutel.<ref>https://www.livestrong.com/article/508223-allergic-reactions-to-african-rooibos-tea/</ref> Rooibostee, met sy unieke geurprofiel en potensiële gesondheidsvoordele, bied homself aan as 'n geurige en kafeïenvrye alternatief. Terwyl wetenskaplike navorsing verskeie positiewe aspekte ondersteun, is verdere ondersoeke geregverdig om die omvang van sy gesondheidsbevorderende eienskappe ten volle te verstaan. Soos met enige dieetoorweging, word konsultasie met 'n [[Dieetkunde|gesondheidswerker]] aangeraai vir persoonlike gesondheidsaanbevelings. <gallery> Lêer:Rooibos (Aspalathus linearis)PICT2813.JPG|Rooibosplant, [[Clanwilliam]], Suid-Afrika Lêer:Rooibos geschnitten.jpg|Rooibostee, gedroog en gesny Lêer:Rooibos tea 2.jpg|Rooibostee in 'n glas </gallery> ===Peperment-tee=== '''Peperment-tee''', afkomstig van die blare van die Mentha piperita-plant, is nie net bekend vir sy verfrissende geur nie, maar ook vir sy potensiële gesondheidsvoordele. Wetenskaplike studies en tradisionele gebruike dui op verskeie gebiede waar pepermenttee gesondheid positief kan beïnvloed.<ref>https://www.forbes.com/health/nutrition/peppermint-tea-benefits/</ref> Peperment-tee is bekend vir sy verteringseienskappe. Die [[Mentol|menthol]] in peperment blare kan help om die spiere van die spysverteringskanaal te ontspan, wat simptome van spysvertering, opgeblasenheid en gas verminder.<ref>https://www.webmd.com/diet/mint-tea-health-benefits</ref>. Verskeie studies stel voor dat pepermentolie, 'n sleutelkomponent van pepermenttee, effektief kan wees om [[Simptoom|simptome]] wat verband hou met prikkelbare derm-sindroom (IBS), insluitend abdominale pyn en ongemak, te verlig. Dit help om die [[sfinkter]] te ontspan en verhoog die burping, wat verhoed dat die gas deur die spysverteringstelsel beweeg. Dit is [[kramp]]stillend en werk deur pynlike maagkrampe te verslap.<ref>https://healthmatch.io/irritable-bowel-syndrome/what-tea-is-good-for-ibs</ref> Die menthol-inhoud in pepermenttee kan ligte anti-naarheid-effekte hê, wat verligting bied van naarheid en bewegingsiekte. Dit word dikwels tydens swangerskap aanbeveel om oggendnaarheid te bestuur tot net die reuk van peppermint tee kan in verkigging omskep.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/the-best-teas-for-nausea-and-upset-stomachs</ref> Pepermenttee kan pynstillende eienskappe hê. Sommige studies dui daarop dat dit kan help om hoofpyne en migraine te verlig, wat moontlik toegeskryf word aan die spierverslappende effekte daarvan Respiratoriese gesondheid. Die menthol in [[Pepermentolie|pepermentolie]] verhoog bloedvloei en verskaf 'n verkoelende sensasie<ref>https://www.healthline.com/nutrition/peppermint-tea</ref> As jy die stoom van pepermenttee inasem, kan dit help om neusgange oop te maak en respiratoriese kongestie te verlig. Dit word dikwels gebruik om simptome van verkoue en [[Allergie|allergieë]] te verlig. Spesifiek, die saamgestelde menthol, wat in kruisement voorkom, blyk te help om bakterieë in die mond dood te maak en tandvleisbloeding te voorkom. Jy kan 'n kruisementspoel maak deur menttee te laat afkoel en dan daarmee af te spoel, Pepperment menttee is 'n briljante en heeltemal natuurlike manier om die bakterieë in die mond weg te was wat slegte asem kan veroorsaak.l.<ref>https://www.colgate.com/en-us/oral-health/adult-oral-care/benefits-of-mint-on-teeth</ref> Die mentol en ander verbindings in peperment beskik oor anti-inflammatoriese, antibakteriese, antivirale eienskappe, wat voordelig kan wees vir toestande wat inflammasie behels. Dit kan help om stres te verlig, opeenhoping of irritasie wat verband hou met allergieë te verlig, jou immuunstelsel ’n hupstoot te gee om verkoue en griep te bekamp, en meer! Boonop is die aromatiese eienskappe van pepermenttee hoogs verfrissend en verkwikkend.<ref>https://www.sipsby.com/blogs/functional-herb-spotlights/best-anti-inflammatory-teas{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die verkwikkende aroma van peperment kan stimulerende effekte op die [[brein]] hê, wat geestelike helderheid en waaksaamheid bevorder. Pepermenttee word dikwels verbruik vir sy verfrissende en ontwakende eienskappe.<ref>https://dragonflytea.com/blogs/our-blog/mint-tea-benefits</ref> Aktuele toediening van pepermenttee of -ekstrakte word ondersoek vir die potensiële voordele daarvan op die vel. Die [[Antimikrobiese|antimikrobiese]] en anti-inflammatoriese eienskappe daarvan kan relevant wees vir sekere veltoestand omdat die peperment-tee ryk is aan antioksidante en antibakteriese middels, kan daaglikse verbruik daarvan [https://www.niams.nih.gov/health-topics/acne aknee]-veroorsakende bakterieë doodmaak en tot helderder vel lei. Antioksidante in groenmenttee maak bakterieë dood en verminder inflammasie wat met aknee geassosieer word.<ref>{{Cite web |url=https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.bebeautiful.in/all-things-skin/skin-concerns/benefits-and-how-to-use-spearmint-tea-for-acne |url-status=dead }}</ref> Oor die algemeen is pepermenttee as veilig beskou, kan oormatige verbruik lei tot sooibrand of simptome van suur refluks vererger. Individue met ''gastro-oesofageale refluksiekte'' (GERD) moet versigtig wees as gevolg van die hoe vlak antioksidante. Pepermenttee, met sy duidelike geur en definetiewe gesondheidsvoordele, dien as meer as net 'n drankie. [[Wetenskaplike]] bewyse en tradisionele gebruike dui op die doeltreffendheid daarvan om verteringsgemak te bevorder, simptome van IBS te verlig en by te dra tot respiratoriese gesondheid. Soos met enige kruietee, is dit raadsaam om pepermenttee in 'n gebalanseerde leefstyl te integreer, en individue met spesifieke gesondheidsprobleme moet professionele advies inwin vir persoonlike aanbevelings. ===Chai-Tee=== [[Lêer:A Kolkata voter - Flickr - Al Jazeera English.jpg|thumb|right|'n Man in [[Kolkata]], met 'n ''chaidaani'' vir nege glase ''chai'' – gewone tee sonder 'n masala]] '''Chai-tee''', 'n tradisionele [[Indië|Indiese]] drankie, is 'n mengsel van swart tee en verskeie speserye, soos [[kaneel]], [[Kardamom|kardemom]], [[naeltjies]], [[gemmer]] en [[swartpeper]]. Behalwe vir sy ryk en aromatiese geur, is chai-tee geassosieer met verskeie potensiële gesondheidsvoordele, wat die aandag trek van beide tradisionele wysheid en wetenskaplike verkenning.<ref>https://www.teatulia.com/tea-varieties/what-is-chai.htm</ref> Chai-tee bevat 'n menigte speserye, wat elkeen antioksidante bydra wat kan help om vrye radikale in die liggaam te neutraliseer. Hierdie antioksidante, insluitend polifenole van swart tee en [[Spesery|speserye]], kan bydra tot algehele sellulêre gesondheid.<ref>https://matcha.com/blogs/news/18-studied-health-benefits-of-chai-tea-to-support-wellness</ref> Verskeie bestanddele in chai-tee, soos gemmer, kardemom en swartpeper, is tradisioneel gebruik om vertering te help. Hierdie speserye kan help om spysvertering en opgeblasenheid te verlig deur bevorderde verteringsensiemaktiwiteit. Hierdie speserye is ook bekend om naarheid te verlig en maag ongemak te verlig.bevorder.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Speserye soos gemmer en kaneel in chai-tee het anti-inflammatoriese eienskappe getoon. [[Chroniese siekte|Chroniese]] inflammasie word geassosieer met verskeie gesondheidstoestande, en die gereelde verbruik van chai-tee kan daartoe bydra om [[inflammasie]] te versag.<ref>https://maduratea.com.au/blogs/wellness/unlocking-the-health-benefits-of-chai-tea-a-comprehensive-guide</ref> Kaneel, 'n primêre komponent van chai tee, is gekoppel aan potensiële kardiovaskulêre voordele. Die antioksidante in kaneel kan help om bloeddruk te verlaag en algemene hartgesondheid te bevorder. In sommige individue is getoon dat kaneel help om die vlakke van totale cholesterol, "slegte" LDL-cholesterol en [[Trigliseriede|trigliseriede]] met tot 30% te verminder<ref>https://www.healthline.com/nutrition/chai-tea</ref> Sommige speserye in chai, soos kaneel, is bestudeer vir hul potensiële rol in die regulering van bloedsuikervlakke. Kan chai-tee beskou word as deel van 'n gebalanseerde dieet vir individue wat bekommerd is oor bloedsuikerbestuur. Chai los tee bevat 'n verbinding genaamd katekiene, wat getoon is om te help om bloedsuikervlakke te reguleer. Boonop kan chai-tee help om i[https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/understanding-insulin-sensitivity-diabetes nsuliensensitiwiteit] te verhoog. Insulien is 'n hormoon wat die liggaam help om glukose vir energie te gebruik<ref>https://www.tea-and-coffee.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Swart tee bevat kafeïen en die aminosuur L-theanine,, wat, gekombineer met die speserye in chai, wat albei gekoppel is aan verbeterde focus en bydra tot verbeterde waaksaamheid en kognitiewe funksie. Daarbenewens is sekere verbindings in speserye, soos gemmer en kardemom, bestudeer vir hul potensiële [[Neurologie|neurobeskermende]] effekte. Dit will se dat die swart tee en speserye wat voorkom in chai tee, aansienlike voordele vir beide korttermyn- en langtermyn kognitiewe funksie bied. Navorsing toon dat die blote reuk van kaneel beide aandag en [[geheue]] kan verbeter.<ref>https://www.webmd.com/diet/health-benefits-chai-tea</ref> Speserye soos gemmer, kardemom en naeltjies in chai-tee is bekend vir hul immuunmodulerende eienskappe. Alhoewel chai-tee alleen nie 'n kuur is nie, kan die inkorporering daarvan in 'n gevarieerde dieet bydra tot algehele immuunondersteuning. Die kardemom, wat ryk is aan vitamien C en verskeie ander noodsaaklike voedingstowwe wat help om jou immuunstelsel glad te laat werk. Kardemom het ook antioksidante, antimikrobiese en anti-inflammatoriese eienskappe wat help om bakterieë, swaminfeksies en [[Verkoue|verkoue]] te beveg. Asook het gemmer kragtige antibakteriese eienskappe wat help om gevaarlike patogene af te weer en jou veilig en [[Gesondheid|gesond]] te hou asgevolg van sy oormaat van anti-inflammatoriese effekte.<ref>https://artfultea.com/blogs/wellness/chai-tea-benefits</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |title=argiefkopie |access-date=16 Oktober 2023 |archive-date=16 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016223920/https://www.firebellytea.com/en-au/blogs/all/chai-tea-health-benefits |url-status=dead }}</ref> Chai-tee bied 'n geurige alternatief vir gewone water, wat hidrasie aanmoedig. Om goed gehidreer te bly is noodsaaklik vir algemene gesondheid, en die uiteenlopende geur profiel van chai kan dit 'n aangename keuse maak.<ref>https://thrivemarket.com/blog/chai-tea-benefits</ref> Terwyl chai-tee potensiële gesondheidsvoordele bied, kan individuele reaksies verskil. Dit is belangrik om bedag te wees op die algehele samestelling van die chai, veral met betrekking tot bygevoegde suikers alhoewel tradisionele wysheid en voorlopige navorsing die positiewe eienskappe daarvan beklemtoon is dit noodsaaklik om chai-tee in 'n gebalanseerde en gevarieerde dieet te integreer. Konsultasie met 'n gesondheidswerker is raadsaam vir individue met spesifieke gesondheidsprobleme of toestande. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commonskat-inlyn|Tea|Tee}} {{Wikt-inlyn|tee}} {{Commons category|Green tea}} {{Commons category|Black tea}} {{commons category|Chai}} {{Commons-kategorie inlyn|Aspalathus linearis}} {{Normdata}} [[Kategorie:Tee| ]] [[Kategorie:Groen-Tee| ]] [[Kategorie:Swart-Tee| ]] [[Kategorie:Wit-Tee| ]] [[Kategorie:Chai-Tee| ]] [[Kategorie:Gemmer-Tee| ]] [[Kategorie:Kamille-Tee| ]] [[Kategorie:Rooibos-Tee| ]] [[Kategorie:Peperment-Tee| ]] [[Kategorie:Gesondheid]] gbi66410rbau41rbwkfmeei529ief7w 0 407993 2893794 2792026 2026-04-14T08:34:38Z Thermofan 22693 /* Geskiedenis */ Skakel na Pikachu 2893794 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Nachbildung 55PB Steiff Museum Giengen.jpg|duimnael|upright=0.8|Replika van 'n oorspronklike Steiffteddiebeer van 1903, in die Steiffmuseum Giengen, Duitsland]] 'n '''Opgestopte speelding''' is 'n speelding van 'n sagte materiaal wat met 'n sponsagtige materiaal opgestop is. Hulle is onder verskeie name bekend, soos '''sagte speelgoed''' of '''opgestopte diere'''. Die oorsprong van opgestopte speelgoed is die Steiffmaatskappy van Duitsland in die laat 19de eeu, en hulle het gewild geword ná die ontwerp van die teddiebeer in 1903 in die [[Verenigde State]]. Terselfdertyd het die Duitse speelgoedontwerper Richard Steiff 'n soortgelyke beer ontwerp. In 1903 was Peter Rabbit die eerste gepatenteerde opgestopte speelding wat van 'n fiktiewe karakter gemaak is. In 1921 was Christopher Robin se opgestopte speelding wat sy pa, A.A. Milne, vir hom gegee het die inspirasie vir die ontwerp van Winnie-the-Pooh. In die 1970’s het die wȇreld se oudste speelgoedwinkel, Hamleys, wat in [[Londen]] gebaseer is, die regte tot Paddington Bear- opgestopte speelgoed verkry. In die 1990’s het Ty Warner die Beanie Babies ontwerp: 'n reeks opgestopte diere met 'n plastiekpels. Hulle het bekend geraak as versamelaarsitems. Opgestopte speelgoed is in verskeie vorme gemaak, maar die meeste lyk soos regte [[dier]]e, soms met oordrewe dele of eienskappe, legendariese dierasies of spotprentkarakters. Hulle kan kommersieel of tuisgemaak word van verskeie materiale; die algemeenste opsie is 'n sagte tekstiel vir die buitemateriaal en sintetiese vesel vir die opstopping. Hierdie speelgoed word gereeld vir kinders ontwerp, maar opgestopte speelgoed is gewilde onder verskeie ouderdomme. Hulle word beïnvloed deur giere in die moderne kultuur en soms laat versamelaars die waarde van die speelgoed styg. == Beskrywing == [[Lêer:2018 06 TropicalIslands IMG 2211.jpg|duimnael|Opgestopte speelgoeddiere te koop|301x301px]] Opgestopte speelgoed is onderskeibaar van ander speelgoed hoofsaaklik deur hul sagtheid, sponsagtigheid en ooreenkoms met diere of fiktiewe karakters. Die algemeenste vorm vir opgestopte speelgoed is diere, veral bere (in dié geval teddiebere), soogdiertroeteldiere soos [[kat]]te en [[hond]]e, asook hoogs herkenbare diere soos [[sebra]]s, [[tier]]e, [[panda]]s, [[akkedis]]se en [[olifant]]e. Baie fiktiewe diere soos karakters van flieks, TV-programme, boeke of ander vorms van [[vermaak]] kom gereeld voor as opgestopte speelgoed, asook regte en fiktiewe mense as die idividu of karakter beroemd genoeg is. Opgestopte speelgoed kom in 'n verskeidenheid groottes voor wat wissel van duimgrootte tot 'n huis. Hoewel die grootste en algemeens vervaardigde speelgoed opgestopte diere is, is dit nie baie groter as 'n mens nie. Die meeste opgestopte diere is ontwerp om die gepaste grootte vir kinders te wees sodat hulle dit kan [[Drukkie|druk]] wanneer hulle troos nodig het. Hulle kom voor in 'n wye verskeidenheid kulture, lapoppervlakke, pelsteksture en menslike versierings. Opgestopte speelgoed word algemeen in winkels wȇreldwyd verkoop. Verkopers is gereeld volop by toeristeattraksies, lughawens, karnivalle, kermisse en openbare plekke waar kinders teenwoordig is. == Geskiedenis == Die eerste opgestopte [[vilt]]olifant is oorspronklik as 'n speldekussing verkoop en is in 1880 deur die Duitse Steiffmaatskappy ontwerp. Steiff het nuut ontwikkelde tegnologie gebruik vir die vervaardiging van sy opgestopte speelgoed. In 1892 het die Ithaca Kitty een van die eerste opgestopte dierspeelgoed geword wat in massas vervaardig is. Dit is in Amerika as “The Tabby Cat” verkoop. Die speelgoednywerheid het in die vroeë 20ste eeu aansienlik uitgebrei. In 1903 het Richard Steiff 'n sagte opgestopte beer in Duitsland vervaardig wat van vroeë tradisionele lappoppe verskil het omdat dit van sagte, pelsagtige materiaal gemaak is. Terselfdertyd het Morris Michtom die eerste teddiebeer in Amerika ontwerp nadat hy geïnspireer is deur 'n skets van president [[Theodore Roosevelt|'"Teddy" Roosevelt]] met 'n bababeer. In 1903 was die karakter Peter Rabbit van die Engelse skrywer Beatrix Potter die eerste fiktiewe karakter waarvan 'n gepatenteerde opgestopte speelding gemaak is. Die gewildheid van opgestopte speelgoed het toegeneem, en verskeie vervaardigers het in Duitsland, Brittanje en Amerika ontstaan. Baie mense het hul eie opgestopte speelgoed tuisgemaak. Kousape is byvoorbeeld van ou kouse gemaak gedurende die [[Groot Depressie]].<ref name="Boschma">{{cite news|url=http://media.www.spectatornews.com/media/storage/paper218/news/2007/11/05/Showcase/History.Of.The.Sock.Monkey-3076934.shtml|title=History of the sock monkey: Stuffed animal created during the Great Depression|last=Boschma|first=Janie|date=2007-11-05|work=The Spectator|access-date=2009-07-01|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091218185740/http://media.www.spectatornews.com/media/storage/paper218/news/2007/11/05/Showcase/History.Of.The.Sock.Monkey-3076934.shtml|archive-date=2009-12-18}}</ref> In 1921 het A.A. Milne 'n opgestopte speelding by [[Harrods]] in Londen vir sy seun, Christopher Robin, gekoop. Dit sou later die skrywer se inspirasie word vir Winnie-the-Pooh. Opgestopte speelgoed van Paddington Bear, 'n karakter van Michael Bond, is in 1972 eerste deur die familie van Jeremy Clarkson vervaardig, maar die familie het uiteindelik die regte aan die wêreld se oudste speelgoedwinkel, Hanleys in Londen, verkoop. Meer onlangse reekse van opgestopte diere is in 2001 ontwerp, van 'n verskeidenheid herkenbare karakters en 'n oorkoepelende styl. Moderne ''plushies'' uit [[Japan]] is bekend vir hul Kawaii-styl. Sanrio se Hello Kitty word algemeen beskou word as die begin daarvan (ten minste wȇreldwyd). Daar is gewilde karakters uit die gewilde media, soos [[Pikachu]] en Eevee van [[Pokémon]], en karakters van die skryfbehoeftemaatskappy San-X. Daar is ook 'n neiging om Japannese ''plushies'' te maak wat soos ryskoekies lyk. == Vervaardiging== [[Lêer:Comercio de peluches en Lima, Perú, 2015-07-28, DD 47.JPG|duimnael|'n Teddiebeerwinkel in [[Lima]], [[Peru]].|300px]] Opgestopte speelgoed word van 'n verskeidenheid materiale gemaak. Die vroegste speelgoed is gemaak van vilt, fluweel of sybokhaar. Dit is gevul met strooi, perdehare of saagsels.<ref>{{Cite book|last=Jaffé|first=Deborah|title=The History of Toys: From Spinning Tops to Robots|publisher=Sutton Publishing|year=2006|isbn=0-7509-3850-1|pages=155}}</ref> Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het vervaardigers begin om sintetiese materiale te gebruik. In 1954 is die eerste teddiebeer vervaardig van maklik wasbare materiaal.<ref name=":2">{{Cite web|last=Laliberte|first=Marissa|date=2019|title=11 Adorable Facts You Never Knew About Teddy Bears|url=https://www.rd.com/list/teddy-bear-facts/|access-date=2020-10-05|website=Reader's Digest|language=en-US}}</ref> Moderne, opgestopte speelgoed se buitekant word gewoonlik gemaak van materiaal soos gewone lap. Algemene stopmateriale sluit in [[Sintetiese vesels|sintetiese vesel]], [[katoen]], strooi, saagsels, plastiekkorrels en [[boontjie]]s. Sommige moderne speelgoed inkorporeer tegnologie om speelgoed te laat beweeg en interaksies met die gebruiker te hê.<ref name=":1">{{Cite book|last=Byrne|first=Christopher|title=A Profile of the United States Toy Industry : Serious Fun|publisher=Business Expert Press|year=2013|pages=14, 62–63}}</ref> Vervaardigers verkoop twee hoofsoorte opgestopte speelgoed: gelisensieerde speelgoed van karakters wat gelisensieerde eiendom is, of basiese speelgoed wat die vorm van gewone diere of ander niegelisensieerde voorwerpe aanneem.<ref name=":1" /> Opgestopte speelgoed kan ook tuisgemaak word deur verskeie soorte materiale of gare te gebruik. ''Amigurumi'' is byvoorbeeld 'n tradisionele Japannese gebreide of gehekelde opgestopte speelding. Dit word gewoonlik gemaak met 'n oorgroot kop en klein ledemate om “kawaii” (oulik) te lyk.<ref name=" Temple">{{cite book|url=https://archive.org/details/hookedforlifeadv0000temp|url-access=registration|quote=Amigurumi.|title=Hooked for Life: Adventures of a Crochet Zealot|pages=[https://archive.org/details/hookedforlifeadv0000temp/page/40 40]–41|author=Mary Beth Temple|publisher=Andrews McMeel|year=2009|access-date=2010-03-20|isbn=978-0-7407-7812-4}}</ref><ref name="Belton">{{cite book |author=Mary Belton |url=https://books.google.com/books?id=F-DcK0QY3ZwC&pg=PA41 |title=Craft, Volume 1: Transforming Traditional Crafts |publisher=O'Reilly Media |year=2006 |isbn=978-0-596-52928-4 |pages=41–42 |access-date=2010-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228065306/https://books.google.com/books?id=F-DcK0QY3ZwC&pg=PA42&dq=Amigurumi&cd=12#v=onepage&q=Amigurumi |archive-date=2017-12-28 |url-status=live}}</ref> == Kulturele impak, bemarking en versamelaars == Opgestopte speelgoed is van die gewildste speelgoed, veral vir kinders. Hulle word gebruik vir onder andere verbeeldingryke spel, troosvoorwerpe, uitstallings of versameling. Dit word gegee as geskenke aan beide kinders en volwassenes vir geleenthede soos 'n gradeplegtigheid, siekte, meegevoel, [[Valentynsdag]], [[Kersfees]] of [[Verjaarsdag|verjaarsdae]]. In 2018 is die wêreldwye mark vir opgestopte speelgoed geraam op $7,98 miljard. Daar word verwag dat die groei in teikenverbruikers die verkope sal opstoot.<ref>{{cite web | title=Stuffed Animal & Plush Toys Market Size, Share - Industry Report, 2025 | website=Grand View Research, Inc. | url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/stuffed-animal-plush-toys-market | access-date=11 October 2020}}</ref> === Giere === [[Lêer:Mom's Beanies (9120344523).jpg|duimnael|200px|Beanie Babies wat deur 'n versamelaar ten toon gestel word.]] Baie opgestopte speelgoed het giere geword wat die speelgoedbedryf in die algemeen 'n hupstoot gegee het. Teddiebere was 'n vroeë gier wat vinnig tot 'n kulturele verskynsel gegroei het. Byna 100 jaar later, in die 1990’s, het Ty Warner die Beanie Babies geskep – 'n reeks diere gevul met plastiekkorrels. Die speelgoed het 'n gier geword deur uitmuntende bemarkingstrategieë, wat die aanvraag verhoog en versameling aangemoedig het.<ref>{{cite magazine|last1=Wickman|first1=Kase|date=2017-08-30|title=The Life and Death of the Princess Diana Beanie Baby Market|language=en|magazine=Vanity Fair|publisher=Condé Nast|url=https://www.vanityfair.com/style/2017/08/princess-diana-beanie-babies-20th-anniversary|access-date=June 5, 2019}}</ref><ref>{{Cite web|last=Getlen|first=Larry|date=2015-02-22|title=How the Beanie Baby craze was concocted — then crashed|url=https://nypost.com/2015/02/22/how-the-beanie-baby-craze-was-concocted-then-crashed/|access-date=2020-10-07|website=New York Post|language=en-US}}</ref> Kussingtroeteldiere word gemaak deur 'n kussing in 'n opgestopte dier te vou. Dit was nog 'n suksesvolle handelsmerk wat in 2003 bekendgestel is. Tussen 2010 en 2016 is meer as 30 miljoen hiervan verkoop.<ref>{{Cite web|last=Glazer|first=Joyce A.|date=2017-01-31|title=Celebrating Women: Jennifer Telfer|url=https://www.sandiegomagazine.com/people/celebrating-women-jennifer-telfer/article_1ad79902-dc29-5f14-ac05-9ffe9456c117.html|access-date=2020-10-07|website=San Diego Magazine|language=en}}</ref> 'n Meer onlangse gier is om speelgoed en tegnologie te kombineer. Ticle me Elmo is 'n laggende, bewegende speelding wat op die televisiekarakter Elmo van Sesame Street geskoei is. Die speeding is in 1996 uitgereik en was gou in aanvraag. Sommige mense het dit vir honderde dollars gekoop en herverkoop.<ref name="People">[http://www.people.com/people/archive/article/0,,20143226,00.html "Just Tickled"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140602092827/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20143226,00.html |date=2014-06-02 }}. ''People'', 13 Januarie 1997.</ref> Hierdie tendens het soortgelyke giere geïnspireer. Voorbeelde hiervan is die pratende robot Furby, wat in 1998 uitgereik is,<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/US/9810/05/furby/index.html |date=1998-10-05 |publisher=[[CNN]] |title=New toy an interactive fur ball |access-date=2007-07-13 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070616120237/http://www.cnn.com/US/9810/05/furby/index.html |archive-date=2007-06-16 }}</ref> en Zhu Zhu Pets, 'n reeks sagte robothamsters wat in 2009 op die mark gekom het.<ref name="abc">{{cite news |last1=Mabrey |first1=Vicki |last2=Janik |first2=Kinga |date=2009-11-20 |title=Zhu Zhu Pets: Hamsters to Save Christmas? |publisher=ABC News |url=http://www.abcnews.go.com/Nightline/HolidayShopping/zhu-zhu-pets-holiday-seasons-toy/story?id=9137390 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122122234/http://abcnews.go.com/Nightline/HolidayShopping/zhu-zhu-pets-holiday-seasons-toy/story?id=9137390 |archive-date=November 22, 2009}}</ref><ref name="ap2009">{{cite news|last=Anderson|first=Mae|date=2009-11-27|title=Robotic hamsters are holidays' unlikely new craze|work=Denver Post|url=http://www.denverpost.com/ci_13875660|url-status=live|access-date=May 18, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629133510/http://www.denverpost.com/ci_13875660|archive-date=June 29, 2011}}</ref> Die internet het ook 'n geleentheid geskep vir nuwe giere met opgestopte speelgoed. In 2005 het Ganz sy Webkinz- opgestopte speelgoed bekendgestel. Elke Webkinz is met sy eie geheime kode vervaardig. Die kode het toegang verskaf tot Webkinz se webtuiste en die virtuele weergawe van die speelding, waarmee speletjies aanlyn gespeel kon word.<ref name="Pardo">{{cite web|last=Pardo|first=Steve|url=http://www.detnews.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070411/BIZ04/704110410|publisher=The Detroit News|access-date=2007-04-23|date=2007-04-11|title=Kids hooked on Webkinz world}}{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Barakat">{{cite web |last=Barakat |first=Matthew |date=2007-07-13 |title=Review: Webkinz pleases parents and children |url=http://www.nbcnews.com/id/19732158 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714224023/http://www.nbcnews.com/id/19732158/ |archive-date=Jul 14, 2014 |access-date=2007-08-20 |publisher=NBC News}}</ref> Webkinz se sukses het die deur geopen vir ander opgestopte speelgoed met kodes wat digitale inhoud ontsluit. Voorbeelde sluit in Disney’s Club Penguin en Build-a-Bearville van Build-a-Bear Workshop. In 2013 het Disney sy eerste versameling Disney Tsum Tsum- opgestopte speelgoed bekendgestel. Die speelgoed is gebaseer op karakters van verskillende Disneyeiendomme. Tsum Tsum, wat geïnspireer is deur die gewilde app met dieselfde naam, is eers in Japan uitgereik. Dit het daarna uitgbrei na die Verenigde State.<ref>{{Cite web|last=Walujono|first=Amanda|date=2015-02-26|title=How Disney's Tsum Tsum Craze is Taking America By Storm|url=https://charactermedia.com/how-disneys-tsum-tsum-craze-is-taking-america-by-storm/|access-date=2020-10-07|website=Character Media|language=en-US}}</ref> Meer onlangs, in 2021, het die Squishmallows hul verskyning gemaak as 'n gewilde internetgier en versamelaarsitem.<ref>{{Cite news |last=Lorenz |first=Taylor |date=2021-03-16 |title=Squishmallows Are Taking Over |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/03/16/style/squishmallows.html |url-access=limited |access-date=2021-12-30 |issn=0362-4331}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Stuffed animals}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Stuffed toy}} {{Normdata}} [[Kategorie:Speelgoed]] ah7tn54nh32g2z153i7g8i52zrp5f5f 0 414909 2893650 2709710 2026-04-13T19:41:20Z Jcb 223 2893650 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 | naam = Honorius | beeld = Consular diptych Probus 406.jpg | beeldonderskrif = Honorius, afgebeeld op die konsulêre diptiek van [[Anicius Petronius Probus]] ([[Aosta]], [[406]]). | geboortedatum = [[384]] | sterfdatum = [[423]] | geboortename = Flavius Honorius | opskrif1 = Ouers |1 = [[Theodosius I]] | opskrif2 = Kinders |2 = | opskrif3 = Huweliksmaat |3 = | opskrif4 = Broers en susters |4 = Arcadius van Bisantium<br>Galla Placidia<br>Constantius III (swaer) }} '''Flavius Honorius''' ([[384]] - [[423]]) was mede-keiser saam met sy vader [[Theodosius I|Thedosius]] in die weste van die [[Romeinse Ryk]] van [[393]] tot [[395]] en keiser van die [[Wes-Romeinse Ryk]] van 395 tot [[423]]. Hy word algemeen beskou as een van die mees onbekwame keisers in die geskiedenis van die Romeinse Ryk. Aan die begin van sy bewind was daar nie veel sprake van die gevaar van 'n ineenstorting nie. Aan die einde van sy bewind was die Wes-Romeinse Ryk op die rand van ineenstorting. ==Keiserskap== Na die dood van sy vader [[Theodosius I]] in [[395]] is die Romeinse Ryk finaal in twee verdeel. Honorius was die jongste van Theodosius se twee seuns, onder wie die ryk verdeel is. Sy broer, [[Arcadius]], was keiser van die [[Bisantynse Ryk|ooste]]. Honorius was maar agt jaar oud toe hy keiser geword het. Hy het uit die hande van sy vader se raadgewer, Flavius Stilicho, geëet. In [[398]], op die ouderdom van veertien, is hy verplig om met [[Maria (dogter van Stilicho)|Maria]] te trou. Volgens die historikus [[Zosimus (historikus)|Zosimus]] is die huwelik nooit gekonsummeer nie. Na die Gotiese Oorlog van 402-403 het die hof in [[Milaan]] na die veiliger stad van [[Ravenna]] verskuif. Die ryk het voortgegaan om die druk van die groot migrasie vanaf die noorde teen te staan. In 405 of 406 het die [[Vandale]] en Alans die Ryn oorgesteek. In 407 het sy vrou Maria gesterf en asof dit nie genoeg was nie, het generaal [[Konstantyn III van Rome|Konstantyn]], goewerneur van [[Britannia (Romeinse provinsie)|Britannia]], homself tot keiser uitgeroep. In 408 is hy getroud met Stilicho se jongste dogter, Thermantia. In dieselfde jaar is sy ouer broer Arcadius dood. ’n Gerug is versprei waarvolgens Stilicho met die idee vorendag sou kom om sy seun Eucherios op die Oos-Romeinse troon te plaas. Honorius het uit woede vir Stilicho en sy seun laat teregstel en sy vrou Thermantia teruggestuur na haar moeder. In 410 is Rome geplunder. Sy nuwe ''magister militum'', [[Constantius III|Constantius]], wat later in 421 as sy swaer en mede-keiser vir 'n kort rukkie die troon sou deel, het sy bes gedoen om die skade te beperk. Die rebelle, Konstantyn III en Heraclianus, is verslaan. ’n Ooreenkoms is met die [[Boergondiërs]] aangegaan. Die [[Wes-Gote]] het egter 'n groter probleem gebied. Hulle het hul eie ryk in die suide van [[Gallië]] gestig en hul eie keiser aangestel: [[Priscus Attalus]]. Honorius se halfsuster, Galla Placidia, is gevange geneem en is met die Wes-Gote se koning [[Athaulf]] getroud. Na sy dood ([[415]]) is sy met Constantius III getroud. Sy het vir hom 'n seun gebaar, wat later Honorius se opvolger sou word. ([[Valentinianus III]]). Constantius het in [[421]] gesterf en Honorius was dwaas genoeg om sy eie halfsuster die hof te maak. Sy het saam met haar seun na [[Konstantinopel]] gevlug. Honorius het in [[423]] sonder kinders gesterf na 'n uitgerekte maar magtelose bewind. Sy opvolger was sy ''primicerius notariorum'', [[Johannes (keiser)|Johannes]], wat in [[425]] deur die oostelike troepe verdryf is (Hy is nie deur die Oos-Romeinse keiser [[Theodosius II van Bisantium|Theodosius II]] erken nie, en is daarom 'n usurpator genoem), waarna [[Valentinianus III]] keiser geword het. == Oordele oor Honorius == [[Lêer:Jean-Paul Laurens - The Byzantine Emperor Honorius - 1880.jpg|duimnael|links|Keiser Honorius, skildery, 19de eeu]] Die historikus John Bagnell Bury skryf as volg oor Honorius: “Sy naam sou vergete gewees het as een van die mees obskure houers van die keiserlike troon as dit nie was vir die feit dat sy bewind saamgeval het met die noodlottige tydperk waarin besit van Wes-Europa van die Romeine na die Teutone oorgegaan het nie." Nadat hy die rampe opgesom het wat tydens Honorius se bewind van 28 jaar plaasgevind het, kom Bury tot die gevolgtrekking dat Honorius "self geen aksie geneem het teen die vyande wat sy ryk bedreig het nie, maar persoonlik uiters gelukkig was om voort te gaan om die troon te beset totdat hy aan natuurlike oorsake gesterf het, terwyl hy getuie was van die ondergang van 'n menigte usurpators wat teen sy bewind in opstand was."<ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts /secondary/BURLAT/6*.html#5 John Bagnall Bury, ''History of the Later Roman Empire'', 1923] (New York, Dover, 1958), p. 213</ref> === Procopius === [[Lêer:John_William_Waterhouse_-_The_Favorites_of_the_Emperor_Honorius_-_1883.jpg|links|duimnael|''Keiser Honorius se gunstelinge''; skildery deur John William Waterhouse (1883)]] In sy ''Geskiedenis van die oorloë'' vermeld [[Procopius]] 'n verhaal (wat [[Edward Gibbon|Gibbon]] nie as geloofwaardig beskou nie) waarin Honorius, by die aanhoor van die nuus dat "Roma" "omgekom" het, aanvanklik geskok was. Hy het gedink dat die nuus betrekking het op sy gunsteling haan, wat ook die naam "Roma" gehad het. {{cquote|Daar word gesê dat keiser Honorius op hierdie tydstip in Ravenna berig ontvang het van een van die eunugs, blykbaar die eunug wat in beheer was van die pluimvee, dat Roma omgekom het. Hy roep toe uit: "En hy het tog nou net uit my hande geëet!" Want hy het 'n baie groot haan gehad met die naam van Roma. Die eunug wat die fout verstaan het, het opgemerk dat die stad Roma ten gronde gegaan het teen Alarik. Die keiser het 'n sug van verligting geslaak en vinnig geantwoord: "Maar ek het gedink my haan Roma is dood." So groot, sê hulle, was hierdie keiser se dwaasheid.”|Procopius, ''Die Vandaalse oorlog'' III 2.25-26.}} {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Honorius_(keizer) }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == === Primêre bronne === * Aurelius Victor,'' "Epitome de Caesaribus"'', [http://www.roman-emperors.org/epitome.htm Engelse weergawe van Epitome de Caesaribus] * [[Zosimus (historikus)|Zosimus]], ''"Historia Nova"'', Boeke 4–6 [http://www.tertullian.org/fathers/zosimus05_book5.htm Historia Nova] === Sekondêre bronne === {{Refbegin|30em}} *{{cite book |last=Birley |first=Anthony Richard |title=The Roman Government of Britain |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford |year=2005 }} *{{cite book |title=The Cambridge Ancient History |volume=XIII: The Late Empire, A.D. 337-425 |editor-first1=Peter |editor-last1=Garnsey |editor-first2=Averil |editor-last2=Cameron |chapter=The dynasty of Theodosius |first=R.C. |last=Blockley |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |year=2003 }} * Doyle, Chris. ''[https://www.routledge.com/Honorius-The-Fight-for-the-Roman-West-AD-395-423/Doyle/p/book/9781138190887 Honorius: The Fight for the Roman West AD 395-423]''. Roman Imperial Biographies. Routledge. (2018) *Doyle, Christopher. ''The Endgame of Treason'': ''Suppressing Rebellion and Usurpation in the Late Roman Empire AD 397‑411''. (2014) Nasionale Universiteit van Ierland, Galway. Ongepubliseerde doktorale verhandeling. https://aran.library.nuigalway.ie/handle/10379/4631 *{{cite book |title=The Roman Empire in Late Antiquity: A Political and Military History |first=Hugh |last=Elton |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |year=2018 }} *Kovács, Tamás. “[https://digilib.phil.muni.cz/bitstream/handle/11222.digilib/143320/1_GraecoLatinaBrunensia_25-2020-2_12.pdf?sequence=1 410: Honorius, His Rooster, and the Eunuch (Procop. Vand. 1.2.25–26).]” ''Graeco-Latina Brunensia'' 25, no. 2 (2020): 131–48. <nowiki>https://doi.org/10.5817/GLB2020-2-10</nowiki>. * {{cite book |last=Jones |year=1964 |first=A.H.M. |title=The Later Roman Empire, 284–602: A Social, Economic, and Administrative Survey [Paperback, vol. 1] |publisher=Basil Blackwell Ltd|isbn=0-8018-3353-1 |url= https://archive.org/details/laterromanempire0000jone}} *[http://www.roman-emperors.org/honorius.htm Mathisen, Ralph, "Honorius (395–423 A.D.)", ''De Imperatoribus Romanis''] *McEvoy, Meaghan A. (2010). doi:10.1017/S0068246200000854|'Rome and the transformation of the imperial office in the late fourth - mid-fifth centuries A.D.', ''Papers of the British School at Rome'' 78: 151–192. *{{cite book |last=McEvoy |first=Meaghan A. |year=2013 |url=https://global.oup.com/academic/product/child-emperor-rule-in-the-late-roman-west-ad-367-455-9780199664818?cc=de&lang=en& |title=Child Emperor Rule in the Late Roman West, A.D. 367-455 |series=Oxford Classical Monographs |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford |isbn=978-0-19-966481-8 }} *McEvoy, Meaghan A. (2013). 'The mausoleum of Honorius: late Roman imperial Christianity and the city of Rome in the fifth century', in Rosamond McKitterick, John Osbourne, Carol M. Richards, Joanna Story (reds.), ''[https://www.cambridge.org/gb/academic/subjects/history/european-history-450-1000/old-saint-peters-rome?format=PB Old St Peter's, Rome]'', Cambridge: Cambridge-universiteit drukkers: 119–136. *{{cite book|editor-last1=Jones|editor-first1=Arnold Hugh Martin|ref={{harvid|Jones et al|1980}}|editor-last2=Martindale|editor-first2=J. R.|editor-last3=Morris|editor-first3=John|chapter=Fl. Honorius 3|chapter-url=https://archive.org/details/prosopography-later-roman-empire/PLRE-I/page/442/mode/1up|title=Prosopography of the Later Roman Empire|volume=I, AD 260–395|date=1971|publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |isbn=9780521072335}} * {{cite book|last1=Bury|first1=John Bagnell|title=A History of the Later Roman Empire from Arcadius to Irene (395 A.D. to 800 A.D.)|date=1889|publisher=Macmillan Publishers|url=https://books.google.com/books?id=nyZLAQAAMAAJ}} * [[Edward Gibbon|Gibbon. Edward]] ''[[The History of the Decline and Fall of the Roman Empire|Decline & Fall of the Roman Empire]]'' (1888) {{Refend}} == Eksterne skakels == * [http://www.roman-emperors.org/honorius.htm Ralph W. Mathisen, art. Honorius (395-423 A.D.), in ''DIR'' (1999).] {{Normdata}} [[Kategorie:Romeinse keisers]] [[Kategorie:Geboortes in 384]] [[Kategorie:Sterftes in 423]] cm970up7sjq60eq0fgjhg64xa5984ng 0 415664 2893615 2673963 2026-04-13T18:43:39Z Oesjaar 7467 Vervang taksoboks met spesieboks. 2893615 wikitext text/x-wiki Apollodorus van [[Telmessus]] was volgens Artemidorus 'n belangrike en bekende man (ἀνὴρ ἐλλόγιμος), en het klaarblyklik 'n werk oor [[droom|drome]] geskryf.<ref>[[Artemidorus]], ''Oneirocritica'' 1.82</ref> Dit wil voorkom asof dit spesifiek gehandel het oor die [[Oedipus]]-kompleks.<ref>Die Oedipus-kompleks is 'n psigoanalitiese konsep wat vanaf 1897 ontwikkel is deur die Weense psigiater Sigmund Freud. Dit behels dat die kind 'n instinktiewe erotiese band ontwikkel, wat deur seksualiteit bepaal word, vir die ouer van die teenoorgestelde geslag, en die ander ouer as mededinger beskou</ref> Volgens Freud ontwikkel die Oedipus-kompleks die sterkste by seuns, wat dan aangetrokke is tot hul moeder en hul vader as mededinger beskou.<ref>{{cite book | last =Archibald | first = Elizabeth | title = Incest and the Medieval Imagination | publisher =[[Oxford University Press|Drukpers van die Universiteit van Oxford]] | date =2001 | pages =17–18 | url =https://books.google.com/books?id=qfqWgZETHdQC | isbn = 9780191540851 | access-date=2016-03-01}}</ref> Sy werke is vandag verlore. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ou Griekse skrywers]] rnxhqts2e0be678ay8sxperegu785p6 0 416580 2893638 2834622 2026-04-13T19:38:38Z Jcb 223 2893638 wikitext text/x-wiki [[Lêer:First preserved Main Page of Wikipedia.jpeg|duimnael|Wikipedia se Hoofblad soos dit op 20 Desember 2001 verskyn het.]] '''[[Wikipedia]]''', 'n [[oopbroninhoud]] aanlyn ensiklopedie geskryf en onderhou deur 'n gemeenskap van vrywilligers bekend as Wikipediane, het begin met sy eerste wysiging op 15 Januarie 2001, twee dae nadat die domein geregistreer is.<ref>{{Cite web |title=Wikipedia.org WHOIS, DNS, & Domain Info – DomainTools |url=http://whois.domaintools.com/wikipedia.org |access-date=24 Oktober 2016 |website=WHOIS |archive-date=17 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170417083509/http://whois.domaintools.com/wikipedia.org |url-status=live }}</ref> Dit het gegroei uit Nupedia, 'n meer gestruktureerde vrye ensiklopedie, as 'n manier om makliker en vinniger opstel van artikels en vertalings moontlik te maak. Die tegnologiese en konseptuele onderbou van Wikipedia dateer van voor sy ontstaan; die vroegste bekende voorstel vir 'n aanlyn-ensiklopedie is in 1993 deur Rick Gates gemaak,<ref name="listserv.uh.edu">{{Cite web |year=2010 |title=Wikipedia of Jimmy Wales and Larry Sanger |url=http://history-computer.com/Internet/Conquering/Wikipedia.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415133700/http://history-computer.com/Internet/Conquering/Wikipedia.html |archive-date=15 April 2012 |access-date=9 November 2013 |publisher=History Computer}}</ref> en die konsep van 'n vry-soos-in-vryheid aanlyn-ensiklopedie (in teenstelling met 'n blote [[Oopbroninhoud|oopbron]] weergawe)<ref>{{Cite web |title=Philosophy |url=https://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html#open-source |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014132149/http://www.gnu.org/philosophy/free-sw.html#open-source |archive-date=14 Oktober 2013 |access-date=5 November 2013 |publisher=GNU}}</ref> is voorgestel deur [[Richard Stallman]] in 1998.<ref name="stallmanencyclopedia" /> Stallman se konsep het spesifiek die idee ingesluit dat geen sentrale organisasie redigering moet beheer nie. Dit het gekontrasteer met kontemporêre digitale ensiklopedieë soos Microsoft [[Encarta]] en [[Encyclopædia Britannica]]. In 2001 is die lisensie vir Nupedia na [[GFDL]] verander, en [[Jimmy Wales]] en Larry Sanger het Wikipedia as 'n aanvullende projek van stapel gestuur, met 'n aanlyn [[wiki]]<ref>{{Cite web |title=WikiHistory |url=http://c2.com/cgi/wiki?WikiHistory |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20020621221535/http://c2.com/cgi/wiki?WikiHistory |archive-date=21 Junie 2002 |access-date=15 Mei 2013 |publisher=[[WikiWikiWeb]]}}</ref> as 'n samewerkende opstelinstrument. Terwyl Wikipedia aanvanklik voorgestel is as 'n plek om artikels en idees op te stel vir uiteindelike polering in Nupedia, het dit vinnig sy voorganger verbygesteek en beide konsepruimte en tuiste geword vir die gepoleerde finale produk van 'n globale projek in honderde tale, wat 'n wye verskeidenheid van ander aanlyn verwysingsprojekte. In 2014 het Wikipedia ongeveer 495 miljoen maandelikse lesers gehad.<ref name="EconWikiPeaks">{{Cite news |date=1 Maart 2014 |title=The future of Wikipedia: WikiPeaks? |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/news/international/21597959-popular-online-encyclopedia-must-work-out-what-next-wikipeaks |url-status=live |access-date=2 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408202455/http://www.economist.com/news/international/21597959-popular-online-encyclopedia-must-work-out-what-next-wikipeaks |archive-date=8 April 2014}}</ref> In 2015, volgens comScore, het Wikipedia meer as 115 miljoen maandelikse unieke besoekers uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] alleen ontvang.<ref name="comScore2012">{{Cite web |date=24 Februarie 2015 |title=comScore Ranks the Top 50 U.S. Digital Media Properties for January 2015 |url=http://www.comscore.com/Insights/Market-Rankings/comScore-Ranks-the-Top-50-US-Digital-Media-Properties-for-January-2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317071240/http://www.comscore.com/Insights/Market-Rankings/comScore-Ranks-the-Top-50-US-Digital-Media-Properties-for-January-2015 |archive-date=17 Maart 2015 |access-date=17 Maart 2015 |publisher=comScore}}</ref> In September 2018 het die projekte 15,5 miljard maandelikse bladsykyke gesien.<ref>{{Cite web |title=Monthly overview |url=https://stats.wikimedia.org/v2/#/all-projects |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124235329/https://stats.wikimedia.org/v2/#/all-projects |archive-date=24 Januarie 2020 |access-date=31 Mei 2019 |website=Wikimedia statistics |publisher=Wikimedia Foundation}}</ref> ==Historiese oorsig== ===Agtergrond=== Die konsep om die wêreld se [[kennis]] op 'n enkele plek saam te stel dateer terug na die antieke [[Biblioteek van Alexandrië]] en Biblioteek van Pergamom, maar die moderne konsep van 'n algemene doel, wydverspreide, gedrukte ensiklopedie het ontstaan by [[Denis Diderot]] en die 18de-eeuse Franse ensiklopedis.<ref>{{Cite journal |last=Miloš |first=Todorović |year=2018 |title=From Diderot's Encyclopedia to Wales's Wikipedia: a brief history of collecting and sharing knowledge |url=https://www.researchgate.net/publication/347489594 |journal=Časopis KSIO |volume=1 |pages=88–102 |doi=10.5281/zenodo.3235309 |access-date=20 Oktober 2021}}</ref> Die idee om outomatiese masjinerie buite die drukpers te gebruik om 'n meer bruikbare ensiklopedie te bou, kan na Paul Otlet se 1934-boek ''Traité de Documentation'' herlei word. Otlet het ook die Mundaneum, 'n instelling wat toegewy is aan die indeksering van die wêreld se kennis, in 1910 gestig. Hierdie konsep van 'n masjienondersteunde ensiklopedie is verder uitgebrei in [[H.G. Wells]] se boek met essays ''World Brain'' (1938) en [[Vannevar Bush]] se toekomsvisie van die mikrofilm- Memex gebaseer in sy [[essay]] "''As We May Think''" (1945).<ref name="reaglechap2">Reagle, Joseph (2010). ''Good Faith Collaboration. The Culture of Wikipedia''. MIT Press. {{ISBN|978-0262014472}}. Chapter 2: "The Pursuit of the Universal Encyclopedia".</ref> Nog 'n mylpaal was Ted Nelson se hiperteksontwerp Project Xanadu, wat in 1960 begin het.<ref name=reaglechap2/> Die gebruik van vrywilligers was integraal in die maak en instandhouding van Wikipedia. Selfs sonder die [[internet]] het groot komplekse projekte van soortgelyke aard egter van vrywilligers gebruik gemaak. Spesifiek, die skepping van die ''[[Oxford English Dictionary]]'' is bedink met die toespraak by die Londen Biblioteek, op [[Guy Fawkes]]-dag, 5 November 1857, deur Richard Chenevix Trench. Dit het ongeveer 70 jaar geneem om te voltooi. Dr. Trench het 'n groot nuwe woordeboek van elke woord in die Engelse taal in die vooruitsig gestel, en om demokraties en vrylik gebruik te word. Volgens die skrywer Simon Winchester, "Die onderneming van die skema, het hy gesê, was buite die vermoë van enige man. Om die hele Engelse letterkunde te lees - en om die Londense en New York-koerante en die mees geletterde van die tydskrifte en joernale te fynkam. – moet eerder 'die gekombineerde aksie van baie' wees. Dit sou nodig wees om 'n span te werf – boonop 'n groot een – wat waarskynlik uit honderde en honderde onbetaalde amateurs bestaan, almal van hulle werk as vrywilligers."<ref>Winchester, Simon (1998). ''The Professor and the Madman: A Tale of Murder, Insanity, and the Making of the Oxford English Dictionary''. Harpers, bl. 106.</ref> Vooruitgang in [[inligtingstegnologie]] in die laat 20ste eeu het gelei tot veranderinge in die vorm van [[ensiklopedie]]ë. Terwyl vorige ensiklopedieë, veral die Encyclopædia Britannica, dikwels op boeke gebaseer was, was Microsoft se Encarta, wat in 1993 gepubliseer is, beskikbaar op CD-ROM en met hiperskakels. Die ontwikkeling van die [[Wêreldwye web]] het gelei tot baie pogings om internet-ensiklopedieprojekte te ontwikkel. 'n Vroeë voorstel vir 'n aanlyn ensiklopedie was Interpedia in 1993 deur Rick Gates.<ref name="listserv.uh.edu" /> Hierdie projek het tot 'n einde gekom voordat enige ensiklopediese inhoud gegenereer is. Gratis sagteware-voorstander Richard Stallman het die bruikbaarheid van 'n "Free Universal Encyclopedia and Learning Resource" in 1998 beskryf.<ref name="stallmanencyclopedia">{{Cite web |last=Stallman |first=Richard |author-link=Richard Stallman |year=1998 |title=The Free Universal Encyclopedia and Learning Resource (1998 Draft) |url=https://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia-1998-draft.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124065108/https://www.gnu.org/encyclopedia/free-encyclopedia-1998-draft.html |archive-date=24 Januarie 2021 |access-date=29 Oktober 2021 |publisher=GNU}}</ref> Sy gepubliseerde dokument het uiteengesit hoe om "te verseker dat vordering tot hierdie beste en mees natuurlike uitkoms voortduur." [[Jimmy Wales]], medestigter van Wikipedia, het gesê dat die konsep van Wikipedia ontstaan het toe hy 'n student aan die Universiteit van Indiana was, waar hy beïndruk was met die suksesse van die [[Oopbroninhoud|oopbron]]beweging en gevind het dat Richard Stallman se Emacs Manifesto gratis sagteware en 'n deelekonomie bevorder. Wales het destyds finansies gestudeer en was geïntreseerd deur die aansporings van die baie mense wat as vrywilligers bygedra het om gratis sagteware te skep, waar baie voorbeelde uitstekende resultate gehad het.<ref>{{Citation |title=Wikipedia's Jimmy Wales: "I have this crazy idea that people will pay for free news" |url=https://play.acast.com/s/dannyinthevalley/wikipediasjimmywales |access-date=16 Maart 2023 |website=Danny in the Valley |language=en |archive-date=16 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316055526/https://play.acast.com/s/dannyinthevalley/wikipediasjimmywales |url-status=live }} Richard Stallman discussed at 20min, with further Open Source discussion at 16min.</ref> Volgens ''[[The Economist]]'' het Wikipedia "sy wortels in die tegno-optimisme wat die internet aan die einde van die 20ste eeu gekenmerk het. Dit het gemeen dat gewone mense hul [[rekenaar]]s kan gebruik as gereedskap vir bevryding, opvoeding en verligting."<ref>{{Cite news |date=9 Januarie 2021 |title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher |newspaper=The Economist |url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |access-date=29 Augustus 2022 |issn=0013-0613 |archive-date=31 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231224550/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher |url-status=live }}</ref> ===Formulering van die konsep=== Wikipedia is aanvanklik bedink as 'n toevoerprojek vir Wales se gestigte Nupedia, 'n vroeëre projek om 'n gratis aanlyn ensiklopedie te produseer, vrywillig deur Bomis, 'n webreklamefirma wat besit word deur Jimmy Wales, Tim Shell en Michael E. Davis.<ref name="Jonathan Sidener">{{Cite news |last=Sidener |first=Jonathan |date=6 Desember 2004 |title=Everyone's Encyclopedia |work=The San Diego Union-Tribune |url=http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20041206/news_mz1b6encyclo.html |url-status=dead |access-date=25 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090221005820/http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20041206/news_mz1b6encyclo.html |archive-date=21 February 2009}}</ref><ref name="memoirofwiki" /> Nupedia is gegrond op die gebruik van gekwalifiseerde vrywillige bydraers en 'n oorweegde multi-stap portuurbeoordelingsproses.<ref>Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, bl. 617–626</ref> Ten spyte van sy poslys van meer as 2000 belangstellende redakteurs, en die teenwoordigheid van Sanger as voltydse hoofredakteur,<ref name="resignation">"Ek is min of meer die werk aangebied om Nupedia te redigeer toe ek, as 'n ABD-filosofie-gegradueerde student, Jimbo (en ander vriende) se raad ingewin het op 'n webwerf wat ek gedink het om te begin. Dit was die eerste wat ek gehoor het van Jimbo se idee van 'n oop inhoud ensiklopedie, en ek was verheug om die werk te neem."</ref> was die produksie van inhoud vir Nupedia uiters stadig, met slegs 12 artikels wat gedurende die eerste jaar geskryf is.<ref name="memoirofwiki" /> Die Nupediane het verskeie maniere bespreek om inhoud vinniger te skep.<ref name="Jonathan Sidener" /> Wiki's is elders op die web gebruik om kennis te organiseer,<ref>{{Cite web |date=2013-01-12 |title=From the archives: Highland Park teen is finalist in web competition |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2013-01-12-chi-archives-aaron-swartz-20130112-story.html |access-date=2023-08-21 |website=Chicago Tribune}}</ref> en die idee van 'n wiki-gebaseerde aanvulling tot Nupedia is gespruit uit 'n gesprek tussen Sanger en Ben Kovitz,<ref name="Ben_Kovitz">{{Cite news |title=Ben Kovitz |publisher=[[WikiWikiWeb]] |url=http://c2.com/cgi/wiki?BenKovitz |url-status=live |access-date=25 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404030625/http://c2.com/cgi/wiki?BenKovitz |archive-date=4 April 2007}} – sien ook Ben Kovitz se vollediger weergawe wat hy van daar af koppel.</ref><ref name="Glyn Moody">{{Cite news |last=Moody |first=Glyn |date=13 Julie 2006 |title=This time, it'll be a Wikipedia written by experts |work=The Guardian |location=London |url=http://technology.guardian.co.uk/weekly/story/0,,1818630,00.html |url-status=live |access-date=25 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222023201/http://technology.guardian.co.uk/weekly/story/0,,1818630,00.html |archive-date=22 Februarie 2007}} – Terwyl hy rondgetas het vir 'n manier om artikelproduksie te bespoedig, het Sanger Kovitz, 'n ou vriend, in Januarie 2001 ontmoet. Kovitz het Sanger bekendgestel aan die idee van die wiki, wat in 1995 deur Ward Cunningham uitgevind is: webblaaie wat enigiemand kan skryf en redigeer . "My eerste reaksie was dat dit regtig kan wees wat die probleem sou oplos," verduidelik Sanger, "omdat die sagteware reeds geskryf is, en hierdie gemeenskap van mense op WikiWikiWeb" - die eerste wiki - "het iets soos 14 000 bladsye geskep". Nupedia, daarenteen, het skaars twee dosyn artikels geproduseer. Sanger het die idee dadelik opgeneem: "Ek het 'n voorstel geskryf en dit daardie aand [Wales toe] gestuur, en die wiki is toe opgestel vir my om aan te werk." Maar dit was nie Wikipedia soos ons dit ken nie. "Oorspronklik was dit die Nupedia Wiki – ons idee was om dit as 'n artikelbroeikas vir Nupedia te gebruik. Artikels kon die lewe op hierdie wiki begin, saam ontwikkel word en, wanneer hulle by 'n sekere stadium van ontwikkeling kom, in die Nupedia-stelsel geplaas word."</ref><ref name="Origins_of_Wikipedia">{{Cite news |last=Sidener |first=Jonathan |date=23 September 2006 |title=Wikipedia co-founder looks to add accountability, end anarchy |work=The San Diego Union-Tribune |url=http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20060923/news_lz1n23wiki.html |url-status=dead |access-date=25 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071017041126/http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20060923/news_lz1n23wiki.html |archive-date=17 Oktober 2007 |quote= Die oorsprong van Wikipedia dateer uit 2000, toe Sanger besig was om sy doktorale proefskrif in filosofie te voltooi en 'n idee gehad het vir 'n webwerf.}}</ref> en deur 'n ander tussen Wallis en Jeremy Rosenfeld.<ref name="Ben_Kovitz" /> Kovitz was 'n rekenaarprogrammeerder en gereeld op Ward Cunningham se revolusionêre wiki "die WikiWikiWeb". Hy het aan Sanger verduidelik wat wiki's is, tydens 'n dinee op 2 Januarie 2001.<ref name="Ben_Kovitz" /><ref name="Glyn Moody" /><ref name="Origins_of_Wikipedia" /><ref name="the hive">{{Cite magazine |last=Poe |first=Marshall |date=September 2006 |title=The Hive |url=https://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia/3 |url-status=live |magazine=The Atlantic Monthly |page=3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061110160718/http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia/3 |archive-date=10 November 2006 |access-date=25 March 2007}} – "Oor taco's daardie aand het Sanger sy bekommernisse oor Nupedia se gebrek aan vordering verduidelik, waarvan die hoofoorsaak sy reeks-redaksionele stelsel was. Aangesien Nupedia toe gestruktureer is, kon geen stadium van die redaksionele proses voortgaan voordat die vorige fase voltooi is nie. Kovitz het die wiki na vore gebring en 'wiki-magic' geskets, die geheimsinnige proses waardeur gemeenskappe met gemeenskaplike belange werk om wiki-bladsye te verbeter deur inkrementele bydraes. As dit gewerk het vir die onstuimige hacker-kultuur van programmering, het Kovitz gesê, kan dit vir enige aanlyn samewerkende projek werk. Die wiki kan die Nupedia-bottelnek breek deur vrywilligers toe te laat om gelyktydig regoor die projek te werk. Met Kovitz op sleeptou het Sanger teruggehaas na sy woonstel en Wales gebel om die idee te deel. Oor die volgende paar dae het hy 'n formele voorstel vir Walea geskryf en 'n bladsy op Cunningham se wiki begin genaamd 'Wikipedia.{{'-}}"</ref> Wales het in Oktober 2001 verklaar dat "Larry die idee gehad het om Wiki-sagteware te gebruik" vir mense wat verveeld is deur Nupedia-proses,<ref name="Wikipedia-l-000671">{{Cite news |last=Wales |first=Jimmy |date=30 Oktober 2001 |title=LinkBacks? |publisher=Wikimedia |format=Email |url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-October/000671.html |url-status=dead |access-date=25 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140620072830/http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-Oktober/000671.html |archive-date=20 Junie 2014}}</ref> en later in Desember 2005 verklaar dat Rosenfeld hom aan die wiki-konsep voorgestel het.<ref name="Wired News">{{Cite magazine |date=3 Mei 2007 |title=Assignment Zero First Take: Wiki Innovators Rethink Openness |url=https://www.wired.com/techbiz/media/news/2007/05/assignment_zero_citizendium |url-status=dead |magazine=Wired News |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328235925/http://www.wired.com/techbiz/media/news/2007/05/assignment_zero_citizendium |archive-date=28 Maart 2014 |access-date=1 November 2007}} Wired.com states: "Wales het die volgende op-die-rekord-opmerking in 'n e-pos aan NewAssignment.net-redakteur [en NYU Professor] Jay Rosen gelewer ...' Larry Sanger was my werknemer wat onder my direkte toesig gewerk het gedurende die hele proses van bekendstelling Wikipedia. Hy was nie die skepper van die voorstel om 'n wiki vir die ensiklopedieprojek te gebruik nie – dit was Jeremy Rosenfeld'."</ref><ref name="cadenhead">{{Cite web |last=Rogers Cadenhead |title=Wikipedia Founder Looks Out for Number 1 |url=http://www.cadenhead.org/workbench/news/2828/wikipedia-founder-looks-out-number-1 |access-date=15 Oktober 2006 |archive-date=26 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080926103410/http://www.cadenhead.org/workbench/news/2828/wikipedia-founder-looks-out-number-1 |url-status=live }}</ref> Sanger het gedink dat 'n wiki 'n goeie platform sou wees om te gebruik, en het op die Nupedia-poslys voorgestel dat 'n wiki gebaseer op UseModWiki (toe v. 0.90) opgestel word as 'n "feeder"-projek vir Nupedia. Onder die onderwerp "Kom ons maak 'n wiki", het hy geskryf:<ref>{{Cite news |last=Larry Sanger |date=10 Januarie 2001 |title=Let's make a wiki |publisher=Nupedia mailing list |url=http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html |archive-date=14 April 2003}}</ref> “Nee, dit is nie 'n onwelvoeglike voorstel nie. Dit is 'n idee om 'n klein kenmerk by Nupedia te voeg. Jimmy Wales dink dat baie mense die idee dalk aanstootlik kan vind, maar ek dink nie... Wat Nupedia se gebruik van 'n wiki betref, dit is die UITSTEKENDE "oop" en eenvoudige formaat vir die ontwikkeling van inhoud. Ons het soms gedebateer oor idees vir eenvoudiger, meer oop projekte om Nupedia óf te vervang óf aan te vul. Dit lyk vir my wiki's kan feitlik onmiddellik geïmplementeer word, benodig baie min onderhoud, en is oor die algemeen baie lae [[risiko]]. Hulle is ook 'n potensieel uitstekende bron van inhoud. Daar is dus min nadeel, sover ek kan bepaal.” Wales het dit opgestel en dit aanlyn geplaas op Woensdag 10 Januarie 2001, onder die nupedia.com-domein.<ref>{{Cite news |last=Larry Sanger |author-link=Larry Sanger |date=10 Januarie 2001 |title=Nupedia's wiki: try it out |publisher=Nupedia mailing list |url=http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html |archive-date=25 April 2003}}</ref> Dit het op 15 Januarie na 'n nuwe wiki onder die wikipedia.com-domein geskuif. Op 17 Januarie het die Vrye Sagteware-stigting (FSF) se GNUpedia-projek aanlyn gegaan en moontlik met Nupedia meegeding,<ref>{{Cite web |date=17 Januarie 2001 |title=Slashdot Comments &#124; GNUPedia Project Starting |url=http://slashdot.org/comments.pl?sid=9990&threshold=1&commentsort=0&mode=thread&cid=502603 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612010030/https://slashdot.org/comments.pl?sid=9990 |archive-date=12 Junie 2022 |access-date=13 April 2010 |publisher=Slashdot.org}}</ref> maar binne 'n paar jaar het die FSF mense aangemoedig "om eerder [Wikipedia] te besoek en daartoe by te dra."<ref>{{Cite web |year=2012 |title=The Free Encyclopedia Project |url=https://www.gnu.org/encyclopedia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221000617/http://www.gnu.org/encyclopedia/ |archive-date=21 Desember 2012 |access-date=20 Desember 2012 |publisher=GNU.org |orig-year=1999}}</ref> ===Stigting van Wikipedia=== Daar was 'n mate van huiwering onder redakteurs om Nupedia te na aan 'n wiki-styl werkvloei te bind.<ref name="memoirofwiki">{{cite web|first=Larry |last=Sanger |url=http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/18/164213&tid=95&tid=149&tid=9 |title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir – Part I|date=2005-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090722235956/http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05%2F04%2F18%2F164213&tid=95&tid=149&tid=9 |archive-date=22 Julie 2009}} {{cite web|url=http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/19/1746205&tid=95 |title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir – Part II |archive-url=https://web.archive.org/web/20061108094801/http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05%2F04%2F19%2F1746205&tid=95 |archive-date=8 November 2006 |website=Slashdot |date=19 April 2005 |quote=My aanvanklike idee was dat die wiki opgestel sou word as deel van Nupedia; dit moes 'n manier wees vir die publiek om 'n stroom inhoud te ontwikkel wat in die Nupedia-proses ingevoer kan word. Ek dink ek het van die basiese bladsye geskryf – hoe wiki's werk, wat ons algemene plan was, ensovoorts – oor die volgende paar dae. Ek het 'n algemene voorstel vir die Nupedia-gemeenskap geskryf, en die Nupedia-wiki het op 10 Januarie verskyn. Die eerste ensiklopedie-artikels vir wat Wikipedia sou word, is toe geskryf. Dit het egter geblyk dat 'n duidelike meerderheid van die Nupedia Adviesraad niks met 'n wiki te doen wou hê nie. Weereens was hul verbintenis tot strengheid en betroubaarheid, 'n bekommernis wat ek met hulle gedeel het en steeds het. Tog, miskien skop sommige van daardie mense hulself nou. Hulle (sommige van hulle) het klaarblyklik gedink dat 'n wiki glad nie soos 'n ensiklopedie kan lyk nie, dat dit te informeel en ongestruktureerd sou wees, soos die oorspronklike WikiWikiWeb was (en is), om met Nupedia geassosieer te word. Hulle was natuurlik heeltemal redelik om te twyfel dat dit sou verander in die fantastiese bron van inhoud wat dit wel gedoen het. Wie kon redelik raai dat dit sou werk? Maar dit het gewerk, en nou weet die wêreld van beter.}}</ref> Nadat 'n Nupedia-wiki op 10 Januarie 2001 onder nupedia.com geloods is,<ref>{{Cite web |date=2003-04-25 |title=[Nupedia-l] Nupedia's wiki: try it out |url=http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html |access-date=2023-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html |archive-date=25 April 2003 }}</ref> het Wallis voorgestel om die nuwe projek onder sy eie naam bekend te stel, en Sanger het Wikipedia voorgestel, wat dit omraam as "'n aanvullende projek tot Nupedia wat heeltemal onafhanklik funksioneer."<ref>{{Cite news |last=Larry Sanger |author-link=Larry Sanger |date=11 January 2001 |title=Re: [Advisory-l] The wiki... |publisher=Nupedia mailing list |url=http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html |archive-date=14 April 2003}}</ref> 'n Nuwe wiki is op Maandag 15 Januarie 2001 by wikipedia.com bekendgestel. Die bandwydte en bediener (geleë in [[San Diego]]) wat vir hierdie aanvanklike projekte gebruik is, is deur Bomis geskenk. Baie voormalige Bomis-werknemers het later inhoud tot die ensiklopedie bygedra: veral Tim Shell, medestigter en later uitvoerende hoof van Bomis, en programmeerder Jason Richey. Wales het in Desember 2008 verklaar dat hy Wikipedia se eerste wysiging gemaak het, 'n toetswysiging met die teks "Hallo, Wêreld!", maar dit was moontlik na 'n ou weergawe van Wikipedia wat kort daarna geskrap en vervang is deur 'n herbegin. Die eerste herstelde wysiging van Wikipedia.com was op die Tuisblad op 15 Januarie 2001, met die lees van "Dit is die nuwe WikiPedia!"; dit kan hier gevind word.<ref> Wikipedia se vroegste wysigings is eens geglo verlore, aangesien vroeë UseModWiki-sagteware data na 'n maand uitgevee het. Maar op 14 Desember 2010 het Tim Starling rugsteune op SourceForge gevind wat elke verandering bevat wat aan Wikipedia gemaak is vanaf sy skepping in Januarie 2001 tot 17 Augustus 2001. Vanaf 2019 is dit in Wikipedia se wysigingsgeskiedenis ingevoer. Voor dit was die eerste wysigings wat bekend was [[Special:PermanentLink/291430|Wikipedia:UuU]], [[Special:PermanentLink/286342|TransporT]], and [[Special:PermanentLink/11992008|User:ScottMoonen]] on 16 Januarie 2001.</ref> Die bestaan van die projek is formeel aangekondig en 'n beroep op vrywilligers om by inhoudskepping betrokke te raak, is op 17 Januarie 2001 op die Nupedia-poslys gedoen.<ref>{{Cite web |date=31 Maart 2003 |title=&#91;Nupedia-l&#93; Wikipedia is up! |url=http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html |access-date=16 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030331101007/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html |archive-date=31 Maart 2003 }}</ref> Die projek het baie nuwe deelnemers ontvang nadat dit in Julie 2001 op die Slashdot-webwerf genoem is,<ref name="slashdot26july">{{Cite web |date=26 Julie 2001 |title=Britannica and Free Content |url=http://slashdot.org/articles/01/07/26/0312258.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114204227/http://slashdot.org/articles/01/07/26/0312258.shtml |archive-date=14 Januarie 2009 |publisher=Slashdot}}</ref>nadat hulle reeds in Maart 2001 twee klein vermeldings verdien het.<ref>{{Cite web |date=5 Maart 2001 |title=Nupedia and Project Gutenberg Directors Answer |url=http://slashdot.org/article.pl?sid=01/03/02/1422244&tid=99 |publisher=Slashdot}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Maart 2001 |title=Everything2 Hits One Million Nodes |url=http://slashdot.org/article.pl?sid=01/03/29/2035230&tid=95 |publisher=Slashdot}}</ref>Dit het toe op 25 Julie 'n prominente verwysing na 'n storie op die gemeenskaps-geredigeerde tegnologie- en kultuurwebwerf Kuro5hin ontvang.<ref>{{Cite web |date=25 Julie 2001 |title=Britannica or Nupedia? The Future of Free Encyclopedias |url=http://www.kuro5hin.org/story/2001/7/25/103136/121 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20011107050810/http://www.kuro5hin.org/story/2001/7/25/103136/121 |archive-date=7 November 2001 |publisher=Kuro5hin}}</ref> Tussen hierdie toestromings van verkeer was daar 'n bestendige stroom verkeer van ander bronne, veral Google, wat alleen honderde nuwe besoekers elke dag na die webwerf gestuur het. Sy eerste groot hoofstroommediadekking was in The New York Times op 20 September 2001.<ref>{{Cite news |last=Meyers |first=Peter |date=20 September 2001 |title=Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2001/09/20/technology/fact-driven-collegial-this-site-wants-you.html |access-date=16 Maart 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=15 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415232001/http://www.nytimes.com/2001/09/20/technology/fact-driven-collegial-this-site-wants-you.html |url-status=live }}</ref> Die projek het sy 1 000ste artikel omstreeks Maandag 12 Februarie 2001 verwerf en 10 000 artikels omstreeks 7 September bereik. In die eerste jaar van sy bestaan is meer as 20 000 ensiklopedie-inskrywings geskep - 'n koers van meer as 1 500 artikels per maand. Op Vrydag 30 Augustus 2002 het die aantal artikels 40 000 bereik. ===Afdelings en internasionalisering=== Vroeg in Wikipedia se ontwikkeling het dit internasionaal begin uitbrei, met die skepping van nuwe naamruimtes, elk met 'n duidelike stel gebruikersname. Die eerste subdomein wat vir 'n nie-Engelse Wikipedia geskep is, was [[Duitse Wikipedia|deutsche.wikipedia.com]] (geskep op Vrydag 16 Maart 2001, 01:38 UTC),<ref>{{Cite web |date=15 Maart 2001 |title=Alternative language Wikipedias |url=http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html |access-date=13 April 2010 |website=Lists |publisher=Wikimedia |archive-date=20 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140620120726/http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html |url-status=live }}</ref> gevolg na 'n paar uur deur [[Katalaanse Wikipedia|catalan.wikipedia.com]] (om 13:07 UTC).<ref>{{Cite web |title=History of the Catalan Homepage |url=http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage |archive-url=https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage |archive-date=13 April 2001 |access-date=13 April 2010 |publisher=Wikipedia}}</ref> Die [[Japannese Wikipedia]], begin as nihongo.wikipedia.com, is rondom daardie tydperk geskep,<ref>{{Cite web |date=20 April 2001 |title=Nihongo No Wikipedia: HomePage |url=http://nihongo.wikipedia.com/wiki.cgi?action=browse&id=HomePage&revision=3 |access-date=16 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010420120143/http://nihongo.wikipedia.com/wiki.cgi?action=browse&id=HomePage&revision=3 |archive-date=20 April 2001 }}</ref><ref>{{Cite web |date=31 Maart 2001 |title=Wikipedia: HomePage |url=http://www.wikipedia.com/ |access-date=16 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010331173908/http://www.wikipedia.com/ |archive-date=31 Maart 2001 }}</ref> en het aanvanklik slegs geromaniseerde Japannees gebruik. Vir ongeveer twee maande was Katalaans die een met die meeste artikels in 'n nie-Engelse taal,<ref>[[Wikipedia:Multilingual monthly statistics (2001)|Multilingual monthly statistics]]</ref> hoewel statistieke van daardie vroeë tydperk onakkuraat is. Die [[Franse Wikipedia]] is op of rondom 11 Mei 2001 geskep in 'n vlaag nuwe taalweergawes wat ook [[Chinese Wikipedia|Chinees]], [[Nederlandse Wikipedia|Nederlands]], [[Esperanto Wikipedia|Esperanto]], [[Hebreeuse Wikipedia|Hebreeus]], [[Italiaanse Wikipedia|Italiaans]], [[Portugese Wikipedia|Portugees]], [[Russiese Wikipedia|Russies]], [[Spaanse Wikipedia|Spaans]] en [[Sweedse Wikipedia|Sweeds]] ingesluit het.<ref>[http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-May/000116.html Letter of Jason Richey to wikipedia-l mailing list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620081721/http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-May/000116.html |date=20 Junie 2014 }} 11 Mei 2001</ref> Hierdie tale is gou aangesluit deur [[Arabiese Wikipedia|Arabies]]<ref>{{Cite web |title=Homepage from the Internet Archive |url=http://ar.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage |archive-url=https://web.archive.org/web/20011118054300/http://ar.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage |archive-date=18 November 2001 |access-date=13 April 2010 |publisher=Wikipedia}}</ref> en [[Hongaarse Wikipedia|Hongaars]]. In September 2001 het 'n aankondiging die verbintenis tot die veeltalige voorsiening van Wikipedia belowe,<ref>Wikipedia:Announcements 2001</ref> waarin gebruikers in kennis gestel word van 'n komende bekendstelling van Wikipedias vir alle groot tale, die daarstelling van kernstandaarde, en 'n druk vir die vertaling van kernbladsye vir die nuwe wiki's. Aan die einde van daardie jaar, toe internasionale statistieke vir die eerste keer aangeteken is, is [[Afrikaanse Wikipedia|Afrikaanse]], [[Noorse Wikipedia|Noorse]] en [[Serwiese Wikipedia|Serwiese]] weergawes aangekondig. In Januarie 2002 was 90% van alle Wikipedia-artikels in [[Engels]]. Teen Januarie 2004 was minder as 50% Engels, en hierdie internasionalisering het aanhou toeneem namate die ensiklopedie groei. Vanaf 2014 was ongeveer 85% van alle Wikipedia-artikels in nie-Engelse Wikipedia-weergawes. Vanaf 2023 het die Engelse en Eenvoudige Engelse Wikipedias 7 miljoen artikels tussen hulle, maar ongeveer 90% van die artikels was in nie-Engelse Wikipedias. ===Ontwikkeling van Wikipedia=== [[Lêer:Old Wikipedia.png|duimnael|Skermskoot van Wikipedia se hoofblad op 28 September 2002.]] In Maart 2002, na die onttrekking van finansiering deur Bomis tydens die dot-com-ineenstorting, het Sanger beide Nupedia en Wikipedia verlaat.<ref name="Stacy Schiff">{{Cite magazine |last=Schiff |first=Stacy |date=31 July 2006 |title=Know It All |url=https://www.newyorker.com/fact/content/articles/060731fa_fact |url-status=live |magazine=The New Yorker |archive-url=https://web.archive.org/web/20081122125817/http://www.newyorker.com/fact/content/articles/060731fa_fact |archive-date=22 November 2008 |access-date=25 April 2009}}</ref> Teen 2002 het hy en Wales verskil in hul sienings oor hoe om oop ensiklopedieë die beste te bestuur. Albei het steeds die oop-samewerking-konsep ondersteun, maar hulle het nie saamgestem oor hoe om ontwrigtende redakteurs te hanteer nie, spesifieke rolle vir kundiges en die beste manier om die projek tot sukses te lei. Wales het voortgegaan om selfbestuur en selfregering van onder na bo deur redakteurs op Wikipedia te vestig. Hy het dit duidelik gemaak dat hy nie by die gemeenskap se daaglikse bestuur betrokke sal wees nie, maar dit sal aanmoedig om te leer om self te bestuur en sy eie beste benaderings te vind. Vanaf 2007 het Wallis sy rol meestal beperk tot af en toe insette oor ernstige sake, uitvoerende aktiwiteite, voorspraak vir kennis en aanmoediging van soortgelyke verwysingsprojekte. Sanger het gesê hy is 'n "insluitingis" en is oop vir byna enigiets,<ref>{{Cite web |last=Anderson |first=Nate |date=25 Februarie 2007 |title=Citizendium: building a better Wikipedia |url=https://arstechnica.com/articles/culture/citizendium.ars/3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020001720/http://arstechnica.com/articles/culture/citizendium.ars/3 |archive-date=20 Oktober 2008 |access-date=22 Oktober 2011 |website=Ars Technica}}</ref> en het voorgestel dat kundiges steeds 'n plek in die Web 2.0-wêreld het. In 2006 stig hy Citizendium, 'n oop ensiklopedie wat regte name vir bydraers gebruik het om ontwrigtende redigering te verminder, en het gehoop om "sagte kundige leiding" te fasiliteer om die akkuraatheid van die inhoud daarvan te verhoog. Besluite oor artikelinhoud moes die gemeenskap berus, maar die webwerf moes 'n verklaring oor "familievriendelike inhoud" insluit. ===Vorige inhoud van Wikipedia=== Ou, selfs uitgediende, ensiklopedie-artikels is baie waardevol vir historiese navorsing.<ref>{{Cite web |date=26 Januarie 2021 |title=Encyclopedias Are Time Capsules – The Atlantic |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2015/12/encyclopedias-are-time-capsules/419619/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126035016/https://www.theatlantic.com/technology/archive/2015/12/encyclopedias-are-time-capsules/419619/ |archive-date=26 Januarie 2021 |access-date=25 Junie 2022 |website=The Atlantic}}</ref> Vir elke Wikipedia-artikel is vorige weergawes toeganklik deur die "Bekyk geskiedenis"-skakel boaan die bladsy. Daarbenewens bevat die ZIM-lêerargief,<ref name=":0">{{Cite web |title=ZIM File Archive: Free Data: Free Download, Borrow and Streaming |url=https://archive.org/details/zimarchive |access-date=25 June 2022 |website=Internet Archive |language=en}}</ref> by Internet Archive, vorige volledige kiekies van Wikipedia sowel as artikelkeuses, in verskeie tale, van verskillende jare. Hulle kan oopgemaak word met [[Kiwix]]-sagteware. Tussen 2007 en 2011 is drie [[CD]]/[[DVD]]-weergawes (genoem Wikipedia Weergawe 0.5, 0.7 en 0.8) vrygestel wat 'n seleksie van artikels uit die [[Engelse Wikipedia]] bevat. Hulle het beskikbaar geword as Kiwix ZIM-lêers, beide vanaf die ZIM-lêerargief<ref name=":0" /> en vanaf die Kiwix-aflaaiwebwerf.<ref name="auto">{{Cite web |title=Index of /archive/zim/wikipedia |url=https://download.kiwix.org/archive/zim/wikipedia/ |access-date=25 Junie 2022 |website=download.kiwix.org |archive-date=22 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220622124809/https://download.kiwix.org/archive/zim/wikipedia/ |url-status=live }}</ref> ===Evolusie van die kenteken=== <gallery mode="packed"> File:Old wikipedia logo.png|alt=This is the very first logo|Founding – laat 2001 (tentatief) File:Wiki logo The Cunctator.png|alt=This is the second "improved" logo|Laat 2001 – 12 Oktober 2003 File:Wikipedia-logo-en.png|alt=This is the next logo.|13 Oktober 2003 – 13 Mei 2010 File:Wikipedia-logo-v2.svg|alt=This is the present logo|13 Mei 2010 – nou </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wikimediaprojekte]] [[Kategorie:Wikipedia]] 0plb7ps422dz4z59ckr0mq826zjpuzr 0 418777 2893620 2735405 2026-04-13T18:51:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893620 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Arizona Diamondbacks logo teal.svg|duimnael|Kenteken op die span se uniform]] [[Lêer:Arizona Diamondbacks Cap Logo.svg|duimnael|Kenteken op die span se bofbalpet.]] Die '''Arizona Diamondbacks''' (informeel bekend as die '''D-backs''') is 'n Amerikaanse professionele [[bofbal]]span wat gebaseer is in [[Phoenix, Arizona]]. Die Diamondbacks ding mee in [[Major League Baseball|Hoofligabofbal]] (MLB) as 'n lid van die Nasionale Liga (NL) se Westelike Divisie (NL-Wes). Die span is op 9 Maart 1995 gestig en het tydens die 1998 MLB-seisoen begin speel as 'n uitbreidingspan. Die span speel sy tuiswedstryde by Chase Field. Die Diamondbacks is saam met die Tampa Bay Rays een van die nuutste spanne in Hoofligabofbal en is die jongste span om die [[World Series (bofbal)|Wêreldreeks]] te beklink. Die span se kleure is rooi, [[teel (kleur)|teel]], swart en wit<ref name="AZDbacksUnis2024">{{cite news|title=D-backs unveil new uniform designs for 2024|url=https://www.mlb.com/dbacks/news/d-backs-unveil-new-2024-uniform-designs|publisher=MLB Advanced Media|website=Dbacks.com|date=17 November 2023|access-date=18 November 2023|quote=Fresh off the 2023 postseason, the chaos continues for the National League Champion Arizona Diamondbacks as they unveil four new uniform designs for the 2024 season, featuring Sedona Red and fan favorite, Teal as primary colors; and the return of the Off-White color scheme for the Home Uniform, the original “D” logo and the “Diamondbacks” wordmark. The uniforms reimagine tradition, while introducing a new age of Diamondbacks baseball.}}</ref><ref>{{cite press release|title=D-backs unveil new uniform designs for 2024 with "A Nod Towards Tradition"|url=https://www.mlb.com/press-release/press-release-d-backs-unveil-new-uniform-designs-for-2024-with-a-nod-towards-tra?t=dbacks-press-releases|publisher=MLB Advanced Media|website=MLB.com|date=17 November 2023|access-date=18 November 2023}}</ref> en die Diamondbacks se [[bynaam|noemname]] is die ''D-backs'', die ''Snakes'', ''Los Serpientes'' of die ''Answerbacks''<ref>{{cite news|last=Park|first=Do-Hyoung|title=First rule of '23 World Series: No lead is safe|url=https://www.mlb.com/news/rangers-d-backs-feature-resilience-in-world-series|publisher=MLB Advanced Media|website=MLB.com|date=28 Oktober 2023|access-date=18 November 2023|quote=ARLINGTON -- The group from Arizona proudly calls itself the “Answerbacks,” and after that Game 1, the Rangers might have to come up with something thematically catchy of their own.}}</ref><ref>{{cite web|last=Olson|first=Kellan|title=Carroll, Marte's record streak bring 'Answerbacks' to World Series|url=https://arizonasports.com/story/3537002/corbin-carrolls-triple-is-world-series-debut-of-answerbacks-vs-rangers-ketel-marte/|website=ArizonaSports.com|date=28 Oktober 2023|access-date=29 Oktober 2023}}</ref><ref>{{cite web|last=Lyddon|first=Luke|title=Reliving the top 10 Diamondback's playoff moments ahead of Game 7 of the NLCS|url=https://www.12news.com/article/sports/mlb/diamondbacks/top-10-diamondbacks-playoff-moments/75-fc644782-cc80-47fd-9e57-0b1d7fc181cb|website=12News.com|date=25 Oktober 2023|access-date=29 Oktober 2023|archive-date=26 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026085332/https://www.12news.com/article/sports/mlb/diamondbacks/top-10-diamondbacks-playoff-moments/75-fc644782-cc80-47fd-9e57-0b1d7fc181cb|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Henry|first=Kevin|title=3 things I heard inside the Diamondbacks clubhouse following World Series Game 2 win|url=https://fansided.com/posts/diamondbacks-3-things-heard-clubhouse-world-series-game-2-win|website=Fansided.com|date=29 Oktober 2023|access-date=30 Oktober 2023}}</ref> Nadat die Diamondbacks in vyfde plek geëindig het in hul eerste seisoen het die span verskeie spelers aangekoop, insluitend die toekomstige Eregalery-bouler Randy Johnson, wat vier opeenvolgende Cy Young-toekennings gewen het in sy eerste vier seisoene saam met die span. In 1999 het Arizona 100 wedstryde en hul eerstedivisiekampioenskap gewen. In 2001 het hulle die Wêreldreeks gewen deur oor die driemalige verdedigende kampioen, die New York Yankees, te triomfeer. Sodoende het hulle die vinnigste uitbreidingspan in die geskiedenis van Hoofligabofbal geword om die Wêreldreeks te wen, en die eerste en enigste manlike professionele sportspan uit Arizona om 'n kampioenskap te wen. 22 jaar later sou hulle terugkeer na die Wêreldreeks, net om teen die [[Texas Rangers (bofbalspan)|Texas Rangers]] in vyf wedstryde te verloor; sodoende moes die Diamondbacks hul eerste Wêreldreeks-loesing in die span se geskiedenis verduur. Van 1998 tot 2023 is die Diamondbacks se algehele rekord 1&nbsp;998 wedstryde gewen en 2&nbsp;112 wedstryde verloor ('n wenpersentasie van 48,6%).<ref>{{cite web |title=Arizona Diamondbacks Team History & Encyclopedia |url=https://www.baseballreference.com/teams/ARI/index.shtml |website=Baseball Reference |access-date=27 Mei 2020 }}{{Dead link|date=Mei 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bofbal]] dgl22dktv8jsnqklbfjmcj49c3gbzdb 2893621 2893620 2026-04-13T18:52:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893621 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Arizona Diamondbacks logo teal.svg|duimnael|Kenteken op die span se uniform]] [[Lêer:Arizona Diamondbacks Cap Logo.svg|duimnael|Kenteken op die span se bofbalpet.]] Die '''Arizona Diamondbacks''' (informeel bekend as die '''D-backs''') is 'n Amerikaanse professionele [[bofbal]]span wat gebaseer is in [[Phoenix, Arizona]]. Die Diamondbacks ding mee in [[Major League Baseball|Hoofligabofbal]] (MLB) as 'n lid van die Nasionale Liga (NL) se Westelike Divisie (NL-Wes). Die span is op 9 Maart 1995 gestig en het tydens die 1998 MLB-seisoen begin speel as 'n uitbreidingspan. Die span speel sy tuiswedstryde by Chase Field. Die Diamondbacks is saam met die Tampa Bay Rays een van die nuutste spanne in Hoofligabofbal en is die jongste span om die [[World Series (bofbal)|Wêreldreeks]] te beklink. Die span se kleure is rooi, [[teel (kleur)|teel]], swart en wit<ref name="AZDbacksUnis2024">{{cite news|title=D-backs unveil new uniform designs for 2024|url=https://www.mlb.com/dbacks/news/d-backs-unveil-new-2024-uniform-designs|publisher=MLB Advanced Media|website=Dbacks.com|date=17 November 2023|access-date=18 November 2023|quote=Fresh off the 2023 postseason, the chaos continues for the National League Champion Arizona Diamondbacks as they unveil four new uniform designs for the 2024 season, featuring Sedona Red and fan favorite, Teal as primary colors; and the return of the Off-White color scheme for the Home Uniform, the original “D” logo and the “Diamondbacks” wordmark. The uniforms reimagine tradition, while introducing a new age of Diamondbacks baseball.}}</ref><ref>{{cite press release|title=D-backs unveil new uniform designs for 2024 with "A Nod Towards Tradition"|url=https://www.mlb.com/press-release/press-release-d-backs-unveil-new-uniform-designs-for-2024-with-a-nod-towards-tra?t=dbacks-press-releases|publisher=MLB Advanced Media|website=MLB.com|date=17 November 2023|access-date=18 November 2023}}</ref> en die Diamondbacks se [[bynaam|noemname]] is die ''D-backs'', die ''Snakes'', ''Los Serpientes'' of die ''Answerbacks''.<ref>{{cite news|last=Park|first=Do-Hyoung|title=First rule of '23 World Series: No lead is safe|url=https://www.mlb.com/news/rangers-d-backs-feature-resilience-in-world-series|publisher=MLB Advanced Media|website=MLB.com|date=28 Oktober 2023|access-date=18 November 2023|quote=ARLINGTON -- The group from Arizona proudly calls itself the “Answerbacks,” and after that Game 1, the Rangers might have to come up with something thematically catchy of their own.}}</ref><ref>{{cite web|last=Olson|first=Kellan|title=Carroll, Marte's record streak bring 'Answerbacks' to World Series|url=https://arizonasports.com/story/3537002/corbin-carrolls-triple-is-world-series-debut-of-answerbacks-vs-rangers-ketel-marte/|website=ArizonaSports.com|date=28 Oktober 2023|access-date=29 Oktober 2023}}</ref><ref>{{cite web|last=Lyddon|first=Luke|title=Reliving the top 10 Diamondback's playoff moments ahead of Game 7 of the NLCS|url=https://www.12news.com/article/sports/mlb/diamondbacks/top-10-diamondbacks-playoff-moments/75-fc644782-cc80-47fd-9e57-0b1d7fc181cb|website=12News.com|date=25 Oktober 2023|access-date=29 Oktober 2023|archive-date=26 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026085332/https://www.12news.com/article/sports/mlb/diamondbacks/top-10-diamondbacks-playoff-moments/75-fc644782-cc80-47fd-9e57-0b1d7fc181cb|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last=Henry|first=Kevin|title=3 things I heard inside the Diamondbacks clubhouse following World Series Game 2 win|url=https://fansided.com/posts/diamondbacks-3-things-heard-clubhouse-world-series-game-2-win|website=Fansided.com|date=29 Oktober 2023|access-date=30 Oktober 2023}}</ref> Nadat die Diamondbacks in vyfde plek geëindig het in hul eerste seisoen het die span verskeie spelers aangekoop, insluitend die toekomstige Eregalery-bouler Randy Johnson, wat vier opeenvolgende Cy Young-toekennings gewen het in sy eerste vier seisoene saam met die span. In 1999 het Arizona 100 wedstryde en hul eerstedivisiekampioenskap gewen. In 2001 het hulle die Wêreldreeks gewen deur oor die driemalige verdedigende kampioen, die New York Yankees, te triomfeer. Sodoende het hulle die vinnigste uitbreidingspan in die geskiedenis van Hoofligabofbal geword om die Wêreldreeks te wen, en die eerste en enigste manlike professionele sportspan uit Arizona om 'n kampioenskap te wen. 22 jaar later sou hulle terugkeer na die Wêreldreeks, net om teen die [[Texas Rangers (bofbalspan)|Texas Rangers]] in vyf wedstryde te verloor; sodoende moes die Diamondbacks hul eerste Wêreldreeks-loesing in die span se geskiedenis verduur. Van 1998 tot 2023 is die Diamondbacks se algehele rekord 1&nbsp;998 wedstryde gewen en 2&nbsp;112 wedstryde verloor ('n wenpersentasie van 48,6%).<ref>{{cite web |title=Arizona Diamondbacks Team History & Encyclopedia |url=https://www.baseballreference.com/teams/ARI/index.shtml |website=Baseball Reference |access-date=27 Mei 2020 }}{{Dead link|date=Mei 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bofbal]] 71nsy3r26s30nwnonfgjep7d2ckfwlm 0 418900 2893557 2711316 2026-04-13T16:28:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893557 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = | image = | status = | status_system = | taxon = Annona squamosa | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =* ''Annona asiatica'' <small>L.</small> * ''Annona asiatica'' <small>Vahl</small> * ''Annona cinerea'' <small>Dunal</small> * ''Annona distincta'' <small>Raeusch.</small> * ''Annona forsskalii'' <small>DC.</small> * ''Annona glabra'' <small>Forssk.</small> * ''Annona squamosa'' <small>Delile</small> * ''Annona squamosa f. parvifolia'' <small>Kuntze</small> * ''Xylopia frutescens'' <small>Sieber ex C.Presl</small> * ''Xylopia glabra'' <small>L.</small> * ''Xylopicron glabrum'' <small>(L.) Crantz</small> }} '''''Annona squamosa''''' is 'n klein semi-(of laat) [[bladwisselend]]<nowiki/>e, goed-vertakte boom of struik van 3 tot 8 meter van die familie [[Annonaceae]]. <ref name=":0">{{Cite book |url=https://www.worldcat.org/oclc/277203364 |title=The Complete Guide to Edible Wild Plants |publisher=[[Skyhorse Publishing]] |others=[[United States Department of the Army]] |year=2009 |isbn=978-1-60239-692-0 |location=New York |pages=100 |language=en-US |oclc=277203364}}</ref> Dit dra eetbare vrugte genaamd suikerappels (Engels ook: ''sweetsops''). Dit is [[Inheemse plant|inheems]] aan die [[Tropiese en subtropiese vrugte|tropiese klimaat]] van die [[Amerikas]] en [[Wes-Indië|Wes-Indiese Eilande]], en Spaanse handelaars aan boord die [[Manila-galjoene]] wat in die [[Filippyne]] dok, het dit na [[Asië]] gebring.<ref name=Morton>{{cite web|last=Morton|first=Julia|author-link=Julia Morton|title=Annona squamosa|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/sugar_apple.html|work=Fruits of warm climates|access-date=6 March 2013|page=69|year=1987}}</ref> In [[Indië]] word dit ''sitafal'' genoem<ref>{{Cite web |last=Flora |first=Exotic |title=Custard Apple Balanagar (Grafted) - Fruit Plants & Tree |url=https://exoticflora.in/products/custard-apple-balanagar-fruit-plants-tree?srsltid=AfmBOoqJmoaaIti1YpxKk9uDOzqricRh9IRdNcI7h0lmke3DvAOBjTZx |access-date=2024-09-01 |website=Exotic Flora |language=en}}</ref> en in [[Maleisië]] word dit ''buah nona'' genoem. Die vrugte is bolvormig-[[Keël|kegelvormig]], 5-10 cm in diameter, 6-10 cm lank en weeg tussen 100 en 240 gram met 'n dik skil wat uit knopperige segmente bestaan. Die kleur is tipies vaalgroen tot blougroen, met 'n diep pienk blos in sommige variëteite en dra tipies 'n blom. Die segmente is geneig om oop te gaan wanneer die vrug ryp is en stel sodoende die vlees van die vrug bloot. Die vlees is romerig wit tot liggeel in kleur, welriekend en soet, en lyk en proe soos [[vla]]. Die sade word deur die vlees omring.<ref name=Morton/><ref name=AFTDB>{{cite web|work=AgroForestryTree Database|title=''Annona squamosa''|url=http://www.worldagroforestrycentre.org/SEA/Products/AFDbases/AF/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=214|access-date=16 September 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070314161010/http://www.worldagroforestrycentre.org/SEA/Products/AFDbases/AF/asp/SpeciesInfo.asp?SpID=214|archive-date=14 March 2007}}</ref> Die sade kan fyngemaal word en as 'n [[insekdoder]] gebruik word.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://www.worldcat.org/oclc/277203364 |title=The Complete Guide to Edible Wild Plants |publisher=[[Skyhorse Publishing]] |others=[[United States Department of the Army]] |year=2009 |isbn=978-1-60239-692-0 |location=New York |pages=100 |language=en-US |oclc=277203364}}</ref> Nuwe variëteite word in [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] en [[Hongkong|Hong Kong]] ontwikkel. Die ''atemoya'' of "pynappel-suikerappel", 'n [[hibried]] tussen die suikerappel en die ''cherimoya'', is gewild in Taiwan, alhoewel dit aanvanklik in 1908 in die Verenigde State ontwikkel is. Die vrug is soortgelyk aan die suikerappel wat soetheid betref, maar het 'n heel ander smaak en proe soos [[pynappel]]. == Galery == <gallery> Sugar-apple (Annonaceae).jpg Sugar-apples 3, Taitung County, Dec 06.JPG Mygarden.JPG Starr 071024-8776 Annona squamosa.jpg Annona squamosa03.JPG Custard Apple - Flora Sinensis 1656 (2950756).jpg|Michał Boym se skets van die suikerappel in sy ''Flora Sinensis'' (1655) </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Annona|squamosa]] [[Kategorie:Flora van Belize]] [[Kategorie:Flora van Colombia]] [[Kategorie:Flora van Costa Rica]] [[Kategorie:Flora van El Salvador]] [[Kategorie:Flora van Guatemala]] [[Kategorie:Flora van Honduras]] [[Kategorie:Flora van Meksiko]] [[Kategorie:Flora van Nicaragua]] [[Kategorie:Flora van Panama]] q2ehdl7fewq6ug27wuyuefo8jxx6jb5 0 420216 2893585 2778750 2026-04-13T16:49:52Z Jcb 223 2893585 wikitext text/x-wiki {{Doodloop}} {{Wedstrydartikel}} Die Hamersleykom, geleë in die Pilbara-streek van Wes-Australië, bestaan ​​hoofsaaklik uit ysterertsafsettings. Hierdie afsettings is deel van die Hamersley-reeks, wat bekend is vir sy beduidende minerale hulpbronne, veral ystererts. Die reeks sluit groot mynterreine soos Mount Tom Price, Mount Newman en Paraburdoo in, wat sedert die 1960's ontwikkel is. Die Hamersley-reeks is verantwoordelik vir meer as 90 persent van Australië se ysterertsproduksie, wat dit 'n kritieke komponent van die land se mynbedryf maak. Die Hamersley-reeks is 'n bergagtige streek van die Pilbara -streek van Wes-Australië . Die reeks is op 12 Junie 1861 deur ontdekkingsreisiger Francis Thomas Gregory genoem na Edward Hamersley , 'n prominente promotor van sy verkenningsekspedisie na die noordweste. [ 1 ] Die reeks is die tweede oudste bergreeks ter wêreld, wat 3,4 miljard jaar gelede gevorm het. Karijini Nasionale Park (voorheen bekend as Hamersley Range Nasionale Park) lê binne die reeks. Die tradisionele Aboriginal-eienaars van die gebied waardeur die reeks loop, is die Puutu Kunti Kurrama- en Pinikura -volke. [ 2 ] In 1999 is 'n klein reeks binne die Hamersley die Hancock-reeks genoem na die Hancock-familie, wat pioniers in die gebied was. Die Hancock-reeks is oos van Karijini Nasionale Park in 'n streek van breë valleie en pieke wat tot byna 1 200 meter (3 937 voet) styg. The Hancock Range is naby Mulga Downs-stasie , 'n eiendom wat deur die Hancock-familie besit word en waar Lang Hancock begrawe is. [ 3 ] Die reeks loop vanaf die Fortescue-rivier in die noordooste, 460 kilometer (290 myl) na die suide. Die reeks bevat Wes-Australië se hoogste punt, Mount Meharry , wat ongeveer 1 249 meter (4 098 voet) AHD bereik . Daar is baie groot erodeer klowe, soos Wittenoom Gorge . Die twintig hoogste pieke in Wes-Australië is in die Hamersley-reeks. [ 4 ] Pieke in die reeks sluit in Mount Bruce (1 234 meter (4 049 voet)), Mount Nameless/Jarndunmunha (1 115 meter (3 658 voet)), Mount Reeder Nichols (1 109 meter (3 638 voet)), Mount Simson (1 107 meter () 3 632 vt), Mount Truchanas (1 148 meter (3 766 vt)) en Mount Tom Price (775 meter (2 543 vt)). [ 5 ] Karijini Nasionale Park (voorheen Hamersley Nasionale Park), een van Australië se grootste nasionale parke , is gesentreer in die reeks. Die reeks is die tweede oudste bergreeks in die wêreld,gevorm 3.4 biljard jare terug. Karijini National Park (voorheen bekend as Hamersley Range National Park) lê binne die reeks. n Geïntegreerde geochemiese, isotopiese en geochronologiese studie van stollings- en sedimentêre gesteentes word in die Fortescue- en Hamersleybekken onderneem. Die 2775–2630 Ma vulkaan-sedimentêre Fortescue Group en die ooreenstemmende oorliggende 2630–2445 Ma Hamersley Groep vorm saam met die 2445–2208 Ma Turee Creek Groep die Mount Bruce Supergroep, wat onaanpasbaar oor die granietgroen klippe van die Wes-Australië se Crattons van die Pilbara lê. . Hierdie supergroep inkorporeer nie net die wêreld se bes bewaarde volgorde van Argeiese ultramafiese tot felsiese vulkaniese afsettings nie, waarskynlik die wêreld se mees aaneenlopende transek oor die Argeë-Proterosoïese grens, en die Groot Oksidasiegebeurtenis, dit bly die ekonomies belangrikste stratigrafiese eenheid op die Australiese vasteland. . Projek doelwitte Die projek het ten doel om geteikende veldkartering en gedetailleerde, hoë-presisie geochemiese, isotopiese en geochronologiese data, verkry uit uitsteek- en diamantboorgat-monsterneming vir die volgende doelwitte te gebruik: 'n gedetailleerde, sistematiese, streeksintese van die geochemiese variasie van magmatiese eenhede regdeur die Mount Bruce Supergroep om vas te stel watter van die mafiese indringende gesteentes van die streek verwant is aan die Fortescue- en Hamersley-groepe om die geochemiese verwantskap tussen felsiese stollingsgesteentes van die Fortescue- en Hamersley-groepe en die geassosieerde mafiese en ultramafiese gesteentes te ondersoek hersien die stratigrafie van die Mount Bruce Supergroep en hersien waar nodig karakteriseer geassosieerde sedimentêre gesteentes (met behulp van litogeochemie) en bepaal die relatiewe bydrae van terrigeniese vs vulkaniese bronne hersien die strukturele evolusie van die streek vir die samestelling van 'n streeksgeïnterpreteerde grondgeologiekaart verstaan ​​die verwantskappe tussen die vulkaniese en sedimentêre eenhede en integreer dit met petrogenetiese beperkings op magmatisme om die tektoniese omgewing en evolusie van die Mount Bruce Supergroep beter te beperk. Die belangrikste ysterertse van die Hamersley-provinsie word gehuisves met in die Argeiese tot Paleoproterosoïese vulkaniese en sedimentêre volgorde die Mount Bruce Supergroep wat oor 'n tydinterval van meer as 400 Ma strek, van meer as 2770 Ma tot naby 2350 Ma. Dit rus onaanpasbaar op 3,50 tot 2,80 Ga-granitoïede en groenstene wat die noordelike helfte van die Pilbara-kraton beslaan, en word oorgetrek deur die dik Wyloo-groep sedimente wat die res van die Hamersley-provinsie-reeks uitmaak wat voortgaan tot byna 1800 Ma. Die Mount Bruce Supergroep is op sy beurt onderverdeel in drie groepe. Die onderste hiervan, die Fortescue-groep, begin met 'n vroeë fase van klastiese sedimentêre gesteentes en mafiese vulkanisme (die ~2,77 Ga Bellary Formasie ), wat in gelokaliseerde grabens neergelê is, met gepaardgaande doleritiese indringings. Dit is gevolg deur uitgestrekte sandstene en konglomerate met tussenbeddingde ryolitiese tot dasitiese strome, tuffe en epilastiese gesteentes (die 500 tot 2000 m dik, 2.75 Ga Hardy Formasie ) wat merkbaar verdik van noord na suid, met byna 50% van die dikte in die suide synde mafiese vensterbanke. Hierdie gesteentes word oorgetrek deur die 2,69 tot 2,63 Ga, Jeerinah-formasie , wat begin met 'n reeks bimodale basaltiese tot andesitiese en rhiolitiese vulkaniese gesteentes, met mafiese drumpels wat suidwaarts toeneem, gevolg deur 100 tot 150 m dik organiese en fyn klafiedgesteentes, ryk aan sulfied. kleinere dolomiete en sandstene. Dit word op hul beurt plaaslik gevolg deur etlike duisende meters van basaltiese tot andesitiese vulkaniese gesteentes met tussenbedde stromatolitiese dolomiete, skalies, sandstene en konglomerate, en 'n soortgelyke dikte en mafiese vensterbank, waarvan die persentasie van noord na suid toeneem. Die Fortescue-groep word pasvormig oorgetrek deur die 2500 m dik Hamersley-groep wat die meeste van die belangrikste ysterertsafsettings van Wes-Australië huisves. Dit word gekenmerk deur ongeveer 1 000 m se laterale uitgebreide ysterformasie wat drie hoofepisodes verteenwoordig. Die basis van die Hamersley Groep verteenwoordig 'n verandering van 'n vulkaniese na chemiese sedimentêre omgewing, en word gekenmerk deur die basis van die Marra Mamba Ysterformasie. Die basale, ~200 m dik Marra Mamba (2,60 Ga) en ~600 m dik mediale Brockman-ysterformasies (2,5 tot 2,45 Ga) word geskei deur ~750 m karbonaat, skalie en klein kert van die Wittenoom, Mount Sylvia en Mount McRea Skalie formasies(2,60 tot 2,48 Ga). Hierdie passiewe volgorde word, na die Brockman-ysterformasie, gevolg deur die derde fase van ysterformasie-afsetting (die ~600 m dik Weeli Wolli-ysterformasie ) wat gepaard gegaan het met intense 2,45 Ga bimodale vulkanisme en mafiese drumpels (wat plaaslik verantwoordelik is vir tot 80% van die volgorde), oortrek deur tot 800 m van felsiese vulkane van die Woongarra-formasie en die boonste ~450 m dik Boolgeeda-ysterformasie (~2,45 Ga). Dikte variasies in die Hamersley Groep is slegs gering. In meer besonderhede is die hoof ysterformasie draende gedeelte van die Hamersley Groep onderverdeel in die volgende eenhede, vanaf die basis, Die diktes hieronder is soos beraam in die Mount Tom Price-Brockman area: Marra Mamba Iron Formation, (230 m) dik) • Nammuldi-lid - cherty BIF met af en toe skaliebande, • MacLeod-lid - BIF met uitgebreide interbedde skalies en "podded" BIF-horisonne, • Mount Newman Member - BIF met dun skaliebande, Wittenoom-formasie, (maks. 700 m dik) • West Angelas-lid - mangaanryke skalie met klein BIF- en chertbande, • Paraburdoo-lid - dolomiet, waarvan sommige karsties is, • Bee Gorge-lid - kalkagtige skalie en dolomiet, Mt Sylvia-formasie (30 m dik) - moddersteen, sliksteen , chert-, dolomiet- en BIF-bande, Mt McRae-skalie (~50 m dik) - grafitiese (2-8 gew.% TOC), piritiese (1-10 gew.% S) en chloritiese skalies ingebed met BIF, beperk deur die 12 m dik Colonial Chert Member , Brockman Iron Formation, (620 m dik) • Dales Gorge Member - interbedded BIF en skalie, • Whaleback Shale Member - interbedded skalie, chert en BIF, • Joffre Member - BIF met klein skaliebande, • Yandicoogina Shale Lid - skalie en BIF, Weeli Wolli Formasie (~600 m dik) - BIF (algemeen jaspilities), moddersteen en sliksteen met gemeenskaplike tussenlaagde metadoleritiese drumpels, Die oorliggende Turee Creek Groep is die jongste eenheid van die Mt Bruce Supergroep. Die boonste eenheid van die Hamersley-groep, die Boolgeeda-ysterformasie, gaan pasvormig opwaarts in die dik basale Kungarra-skaal van die 3000 tot 5000 m dik Turee Creek-groep.wat basies 'n growwe opwaartse klastiese volgorde in 'n verstikte wasbak is - wat 'n groot verandering van die uitgehongerde kom van die Hamersley Groep aandui. Die top van die Mount Bruce Supergroep word geskei van die oorliggende Lower Wyloo Group Beasley River Quartzites deur 'n eerste orde onkonformiteit. Die basale konglomeraat sluit groepe Hamersley Group-gebandysterformasies en baie skaars hematiet in. Hierdie growwe sedimente gaan opwaarts in fyner klastiese en mafiese vulkane na die 2000 m dik 2209 Ma Cheela Springs Basalt wat gevolg word deur dolomiete na die weste, maar word gesny deur die groot onkonformiteit wat die Laer- en Bo-Wyloo-groepe skei wat tot so ver afsny. as die Fortescue-groep. 'n Generasie NW-neigingsvoue wat aan die einde van die Lower Wyloo Group ontwikkel is, het met die Oftalmia-orogenie-strukture in wisselwerking gegaan om 'n reeks koepels en komme te vorm. Die Bo-Wyloo-groep is bo 'n groot onkonformiteit gedeponeer. Dit is gevorm in 'n uitbreidingskom en bestaan ​​uit tot 12 km sedimente wat na die suide oorgelê word deur die swak gesorteerde klastieke van die Ashburton-formasie wat bimodale vulkane insluit wat op 1842 tot 1828 Ma gedateer is. Die Upper Wyloo Group is beëindig ten tyde van die indringing van die 1790 Ma Boolaloo Graniet. Die suidelike helfte van die Hamersley-groep is vervorm deur die noord-suid-kompressiewe, ~2.45 tot 2.2 Ga Ophthalmia orogenie, wat 'n oos-wes neiging, noordwaarts-veranderende, vou- en stootband gevorm het, gekenmerk deur suid-dompelende stootverskuiwings en asimmetries tot omgewaaide voue, wat in intensiteit na die noorde afneem. 'n Generasie NW-neigingsvoue is ontwikkel tydens die ~1.80 tot 1.65 Ga Ashburton Orogeny, aan die einde van die Lower Wyloo Group, wat in wisselwerking was met die Oftalmia-vougordelstrukture om 'n reeks koepels en komme te vorm. Ertse wat in die Hamersley-provinsie ontgin word, kan verdeel word in (1) verrykte, beddekte ertse en (2) kanaalysterafsettings (CID) binne uitgebreide paleo-kanale wat tientalle kilometer lank is, wat nou grootliks as mesas bewaar word. Bronnelys: *https://www.dmp.wa.gov.au/Geological-Survey/Fortescue-and-Hamersley-Basins-21379.aspx *https://www.britannica.com/chatbot *https://portergeo.com.au/database/mineinfo-mb.asp?mineid=mn325 1ndampdyfekevn4j5az4v75cdlmnqeg 0 420234 2893565 2784665 2026-04-13T16:34:34Z Jcb 223 2893565 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Versmelt|Geologiese breuke}} In Geologie word ‘n foutlyn of tektoniese fout, as ‘n planêre fraktuur of diskontinuïteit in ’n volume rots op die planeet se oppervlak, waarlangs beweging en verplasings in rotsmassas plaasvind, beskryf. Groot foutlyne binne in die aarde se kors gebeur wanneer plaattektoniese krag waarvan die grootste by plaatgrense plaasvind, toegepas word. [[Aardbewing|Aardbewings]] word meeste van die tyd veroorsaak deur hierdie vinnige beweging wat op aktiewe foutlyne van toepassing is ,wanneer energievrystelling plaasvind. ==Die aarde en sy samestelling== [[Lêer:Alexander von Humboldt - Diagram of a cross-section of the earth's crust - rectified.jpg|senter|duimnael|726x726px|[[Alexander von Humboldt]] se diagram van die deursnee van die aarde se kors.]] Die aarde bestaan uit lae gesteentes en minerale. Die oppervlak van die aarde word die kors genoem. Net onder die kors is die boonste mantel. Die boonste mantel, soos die kors, is relatief hard en solied. Die kors en boonste laag word saam die [[litosfeer]] genoem. Terwyl die litosfeer nie soos [[lawa]] vloei nie, kan dit verander in ‘n vloeibare stof. Dit gebeur wanneer reusagtige plate rots, wat tektoniese plate genoem word, beweeg en skuif. Tektoniese plate kan bots, skei of langs mekaar gly. Wanneer dit gebeur, ervaar die aardoppervlak aardbewings, [[vulkane]] en ander groot gebeurtenisse. Orogenie, of orogenese, is die bou van kontinentale berge deur plaattektoniese prosesse wat teen die litosfeer druk. Dit kan ook verwys na ‘n spesifieke episode van orogenie gedurende die geologiese verlede. Alhoewel hoë bergpieke van antieke orogenies kan weg erodeer, toon die blootgestelde wortels van daardie antieke berge dieselfde orogeniese strukture wat onder moderne bergreekse opgespoor word. In die klassieke plaattektoniek werk plate op presies drie verskillende maniere in wisselwerking, hulle druk saam, trek uitmekaar of gly verby mekaar. Orogenie is beperk tot konvergente plaat interaksies, met ander woorde, orogenie vind plaas wanneer tektoniese plate bots. Die lang stroke van vervormende gesteentes wat deur orogenie geskep word, word orogeniese gordels, of orogene genoem. In werklikheid is plaattektoniek glad nie so eenvoudig nie. Groot dele van die [[Kontinent|kontinente]] kan vervorm in mengsels van konvergente en transformerende beweging, of op diffusie maniere wat nie duidelike grense tussen toneelstukke gee nie. Orgene kan gebuig en verander word deur latere gebeure, of afgesny word deur plaatfraktrueëring. Die ontdekking en ontleding van orgene is ‘n belangrike deel van historiese geologie en ‘n manier om plaattektoniese interaksie van die verlede te verken wat nie vandag voorkom nie. Orogeniese gordels kan ontstaan as gevolg van ‘n oseaniese en kontinentale plaat, of die botsing van twee kontinentale plate. Daar is ‘n hele paar deurlopende orogenie en verskeie antieke gebeurtenisse wat langdurige indrukke op die aarde se oppervlak gelaat het. [[Lêer:Earth-crust-cutaway-be-tarask.svg|duimnael|239x239px|Aarde se kors lae.]]Paleo-inversie spanning verwys na die navorsing met betrekking tot paleo-spanning geskiedenis uit bewyse gevind in rotse, gebaseer op die beginsel dat vorige tektoniese spanning spore in die rotse moes gelaat het. Vervorming wissel van mikroskopiese tot streekskaal, en van bros tot smeerbare gedrag, afhangende van die reologie van die rots, orientasie en grootte van die spanning, ensovoort. Daarom is gedetaliseerde waarnemings in uitlopers, sowel as in dun snitte, belangrik in die rekonstruering van die paleo-spanningsbane. Inversies vereis aannames om die komplekse geologiese prosesse te vereenvoudig. Die spanningsveld word veronderstel om ruimtelik eenvormig te wees vir ‘n verskuiwende rotsmassa en tydelik stabiel oor die betrokke tydperk wanneer verskuiwings in daardie streek plaasgevind het. Met ander woorde, die effek van 'n plaaslike foutglip word geignoreer in die variasie in 'n klein skaalse spanningsveld. Boonop het die maksimum skuifspanning wat op die verskuiwingsoppervlak vrygestel word vanaf die bekende spanningsveld en die glip op elk van die verskuiwingsoppervlaktes, dieselfde rigting en grootte. Sedert die eerste bekendstelling van die metodes deur Wallace en Bott in die 1950s, is soortgelyke aannames deur die dekades gebruik. In geologie is strepe of groewe op die oppervlak van ‘n rots of ‘n mineraal, geskep deur geologiese prosesse. In strukturele geologie is strepe loodregte vore, of loodregte merke, gegenereer uit verskuiwingsbeweging. Die strepe se rigting openbaar die bewegingsrigting in die foutvlak. Soortgelyke strepe, wat gletserstrepe genoem word, kan voorkom in gebiede wat aan gletsering onderworpe is. Strepe kan ook deur onderwatergrondverskuiwings veroorsaak word en kan ook ‘n groeipatroon of minerale gewoonte wees wat soos ‘n stel haarlyngroewe lyk, soos gesien op kristalvlakke in sekere minerale. Voorbeelde van [[minerale]] wat groeistrepe kan toon sluit piriet, veldspaat, kwarts, toermalyn, chalcosiet en sfaleriet in. ==Verskuiwingslyne, -vlakke en foutsones== ‘n Verskuiwingslyn is die lyn waarlangs die aardoppervlak en die verskuiwingvlak ontmoet. Om te verstaan waar hierdie lyne lê, is baie noodsaaklik vir ons begrip van die aarde se geologie en vir aarbewingsvoorbereidingsprogramme. ‘n Verskuiwingsvlak is die vlak wat die fraktuuroppervlak van ‘n verskuiwing voorstel. Foutspore of foutlyne kan op die oppervlak van die aarde gesien word en is dus maklik om op kaarte aan te dui. Foutspore is dus ook die lyne wat gewoonlik op geologiese kaarte gemerk word om ‘n verskuiwingsvlak voor te stel. ‘n Groep parallele foute word ‘n foutsone genoem. Die term word egter ook vir die sone van ‘n gebreekte rots langs ‘n enkele verskuiwing gebruik. Verlengde en uitgerekte beweging langs nou gespasieerde foutlyne kan onderskeiding vervaag aangesien die rots tussen die verskuiwings stadig vergruis word. ‘n Verskuiwingsskarp gebeur as gevolg van ‘n oppervlakuitdrukking van ‘n verskuiwing wat die grondoppervlak verskuif het, wat wissel van klein hellings tot hoë rotsplatorandte. Dit word algemeen geïdentifiseer deur afstandswaarneming en veldopmeting en is belangrik vir die assessering van seismiese gevare. Die enkele mees effektiewe metode vir die opsporing en afbakening van verskuiwingsskarpe is om lugverkenning en afstandwaarneming te gebruik, deur die lae sonbestralingshoeke te gebruik om skaduwees of hoogtepunte te identifiseer op skrape met hellings wat steiler is as die bestralingshoek van die son. Bewyse wat die beweging van kontinente oor tyd ondersteun en foutlyne deffinieer is: * Die ooskus van Suid-Amerika en die weskus van Afrika pas amper perfek, veral onder seevlak. * Die  plant- en dierelewe van hierdie twee kontinente is baie soortgelyk aan mekaar. * Gletserafsettings  in Brazil pas by die in Wes Afrika. * Fossiel oorblyfsels van reptiele, “Lystrosaurus” was gevind in Afrika, India en Antartica. Hierdie reptiel kon nie swem nie. * Rotsformasies pas oor die kuslyne of Suid-Afrika en Suid Amerka. * Antartika het steenkool deposito’s van ‘n plant, “Glossopteris”. Soortgelyke deposito’s bestaan in Suid -Amerika, Afrika, India en Australia. ==Meganismes van foute== Verhoogde wrywing vlakke en hoer digtheid vlakke van die saamgestelde gesteentes van die twee kante van ‘n foutlyn, bemoeilik partykeer gly of vloei tussen vlakke, wat veroorsaak dat alle beweging so af en toe stop. Wanneer ‘n fout gesluit word bou spanning op en dit bereik ‘n vlak wat die sterktedrempel oorskry, dit veroorsaak dat die fout breek en ’die opgehoopte vervormingsenergie word gedeeltelik as seismiese golwe vrygestel, wat ‘n aardbewing veroorsaak. Die aarde stel soms die energie in die vorm van [[seismiesegolwe]] vry. Seismiesegolwe is gevaarlik omdat dit baie energie deur die tektoniese plate en in die aardkors oordra. Dit is veral baie gevaarlik wanneer ‘n area waar twee tektoniese plate ontmoet, bewoon word. Hierdie gebiede waar die tektonieseplate ontmoet staan as ‘n fraktuur of ‘n diskontinuïteit in ‘n volume rots bekend. Spanning versameling vind of oombliklik of opbouend plaas, afhangende van die vloeibare toestand van die rots. Die beweegbare onderkors en mantel stel energie geleidelik vry en vervorm deur middel van skeuring terwyl die bros boonste kors los skeur. Oombliklike spanningsvrystelling lei tot beweging langs die foutlyn. Wanneer die vervormingstempo te groot is, kan spanning in beweegbare gesteentes ook dadelik vrygestel word. Gly word gedefinieer as die relatiewe beweging van geologiese vlakke wat aan weerskante van ‘n verskuiwingsvlak voorkom. Verskuiwingswaarneming word gedefinieer as die relatiewe beweging van die rots aan elke kant van die verskuiwing met betrekking tot die teenoorgestelde kant. By die meting van die horisontale en vertikale skeiding, is die daling van die foutlyn die vertikale komponent van die skeiding en die deining van die foutlyn, is die horisontale komponent. Die vektor van die gly aksie kan kwalitatief beoordeel word deur enige sleepvou van lae te bestudeer, wat aan weerskante van die foutlyn sigbaar kan wees. ‘n Sleepvou is 'n vousone naby 'n foutlyn wat waarskynlik voortspruit uit wrywingsweerstand teen beweging op die foutlyn. Die rigting en omvang van die deining en daling kan slegs gemeet word deur gemeenskaplike kruispunte aan weerskante van die foutlyn te vind. Dit word 'n deurboorpunt genoem. In die praktyk is dit gewoonlik net moontlik om die foutlyn se glyrigting te vind en die geskatte waarde van die deining- en dalingvektor. ==Hang- en voetwand== Die twee kante van ‘n nie-vertikale foutlyn staan bekend as die hang- en voetwand. Die voetwand kom onder die hangwand voor, en die hangwand kom weer bo die foutlyn voor. Hierdie termonologie kom van die [[Mynbou|mynboubedryf]] af. Wanneer ‘n mynwerker met ‘n ertsliggaam gewerk het, het hy met die hangwand bo hom en die voetwand onder sy voete gestaan. Hierdie termonolgie is belangrik vir klassifisering van die verskillende staking-gly foutlyne, omgekeerdefoutlyne en normalefoutlyne. Terwyl die hangwand in ‘n normale foutlyn afwaarts verplaas word, word ‘n omgekeerde foutlyn van ‘n voetwand opwaarts verplaas. Die bepaling van die spanning van die foutlynbeweging is belangrik om onderskeid tussen die twee fouttipes uit te ken. ‘n Gedeelte van ‘n hangwand of voetwand waar ‘n stootfout langs ‘n relatief swak basisvlak gevorm word, staan bekend as ‘n afrit en ‘n gedeelte waar die stootfout opwaarts deur die stratigrafiese volgorde gesny word, staan bekend as ‘n oprit. Tipies beweeg stootfoute binne formasies deur lae te vorm en by gedeeltes met opritte op te klim. Dit lei daartoe dat die hangwand plat bo-op die voetwandoprit lê. Foutbuigvoue word gevorm deur die beweging van die hangwand oor ’n ongelyke foutoppervlak. Foutbuigvoue hou verband met beide verlengings- en stootfoute. Foute kan later geheraktiveer word met die beweging in die teenoorgestelde rigting as van waar die oorspronklike beweging begin het. ‘n Normalefoutlyn kan dus ‘n omgekeerdefoutyn word en ‘n omgekeerdefoutlyn weer ‘n normalefoutlyn. Subduksiesones is ‘n spesiale soort klassifikasie van stootkragte, wat die grootste foutlyne op aarde vorm en aanleiding gee tot die grootste aardbewings. ==Anderson se teorie van foutlyne== Anderson se teorie van foute, soos geformuleer deur Ernest Masson Anderson in 1905, klassifiseer foutlyne deur uitsluitlik te verwys na die spanning teenwoordig. Volgens sy teorie is ‘n foutlyn ‘n breek in die aarde se oppervlakte wat gebeur wanneer rotse breek onder geweldige spanning. Hierdie teorie klassifiseer fouttipes gebaseer op die rigting van die maksimum hoofspanning in verhouding tot die aardoppervlakte, wat beïnvloed hoe geologiese strukture onder spanning vervorm. Om hierdie teorie te verstaan, help dit om te verduidelik hoe verskillende fouttipes met geologiese formasies in wisselwerking tree, wat tot seismiese aktiwiteit en landskapvervorming bydra. Aseismiesekruip ontstaan in gelokaliseerde sones van vervorming by tektoniese plaatgrense. Die onderliggende oorsake van aseismiesekruip word hoofsaaklik toegeskryf aan swak wrywingsterkte van die foutlyn, lae normale spanning wat op die foutlyn in die vlak kors inwerk, en oormatige poriee vloeistofdruk, wat die lewensvatbare hoeveelheid normale spanning op ‘n foutlyn beperk. Die wrywingsreaksie van geologiese materiale kan die oorgang van seismiese na aseismiese vervorming met diepte verklaar. Wrywing langs foutlyne kan skielike gly met gepaardgaande spanningsdalings veroorsaak, tesame met fases van geen beweging as spanning herlaai. [[Lêer:Normal faulting.gif|duimnael|323x323px|Normalefoutlyn funksies.]]Foutlyne kan in vier kategorieë verdeel word: ‘n normalefoutlyn, ‘n omgekeerdefoutlyn, ‘n staking-glyfoutlyn en ‘n skuinsfoutlyn. ▪ '''Normalefoutlyn:''' Dit is ‘n tipe val-en-gly-foulyn wat plaasvind wanneer ‘n hangendewal afgly en teen die voetwal afval. Dit word meestal veroorsaak deur spanning. Die normalefoutlyn se afstandverplasing is loodreg op die foutspoor en of oorwegend vertikaal. Dit kan normaal of omgekeerd wees. In ‘n normalefoutlyn beweeg die hangwand afwaarts, relatief tot die voetwand. ‘n Afwaartse blok tussen twee normalefoutlyne wat na mekaar toe daal, is ‘n gryper. ‘n Opwaartse blok tussen twee normalefoutlyne wat van mekaar af wegbeur, is ‘n horst. Die helling van die meeste normalefoutlyne is ten minste 60 grade, maar sommige normalefoutlyne daal vanaf minder as 45 grade. Laehoek normalefoutlyne met steekstektoniese betekenis kan as losmaakfoutlyne aangewys word.Sien die videogreep as verduideliking (https://www.usgs.gov/media/videos/normal-fault) [[Lêer:Mountain by reverse fault.gif|links|duimnael|Omgekeerdefoutlyn funksie.]] ▪ '''Omgekeerdefoutlyn:''' Omgekeerdefoutlyne ook bekend as stootfoutlyne, is ook ‘n tipe val en glyfoutlyn. In hierdie geval gly die hangwal opwaarts teen die vallende voetwal. Dit word veroorsaak deur drukking. Omgekeerde foute dui op kompressiewe verkorting van die kors. Die terminologie van normaal en omgekeerd kom van steenkoolmynbou in Engeland, waar normalefoutlyne die algemeenste voorkom. ‘n Stootfout het dieselfde bewegingsgevoel as ‘n omgekeerde fout, maar met die daling van die foutvlak op minder as 45 grade. Stootfoute vorm gewoonlik opritte, lae en foutbuigvoue. Sien die videogreep as verduideliking (https://www.usgs.gov/media/videos/thrust-fault) ▪ '''Staking-glyfoutlyn:''' [[Lêer:Strikeslip-fault.gif|duimnael|194x194px|Staking-glyfoutlyn funksie.]] Dit gebeur wanneer die rotsblokke lateraal teen mekaar skuur. Die rigting van die gly aksie kan waargeneem word aan beide kante van die foutlyn, met die verste rotsblok wat na links beweeg, wat verwys na ‘n linkse laterale gly aksie en die naaste rotsblok na regs beweeg, wat verwys na ‘n regse laterale gly aksie. Die linkslaterale gly aksie staan ook bekend as ‘n sinistralefout en die regslaterale gly aksie as dextrale fout. Wanneer ‘n staking-glyfoutlyn ‘n plaatgrens vorm word dit ‘n transformasie foutlyn genoem. Hierdie is ‘n spesiale soort staking-glyfoutlyn klas en hou verband met ‘n afstandverplasing van ‘n verspreidingsentrum, soos ‘n middel-oseaanrif of, minder algemeen, binne ‘n kontinentale litosfeer, soos die Dooie See-Transformasie in die Midde-Ooste of die Alpe-foutlyn in Nieu-Seeland. Daar word ook na transformasiefoute verwys as konserwatiewe plaatgrense, aangesien die litosfeer nie geskep of vernietig kan word nie. Sien die videogreep as verduideliking (https://www.usgs.gov/media/videos/strike-slip-fault) [[Lêer:Oblique slip fault.svg|links|duimnael|Skuinsfoutlyn funksie.]] ▪ '''Skuinsfoutlyn:''' Anderson se teorie fokus meer op die drie boonste tipe foutlyne aangesien hierdie tipe foutlyn nie sy teorie ten volle ondersteun nie en komponente van die boonste drie tipes het.  Die skuinsfoutlyn is ‘n kombinasie van die vertikale beweging van ‘n val-en-gly-foutlyn en ‘n laterale beweging van ‘n staking-glyfoutlyn. Hierdie tipe foutlyn moet aansienlike gly en stakings komponente toon, alvorens dit as ‘n skuinfoutlyn geklasifiseer word. Byna alle foutlyne het ‘n komponent van beide normalefoutlyne en staking-glyfoulyne. Om ‘n foutlyn as skuins te definiëer, vereis dus dat beide normaal-en stakingskomponente meetbaar en betekenisvol moet wees. Sommige skuins foute kom binne transtensïonele en transpressïonale regimes voor, en ander kom voor waar die rigting van verleging of verkorting tydens die vervorming verander, maar die vroeër gevormde foute aktief bly. Die hardehoek word gedefiniëer as die kompliment van die diphoek; dit is die hoek tussen die foutvlak en ‘n vertikale vlak wat parallel met die fout tref. '''Ander foutlyne:''' Behalwe vir die vier hoofkategorieë, kan foutlyne ook soms verdeel word in: * '''Listeriesefoutlyne''': dit is soortgelyk aan normalefoutlyne, maar die foutvlakkurwes is steiler en nader aan  die oppervlak, dit word vlakker met verhoogde diepte. Die duik kan platval in ‘n sub-horisontale dekollement, wat lei tot ’n horisontale gly op ‘n horisontale vlak. Waar die hangwand afwesig is, kan die voetwand insink op ‘n wyse van veelvuldige listriesefoutlyne. * '''Ringfoutlyne''': ook bekend as kalderafoutlyne, is foute wat voorkom in ineengestorte vulkaniese kalderas en in die plek van meteoor aanvalle, soos die Chesapeake Bay Impact Crater. Ringfoute is die gevolg van ‘n reeks oorvleulende normalefoutlyne, wat ‘n sirkelvormige omtrek vorm. Frakture wat deur ringfoutlye veroorsaak word, kan deur ringduike gevul word. * '''Sintetiese en antitetiese foutlyne:''' is terme wat gebruik word om geringe foutlyn wat verband hou met ‘n groot foutlyn te beskryf. Sintetiese foutlyne duik in dieselfde rigting as die groot foutlyn terwyl die antitetiese foutlyne in die teenoorgestelde rigting daal. Hierdie foute kan gepaard gaan met oorrol-antiklines. ==Ontstaan van berge as gevolg van foutlyne== Verskeie bewegings van die aarde se kors wat tot die vorming van berge lei, is geassosieer met foutlyne. [[Berg|Berge]] word op ‘n aantal maniere gebore, waarvan baie aan die aarde se tektoniese plate gekoppel is. Wanneer hierdie reuse rotsvormasies bots, kan hul rande buig en vou, wat rotse opdwing om ‘n bergreeks te vorm. Hierdie bewegings kan geanaliseer word om voorspellings te maak, soos die hoogte van 'n verhewe blok en die breedte van 'n tussenliggende rif tussen blokke, deur die reologie van die lae en die kragte van isostasie in ag te neem. Berge kan ook vorm wanneer tektoniese plate skei. Die rots aan elke kant van die gevolglike rif kan bergreekse vorm. Mount Everest, wat deel is van die Himalaya bergreeks, is gevorm op hierdie manier. Groot blokke rots langs die kante van hierdie verskuiwings kan opgelig en sywaarts gekantel word deur hierdie ongelooflike krag. Aan die teenoorgestelde kante van die verskuiwings, kantel die grond afwaarts en vorm ‘n depressie. Die depressie word opgevul en gelyk gemaak deur die erosie van die berge. Die Sierra Nevada-berge in Calafornia is ‘n voorbeeld van ‘n foutblokbergreeks. Die definisie en kwantifisering van horisontalebewegings van die aardkors was ‘n algemene aktiwiteit vir geowetenskaplikes gedurende die afgelope dekades as gevolg van die sukses van strukturiële geologie in die meting van groottes as verkorting of verlenging via gebalanseerde deursnee en rekanaliseering, tesame met die popularisering van kontinentaledrywing en plaattektoniese teorie op groter skaal. ==Laste== [[Lêer:Faults 82500 1845 faults1k.jpg|duimnael|301x301px|Foutlyn]] Laste is vlakke van skeiding waarop geen of onopspoorbare verskuiwings plaasgevind het. Die twee wande van die gevolglike klein opening bly tipies in noue kontak. Laste kan die gevolg wees van steektektoniek-, vou-, foute- of interne spanningsvrystelling tydens opheffing of afkoeling. Hulle vorm dikwels onder hoe vloeistofdruk, loodreg op die kleinste hoofspanning. Die opening van ‘n las is die spasie tussen sy twee wande wat loodreg op die gemiddelde vlak gemeet word. Openinge kan leeg wees of deur mineralesement gevul wees. ‘n Las met ‘n groot diafragma is ‘n skeuring. Die meganiese laagdikte van die vervormende rots beheer lasgroei. Laste is dus frakture of skeidings in rotslae wat veroorsaak word deur trekspanning wat die rots se treksterkte oorskry. Hierdie spannings kan veroorsaak word deur verskeie faktore soos: * '''Eksterne kragte''': rek van rotslae as gevolg van tektoniese bewegings of ander eksterne kragte. * '''Poriese vloeistofdruk''': Toenemende druk binne vloeistowwe in rotsporieë, wat veroorsaak dat die rots kraak. * '''Afkoeling of uitdroging''': Krimping van die rotsmassa namate dit afkoel of uitdroog, terwyl sy eksterne grense onveranderd bly. Wanneer die trekspanning op die rots te groot word, kraak dit langs 'n vlak. Hierdie fraktuur kom voor parallel met die maksimum hoofspanning (die grootste saamdrukkrag) en loodreg op die minimum hoofspanning (die rigting waarin die rek plaasvind). Dit skep 'n reeks frakture wat 'n las genoem word. As die vervorming voortduur, kan meer lasstelle vorm. Die oriëntasie van hierdie daaropvolgende stelle word dikwels beïnvloed deur die eerste stel, met nuwe stelle wat dikwels teen 'n hoë hoek (dikwels naby aan 90°) teenoor die bestaande stelle ontwikkel. Die vorming van verskeie lastelle dra by tot die komplekse patroon van frakture wat in rotslae gesien word. Verskeie stelle kom gewoonlik op dieselfde plekke voor met geen oenskynlike interaksie nie, wat ’n blokkerige of gefragmenteerde voorkoms gee. Laste sluit die volgende in: * '''Teksiekkragte''': Kragte wat op 'n materiaal werk en kan lei tot vervorming of breek. * '''Sametrekking''': Kragte wat lei tot die vermindering van volume, dikwels as gevolg   van verkoeling of druk. * '''Skuif en torsie''': Kragte wat lei tot beweging langs breuke of draaiing van gesteentes. * '''Gravitasionale laste''': Die gewig van gesteentes en grond wat druk uitoefen op die onderliggende lae. ==Foutgesteentes== Alle foute het ‘n meetbare dikte, sigbaar op misvormende rots, wat kenmerkend is van die vlak in die kors waar die fout plaasgevind het, van die rotstipes wat geraak word deur die fout en van die teenwoordigheid en aard van enige mineraliserende vloeistowwe. Foutgesteentes word geklassifiseer volgens hul teksture en die geïmpliseerde meganisme van vervorming. ‘n Fout wat deur verskillende vlakke van die litosfeer beweeg, sal baie verskillende soorte foutgesteentes langs die oppervlak laat ontwikkel. Voortgesette val-gly-verplasing is geneig om foutgesteentes wat kenmerkend is van verskillende grade te veroorsaak. Hierdie effek is veral duidelik in die geval van loslatingsfoute en groot stootfoute. Die belangrikste soorte foutgesteentes sluit die volgende in: * '''Kataklasiet''': ‘n foutgesteente wat samehangend is met ‘n swak ontwikkelde of afwesige planêre materiaal, of wat onsamehangend is, gekenmerk deur gewoonlik hoekige klaste en rotsfragmente in ‘n fyner korrelmatriks van soortgelyke samestelling. * '''Tektoniese of foutbreccia''': ’n medium- tot grofkorrelige kataklasiet wat 30% sigbare fragmente bevat. * '''Foutgreep''': ‘n onsamehangende, kleiryke fyn tot ultra fyn korrelige kataklasiet, wat ‘n planêre materaail van 30 % sigbare fragmente bevat. Rotsklaste kan ook teenwoordig wees. * '''Kleismeer:''' kleiryke foutmateriaal wat gevorm word in sedimentêre rye wat kleiryke lae bevat wat sterk vervorm en geskeur is en in die foutgleufe geskeur word. * '''Myloniet''': ‘n foutgesteente wat samehangend is en gekenmerk word deur ‘n goed ontwikkelde planêre materiaal wat voortspruit uit tektoniese vermindering van korrelgrootte, en wat gewoonlik afgeronde porfiroklaste en rotsfragmente bevat met soortgelyke samestelling as minerale in die matriks. * '''Pseudotagiliet:''' ultra fyn korrelige glasagtige materiaal, gewoonlik swart en vuursteen van voorkoms, wat voorkom as dun vlakke are, inspuitare of as ‘n matriks vir pseudokonglomerate of breccias, wat dilatasiefrakture in die gasheer rots vul. Pseudotagiliet vorm waarskynlik slegs as gevolg van seismiese gly tempo’s en kan dien as ‘n foutkoers-aanwyser op onaktiewe foute. ==Impak op strukture en mense== In geotegniese ingenieurswese vorm ‘n foutlyn dikwels ‘n diskontinuiteit wat ‘n groot invloed kan he op die meganiese gedrag van grond- en rotsmassas in byvoorbeeld tonnel-, fondament- of hellingkonstruksie. Die vlak van foutaktiwiteit kan van kritieke belang wees vir die opsporing van geboue, tenks en pypleidings en die beoordeling van die seismiese skudding en tsoenami-gevaar vir infrastruktuur en mense in die omgewing. In Kalifornie, byvoorbeeld, is nuwe geboukonstruksie direk op of naby foute vebied wat binne die Holoseen-tydperk (die laaste 11.700 jaar) van die aarde beweeg het van die aarde se Geologiese geskiedenis. Ook foute wat beweging getoon het gedurende die Holoseen plus Pleistoseen-tydperk (die laaste 2.6 miljoen jaar) kan oorweeg word, veral vir kritieke strukture soos kragsentrales, damme, hospitale en skole. Geoloe beoordeel ‘n foutouderdom deur grondkenmerke te bestudeer wat in vlak opgrawings en geomorfologie gesien word wat op lugfoto’s gesien word. Ondergrondse leidrade sluit in skeure en hul verwantskappe met karbonate nodules, geerodeerde klei en ysteroksiedmineralisasie, in die geval van ouer grond, en gebrek aan sulke seine in die geval van jonger grond. Radiokoolstofdatering van organiese materiaal wat langs of oor ‘n foutskuif begrawe is, is dikwels van kritieke belang om aktiewe van onaktiewe foute te onderskei. Uit sulke verhoudings kan paleoseismoloe skat wat die groottes van aardbewings in die verlede was oor die afgelope paar hondred jaar, en ontwikkel rowwe projeksies van toekomstige foutaktiwiteite. [[Lêer:Vulkane bei Cumbal.jpg|senter|duimnael|421x421px|Vulkane by Cunbal.]]Alhoewel dit ‘n impak op mense en strukture het, word maniere en modelle gevorm om foutouderdom te skat, en waarskynlike aardbewinggroottes.[[Lêer:Earthquake cycle for megathrust earthquake.svg|duimnael|Aaarde se siklus vir aardbewings.]]Versagting van seismiese beweging is ‘n belangrike faktor in aardbewing ingeneurswese en konstruksie in aardbewing vatbare gebiede. Die destabiliserende werking van ‘n aardbewing op konstruksies kan direk of indirek wees. Kennis van plaaslike versterking van die seismiese beweging vanaf die rots is baie belangrik om die geskikte ontwerpoplossings te kies. Plaaslike versterking kan verwag word uit die teenwoordigheid van spesifieke stratigrafiese toestande, soos sagte grond wat die grondrots oorvluel, of waar morfologiese instellings fokalisasie van die seismiese gebeurtenis kan veroorsaak. Die identifikasie van die gebiede wat moontlik geraak word deur aardbewinggeinduseerde grondverskuiwings en deur grondvervloeiing kan gemaak word deur geologiese opnames en deur ontleding van historiese dokumente. Selfs rustige en gestabiliseerde grondverskuiwingsgebiede kan deur ernstige aardbewings heraktiveer word. Jong grond kan veral vatbaar wees vir vervloeiing. Sulke verwantskappe is al jare lank uit veldstudies ontdek, kwalitatiewe en kwantitatiewe ontledings van vervormingstrukture is nuttig om die verspreiding en transformasie van paleostressvelde te verstaan wat deur opeenvolgende tektoniese gebeure beheer word.[[Lêer:Vulkane in Ostjava.jpg|links|duimnael|269x269px|Vulkane in Ostjava.]]Seismiese gevaar is die gevaar wat verband hou met potensiele aardbewings in ‘n spesifieke gebied, en ‘n seismiese gevaar toon die relatiewe gevare in verskillende gebiede. Die kaarte word gemaak deur te oorweeg wat ons tans van seismiese aktiweteite en aardbewings weet. Die verskillende kaarte toon verskillende waarskynlikhede wat gekies is om ‘n idee te gee van die relatiewe potensiaal van gevaar regoor die Verenigde State van Amerika. Die groter waarskynlikhede dui op die vlak van grondbeweging wat waarskynlik probleme in die westelike Verenigde State van Amerika sal veroorsaak. Die kleiner waarskynlikhede wys hoe onwaarskynlik skadelike grondbewegings in baie plekke van die oostelike Verenigde State van Amerika is. Die waardes wat gekies is, weerspieel egter basies die meer onglangse geskiedenis in aardbewing-ontwikkeling. Hoe kies ‘n individuele persoon ‘n kaart? Tegniese gebruikers moet waarskynlik voorafbepaalde reels volg. ‘n Nie-tegniese persoon sal dalk belangstel om te vermy om op ‘n plek te woon waar aansienlike skuddings kommer sal veroorsaak, om te besluit of hy aardbewingversekering moet dra, of om te besluit of ‘n paar aanpassings aan ‘n bestaande woning gedoen moet word, moet weerspeel hoe angstig ‘n mens is om aardbewings te vermy. ==Foute en ertsneerslae== Baie ertsneerslae le op of word geassosieer met foute. Dit is omdat die gebreekte rots wat met foutsones geassosieerword, magma-opstyging of die sirkulasie van mineraaldraende vloeistowwe moontlik maak. Kruisings van byna vertikale foute is dikwels plekke van beduidende ertsneerslae. ‘n Voorbeeld van ‘n fout wat waardevolle porfierkoperneerslae huisves, is die noordelike Chili Domeyko-fout met afsettings by Chuquicamata, Collahuasi, El Abra, El Salvador, La Escondido en Potrerillos. Verder suid in Chili le Los Bronces en El Teniente porfier koperneerslag elk op die kruising van twee foutstelsels. Foute mag nie altyd as kanale na oppervlak dien nie. Daar is voorgestel dat diepliggende foute eerder sone kan wees waar magma wat porfierkoper vorm, stagneer en op die regte tyd stollingsdifferensiasie bereik. Op ‘n tydstip sou gedifferensieerdemagmas gewelddadig uit die foutvlakke bars en na vlakker plekke in die kors gaan waar porfierkoperneerslae gevorm sou word. ==Grondwater== Aangesien foute sones van swakheid is, vergemaklik dit die kruising van water met die omliggende rots en verbeter chemiese verwering. Die verbeterde chemiese verwering vergroot die grootte van die verweerde sone en skep dus meer ruimte vir grondwater. Foutsones dien as waterdraers en help ook grondwatervervoer. [[Lêer:Plates tect2 fi.svg|duimnael|Kaart van die aarde waar tektoniese plate gevind kan word onder die aarde se kors.]] ==Lys van foutlyne== Al die groot foute en verskuiwingsisteme wat met prominente seismiese aktiwiteit verbind is of geologies belangrik is: * Aedipsos-Kandili fout sone is 60km in lengte. Hy is gelee in die Noord-Euboese Golf, Griekeland, sy gevoel van beweging is normaal en is aktief. * Alaska-Aleutian Megathrust is 4000km in lengte. Hy is gelee in Kamchatka, Rusland tot by die Golf van Alaska en is gelee oor ‘n subduksie sone en is aktief met ‘n beweging tempo van 5.1 to 7.5 sentimeter per jaar. * Alpine Fout is 600km in lengte. Dit is gelee in die Aortearoa’s Suid-eiland Nieu Zealand, het ongever 20 km oor die afgelope 12 miljoen jaar gelig  en is aktief.Die voorspelling is dat die aarbewings oor die foutlyn gemiddeld 8.0 op die Richterskaal is. ==Verwysings== # https://library.fiveable.me/key-terms/physical-geology/andersons-theory-of-faulting # https://www.universetoday.com/29823/fault-block-mountians/#google_vignette # https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/fault-scarp # https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B9780124200180000051 # https://www.files.ethz.ch/structuralgeology/JPB/files/English/4joints.pdf#:~:text=Joints%20(also%20termed%20extensional%20fractures)%20are%20planes%20of # https://www.livescience.com/planet-earth/how-do-mountiansform # https://www.thoughtco.com/what-is-orogeny-1440843 # https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/striation # https://www.usgs.gov/media/videos/thrust-fault # P. Beets, S. Gear, T. Hambly, L. Innes, K. Najjaar, G.Samaai, Z. Shabalala,Via Afrika Geography Grade 10 Learners Book( Viva Africa: Cape Town, March 2019) p.104-124 hcbg2zez5bdh8dsk37pvbhqbhnxxudp 0 420381 2893588 2843819 2026-04-13T16:51:31Z Jcb 223 2893588 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pedal Harp MET MI18.jpg|duimnael|Moderne pedaalharp.]] Die harp is ’n [[snaarinstrument]] waarvan die snare vibreer en klank voortbring wanneer die speler die snare tokkel of die vingers of hande daaroor laat gaan. Moderne harpe het die vorm van die [[syfer]] 7. Die harp bestaan uit ’n langwerpige klankkas en ’n reguit of geboë nek. Tussen die klankkas en nek is ’n groot aantal snare gespan, wat in lengte en dikte van mekaar verskil. Elke snaar produseer ’n enkele [[Toonhoogte|toon]]. Hoe langer (en dikker) die snaar, hoe laer die toon. Die punt van die nek en die punt van die klankkas, die kop en die voet van die harp, word langs die laagste snaar gesteun deur ’n pilaar, wat reguit of elegant geboë kan wees. Deur die nek steek stemskroewe of -penne, waaraan links die snare geheg word. Aan die regterkant kan die skroewe verstel word om die snare te stem.<ref>{{af}} {{cite web |url=https://www.woordeboek.co.za/ |title=harp |publisher=[[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]] |accessdate=22 Oktober 2024}}</ref> In die politiek en by verskillende tradisies word harpe as simbole gebruik, byvoorbeeld in [[Ierland]].<ref>{{nl}}{{cite web |url=https://epicchq.com/story/how-the-harp-became-the-symbol-of-ireland/ |title=Hoe de harp het symbool van Ierland werd |publisher=[[EPIC: Irish Emigration Museum]] |accessdate=23 Oktober 2024}}</ref> Ook in of as logo’s is harpe dikwels te sien.<ref>{{cite web |url=https://www.guinness.com/en/beers/guinness-draught |title=Guinness |publisher=[[Guinness]] |accessdate=23 Oktober 2024}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Musicians_portrayed_on_pottery_found_at_Chogha_Mish_archeological_site.jpg|links|duimnael|212x212px|Harpe van Chogha Mish, [[Iran]], word beskou as die wêreld se oudste oorblywende [[Snaarinstrument|snaarinstrumente]], 3300-3100 VHJ.<ref>{{cite encyclopedia|title=Harp|encyclopedia=Encyclopaedia Iranica|url=https://www.iranicaonline.org/articles/harp}}</ref>]][[Lêer:Ur_lyre.jpg|regs|duimnael|[[Lier|Liere]] van [[Ur]]. Die lier is verwant aan die harp.]][[File:Bishapur zan, AO 26169.jpg|regs|thumb|’n Mosaïek uit die tyd van die [[Sassanidiese Ryk]] wat by Bishapur, ’n historiese stad in die suide van [[Iran]], opgegrawe is.]][[File:Marble seated harp player MET gr47.100.1.R.jpg|links|thumb|Marmerbeeld uit die [[Sikladiese beskawing]] in [[Griekeland]], 2800-2700 VHJ.|241x241px]]Harpe bestaan al duisende jare. In die prehistoriese tyd het jagter-versamelaars op hulle jagboë musiek gemaak, al het ’n jagboog net een snaar. Deur verskillende boë die een na die ander te plaas, is daar in die ou tyd mettertyd geleer hoe om verskillende tone voort te bring. So het later die boogharp met ’n wisselende aantal snare, ontwikkel. Die eerste “regte” harpe is van omstreeks 3500 VHJ bekend, onder meer uit afbeeldings wat van die tyd van [[Mesopotamië]] (vandag [[Irak]]), [[Persië]] (nou [[Iran]]) en Antieke [[Egipte]] dateer. Ook in Ou [[Indië]] en China is harpe bespeel. Teen die [[Middeleeue]] het van hierdie instrumente na Europa versprei. Harpe is ook in die [[Amerikas]] gevind, waar dit in sommige dele ’n gewilde instrument by die maak van volksmusiek was. As snare is histories die senings van diere gebruik.<ref name="Lawergrenharp">{{Cite encyclopedia|title=Harp|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|url=http://www.iranica.com/articles/harp|last=Lawergren|first=Bo|date=12 Desember 2003|access-date=21 Julie 2011|archive-date=15 Augustus 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815034237/http://www.iranica.com/articles/harp|url-status=dood}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110815034237/http://www.iranica.com/articles/harp |date=15 Augustus 2011 }}</ref><ref name="xiejin">{{Cite web|url=https://musicology.cn/news/news_299.html|title=Reflection upon Chinese Recently Unearthed Konghous in Xin Jiang Autonomous Region|last=Xie Jin|publisher=Musicology Department, Shanghai Conservatory of Music, China|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083704/https://musicology.cn/news/news_299.html|archive-date=4 Maart 2016|quote=The [[konghou]]s in Xinjiang ...skin cover...one string has been found. It is made of ox tendon...}}</ref> Ander materiale wat vir snare gebruik is, sluit in derms van katte en ander diere,<ref name="gutplantfiber">{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/502965|title=Ngombi (arched Harp) Fang/Kele people 19th century|website=Metropolitan Museum of Art}}</ref> plantvesel,<ref name="gutplantfiber" /> gevlegte [[hennep]],<ref>{{Cite web|url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/E_Af-4416|title=lyre; harp|website=The British Museum|quote=It has four (Hemp) strings and two hide thongs}}</ref> [[Katoen|katoendraad]],<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/502040|title=Saùng-Gauk Burmese 19th century|website=Metropolitan Museum of Art}}</ref> [[sy]],<ref name="si">{{Cite book |last=Williamson |first=Robert M. |url=https://archive.org/details/sciencestringins00ross |title=The Science of String Instruments |date=2010 |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-7110-4 |editor-last=Thomas D. Rossing |pages=[https://archive.org/details/sciencestringins00ross/page/n176 167]–170 |url-access=limited}}</ref> [[nylon]]<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/504481|title=Ngombi Tsogo mid-20th century|website=Metropolitan Museum of Art}}</ref> en draad.<ref>{{Cite web|url=https://collections.ed.ac.uk/mimed/record/49737|title=ARCHED HARP OR BOW HARP|website=The University of Edinburgh, Musical Instruments Museums Edinburgh|quote=5 wire strings attached to lateral pegs in neck and attached at lower end to perforated wooden plaque anchored into the belly}}</ref> In Europa was die harp veral in die [[Middeleeue]] en [[Renaissance]] gewild, en met behulp van nuwe tegnologieë is in dié tyd verskeie nuwe weergawes daarvan ontwikkel. Van [[Europa]] het die harp na die destydse Europese kolonies versprei en veral ook in Latyns-Amerika gewild geword. Hoewel sommige antieke harpe van die [[Nabye Ooste]] en [[Suid-Asië]] vergete geraak het, word snaarinstrumente wat aan dié vroeë harpe herinner, vandag nog in [[Mianmar]] (Birma) en dele van [[Afrika]] bespeel. Ou harpe wat in Europa en Asië byna nooit meer gesien of gehoor word nie, word deur moderne volksmusikante herontdek. === Ontwikkeling in Europa === [[Lêer:DupplinHarper.jpg|links|duimnael|The harpis op die Dupplinkruis, [[Skotland]], ca. 800 HJ.]] [[Lêer:Archive-ugent-be-F10D9E4E-7E68-11E5-B44A-58F8D43445F2_DS-4_(cropped).jpg|duimnael|[[Bladmusiek]] vir ’n 17de-eeuse [[Barok|Barokharp]].<ref>{{Cite web|url=https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:F10D9E4E-7E68-11E5-B44A-58F8D43445F2#?c=&m=&s=&cv=&xywh=-3926,0,12970,7241|title=Muziek voor barokharp|website=lib.ugent.be|access-date=27 Augustus 2020|archive-date=29 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029024840/https://lib.ugent.be/viewer/archive.ugent.be:F10D9E4E-7E68-11E5-B44A-58F8D43445F2#?c=&m=&s=&cv=&xywh=-3926,0,12970,7241|url-status=dead}}</ref>]] Terwyl hoek- en boogharpe elders gewild was, het Europese harpspelers harpe met ’n “pilaar” verkies, dit wil sê ’n derde strukturele deel om die verste punte van die boog en die klankkas te ondersteun. Die Europese harp van die [[Middeleeue]] was in wese [[Diatoniese toonleer|diatonies]], nes byvoorbeeld ’n [[doedelsak]], wat beteken dat dit in een bepaalde toonleer gestem was. Met die opkoms van die ars nova, ’n vorm van meerstemmige musiek in die 14de eeu, en in die verdere ontwikkeling van Westerse musiek, het toonverhogings en -verlagings nodig geword. Oorspronklik moes die harpseler (of harpis) dan, terwyl daar gespeel word, met die vingers op ’n snaar druk om die nodige verhoging of verlaging te bewerkstellig, wat baie moeilik was. As oplossing is daar eers vir die vashou van snare ’n soort hakie uitgevind. Uiteindelik is daar ook dubbelharpe gebou – harpe met twee stelle snare wat hoekig met mekaar op die klankkas geplaas is. Maar om so ’n instrument te bespeel, was allermins eenvoudig. Eers gedurende die 19de eeu is ’n finale oplossing gevind, toe die Frans-Duitse musiekinstrumentbouer Sébastien Erard die dubbelpedaalharp vervolmaak het. (’n Eerste, primitiewe vorm van pedale was reeds in die [[Tirol|Tiroolse]] streek van Oostenryk in gebruik. Dié ontwerp het Jacob Hochbrucker in 1720 verbeter.) Vir sy pedaalmeganisme het Erard in 1810 die patent aangevra. === Dubbel- en enkelpedaalharp === Die pedaalharp het, benewens 46 of 47 snare, sewe pedale, wat elk drie posisies het: los, halfingetrap en heeltemal ingetrap. Die harp word gestem in Ces, wat eintlik ’n ongewone toonsoort is, met die tone Ces, Des, Es, Fes, Ges, As, Bes. Deur ’n pedaal, byvoorbeeld die F-pedaal, halfpad in te trap, word al die Fes-snare ’n halwe toon verkort, sodat die harp in Ges speel: Ges, As, Bes, Ces, Des, Es, F. As al die pedale ingetrap is, speel die harp in C: C, D, E, F, G, A, B. Deur die pedale heeltemal in te trap, word die snare weer ’n halftoon verkort. Die konsertharp is ’n groot pedaalharp met sewe oktawe, en dit produseer meer klank as kleiner harpe. Die volgorde van die pedale van links na regs is D, C, B || E, F, G, A. Hierdie werking word soms beter verstaan as daar begin word met al die pedale halfingetrap. Die harp speel dan in C: C, D, E, F, G, A, B. As daar twee molle by die sleutel is, word die pedale B en E gelos. Die harp speel nou in Bes: Bes, C, D, Es, F, G, A. As daar drie kruise by die sleutel is, word die pedale F, C en G so ver moontlik ingetrap. Die harp speel nou in A: A, B, Cis, D, E, Fis, Gis, A. So kan die harp in elke toonsoort bespeel word, van sewe kruise tot sewe molle. Die pedale kan, indien nodig, ook terwyl daar gespeel word, gebruik word om die snare van toon te laat verander. Danksy die pedale kon die harp as instrument in die groeiende orkes van die 19de eeu bly speel. Benewens die dubbelpedaalharp, bestaan daar ook die enkelpedaalharp. Dit het, net soos die dubbelpedaalharp, sewe pedale, maar elk van dié pedale het net twee in plaas van drie posisies. ’n Enkelpedaalharp is normaalweg in Es gestem: Es, F, G, As, Bes, C, D, Es. Die enkelpedaalharp word minder gereeld bespeel, maar dit is goedkoper as die dubbelpedaalharp. In sommige lande word die enkelpedaalharp ’n volksharp genoem. Die Tiroolse volksharp het ’n kenmerkende geboë klankkas en pedale van hout. Omdat ’n harp ’n redelik groot aantal snare het, word die snare vandag dikwels gekleur sodat spelers makliker kan sien waar elke toon is. Drie kleure word gebruik: * '''Rooi''': Al die rooi snare is C-snare. * '''Blou'''/'''Pers'''/'''Swart''': Alle die blou, pers of swart snare is F-snare. * '''Wit''': Die ander snare is almal wit. === Keltiese harp === Naas die pedaalharp (konsertharp) is daar ook die [[Kelties|Keltiese]] harp (in Nederlands: ''hakiesharp''). Die Keltiese harp het omtrent 34 snare (net minder as vyf oktawe) en is effens kleiner as die pedaalharp. Dit is meestal in Es gestem: Es, F, G, As, Bes, C, D. En het, in plaas van pedale, bokant die snare, hakies waarmee die speler die snaar ’n bietjie korter kan maak. Sodoende word die toon met ’n halwe afstand verhoog (byvoorbeeld van As na A). Die hakies is van hefboompies of kleppies voorsien. Daarom word dié harp (in Nederlands) ook soms ’n ''kleppiesharp'' genoem. Aangesien elke snaar net een hakie het (terwyl ’n pedaal ’n snaar twee keer kan verkort), kan die Keltiese harp in toonsoorte van Es (drie molle) tot E (vier kruise) speel. Elke snaar het sy eie hakie sodat daar by die wisseling van ’n enkele verhogings- of verlagingsteken – kruis of mol – verskeie hakies omgeskakel moet word. Dit is baie moeilik om te doen terwyl ’n mens speel. Daarom hoor ’n mens die Keltiese harp hoofsaaklik in volksmusiek (soos [[Ierland|Ierse]] musiek), wat steeds op diatoniese beginsels gebaseer is. Die Keltiese harp is ook gewild as ’n aanleerdersinstrument vir beginners. By ’n pedaalharp word met ’n enkele intrapslag van ’n pedaal al die gelyknamige snare verkort of verleng. == Verwysings == {{Verwysings}} == Nota == * Hierdie artikel is ’n vertaling van die artikel ''Harp'' in die Nederlandse Wikipedia, asook kort gedeeltes uit die inleiding van die gelyknamige Engelse Wikipedia-artikel, soos op 22 Oktober 2024, met enkele byvoegings. {{Normdata}} [[Kategorie:Snaarinstrumente]] c23hd3jr7p22urazmt75w8wyptnrq5e 0 422327 2893550 2729628 2026-04-13T16:22:50Z Jcb 223 2893550 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bay Windows.JPG|duimnael|Erker oor twee verdiepings.]] 'n '''Erker''' is 'n uitgeboude venster – reghoekig, trapesium- of halfsirkelvormig – wat as 'n verlenging van 'n vertrek in 'n gebou dien, verby die fasade uitsteek en in 'n oop verband met die beoogde vertrek is. == Argitektuur == Die buitekant, langs die fasadekant, word deur vensterrame begrens. Met ’n erker is die vloer gewoonlik op dieselfde hoogte as dié van die vertrek waartoe die erker behoort. ’n Erker kan oor verskeie verdiepings strek. Die onderkant word dikwels deur die argitek versier met ornamente, gemaak van natuurlike klip, keramiek of faïence. == Erkers in België == === Art Nouveau === <gallery mode="packed" heights="140"> AD_2024_-_Berchem_Patrimonivm_en_Erfgoed_-_13.jpg|Berchem Zurenborg_Waterloostraat_n°8-10-12_(6).JPG|Zurenborg, Antwerp AD2024_-_Gent_Patrimonium_Clementinalaan_-_20.jpg|Gent: erker in art-nouveaustyl met faïence. AD_2024_-_Waas_Erfgoed_-_SN_-_30.jpg|Sint-Niklaas, ontwerp van August Waterschoot. AD_2024_-_Meersstraat_99_Gandavenis_-_patrimonium_05.jpg|Gent, Meersstraat </gallery> === Art Deco === <gallery> Lêer:AD 2024 - Koningin Elisabethwijk in Sint-Niklaas - Art Deco 14.jpg|Sint Niklaas Lêer:AD 2024 - Gent erfgoed - Gordunakaai architectenwoning Geo Henderick 03.jpg|'''Gent, Gordunakaai deur Geo Henderick.''' Lêer:AD 2024 - Erfgoed in Gent - Hoekcomplex by Geo Henderick - 11.jpg|Gent Lêer:AD 2024 - Gent art deco - prinses Clementinalaan - stenen vogel.jpg|'''Prinses Clementinalaan - steenvoël''' </gallery> === Neogotiek === <gallery mode="packed" heights="140"> Lêer:BurgEltzErker.jpg|Neogotiese erker Lêer:AD_2024_-_Erfgoed_Antwerpen_-_Patrimonium_27.jpg|Antwerp Lêer:AD_2024_-_Bank_van_Waes_-_SN_-_Neogotisch_erfgoed_erker.jpg|Sint-Niklaas, Bank van Waes Lêer:Antwerpen_Instituut_Onze-Lieve-Vrouw_(5).JPG|Antwerp, Instituut Onse-Liewe-Vrou </gallery> === Neorococo === <gallery mode="packed" heights="140"> Lêer:Gent_Prinses_Clementinalaan_22-30_-_182841_-_onroerenderfgoed.jpg|Gent, erker met ramskop. Lêer:AD2024_-_Gent_Patrimonium_Clementinalaan_-_25.jpg|Gent Lêer:AD_2024_-_erfgoed_in_Gent_Albertlaan-_Ch._HOGE_-_huis_Vandenbroucke_erker.jpg|Ontwerp deur [[Charles Hoge]]. Lêer:AD_2024_-_SN_Erfgoed_-_Huis_Victor_Orban-Leclercq_erker.jpg </gallery> === Ander === <gallery mode="packed" heights="140"> Lêer:AD_2017_-_OSB_Dendermonde_Abbatia_-_01.jpg|Abdy te Dendermonde. Lêer:AD_2024_-_Erfgoed_in_Gent_-_Burgerhuis_door_Charles_Hoge,_Koning_Albertlaan_frontzicht.jpg|Ontwerp van [[:nl:Charles_Hoge|Charles Hoge]] Lêer:Colorful_Loggias_on_Old_Houses_-_panoramio.jpg|Borgerhout </gallery> == Sien ook == * [[Argitektuur]] * [[Venster]] [[Kategorie:Argitektuur]] 1c4bm8kl8igi12m34z645wwz4kr5iap 0 422637 2893775 2892434 2026-04-14T05:45:36Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Inligtingskas bygevoeg 2893775 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Demis Hassabis | beeld = Demis Hassabis, 2024 Nobel Prize Laureate in Chemistry 7 (cropped).jpg | breedte = 220 | beeldbeskrywing = Demis Hassabis in 2024 | beeldonderskrif = Hassabis in 2024 | geboortenaam = Demis Hassabis | geboortedatum = {{birth date and age|1976|7|27|df=y}} | geboorteplek = [[Londen]], [[Engeland]], Verenigde Koninkryk | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = Britse | nasionaliteit = Brits | vakgebied = Neurowetenskap, rekenaarwetenskap, kunsmatige intelligensie | werkplek = [[DeepMind]]<br />[[Isomorphic Labs]]<br />[[University College London]] | alma mater = [[Universiteit van Cambridge]] ([[Magister artium|MA]])<br />[[University College London]] (PhD) | doktorale promotor = [[Eleanor Maguire]] | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = [[DeepMind]]<br />[[AlphaGo]]<br />[[AlphaFold]] | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = [[Albert Lasker Award for Basic Medical Research]] (2023)<br />[[Breakthrough Prize in Life Sciences]] (2023)<br />[[Canada Gairdner International Award]] (2023)<br />[[Nobelprys vir Chemie]] (2024) | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Demis Hassabis''' (gebore [[27 Julie]] [[1976]]) is 'n Britse [[kunsmatige intelligensie]] (KI) navorser en [[entrepreneur]]. Hy is die hoof uitvoerende beampte en medestigter van [[Google DeepMind]],<ref name="Anon 2017">{{Cite web|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hI2vPPsUbVlqy9lHB_I6GiDdyKM/appointments|title=Demis HASSABIS|website=companieshouse.gov.uk|publisher=Companies House|location=London|author=Anon|year=2017|access-date=26 April 2017|archive-date=27 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427100437/https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hI2vPPsUbVlqy9lHB_I6GiDdyKM/appointments|url-status=live}}</ref> en Isomorphic Labs,<ref>{{Cite web|last=Crist|first=Ry|title=Alphabet launches Isomorphic Labs, an AI-driven drug discovery startup|url=https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|date=4 November 2021|website=CNET|language=en|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Isomorphic Labs is Alphabet's play in AI drug discovery|url=https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|last=Coldeway|first=Devin|date=4 November 2021|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=4 November 2021|archive-date=2 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082106/https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|title=Alphabet's Isomorphic Labs is a new company focused on AI-driven drug discovery|url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|first=Igor|last=Bonifacic|date=4 November 2021|website=www.msn.com|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|url-status=live}}</ref> en 'n Britse regering KI-adviseur.<ref name="GOV.UK">{{Cite web |title=World-leading expert Demis Hassabis to advise new Government Office for Artificial Intelligence |url=https://www.gov.uk/government/news/world-leading-expert-demis-hassabis-to-advise-new-government-office-for-artificial-intelligence |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614145823/https://www.gov.uk/government/news/world-leading-expert-demis-hassabis-to-advise-new-government-office-for-artificial-intelligence |archive-date=14 Junie 2020 |access-date=14 Junie 2020 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> In 2024 is Hassabis en John M. Jumper gesamentlik met die helfte van die [[Nobelprys vir Chemie]] toegeken vir die ontwikkeling van [[AlphaFold]], 'n KI-program vir proteïenstruktuurvoorspelling.<ref name="NobelPrize_2024_Summary">{{cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/summary/ |accessdate=9 October 2024 |publisher=Nobel Media AB}}</ref><ref name="NobelPrize_2024_Press_release">{{Cite web |title=Press release: The Nobel Prize in Chemistry 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/press-release/ |access-date=9 Oktober 2024 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> Hassabis is 'n genoot van die [[Royal Society]], en het baie gesogte toekennings vir sy navorsingswerk gewen, insluitend die Deurbraak-prys, die Kanada Gairdner International-toekenning en die Lasker-toekenning. In 2017 is hy as 'n CBE aangestel en gelys in die ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' 100 mees invloedryke mense lys. In 2024 is hy tot ridder verhef vir dienste in verband met KI.<ref>{{cite news |title=Leading AI figures awarded honours |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/deepmind-government-google-bletchley-park-milton-keynes-b2520327.html |work=The Independent |date=28 Maart 2024 |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Hassabis is gebore uit 'n Grieks-Cipriotiese vader<ref>{{Cite web |date=2024-10-09 |title=Nobel prize win for Greek Cypriot scientist |url=https://cyprus-mail.com/2024/10/09/nobel-prize-win-for-greek-cypriot-scientist/ |access-date=2024-10-11 |website=Cyprus Mail |language=en}}</ref> en 'n Singapoerse ma<ref>{{Cite news |last=Dancel |first=Raul |date=2024-10-09 |title=Nobel Chemistry laureate Demis Hassabis has Singapore in his blood |url=https://www.straitstimes.com/asia/australianz/nobel-chemistry-laureate-demis-hassabis-has-singapore-in-his-blood |access-date=2024-10-11 |work=The Straits Times |language=en |issn=0585-3923}}</ref> en het in Noord-Londen grootgeword.<ref name="eveningstandard">{{Cite news|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-londons-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-9098707.html|title=Exclusive interview: meet Demis Hassabis, London's megamind who just sold his company to Google for £400m|newspaper=London Evening Standard|last=Gardner|first=Jasmine|date=31 Januarie 2014|access-date=3 April 2018|archive-date=8 Mei 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508024222/http://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-londons-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-9098707.html|url-status=live}}</ref><ref name="financialtimes">{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/2/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de.html#axzz3jgbWctw6|title=Lunch with the FT: Demis Hassabis|work=[[Financial Times]]|date=30 Januarie 2015|first=Murad|last=Ahmed|access-date=24 Augustus 2015|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924153218/http://www.ft.com/cms/s/2/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de.html#axzz3jgbWctw6|url-status=live}}</ref> In sy vroeë loopbaan was hy 'n videospeletjie-KI-programmeerder en -ontwerper, en 'n kundige bordspeletjiespeler.<ref name="eveningstandard" /><ref name="telegraph">{{Cite news |date=28 Januarie 2014 |title=Demis Hassabis: the secretive computer boffin with the £400 million brain |url=https://www.telegraph.co.uk/technology/10602390/Demis-Hassabis-the-secretive-computer-boffin-with-the-400-million-brain.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180510073553/https://www.telegraph.co.uk/technology/10602390/Demis-Hassabis-the-secretive-computer-boffin-with-the-400-million-brain.html |archive-date=10 Mei 2018 |access-date=3 April 2018 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> 'n Wonderkind in skaak vanaf die ouderdom van vier, <ref>{{Cite web|title=Demis Hassabis, PhD Biography and Interview|website=www.achievement.org|publisher=American Academy of Achievement|url=https://www.achievement.org/achiever/demis-hassabis-ph-d/#interview|access-date=22 April 2019|archive-date=7 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107122625/http://www.achievement.org/achiever/demis-hassabis-ph-d#interview|url-status=live}}</ref><ref name="Hassabis-2020">{{Cite web|last=Hassabis|first=Demis|date=5 Desember 2020|title=BBC Radio 4 Profiles, 7pm 5 Desember 2020|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000q3nq|access-date=5 Desember 2020|website=BBC Podcast|archive-date=5 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205191935/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000q3nq|url-status=live}}</ref> Hassabis het meesterstandaard op die ouderdom van 13 bereik met 'n Elo-gradering van 2300 en was kaptein van baie van die Engelse junior skaakspanne.<ref name="fifteen">{{Cite news|last=Gibbs |first=Samuel |date=28 Januarie 2014 |title=Demis Hassabis: 15 facts about the DeepMind Technologies founder |url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150816075737/http://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |archive-date=16 Augustus 2015 |access-date=30 Julie 2016 |work=[[The Guardian]]}}</ref> Hy het die Universiteit van Cambridge verteenwoordig in die Oxford-Cambridge varsity skaakwedstryde van 1995, <ref>1995 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199503vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174614/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199503vars-viewer.html |date=10 Januarie 2018 }} – BritBase</ref> 1996 <ref>1996 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199603vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174644/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199603vars-viewer.html |date=10 Januarie 2018 }} – BritBase</ref> en 1997,<ref>1997 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199703vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174616/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199703vars-viewer.html |date=10 Januarie 2018 }} – BritBase</ref> en 'n half blou gewen. Tussen 1988 en 1990 is Hassabis opgevoed by Queen Elizabeth's School, Barnet, 'n seunsgrammatikaskool in Noord-Londen. Hy is daarna tuisonderrig deur sy ouers, waartydens hy sy eerste rekenaar gekoop het, 'n ZX Spectrum 48K wat uit skaak wengeld befonds is, en homself geleer het hoe om uit boeke te programmeer.<ref name="Hassabis-2020" /> Hy het sy eerste KI-program geskryf op 'n Commodore Amiga gebaseer op die reversi-bordspeletjie.<ref>{{cite web | url=http://www.amiga-news.de/en/news/AN-2022-07-00008-EN.html | title=Amiga-news.de – Video interview with DeepMind founder: First AI program on Amiga }}</ref> Daarna studeer hy aan die omvattende skool Christ's College, Finchley.<ref name="eveningstandard" /> Hy het sy A-vlak eksamens twee jaar vroeg op 16 voltooi.<ref>{{Cite news |last=Gibbs |first=Samuel |date=28 Januarie 2014 |title=Demis Hassabis: 15 facts about the DeepMind Technologies founder |url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |access-date=22 September 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite news |date=5 Mei 2023 |title=Azeem's Picks: Demis Hassabis on DeepMind's Journey from Games to Fundamental Science |url=https://hbr.org/podcast/2023/05/azeems-picks-demis-hassabis-on-deepminds-journey-from-games-to-fundamental-science |access-date=22 September 2024 |work=Harvard Business Review |issn=0017-8012 |quote=I finished A Levels at 16, so I had quite a lot of time between then and going to Cambridge.}}</ref> ===Bullfrog Productions=== Gevra deur Cambridge Universiteit om 'n af-jaar te neem as gevolg van sy jong ouderdom,<ref name="Hassabis-2020" /> het Hassabis sy rekenaarspeletjie-loopbaan by Bullfrog Productions begin nadat hy vir 'n Amiga Power "Wen-'n-werk-by-Bullfrog"-kompetisie ingeskryf het.<ref>Amiga Power N°16, August 1992, PP65-67 https://amr.abime.net/issue_16_pages</ref> Hy het eers begin deur vlak ontwerp op Syndicate, en toe op 17 mede-ontwerp en leidende programmering op die 1994-speletjie Theme Park, saam met die speletjie se ontwerper Peter Molyneux.<ref name="time100DemisHassabis">{{cite magazine |title=Time 100 AI 2023 – Demis Hassabis |url=https://time.com/collection/time100-ai/6309001/demis-hassabis-ai/ |magazine=TIME |publisher=[[Time (tydskrif)]] |access-date=7 September 2023 |archive-date= 7 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230907164744/https://time.com/collection/time100-ai/6309001/demis-hassabis-ai/ |url-status=dead }}</ref> Theme Park, 'n simulasie-videospeletjie, het etlike miljoene kopieë verkoop<ref name="fifteen" /> en het 'n hele genre van simulasie-sandboks-speletjies geïnspireer. Hy het genoeg verdien uit sy oorbruggingsjaar om sy universiteitsfooie te betaal.<ref name="Hassabis-2020" /> ===Universiteit van Cambridge=== Hassabis het Bullfrog verlaat om aan Queens' College, Cambridge, te studeer, waar hy die Computer Science Tripos voltooi het en in 1997 met 'n “''Double First''” gegradueer het.<ref name=fifteen/> ==Loopbaan en navorsing== ===Lionhead=== Nadat hy aan Cambridge gegradueer het, het Hassabis by Lionhead Studios gewerk.<ref name="desert">{{Cite web |title=Demis Hassabis on Desert Island Discs |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b08qy1sl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114175005/http://www.bbc.co.uk/programmes/b08qy1sl |archive-date=14 Januarie 2018 |access-date=18 Februarie 2018 |website=Desert Island Discs |publisher=[[BBC]]}}</ref> Die speletjie-ontwerper Peter Molyneux, saam met wie Hassabis by Bullfrog Productions gewerk het, het die maatskappy destyds gestig. By Lionhead het Hassabis as hoof KI-programmeerder gewerk aan die 2001-“godspeletjie” Black & White.<ref name=fifteen/> ===Elixir Studios=== Hassabis het Lionhead in 1998 verlaat om Elixir Studios, 'n Londen-gebaseerde onafhanklike speletjie-ontwikkelaar, te stig, wat publikasieooreenkomste met Eidos Interactive, Vivendi Universal en [[Microsoft]] onderteken het.<ref name="demishassabis.com">{{Cite web |last=Hassabis |first=Demis |date=2014 |title=Demis Hassabis Personal Website |url=http://demishassabis.com/biography/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426021842/http://demishassabis.com/biography |archive-date=26 April 2015 |access-date=30 Julie 2016 |website=demishassabis.com}}</ref> Benewens die bestuur van die maatskappy, het Hassabis as uitvoerende ontwerper van die speletjies Republic: The Revolution en Evil Genius gedien.<ref name="fifteen" /> Elkeen het [[Bafta]]-nominasies ontvang vir hul interaktiewe musiekpartiture, geskep deur James Hannigan. Die vrystelling van Elixir se eerste speletjie, Republic: The Revolution, 'n hoogs ambisieuse en ongewone politieke simulasiespeletjie,<ref name="BBC">{{Cite news |last=Hermida |first=Alfred |date=3 September 2003 |title=Game plays politics with your PC |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3201221.stm |url-status=live |access-date=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070115192457/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3201221.stm |archive-date=15 Januarie 2007}}</ref> is vertraag weens die groot omvang daarvan, wat 'n KI-simulasie van die werking van 'n hele fiktiewe land behels het. Die finale wedstryd is van sy oorspronklike visie verminder en met louwarm resensies begroet en 'n Metacritic-telling van 62/100 ontvang.<ref>{{Cite web |title=Republic: The Revolution |url=https://www.metacritic.com/game/republic-the-revolution/critic-reviews/?platform=pc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207220843/http://www.metacritic.com/game/pc/republic-the-revolution |archive-date=7 Februarie 2017 |access-date=30 Julie 2016 |website=Metacritic}}</ref> Evil Genius, 'n tong-in-die-kies Bond-skurk-simulator, het baie beter gevaar met 'n telling van 75/100.<ref>{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/evil-genius/critic-reviews/?platform=pc|title=Evil Genius|website=Metacritic|access-date=30 Julie 2016|archive-date=12 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812170413/http://www.metacritic.com/game/pc/evil-genius|url-status=live}}</ref> In April 2005 is die intellektuele eiendom en tegnologie regte aan verskeie uitgewers verkoop en die ateljee is gesluit.<ref name="Rebellion Acquires Vivendi Licenses">{{Cite web |last=Remo |first=Chris |date=14 Julie 2009 |title=Rebellion Acquires Vivendi Licenses, Considers New Franchise Titles |url=http://www.gamasutra.com/view/news/24429/Rebellion_Acquires_Vivendi_Licenses_Considers_New_Franchise_Titles.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303172423/http://www.gamasutra.com/view/news/24429/Rebellion_Acquires_Vivendi_Licenses_Considers_New_Franchise_Titles.php |archive-date=3 Maart 2016 |access-date=30 Julie 2016 |work=Gamasutra}}</ref><ref name="IGN Elixir Studios">{{Cite web |title=Elixir Studios |url=https://www.ign.com/companies/elixir-studios |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013011655/http://www.ign.com/companies/elixir-studios |archive-date=13 Oktober 2012 |work=IGN}}</ref> ===Neurowetenskap navorsing by University College London=== [[Lêer:PhotonQ-Demis Hassabis on Artificial Playful Intelligence (15366514658) (2).jpg|duimnael|Demis Hassabis (links) saam met Blaise Agüera y Arcas (regs) in 2014, by die ''Wired''-konferensie in [[Londen]].]] Na Elixir Studios het Hassabis na die akademie teruggekeer om sy PhD in kognitiewe neurowetenskap aan University College London (UCL) in 2009 te verwerf onder toesig van Eleanor Maguire.<ref name="phd">{{Cite thesis |degree=PhD |first=Demis |last=Hassabis |title=Neural processes underpinning episodic memory |publisher=University College London |date=2009 |url=http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |website=discovery.ucl.ac.uk |id={{EThOS|uk.bl.ethos.564607}} |oclc=926193578 |access-date=30 Desember 2017 |archive-date=29 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190429152526/http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |url-status=live }} {{free access}}</ref> Hy het gesoek om inspirasie in die menslike [[brein]] te vind vir nuwe KI-[[algoritme]]s.<ref>{{Cite journal |vauthors=Brooks R, Hassabis D, Bray D, Shashua A |year=2012 |title=Turing centenary: Is the brain a good model for machine intelligence? |url=http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/TuringSpecialIssue%28Nature2012%29.pdf |url-status=live |journal=Nature |volume=482 |issue=7386 |pages=462–463 |bibcode=2012Natur.482..462. |doi=10.1038/482462a |issn=0028-0836 |pmid=22358812 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209125016/http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/TuringSpecialIssue(Nature2012).pdf |archive-date=9 Desember 2017 |access-date=26 April 2017 |doi-access=free |s2cid=205070106}}</ref> Hy het sy navorsing oor [[neurowetenskap]] en kunsmatige intelligensie voortgesit as 'n besoekende wetenskaplike saam by Massachusetts Institute of Technology (MIT), in die laboratorium van Tomaso Poggio, en [[Harvard-universiteit]],<ref name="eveningstandard" /> voordat hy 'n Henry Wellcome postdoktorale navorsingsgenootskap aan die Gatsby Computational Neuroscience Unit verdien het by UCL in 2009 saam met Peter Dayan.<ref name="standard">{{Cite web |last=Shead |first=Sam |date=21 Mei 2017 |title=The incredible life of DeepMind founder Demis Hassabis, the computer whiz who sold his AI lab to Google for £400 million |url=https://www.businessinsider.com/the-incredible-life-of-deepmind-cofounder-demis-hassabis-2017-5/#hassabis-was-born-in-london-july-27-1976-to-a-greek-cypriot-father-and-a-chinese-singaporean-mother-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225193131/http://uk.businessinsider.com/the-incredible-life-of-deepmind-cofounder-demis-hassabis-2017-5/#hassabis-was-born-in-london-july-27-1976-to-a-greek-cypriot-father-and-a-chinese-singaporean-mother-1 |archive-date=25 Desember 2017 |access-date=22 Desember 2017 |website=Business Insider}}</ref> Hy werk op die gebied van verbeelding, [[geheue]] en geheueverlies en was mede-outeur van verskeie invloedryke artikels wat in ''Nature'', ''Science'', ''Neuron'' en ''PNAS'' gepubliseer is.<ref name=gs>{{Google scholar id}}</ref> Sy heel eerste akademiese werk, gepubliseer in ''PNAS'',<ref>{{Cite journal | last1 = Hassabis | first1 = D. | author-link1 = Demis Hassabis | last2 = Kumaran | author-link2 = Dharshan Kumaran | first2 = D. | last3 = Vann | first3 = S. D. | last4 = Maguire | first4 = E. A. | title = Patients with hippocampal amnesia cannot imagine new experiences | doi = 10.1073/pnas.0610561104 | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | url = http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/PatientsCannotImagine%28PNAS07%29.pdf | volume = 104 | issue = 5 | pages = 1726–31 | year = 2007 | pmid = 17229836 | pmc = 1773058 | bibcode = 2007PNAS..104.1726H | doi-access = free | access-date = 29 Augustus 2015 | archive-date = 15 Augustus 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150815060314/http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/PatientsCannotImagine(PNAS07).pdf | url-status = live }}</ref> was 'n landmerk-artikel wat stelselmatig vir die eerste keer gewys het dat pasiënte met skade aan hul hippokampus, waarvan bekend is dat dit geheueverlies veroorsaak, ook nie in staat was om hulself in nuwe ervarings in te dink nie. Die bevinding het 'n verband gelê tussen die konstruktiewe proses van verbeelding en die rekonstruktiewe proses van episodiese geheueherroeping. Op grond van hierdie werk en 'n opvolgende funksionele magnetiese resonansbeelding (fMRI) studie,<ref>{{Cite journal |last1=Hassabis |first1=D. |author-link1=Demis Hassabis |last2=Kumaran |first2=D. |author-link2=Dharshan Kumaran |last3=Maguire |first3=E. A. |author-link3=Eleanor Maguire |year=2007 |title=Using Imagination to Understand the Neural Basis of Episodic Memory |journal=The Journal of Neuroscience |volume=27 |issue=52 |pages=14365–14374 |doi=10.1523/JNEUROSCI.4549-07.2007 |pmc=2571957 |pmid=18160644}}</ref> het Hassabis 'n nuwe teoretiese weergawe van die episodiese geheuestelsel ontwikkel wat toneelkonstruksie, die generering en aanlyn instandhouding van 'n komplekse en koherente toneel identifiseer, as 'n sleutelproses onderliggend aan beide geheueherroeping en verbeelding.<ref>{{Cite journal | last1 = Hassabis | first1 = D. | author-link1 = Demis Hassabis| last2 = Maguire | first2 = E. A. | author-link2 = Eleanor Maguire| doi = 10.1016/j.tics.2007.05.001 | title = Deconstructing episodic memory with construction | journal = Trends in Cognitive Sciences| volume = 11 | issue = 7 | pages = 299–306 | year = 2007 | pmid = 17548229| s2cid = 13939288 }}</ref> Hierdie werk het wydverspreide dekking in die hoofstroommedia ontvang<ref name="Amnesiacs May Be Cut Off From Past and Future Alike|">{{Cite news |last=Carey |first=Benedict |date=23 Januarie 2007 |title=Amnesiacs May Be Cut Off From Past and Future Alike |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/01/23/health/psychology/23amne.html |url-status=live |access-date=21 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082106/https://www.nytimes.com/2007/01/23/health/psychology/23amne.html |archive-date=2 Julie 2022}}</ref> en is gelys in die top 10 wetenskaplike deurbrake van die jaar deur die joernaal ''Science''.<ref name="Breakthrough of the Year">{{Cite journal | author = The News Staff | title = BREAKTHROUGH OF THE YEAR: The Runners-up | doi = 10.1126/science.318.5858.1844a | journal = Science| volume = 318 | issue = 5858 | pages = 1844a– | year = 2007 | pmid = 18096772| doi-access = free }}</ref> Hy het later hierdie idees veralgemeen om die idee van 'n 'simulasie-enjin van die gees' te bevorder wie se rol dit was om gebeurtenisse en scenario's voor te stel om te help met beter beplanning.<ref>{{Cite journal|last1=Hassabis|first1=Demis|last2=Maguire|first2=Eleanor A.|date=12 Mei 2009|title=The construction system of the brain|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=364|issue=1521|pages=1263–1271|doi=10.1098/rstb.2008.0296|issn=0962-8436|pmc=2666702|pmid=19528007}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Schacter |first1=Daniel L. |last2=Addis |first2=Donna Rose |last3=Hassabis |first3=Demis |last4=Martin |first4=Victoria C. |last5=Spreng |first5=R. Nathan |last6=Szpunar |first6=Karl K. |date=21 November 2012 |title=The Future of Memory: Remembering, Imagining, and the Brain |journal=[[Neuron (journal)|Neuron]] |language=en |volume=76 |issue=4 |pages=677–694 |doi=10.1016/j.neuron.2012.11.001 |issn=0896-6273 |pmc=3815616 |pmid=23177955}}</ref> ===DeepMind=== Hassabis is die uitvoerende hoof en medestigter van DeepMind, 'n masjienleer-KI-[[beginonderneming]], wat in 2010 in [[Londen]] gestig is saam met [[Shane Legg]] en Mustafa Suleyman. Hassabis het Legg ontmoet toe albei postdoktorale by die Gatsby Computational Neuroscience Unit was, en hy en Suleyman was vriende deur familie.<ref>{{Cite magazine |last=Rowan |first=David |date=22 June 2015 |title=DeepMind: Inside Google's Super Brain |url=https://www.wired.co.uk/article/deepmind |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821085853/http://www.wired.co.uk/article/deepmind |archive-date=21 Augustus 2017 |access-date=26 Augustus 2017}}</ref> Hassabis het ook sy universiteitsvriend en Elixir-vennoot David Silver gewerf.<ref>{{Cite magazine |last=Metz |first=Cade |date=19 Mei 2016 |title=What the AI Behind AlphaGo Can Teach Us About Being Human |url=https://www.wired.com/2016/05/google-alpha-go-ai/ |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529014612/http://www.wired.com/2016/05/google-alpha-go-ai |archive-date=29 Mei 2016 |access-date=6 Maart 2017}}</ref> DeepMind se missie is om "intelligensie op te los" en dan intelligensie te gebruik "om alles anders op te los".<ref>{{Cite magazine |last=Simonite |first=Tom |date=31 March 2016 |title=How Google Plans to Solve Artificial Intelligence |url=https://www.technologyreview.com/s/601139/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence/ |url-status=live |magazine=MIT Technology Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816193438/https://www.technologyreview.com/s/601139/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence/ |archive-date=16 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref> Meer spesifiek poog DeepMind om insigte uit stelselneurologie te kombineer met nuwe ontwikkelings in [[masjienleer]] en rekenaarhardeware om toenemend kragtige algemene-doel-leeralgoritmes te ontsluit wat sal werk vir die skepping van 'n [[kunsmatige algemene intelligensie]] (KAI). Die maatskappy het gefokus op die opleiding van leeralgoritmes om speletjies te bemeester, en in Desember 2013 het hy aangekondig dat hy 'n baanbrekerdeurbraak gemaak het deur 'n algoritme genaamd 'n Deep Q-Network (DQN) op te lei om Atari-speletjies op 'n bomenslike vlak te speel deur slegs die rou pixels op die skerm as insette.<ref name="Space Invaders">{{Cite magazine |last=Simonite |first=Tom |date=25 Februarie 2015 |title=Google's AI Masters Space Invaders But Still Sucks at Pacman |url=https://www.technologyreview.com/s/535446/googles-ai-masters-space-invaders-but-it-still-stinks-at-pac-man/ |url-status=live |magazine=MIT Technology Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816185701/https://www.technologyreview.com/s/535446/googles-ai-masters-space-invaders-but-it-still-stinks-at-pac-man/ |archive-date=16 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref> DeepMind se vroeë beleggers het verskeie hoëprofiel-tegnologie-entrepreneurs ingesluit.<ref name="Angel Profile">{{Cite web|url=https://angel.co/deepmind-technologies/|title=DeepMind Technologies|date=26 Januarie 2015|work=Angel|access-date=30 Julie 2016|archive-date=19 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919023912/https://angel.co/deepmind-technologies/|url-status=live}}</ref><ref name="Google Buy">{{Cite news |last=Gannes |first=Liz |date=26 Januarie 2014 |title=Exclusive: Google to Buy Artificial Intelligence Startup DeepMind for $400m |work=Recode |url=http://www.recode.net/2014/1/26/11622732/exclusive-google-to-buy-artificial-intelligence-startup-deepmind-for/ |url-status=live |access-date=30 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160724072930/http://www.recode.net/2014/1/26/11622732/exclusive-google-to-buy-artificial-intelligence-startup-deepmind-for |archive-date=24 Julie 2016}}</ref> In 2014 het [[Google]] DeepMind vir £400 miljoen gekoop. Alhoewel die meeste van die maatskappy 'n onafhanklike entiteit in Londen gebly het,<ref name="Reuters DeepMind">{{Cite news |date=26 Januarie 2015 |title=Google to Buy Artificial Intelligence Company DeepMind |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/google-deepmind-idUSL2N0L102A20140127/ |url-status=live |access-date=30 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422205811/http://www.reuters.com/article/google-deepmind-idUSL2N0L102A20140127 |archive-date=22 April 2017}}</ref> is DeepMind Health sedertdien direk by Google Health geïnkorporeer.<ref>{{Cite news |last=Lomas |first=Natasha |date=19 September 2019 |title=Google completes controversial takeover of DeepMind Health |work=[[TechCrunch]] |url=https://techcrunch.com/2019/09/19/google-completes-controversial-takeover-of-deepmind-health/ |url-status=live |access-date=19 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001094457/https://techcrunch.com/2019/09/19/google-completes-controversial-takeover-of-deepmind-health/ |archive-date=1 Oktober 2019}}</ref> Sedert die Google-verkryging het die maatskappy 'n aantal belangrike prestasies behaal, miskien die opvallendste is die skepping van AlphaGo, 'n program wat die wêreldkampioen Lee Sedol by die komplekse wedstryd [[Go]] verslaan het. Go is beskou as 'n heilige graal van KI, vir sy hoë aantal moontlike bordposisies en weerstand teen bestaande programmeringstegnieke.<ref>{{Cite news |last1=Koch |first1=Christof |date=19 Maart 2016 |title=How the Computer Beat the Go Master |language=en |work=Scientific American |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-the-computer-beat-the-go-master/ |url-status=live |access-date=6 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906224946/https://www.scientificamerican.com/article/how-the-computer-beat-the-go-master/ |archive-date=6 September 2017}}</ref><ref>{{cite news |last1=Hassabis |first1=Demis |date=21 April 2017 |title=The mind in the machine: Demis Hassabis on artificial intelligence |work=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/048f418c-2487-11e7-a34a-538b4cb30025 |url-status=live |access-date=6 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906224140/https://www.ft.com/content/048f418c-2487-11e7-a34a-538b4cb30025 |archive-date=6 September 2017}}</ref> AlphaGo het egter die Europese kampioen Fan Hui 5–0 in Oktober 2015 geklop voordat hy in Maart 2016 met 4–1 teen die voormalige wêreldkampioen Lee Sedol gewen het.<ref name="In a Huge Breakthrough Google's AI Beats a Top Go Player">{{Cite magazine |last=Metz |first=Cade |date=27 Januarie 2016 |title=In a Huge Breakthrough, Google's AI Beats a Top Player at the Game of Go |url=https://www.wired.com/2016/01/in-a-huge-breakthrough-googles-ai-beats-a-top-player-at-the-game-of-go/ |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202211927/https://www.wired.com/2016/01/in-a-huge-breakthrough-googles-ai-beats-a-top-player-at-the-game-of-go/ |archive-date=2 Februarie 2017 |access-date=6 Maart 2017}}</ref><ref name="A Google Computer Victorious Over the World's Go Champion">{{Cite news |last=Yan |first=Sophia |date=12 Maart 2016 |title=A Google Computer Victorious Over the World's Go Champion |work=[[CNN]] |url=https://money.cnn.com/2016/03/12/technology/google-deepmind-alphago-wins/ |url-status=live |access-date=3 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808093512/https://money.cnn.com/2016/03/12/technology/google-deepmind-alphago-wins/ |archive-date=8 Augustus 2020}}</ref> Bykomende DeepMind-prestasies sluit in die skep van 'n neurale Turing-masjien,<ref name="Google's Secretive DeepMind Startup Unveils a Neural Turing Machine">{{Cite magazine |date=29 October 2014 |title=Google's Secretive DeepMind Startup Unveils a Neural Turing Machine |url=https://www.technologyreview.com/s/532156/googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ |url-status=live |magazine=MIT Technology Review |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813000353/https://www.technologyreview.com/s/532156/googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ |archive-date=13 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref> die vermindering van die energie wat deur die verkoelingstelsels in Google se datasentrums gebruik word met 40%,<ref>{{Cite web |date=20 Julie 2016 |title=DeepMind AI Reduces Google Data Centre Cooling Bill by 40% |url=https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020010319/https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |archive-date=20 Oktober 2021 |access-date=20 Oktober 2021 |website=DeepMind}}</ref> die bevordering van navorsing oor [[Kunsmatige-intelligensie-veiligheid]],<ref name="Google Developing Kill Switch for AI">{{Cite news |date=8 Junie 2016 |title=Google Developing Kill Switch for AI |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/technology-36472140 |url-status=live |access-date=21 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160611042244/http://www.bbc.com/news/technology-36472140 |archive-date=11 Junie 2016}}</ref><ref name="Newsweek Big Red Button">{{Cite magazine |last=Cuthbertson |first=Anthony |date=8 Junie 2016 |title=Google's Big Red Button Could Save the World |url=http://europe.newsweek.com/google-big-red-button-ai-artificial-intelligence-save-world-elon-musk-466753?rm=eu |url-status=live |magazine=[[Newsweek]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809000211/http://europe.newsweek.com/google-big-red-button-ai-artificial-intelligence-save-world-elon-musk-466753?rm=eu |archive-date=9 Augustus 2016 |access-date=30 Julie 2016}}</ref>en die skepping van 'n vennootskap met die Nasionale Gesondheidsdiens (NHS) van die Verenigde Koninkryk en Moorfields Ooghospitaal om mediese diens te verbeter en die aanvang van degeneratiewe oogtoestande te identifiseer.<ref name="Google DeepMind pairs with NHS to use machine learning to fight blindness">{{Cite news |last=Hern |first=Alex |date=5 Julie 2016 |title=Google DeepMind pairs with NHS to use machine learning to fight blindness |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jul/05/google-deepmind-nhs-machine-learning-blindness |url-status=live |access-date=30 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816111304/https://www.theguardian.com/technology/2016/jul/05/google-deepmind-nhs-machine-learning-blindness |archive-date=16 Augustus 2016}}</ref> DeepMind was ook verantwoordelik vir tegniese vooruitgang in [[masjienleer]], met 'n aantal bekroonde referate. Die maatskappy het veral beduidende vordering gemaak in [[diepleer]] en versterkingsleer, en baanbreker in die veld van diepversterkingsleer wat hierdie twee metodes kombineer.<ref name="Deep RL">{{Cite web |last=Silver |first=David |date=17 Junie 2016 |title=Deep Reinforcement Learning |url=https://www.deepmind.com/blog/deep-reinforcement-learning |access-date=30 Julie 2016 |work=DeepMind Blog}}</ref> Hassabis het voorspel dat kunsmatige intelligensie "een van die mees voordelige tegnologieë van die mensdom ooit" sal wees, maar dat daar nog beduidende etiese kwessies bly.<ref>{{Cite news |date=10 Maart 2018 |title=Whether AI will be good or bad, depends on how society uses it: Demis Hassabis, CEO, DeepMind |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/whether-ai-will-be-good-or-bad-depends-on-how-society-uses-it-demis-hassabis-ceo-deep-mind/articleshow/63241265.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180329055833/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/whether-ai-will-be-good-or-bad-depends-on-how-society-uses-it-demis-hassabis-ceo-deep-mind/articleshow/63241265.cms |archive-date=29 Maart 2018 |access-date=28 Maart 2018 |work=[[The Economic Times]]}}</ref> Hassabis het ook gewaarsku teen die [[Eksistensiële risiko as gevolg van kunsmatige algemene intelligensie|potensiële gevare en risiko's van KI]] indien dit misbruik word, en was 'n sterk voorstander van verdere KI-veiligheidsnavorsing wat nodig is.<ref>{{Cite news |last=Milmo |first=Dan |date=2023-10-24 |title=AI risk must be treated as seriously as climate crisis, says Google DeepMind chief |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/oct/24/ai-risk-climate-crisis-google-deepmind-chief-demis-hassabis-regulation |access-date=2024-11-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In 2023 het hy die verklaring onderteken dat "Die versagting van die risiko van uitwissing van KI 'n wêreldwye prioriteit moet wees saam met ander risiko's op maatskaplike skaal soos pandemies en kernoorlog".<ref name="CAIS-Statement">{{Cite web |title=Statement on AI Risk {{!}} CAIS |url=https://www.safe.ai/statement-on-ai-risk |access-date=29 Junie 2023 |website=www.safe.ai}}</ref> Hy meen egter dat 'n pouse op KI-vordering baie moeilik sal wees om wêreldwyd af te dwing, en dat die potensiële voordele (bv. vir gesondheid en teen klimaatsverandering) dit die moeite werd maak om voort te gaan. Hy het gesê dat daar 'n dringende behoefte is aan navorsing oor evalueringstoetse wat meet hoe bekwaam en beheerbaar nuwe KI-modelle is.<ref>{{Cite magazine |last=Knight |first=Will |title=Google DeepMind CEO Demis Hassabis Says Its Next Algorithm Will Eclipse ChatGPT |url=https://www.wired.com/story/google-deepmind-demis-hassabis-chatgpt/ |access-date=29 Junie 2023 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ===AlphaFold=== In 2016 het DeepMind sy kunsmatige intelligensie gefokus op proteïenvou, 'n 50-jarige groot uitdaging in die wetenskap, om die 3D-struktuur van 'n proteïen uit sy 1D-aminosuurvolgorde te voorspel. Dit is 'n belangrike probleem in biologie, aangesien [[proteïen]]e noodsaaklik is vir lewe, byna elke biologiese funksie daarvan hang af, en die funksie van 'n proteïen word vermoedelik verwant aan sy struktuur. Om die struktuur van 'n proteïen te ken, kan baie nuttig wees in geneesmiddelontdekking en siektebegrip. In Desember 2018 het DeepMind se hulpmiddel AlphaFold die 13de Kritiese Assessering van Tegnieke vir Proteïenstruktuurvoorspelling (CASP) gewen deur die akkuraatste struktuur vir 25 uit 43 proteïene suksesvol te voorspel. "Dit is 'n vuurtoringprojek, ons eerste groot belegging in terme van mense en hulpbronne in 'n fundamentele, baie belangrike, werklike wetenskaplike probleem," het Hassabis aan ''[[The Guardian]]'' gesê.<ref>{{Cite news |last=Sample |first=Ian |date=2 December 2018 |title=Google's DeepMind predicts 3D shapes of proteins |language=en |website=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/science/2018/dec/02/google-deepminds-ai-program-alphafold-predicts-3d-shapes-of-proteins |url-status=live |access-date=3 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718162031/https://www.theguardian.com/science/2018/dec/02/google-deepminds-ai-program-alphafold-predicts-3d-shapes-of-proteins |archive-date=18 Julie 2019}}</ref> In November 2020 het DeepMind weer wêreldwye uitslae aangekondig in die CASP14-uitgawe van die kompetisie met AlphaFold 2, 'n nuwe weergawe van die stelsel. Dit het 'n mediaan globale afstand toets (GDT) telling van 87.0 oor proteïen teikens in die uitdagende vry-modellering kategorie behaal, baie hoër as dieselfde 2018 resultate met 'n mediaan GDT < 60, en 'n algehele fout van minder as die breedte van 'n atoom (<1 Angstrom), wat dit mededingend maak met eksperimentele metodes, en die organiseerders van CASP lei om die probleem in wese opgelos te verklaar.<ref>{{Cite web |date=30 November 2020 |title=AlphaFold: a solution to a 50-year-old grand challenge in biology |url=https://deepmind.com/blog/article/alphafold-a-solution-to-a-50-year-old-grand-challenge-in-biology |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130153625/https://deepmind.com/blog/article/alphafold-a-solution-to-a-50-year-old-grand-challenge-in-biology |archive-date=30 November 2020 |access-date=30 November 2020 |website=DeepMind}}</ref><ref>{{Cite news |last=Briggs |first=Helen |date=30 November 2020 |title=One of biology's biggest mysteries 'largely solved' by AI |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-55133972 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130212208/https://www.bbc.com/news/science-environment-55133972 |archive-date=30 November 2020 |access-date=30 November 2020 |website=[[BBC News]] |language=en}}</ref> Oor die volgende jaar het DeepMind AlphaFold2 gebruik om al 200 miljoen proteïene wat aan die wetenskap bekend is, te vou, en die stelsel en hierdie strukture openlik en vrylik beskikbaar gestel vir enigiemand om te gebruik via die AlphaFold-proteïenstruktuurdatabasis wat in samewerking met EMBL-EBI ontwikkel is.<ref>{{Cite news |last=Geddes |first=Linda |date=2022-07-28 |title=DeepMind uncovers structure of 200m proteins in scientific leap forward |url=https://www.theguardian.com/technology/2022/jul/28/deepmind-uncovers-structure-of-200m-proteins-in-scientific-leap-forward |access-date=2024-11-01 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ==Persoonlike lewe== Hassabis is getroud met 'n Italiaanse molekulêre bioloog by wie hy twee seuns het. Hy woon in Noord-Londen saam met sy gesin.<ref> {{cite news |last1=Burton-Hill |first1=Clemency |title=The superhero of artificial intelligence: can this genius keep it in check? |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/16/demis-hassabis-artificial-intelligence-deepmind-alphago |work=The Observer |date=16 Februarie 2016}} </ref><ref> {{cite news |last1=Ahmed |first1=Murad |title=Lunch with the FT: Demis Hassabis |url=https://www.ft.com/content/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de |work=Financial Times |date=30 Januarie 2015}} </ref><ref> {{cite news |title=Exclusive interview: meet Demis Hassabis, London's megamind who just sold his company to Google for £400m|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-london-s-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-ps400m-9098707.html |work=Evening Standard |date=7 Februarie 2014 |language=en}}</ref> Hy is ook 'n lewenslange aanhanger van [[Liverpool FC]].<ref name="Hassabis-2020" /> Hassabis is die hoofonderwerp van die dokumentêr genaamd ''The Thinking Game'', wat in 2024 se Tribeca-fees begin het, van dieselfde filmmaker as die bekroonde dokumentêr ''AlphaGo'' (2016).<ref>{{cite web |title=The Thinking Game {{!}} 2024 Tribeca Festival |url=https://tribecafilm.com/films/thinking-game-2024 |access-date=30 September 2024 |website=Tribeca}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Sjabloon:Nobelprys vir Chemie}} {{Nobelpryswenners van 2024}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hassabis, Dennis}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Nobelprys vir Chemie wenners]] [[Kategorie:Royal Society]] liq5sbksqu73elesuf7pvf46j110v1y 0 424591 2893738 2846195 2026-04-14T01:26:26Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Inligtingskas bygevoeg 2893738 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Mo Gawdat | beeld = Mo Gawdat 2022.png | beeldbeskrywing = Foto van Mo Gawdat in 2022 | beeldonderskrif = Gawdat in 2022 | inheemse_naam = محمد جودت | inheemse_naam_taal = ar | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1967|06|20}} | geboorteplek = Egipte | nasionaliteit = Egipties | alma_mater = Ain Shams Universiteit; Maastricht Skool vir Bestuur | beroep = Skrywer; entrepreneur | bekend_vir = Voormalige hoofbesigheidsbeampte by Google X; werk oor geluk en welstand | noemenswaardige_werke = Solve for Happy | kinders = 2 | webwerf = {{Amptelike URL}} | handtekening = Signature example.png }} '''Mohammad "Mo" Gawdat''' ([[Arabies]]: محمد جودت) (Gebore [[20 Junie]] [[1967]] ) is 'n [[Egiptiese]] [[entrepreneur]] en [[skrywer]]. Hy het voorheen as sakehoof vir Google X gedien en is die skrywer van die boeke ''Solve for Happy''<ref>Blair, Olivia. "[https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/happiness-mathematical-solution-formula-mo-gawdat-solve-for-happy-a7673251.html One man's mathematical formula for happiness]", The Independent, 11 April 2017.</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/apr/30/google-mo-gawdat-solve-for-happy-interview|title=Google's Mo Gawdat: 'Happiness is like keeping fit. You have to work out'|last=Tucker|first=Ian|date=30 April 2017|work=The Guardian|access-date=11 Mei 2017|issn=0261-3077}}</ref> en ''Scary Smart''.<ref>{{cite web |title=Book Review |url=https://eandt.theiet.org/content/articles/2021/10/book-review-scary-smart-by-mo-gawdat/ |website=eandt.theiet.org |date=4 Oktober 2021}}</ref> ==Vroeë lewe== Gawdat is in [[Egipte]] gebore, die seun van 'n siviele ingenieur en 'n Engelse professor. Hy het 'n vroeë belangstelling in [[tegnologie]] getoon.<ref name="Times">{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/can-this-man-save-the-world-from-artificial-intelligence-329dd6zvd|date=29 September 2021|work=The Times|title=Can this man save the world from artificial intelligence?|last1=Rifkind|first1=Hugo}}</ref> ==Loopbaan== Gawdat het siviele ingenieurswese aan die Ain Shams Universiteit studeer en in 1990 met 'n baccalaureusgraad gegradueer. Hy het voortgegaan om 'n [[MBA]] van Maastricht School of Management in [[Nederland]] te verwerf.<ref>{{cite web |last1=Spiegelberger |first1=Sophie |title=Die konstruktion von glück |url=https://www.forbes.at/artikel/die-konstruktion-von-glueck.html |website=Forbes |date=10 Augustus 2021 |language=de |trans-title=The Construction of Happiness}}</ref> Hy het sy loopbaan by [[IBM]] Egipte as 'n stelselingenieur begin, voordat hy na 'n verkoopsrol in die regeringsektor oorgeskakel het.<ref name="speakers">{{cite web |title=Mo Gawdat |url=https://www.speakersacademy.com/en/speaker/mo-gawdat/ |website=speakersacademy.com}}</ref> Hy het na die [[Verenigde Arabiese Emirate]] verhuis en by NCR Abu Dhabi aangesluit om die nie-finansieringsektor te dek.<ref name="speakers" /> By [[Microsoft]] het hy verskeie rolle oor 'n tydperk van sewe-en-'n-half jaar beklee.<ref name="speakers" /> Hy het in 2007 by [[Google]] aangesluit,<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 Junie 2023 |title=Meet Mo Gawdat, the AI expert who wants you to chill out |url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/mo-gawdat-interview-2023 |access-date=1 Oktober 2023 |website=British GQ (Conde Nast)}}</ref> en het uiteindelik tot die pos van sakehoof by Google X bevorder.<ref>{{Citation |title=Emergency Episode: Ex-Google Officer Finally Speaks Out on the Dangers of AI! – Mo Gawdat {{!}} E252 | date=Junie 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=bk-nQ7HF6k4 |access-date=1 Oktober 2023}}</ref> Gawdat is die skrywer van ''Solve for Happy: Engineering Your Path to Joy'' (2017). Die boek is opgedra aan sy seun Ali, wat in 2014 gesterf het, en skets metodes om teleurstelling te bestuur en te voorkom.<ref>{{Cite news|url=http://www.Spiegel.de/gesundheit/psychologie/mo-gawdat-glueck-ist-wenn-das-gehirn-die-klappe-haelt-a-1184095.html|title=Formel für Zufriedenheit "Glück ist, wenn das Gehirn die Klappe hält"|last=Joung|first=Frank|date=19 December 2017|work=Spiegel Online|access-date=22 Desember 2017|language=de}}</ref> In 2021 het Gawdat ''Scary Smart: The Future of Artificial Intelligence and How You Can Save Our World'' deur Macmillan gepubliseer.<ref>{{cite news |title=Scary Smart |url=https://www.panmacmillan.com/authors/mo-gawdat/scary-smart/9781529077186 |website=panmacmillan.com |access-date=12 Junie 2023 |archive-date= 6 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606200432/https://www.panmacmillan.com/authors/mo-gawdat/scary-smart/9781529077186 |url-status=dead }}</ref> In 2022 het hy ''That Little Voice in Your Head: Adjust the Code That Runs Your Brain'' gepubliseer, ook deur Macmillan. Die boek bied voorstelle om die menslike brein optimaal te gebruik om te floreer en lyding te vermy.<ref>{{Cite book |last=Gawdat |first=Mo |url=https://books.google.com/books?id=l3pBEAAAQBAJ |title=That Little Voice in Your Head: Adjust the Code that Runs Your Brain |date=26 Mei 2022 |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-1-5290-6615-9}}</ref> In 2024 het Gawdat, saam met mede-outeur Alice Law, ''Unstressable: A Practical Guide to Stress-Free Living'' gepubliseer.<ref>{{Cite web |title=Unstressable: A Practical Guide to Stress-Free Living |url=https://www.goodreads.com/en/book/show/205165831-unstressable |access-date=1 November 2024 |website=Goodreads}}</ref> ==Persoonlike lewe== Gawdat word geskei van sy vrou, Nibal, wat hy op universiteit ontmoet het. Hulle het 'n dogter, Aya. Hul seun, Ali, is in 2014 dood ná 'n blindedermoperasie.<ref name="Times" /><ref>{{cite news |last1=Clifford |first1=Catherine |title=This former Google X exec reverse engineered happiness — here's what he found |url=https://www.cnbc.com/2018/08/24/former-google-x-exec-mo-gawdats-formula-for-happiness.html |work=NBC News |date=24 Augustus 2018}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gawdat, Mo}} [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] sws1jxm3nr2pbt9331y7uj8hb0xgz8m 2893739 2893738 2026-04-14T01:28:49Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2893739 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Mo Gawdat | beeld = Mo Gawdat 2022.png | beeldbeskrywing = Foto van Mo Gawdat in 2022 | beeldonderskrif = Gawdat in 2022 | inheemse_naam = محمد جودت | inheemse_naam_taal = ar | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1967|06|20}} | geboorteplek = Egipte | nasionaliteit = Egipties | beroep = Skrywer; entrepreneur | bekend_vir = Voormalige hoofbesigheidsbeampte by Google X; werk oor geluk en welstand | noemenswaardige_werke = Solve for Happy | kinders = 2 | webwerf = {{Amptelike URL}} | handtekening = Signature example.png |alma mater=Ain Shams Universiteit; Maastricht School of Management}} '''Mohammad "Mo" Gawdat''' ([[Arabies]]: محمد جودت) (Gebore [[20 Junie]] [[1967]] ) is 'n [[Egiptiese]] [[entrepreneur]] en [[skrywer]]. Hy het voorheen as sakehoof vir Google X gedien en is die skrywer van die boeke ''Solve for Happy''<ref>Blair, Olivia. "[https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/happiness-mathematical-solution-formula-mo-gawdat-solve-for-happy-a7673251.html One man's mathematical formula for happiness]", The Independent, 11 April 2017.</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/apr/30/google-mo-gawdat-solve-for-happy-interview|title=Google's Mo Gawdat: 'Happiness is like keeping fit. You have to work out'|last=Tucker|first=Ian|date=30 April 2017|work=The Guardian|access-date=11 Mei 2017|issn=0261-3077}}</ref> en ''Scary Smart''.<ref>{{cite web |title=Book Review |url=https://eandt.theiet.org/content/articles/2021/10/book-review-scary-smart-by-mo-gawdat/ |website=eandt.theiet.org |date=4 Oktober 2021}}</ref> ==Vroeë lewe== Gawdat is in [[Egipte]] gebore, die seun van 'n siviele ingenieur en 'n Engelse professor. Hy het 'n vroeë belangstelling in [[tegnologie]] getoon.<ref name="Times">{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/can-this-man-save-the-world-from-artificial-intelligence-329dd6zvd|date=29 September 2021|work=The Times|title=Can this man save the world from artificial intelligence?|last1=Rifkind|first1=Hugo}}</ref> ==Loopbaan== Gawdat het siviele ingenieurswese aan die Ain Shams Universiteit studeer en in 1990 met 'n baccalaureusgraad gegradueer. Hy het voortgegaan om 'n [[MBA]] van Maastricht School of Management in [[Nederland]] te verwerf.<ref>{{cite web |last1=Spiegelberger |first1=Sophie |title=Die konstruktion von glück |url=https://www.forbes.at/artikel/die-konstruktion-von-glueck.html |website=Forbes |date=10 Augustus 2021 |language=de |trans-title=The Construction of Happiness}}</ref> Hy het sy loopbaan by [[IBM]] Egipte as 'n stelselingenieur begin, voordat hy na 'n verkoopsrol in die regeringsektor oorgeskakel het.<ref name="speakers">{{cite web |title=Mo Gawdat |url=https://www.speakersacademy.com/en/speaker/mo-gawdat/ |website=speakersacademy.com}}</ref> Hy het na die [[Verenigde Arabiese Emirate]] verhuis en by NCR Abu Dhabi aangesluit om die nie-finansieringsektor te dek.<ref name="speakers" /> By [[Microsoft]] het hy verskeie rolle oor 'n tydperk van sewe-en-'n-half jaar beklee.<ref name="speakers" /> Hy het in 2007 by [[Google]] aangesluit,<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 Junie 2023 |title=Meet Mo Gawdat, the AI expert who wants you to chill out |url=https://www.gq-magazine.co.uk/article/mo-gawdat-interview-2023 |access-date=1 Oktober 2023 |website=British GQ (Conde Nast)}}</ref> en het uiteindelik tot die pos van sakehoof by Google X bevorder.<ref>{{Citation |title=Emergency Episode: Ex-Google Officer Finally Speaks Out on the Dangers of AI! – Mo Gawdat {{!}} E252 | date=Junie 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=bk-nQ7HF6k4 |access-date=1 Oktober 2023}}</ref> Gawdat is die skrywer van ''Solve for Happy: Engineering Your Path to Joy'' (2017). Die boek is opgedra aan sy seun Ali, wat in 2014 gesterf het, en skets metodes om teleurstelling te bestuur en te voorkom.<ref>{{Cite news|url=http://www.Spiegel.de/gesundheit/psychologie/mo-gawdat-glueck-ist-wenn-das-gehirn-die-klappe-haelt-a-1184095.html|title=Formel für Zufriedenheit "Glück ist, wenn das Gehirn die Klappe hält"|last=Joung|first=Frank|date=19 December 2017|work=Spiegel Online|access-date=22 Desember 2017|language=de}}</ref> In 2021 het Gawdat ''Scary Smart: The Future of Artificial Intelligence and How You Can Save Our World'' deur Macmillan gepubliseer.<ref>{{cite news |title=Scary Smart |url=https://www.panmacmillan.com/authors/mo-gawdat/scary-smart/9781529077186 |website=panmacmillan.com |access-date=12 Junie 2023 |archive-date= 6 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230606200432/https://www.panmacmillan.com/authors/mo-gawdat/scary-smart/9781529077186 |url-status=dead }}</ref> In 2022 het hy ''That Little Voice in Your Head: Adjust the Code That Runs Your Brain'' gepubliseer, ook deur Macmillan. Die boek bied voorstelle om die menslike brein optimaal te gebruik om te floreer en lyding te vermy.<ref>{{Cite book |last=Gawdat |first=Mo |url=https://books.google.com/books?id=l3pBEAAAQBAJ |title=That Little Voice in Your Head: Adjust the Code that Runs Your Brain |date=26 Mei 2022 |publisher=Pan Macmillan |isbn=978-1-5290-6615-9}}</ref> In 2024 het Gawdat, saam met mede-outeur Alice Law, ''Unstressable: A Practical Guide to Stress-Free Living'' gepubliseer.<ref>{{Cite web |title=Unstressable: A Practical Guide to Stress-Free Living |url=https://www.goodreads.com/en/book/show/205165831-unstressable |access-date=1 November 2024 |website=Goodreads}}</ref> ==Persoonlike lewe== Gawdat word geskei van sy vrou, Nibal, wat hy op universiteit ontmoet het. Hulle het 'n dogter, Aya. Hul seun, Ali, is in 2014 dood ná 'n blindedermoperasie.<ref name="Times" /><ref>{{cite news |last1=Clifford |first1=Catherine |title=This former Google X exec reverse engineered happiness — here's what he found |url=https://www.cnbc.com/2018/08/24/former-google-x-exec-mo-gawdats-formula-for-happiness.html |work=NBC News |date=24 Augustus 2018}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gawdat, Mo}} [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] pfc1l28vjmpsqzbynfap2qddcoyf0fu 0 427583 2893769 2759963 2026-04-14T05:41:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893769 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = NT | status_system = IUCN2.3 | name = Keibauhinia | image = | taxon = Bauhinia bowkeri | authority = Harv., (1894) | synonyms =* ''Pauletia bowkeri'' <small>(Harv.) A.Schmitz</small> }} '''''Bauhinia bowkeri''''' is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]] voor. Daar is vyf bevolkings bekend en die spesie word bedreig deur bestaanslandbou. Die boom se FSA-nommer is 208.4.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Bauhinia bowkeri 1DS-II 0022.jpg Bauhinia bowkeri 1DS-II 0023.jpg Bauhinia bowkeri 1DS-II 1-1518.jpg Bauhinia bowkeri 1DS-II 1-1521.jpg Bauhinia bowkeri 1DS-II 1-C5438.jpg Bauhinia bowkeri 1DS-II 1-1530.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=318-2 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:481150-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bauhinia|bowkeri]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] p5y9gykizj48ufvul1xy04g1jhhsimb 0 427595 2893770 2760052 2026-04-14T05:42:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893770 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = IUCN2.3 | name = Fynbauhinia | image = | taxon = Bauhinia natalensis | authority = Oliv., (1874) | synonyms =* ''Perlebia natalensis'' <small>(Oliv.) A.Schmitz</small> }} Die '''fynbauhinia''' (''Bauhinia natalensis'') is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] en die [[Oos-Kaap]] voor. Die boom se FSA-nommer is 208.5.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Bauhinia natalensis 1c.JPG Bauhinia natalensis 1DS-II 3-0211.jpg Bauhinia natalensis 1DS-II 1-0230.jpg Bauhinia natalensis 1DS-II 4-4295.jpg Bauhinia natalensis 1DS-II 3-1432.jpg Bauhinia natalensis 2c.JPG </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=318-14 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:481521-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bauhinia|natalensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] o064khzlh4gk9h7x272f71mvoqpknth 0 429082 2893796 2888007 2026-04-14T08:36:39Z Thermofan 22693 Nie meer wees nie 2893796 wikitext text/x-wiki {{geen bronnelys}} {{Inligtingskas Karakter |naam = Pikachu |beeld = Pikachu - Pokémon Center.jpg |verskyning1 = ''Pokémon Red and Blue'' (1996) |geskep = Atsuko Nishida}} '''Pikachu''' (/ˈpiːkətʃuː/; [[Japannees]]: ピカチュウ, [[Hepburn-stelsel|Hepburn]]: Pikachū) is 'n Pokémon-karakter in [[Nintendo]] en ''Game Freak'' se [[Pokémon]]-mediafranchise, en die franchise se gelukbringer. Die karakter is die eerste keer bekendgestel in die videospeletjies ''Pokémon Red and Blue'' en is geskep deur Atsuko Nishida op versoek van die hoofontwerper, Ken Sugimori<ref>{{Cite web |url=https://www.wargamer.com/pokemon-trading-card-game/how-many-pokemon-are-there |title=How many Pokémon are there in 2024? |date=2024-01-31 |access-date=2024-03-21 |work=Wargamer |language=en}}</ref>, met die ontwerp wat deur Sugimori gefinaliseer is. Sedert Pikachu se debuut het dit in verskeie speletjies verskyn, insluitend [[Pokémon Go]] en die Pokémon Trading Card Game. Alhoewel Ikue Ōtani grotendeels verantwoordelik is vir Pikachu se stem, het ander akteurs ook die stemrol vertolk, insluitende Kate Bristol, [[Ryan Reynolds]], [[Kaiji Tang]], Hidetoshi Nishijima, Tōru Ōkawa en Koichi Yamadera. Pikachu, wat as 'n elektriese-tipe Pokémon geklassifiseer word, is 'n groot geel muis met 'n weerligstraalvormige stert en rooi merke op sy wang. Hy is in staat daartoe om groot hoeveelhede elektrisiteit op te wek. Pikachu is oorspronklik ontwerp om die eerste deel van 'n drie-fase evolusielyn in ''Red and Blue'' te wees. Pikachu word algemeen beskou as die gewildste en bekendste Pokémon-spesie, grootliks as gevolg van sy verskyning in die Pokémon-[[anime]]-televisiereeks as handlanger van die reeksprotagonis Ash Ketchum. Pikachu is goed ontvang deur kritici, met besondere lof vir sy spitsvondige en oulike ontwerp. Pikachu word beskou as 'n ikoon van beide die Pokémon-franchise en Japannese-popkultuur in geheel. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Pokémon]] 014x3qwxf3y7ai4mpxxdbb9nzs7ahfz 0 450081 2893554 2813048 2026-04-13T16:24:40Z Jcb 223 2893554 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Negus Ezana |titel = Koning van Aksoem |kleur = |beeld = AXUM. Ezanas. Circa 330-360.jpg |beeld_wydte = 220px |beeld_onderskrif = Muntstuk van Ezana van Aksoem. |opskrif1 = Bewind |1 = 320's - ca. 360 v.C. |opskrif2 = Voorganger |2 = Oesanas |opskrif3 = Opvolger |3 = [[MHDYS]] |opskrif4 = Ook&nbsp;bekend&nbsp;as |4 = Sint Ezana (feesdag: 1 en 27&nbsp;Oktober) |opskrif5 = <big>ግዕዝ</big> |5 = <small>Dié bladsy bevat teks in [[Ge'ez]]. Sonder die regte ondersteuning kan jou [[webblaaier|blaaier]] op plekke vraagtekens of blokkies vertoon.</small> |opskrif6 = |6 = |opskrif7 = |7 = |opskrif8 = |8 = }} '''Ezana''' ([[Ge'ez]]: ዔዛና; [[Grieks]]: Ἠεζάνα, ''Aezana'') was van die 320's n.C. tot omstreeks 360 n.C. die heerser van die [[Koninkryk Aksoem]]. Hy was een van die konings van dié koninkryk waaroor die meeste geskryf is. Hy was belangrik omdat hy die eerste een was wat hom tot die [[Christendom]] bekeer en die naam "[[Ethiopië]]" aanvaar het. Volgens tradisie het hy sy pa, Ella Amida (Oesanas) as koning opgevolg toe hy nog 'n kind was, maar sy ma, Sofja, het as regent gedien totdat hy meerderjarig was. ==Heilige== Ezana is saam met sy broer, Sazan, tot heilige verklaar<ref>{{Cite web|date=2011-02-11|title=Ethiopian Saints|url=https://suburbanbanshee.wordpress.com/2011/02/11/ethiopian-saints/|access-date=2021-11-06|website=Aliens in This World|language=en}}</ref> in die [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk]] en [[Katolieke Kerk]]; sy feesdag is op 1 Oktober<ref name="Holweck">Holweck, F.G., ''A Biographical Dictionary of the Saints''. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924</ref> en 27 Oktober.<ref>{{Cite web|last=Zeno|title=Lexikoneintrag zu »Abreha, SS.«. Vollständiges Heiligen-Lexikon, Band 1. Augsburg ...|url=http://www.zeno.org/Heiligenlexikon-1858/A/Abreha,+SS.|access-date=2021-11-06|website=www.zeno.org|language=de}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Nog leesstof== {{refbegin}} * Francis Anfray, André Caquot, and Pierre Nautin, [https://www.persee.fr/doc/jds_0021-8103_1970_num_4_1_1235 "Une nouvelle inscription grecque d'Ezana, roi d'Axoum"], ''Journal des savants'', (1970), pp.&nbsp;260-274. * Yuri M. Kobishchanov. ''Axum'' (Joseph W. Michels, editor; Lorraine T. Kapitanoff, translator). University Park, Pennsylvania: University of Pennsylvania, 1979. {{ISBN|0-271-00531-9}} * Stuart Munro-Hay, [https://www.jstor.org/stable/41299728 "The Dating of Ezana and Frumentius"], ''Rassegna di Studi Etiopici'', 32 (1988), pp.&nbsp;111-127 * Sergew Hable Sellassie. ''Ancient and Medieval Ethiopian History to 1270'' (Addis Ababa: United Printers, 1972). * ''African Zion, the Sacred Art of Ethiopia'', (New Haven: Yale University Press, 1993). {{refend}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Ezana of Axum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Konings van Aksoem]] nymhpxg4ogt5y16c7e1z0e8xru2yxab 0 450138 2893577 2813060 2026-04-13T16:42:39Z Jcb 223 2893577 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Gebre Meskel<br/>ገብረ መስቀል |titel = Koning van Aksoem |kleur = |beeld = Gebre Meskel portrait.jpg |beeld_wydte = 240px |beeld_onderskrif = Detail van 'n skildery in die [[Ethiopies-Ortodokse Tewahedo-kerk|Ethiopiese-Ortodokse kerk]] Ura Kidane Mehret. |opskrif1 = Bewind |1 = 534-548{{sfn|Sellassie|1972|pp=159-160}}{{sfn|Truhart|1984|p=101}} of 550-564{{sfn|Budge|1928a|p=265}}<ref name="Stewart">{{Cite book|title=African States and Rulers|last=Stewart|first=John|publisher=McFarland|year=2005|isbn=0-7864-2562-8|location=Londen|page=23}}</ref> |opskrif2 = Voorganger |2 = [[Kaleb van Aksoem|Kaleb]] of [[Israel van Aksoem|Israel]] |opskrif3 = Opvolger |3 = Konstantinos |opskrif4 = Kinders |4 = Kostantinos<ref name="Truhart"/> |opskrif5 = Vader |5 = Kaleb |opskrif6 = Geboorteplek |6 = [[Aksoem]] |opskrif7 = <big>ግዕዝ</big> |7 = <small>Dié bladsy bevat teks in [[Ge'ez]]. Sonder die regte ondersteuning kan jou [[webblaaier|blaaier]] op plekke vraagtekens of blokkies vertoon.</small> }} '''Gebre Meskel''' ([[Ge'ez]]: ገብረ መስቀል, gäbrä mäsqäl, "Dienaar van die Kruis"), ook bekend as '''Gabra Masqal''', was in die 6de eeu koning van die [[Koninkryk Aksoem]]. Hy was die seun van [[Kaleb van Aksoem]] en die broer van [[Israel van Aksoem|Israel]].<ref name="Truhart">{{cite book|title=Regents of Nations (Part 1)|first=Peter|last=Truhart|year=1984|location=Munich|publisher=K. G. Saur|isbn=3-598-10492-8|url=https://archive.org/details/regentsofnations0000truh/mode/2up|page=101}}</ref> Sy bewind word veral gekenmerk deur die komposisie van gesange deur die [[Ethiopië|Ethiopiese]] heilige Jared. ==Agtergrond== Volgens een bron het Gebre Meskel tydens die bewind van sy vader 'n hoë administratiewe pos in die Sjewa-streek beklee.{{sfn|Sellassie|1972|pp=159-160}} Volgens die meeste Aksoemitiese koningslyste was Gebre Meskel sy vader se opvolger.{{sfn|Páez|2008|pp=104–105}}{{sfn|Dillmann|1853|pp=347-349}} Volgens sommige lyste het hy 14 jaar lank regeer.{{sfn|Budge|1928a|pp=211–212}}{{sfn|Páez|2008|pp=104-105, 107-108}}{{sfn|Salt|1814|p=472}}{{sfn|Rüppell|1840|pp=343-349}} Carlo Conti Rossini haal 'n lys aan waarvolgens hy 40 jaar lank regeer het.{{sfn|Budge|1928a|pp=211–212}} 'n Paar lyste plaas Gebre Meskel ná sy brer Israel, wat agt maande lank koning was.{{sfn|Dillmann|1853|pp=347-349}} Geen muntstukke is nog ontdek met Gebre Meskel se naam op nie.<ref>{{Citation |last=Phillipson |first=David |title=Gabra Masqal |date=2018-03-22 |url=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-1948 |work=The Oxford Dictionary of Late Antiquity |access-date=2024-01-17 |publisher=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/acref/9780198662778.001.0001 |isbn=978-0-19-866277-8}}</ref> Die meeste koningslyste noem Kostantinos as Gebre Meskel se opvolger.{{sfn|Budge|1928a|pp=211–212}}{{sfn|Salt|1814|p=472}}{{sfn|Páez|2008|pp=104-105, 107-108}}<ref name="Rey">{{cite book |last=Rey |first=C. F. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.54591 |title=In the Country of the Blue Nile |publisher=Camelot Press |year=1927 |location=Londen|page=270}}</ref> ==Bestyging van die troon== Volgens verskeie bronne het 'n stryd om die troon begin ná die einde van die bewind van Kaleb, wat óf dood is óf geabdikeer het, na gelang van die lys.{{sfn|Sellassie|1972|pp=159–160}} Een bron beweer Gebre Meskel was die regmatige erfgenaam van die troon omdat hy die oudste seun was, maar die troon is deur sy broer [[Israel van Aksoem|Beta Israel]] geroof. Nadat priesters Kaleb gevra het wie hy wil hê hom moet opvolg en hy gesê het Gebre Meskel, het Israel dood neergeval.{{sfn|Sellassie|1972|pp=159-160}} Volgens 'n ander bron was Israel die regmatige opvolger en is dit sy broer wat die troon geroof het. Dit het tot 'n langdurige konflik gelei.{{sfn|Sellassie|1972|pp=159-160}} [[Hagiografie]]se bronne meen Gebre Meskel was Kaleb se enigste seun en ignoreer Israel heeltemal.{{sfn|Sellassie|1972|pp=159-160}} ==Bewind== [[Beeld:Yared sings before Meskel.jpg|thumb|220px|Jared sing vir Gebre Meskel (skildery uit omstreeks 15de eeu).]] Volgens Ethiopiese bronne was Gebre Meskel se bewind vreedsaam.{{sfn|Sellassie|1972|p=162}}<ref name=":0">{{Cite web |last=Sergew |first=Hable-Selassie |date=500s |title=Gabra-Masqal |url=https://dacb.org/stories/ethiopia/gabra-masqal/ |access-date=2024-01-17 |website=Dictionary of African Christian Biography |language=en}}</ref> Buite Ethiopië was gebeure egter minder vreedsaam. Suid-Arabië, wat deur Kaleb verower is, is waarskynlik tydens Gebre Meskel se bewind verloor en die [[Perse]] het die gebied omstreeks 575 geannekseer.<ref name=":0" /> Sommige kronieke beweer hy het in die sewende jaar van sy bewind na [[Jerusalem]] gereis en daarna 'n paleis in Samaria gebou.{{sfn|Sellassie|1972|p=163}} Die Aksoemitiese komponis en heilige Jared het na bewering tydens Gebre Meskel se bewind liedere geskryf.{{sfn|Sellassie|1972|p=162}} Volgens mondelinge tradisie het Gebre Meskel gesterf toe hy na die oostelike [[Tigrai-streek]] is om oorlog te voer.{{sfn|Sellassie|1972|p=164}} ==Bouprojekte== Volgens 'n teks getiteld ''Gedle Asfé'' het Gebre Meskel die Sint Maria-kerk in Jeha gebou.{{sfn|Sellassie|1972|p=162}} 'n Ander teks, ''Gedle Aregawi'', lui die klooster van [[Debre Damo]] is tydens sy bewind gebou.{{sfn|Sellassie|1972|p=162}} Gebre Meskel kry ook die krediet dat hy 'n paleis gebou het langs die een van sy vader.{{sfn|Sellassie|1972|p=162}} Sommige bronne beweer hy is in die Oromia-streek begrawe.{{sfn|Sellassie|1972|p=164}} Daar is egter ook 'n graf in die Tigrai-streek wat bekend is as die "Graf van Gabra Masqal", wat uit omstreeks 599 dateer.<ref>{{Cite web |title=CONA Full Record |url=https://www.getty.edu/cona/CONAFullSubject.aspx?subid=700085509 |access-date=2024-01-17 |website=www.getty.edu}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bronne=== {{refbegin|3}} * {{cite book|last=Budge|first=E. A.|title=A History of Ethiopia: Nubia and Abyssinia (Volume I)|publisher=Methuen & Co.|year=1928a |location=Londen|isbn=|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.499166/mode/2up}} * {{cite journal|last=Dillmann|first=August|title=Zur Geschichte des abyssinischen Reichs|journal=Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft|volume=7|pages=338–364|year=1853|language=German|url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/dmg/periodical/titleinfo/20825}} * {{cite book|title=História da Etiópia|first=Pedro|last=Páez|editor1=Isabel Boavida|editor2=Hervé Pennec|editor3=Manuel João Ramos|publisher=Assirio & Alvim|year=2008|language=Portugees|url=https://shs.hal.science/halshs-00688376/document}} * {{cite book |last=Rey |first=C. F. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.54591 |title=In the Country of the Blue Nile |publisher=Camelot Press |year=1927 |location=Londen}} * {{cite book |last=Rüppell |first=Eduard |url=https://archive.org/details/reiseinabyssinie02rupp/mode/2up| title=Reise in Abyssinien: Zweiter Band |year=1840 | location=[[Frankfort]]}} * {{cite book|title=A Voyage to Abyssinia|first=Henry|last=Salt|year=1814|location=London|publisher=W. Bulmer and Co.|url=https://archive.org/details/voyageAbyssinia00Salt/page/472/mode/2up}} * {{cite book|title=Ancient and Medieval Ethiopian History to 1270|first=Sergew Hable|last=Sellassie|year=1972|location=Addis Ababa}} {{refend}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Gebre Meskel}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meskel, Gebre}} [[Kategorie:Konings van Aksoem]] 5anhadbdsvfs4dnv5hypnbm9y6chy5q 0 450145 2893661 2813065 2026-04-13T19:45:14Z Jcb 223 2893661 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Israel |titel = Koning van Aksoem |kleur = |beeld = Israel.jpg |beeld_wydte = 220px |beeld_onderskrif = Muntstuk van Israel. |opskrif1 = Bewind |1 = 590-600 |opskrif2 = Voorganger |2 = Joël |opskrif3 = Opvolger |3 = Gersem |opskrif4 = <big>ግዕዝ</big> |4 = <small>Dié bladsy bevat teks in [[Ge'ez]]. Sonder die regte ondersteuning kan jou [[webblaaier|blaaier]] op plekke vraagtekens of blokkies vertoon.</small> }} '''Israel''' ([[Ge'ez]]: እስራኤል; omstreeks 590) was 'n koning van die [[Koninkryk Aksoem]]. Hy is veral bekend danksy die geld wat tydens sy bewind gemunt is. Hy is een van verskeie Aksoemitiese konings met 'n [[Bybel]]naam. Ander sluit in Joël, [[Kaleb van Aksoem|Kaleb]] en Gersem.<ref name=Hahn-299>Wolfgang Hahn, [https://www.persee.fr/doc/numi_0484-8942_2000_num_6_155_2289 "Askumite Numismatics - A critical survey of recent Research"], ''Revue Numismatique'', 155 (2000), p.&nbsp;299</ref> Volgens Richard Pankhurst was Israel se naam 'n vroeë voorbeeld van die invloed van [[Judaïsme]] in die [[Ethiopië|Ethiopiese]] kultuur.<ref>Richard Pankhurst, ''The Ethiopians: A History'' (Oxford: Blackwell, 2001), p.&nbsp;36</ref> Volgens die ''Kebra Nagast'' en Ethiopiese tradisionele tradisie het [[Kaleb van Aksoem]] twee seuns gehad: Israel en [[Gabra Maskal]].<ref name="Budge-264-265">{{cite book|title=A History of Ethiopia: Nubia and Abyssinia (Volume 1)|first=E. A. Wallis|last=Budge|publisher=Methuen & Co.|location=London|year=1928|pages=264-265}}</ref> Die koningslys van Ethiopië van 922 noem Israel het net 'n maand lank tussen Kaleb en Gabra Maskal regeer. ==Muntstukke== Twee soorte munte dateer uit Israel se bewind: 'n goue en 'n bronsmuntstuk. Volgens Wolfgang Hahn sou sy geld baie skaars gewees het as 34 stukke nie by Adoelis ontdek is nie.<ref name=Hahn-299/> Die goue muntstuk het die koning se kop aan die voor- en agterkant, met twee garshalms weerskante. 'n Inskripsie in [[Koine]] loop voor en agter langs die kant af, met 'n Griekse [[kruis]] daarbo. Die inskripsie op die bronsmunt is in [[Ge'ez]]. Aan die voorkant staan "Koning Israel" en aan die agterkant "Vrede aan die volk".<ref>{{cite book |last1=Munro-Hay |first1=Stuart C. |title=The Coinage of Aksum |date=1984 |publisher=Manohar |pages=149f}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Israel of Axum}} {{Normdata}} [[Kategorie:Konings van Aksoem]] o4ttin3rt5bb4bcur3bxhvnrz1chjdz 0 451902 2893572 2891001 2026-04-13T16:36:13Z Jcb 223 2893572 wikitext text/x-wiki '''''Friends''''' is 'n Amerikaanse televisie- komedie wat gemaak is deur David <ref>https://www.imdb.com/name/nm0186331/</ref>Crane en Marta Kauffman, wat in 22 September 1994 tot 6 Mei 2004 op [[NBC]] uitgesaai is en het tien seisoene gehad. Met die rolverdeling van [[Jennifer Aniston]], [[Courteney Cox]], [[Lisa Kudrow]], [[Matt LeBlanc]], [[Matthew Perry]] en [[David Schwimmer]].Die program gaan oor ses vriende in hul twintigs tot in hul dertigs wat in die omgewing van [[Manhattan]], New York Stad, woon. Die oorspronklike uitvoerende vervaardigers [[was]] Kevin S. Bright, Kauffman en Crane. Kauffman en Crane het die reeks in November en Desember in 1993 begin om ''Friends'' onder die werktitel ''Insomnia Cafe'' ontwikkel. Hulle het die idee aan Bright voorgestel en saam het hulle sewe bladsy geskryf van die reeks. Na baie veranderinge van die naam is daar besluit dat die reeks Friends genoem sal word. Al tien seisoene van ''Friends'' het onder die top tien van die beste televisieseisoen -graderings geland en toe uiteindelik het die <abbr>nommer</abbr> 1 <abbr>-</abbr> plek in die reeks se agtste seisoen bereik. Die laaste episode is op 6 Mei 2004 uitgesaai. Daar het 52,5 miljoen Amerikaanse kykers geky. Dit het die die vyfde gewildste reeks in televisiegeskiedenis en die mees gekykte televisie-episode is die era van 2000's gemaak. ''Friends'' het baie roem ontvang en het self een van die gewildste en hoogste inkomste-televisiereekse van alle tye geword.Tedanke aan die program se sukses het gelei tot 'n spin-off-reeks, ''Joey'', en 'n reünie-spesiale, ''Friends: The Reunion'' . == Rolverdeling en karakters == <gallery class="center" caption="Hoofrolverdeling"> Lêer:Jennifer_Aniston_08.jpg|alt=Jennifer Aniston| [[Jennifer Aniston]] as<br /><br /><br /><br /> Rachel Green Lêer:CourteneyCoxFeb09.jpg|alt=Courteney Cox| [[Courteney Cox]] as<br /><br /><br /><br /> Monica Geller Lêer:Lisa_Kudrow_crop.jpg|alt=Lisa Kudrow| [[Lisa Kudrow]] as<br /><br /><br /><br /> Phoebe Buffay Lêer:Matt_LeBlanc,_Arqiva_British_Academy_Television_Awards,_2013.jpg|alt=Matt LeBlanc| [[Matt LeBlanc]] as<br /><br /><br /><br /> Joey Tribbiani Lêer:Matthew_Perry_2013.jpg|alt=Matthew Perry| [[Matthew Perry]] as<br /><br /><br /><br /> Chandler Bing Lêer:David_Schwimmer_(5208598833).jpg|alt=David Schwimmer| [[David Schwimmer]] as<br /><br /><br /><br /> Ross Geller </gallery> * [[Jennifer Aniston]] as Rachel Green: In hul oorspronklike kontrakte vir die eerste seisoen is rolverdelinglede $22 500 per episode betaal. <ref name="salariescastlots">{{Cite news|location=Los Angeles|accessdate=March 8, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090720012355/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/10164381.html?dids=10164381:10164381&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Aug+12%2C+1996&author=Lowry%2C+Brian&pub=Los+Angeles+Times&desc=%27Friends%27+cast+returning+amid+contract+dispute&pqatl=google|archivedate=July 20, 2009}}</ref> Die rolverdelinglede het verskillende salarisse in die tweede seisoen ontvang, beginnende van die $20 000-reeks tot $40 000 per episode. <ref name="salariescastlots" /> <ref name="castpaid">{{Cite news|accessdate=March 7, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110825231542/http://www.nytimes.com/1996/07/16/arts/friends-cast-bands-together-to-demand-a-salary-increase.html|archivedate=August 25, 2011}}</ref> Voor hul salarisonderhandelinge vir die derde seisoen het die rolverdeling besluit om kollektiewe onderhandelinge te begin, ten spyte van Warner Bros. se voorkeur vir individuele ooreenkomste. <ref>{{Cite magazine|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090719103906/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C275935%2C00.html|archivedate=July 19, 2009|accessdate=March 8, 2009}}</ref> Die akteurs het die salaris van die minste betaalde rolverdelinglid ontvang. Die sterre is elk $75 000 per episode in seisoen drie betaal, $85 000 in seisoen vier, $100 000 in seisoen vyf, $125 000 in seisoen ses, $750 000 in seisoene sewe en agt, en $1&nbsp;miljoen in seisoene nege en tien, wat Aniston, Cox en Kudrow die hoogsbetaalde TV-aktrises van alle tye maak. <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/guinnessworldrec2051222guin |title=Guinness World Records 2005 |publisher=Guinness World Records Ltd |year=2004 |isbn=978-1-892051-22-6 |edition=Special 50th Anniversary |location=New York City |page=[https://archive.org/details/guinnessworldrec2051222guin/page/n291 288] |oclc=56213857 |url-access=registration}}</ref> <ref name="friendstimeline">{{Cite news|accessdate=December 19, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628184252/http://www.usatoday.com/life/television/news/2004-01-21-friends-timeline_x.htm|archivedate=June 28, 2011}}</ref> <ref>{{Cite magazine|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090720180227/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C275935_2%2C00.html|archivedate=July 20, 2009|accessdate=March 7, 2018}}</ref> Die rolverdeling het ook sindikasie-tantième ontvang vanaf 2000 na heronderhandelinge. Destyds is daardie finansiële voordeel van 'n deel van die program se winsgewende agterkantwinste slegs gegee aan sterre wat eienaarskapsregte in 'n program gehad het, soos [[Jerry Seinfeld]] en [[Bill Cosby]] . <ref>{{Cite news|accessdate=March 28, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130308114145/http://www.nytimes.com/2002/02/12/business/friends-deal-will-pay-each-of-its-6-stars-22-million.html|archivedate=March 8, 2013}}</ref> ==Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] 3gtyaq5ix2p7yzlmx7q76h3x7pmrdk7 14 452065 2893514 2825719 2026-04-13T13:29:27Z ~2026-22884-29 206173 2893514 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Afrikaanse sangers]] 38zunru3nxc9m9b2pt07okab971p1qo 2893515 2893514 2026-04-13T13:30:00Z ~2026-22884-29 206173 2893515 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Afrikaners]] 9pjxq3m9azlze9a4rh4acx9kvw4j1xw 2893516 2893515 2026-04-13T13:30:18Z ~2026-22884-29 206173 2893516 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Afrikaners| ]] ngyqcjard2k9uza1w9zy00n418v0jgd 0 453780 2893807 2841520 2026-04-14T10:50:37Z Puvircho 6492 2893807 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Italië | Artikel = | Beeld = Flag of Italy.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = il Tricolore | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[19 Junie]] [[1946]]<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/it.html |title=Italië |publisher=Flags of the World |accessdate=17 September 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi. | Ontwerper = | Beeld2 = Civil Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 100100 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= 9 November 21946 | Ontwerp2 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met ’n gekombineerde historiese wapenskild van Venisië, Genua, Pisa en Amalfi in die wit baan. | Ontwerper2 = | Beeld3 = State Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Staatsvaandel | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000010 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= 24 Oktober 2003 | Ontwerp3 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met die Italiaanse wapen in die wit baan. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Naval Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Vlootvaandel | Ander_byname4 = | Gebruik4 = | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= 9 November 1947 | Ontwerp4 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met die Italiaanse Vlootwapen in die wit baan. | Ontwerper4 = | Beeld5 = War Flag of Italy.svg | Beeldgrootte5 = 170px | Geen_grens5 = | Bynaam5 = Oorlogsvlag | Ander_byname5 = | Gebruik5 = | Simbool5 = | Verhouding5 = 1:1 | Goedgekeur_op5= | Ontwerp5 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi. | Ontwerper5 = }} Die '''nasionale vlag van [[Italië]]''' ([[Italiaans]]: {{lang|it|bandiera d’Italia}}) is op [[19 Junie]] [[1946]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie ewe wye vertikale bane in groen, wit en rooi met die groen baan aan die vlagpaalkant soos gedefinieer in Artikel 12 van die Italiaanse grondwet<ref name=constitution>[[wikisource:Constitution of Italy|Costituzione della Repubblica Italiana]] Art. 12, 22 Desember 1947, pubblicata nella Gazzetta Ufficiale n. 298 van 27 Desember 1947, buitengewone uitgawe (gepubliseer in die Staatskoerant van die Italiaanse Republiek, No. 298 van 27 Desember 1947, buitengewone uitgawe) “La bandiera della Repubblica è il tricolore italiano: verde, bianco, e rosso, a tre bande verticali di eguali dimensioni”</ref>. Daar word na die vlag as '''die Driekleur''' ({{lang|it|il Tricolore}}. Die Italiaanse wet reguleer die gebruik en vertoon daarvan, beskerm die verdediging daarvan en maak voorsiening vir die vlagskennis; dit skryf ook die onderrig daarvan in Italiaanse skole voor, saam met ander nasionale simbole van Italië. Die Italiaanse vlagdag, genaamd Driekleurdag is ingestel deur wet nr. 671 van 31 Desember 1996 en word elke jaar op 7 Januarie gevier. Hierdie viering herdenk die eerste amptelike aanvaarding van die driekleur as ’n nasionale vlag deur ’n soewereine Italiaanse staat, die [[Cispadaanse Republiek]], ’n Napoleontiese susterrepubliek van die Eerst eFranse Republiek, wat op 7 Januarie 1797 in [[Reggio Emilia]] plaasgevind het, op grond van die gebeure na die [[Franse Rewolusie]] (1789–1799) wat, onder andere, nasionale [[selfbeskikking]] bepleit het. Die Italiaanse nasionale kleure het vir die eerste keer op 21 Augustus 1789in [[Genua]] verskyn op ’n driekleur-kokade, wat die eerste groen, wit en rooi Italiaanse militêre [[oorlogsvlag]] met sewe jaar vooruitgegaan het, wat op sy beurt op 11 Oktober 1796 deur die Lombardiese Legioen in [[Milaan]] aangeneem is. Na 7 Januarie 1797 het die steun vir die Italiaanse vlag bestendig gegroei, totdat dit een van die belangrikste simbole van [[Unifikasie van Italië|Italiaanse eenwording]] geword het, wat op 17 Maart 1861 uitgeloop het op die proklamasie van die Koninkryk van Italië, waarvan die driekleur die nasionale vlag geword het. Na die aanneming daarvan het die driekleur een van die mees herkenbare en bepalende kenmerke van die verenigde Italiaanse staatskap in die volgende twee eeue van die geskiedenis van Italië geword. == Geskiedenis == ===Die Franse Rewolusie === [[Lêer:Coccarda FRANCIA.svg|thumb|left|Die Franse kokarde, wat ontstaan het en versprei isonder die opstande van die [[Franse Rewolusie]]]] Die Italiaanse driekleur, soos ander driekleurvlae, is geïnspireer deur die [[Vlag van Frankryk|Franse een]], wat deur die [[Franse Rewolusie|rewolusie]] in 1790 op [[Franse Vloot|Franse vloot-oorlogskepe]] ingebruik geneem is,<ref name=elysee>{{fr}} {{cite web |language=fr|url=https://www.elysee.fr/la-presidence/le-drapeau-francais/ |title=Le drapeau français – Présidence de la République |access-date=13 Februarie 2013 |archive-date=31 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231083137/http://www.elysee.fr/la-presidence/le-drapeau-francais|url-status=live}}</ref> en is simbolies van die hernuwing wat deur die oorsprong van [[Jakobinisme]] teweeggebring is.<ref name=Cherasco>{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/tricolore_nacque.html |title=Otto mesi prima di Reggio il tricolore era già una realtà |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-date=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309115746/http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/tricolore_nacque.html |url-status=usurped}}</ref><ref name="quirinale-pdf">{{it}} {{Cite web|url=http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/tricolore/tricolore.pdf|title=I simboli della Repubblica |language=it |access-date=14 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151006182656/http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/tricolore/tricolore.pdf |archive-date=6 Oktober 2015}}</ref>{{sfn|Maiorino|2002|p=156}} Kort na die gebeure van die Franse rewolusie het die ideale van sosiale vernuwing wyd begin versprei op grond van die voorspraak van die ''Verklaring van die Regte van die Mens en van die Burger'' van 1789, insluitend in Italië. Daarop het politieke vernuwing gevolg met die eerste patriotiese gisting gerig op nasionale [[selfbeskikking]] wat later gelei het tot die [[Unifikasie van Italië|Italiaanse eenwording]] op die Italiaanse skiereiland.{{sfn|Maiorino|2002|p=156}}{{sfn|Fiorini|1897|pp=239–267 and 676–710}} Om hierdie rede het die Franse blou, wit en rooi vlag die eerste verwysing van die Italiaanse Jakobyne geword en vervolgens ’n bron van inspirasie vir die skep van ’n Italiaanse identiteitsvlag. Op 12 Julie 1789, twee dae voor die [[bestorming van die Bastille]], het die rewolusionêre joernalis [[Camille Desmoulins]] die betogers gevra watter kleur hulle as simbool van die Franse Rewolusie moes aanneem terwyl hy die Paryse skare tot opstand aangemoedig het, en groen, ’n simbool van [[hoop]], of die [[blou]] van die [[Amerikaanse Rewolusie]], ’n simbool van vryheid en [[demokrasie]], voorgestel. Die skare het aangedring op groen kokardes.<ref name=Bolzano>{{it}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-ynpQ5lnU2EC&q=Camille+Desmoulins+coccarda+francese+verde+foglie&pg=PA174 |title=Giovani del terzo millennio, di Giacomo Bolzano |isbn=9788883587504 |language=it |access-date=9 Maart 2017 |last1=Bolzano |first1=Giacomo |year=2005 |publisher=Armando Editore }}</ref> Desmoulins het toe ’n groen blaar opgetel en dit bo sy kop as hoed gehou as ’n kenmerkende teken van die rewolusionêre.<ref name=Bolzano/> Die groen in die primitiewe Franse kokarde, is onmiddellik laat vaar ten gunste van blou en rooi, die antieke kleure van Parys, omdat dit ook die kleur van die koning se broer, die [[Graaf van Artesië]], was wat na die Eerste Teruggawe monarg geword het as [[Karel X van Frankryk]].<ref name=italia-oggi>{{it}} {{cite web |url=http://www.italiaoggi.it/giornali/dettaglio_giornali.asp?preview=false&accessMode=FA&id=2139232&codiciTestate=1 |title=Il verde no, perché è il colore del re. Così la Francia ha scelto la bandiera blu, bianca e rossa ispirandosi all'America |language=it |access-date=9 Maart 2017}}</ref> Die Franse driekleurkokarde is toe op 17 Julie 1789 voltooi met die byvoeging van wit, die kleur van die [[Huis van Bourbon]], uit eerbied vir koning [[Lodewyk XVI van Frankryk]], wat steeds regeer het ten spyte van die gewelddadige opstande wat in die land gewoed het; die Franse monargie is op 10 Augustus 1792 afgeskaf. [[Lêer:Coccarda ITALIA.svg|thumb|left|Die Italiaanse kokarde waarop die nasionale kleure van Italië in 1789 gebaseer is]] Die eerste gedokumenteerde gebruik van die Italiaanse nasionale kleure is 21 Augustus 1789. In die historiese argiewe van die [[Republiek Genua]] word berig dat ooggetuies gesien het hoe sommige betogers ’n rooi, wit en groen kokarde aan hul klere vertoon.<ref name="Cita|Ferorelli |p. 662">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=662 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181159/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Die Italiaanse koerante van daardie tyd het verwarring geskep oor die feite van die Franse Rewolusie, spesifiek in verband met die vervanging van groen met blou, en berig dat die Franse driekleur groen, wit en rooi was.<ref name="Cita|Ferorelli |p. 666">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10515&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=666 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331190005/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10515&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Toe die korrekte inligting oor die chromatiese samestelling van die Franse driekleur Italië bereik het, het die Italiaanse Jakobyne besluit om groen in plaas van blou te hou, omdat dit die natuur voorgestel het en dus metafories ook verwys het na natuurlike regte, of sosiale gelykheid en vryheid, al drie beginsels wat vir hulle kosbaar was.<ref name="valori">{{it}} {{cite web |url=http://www.150anni.it/webi/index.php?s=25&wid=988 |title=I valori – Il Tricolore |language=it |access-date=3 Mei 2017 |archive-date=31 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170731035724/http://www.150anni.it/webi/index.php?s=25&wid=988 |url-status=live}}</ref> Die rooi, wit en groen kokarde het toe ’n paar jaar later, op 13–14 November 1794, weer verskyn en is gedra deur ’n groep studente van die [[Universiteit van Bologna]], gelei deur Luigi Zamboni en Giovanni Battista De Rolandis, wat ’n volksoproer wou beplan om die Katolieke regering van Bologna,<ref name="asti">{{it}} {{cite web |url=http://www.150.provincia.asti.it/index.php?option=com_content&view=article&id=93:mostra-giovan-battista-de-rolandis-e-il-tricolore&catid=13:resoconti&Itemid=30 |website=150.provincia.asti.it |title=Mostra Giovan Battista De Rolandis e il Tricolore |access-date=20 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101000927/http://www.150.provincia.asti.it/index.php?option=com_content&view=article&id=93:mostra-giovan-battista-de-rolandis-e-il-tricolore&catid=13:resoconti&Itemid=30 |archive-date=1 Januarie 2016 |url-status=dead}}</ref>{{sfn|Villa|2010|p=12}} ’n stad wat destyds deel was van die [[Kerklike Staat]], omver te werp. Zamboni en De Rolandis het hulself as “patriotte” gesien en driekleurkokardes gedra om aan te dui dat hulle geïnspireer is deur Jakobynse rewolusionêre ideale, maar het dit ook aangepas om hulle kokarde van die Franse kokarde te onderskei. Die rooi, wit en groen kokarde het na die gebeure van Bologna verskyn tydens [[Napoleon Bonaparte]] se intog in [[Milaan]] op 15 Mei 1796 plaasgevind het.{{sfn|Villa|2010|p=10}} Hierdie kokardes, met die tipiese sirkelvorm, het rooi aan die buitekant, groen op ’n tussenposisie en wit in die middel gehad.{{sfn|Colangeli|1965|p=13}} Hierdie ornamente is deur die oproeriges gedra, selfs tydens die godsdienstige seremonies wat in die Katerdaal van Milaanse gehou is as teken van dank vir Napoleon, wat, ten minste aanvanklik, as ’n bevryder beskou is.{{sfn|Villa|2010|p=10}} Die driekleurkokardes het toe een van die amptelike simbole geword van die Milanese Nasionale Garde, wat op 20 November 1796 gestig is, en het vandaar verder in die Italiaanse skiereiland versprei.<ref name="valori"/> Die groen, wit en rooi kokarde het later in so ’n mate versprei dat dit geleidelik die enigste ornament was wat in Italië deur die oproeriges gebruik is.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=668 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181159/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Die patriotte het dit “Italiaanse kokarde” begin noem, wat dit een van die simbole van die land gemaak het.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668"/> Die groen, wit en rooi driekleur het dus ’n sterk patriotiese waarde verkry en een van die simbole van nasionale bewustheid geword, ’n verandering wat geleidelik daartoe gelei het dat dit die kollektiewe verbeelding van die [[Italianers]] binnegedring het.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668"/> === Die Napoleontiese tydperk === [[Lêer:Flag of the Lombard Legion.svg|thumb|left|{{FIAV|historical}} Die oorlogsvlag van die Lombardiese Legioen, die eerste militêre eenheid om die drie Italiaanse kleure te aanvaar]] Die oudste gedokumenteerde vermelding van die Italiaanse driekleurvlag hou verband met [[Napoleon Bonaparte]] se eerste intog op die Italiaanse skiereiland. Die eerste gebied wat deur Napoleon verower is, was [[Piëmont]]; in die historiese argief van die Cherasco-munisipaliteit van Piëmont, word ’n dokument bewaar wat op 13 Mei 1796, tydens die Skietstilstand van Cherasco tussen Napoleon en die Oostenryks-Piëmontese troepe, die eerste vermelding van die Italiaanse driekleur bevestig, met verwysing na munisipale baniere wat op drie torings in die historiese sentrum gehys is.<ref>{{it}} Giovanni Francesco Damilano, ''Libro familiare di me sacerdote ed avvocato Giovanni Francesco Damilano 1775–1802'', Cherasco, Fondo Adriani, Historiese Argief van die Stad Cherasco, 1803, p. 36.</ref> In die dokument is die term “groen” later doodgetrek en vervang deur “blou”, die kleur wat – saam met wit en rooi – die Franse vlag vorm.<ref name=Cherasco /> Met die aanvang van die eerste veldtog in Italië het die Jakobyne van die Italiaanse skiereiland op talle plekke in opstand gekom en, saam met die Italiaanse soldate wat in die Napoleontiese leër was, tot die Franse oorwinnings bygedra.{{sfn|Tarozzi|1999|p=66}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=69}} Hierdie hernuwing is deur die Italianers aanvaar, ten spyte daarvan dat dit hoofsaaklik virdie gemak van Frankryk was, wat sterk imperialistiese neigings gehad het omdat die nuwe politieke situasie beter as die vorige een geag is. Hierdie tweeledige koppeling met Frankryk was meer aanvaarbaar as die vorige eeue van absolutisme.<!--{{Opinie|date=March 2025}}-->{{sfn|Maiorino|2002|p=162}} [[Lêer:Flag of the Cispadane Republic.svg|thumb|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Cispadaanse Republiek]], die eerste Italiaanse driekleur wat deur ’n soewereine staat aanvaar is (1797)]] Op 11 Oktober 1796 het Napoleon die ontstaan van die Lombardiese Legioen, ’n militêre eenheid wat saamgestel is deur die Algemene Administrasie van [[Lombardye]]{{sfn|Bovio|1996|p=19}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=67}} wat deur die [[Transpadaanse Republiek]] (1796–1797) gelei is, per brief aan die Directoire meegedeel.<ref name="difesa">{{it}} {{cite web |url=http://www.difesa.it/InformazioniDellaDifesa/periodico/IlPeriodico_AnniPrecedenti/Documents/LEsercito_del_primo_Tricolore.pdf |title=L’Esercito del primo Tricolore |access-date=8 Maart 2017 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309071221/http://www.difesa.it/InformazioniDellaDifesa/periodico/IlPeriodico_AnniPrecedenti/Documents/LEsercito_del_primo_Tricolore.pdf |archive-date=9 Maart 2017}}</ref> Op hierdie dokument is in verwysing na die oorlogsvlag wat op die Franse driekleur gevolg het en wat deur die Milaanse patriotte aan Napoleon voorgestel is,{{sfn|Villa|2010|p=10}} berig dat hierdie militêre eenheid ’n rooi, wit en groen banier sou hê, kleure wat voorheen deur die Milaanse Nasionale Wag gebruik is, sowel as op die kokardes.{{sfn|Busico|2005|p=11}}<ref name="radiomarconi">{{it}} {{cite web|url=http://www.radiomarconi.com/marconi/storiabandiera/significato.html|website=radiomarconi.com |title=Il significato dei tre colori della nostra Bandiera Nazionale |access-date=20 Augustus 2017 |archive-date=1 Augustus 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801124133/http://www.radiomarconi.com/marconi/storiabandiera/significato.html |url-status=usurped}}</ref><ref>Op 11 Oktober 1796, het Napoleon soos volg aan die Directoire geskryf, “Les couleurs nationales qu’ils ont adoptées sont le vert, le blanc et le rouge” (die nasionale kleure wat hulle aanvaar het is groen, wit en rooi), {{fr}} Corr. Nap. II, No. 1085; sien Frasca, Francesco [http://www.napoleon-series.org/military/organization/c_italy.html ''Les Italiens dans l’Armée napoléonienne: Des légions aux Armées de la République italienne et du Royaume d'Italie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513032143/http://www.napoleon-series.org/military/organization/c_italy.html |date=13 Mei 2009 }} Etudes napoléoniennes, Tome IV (pp. 374–396) Levallois: Centre d’études napoléoniennes, 1988</ref> In ’n seremonie op 16 November 1796 by die Piazza del Duomo is ’n militêre vlag aan die Lombardiese Legioen oorhandig. Die Lombardiese Legioen was dus die eerste Italiaanse militêre afdeling wat hom met ’n driekleurvlag in die vorm van ’n banier, toegerus het.<ref name="difesa"/> Die eerste amptelike goedkeuring van die Italiaanse vlag deur die owerhede was dus as ’n militêre kenteken van die Lombardiese Legioen en nog nie as die [[nasionale vlag]] van ’n soewereine Italiaanse staat nie.{{sfn|Tarozzi|1999|pp=67–68}} Met die opeenvolging van Napoleon se militêre oorwinnings en die gevolglike stigting van republieke wat gunstig gestaan het teenoor rewolusionêre ideale, is rooi, wit en groen in baie Italiaanse sttede op militêre baniere aanvaar as ’n simbool van sosiale en politieke vernuwing.{{sfn|Maiorino|2002|p=156}} Op 19 Junie 1796 is [[Bologna]] deur Napoleon se troepe beset.{{sfn|Colangeli|1965|p=14}} Op 18 Oktober 1796{{sfn|Villa|2010|p=11}} het die Napoleontiese vergadering van landdroste en afgevaardigdes van Bologna, saam met die stigting van die Italiaanse Legioen (waarvan militêre banier bestaan het ​​uit ’n rooi, wit en groen driekleur, waarskynlik geïnspireer deur die soortgelyke besluit van die Lombardiese Legioen),{{sfn|Villa|2010|p=10}}{{sfn|Busico|2005|p=11}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=68}} besluit om ’n burgerlike banier van rooi, wit en groen te skep, hierdie keer onafhanklik van militêre gebruik.{{sfn|Villa|2010|p=11}} Die Italiaanse vlag het, na die aanvaarding deur die Bolognese vergadering, ’n politieke simbool geword van die stryd vir die onafhanklikheid van Italië van buitelandse moondhede. Die gebruik van die vlag in die burgerlike sfeer het dit ook dan ondersteun.{{sfn|Villa|2010|p=11}} Die eerste rooi, wit en groen nasionale vlag van ’n soewereine Italiaanse staat is op 7 Januarie 1797 aangeneem, toe die Veertiende Parlement van die Cispadaanse Republiek (1797), op voorstel van Giuseppe Compagnoni, besluit het “om die … standaard of vlag van drie kleure, groen, wit en rooi …, universeel te maak”:<ref>{{it}}[http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm The tri-coloured standard]. Leer ken Italië, Ministerie van Buitelandse Sake (besoek op 5 Oktober 2008) {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080223131121/http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm |date=23 February 2008}}</ref> [[Lêer:Giuseppe Compagnoni.jpg|thumb|left|[[Giuseppe Compagnoni]] word beskou as die “vader van die Italiaanse vlag”]] {{blockquote|text=[…] Uit die notule van die XIVde Sitting van die Cispadaanse Kongres: Reggio Emilia, 7 Januarie 1797, 11 vm. Patriotiese Saal. 100 deelnemers is teenwoordig, afgevaardigdes van die bevolkings van Bologna, Ferrara, Modena en Reggio Emilia. Giuseppe Compagnoni het ook voorgestel dat die standaard of Cispadaanse vlag van drie kleure, groen, wit en rooi, universeel gemaak moet word en dat hierdie drie kleure ook in die Cispadaanse kokarde gebruik moet word, wat deur almal gedra moet word. Dit is aanvaar. […]<ref group=Note>[...] Dal verbale della Sessione XIV del Congresso Cispadano: Reggio Emilia, 7 gennaio 1797, ore 11. Sala Patriottica. Gli intervenuti sono 100, deputati delle popolazioni di Bologna, Ferrara, Modena e Reggio Emilia. Giuseppe Compagnoni fa pure mozione che si renda Universale lo Stendardo o Bandiera Cispadana di tre colori, Verde, Bianco e Rosso e che questi tre colori si usino anche nella Coccarda Cispadana, la quale debba portarsi da tutti. Viene decretato. [...]</ref>|source=Aanvaardingsdekreet van die driekleur deur die Cispadaanse Republiek}} Aangesien Compagnoni die groen, wit en rooi driekleurvlag voorgestel het, word hy as die “vader van die Italiaanse vlag” beskou.{{sfn|Maiorino|2002|p=157}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=9}} Die kongresbesluit om ’n groen, wit en rooi driekleurvlag aan te neem, is toe begroet met ’n jubelende atmosfeer en met ’n luide applous.{{sfn|Maiorino|2002|p=158}} Die aanvaarding van die Italiaanse vlag deur die Cispadaanse Republiek, ’n soewereine Italiaanse staat, is geïnspireer deur hierdie banier van Bologna, wat op sy beurt gekoppel is aan ’n munisipaliteit en dus steeds ’n suiwer plaaslike omvang, en aan die vorige militêre baniere van die Lombardiese Legioen en die Italiaanse Legioen.<ref name="quirinale-pdf" /><ref name="vessillo-bolognese">{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/documenti.html |title=Bologna, 28 ottobre 1796: Nascita della Bandiera Nazionale Italiana |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-date=7 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307051347/http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/documenti.html|url-status=usurped}}</ref> In die besonder is die Italiaanse Legioen gevorm deur soldate van Emilia en Romagna. Die vlag van die Cispadaanse Republiek was ’n vierkant met rooi bo en, ’n wit baan in die middel met ’n embleem wat bestaan ​​het uit ’n lourierkrans versier met ’n wapentrofee en vier pyle, wat die vier provinsies verteenwoordig wat die Republiek gevorm het, en ’n groen baan onder. Weens die rewolusie in het die betekenis van die vlag aldaar van “dinasties” en “militêr” na “nasionaal” verander, en hierdie konsep, wat nog onbekend was in Italië, is deur die Franse aan die Italianers oorgedra.{{sfn|Fiorini|1897|p=685}} [[Lêer:Sala tricolore reggio.jpg|thumb|Die ''Sala del Tricolore'' wat later die raadsaal van die Reggio Emilia-munisipaliteit geword het, waar die Italiaanse vlag op 7 Januarie 1797 ontstaan het]] Die Cispadaanse en die Transpadaanse Republieke het in 1797 saamgesmelt in die Cisalpynse Republiek (1797–1802) en het die vertikale vierkantige driekleur sonder kenteken in 1797 aanvaar. Die kleure van die vlag van die Cisalpynse Republiek is oorspronklik horisontaal gerangskik, met groen bo-aan,{{sfn|Maiorino|2002|p=163}} maar op 11 Mei 1798 het die Groot Raad van die pasgestigte staat ’n Italiaanse driekleur as die nasionale banier gekies met die kleure vertikaal gerangskik.{{sfn|Vecchio|2003|p=42}}{{sfn|Villa|2010|p=13}}{{sfn|Busico|2005|p=17}} By die formele viering van die stigting in die nuwe republiek, wat op 9 Julie in Milaan plaasgevind het, is deur 300&nbsp;000 mense gevier, insluitend gewone burgers, Franse soldate en verteenwoordigers van die groot munisipaliteite van die republiek.{{sfn|Maiorino|2002|p=162}} Die geleentheid is gekenmerk deur ’n oproer van driekleurvlae en kokardes.{{sfn|Maiorino|2002|p=163}} By hierdie geleentheid het Napoleon hul driekleurbaniere plegtig aan die militêre eenhede van die pasgestigte republiek oorhandig.{{sfn|Villa|2010|p=12}} Die vlag van die Cisalpynse Republiek is tot 1802 behou, toe dit herdoop is tot die Napoleontiese Italiaanse Republiek (1802–1805). Gevolglik is ’n nuwe vlag aanvaar, hierdie keer met ’n rooi veld wat ’n groen vierkant binne ’n wit ruit bevat het; die presidensiële standaard van Italië wat sedert 14 Oktober 2000 in gebruik is, is deur hierdie vlag geïnspireer.<ref name="stendardo">{{it}} {{cite web |url=http://www.quirinale.it/qrnw/simboli/stendardo/stendardo.html |title=Lo Stendardo presidenziale |language=it |access-date=4 Maart 2017 |archive-date=27 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327161058/http://www.quirinale.it/qrnw/simboli/stendardo/stendardo.html |url-status=live }}</ref> Dit was gedurende hierdie tydperk dat die groen, wit en rooi driekleur hoofsaaklik die kollektiewe verbeelding van die Italianers binnegedring het en ’n ondubbelsinnige simbool van Italiaansheid geword het.{{sfn|Maiorino|2002|p=169}}{{sfn|Villa|2010|p=15}} In minder as 20 jaar het die rooi, wit en groen vlag sy eie uniekheid verkry, en het dit baie beroemd en bekend geword.{{sfn|Maiorino|2002|p=169}} In 1799 het die onafhanklike [[Republiek Lucca]] onder Franse invloed gekom en die vertikale groen, wit en rooi vlag horisontaal aanvaar, met groen bo-aan; dit het tot 1801 geduur. In 1805 het Napoleon sy suster, Elisa Bonaparte Baciocchi, as Prinses van [[Lucca]] en [[Piombino]] ingestel. Hierdie gebeurtenis word herdenk in die opening van [[Leo Tolstoi]] se [[Oorlog en Vrede]].<ref>“Nou ja, Prins, dit blyk Genua en Lucca is nou bloot familielandgoedere van die Bonapartes“, [http://www.gutenberg.org/dirs/etext01/wrnpc12.txt faksimilee van 1922 Engelse vertaling] {{en}} {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081224215501/http://www.gutenberg.org/dirs/etext01/wrnpc12.txt |date=24 Desember 2008 }} deur Aylmer en Louise Maude, [[Project Gutenberg]] (besoek op 5 Oktober 2008)</ref> In dieselfde jaar, nadat Napoleon homself tot die eerste Franse Keiser gekroon het, is die Italiaanse Republiek omskep in die eerste Napoleontiese Koninkryk van Italië (1805–1814), of ''Italico'', onder sy direkte heerskappy. Die vlag van die Koninkryk van Italië was dié van die Republiek in reghoekige vorm, met die goue Napoleontiese arend as wapenfiguur.{{sfn|Bovio|1996|p=37}} Dit het in gebruik gebly tot die Napoleon se ondergang in 1814. === Italiaanse eenwording === ==== Die 19de eeuse rewolusies ==== [[Lêer:Cinque Giornate di Milano 01.jpg|thumb|left|Die Vyf-dae-opstand (1848), waarvan een van die simbole die driekleur was]] Met die val van Napoleon en die herstel van die [[Absolute monargie|absolutistiese monargiese regimes]], het die Italiaanse driekleur ondergronds gegaan en die simbool geword van die patriotiese gisting wat in Italië begin versprei het{{sfn|Villa|2010|p=10}}{{sfn|Maiorino|2002|p=169}} en die simbool wat al die pogings van die Italiaanse volk tot vryheid en onafhanklikheid verenig het.<ref>{{it}} Ghisi, Enrico ''Il tricolore italiano (1796–1870)'' Milano: Anonima per l’Arte della Stampa, 1931; sien Gay, H. Nelson in ''The American Historical Review'' Vol. 37 No. 4 (pp. 750–751), Julie 1932 {{JSTOR|1843352}}</ref> In die [[Koninkryk Lombardye-Venesië]], ’n staat afhanklik van die [[Keiserryk Oostenryk]] wat na die val van Napoleon ontstaan het, was diegene wat die Italiaanse driekleur vertoon het, onderhewig aan die [[doodstraf]].{{sfn|Colangeli|1965|p=17}} Die Oostenrykers se doelwit was in die woorde van keiser [[Frans Josef I van Oostenryk]]:{{sfn|Bronzini|1986|p=137}} {{blockquote|text=[Die driekleur is verband om] mense te laat vergeet dat hulle Italiaans is.|source=Frans Josef I van Oostenryk}} Tussen 1820 en 1861 het ’n reeks gebeure gelei tot die onafhanklikheid en [[unifikasie van Italië]] (behalwe vir [[Veneto]] en die provinsie [[Mantua]], [[Latium]], [[Trentino-Suid-Tirol]] en Juliaanse Venesië, bekend as ''Italia irredenta'', wat in 1866 na die Derde Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog, in 1870 na die inname van Rome, en in 1918 na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderskeidelik met die res van Italië verenig is); hierdie tydperk van die Italiaanse geskiedenis staan ​​bekend as die ''Risorgimento''. Die Italiaanse driekleur is vir die eerste keer in die geskiedenis van die ''Risorgimento'' op 11 Maart 1821 tydens die revolusies van die 1820’s in die Sitadel van Alessandria vertoon, na die vergetelheid wat veroorsaak is deur die herstel van die absolutistiese monargiese regimes.{{sfn|Villa|2010|p=18}} Die groen, wit en rooi vlag het weer verskyn tydens die revolusies van 1830,{{sfn|Villa|2010|p=18}} hoofsaaklik as gevolg van [[Ciro Menotti]], die patriot wat die rebellie in Italië begin het.{{sfn|Maiorino|2002|p=170}}{{sfn|Busico|2005|pp=25–27}} Menotti het veral aangevoer dat ’n monargie die beste staatsvorm vir ’n verenigde Italië was met ’n soewerein wat deur ’n nasionale kongres gekies word. Die hoofpunte van hierdie idee was Rome as die hoofstad van Italië en die driekleurvlag as ’n nasionale banier.{{sfn|Busico|2005|p=25}} Op 5 Februarie 1831, tydens die Forlì-opstande, het die patriot Teresa Cattani haarself tydens die aanval op die gebou wat die setel van die Gesantskap van Romagna was in die driekleurvlag toegedraai, en die skote van die pouslike soldate uitgedaag.{{sfn|Villa|2010|p=18}} In 1831 het [[Giuseppe Mazzini]] die driekleur gekies as simbool van [[Jong Italië]].{{sfn|Maiorino|2002|p=172}} ’n Oorspronklike vlag van Jong Italië word in die meuseum van die ''Risorgimento'' en Mazziniese instituut in [[Genua]] bewaar.{{sfn|Maiorino|2002|p=290}} Van 1833 tot 1834 het die simboliek van die driekleur van noord- en sentraal-Italië{{sfn|Villa|2010|p=18}} af deur die Italiaanse skiereiland versprei.{{sfn|Tarozzi|1999|p=74}} Oor die rede waarom die Italiaanse patriotte aan die opstande van 1830-1831 deelgeneem het, het Mazzini gesê:{{sfn|Villa|2010|p=53}} {{blockquote|text=Vra diegene wat van een punt na ’n ander gehardloop het om die verskillende distrikte bymekaar te bring, na die vlag wat tussen daardie oproerige tye gewapper het. Daardie vlag was die Italiaanse vlag; daardie eerste stemme was stemme van Vaderland en broederskap.<ref group=Note>Chiedetelo a coloro che corsero da un punto all'altro per affratellare le varie contrade, alla bandiera che sventolò tra quei moti. Quella bandiera fu la bandiera italiana; quelle prime voci erano voci di Patria e fratellanza</ref>|source=Giuseppe Mazzini}} Die Italiaanse vlag het ook onder die politieke uitgewekenes inslag gevind en het die simbool van die stryd om onafhanklikheid en die eise vir liberaler grondwette geword.{{sfn|Maiorino|2002|p=173}} In 1834 is die driekleur deur die oproerlinge wat Savoje probeer binneval het, aanvaar{{sfn|Villa|2010|p=19}}{{sfn|Busico|2005|p=27}} terwyl die driekleurvlag van Jong Italië in 1835 deur [[Giuseppe Garibaldi]] na [[Suid-Amerika]] geneem is in sy tyd as uitgewekene.{{sfn|Maiorino|2002|p=173}} [[Lêer:Bandiera 1848 Milano a Carlo Alberto.jpg|thumb|left|Driekleurvlag geskenk deur die vroue van Milaan aan Koning [[Karel Albert van Sardinië|Karel Albert van Piedmont-Sardinië]] tydens die Eerste Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog (1848–1849). Dit word vertoon in die Koninklike Wapenkamer van Turyn.]] Die Italiaanse vlag is ook gedurende die opstande van 1837 in [[Sisilië]], 1841 in [[Abruzze]] en 1843 in [[Romagna]] vertoon.{{sfn|Villa|2010|p=18}}{{sfn|Maiorino|2002|p=174}} In 1844 het die Gebroeders Bandiera ’n driekleur van Jong Italië vertoon in hul mislukte poging om die inwoners van die [[Koninkryk van die Twee Sisiliës]] aan te vuur.{{sfn|Villa|2010|p=19}} Die patriotte wat die twee broeders gevolg het, se uniform het bestaan uit ’n blou-en-groen hemp, wit broek, rooi handskerms, ’n rooi-en-groen kraag, ’n rooi leergordel en ’n pet met ’n kokarde in die kleure van die vlag van Jong Italië op die bors vasgespeld.{{sfn|Villa|2010|p=55}} <!-- Italian tricolours waved, challenging the authorities, who had decreed the ban, also on the occasion of the commemoration of the revolt of the Genoese quarter of Portoria against the [[Habsburg monarchy|Habsburg]] occupiers during the [[War of the Austrian Succession]]. During this event, which took place on 10 December 1847 in Genoa at the square of the ''santuario della Nostra Signora di Loreto'' of the Genoese district of Oregina, {{Lang|it|[[Il Canto degli Italiani]]}} by [[Goffredo Mameli]] and [[Michele Novaro]] played for the first time in history; it would become the Italian [[national anthem]] from 1946.{{sfn|Villa|2010|p=19}}{{sfn|Maiorino|2002|p=175}} {{Lang|it|Il Canto degli Italiani}}, in a verse, quotes the Italian flag: {{blockquote|text=[...] Let one flag, one hope, gather us all. The hour has struck for us to unite. [...]<ref group=Note>[...] Raccolgaci un'unica bandiera, una speme: di fonderci insieme, già l'ora suonò. [...]</ref>|source={{Lang|it|[[Il Canto degli Italiani]]}}}} These verses, which can be read in the second verse, recall the hope that Italy, still divided into the [[List of historic states of Italy|pre-unification states]], would be united in a single nation, gathering under a single flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=175}} Starting from this period the [[Arbutus unedo|strawberry tree]] plant began to be considered [[Strawberry Tree (national symbol of Italy)|a national symbol of Italy]] due to the green leaves, white flowers and red berries, which recall the colours of the Italian flag.<ref name="altovastese">{{cite web|url=http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi/|title=Il corbezzolo simbolo dell'Unità d'Italia. Una specie che resiste agli incendi|date=3 October 2011|access-date=25 January 2016|language=it|archive-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205120852/http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi/|url-status=live}}</ref> The strawberry tree is the [[national tree]] of [[Italy]].<ref name="altovastese"/> [[File:Arbutus unedo off Bayshore Drive at Coal Harbour.jpg|thumb|The green leaves, white flowers and red berries of the [[Arbutus unedo|strawberry tree]], whose colours recall the flag of Italy: for this reason this bush [[Strawberry Tree (national symbol of Italy)|is considered one of the Italian national symbols]].<ref name="altovastese"/> The strawberry tree is the [[national tree]] of Italy.<ref name="altovastese"/>]] The Italian flag was a symbol of the [[revolutions of 1848]]. In March 1848, the [[Five Days of Milan]], an armed [[insurrection]] which led to the temporary liberation of the city from Austrian rule, were characterised by a profusion of flags and tricolour cockades.{{sfn|Bellocchi|2008|p=38}}{{sfn|Busico|2005|p=33}} On 20 March, during furious fighting, with the Austrians barricaded in the [[Castello Sforzesco]] and within the defensive systems of the city walls, the patriots Luigi Torelli and Scipione Bagaggia managed to climb on the roof of the [[Milan Cathedral]] and hoist the Italian flag on the highest spire of the church, the one on which the ''[[Madonnina (statue)|Madonnina]]'' stands.{{sfn|Villa|2010|pp=20–21}} At the moment of the appearance of the tricolour on the spire of the ''Madonnina'', the crowd below greeted the event with a series of enthusiastic "Hurray!"{{sfn|Villa|2010|p=21}} This historic flag is kept inside the [[Museum of the Risorgimento (Milan)|Museum of the Risorgimento in Milan]].{{sfn|Busico|2005|p=191}} The patriot Luciano Manara then managed to hoist the tricolour, amidst the Austrian artillery shots, on the top of [[Porta Vittoria|Porta Tosa]].{{sfn|Villa|2010|p=21}} The abandonment of the city by the Austrian troops of [[field marshal]] [[Josef Radetzky]], on 22 March, determined the immediate establishment of the provisional government of Milan chaired by the [[podestà]] Gabrio Casati, who issued a proclamation that read:{{sfn|Bellocchi|2008|p=40}} {{blockquote|text=Let's get it over with once with any foreign domination in Italy. Embrace this tricolour flag that flies over the country for your valour and swear never to let it tear again.<ref group=Note>Facciamola finita una volta con qualunque dominazione straniera in Italia. Abbracciate questa bandiera tricolore che pel valor vostro sventola sul Paese e giurate di non lasciarvela strappare mai più.</ref>|source=Gabrio Casati}} The process of transforming the flag of Italy into one of the Italian national symbols was completed, definitively consolidating itself, during the Milanese uprisings.{{sfn|Villa|2010|p=19}} [[File:Sanesi - La rivoluzione di Palermo-12 gennaio 1848 - ca. 1850.jpg|thumb|The [[Sicilian revolution of 1848]], which was characterised by a wide use of the tricolour]] The following day King [[Charles Albert of Piedmont-Sardinia]] assured the provisional government of Milan that his troops, ready to come to his aid by starting the [[First Italian War of Independence]], would use a tricolour [[Defacement (flag)|defaced]] with the Savoyan coat of arms superimposed on the white as a war flag.{{sfn|Bellocchi|2008|p=49}}{{sfn|Maiorino|2002|p=179}} In his proclamation to the Lombard–Venetian people, Charles Albert said:<ref>See [[D. H. Lawrence|Lawrence, D. H.]] (ed. Philip Crumpton) [https://books.google.com/books?id=uQyA7yU6lbAC ''Movements in European History''] (p. 230) Cambridge University Press, 1989 for an overview</ref> {{blockquote|text="In order to show more clearly with exterior signs the commitment to Italian unification, we want that Our troops ... have the Savoy shield placed on the Italian tricolour flag.<ref group=Note>Per viemmeglio dimostrare con segni esteriori il sentimento dell'unione italiana, vogliamo che le nostre truppe, entrando nel territorio della Lombardia e della Venezia, portino lo Scudo di Savoia sovrapposto alla bandiera tricolore italiana</ref>|source=Charles Albert of Piedmont-Sardinia}} As the arms, [[blazoned]] ''gules a cross argent'', mixed with the white of the flag, it was ''[[fimbriated]] azure'', blue being the [[dynastic]] colour, although this does not conform to the heraldic [[rule of tincture]].<ref>Lo [[Statuto Albertino]] Art. 77, dato in Torino addì quattro del mese di marzo l'anno del Signore mille ottocento quarantotto, e del Regno Nostro il decimo ottavo (given in Turin on the fourth of the month of March in the year of our Lord one thousand eight hundred and forty-eight, and of Our Reign the eighteenth)</ref> The rectangular civil and state variants were adopted in 1851. A makeshift tricolour consisting of [[Redshirts (Italy)|redshirts]], green displays and a white sheet was hoisted on the flagpole of the ship that brought [[Giuseppe Garibaldi]] back to Italy from South America shortly after the outbreak of the First Italian War of Independence.{{sfn|Maiorino|2002|p=184}} The patriots who had gathered at the [[port of Genoa]] to welcome her return gave [[Anita Garibaldi]], in front of 3,000 people, a tricolour to be given to Giuseppe Garibaldi so that he could plant it on Lombard soil.{{sfn|Villa|2010|p=20}} The [[Grand Duchy of Tuscany]] in the act of granting the constitution (17 February 1848) did not change the national banner ("The State retains its flag and its colours") but later granted the Tuscan militias, by decree, the use of a tricolour scarf next to the symbols of the Grand Duchy (25 March 1848).{{sfn|Bellocchi|2008|p=27}} The Grand Duke, following the pressure of the Tuscan patriots, then adopted the tricolour flag also as a state banner and as a military banner for the troops sent to help Charles Albert of Piedmont-Sardinia.{{sfn|Maiorino|2002|p=184}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=27–28}} Similar measures were adopted by the [[Duchy of Parma and Piacenza]] and by the [[Duchy of Modena and Reggio]].{{sfn|Bellocchi|2008|pp=28–33}} [[File:Sanesi - La proclamazione della Repubblica di San Marco, Marzo 1848 - litografia - ca. 1850.jpg|thumb|left|The proclamation the [[Republic of San Marco]] in [[Venice]] (1848), event that was characterised by a waving of tricolour flags]] The flag of the Constitutional [[Kingdom of the Two Sicilies]], a white field charged with the coats of arms of Castile, Leon, Aragon, Two Sicilies, and Granada, was modified by [[Ferdinand II of the Two Sicilies|Ferdinand II]] through the addition of a red and green border. This flag lasted from 3 April 1848 until 19 May 1849. The Provisional Government of Sicily, which lasted from 12 January 1848 to 15 May 1849 during the [[Sicilian revolution of 1848|Sicilian Revolution]], adopted the Italian tricolour, defaced with the trinacria, or [[triskelion]]. The [[Republic of San Marco]], proclaimed independent in 1848 by the [[Austrian Empire]], also adopted the tricolour.{{sfn|Bellocchi|2008|p=43}}{{sfn|Busico|2005|p=32}} The flags that they adopted marked the link to Italian independence and unification efforts. The former, the Italian tricolour undefaced, and the latter, charged with the winged lion of St. Mark, from the flag of the [[Republic of Venice]] ([[Maritime republics|maritime republic]] which existed from 697 [[AD]] until 1797 AD), on a white [[Canton (heraldry)|canton]].<ref>Lawrence, op. cit. (p. 229)</ref> A chronicler of the time described the final moments of the subsequent capitulation of the Republic of San Marco by the Austrian troops, which took place on 22 August 1849:{{sfn|Busico|2005|p=37}} {{blockquote|text=The tricolour flags waved above every work, in every danger, and because the enemy balls not only tore up the silk, but broke the stick, it was immediately found who at great risk was going to replace another.<ref group=Note>Le bandiere tricolori sventolavano sopra ogni opera, in ogni pericolo, e perché le palle nemiche non solo ne stracciavano la seta, ma rompevano il bastone, si trovava subito chi a gran rischio andava a sostituirne un'altra.</ref>|source=Chronicler witnessing the last hours of the Republic of San Marco}} The tricolour flag of 1848 that greeted the expulsion of the Austrians from Venice is kept in the Museum of the Risorgimento and the Venetian 19th century.{{sfn|Maiorino|2002|p=292}} [[File:Rossetti - Proclamazione della Repubblica Romana, nel 1849, in Piazza del Popolo - 1861.jpg|thumb|The proclamation of the [[Roman Republic (19th century)|Roman Republic]] in [[Piazza del Popolo]] (1848) in [[Rome]] among a profusion of tricolour flags]] In 1849, the [[Roman Republic (19th century)|Roman Republic]], formed following the revolt against the [[Papal State]] that dethroned the [[Pope]], adopted as its national banner a green, white and red flag with a [[Aquila (Roman)|republican Roman eagle]] at the tip of the pole.{{sfn|Tarozzi|1999|p=75}}{{sfn|Maiorino|2002|p=188}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=72}} This lasted for four months, while the Papal States of the Church was in abeyance.<ref>[[Leona Rostenberg|Rostenberg, Leona]], "Margaret Fuller's Roman Diary", ''The Journal of Modern History'' Vol. 12 No. 2 (pp. 209–220), June 1940</ref> The Roman Republic resisted until 4 July 1849, when it was capitulated by the French Army.{{sfn|Busico|2005|p=37}} The troops from beyond the Alps, as a last act, entered the municipality of Rome where the last members of the republican assembly not yet captured were barricaded. Their secretary Quirico Filopanti surrendered wearing a tricolour scarf.{{sfn|Busico|2005|p=37}} The tricolour also flew over the barricades of the [[Ten Days of Brescia]], a revolt of the citizens of the Lombard city against the Austrian Empire,{{sfn|Villa|2010|pp=23–24}} and in many other centres such as [[Varese]], [[Gallarate]], [[Como]], [[Melegnano]], [[Cremona]], [[Monza]], [[Udine]], [[Trento]], [[Verona]], [[Rovigo]], [[Vicenza]], [[Belluno]] and [[Padua]].{{sfn|Bellocchi|2008|pp=40 and 42}} This spread throughout the Italian peninsula and demonstrated that the tricolour flag had by then assumed a consolidated symbolism valid throughout the national territory.{{sfn|Villa|2010|p=24}} The iconography of the Italian flag then began to spread not only in the vexillological and military fields, but also in some everyday objects such as scarves and clothing fabrics.{{sfn|Tarozzi|1999|p=156}} This turning point lasted until the failure of revolutions and the end of the First Italian War of Independence (1849), which ended with the defeat of the Piedmont-Sardinian Army of Charles Albert; after this, the ancient flags were restored.{{sfn|Bellocchi|2008|p=81}} Only the Kingdom of Piedmont-Sardinia confirmed the Italian tricolour as the national flag of the state even after the First Italian War of Independence ended.{{sfn|Bellocchi|2008|p=81}} After the defeat in the First Italian War of Independence in 1849, Charles Albert abdicated in favour of his son [[Victor Emmanuel II of Italy|Victor Emmanuel II]]. ==== From the unification of Italy to World War I ==== {{Infobox flag | Name = Kingdom of Italy | Image = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Use = 010011 | Symbol = {{FIAV|010011}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion = 2:3 | Adoption = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]]) | Relinquished = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design = A vertical [[tricolour (flag)|tricolour]] of green, white, and red, [[Defacement (flag)|defaced]] with the ''arms of Savoy'' and ''crown'' | Name2 = | Image2 = Flag of Italy (1861-1946).svg | Use2 = 100100 | Symbol2 = {{FIAV|100100}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion2 = 2:3 | Adoption2 = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]]) | Relinquished2 = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design2 = A vertical [[tricolour (flag)|tricolour]] of green, white, and red, [[Defacement (flag)|defaced]] with the ''arms of Savoy'' | Name3 = | Article3 = | Image3 = Flag of Italy (1860).svg | Use3 = 001000 | Symbol3 = {{FIAV|001000}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion3 = 1:1 | Adoption3 = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]])<ref>Regio decreto del 25 marzo 1860; see [http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/1860NuovaBandiera/Pagine/default.aspx 1860 – La nuova bandiera dei Corpi di Fanteria e Cavalleria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217061520/http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/1860NuovaBandiera/Pagine/default.aspx |date=17 December 2012 }} Uniformi e Tradizioni, Ministero della Difesa (retrieved 19 January 2013). Note No. 41 of 16 March 1863 (published in the Official Military Journal) is, in effect, an amendment to the 1860 decree with regard to fortresses, towers and military establishments; see [http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/Pagine/1863BandiereFortezzeTorriMilitari.aspx 1863 – Bandiere per le fortezze, torri e stabilimenti militari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217061722/http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/Pagine/1863BandiereFortezzeTorriMilitari.aspx |date=17 December 2012 }} Uniformi e Tradizioni, Ministero della Difesa (retrieved 22 January 2013)</ref> | Relinquished3 = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design3 = A defaced Italian tricolour }} [[File:San Martino della Battaglia - Turm Bodenhalle 2a Napoleon.jpg|thumb|left|[[Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia]] and [[Napoleon III of France]] entered [[Milan]] during the [[Second Italian War of Independence]] (1859).]] On 14 April 1855, before the departure for the [[Crimean War]], the Italian tricolour flags were solemnly entrusted to the soldiers of the [[Sardinian Expeditionary Corps in the Crimean War]] by King [[Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia]] with the following farewell sentence:{{sfn|Maiorino|2002|p=193}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=82 and 84}}{{sfn|Busico|2005|p=39}} {{blockquote|text=Soldiers! Here are your flags. Generously unfurled by the magnanimous Charles Albert, they remind you of the distant homeland and eight centuries of noble traditions. Know how to defend them; bring them back crowned with new glory and your sacrifices will be blessed by present and future generations.<ref group=Note>Movete dunque fidenti nella vittoria, e di novelli allori fregiate la Vostra bandiera, quella bandiera coi tre colori e colla eletta gioventù qui da ogni parte d'Italia convenuta e sotto a lei raccolta, vi addita che avete compito vostro l'indipendenza d'Italia, questa giusta e santa impresa che sarà il vostro grido di guerraSoldati! Eccovi le vostre bandiere. Generosamente spiegate dal magnanimo Carlo Alberto, vi ricordino la patria lontana ed otto secoli di nobili tradizioni. Sappiate difenderle; riportatele coronate di nuova gloria ed i vostri sacrifici saranno benedetti dalle presenti e dalle future generazioni.</ref>|source=Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia}} One of the Italian flags that participated in the Crimean War is kept in the [[Royal Armoury of Turin]].{{sfn|Maiorino|2002|p=289}} In 1857, an Italian flag with the pole surmounted by a Phrygian cap and with an [[archipendulum]], a symbol of social balance, was a symbol of the [[Sapri]] expedition, or rather the failed attempt to trigger a revolt in the Kingdom of the Two Sicilies perpetrated by [[Carlo Pisacane]].{{sfn|Villa|2010|p=23}}{{sfn|Maiorino|2002|p=191}} In order not to be captured, Pisacane committed suicide, and was reported to be bandaged with the tricolour flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=192}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=85}} On 10 January 1859, King Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia, in front of the members of parliament, announced the imminent entry into war of the Kingdom of Piedmont-Sardinia against the [[Austrian Empire]]:{{sfn|Villa|2010|p=24}} {{blockquote|text=So move confidently in the victory, and with new laurels adorn your flag, that flag with the three colours and with the chosen youth here from every part of Italy agreed and gathered under her, it shows you that you have the independence of Italy, this just and holy enterprise which will be your war cry<ref group=Note>Movete dunque fidenti nella vittoria, e di novelli allori fregiate la Vostra bandiera, quella bandiera coi tre colori e colla eletta gioventù qui da ogni parte d'Italia convenuta e sotto a lei raccolta, vi addita che avete compito vostro l'indipendenza d'Italia, questa giusta e santa impresa che sarà il vostro grido di guerra</ref>|source=Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia}} [[File:Partenza da Quarto.jpg|thumb|left|The departure of the [[Expedition of the Thousand]] (1860–1861)]] When the [[Second Italian War of Independence]] (1859) broke out, volunteers from all over Italy were enrolled in the Piedmont-Sardinian army.{{sfn|Busico|2005|p=41}} During the Second Italian War of Independence, the cities that were gradually conquered by Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia and [[Napoleon III of France]] greeted the two sovereigns as liberators in a riot of flags and tricolour cockades; even the centres about to ask for annexation to the Kingdom of Piedmont-Sardinia through plebiscites underlined their desire to be part of a united Italy with the waving of the tricolour.{{sfn|Bellocchi|2008|pp=96–101}} The Italian flag waved in Lombardy, annexed following the victory of the Kingdom of Piedmont-Sardinia in the Second Italian War of Independence, as well as in [[Tuscany]], [[Emilia (region)|Emilia]], [[Marche]] and [[Umbria]], annexed in the following year to the Kingdom of Piedmont-Sardinia through plebiscites, but also in cities that would have had to wait some time before being annexed, such as [[Rome]] and [[Naples]].{{sfn|Bellocchi|2008|p=101}}{{sfn|Busico|2005|p=43}} The enthusiasm of the population toward the tricolour grew in addition to the army of the Kingdom of Piedmont-Sardinia and the troops of volunteers who participated in the Second Italian War of Independence,{{sfn|Villa|2010|p=24}} the green, white and red flag spread widely available in newly conquered or annexed regions by plebiscites, appearing on house windows, in shop windows and in public places such as hotels and taverns.{{sfn|Maiorino|2002|pp=196–198}} The tricolour was also the flag of the [[United Provinces of Central Italy]], a short-lived [[Military occupation|military government]] established by the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]] that was formed by a union of the former [[Grand Duchy of Tuscany]], [[Duchy of Parma]], [[Duchy of Modena]], and the [[Papal Legations]], after their monarchs were ousted by popular revolutions.<ref>{{cite web|url=http://www.cisv.it/azzurro/tricolore2.html|title=Storia minima della bandiera italiana – 2|access-date=28 February 2017|archive-date=20 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320152701/http://www.cisv.it/azzurro/tricolore2.html|url-status=live}}</ref> The United Provinces of Central Italy existed from 1859 to 1860, when they were annexed to the Kingdom of Piedmont-Sardinia.<ref>{{cite web|url=http://www.geocities.com/capitolhill/rotunda/2209/Modena.html|title=States and Regents of the World – Central Italy 1859–1860|access-date=28 February 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080522201345/http://www.geocities.com/capitolhill/rotunda/2209/Modena.html|archive-date=22 May 2008}}</ref> [[File:Corteo Reale all' Apertura del Parlamento del Regno d' Italia.jpg|thumb|left|The royal procession at the opening of the [[Parliament of the Kingdom of Italy]] (1861) among a profusion of tricolour flags]] The tricolour accompanied, although not officially,{{sfn|Maiorino|2002|pp=202–203}} also the volunteers of the [[Expedition of the Thousand]] (1860–1861) led by [[Giuseppe Garibaldi]], whose goal was to conquer the [[Kingdom of the Two Sicilies]].{{sfn|Villa|2010|p=25}} Garibaldi, in particular, had an absolute deference and respect for the Italian flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=198}} Shortly after the loss of Sicily, on 25 June 1860, trying to limit the damage given the growing participation of the population in the Expedition of the Thousand, King [[Francis II of the Two Sicilies]], decreed that the green, white and red flag was also the official banner of his Kingdom, with the [[House of Bourbon-Two Sicilies]] coat of arms superimposed on the white.{{sfn|Maiorino|2002|p=207}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=118–119}}{{sfn|Villa|2010|p=60}} Adopted on 21 June 1860, this lasted until 17 March 1861, when the Two Sicilies was incorporated into the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]], after its defeat in the Expedition of the Thousand. Ironically, in the final phase of the Expedition of the Thousand, the tricolour of the Kingdom of the Two Sicilies fluttered in antagonism to the tricolour flag of the Kingdom of Piedmont-Sardinia.{{sfn|Maiorino|2002|p=208}} Two of the original tricolours that flew on the ''Lombardo'' [[steamship]] that participated, together with ''Piedmont'', in the Expedition of the Thousand, are preserved, respectively, inside the [[Museum of the Risorgimento (Rome)|Central Museum of the Risorgimento at the Vittoriano]] in Rome<ref name="romartguide.it">{{cite web|url=http://www.romartguide.it/italiano/schedemusei/MuseoDelVittoriano.html|title=Museo centrale del Risorgimento – Complesso del Vittoriano|access-date=7 March 2016|language=it|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305105630/http://www.romartguide.it/italiano/schedemusei/MuseoDelVittoriano.html|url-status=live}}</ref> and the Museum of the Risorgimento in [[Palermo]].{{sfn|Busico|2005|p=197}} [[File:Italian-unification.gif|thumb|Animated map of the [[Italian unification]] from 1829 to 1871]] On 17 March 1861, there was the [[proclamation of the Kingdom of Italy]], a formal act that sanctioned, with a normative act of the Kingdom of Piedmont-Sardinia, the birth of the unified Kingdom of Italy.<ref>{{Cite web |url=https://www.sunuraghe.it/2013/regno-di-sardegna-regno-ditalia-repubblica-italiana |title=Regno di Sardegna, Regno d'Italia, Repubblica Italiana |date=19 March 2013 |access-date=22 January 2021 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126191843/https://www.sunuraghe.it/2013/regno-di-sardegna-regno-ditalia-repubblica-italiana |url-status=live }}</ref> On 15 April 1861, the flag of the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]] was declared the flag of the newly formed Kingdom of Italy.<ref>Regio decreto n. 2072 del 24 settembre 1923, convertito nella legge n. 2264 del 24 dicembre 1923</ref> The tricolour therefore continued to be the national flag also of the new State, although not officially recognised by a specific law,{{sfn|Villa|2010|p=26}}<ref>{{Cite web|url=http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/storia_bandiera.html|title=Storia della bandiera italiana|access-date=14 January 2016|archive-date=16 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116020632/http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/storia_bandiera.html|url-status=usurped}}</ref> but regulated with regard to the shape of military banners.{{sfn|Maiorino|2002|p=201}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=105}}{{sfn|Busico|2005|p=45}} This Italian tricolour, with the armorial bearings of the former Royal [[House of Savoy]], was the first national flag and lasted in that form for 85 years until the [[birth of the Italian Republic]] in 1946. [[File:Einzug Vittorio Emanuels in Venedig 2.jpg|thumb|King [[Victor Emmanuel II of Italy]] entering [[Venice]] during the [[Third Italian War of Independence]] (1866) among a profusion of tricolour flags]] The ''tricolore'' had a universal, transversal meaning, shared by both [[Monarchism|monarchists]] and [[Republicanism|republicans]], [[Progressivism|progressives]] and [[Conservatism|conservatives]] and [[Guelphs and Ghibellines|Guelphs as well as by the Ghibellines]]. The tricolour was chosen as the flag of a united Italy also for this reason.{{sfn|Maiorino|2002|p=207}} After the Unification of Italy, the use of the tricolour became increasingly widespread among the population{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} as the flag and its colours began to appear on the labels of commercial products, school notebooks, the first cars and cigar packages.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} Even among the aristocrats it was successful; the most important families often had a flag bearer installed on the main façade of their mansions where they placed the Italian tricolour.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} It then began to appear outside public buildings, schools, judicial offices and post offices.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} During this period, tricolour bands were introduced for mayors and the jurors of the assize court during this period.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} Following the [[Third Italian War of Independence]] in 1866, [[Veneto]] and [[Friuli]] were annexed to the Kingdom of Italy; the entry of the [[Italian Army]] troops into [[Venice]], which took place on 19 October 1866, was greeted by a profusion of tricolour flags.{{sfn|Maiorino|2002|p=212}}{{sfn|Busico|2005|p=53}} Since the promulgation of a resolution of its municipal council, dated 5 November 1866, [[Vicenza]] is the only city in Italy to have adopted the tricolour flag as its own [[gonfalon]], instead of the civic banner, loaded with the coat of arms of the municipality.<ref name="vicenza">{{cite web|url=http://www.ilgiornaledivicenza.it/stories/1306_3/232852_bandiera_invece_del_gonfalone_vicenza__lunica_citt_ditalia/|title=Il Giornale di Vicenza.it – Dossier – Vicenza – Italia 150° – 3 – Bandiera invece del gonfalone. Vicenza è l'unica città d'Italia|access-date=14 January 2016|language=it|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316163209/http://www.ilgiornaledivicenza.it/stories/1306_3/232852_bandiera_invece_del_gonfalone_vicenza__lunica_citt_ditalia/|url-status=dead}}</ref> The Venetian city decided to patriotically change the nature of its sign shortly before the visit of King Victor Emmanuel II, who arrived in the city for the awarding of the [[Gold Medal of Military Valour]] earned by the Venetian municipality with the [[battle of Monte Berico]], fought on 10 June 1848 in the outskirts of the city. The occasion of the Sovereign's visit, Vicenza presented Victor Emmanuel II not with his own banner but, a decision from which his subsequent resolution was to originate, the Italian tricolour.<ref name="vicenza"/> [[File:Porta Pia Pagliari Vizzotto.JPG|thumb|left|A moment of the fighting that led to the [[capture of Rome|conquest of Rome by the Italian Army]] (1870)]] During the [[Battle of Custoza (1866)|battle of Custoza]] (24 June 1866), part of the Third Italian War of Independence, near Oliosi, today part of the municipality of [[Castelnuovo del Garda]], the soldiers of the 44th [[regiment]] of the "Forlì" [[brigade]] saved the tricolour war flag from the capture of the [[Austro-Hungarian Army]]. In order not to hand over their military banner to the enemy, they tore the drape of the tricolour flag into 13 pieces, divided among those present, and hid those shreds of cloth under the jacket. After the war it was possible to recover 11 of the 13 portions of the cloth and thus reconstruct the flag, named ''Tricolore di Oliosi''.<ref name=corriere-cherasco>{{cite web|url=http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|title=La bandiera fatta a pezzi (per salvarla dal nemico)|access-date=10 February 2017|language=it|archive-date=31 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731032219/http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|url-status=live}}</ref> Every year, on the third Sunday in June, the remembrance of the war episode is celebrated in Oliosi.<ref>{{cite news|url=http://www.larena.it/territori/garda-baldo/castelnuovo/giorni-del-tricolore-oliosi-festeggia-la-sua-bandiera-1.3085319?refresh_ce#scroll=400|title=Giorni del tricolore Oliosi festeggia la sua bandiera|newspaper=L'Arena.it|language=it|access-date=4 February 2015|last1=s. p. a|first1=Società Athesis|archive-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205003736/http://www.larena.it/territori/garda-baldo/castelnuovo/giorni-del-tricolore-oliosi-festeggia-la-sua-bandiera-1.3085319?refresh_ce#scroll=400|url-status=live}}</ref> At the [[Festa della Repubblica|military parade on 2 June 2011]], held in [[via dei Fori Imperiali]] in Rome on the occasion of the celebrations for the 150th [[anniversary of the unification of Italy]], the ''Tricolore di Oliosi'' was paraded on a [[cannon]] [[Gun carriage|carriage]] along with five other historic Italian flags.<ref>{{cite web|url=http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|title=La bandiera fatta a pezzi (per salvarla dal nemico) Il vessillo di Oliosi a Roma con i tricolori storici|language=it|access-date=4 February 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083025/http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|url-status=live}}</ref> Massimo d'Azeglio was among the first to recognise the importance of the tricolour flag as a tool for forming a widespread national awareness.{{sfn|Villa|2010|p=26}} In this regard he declared:{{sfn|Villa|2010|p=26}} "The flag is a privileged symbol in the pedagogy of a nation". Tricolour flags then greeted the Italian Army during the march toward Rome, which ended with the [[capture of Rome]] on 20 September 1870, and the annexation of [[Lazio]] to the Kingdom of Italy.{{sfn|Villa|2010|p=26}}{{sfn|Maiorino|2002|p=214}}{{sfn|Busico|2005|p=53}} Rome officially became the capital of Italy on 1 January 1871, while the establishment of the royal court and the Savoy government took place on 6 July of the same year. From this date, the Italian flag flies from the highest flagpole of the [[Quirinal Palace]].{{sfn|Maiorino|2002|pp=216–217}} [[File:Cartolina dei Carabinieri Reali spedita dalla Colonia Eritrea dell'Asmara (1907).jpg|thumb|Postcard of the [[Carabinieri]] sent from the [[Italian Eritrea]] in 1907 and depicting an eagle flying an Italian flag]] The first [[Italian Empire|Italian colony]] was founded in 1882, the [[Assab]] bay, which became the first outpost of the future [[Italian Eritrea]], where the flag of Italy waved in an Italian colony for the first time.{{sfn|Maiorino|2002|p=222}} Subsequently, the tricolour also waved in the [[Italian Somaliland]], in the [[Italian Libya]], in the [[Italian concession of Tientsin]] and in the [[Italian Islands of the Aegean]]. In 1897, the Italian flag had its 100th anniversary. The centennial celebration in [[Reggio Emilia]], where the tricolour was created on 7 January 100 years earlier,{{sfn|Maiorino|2002|p=226}} [[Giosuè Carducci]], who later became the first Italian to win the [[Nobel Prize in Literature]] in 1906,<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Giosue-Carducci|title=Giosue Carducci {{!}} Italian poet|work=Encyclopædia Britannica|access-date=22 August 2017|archive-date=22 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170822225421/https://www.britannica.com/biography/Giosue-Carducci|url-status=live}}</ref> defined the flag as "blessed" and kissed it at the end of the speech.{{sfn|Busico|2005|p=13}}{{sfn|Maiorino|2002|p=226}}{{sfn|Villa|2010|pp=28–29}} [[File:XXXIV Fiesta Nacional del Inmigrante - desfile - colectividad italiana.JPG|thumb|left|[[Italian Argentines]] during the opening [[parade]] of the XXXIV [[Immigrant's Festival]]]] Around 1880 began large waves of [[Italian diaspora]], especially towards the Americans. The tricolour, often carried in the suitcases of migrants, began to wave outside the national borders, especially in the [[Little Italy|Little Italies]] that were forming around the world.{{sfn|Maiorino|2002|p=227}} This bond with the land of origin did not fade with the passing of generations—often still alive in the third or fourth generation.{{sfn|Tarozzi|1999|p=297}} Several years earlier in 1861, [[president of the United States|U.S. president]] [[Abraham Lincoln]] reviewed some military units that were participating in the [[American Civil War]]—among them was a [[Garibaldi Guard]], made up of Italian immigrants, which had as its military banner the tricolour flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=227}} In 1885, the tricolour jersey was introduced for the cyclist who won the title of champion of Italy.{{sfn|Tarozzi|1999|p=320}} Conceptually, this recognition is similar to the placement of a tricolour shield, the ''[[scudetto]]'', on the jerseys of the team champion of Italy in [[Association football|football]], [[Rugby football|rugby]], [[volleyball]] and [[basketball]].{{sfn|Tarozzi|1999|p=320}} The idea of affixing a ''scudetto'' on the shirts of the winning sports teams of the respective national championships was [[Gabriele D'Annunzio]].<ref name="scudetto">{{cite web|author=Paolo Pierangelo|language=it|url=https://www.fantagazzetta.com/blogs/18_04_2013/150-anni-di-dannunziolideatore-dello-scudetto-sulle-maglie-da-gioco-170340|title=150 anni di D'Annunzio, l'ideatore dello scudetto sulle maglie da gioco|access-date=19 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020190901/https://www.fantagazzetta.com/blogs/18_04_2013/150-anni-di-dannunziolideatore-dello-scudetto-sulle-maglie-da-gioco-170340|archive-date=20 October 2017|url-status=dead}}</ref> In football, the first sport to use it, it was introduced in 1924.<ref name="scudetto"/> In 1889, in the culinary field, the [[pizza Margherita]] was invented, named in honour of Queen [[Margherita of Savoy]], whose main ingredients recall the tricolour flag; green for the [[basil]], white for the [[mozzarella]] and red for the [[tomato sauce]].{{sfn|Maiorino|2002|p=220}} With the first [[trade union]] struggles at the end of the 19th century, the Italian flag began to wave in the hands of the demonstrators during [[Strike action|strikes]].{{sfn|Maiorino|2002|p=228}} Even during the struggles perpetrated by the [[Fasci Siciliani]] between 1892 and 1894 there was a profusion of Italian flag.{{sfn|Tarozzi|1999|p=12}} They were contrasted by the tricolours of the police sent by the government to quell the trade union revolts.{{sfn|Maiorino|2002|p=228}} On 25 April 1900, the Italian flag flew in the [[Franz Josef Land]], an archipelago located north of the [[Russian Empire]] between the [[Arctic Ocean]] and the [[Kara Sea]],{{sfn|Maiorino|2002|p=231}}{{sfn|Villa|2010|p=29}} an expedition organized in the [[Arctic|arctic areas]] led by explorer [[Umberto Cagni]].{{sfn|Maiorino|2002|p=231}} On 29 July 1900, King [[Umberto I of Italy]], who succeeded his father Victor Emmanuel II in 1878, was assassinated in [[Monza]] at a public ceremony with the streets flagged with tricolours.<ref>{{cite web|url=https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/20_luglio_15/docufilm-ultimo-giorno-del-re-120-anni-monza-rivive-attentato-umberto-primo-a64db7ec-c66e-11ea-a52c-6b2a448f1d2c.shtml|title="L'ultimo giorno del Re": 120 anni dopo Monza rivive l'attentato a Umberto I|date=15 July 2020|access-date=15 March 2021|language=it|archive-date=15 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615195651/https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/20_luglio_15/docufilm-ultimo-giorno-del-re-120-anni-monza-rivive-attentato-umberto-primo-a64db7ec-c66e-11ea-a52c-6b2a448f1d2c.shtml|url-status=live}}</ref> The king was shot four times by the [[Italian-American]] [[anarchist]] [[Gaetano Bresci]]. Bresci claimed he wanted to avenge the people killed in Milan during the suppression of the [[Bava Beccaris massacre|riots of May 1898]].<ref>{{cite book| author=Christopher Duggan| title=The Force of Destiny. A History of Italy Since 1796| date=2007| isbn=978-0-713-99709-5| page=349| publisher=Allen Lane}}</ref> Umberto I was succeeded by his son [[Victor Emmanuel III of Italy]]. --> === Historiese ontwikkeling van die Italiaanse vlag === <div align="center"><gallery> Lêer:Flag of the Cispadane Republic.svg | Vlag van die [[Cispadaanse Republiek]] (1797) Lêer:Flag of the Repubblica Cisalpina 1797–1798.svg | Vlag van die [[Cisalpynse Republiek]] (1797–1798) Lêer:Flag of the Repubblica Cisalpina.svg | Vlag van die Cisalpynse Republiek (1798–1802) Lêer:Flag of the Italian Republic (1802).svg | Vlag van die Italiaanse Republiek (1802–1805) Lêer:Flag of the Napoleonic Kingdom of Italy.svg | Vlag van die Koninkryk Italië (1805–1814) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die VerenigdeItaliaanse Provinsies (1831) Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1848).svg | Vlag van die Koninkryk der Beide Sicilië (1848–1849) Lêer:Flag of the Republic of San Marco.svg | Vlag van die Republiek San Marco (1848–1849) Lêer:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg | Vlag van die Koninkryk Piedmont-Sardinië (1848–1851) Lêer:Flag of Sicilian Kingdom 1848.svg | Vlag van die Koninkryk Sicilië (1848–1849) Lêer:State Flag of the Grand Duchy of Tuscany (1848-1849).svg | Vlag van die Groothertogdom Toscane (1848–1849) Lêer:Flag of the Roman Republic (19th century).svg | Vlag van die Romeinse Republiek (1849) Lêer:Military flag of the Roman Republic (19th century).svg | Oorlogsvlag van die Romeinse Republiek (1849) Lêer:Flag_of_the_Free_Cities_of_Menton_and_Roquebrune_(1848-1849).svg | Vlag van die Vrye Stede van Menton en Roquebrune (1848–1849) Lêer:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Vlag van die Koninkryk Piedmont-Sardinië (1851–1861) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die Verenigde Provinsies van Sentraal-Italië (1859–1860) Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1860).svg | Vlag van die Koninkryk der Beide Sicilië (1860–1861) Lêer:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Staatsvlag van die [[Koninkryk van Italië]] (1861–1946) Lêer:Flag_of_Italy_(1861–1946).svg | Burgerlike vlag van die Koninkryk van Italië. Nasionale en handelsvlag in die tydperk (1861–1946) Lêer:Flag of Giustizia e Liberta.svg | Vlag van die Colonna Italiana (1936–1945) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die Italiaanse Sosiale Republiek (1943–1945) Lêer:Bandiera di combattimento per le Forze Armate della Repubblica Sociale Italiana.svg | Vlag van die Nasionale Republikeinse Leër (1 Desember 1943 tot 7 Mei 1945)<ref>{{it}} {{Cite web |url=https://it.wikisource.org/wiki/Verbali_del_Consiglio_dei_Ministri_della_Repubblica_Sociale_Italiana_settembre_1943_-_aprile_1945/24_novembre_1943 |title=Verbali del Consiglio dei Ministri della Repubblica Sociale Italiana settembre 1943 – aprile 1945/24 novembre 1943 |access-date=29 September 2019 |archive-date=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807141746/https://it.wikisource.org/wiki/Verbali_del_Consiglio_dei_Ministri_della_Repubblica_Sociale_Italiana_settembre_1943_-_aprile_1945/24_novembre_1943 |url-status=live }}</ref> Lêer:War flag of the Italian Social Republic.svg | Oorlogsvlag van die Italiaanse Sosiale Republiek (28 Januarie 1944 tot 7 Mei 1945)<ref name="Forze Armate' 1944"/> Lêer:Flag of Italian Committee of National Liberation.svg | Vlag van die Nasionale Bevrydingskomitee (1943–1945) Lêer:Bandiera delle Brigate Garibaldi partigiane (1943-1945).svg | Vlag van die Brigate Garibaldi (1943–1945) Lêer:Flag of SFR Yugoslav Italian Minority.svg | Vlag van die Italiaanse etniese minderheid (Istriese Italianers en Dalmasiese Italianers) in [[Sosialistiese Federale Republiek Joegoslawië|Joegoslawië]] (1945–1990) Lêer:Flag of Italy (1946–2003).svg | Vlag van die Trustskap Somalië (1950–1960) Lêer:Flag of Italy (1-2).svg | Vlag van Italianers van Kroasië (1990–huidig) Lêer:Flag of Italy (1946–2003).svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (1946–2003) {{Citation needed|reason=Indien die kleure van die vlag nie voor 2003 gestandaardiseer is nie, soos op hierdie blad genoem, waar kom hierdie weergawe vandaan?|date=September 2025}} Lêer:Flag of Italy (2003–2006).svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (2003–2006) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (2006–huidig) </gallery></div> <!-- == Simboliek == Die Masaiskild met die spiese is die simbool van die stryd om onafhanklikheid en die bereidheid om dit te verdedig.<ref name="FOTW-Kenia">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/ke.html |title=Kenya |publisher=Flags of the World |date=2017 |accessdate=20 April 2023}}</ref> (Die skild verskyn ook in ’n effense gewysigde weergawe op die wapenskild van Kenia.) Swart stel verder ook die Afrikavolk voor, rooi stel die gemeenskaplike bloed van die mens asook die stryd om onafhanklikheid voor, groen stel die landbou en natuurlike hulpbronne voor en wit eenheid en vrede. --> == Ontwerp == === Kleure === [[Lêer:Costituzione della Repubblica Italiana.jpg|thumb|Een van die oorspronklike kopieë van die Italianse grondwet, nou in bewaring van die Historiese Argief van die President van Italië]] Die kleure van die Italiaanse vlag word weergegee in artikel 12<ref>{{it}} {{Cite web|url=http://www.governo.it/Governo/Costituzione/principi.html |title=La Costituzione della Repubblica Italiana |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508210346/http://www.governo.it/Governo/Costituzione/principi.html|archive-date=8 May 2013}}</ref> van die Grondwet van die Italiaanse Republiek wat in staatskoerant ({{lang|it|Gazzetta Ufficiale}}) No. 298, buitengewone uitgawe van 27 Desember 1947 gepubliseer is en het op 1 Januarie 1948 in werking getree: * [[groen]]; * [[wit]]; * [[rooi]]. Indien die vlag horisontaal vertoon word moet die groen aan die vlagpaalkant vertoon word en die rooi aan die wapperkant. Wanneer die vlag vertikaal vertoon word moet die groen bo-aan wees.<ref name=tricolore>{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/tricolore.html |title=Il tricolore |access-date=22 Maart 2016 |language=it |archive-date=21 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160621052442/http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/tricolore.html |url-status=usurped}}</ref> {| class=wikitable ! !style="background:#008C45;color:white"| Groen !style="background:#F4F5F0;color:black"| Wit !style="background:#CD212A;color:white"| Rooi |- ! Bekskrywing | Varinggroen | Helderwit | Vlamskarlaken |- ![[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] |#008C45 |#F4F5F0 |#CD212A |- ![[RGB-kleurmodel|RGB]] |<code>0-140-69</code> |<code>244-245-240</code> |<code>205-33-42</code> |- ![[CMYK]] |100-0-51-45 |0-0-2-4 |0-84-80-20 |} <!-- == Ander vlae == === Historiese presidensvlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:First presidential standard of Kenya.svg| Eerste presidentsvlag van Kenia, 1963 tot 1970 Lêer:Kenya presidential standard JOMO KENYATTA.svg| Presidentsvlag van [[Jomo Kenyatta]] Lêer:Kenya presidential standard DANIEL ARAP MOI.svg| Presidentsvlag van [[Daniel arap Moi]] Lêer:Kenya presidential standard MWAI KIBAKI.svg| Presidentsvlag van [[Mwai Kibaki]] Lêer:Kenya presidential standard UHURU KENYATTA.svg| Presidentsvlag van [[Uhuru Kenyatta]] Lêer:Kenya Presidential Standard.svg| Presidentsvlag van [[William Ruto]] </gallery></center> === Verdedigingsmagte === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Kenya Defence Forces.svg| Vaandel van die [[Keniaanse Verdedigingsmag]] Lêer:Naval Ensign of Kenya.svg| Vaandel van die [[Keniaanse Vloot]] Lêer:Presidential Colour of the Kenyan Navy.svg| Presidentsvlag van die [[Keniaanse Vloot]] Lêer:Air Force Ensign of Kenya.svg| Vlag van die [[Keniaanse Lugmag]] </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Kenyan coat of arms flag.svg| Vlag van Kenia met die wapen op </gallery></center> === Historiese vlae === <gallery class="center"> Lêer:Flag of the Imperial British East Africa Company.svg| {{FIAV|historical}} [[Imperiale Brits-Oos-Afrikaanse Kompanjie]], 1888–1895 Lêer:Flag of the Witu Protectorate (1893-1920).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Witu-protektoraat, 1893–1920 Lêer:Flag of Kenya (1895–1921).svg| {{FIAV|historical}} [[Brits-Oos-Afrika]], 1895–1921 Lêer:Flag of Kenya (1921–1963).svg| {{FIAV|historical}} [[Kolonie en Protektoraat Kenia]], 1921–1963 Lêer:Flag of Kenya.svg| Vlag van die Dominion Kenia, 1963–1964; Vlag van die Republiek Kenia, sedert 1964 </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery> Lêer:Flag of Malawi.svg| [[Vlag van Malawi]] Lêer:Flag of the UNIA.svg| Pan-Afrikaanse vlag Lêer:Flag of South Sudan.svg| [[Vlag van Suid-Soedan]] </gallery></center> --> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Notas == {{reflist|group=Note}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliography == {{refbegin}} <!--* {{cite book|last=Bellocchi |first=Ugo |title=Bandiera madre – I tre colori della vita|year=2008|publisher=Scripta Maneant|language=it|isbn=978-88-95847-01-6}} -->* {{cite book|last=Bovio |first=Oreste|title=Due secoli di tricolore|year=1996 |publisher=Ufficio storico dello Stato Maggiore dell'Esercito|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/BVE0116837 IT\ICCU\BVE\0116837]}} <!--* {{cite journal |last1= Bronzini |first1=Giovanni Battista|last2= Dal Mestre|first2=Luigi|year=1986|title=La restaurazione austriaca a Milano nel 1814 |journal=Lares |volume= LII |number=3 |pages=425–464 |language=it| publisher=Casa Editrice Leo S. Olschki|ref={{sfnref|Bronzini|1986}}}} -->* {{cite book|last=Busico|first=Augusta |title=Il tricolore: il simbolo la storia|year=2005|publisher=Presidenza del Consiglio dei Ministri, Dipartimento per l'informazione e l'editoria|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/UBO2771748 IT\ICCU\UBO\2771748]}} * {{cite book|last=Colangeli|first=Oronzo|title=Simboli e bandiere nella storia del Risorgimento italiano|year=1965|publisher=Patron|url=https://www.150anni.it/webi/_file/documenti/risorgimento/movimentivalorilibri/valori/tricolore/tricolore%201_1.pdf|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/SBL0395583 IT\ICCU\SBL\0395583]|access-date=22 September 2019|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144702/https://www.150anni.it/webi/_file/documenti/risorgimento/movimentivalorilibri/valori/tricolore/tricolore%201_1.pdf|url-status=live}} * {{cite journal |last1=Fiorini |first1=Vittorio |year=1897 |title=Le origini del tricolore italiano |url=https://archive.org/stream/nuovaantologia151romauoft#page/238/mode/2up |journal=Nuova Antologia di Scienze Lettere e Arti |volume=LXVII |issue=vierde reeks |pages=239–267 and 676–710 |id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/UBO3928254 IT\ICCU\UBO\3928254] |language=it }} * {{cite book|last1=Maiorino |first1=Tarquinio|last2=Marchetti Tricamo|first2=Giuseppe |last3=Zagami |first3=Andrea |title=Il tricolore degli italiani. Storia avventurosa della nostra bandiera|year=2002 |publisher=Arnoldo Mondadori Editore|language=it|isbn=978-88-04-50946-2|ref={{sfnref|Maiorino|2002}}}} * {{cite book|last1=Tarozzi|first1=Fiorenza|last2=Vecchio|first2=Giorgio |title=Gli italiani e il tricolore|year=1999|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=88-15-07163-6|ref={{sfnref|Tarozzi|1999}}}} <!--* {{cite book|last1=Tobia|first1=Bruno|title=L'Altare della Patria|year=2011|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=978-88-15-23341-7}} * {{cite book |last1=Vecchio |first1=Giorgio |year=2003 |title=Almanacco della Repubblica |chapter-url=https://books.google.com/books?id=MuTF4BEaChYC&pg=PA42 |chapter=Il tricolore |pages=42–55 |publisher=Bruno Mondadori |isbn=88-424-9499-2 |language=it }} -->* {{cite book|last=Villa|first=Claudio|title=I simboli della Repubblica: la bandiera tricolore, il canto degli italiani, l'emblema|year=2010|publisher=Comune di Vanzago|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/LO11355389 IT\ICCU\LO1\1355389]}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Italy|Vlae van Italië}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/it.html Italië] by ''Flags of the World'' * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Italy|title=Flag of Italy|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 September 2023}} {{Europavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Italy}} [[Kategorie:Italië]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Italië]] 1zz4q44wbch9upou97h6m1j9hb6u78c 0 454143 2893649 2847667 2026-04-13T19:41:06Z Jcb 223 2893649 wikitext text/x-wiki '''Hoërskool Aggeneys''' is 'n openbare sekondêre skool in die dorpie [[Aggeneys]], geleë in die [[Noord-Kaap]], [[Suid-Afrika]]. == Geskiedenis == Hoërskool Aggeneys is gestig om die opvoedkundige behoeftes van die [[gemeenskap]] rondom die Black Mountain-myn te dien. Die dorpie [[Aggeneys]] is in [[1976]] gevestig op 'n [[plaas]] van dieselfde naam, en die skool het ontstaan om die kinders van mynwerkers en ander inwoners op te lei. Die skool is 'n openbare [[Hoërskool|sekondêre skool]] wat onder die Namaqua Onderwysdistrik val en binne die [[Khâi-Ma Plaaslike Munisipaliteit]] geleë is.<ref>{{Cite web |title=Hoërskool Aggeneys |url=https://theschools.co.za/hoerskool-aggeneys-in-aggeneys/ |website=The Schools Directory |access-date=3 October 2025}}</ref> == Akademie == Hoërskool Aggeneys bied 'n wye verskeidenheid vakke aan, insluitend [[wiskunde]], [[wetenskap]], [[tale]] en [[Sosiale wetenskap|sosiale wetenskappe]]. Die skool het 'n [[geskiedenis]] van deelname aan nasionale eksamens, soos die November 2020 Nasionale Senior Sertifikaat (NSS) eksamens, waar leerders vakke soos Wiskundige Geletterdheid geskryf het.<ref>{{Cite web |title=Quality Assurance of Assessment of the November 2020 NSC Examinations |url=https://www.umalusi.org.za/wp-content/uploads/2021/03/QUALITY-ASSURANCE-OF-ASSESSMENT-OF-THE-NOVEMBER-2020-NSC-EXAMINATIONS-OF-THE-DBE.pdf |website=Umalusi |access-date=3 October 2025}}</ref> == Gemeenskapsbetrokkenheid == Die skool is aktief betrokke by die gemeenskap en het in Oktober 2023 die EnergyDRIVE-bus ontvang, 'n inisiatief wat daarop gemik is om jongmense op te voed oor volhoubare energie en tegnologie. Leerders het die bus verwelkom en deelgeneem aan interaktiewe sessies.<ref>{{Cite web |title=Aggeneys High School learners welcome the EnergyDRIVE bus |url=https://sapvia.co.za/aggeneys-high-school-learners-welcome-the-energydrive-bus-as-it-arrives-in-the-northern-cape/ |website=SAPVIA |access-date=3 October 2025}}</ref> == Eksterne skakels == * [https://www.facebook.com/p/Aggeneys-High-School-100046448545224/ Die skool se Facebook-bladsy] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie|skool}} {{DEFAULTSORT:Hoërskool Aggeneys}} [[Kategorie:Skole in die Noord-Kaap]] o6jozt7gprupvrr55x6d6yuoaroz4dl 0 456259 2893783 2860875 2026-04-14T07:07:50Z Aliwal2012 39067 /* Misdaadtoneelpeuter en diefstal */ 2893783 wikitext text/x-wiki '''Julius Mkhwanazi''' (gebore 1973) is 'n Suid-Afrikaanse wetstoepassingsbeampte wat as Adjunkhoof van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD) gedien het. Hy het in November 2025 nasionale aandag getrek toe hy deur die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Ekurhuleni]] geskors is na bewerings van [[korrupsie]], magsmisbruik en onreëlmatige bevorderings binne die departement.<ref name="TimesLIVE11Nov2">{{cite news |last=Mabena |first=Sibongile |date=11 November 2025 |title=Ekurhuleni suspends metro police deputy chief Julius Mkhwanazi |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-11-11-ekurhuleni-suspends-metro-police-deputy-chief-julius-mkhwanazi/ |access-date=17 November 2025 |work=TimesLIVE}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Ekurhuleni |first=City of |date=2025-11-11 |title=CITY OF EKURHULENI SUSPENDS DEPUTY POLICE CHIEF AND LAUNCHES BROADER PROBE INTO EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=2025-11-17 |website=City of Ekurhuleni |language=en-ZA}}</ref> ==Vroeë lewe== Julius Mkhwanazi is op [[5 Februarie]] [[1973]] in [[KwaZulu-Natal]], Suid-Afrika, gebore. ==Loopbaan== Mkhwanazi het deur die geledere van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement beweeg en die Adjunkhoof daarvan geword. Volgens getuienis wat by die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek gelewer is, het hy soms as Hoof van die Gemeenskapsveiligheiddepartement opgetree, wat toesig hou oor die EMPD.<ref name="EWNSpies2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=Julius Mkhwanazi appointed himself as acting EMPD chief – Spies |url=https://ewn.co.za/2025/11/11/julius-mkhwanazi-appointed-himself-as-acting-empd-chief-spies |access-date=17 November 2025 |work=Eyewitness News}}</ref> ===Madlanga-kommissie=== In 2025 is Mkhwanazi geïmpliseer in 'n reeks bewerings wat voor die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek ingedien is, 'n geregtelike ondersoek na korrupsie in wetstoepassingstrukture. Voormalige adjunkhoof Revo Spies het getuig dat Mkhwanazi meer as 50 bevorderings binne die EMPD oor 'n tydperk van drie maande gemagtig het sonder behoorlike keuring of administratiewe prosedure.<ref name="TimesLIVEPromotions2">{{cite news |date=7 November 2025 |title=EMPD’s Julius Mkhwanazi accused of making 55 irregular promotions in 3 months |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-11-07-empds-julius-mkhwanazi-accused-of-making-55-irregular-promotions-in-3-months/ |access-date=17 November 2025 |work=TimesLIVE}}</ref> ===Beweerde skakels met kriminele elemente=== Berigte deur ''Eyewitness News'' en ander media beweer dat Mkhwanazi die installering van blou ligte op voertuie gemagtig het wat aan [[Vusimuzi Matlala]] behoort, 'n individu wat na bewering kriminele verbintenisse met die [[Groot Vyf-kartel]] het.<ref name="EWNLinks2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=EMPD’s Mkhwanazi suspended for having links with alleged criminal 'Cat' Matlala |url=https://ewn.co.za/2025/11/11/empds-mkhwanazi-suspended-for-having-links-with-alleged-criminal-cat-matlala |access-date=17 November 2025 |work=Eyewitness News}}</ref> === Vervalste ooreenkomste en misbruik van mag === Volgens beriggewing deur ''[[The Star]]'' het amptenare beweer dat Mkhwanazi se departement moontlik gebruik gemaak het van vervalste memorandums van ooreenkoms (MOU's) wat nie-amptelike werksverhoudinge tussen die EMPD en maatskappye wat verband hou met dié van Vusimuzi Matlala geskep het.<ref name="TheStarMOUs2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=City of Ekurhuleni suspends Julius Mkhwanazi amid allegations of links to ‘Cat’ Matlala |url=https://www.thestar.co.za/mercury/2025-11-11-city-of-ekurhuleni-suspends-julius-mkhwanazi-metro-police-deputy-chief-who-has-alleged-links-to-cat-matlala/ |access-date=17 November 2025 |work=The Star}}</ref> ===Misdaadtoneelpeuter en diefstal=== Die Madlanga-kommissie het ook bewerings aangehoor dat Mkhwanazi met misdaadtonele ingemeng het.<ref name="eNCATheft2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=EMPD suspends deputy chief Julius Mkhwanazi |url=https://www.enca.com/news/empd-suspends-deputy-chief-julius-mkhwanazi |access-date=17 November 2025 |work=eNCA}}</ref> Tydens die kommissie se verhore is 'n video gewys van Mkhwanazi en die skelm eenheid wat 'n fabriek in [[Meyerton]], buite hul operasiegrense, ondersoek. Mkhwanazi en die skelm EMPD-beamptes het [[koper]] by 'n werkswinkel in Augustus 2022 gesteel. Jaco Hanekom, 'n toesighouer en fluitjieblaserr wat die EMPD-operasie by die genoemde werkswinkel blootgelê het, is later in Maart 2023 vermoor nadat die EMPD-beamptes wat in hegtenis geneem is, borgtog toegestaan is.<ref>{{Cite news |last=SABC |first= |date=2025-11-10 |title=Jaco Hanekom killed after exposing EMPD corruption, Spies testifies |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/jaco-hanekom-killed-after-exposing-empd-corruption-spies-testifies/ |url-status=live |work=SABC News}}</ref> Getuienis het ook aan die lig gebring dat Mkhwanazi na bewering geweier het om formele keuring deur die Staatsveiligheidsagentskap te ondergaan, ten spyte van 'n ondersoek in 2022 wat na bewering honderde beamptes met kriminele rekords binne die EMPD geïdentifiseer het.<ref name="BusinessDayVetting2">{{cite news |date=7 November 2025 |title=EMPD deputy chief refused to be vetted by State Security Agency, Madlanga Commission hears |url=https://www.businessday.co.za/news/law/2025-11-07-empd-deputy-chief-refused-to-be-vetted-by-state-security-agency-madlanga-commission-hears/ |access-date=17 November 2025 |work=Business Day}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web |last=Wicks |first=Karyn Maughan and Bernadette |title=‘Take the body and dump it’: Witness links Matlala’s brigadier to murder cover-up |url=https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/take-the-body-and-dump-it-witness-links-matlalas-brigadier-to-murder-cover-up-20251114-1276 |access-date=2025-11-17 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Nog 'n bewering teen Mkhwanazi is dat hy 'n medepligtige was tot 'n [[moord]] wat op 15 April 2022 in die [[Brakpan]]-gebied plaasgevind het. Daar word beweer dat die slagoffer op die toneel gemartel is en die liggaam op Mkhwanazi se instruksie in 'n dam gestort is.<ref name="auto1"/> Hierdie inligting is deur [[Marius van der Merwe]] aan die Madlanga-kommissie verskaf voordat hy 'n week later vermoor is.<ref>{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/held-marius-van-der-merwe-woensdag-gegroet/|title=‘Held’ Marius van der Merwe Woensdag gegroet|last=Plessis|first=Janice du|date=2025-12-17|website=Maroela Media|language=af|access-date=2025-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/news/2025-12-15-funeral-of-slain-madlanga-commission-witness-marius-vlam-van-der-merwe-to-be-held-on-wednesday/|title=Funeral of slain Madlanga commission witness Marius ‘Vlam’ van der Merwe to be held on Wednesday|date=2025-12-15|website=TimesLIVE|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref> EMPD se gespesialiseerde dienste-eenheid, onder Mkhwanazi se bevel, word ook gekoppel aan die diefstal van 'n vragmotor en sy vrag in Putfontein, [[Benoni]], en die ontvoering van die bestuurder in Maart 2023.<ref>{{Cite web |last=Koka |first=Mpho |date=2025-11-15 |title=The rot inside the EMPD criminal enterprise: murder, copper cable theft, kidnapping |url=https://sundayworld.co.za/news/the-rot-inside-the-empd-criminal-enterprise-murder-copper-cable-theft-kidnapping/ |access-date=2025-11-17 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> Daar word ook beweer dat Mkhwananzi en sy ongemagtigde eenheid betrokke was by die "Edelgesteentes"-saak, wat in 2024 in die [[Hillbrow]]-[[Kensington, Johannesburg|Kensington]]-gebied plaasgevind het, waar die polisie daarvan beskuldig word dat hulle edelgesteentes ter waarde van R45 miljoen gesteel het.<ref>{{Cite web |last=Cruywagen |first=Vincent |date=2025-11-12 |title=Ekurhuleni officials allegedly protected ‘rogue’ metro police boss Mkhwanazi |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-12-ekurhuleni-officials-allegedly-protected-metro-police-boss-julius-mkhwanazi-and-his-rogue-unit-for-years/ |access-date=2025-11-17 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ==Skorsing== Op 11 November 2025 het die Stad Ekurhuleni aangekondig dat hulle Mkhwanazi geskors het hangende dissiplinêre stappe en verdere ondersoek.<ref name="CityPressRelease2">{{cite web |date=11 November 2025 |title=City of Ekurhuleni suspends Deputy Police Chief and launches broader probe into EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=17 November 2025 |publisher=City of Ekurhuleni}}</ref><ref name="auto"/> Die stadsbestuurder het beklemtoon dat die skorsing 'n administratiewe maatreël was en nie 'n skuldbevinding daargestel het nie.<ref>{{Cite web |last=Ekurhuleni |first=City of |date=2025-11-11 |title=CITY OF EKURHULENI SUSPENDS DEPUTY POLICE CHIEF AND LAUNCHES BROADER PROBE INTO EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=2025-11-18 |website=City of Ekurhuleni |language=en-ZA}}</ref> Die bewerings en daaropvolgende skorsing het nasionale aandag gevestig op kwessies van korrupsie, onvoldoende toesig en beweerde kriminele infiltrasie binne Suid-Afrikaanse munisipale polisiedepartemente.<ref name="CentralNews2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=Madlanga Commission: Revo Spies accuses Julius Mkhwanazi of self-appointing as acting EMPD chief amid widespread corruption allegations |url=https://centralnews.co.za/madlanga-commission-revo-spies-accuses-julius-mkhwanazi-of-self-appointing-as-acting-empd-chief-amid-widespread-corruption-allegations/ |access-date=17 November 2025 |work=Central News South Africa}}</ref> == Persoonlike lewe == Julius Mkhwanazi is getroud met Esethu Mkhwanzi en hulle het drie kinders. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mkhwanazi, Julius}} [[Kategorie:Korrupsie]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] 18z5x1vh7aj7d45bably03rryqiu3s1 2893784 2893783 2026-04-14T07:13:49Z Aliwal2012 39067 /* Misdaadtoneelpeuter en diefstal */ 2893784 wikitext text/x-wiki '''Julius Mkhwanazi''' (gebore 1973) is 'n Suid-Afrikaanse wetstoepassingsbeampte wat as adjunkhoof van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement (EMPD) gedien het. Hy het in November 2025 nasionale aandag getrek toe hy deur die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Ekurhuleni]] geskors is na bewerings van [[korrupsie]], magsmisbruik en onreëlmatige bevorderings binne die departement.<ref name="TimesLIVE11Nov2">{{cite news |last=Mabena |first=Sibongile |date=11 November 2025 |title=Ekurhuleni suspends metro police deputy chief Julius Mkhwanazi |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-11-11-ekurhuleni-suspends-metro-police-deputy-chief-julius-mkhwanazi/ |access-date=17 November 2025 |work=TimesLIVE}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Ekurhuleni |first=City of |date=2025-11-11 |title=CITY OF EKURHULENI SUSPENDS DEPUTY POLICE CHIEF AND LAUNCHES BROADER PROBE INTO EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=2025-11-17 |website=City of Ekurhuleni |language=en-ZA}}</ref> ==Vroeë lewe== Julius Mkhwanazi is op [[5 Februarie]] [[1973]] in [[KwaZulu-Natal]], Suid-Afrika, gebore. ==Loopbaan== Mkhwanazi het deur die geledere van die Ekurhuleni Metropolitaanse Polisiedepartement beweeg en die adjunkhoof daarvan geword. Volgens getuienis wat by die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek gelewer is, het hy soms as hoof van die Gemeenskapsveiligheiddepartement opgetree, wat toesig hou oor die EMPD.<ref name="EWNSpies2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=Julius Mkhwanazi appointed himself as acting EMPD chief – Spies |url=https://ewn.co.za/2025/11/11/julius-mkhwanazi-appointed-himself-as-acting-empd-chief-spies |access-date=17 November 2025 |work=Eyewitness News}}</ref> ===Madlanga-kommissie=== In 2025 is Mkhwanazi geïmpliseer in 'n reeks bewerings wat voor die [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek ingedien is, 'n geregtelike ondersoek na korrupsie in wetstoepassingstrukture. Die voormalige adjunkhoof Revo Spies het getuig dat Mkhwanazi meer as 50 bevorderings binne die EMPD oor 'n tydperk van drie maande gemagtig het sonder behoorlike keuring of administratiewe prosedure.<ref name="TimesLIVEPromotions2">{{cite news |date=7 November 2025 |title=EMPD’s Julius Mkhwanazi accused of making 55 irregular promotions in 3 months |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-11-07-empds-julius-mkhwanazi-accused-of-making-55-irregular-promotions-in-3-months/ |access-date=17 November 2025 |work=TimesLIVE}}</ref> ===Beweerde skakels met kriminele elemente=== Berigte deur ''Eyewitness News'' en ander media beweer dat Mkhwanazi die installering van blou ligte op voertuie gemagtig het wat aan [[Vusimuzi Matlala]] behoort, 'n individu wat na bewering kriminele verbintenisse met die [[Groot Vyf-kartel]] het.<ref name="EWNLinks2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=EMPD’s Mkhwanazi suspended for having links with alleged criminal 'Cat' Matlala |url=https://ewn.co.za/2025/11/11/empds-mkhwanazi-suspended-for-having-links-with-alleged-criminal-cat-matlala |access-date=17 November 2025 |work=Eyewitness News}}</ref> === Vervalste ooreenkomste en misbruik van mag === Volgens beriggewing deur ''[[The Star]]'' het amptenare beweer dat Mkhwanazi se departement moontlik gebruik gemaak het van vervalste memorandums van ooreenkoms (MOU's) wat nie-amptelike werksverhoudinge tussen die EMPD en maatskappye wat verband hou met dié van Vusimuzi Matlala geskep het.<ref name="TheStarMOUs2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=City of Ekurhuleni suspends Julius Mkhwanazi amid allegations of links to ‘Cat’ Matlala |url=https://www.thestar.co.za/mercury/2025-11-11-city-of-ekurhuleni-suspends-julius-mkhwanazi-metro-police-deputy-chief-who-has-alleged-links-to-cat-matlala/ |access-date=17 November 2025 |work=The Star}}</ref> ===Misdaadtoneelpeuter en diefstal=== Die Madlanga-kommissie het ook bewerings aangehoor dat Mkhwanazi met misdaadtonele ingemeng het.<ref name="eNCATheft2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=EMPD suspends deputy chief Julius Mkhwanazi |url=https://www.enca.com/news/empd-suspends-deputy-chief-julius-mkhwanazi |access-date=17 November 2025 |work=eNCA}}</ref> Tydens die kommissie se verhore is 'n video gewys van Mkhwanazi en die skelm eenheid wat 'n fabriek in [[Meyerton]], buite hul operasiegrense, ondersoek. Mkhwanazi en die skelm EMPD-beamptes het [[koper]] by 'n werkswinkel in Augustus 2022 gesteel. Jaco Hanekom, 'n toesighouer en fluitjieblaser wat die EMPD-operasie by die genoemde werkswinkel blootgelê het, is later in Maart 2023 vermoor nadat die EMPD-beamptes wat in hegtenis geneem is, borgtog toegestaan is.<ref>{{Cite news |last=SABC |first= |date=2025-11-10 |title=Jaco Hanekom killed after exposing EMPD corruption, Spies testifies |url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/jaco-hanekom-killed-after-exposing-empd-corruption-spies-testifies/ |url-status=live |work=SABC News}}</ref> Getuienis het ook aan die lig gebring dat Mkhwanazi na bewering geweier het om formele keuring deur die Staatsveiligheidsagentskap te ondergaan, ten spyte van 'n ondersoek in 2022 wat na bewering honderde beamptes met kriminele rekords binne die EMPD geïdentifiseer het.<ref name="BusinessDayVetting2">{{cite news |date=7 November 2025 |title=EMPD deputy chief refused to be vetted by State Security Agency, Madlanga Commission hears |url=https://www.businessday.co.za/news/law/2025-11-07-empd-deputy-chief-refused-to-be-vetted-by-state-security-agency-madlanga-commission-hears/ |access-date=17 November 2025 |work=Business Day}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web |last=Wicks |first=Karyn Maughan and Bernadette |title=‘Take the body and dump it’: Witness links Matlala’s brigadier to murder cover-up |url=https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/take-the-body-and-dump-it-witness-links-matlalas-brigadier-to-murder-cover-up-20251114-1276 |access-date=2025-11-17 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Nog 'n bewering teen Mkhwanazi is dat hy 'n medepligtige was tot 'n [[moord]] wat op 15 April 2022 in die [[Brakpan]]-gebied plaasgevind het. Daar word beweer dat die slagoffer op die toneel gemartel is en die liggaam op Mkhwanazi se instruksie in 'n dam gestort is.<ref name="auto1"/> Hierdie inligting is deur [[Marius van der Merwe]] aan die Madlanga-kommissie verskaf voordat hy 'n week later vermoor is.<ref>{{Cite web|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/held-marius-van-der-merwe-woensdag-gegroet/|title=‘Held’ Marius van der Merwe Woensdag gegroet|last=Plessis|first=Janice du|date=2025-12-17|website=Maroela Media|language=af|access-date=2025-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timeslive.co.za/news/2025-12-15-funeral-of-slain-madlanga-commission-witness-marius-vlam-van-der-merwe-to-be-held-on-wednesday/|title=Funeral of slain Madlanga commission witness Marius ‘Vlam’ van der Merwe to be held on Wednesday|date=2025-12-15|website=TimesLIVE|language=en|access-date=2025-12-17}}</ref> EMPD se gespesialiseerde dienste-eenheid, onder Mkhwanazi se bevel, word ook gekoppel aan die diefstal van 'n vragmotor en sy vrag in Putfontein, [[Benoni]], en die ontvoering van die bestuurder in Maart 2023.<ref>{{Cite web |last=Koka |first=Mpho |date=2025-11-15 |title=The rot inside the EMPD criminal enterprise: murder, copper cable theft, kidnapping |url=https://sundayworld.co.za/news/the-rot-inside-the-empd-criminal-enterprise-murder-copper-cable-theft-kidnapping/ |access-date=2025-11-17 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref> Daar word ook beweer dat Mkhwananzi en sy ongemagtigde eenheid betrokke was by die "edelgesteentes"-saak, wat in 2024 in die [[Hillbrow]]-[[Kensington, Johannesburg|Kensington]]-gebied plaasgevind het, waar die polisie daarvan beskuldig word dat hulle edelgesteentes ter waarde van R45 miljoen gesteel het.<ref>{{Cite web |last=Cruywagen |first=Vincent |date=2025-11-12 |title=Ekurhuleni officials allegedly protected ‘rogue’ metro police boss Mkhwanazi |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-12-ekurhuleni-officials-allegedly-protected-metro-police-boss-julius-mkhwanazi-and-his-rogue-unit-for-years/ |access-date=2025-11-17 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ==Skorsing== Op 11 November 2025 het die Stad Ekurhuleni aangekondig dat hulle Mkhwanazi geskors het hangende dissiplinêre stappe en verdere ondersoek.<ref name="CityPressRelease2">{{cite web |date=11 November 2025 |title=City of Ekurhuleni suspends Deputy Police Chief and launches broader probe into EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=17 November 2025 |publisher=City of Ekurhuleni}}</ref><ref name="auto"/> Die stadsbestuurder het beklemtoon dat die skorsing 'n administratiewe maatreël was en nie 'n skuldbevinding daargestel het nie.<ref>{{Cite web |last=Ekurhuleni |first=City of |date=2025-11-11 |title=CITY OF EKURHULENI SUSPENDS DEPUTY POLICE CHIEF AND LAUNCHES BROADER PROBE INTO EMPD |url=https://www.ekurhuleni.gov.za/press-releases/empd/city-of-ekurhuleni-suspends-deputy-police-chief-and-launches-broader-probe-into-empd/ |access-date=2025-11-18 |website=City of Ekurhuleni |language=en-ZA}}</ref> Die bewerings en daaropvolgende skorsing het nasionale aandag gevestig op kwessies van korrupsie, onvoldoende toesig en beweerde kriminele infiltrasie binne Suid-Afrikaanse munisipale polisiedepartemente.<ref name="CentralNews2">{{cite news |date=11 November 2025 |title=Madlanga Commission: Revo Spies accuses Julius Mkhwanazi of self-appointing as acting EMPD chief amid widespread corruption allegations |url=https://centralnews.co.za/madlanga-commission-revo-spies-accuses-julius-mkhwanazi-of-self-appointing-as-acting-empd-chief-amid-widespread-corruption-allegations/ |access-date=17 November 2025 |work=Central News South Africa}}</ref> == Persoonlike lewe == Julius Mkhwanazi is getroud met Esethu Mkhwanzi en hulle het drie kinders. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mkhwanazi, Julius}} [[Kategorie:Korrupsie]] [[Kategorie:Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5wc7p9fx47men7thk2k98k4389afpgv 0 457065 2893680 2870428 2026-04-13T19:53:30Z Jcb 223 2893680 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Jens-Frederik Nielsen | image = Nordic Prime Ministers' Summer Meeting at in Finland on 26 May 2025 - 87 (cropped).jpg | caption = Nielsen in 2025 | office = 8de Eerste Minister van Groenland | monarch = [[Frederik X van Denemarke|Frederik X]] | term_start = 7 April 2025 | predecessor = Múte Bourup Egede | birth_date = {{Birth date and age|1991|06|22|df=y}} | party = Demokraatit | alma_mater = Universiteit van Groenland | birth_place = [[Nuuk]], [[Groenland]] | office1 = Voorsitter van die Demokraatit-party | termstart1 = 2020 | predecessor1 = Niels Thomsen | office2 = Minister van Nywerheid en Minerale Hulpbronne | termstart2 = 29 Mei 2020 | termend2 = 8 Februarie 2021 | primeminister2 = Kim Kielsen | predecessor2 = Jess Svane | successor2 = Naaja Nathanielsen }} '''Jens-Frederik Nielsen''' (gebore [[22 Junie]] [[1991]]) is ’n [[Groenland|Groenlandse]] politikus en voormalige [[Pluimbal|pluimbalspeler]] wat sedert 2025 as die Eerste Minister van Groenland dien. Hy is die leier van die Demokraatit-party en het voorheen van 2020 tot 2021 as Minister van Arbeid en Minerale Hulpbronne gedien. Nielsen is die eerste lid van die Demokraatit-party wat die amp van eerste minister beklee.<ref>{{Cite news | author=Jens Thorin | url=https://knr.gl/da/nyheder/inatsisartut-konstituerer-sig-paa-mandag | title=Inatsisartut konstituerer sig på mandag | lang=da | publisher=Kalaallit Nunaata Radioa | date=31 March 2025}}</ref> == Vroeë lewe en opleiding == Nielsen is in Groenland gebore en het daar grootgeword.<ref name=":0">{{Cite news |last=Gronholt-Pedersen |first=Jacob |date=March 28, 2025 |title=Who is Greenland's new prime minister, Jens-Frederik Nielsen? |url=https://www.reuters.com/world/americas/greenlands-new-prime-minister-takes-office-facing-challenge-trump-2025-03-28/ |access-date=2025-03-29 |work=Reuters}}</ref> Sy pa is ’n [[Deen]] wat as kind na Groenland verhuis het. Sy tuisdorp is [[Nuuk]]. Hy het ’n graad in sosiale wetenskappe aan die Universiteit van Groenland verwerf. Nielsen is sedert 2009 ’n lid van die Groenlandse nasionale pluimbalspan.<ref name=2023island>{{Cite web |last=Tobiassen |first=Nukaaka |date=July 18, 2023 |title=Island Games: Overrasket Jens-Frederik Nielsen vandt guld |url=https://knr.gl/da/nyheder/overrasket-jens-frederik-nielsen-vandt-guld |access-date=2025-03-29 |website=KNR |language=da}}</ref> By die Eiland­spele van 2023 het Nielsen goud gewen in die mans-enkelspel-pluimbal. == Politieke loopbaan == In 2020 is Nielsen verkies om Niels Thomsen as voorsitter van die Demokraatit-party op te volg.<ref name=":2">{{Cite web |last=Veirum |first=Thomas Munk |date=2024-03-16 |title=Demokraatit-formand fortsætter på posten |url=https://www.sermitsiaq.ag/samfund/demokraatit-formand-fortsaetter-pa-posten/2066995 |access-date=2025-03-29 |website=Sermitsiaq |language=da-DK}}</ref> Hy is in Maart 2024 tot dié rol herverkies.<ref name=":2" /> In Mei 2020 is Nielsen as Minister van Nywerheid en Minerale Hulpbronne aangewys as deel van die Kim Kielsen-kabinet.<ref>{{cite web |title=Jens Frederik Nielsen |url=https://www.norden.org/en/person/jens-frederik-nielsen |access-date=12 March 2025 |website=Nordic Co-operation |publisher=The Nordic Council and the Nordic Council of Ministers}}</ref><ref>{{Cite news |date=2020-06-03 |title=New minister for the mineral resources area |url=https://govmin.gl/2020/06/new-minister-for-the-mineral-resources-area/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012613/https://govmin.gl/2020/06/new-minister-for-the-mineral-resources-area/ |archive-date=2025-01-08 |access-date=2025-03-29 |work=Mineral Resources Authority |language=en |url-status=live }}</ref> Tydens die Groenlandse algemene verkiesing van 2025 het Nielsen 4 850 persoonlike stemme ontvang. Hy het meer stemme gekry as die sittende eerste minister, Múte Bourup Egede, wat 3 276 ontvang het.<ref>{{cite news |title=Demokraatit-formand overgår regeringschef - TV 2 |url=https://nyheder.tv2.dk/live/samfund/2025-01-06-valg-i-groenland/demokraatit-formand-overgaar-regeringschef?entry=635ec33e-509f-41d1-ac28-4d6a42aeaa90 |access-date=12 March 2025 |work=nyheder.tv2.dk |date=12 March 2025 |language=da}}</ref> === Politieke sienings === In Maart 2025 het hy die Amerikaanse president [[Donald Trump]] se dreigemente om Groenland binne te val veroordeel.<ref name="lauritzen">{{cite news |last1=Lauritzen |first1=Pia |title=Greenland Has Spoken: What Trump Doesn't Get About Us |url=https://www.forbes.com/sites/pialauritzen/2025/03/11/greenland-has-spoken-what-trump-doesnt-get-about-us/ |date = 11 March 2025|access-date=12 March 2025 |work=Forbes |language=en}}</ref> Nielsen het gesê Trump sal nie Groenland “kry” nie.<ref>{{cite news |title=Greenland’s Prime Minister Says the U.S. Will Not ‘Get’ the Island |url=https://www.nytimes.com/2025/03/31/us/politics/greenland-prime-minister-trump.html |access-date=31 March 2025 |work=The New York Times}}</ref> In April 2025 het ’n plan deur die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] bekend geword om die territoriale integriteit van die [[Koninkryk van Denemarke]] te ondermyn deur ’n veldtog van buitelandse inmenging en waninligting op sosiale media.<ref>{{cite news |title=USA har planen klar for å overta Grønland |url=https://www.aftenposten.no/verden/i/3MO7zv/new-york-times-usa-har-planen-klar-for-aa-overta-groenland |access-date=11 April 2025 |work=Aftenposten |language=no}}</ref> Nielsen bepleit die vermindering van afhanklikheid van Denemarke se ekonomiese bydrae deur sake-ontwikkeling en ekonomiese selfstandigheid in Groenland te prioritiseer.<ref name=":0" /> Op 27 Augustus 2025 het Nielsen, saam met die Deense eerste minister [[Mette Frederiksen]], ’n amptelike verskoning namens die Deense en Groenlandse regerings uitgereik vir historiese mishandeling van Groenlandse vroue, insluitend gedwonge voorbehoeding.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/denmark-greenland-forced-contraception-inuit-apology-38f6770fe8c4064dc8cece7d9498b2f4 |title=Denmark and Greenland apologize for painful legacy of forced Inuit contraception |date=27 August 2025|access-date=27 August 2025|website=AP News}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Jens-Frederik_Nielsen }} {{Huidige regeringshoofde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Nielsen, Jens-Frederik}} [[Kategorie:Premiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3uf2f23l7snuwctkb5506a819f88uy0 0 457848 2893726 2888455 2026-04-13T21:53:40Z BurgertB 2401 Versmelt 2893726 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Vreemde vlieënde voorwerp}} [[Lêer:Supposed UFO, Passaic, New Jersey (cropped).jpg|’n vermeende vlieënde piering gefotografeer bo Passaic, [[New Jersey]], in 1952|duimnael]] ’n '''Vlieënde piering''', of '''vlieënde skyf''', is ’n vermeende tipe skyf-vormige [[vreemde vlieënde voorwerp]] (VVV). Die term is in 1947 deur die Amerikaanse nuusmedia geskep vir die voorwerpe wat die vlieënier Kenneth Arnold beweer het langs sy vliegtuig gevlie het naby Mount Rainier, in [[Washington (staat)|Washington-staat]]. Koerante het Arnold se storie met snelheidskattings verslaan wat onwaarskynlik was vir vliegtuie van daardie tydperk. Die storie het voorafgegaan aan ’n golf van honderde waarnemings dwarsdeur die Verenigde State, insluitend die [[Roswell-voorval]] en die Flight 105 UFO sighting. ’n Nasionale Garde-vlieënier is in 1948 dood terwyl hy ’n vlieënde piering agtervolg het,<ref name="Hambling-2002"/> en burgerlike navorsingsgroepe en samesweringsteorieë het rondom die onderwerp ontwikkel. Die konsep het vinnig na ander lande versprei. Vroeë berigte het gespekuleer oor geheime militêre tegnologie, maar teen 1950 het vlieënde pierings sinoniem geword met buitenaardse wesens. Die meer algemene militêre terme “vreemde vlieënde voorwerp” (VVV) en “onbekende anomale verskynsels” (''unidentified anomalous phenomena'', UAP) het mettertyd die term vervang. [[Lêer:Sept 1971 - Lake Cote UAP - Full Size RGB Drum Scan cropped levels.jpg|alt=swart-wit foto met reflektiewe sirkelvorm|duimnael|Lugfoto geneem bo Lake Cote, [[Costa Rica]], deur Sergio Loaiza (1971)<ref>{{multiref2 |{{Cite news |last1=Hodgkin |first1=Emily |last2=Ashmore |first2=Richard |date=2024-08-25 |title='Best Ever' UFO Picture Showing Silvery Disc Over Lake Seen After 50 Years |url=https://www.irishstar.com/news/us-news/best-ever-ufo-picture-showing-33535287 |access-date=2025-01-13 |language=en |work=Irish Star}} |Loaiza, Sergio (1971). Lake Cote, Costa Rica: National Geographic Institute of Costa Rica. Scanned by [https://web.archive.org/web/20220528122002/https://www.uapmedia.uk/articles/costarica-ufo Michael Strickland Photography] |{{cite news |url=https://www.ladbible.com/news/latest-researchers-release-highquality-photo-of-ufo-20220508 |title=Researchers Release High-Quality 'Best Ever' Photo Of A UFO Flying Above Earth |last=Collins |first=Jayden |date=13 May 2022 |work=LADbible}} }} </ref>]] In [[wetenskapsfiksie]], VVV-waarnemings, VVV-samesweringsteorieë en breër populêre kultuur word pierings tipies deur nie-menslike wesens bestuur.<ref name="Britt-2016">{{cite web |last1=Britt |first1=Ryan |title=Meet the UFO Expert Who Doesn't Believe in Aliens |url=https://www.inverse.com/article/20857-ufos-flying-saucers-jack-womack |website=Inverse |access-date=13 July 2024 |language=en |date=13 September 2016}}</ref> Die meeste gerapporteerde waarnemings beskryf pierings in die verte en noem nie ’n bemanning nie. Beskrywings van die vaartuie wissel aansienlik. Vroeë berigte het klem gelê op spoed, maar die beskrywings het oor die dekades verskuif na die voorwerpe wat meestal sweef. Hulle word oor die algemeen as rond beskryf, soms met ’n uitsteeksel bo-op, maar die details van die vorm wissel tussen verslae. Getuies beskryf vlieënde pierings as stil of oorverdowend, met ligte in elke kleur, en vlieg alleen of in formatie. Grootte-skattings wissel van klein genoeg om in ’n woonkamer te pas tot meer as {{convert|2000|ft|m}} in deursnee. Waarnemings is mees gereeld snags. Sterrekundige Donald Howard Menzel het tot die gevolgtrekking gekom dat die verslae te veel varieer om almal dieselfde tipe voorwerpe te beskryf. Kenners het die meeste gerapporteerde pierings geïdentifiseer as bekende verskynsels, insluitend sterrekundige voorwerpe soos [[Venus]], lugvoorwerpe soos ballonne, en optiese verskynsels soos [[Parhelium|bysonne]]. Die popkultuur van die 1950’s het vlieënde pierings omhels. Die skywe het in rolprente, televisie, literatuur, musiek, speelgoed en advertensies verskyn. Hul verslae het godsdienstige bewegings beïnvloed en was die onderwerp van militêre ondersoeke. Die vorm het visuele kortsluiting geword vir buitenaardse indringers. Tydens die 1960’s het pierings in gewildheid afgeneem terwyl VVV’s in ander vorms gerapporteer en uitgebeeld is. Skywe het opgehou om as die standaardvorm vir buitenaardse ruimtetuie beskou te word, maar word steeds dikwels uitgebeeld, soms vir hul retro-waarde om die vroeë Koue Oorlog-era op te roep. ==Geskiedenis== ===Voorlopers=== [[Lêer:Science Wonder Stories Nov 1929 - flying saucer.jpg|duimnael|upright=1.0|alt=tydskrif, volledige omslagtekst by skakel |’n "vlieënde piering" op die omslag van ’n 1929-uitgawe van ''Science Wonder Stories''<ref name="Prothero-2017" />]] Verslae van fantastiese vliegtuie dateer voor die eerste vlieënde pierings.<ref name="Eghigian-2024">{{cite book |last1=Eghigian |first1=Greg |title=After the Flying Saucers Came: A Global History of the UFO Phenomenon |date=2024 |publisher=Oxford University Press |location=New York, NY |isbn=9780190092054 |url=https://books.google.com/books?id=0VoIEQAAQBAJ&q=After+the+Flying+Saucers+Came.+A+Global+History+of+the+Ufo+Phenomenon}}</ref> In die oudheid is geheimsinnige ligte in die lug as spirituele verskynsels geïnterpreteer.<ref name="Bader-2011">{{cite book |last1=Bader |first1=Christopher D. |last2=Mencken |first2=F. Carson |last3=Baker |first3=Joseph O. |title=Paranormal America: Ghost Encounters, UFO Sightings, Bigfoot Hunts, and Other Curiosities in Religion and Culture |date=2011 |publisher=NYU Press |isbn=978-0-8147-8642-0 |pages=46–50 |url=https://books.google.com/books?id=pSSnLpYK7gQC |language=en}}</ref> In die 1800’s het baie koerante massiewe lugskippe met gloeiende ligte en brommende enjins gerapporteer. Hierdie word dikwels gesien as voorlopers van vlieënde piering- en VVV-waarnemings.<ref>{{cite journal |last1=Welsch |first1=Robert |title='This Mysterious Light Called an Airship': Nebraska 'Saucer' Sightings, 1897 |journal=Nebraska History |date=1979 |volume=60 |pages=92–113 |url=https://history.nebraska.gov/wp-content/uploads/2017/12/doc_publications_NH1979UFOs.pdf}}</ref> Op 25 Januarie 1878 het die ''Denison Daily News'' ’n artikel gedruk waarin John Martin, ’n plaaslike boer, ’n voorwerp wat soos ’n ballon lyk, gerapporteer het wat “met wonderlike spoed” vlieg. Die koerant het gesê dit het van sy perspektief soos ’n piering gelyk, een van die eerste gebruike van die woord “piering” in verband met ’n VVV.<ref>{{Cite web |date=2012-08-19 |work=American Chronicle |title=Before the Wright Brothers...There Were UFOs |url=http://www.americanchronicle.com/articles/view/17732 |access-date=2022-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120819213938/http://www.americanchronicle.com/articles/view/17732 |archive-date=19 August 2012}}</ref> ’n Uitbarsting van talle waarnemings van "mystery airships" het in Amerika in 1896 en 1897 plaasgevind. Tydens [[Tweede Wêreldoorlog]] het Geallieerde vlieëniers balle ligte gerapporteer wat hul vliegtuie gevolg het. Hulle het die ligte "foo fighters" genoem en geglo dit was gevorderde [[Spilmoondhede]]-toestelle.<ref name="Peebles-1994" /> Baie aspekte van die tipiese vlieënde piering het eers in [[wetenskapsfiksie]] verskyn.<ref>{{cite web |url=http://ufopop.org/ufopop_mags.php |title=Early 20th Century Magazine Covers with "Flying Saucer"-Like Craft |publisher=Ufopop.org |access-date=23 March 2013}}</ref><ref name="Kripal-2010" /> Die Franse sosioloog Bertrand Méheust het byvoorbeeld Jean de La Hire se 1908-roman ''La Roue fulgurante'' (''The Lightning Wheel'') opgemerk.<ref>{{cite book |first=Bertrand |last=Meheust |title=Science Fiction et Soucoupes Volantes |publisher=Mercure de France |date=1978}}</ref> In die roman word ’n vlieënde skyf-vormige masjien wat die protagoniste via ’n ligstraal ontvoer.<ref name="Kripal-2010">{{cite book |first=Jeffrey J. |last=Kripal |title=Authors of the Impossible: The Paranormal and the Sacred |publisher=University of Chicago Press |date=2010 |url=https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo8490174.html}}</ref> Die wetenskapsfiksie-tydskrif ''Amazing Stories'' het in 1945 begin publiseer "The Shaver Mystery". Geschryf deur Richard Sharpe Shaver en geredigeer deur Raymond A. Palmer, was dit wetenskapsfiksie-verhale oor tegnologies gevorderde "skadelike robotte" wat mense ontvoer het, maar die verhale is as ’n ware rekening van Shaver se lewe aangebied.<ref name="Britt-2016" /><ref name="Mckee-2020">{{cite journal |last1=Mckee |first1=Gabriel |title="Reality – Is It a Horror?": Richard Shaver's Subterranean World and the Displaced Self |journal=The Journal of Gods and Monsters |date=18 July 2020 |volume=1 |issue=1 |pages=1–17 |doi=10.58997/jgm.v1i1.1|doi-access=free }}</ref> Totdat die tydskrif The Shaver Mystery gestaak het, was ''Amazing Stories''' briefkolom gereeld vol lesers wat hul eie vermeende ware waarnemings van die robotte deel.<ref name="Mckee-2020" /> Voor die term “vlieënde piering” geskep is, het fantasiekuns in [[Pulptydskrif|pulptydskrifte]] vlieënde skywe uitgebeeld.<ref name="Prothero-2017">{{Cite book |last1=Prothero |first1=Donald R. |url=https://books.google.com/books?id=G5SFDwAAQBAJ&pg=PA319 |title=UFOs, Chemtrails, and Aliens: What Science Says |last2=Callahan |first2=Timothy D. |date=2017-08-02 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-03338-3 |pages=319–321 |language=en}}</ref> Die skeptiese fisikus Milton Rothman het die voorkoms van sogenaamde vlieënde pierings in die fantasiekuns van 1930’s pulp wetenskapsfiksie-tydskrifte opgemerk, deur kunstenaars soos Frank R. Paul.<ref name="Wu">{{cite web |last=Wu |first=Frank |date=1998 |title=Gallery of Frank R. Paul's Science Fiction Artwork |url=http://www.frankwu.com/Paul-8.html |access-date=April 1, 2015 |website=www.frankwu.com |publisher=}}</ref><ref name="Darr">{{cite web |last=Darr |first=Jennifer |title=Coming To A Sky Near You |publisher=Philadelphia Citypaper |date=July 3, 1997 |url=http://citypaper.net/articles/070397/article005.shtml |access-date=April 1, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001154047/http://citypaper.net/articles/070397/article005.shtml |archive-date=1 October 2015 |df=dmy-all}}</ref> Een van Paul se vroegste uitbeeldings van ’n vlieënde piering het op die omslag van die November 1929-uitgawe van Hugo Gernsback se pulp wetenskapsfiksie-tydskrif ''Science Wonder Stories'' verskyn.<ref name="Prothero-2017" /> Die wetenskapsfiksie-illustrateur Frank Wu het geskryf: {{blockquote|Die punt is dat die idee van ruimtetuie in die vorm van vlieënde pierings jare lank voor 1947, toe die Roswell-voorval plaasgevind het, in die nasionale psige ingedrukt was. Dit het nie veel verbeelding verg om die eerste waarnemers van VVV’s te laat aanvaar dat die onbekende voorwerpe wat in die lug sweef dieselfde skyfvorm as die wetenskapsfiktiewe voertuie het nie.<ref name="Wu" />}} ===Oorsprong=== [[Image:Arnold AAF drawing.jpg|duimnael|regs|alt=gedrukte verslag met sy- en bo-aansigsketse plus handgeskrewe notas |Kenneth Arnold se Julie 1947-verslag aan [[United States Army Air Forces|Army Air Forces]] (AAF)-intelligensie met sketse]] Die moderne vlieënde piering-konsep, insluitend die assosiasie met buitenaardse wesens, kan teruggevoer word na die 1947 Kenneth Arnold VVV-waarneming.<ref name="Garber-2014"/><ref name="Bader-2011"/> Op 24 Junie 1947 het die sake-man en amateurvlieënier Kenneth Arnold by die Yakima, Washington-lughawe geland. Hy het personeel en vriende vertel dat hy nege ongewone lugvoorwerpe gesien het.<ref name="Wright-2017">{{cite news |last1=Wright |first1=Phil |title=The Sighting |url=https://www.eastoregonian.com/news/local/the-sighting/article_1dc33f61-868d-5c36-b159-87c8465fb662.html |access-date=14 July 2024 |work=East Oregonian |date=16 June 2017 |language=en |archive-date=14 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054743/https://www.eastoregonian.com/news/local/the-sighting/article_1dc33f61-868d-5c36-b159-87c8465fb662.html |url-status=dead }}</ref> Arnold het hul spoed geskat op 1 700 myl per uur, verby die vermoëns van bekende vliegtuie.<ref name="Garber-2014">{{cite news |last1=Garber |first1=Megan |title=The Man Who Introduced the World to Flying Saucers |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/06/the-man-who-introduced-the-world-to-flying-saucers/372732/ |access-date=14 July 2024 |work=The Atlantic |date=15 June 2014 |language=en}}</ref> Koerante het gou Arnold vir onderhoude gebel. Die ''East Oregonian'' het sy vermeende vliegtuie as "piering-agtig" gerapporteer.<ref name="Russell-2022">{{cite news |last1=Lee |first1=Russell |title=1947: Year of the Flying Saucer |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/1947-year-flying-saucer |access-date=18 July 2024 |work=airandspace.si.edu |date=24 June 2022 |language=en |quote=He told his story to reporters Bill Bequette and Nolan Skiff of the East Oregonian newspaper the day after his sighting. Skiff used the words 'saucer-like aircraft' when he published a short print article that same day. After suggesting to Arnold that a wire story might generate comments from the military on flights of experimental aircraft that could explain Arnold’s sighting, Bequette published a brief story picked up by the Associated Press wire service, using the words 'nine bright saucer-like objects' to describe what Arnold said he saw.}}</ref> In ’n 26 Junie radio-onderhoud het Arnold hulle beskryf as "iets soos ’n pietbak wat in die helfte gesny is met ’n soort konvekse driehoek agter".<ref>{{cite interview |title=12:15 News |last=Arnold |first=Kenneth |date=June 26, 1947 |interviewer-last=Smith |interviewer-first=Ted |publisher=KWRC |location=Pendleton, Oregon |type=Radio}}</ref><ref name="Meyer-2011">{{cite news |last1=Meyer |first1=Dave |title=64th Anniversary of Flying Saucers at Mt. Rainier |url=https://www.knkx.org/other-news/2011-06-24/64th-anniversary-of-flying-saucers-at-mt-rainier |access-date=18 July 2024 |work=KNKX Public Radio |date=24 June 2011 |language=en |quote=Arnold described the shiny objects as 'something like a pie plate that was cut in half with a sort of a convex triangle in the rear' and that they flew 'like a saucer if you skipped it across the water.' The term 'flying saucer' made it into a newspaper headline and the rest, as they say, is history.}}</ref> Nuuskopskrywers het die terme "vlieënde piering" en "vlieënde skyf" (of net "skyf") vir die storie geskep.<ref name="Garber-2014"/><ref>{{cite news |location=Chicago |newspaper=Chicago Sun |date=June 26, 1947 |title=Supersonic Flying Saucers Sighted by Idaho Pilot |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chicago_Sun_1947-06-26-2_Flying_Saucer_headline-th.jpg}}</ref> Arnold het later aan CBS News gesê dat die vroeë dekking "het my nie behoorlik aangehaal nie [...] toe ek beskryf hoe hulle gevlie het, het ek gesê dat hulle gevlie het soos jy ’n piering oor die water gooi. Die meeste koerante het dit verkeerd verstaan en verkeerd aangehaal. Hulle het gesê dat ek gesê het dat hulle piering-agtig was; ek het gesê dat hulle op ’n piering-agtige manier gevlie het."<ref name="Sagan-1997" /> Die sirkelvorm van tipiese vlieënde pierings kan wees as gevolg van verslaggewers wat Arnold se "piering-agtige" beskrywing van beweging verkeerd verstaan het.<ref name="Garber-2014"/> Arnold se storie het voorafgegaan aan ’n golf van honderde vlieënde piering-verslae.<ref name="Garber-2014" /> Die Luitenant-Goewerneur van Idaho Donald S. Whitehead het beweer dat hy ’n vinnig bewegende voorwerp wat soos ’n meteoriet lyk, gesien het rondom die tyd van Arnold se waarneming.<ref>{{Cite book|last=Bartholomew|first=Robert E.|url=https://books.google.com/books?id=8XR55jphsw4C&q=Whitehead&pg=PA172 |page=172 |title=Hoaxes, Myths, and Manias: Why We Need Critical Thinking|date=2010-11-02|publisher=Prometheus Books|isbn=978-1-61592-338-0|language=en}}</ref> In vroeë Julie het die hoof van Air Materiel Command Nathan F. Twining aan verslaggewers gesê dat "enigiemand wat die voorwerpe sien" moet kontak maak met Wright Field.<ref>{{cite book |last1=Arnold |first1=Gordon |title=Flying Saucers Over America: The UFO Craze of 1947 |date=17 December 2021 |publisher=McFarland |isbn=978-1-4766-4652-7 |page=55 |url=https://books.google.com/books?id=8GBVEAAAQBAJ |language=en}}</ref> Die volgende wydverspreide verslag was die waarneming deur ’n [[United Airlines]]-bemanning op 4 Julie van nog nege skyf-agtige voorwerpe wat hul vliegtuig oor [[Idaho]] pas.<ref>{{cite news |last1=Renshaw |first1=Eric |title=Argus Leader Subscription Offers, Specials, and Discounts |url=https://www.argusleader.com/story/news/2021/03/19/looking-back-flying-saucer-hype-reached-sioux-falls-late-1940-s/4754123001/ |website=Argus Leader |archive-url=https://archive.today/20230517115137/https://www.argusleader.com/story/news/2021/03/19/looking-back-flying-saucer-hype-reached-sioux-falls-late-1940-s/4754123001/ |archive-date=2023-05-17}}</ref><ref name="Peebles-1994">{{cite book |last=Peebles |first=Curtis |url=https://archive.org/details/watchskieschroni0000peeb_k3q2 |title=Watch the Skies!: A Chronicle of the Flying Saucer Myth |date=1994 |publisher=The Smithsonian Institution |isbn=978-1-56098-343-9 |location=Washington, DC}}</ref> Die publiek was verdeeld oor die potensiële oorsprong van die pierings.<ref name="Bartholomew-2000">{{cite journal |last1=Bartholomew |first1=Robert E. |title=From Airships to Flying Saucers: Oregon's Place in the Evolution of UFO Lore |journal=Oregon Historical Quarterly |date=2000 |volume=101 |issue=2 |pages=192–213 |jstor=20615052 |url=https://www.jstor.org/stable/20615052 |issn=0030-4727}}</ref> Arnold het militêre intelligensiebeamptes vertel dat hy vermoed die skywe was eksperimentele vliegtuie, en vroeë koerante het Arnold as sêende aangehaal: "Ek weet nie wat hulle was nie—tensy hulle geleide missiele was."<ref>{{cite news |title=Whizzing 'Pie-Pan' Plane Report Gets Army Skepticism |date=26 June 1947 |newspaper=The Oregon Daily Journal |location=Pendleton, Oregon |url=https://www.newspapers.com/article/the-oregon-daily-journal/159608237/}}</ref><ref name="Garber-2014" /> Nuusmedia het gespekuleer oor ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-oorsprong, en baie oorlogsveterane het hulle verbind met die foo fighters wat tydens die Tweede Wêreldoorlog gesien is.<ref>{{cite book |last1=Geppert |first1=Alexander C. T. |title=Imagining Outer Space: European Astroculture in the Twentieth Century |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan |url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/25970/Geppert%202012%20-%20Imagining%20Outer%20Space.pdf |location=New York |isbn=978-0-230-23172-6 |pages=227}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> ’n Gallup-peiling het bevind dat 90% van Amerikaners bewus was van die piering-verhale, en 16 persent het geglo hulle was geheime militêre wapens, meestal Amerikaans. Die mees algemene verklaring wat gegee is, was een of ander tipe illusie of mirage.<ref name="Gallup-1947" /><ref>{{cite journal |last1=Gabilliet |first1=Jean-Paul |title=Making a Homefront Without a Battlefront: The Manufacturing of Domestic Enemies in the Early Cold War Culture |journal=European Journal of American Studies |date=29 March 2012 |volume=7 |issue=2 |doi=10.4000/ejas.9549}}</ref> Minder as een persent het geglo hulle was buitenaardse vaartuie.<ref name="Gallup-1947">{{cite news |title=9 out of 10 Heard of Flying Saucers |date=15 August 1947 |last=Gallup |first=George |work=Tampa Bay Times |location=St. Petersburg, Florida |quote='What do you think these saucers are?' No answer, don't know: 33%. Imagination, optical illusion, mirage, etc.: 29%. Hoax: 10%. U.S. secret weapon, part of atomic bomb, etc.: 15%. Weather forecasting devices: 3%. Russian secret weapon: 1%. Searchlights on airplanes: 2%. Other explanations: 9%.}}</ref><ref name="Bartholomew-2000" /> Een verslag uit Seattle, Washington, het ’n [[hamer en sekel]] geskilder op ’n vlieënde skyf beskryf.<ref name="Bartholomew-2000" /> Die stories het na ander lande versprei, waar hulle beïnvloed is deur plaaslike politieke en sosiale kwessies. In Europa, wat nog steeds herstel het van die Tweede Wêreldoorlog, was pierings dikwels gerapporteer met raket-agtige eienskappe. Duitse koerante het vlieënde pierings gerapporteer wat ontplof het of vuursterte gehad het.<ref name="Eghigian-2014">{{cite journal |last1=Eghigian |first1=Greg |title='A Transatlantic Buzz': Flying Saucers, Extraterrestrials and America in Postwar Germany |journal=Journal of Transatlantic Studies |date=3 July 2014 |volume=12 |issue=3 |pages=282–303 |doi=10.1080/14794012.2014.928032}}</ref> Die name vir die skywe was grootliks afgelei van die Engelse "flying saucer", insluitend die Franse ''soucoupe volante'', Spaanse ''platillo volante'', Portugese ''disco voador'', Sweedse ''flygande tefat'', Duitse ''fliegende Untertasse'', en Italiaanse ''disco volante''.<ref>{{multiref2 |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/french-english/soucoupe-volante |title=Soucoupe Volante |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://www.spanishdict.com/translate/platillo%20volante |title=Platillo Volante |dictionary=SpanishDictionary.com}} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/portuguese-english/disco-voador |title=Disco Voador |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/swedish-english/flygande-tefat |title=Flygande Tefat |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/german-english/fliegende-untertasse |title=Fliegende Untertasse |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/italian-english/disco-volante |title=Disco Volante |dictionary=Cambridge Dictionary}} }}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> Die 1947-waarnemings het ’n hoogtepunt bereik in die dae ná die Vierde van Julie en het vinnig tot half-Julie afgeneem.<ref>{{cite book |last1=Bloecher |first1=Ted |title=Report on the UFO Wave of 1947 |date=1967 |url=http://kirkmcd.princeton.edu/JEMcDonald/bloecher_67.pdf |oclc=429980 |quote=which reached its peak on July 6–7, 1947}}</ref><ref name="Wright-1998" /> Veelvuldige organisasies het $1 000-pryse vir harde bewyse aangebied.<ref>{{cite news |title=Thinking Flashes in the Sky (Part 3) |work=San Diego Reader |url=https://www.sandiegoreader.com/news/2013/oct/09/second-thinking-flashes-sky-part-3/ |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Watson |first1=Nigel |title=75 Years On, the Roswell Mythology Continues to Captivate Ufologists and the Public Alike |magazine=The Skeptic |date=22 August 2022 |url=https://www.skeptic.org.uk/2022/08/75-years-on-the-roswell-mythology-continues-to-captivate-ufologists-and-the-public-alike/}}</ref> In die wydverspreide 7 Julie 1947, Twin Falls-vlieënde piering-bedrogspul, het vier tienerlinge in Idaho ’n neergestorte skyf van jukebox-dele vervals.<ref>{{cite news |date=July 12, 1947 |title=Twin Falls Falling Disc Proves Ingenious Hoax of 4 Teen-Age Boys |url=https://www.newspapers.com/clip/94298643/twin-falls-falling-disc-proves/ |work=Deseret News |via=Newspapers.com |page=9}}</ref><ref>{{cite book |last=Weeks |first=Andy |date=2015 |title=Forgotten Tales of Idaho |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3efuBwAAQBAJ&pg=PT67 |chapter=Fooled by a, Um... UFO |publisher=The History Press |location=Charleston, South Carolina |isbn=9781625852465}}</ref> Op 8 Julie het die Army Air Force-basis by Roswell, New Mexico, ’n persverklaring uitgereik dat hulle ’n "vlieënde skyf" van ’n nabygeleë plaas herstel het; die sogenaamde [[Roswell-voorval]] het voorbladnuus gemaak.<ref name="Becket-2022">{{cite news |last1=Becket |first1=Stefan |title=Recently Uncovered 1947 Headline From Long-Defunct Newspaper Offers "Amazing Glimpse" at UFO Incident in Roswell |url=https://www.cbsnews.com/news/roswell-ufo-incident-1947-headline-dispatch/ |work=CBS News |date=1 July 2022}}</ref><ref>{{cite book |last=Goldberg |first=Robert Alan |date=2001 |title=Enemies Within: The Culture of Conspiracy in Modern America |url=https://books.google.com/books?id=Z8e5YELGGFAC |publisher=Yale University Press |location=New Haven, Connecticut |isbn=978-0300132946 |page=192}}</ref> Internasionale media het die militêre aankondiging van ’n neergestorte skyf gedek, maar binne 24 uur het hulle die militêre terugtrekking en verduideliking gerapporteer dat die materiaal ballonpuin was.<ref>{{cite book |last=Pflock |first=Karl |url=https://archive.org/details/isbn_9781573928946 |title=Roswell: Inconvenient Facts and the Will to Believe |date=2001 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-57392-894-6 |location=Amherst, New York |pages=27, 171}}</ref><ref name="Wright-1998">{{cite book |last=Wright |first=Susan |date=1998 |title=UFO Headquarters: Investigations on Current Extraterrestrial Activity in Area 51 |url=https://books.google.com/books?id=81xoS94LSncC&pg=PA39 |location=New York |publisher=St. Martin's Press |page=39 |isbn=9780312207816}}</ref> Teen 11 Julie was die wydverspreidste storie ’n inwoner van North Hollywood se bewering dat ’n 30-duim galvaniseerde ysterskyf met glas radiobuise in sy tuin neergestort het. Koerante het Brandweer-bataljonhoof Wallace Newcombe se assessering aangehaal: "Dit lyk nie vir my asof dit kan vlieg nie."<ref>{{multiref2 |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-press-democrat-another-one-found/163392483/ |title=Another One 'Found' |date=10 July 1947 |page=3 |work=The Press Democrat}} |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-chronicle-telegram-flying-saucers-gi/163392579/ |title=Flying Saucers Give Jokesters a Field Day |date=10 July 1947 |page=10 |work=The Chronicle-Telegram}} |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/the-lexington-herald-flying-disc-with-ra/163392625/ |title=Flying Disc With Radio Tube Found |date=10 July 1947 |page=2 |work=The Lexington Herald}} |{{Cite news|url=https://www.newspapers.com/article/bartlesville-examiner-enterprise-flying/163392701/ |title=Flying? Disc Found |date=10 July 1947 |page=1 |work=Bartlesville Examiner-Enterprise}} }}</ref><ref name="Wright-1998" /> Die Lugmag het meer as honderd verslae by Wright Field, nou Wright-Patterson Air Force Base, [[Ohio]], versamel.<ref>{{cite book |last=Dick |first=Steven J. |year=1998 |title=Life on Other Worlds: The 20th-Century Extraterrestrial Life Debate |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |isbn=0521620120 |url=https://books.google.com/books?id=sk51eo3fKEgC&pg=PA141 |page=141}}</ref> Lugmag-generaal Nathan Twining het Project SAUCER gestig, later hernoem na Project Sign,<ref>{{Cite web |title=CIA's Role in the Study of UFOs, 1947-90 — Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613113822/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |url-status=dead |archive-date=June 13, 2007 |website=www.cia.gov |access-date=2020-04-30}}</ref> die eerste in ’n reeks van VVV-ondersoeke deur die VSA-regering.<ref name="Eghigian-2017">{{cite web |last=Eghigian |first=Greg |date=19 December 2017 |title=That Secret Government Program to Track UFOs? It's Not the First |url=https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |website=Smithsonian Magazine |access-date=29 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709040210/https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |archive-date=9 July 2023 |url-status=live}}</ref> Ander nasionale regerings het gevolg. Kanada het Project Magnet begin en die [[Verenigde Koninkryk]] het die Flying Saucer Working Party in 1950 geloods, wat piering-verslae toegeskryf het aan meteorologiese verskynsels, sterrekundige verskynsels, verkeerde identifikasie, optiese illusies, misverstande of grappies.<ref>{{cite news |last1=Posted |first1=Chris Rutkowski |title=May 2022: Disdain, Confusion Around Officials' Handling of UFO Reports |url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/entertainment/books/2022/05/21/disdain-confusion-around-officials-handling-of-ufo-reports |access-date=22 August 2024 |work=Winnipeg Free Press |date=21 May 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blackshaw |first1=Ethan |last2=O'sullivan |first2=John |title=UK's Hidden UFO Probes by MoD and Their Strong Verdicts Unveiled |url=https://www.irishstar.com/news/us-news/uk-ufo-investigation-results-mod-33104213 |work=Irish Star |date=25 June 2024 |language=en}}</ref> ===Ontwikkeling=== [[Lêer:Trent2 UFOA 600dpi.jpg|duimnael|upright 1.2|alt=vae profiel van OVV wat soos ’n motor se sy-spieël lyk |Vergroting van tweede McMinnville VVV-foto van 1950]] Teen die 1950’s was die term "vlieënde piering" wyd geassosieer met buitenaardse lewe.<ref name="Eghigian-2024" /> Nadat kommersiële vlieëniers Clarence Chiles en John Whitted in 1948 ’n gloeiende silindriese voorwerp gerapporteer het wat hul vliegtuig verbygevlie het, het die VSA Lugmag begin om ernstig die moontlikheid van ’n buitenaardse oorsprong te ondersoek, maar het ook tot die gevolgtrekking gekom dat gerapporteerde skywe "blyk onverenigbaar met die vereistes vir ruimtereis."<ref name="Eghigian-2024" /><ref name="Peebles-1994" /> In ’n 1950-onderhoud oor vlieënde pierings het Kenneth Arnold gesê: "as dit nie deur ons wetenskap of ons Army Air Forces gemaak is nie, is ek geneig om te glo dit is van ’n buitenaardse oorsprong".<ref name="Garber-2014"/> Hierdie buitenaardse hipotese is gepaard met ander ongewone teorieë. Meade Layne het gespekuleer dat hulle uit ’n alternatiewe dimensie kom.<ref name="Reece-2007">{{Cite book |last=Reece |first=Gregory L. |title=UFO Religion: Inside Flying Saucer Cults and Culture |publisher=[[I. B. Tauris]] |year=2007 |isbn=978-1845114510}}</ref> Baie mense het beweer dat hulle die uitvinders van die skywe is, maar kon geen bewyse bied nie.<ref name="Eghigian-2024" /> Van 1947 tot 1970 was daar ’n wye verskeidenheid oorvleuelende en strydige verklarings vir die oorsprong en doel van die pierings, selfs onder voorstanders.<ref name="Gulyas-2013"/> Oortuigings oor vlieënde pierings is beïnvloed deur pulp wetenskapsfiksie.<ref name="Gulyas-2013" /> ''Amazing Stories''-redakteur Ray Palmer het oorgeskakel van die publisering van die vermeende ware Shaver Mystery, na die publisering en organiseer van VVV-ondersoeke.<ref name="Eghigian-2024" /> In 1946 het Palmer Fred Crisman se briewe oor sy ontmoetings met ondergrondse wesens gepubliseer.<ref name="Kinsella-2011">{{cite book |last1=Kinsella |first1=Michael |title=Legend-Tripping Online: Supernatural Folklore and the Search for Ong's Hat |date=2011 |publisher=University Press of Mississippi |location=Jackson |isbn=9781604739848 |url=https://academic.oup.com/mississippi-scholarship-online/book/18426 |edition=1. pr}}</ref> Die volgende jaar het Crisman pale metaalfragmente saam met ’n verslag van sy werknemer, Harold Dahl, oor ’n wanwerkende vlieënde piering aan Palmer gestuur.<ref name="Harrison-2007" /><ref name="Gulyas-2015" /> Palmer het Kenneth Arnold gerekruteer om Crisman en Dahl se Maury Island-voorval te ondersoek. Die fragmente het uitgekom as slak van ’n plaaslike smelter, maar die "men in black" wat Crisman en Dahl beweer het hulle volg, sou ’n algemene element in latere VVV-literatuur word.<ref name="Harrison-2007">{{Cite book |last=Harrison |first=Albert A. |url=https://books.google.com/books?id=ORNcQUBAEjUC&pg=PA123 |title=Starstruck: Cosmic Visions in Science, Religion, and Folklore |publisher=Berghahn Books |year=2007 |isbn=978-1-84545-286-5 |page=123 |access-date=October 2, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012231551/http://books.google.com/books?id=ORNcQUBAEjUC&pg=PA123 |archive-date=October 12, 2013 |url-status=live}}</ref><ref name="Gulyas-2015">{{Cite book |last=Gulyas |first=Aaron John |url=https://archive.org/details/paranormalparano0000guly |title=The Paranormal and the Paranoid: Conspiratorial Science Fiction Television |publisher=Rowman & Littlefield |year=2015 |isbn=9781442251144 |location=Lanham, Maryland |pages=30–31 }}</ref> Gray Barker het die idee van "men in black" wat VVV-getuies intimideer of stilmaak in sy boek ''They Knew Too Much About Flying Saucers'' gewild gemaak.<ref>{{cite news |title=The Legacy of Men in Black |url=https://www.cnn.com/2012/05/24/living/the-legacy-of-men-in-black/index.html |access-date=4 September 2024 |work=CNN |date=24 May 2012 |language=en}}</ref> Palmer het die tydskrif ''Fate'' in 1948 geloods, met die bewering om "die waarheid oor vlieënde pierings" aan te bied.<ref name="Eghigian-2024" /> Dit was die eerste van baie nie-fiksie paranormale tydskrifte, ’n genre wat in die 1950’s gebloei het.<ref name="Mckee-2020" />{{rp|3}} [[Lêer:Integratron-3.jpg|alt=gedomeerde wit struktuur in die woestyn |Die Integratron|duimnael|links]] ’n Vlieënde piering-beweging het tydens die 1950’s ontwikkel.<ref name="Eghigian-2024" />{{rp|83}} Dit is beïnvloed deur wetenskaplike navorsing, okkulte praktyke, popkultuur, bestaande godsdienste en vroeëre mites. In verslae en in popkultuurmedia soos die 1951-film ''The Day the Earth Stood Still'', is pierings en hul vlieëniers gekarakteriseer as boodskappers.<ref name="Partridge-2003">{{cite book |last1=Partridge |first1=Christopher |title=UFO Religions |date=2003 |publisher=Routledge |location=London |isbn=0-415-26323-9}}</ref> Die eerste golf van sogenaamde contactees, George Van Tassel, George Adamski, Truman Bethurum, Orfeo Angelucci, en George Hunt Williamson, het almal beweer dat hulle aan boord van die pierings gery het en boodskappe vir die mensdom teruggebring het.<ref name="Reece-2007" /> Nuwe godsdienste en instellings het rondom die contactees ontstaan.<ref name="Reece-2007" /> Van Tassel het die Integratron, ’n gedomeerde struktuur naby Landers, [[Kalifornië]], gebou om verdere kontak met buitenaardse wesens, fisieke verjonging en ’n soort spirituele tydreis te fasiliteer.<ref name="Reece-2007" /> Volgens George King het hy die Aetherius Society—’n nuwe godsdienstige beweging beïnvloed deur teosofie—gestig op die direkte instruksie van ’n buitenaardse wese.<ref name="Reece-2007" /> Sommige bestaande godsdienste het begin om vlieënde pierings in te sluit. Die [[Nasie van Islam]] het geleer dat die [[Eskatologie|einde van die wêreld]] deur die "Moederwiel" of "Moedervliegtuig", ’n vlieënde piering half ’n myl wyd, gebring sal word.<ref name="Partridge-2003" /> Terwyl Margaret Murray se "Ou Godsdienst" of heksekultus-hipotese in akademiese kringe diskrediet is, is die kernidee—’n verlore beskawing wat in mites onthou word—in pulp-fiksie, okkulte groepe en die groeiende VVV-beweging omhels.<ref name="Card-2019">{{cite journal |last1=Card |first1=Jeb J. |title=Witches and Aliens: How an Archaeologist Inspired Two New Religious Movements |journal=Nova Religio: The Journal of Alternative and Emergent Religions |date=2019 |volume=22 |issue=4 |pages=44–59 |doi=10.1525/nr.2019.22.4.44 |jstor=26770451 |url=https://www.jstor.org/stable/26770451 |issn=1092-6690|url-access=subscription }}</ref> Verskeie outeurs het gespekuleer dat [[Antieke ruimtevaarders|antieke buiteaardse wesens]] wat VVV’s bestuur, die oorsaak van mites en godsdienste was. Skoolonderwyser Robert Dione het ''God Drives a Flying Saucer'' geskryf om bybelse mirakels en die Miracle of the Sun as die werk van mensagtige buitenaardse wesens wat vlieënde pierings bestuur, te herinterpreteer. Later het Erich von Däniken ''Chariots of the Gods?'' vrygestel, ’n werk van [[pseudowetenskap]] wat antieke artefakte en monumente toegeskryf het aan sy vermeende antieke astronautte.<ref name="Peters-1993">{{Cite web |last=Peters |first=Ted |date=1993 |title=Chariots, UFOs, and the Mystery of God |url=https://www.religion-online.org/article/chariots-ufos-and-the-mystery-of-god/ |website=Religion Online}}</ref> [[Lêer:1952 UFO Flap - Air Force frequency graph of UFO reports.png|alt=grafiek, details by skakel|duimnael|1952-piek in VVV-verslae]] Ufologie het as ’n parallelle sosiale beweging ontwikkel.<ref name="Zeller-2021">{{cite journal |last1=Zeller |first1=Benjamin E. |title=(Dis)Enchanted Ufology |journal=Nova Religio |date=1 November 2021 |volume=25 |issue=2 |pages=61–86 |doi=10.1525/nr.2021.25.2.61}}</ref> Die bekende ''Variety''-kolomnis Frank Scully het ''Behind the Flying Saucers'' in 1950 gepubliseer. Die boek bied die neergestorte piering-grap in Aztec, New Mexico, as die ware rekening van ’n buitenaardse vaartuig wat "sagweg soos [[Sonja Henie]] wat ’n stervende swaan naboots, op aarde neergepancake het" en deur die Verenigde State-regering herstel is. Die grapmakers is van bedrog skuldig bevind vir die verkoop van nuttelose wichelroede-toerusting aan die olie-industrie op grond van ’n beweerde buitenaardse oorsprong, maar die boek het een van die mans as ’n dokter met "meer grade as ’n termometer" beskryf.<ref>{{cite book |last=McAndrew |first=James |url=https://www.esd.whs.mil/Portals/54/Documents/FOID/Reading%20Room/UFOsandUAPs/RoswellReportCaseClosed.pdf?ver=2017-05-22-113519-430 |title=The Roswell Report: Case Closed |date=1997 |publisher=US Government Printing Office |isbn=9780160490187 |location=Washington, DC |pages=84–85}}</ref><ref name="Reece-2007"/> Donald Keyhoe het ’n "nuts and bolts"-benadering tot die idee van die regering wat buitenaardse lewe bedek, in sy 1950-boek ''The Flying Saucers Are Real'' gevolg.<ref name="Reece-2007"/> Toe die gewilde en gerespekteerde ''[[Life (tydskrif)|Life]]''-tydskrif in 1952 "Have We Visitors From Space?" loop, wat idees van buitenaardse besoekers ernstig opneem, het ’n golf van waarnemings gevolg.<ref name="Mazur-2017">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rjwrDwAAQBAJ&pg=PA123 |title=Implausible Beliefs: In the Bible, Astrology, and UFOs |first=Allan |last=Mazur |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-51322-7 |via=Google Books}}</ref> Die 1952-waarnemings het Leonard H. Stringfield aangespoor om ’n vroeë VVV-ondersoekgroep genaamd die Civilian Investigating Group for Aerial Phenomena te vorm en navorsing oor VVV’s te publiseer.<ref name="Eghigian-2024"/> Albert K. Bender het sy eie International Flying Saucer Bureau in Bridgeport, Connecticut, in 1952 begin.<ref name="Eghigian-2024"/> Beïnvloed deur hierdie werke, het James W. Moseley begin om die land te toer, getuies te onderhou en ’n nuusbrief vir die groeiende piering-subkultuur te versprei.<ref name="Eghigian-2024"/> Binne ’n dekade van die eerste piering-waarnemings het verslae na ander lande versprei, wat gelei het tot die ontstaan van plaaslike groepe en ufologe.<ref name="Eghigian-2024" /> Antonio Ribera het ''Centro de Estudios Interplanetarios'' in Spanje begin, en Edgar Jarrold het die Australia Flying Saucer Bureau gestig.<ref name="Eghigian-2024" /> In Frankryk het VVV-groepe oorvleuel met okkultistiese groepe en die anti-kernkragbeweging.<ref name="Eghigian-2024" /> Verslae is meer dikwels gemaak in lande waar VVV-groepe aktief is, soos die Verenigde State, Frankryk, Spanje, die Verenigde Koninkryk, Brasilië, Chili en Argentinië.<ref name="Iain-2024">{{cite web |last1=Todd |first1=Iain |title=Historian Greg Eghigian Looked at the History of Reported UFO Sightings. This Is What He Found. |url=https://www.skyatnightmagazine.com/space-science/flying-saucers-ufo-history |website=www.skyatnightmagazine.com |date=7 August 2024 |access-date=7 September 2024 |language=en}}</ref> Teen die einde van die dekade het ''The Case for the UFO''-outeur Morris K. Jessup oor sy veld nagedink: "Hierdie embrio-wetenskap is so vol kulte, vete en dogmas soos ’n hond vol vlooie. Daar is waarskynlik meer menings oor die aard en doel van VVV’s as wat daar ufologe is."<ref name="Dirda-2023">{{cite news |last1=Dirda |first1=Michael |title='Flying Saucers Are Real!': Womack's New Book Looks at the Heyday of UFO Lore |url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/flying-saucers-are-real-womacks-new-book-looks-at-the-heyday-of-ufo-lore/2016/10/12/d15d6134-8b27-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html |access-date=24 August 2024 |newspaper=Washington Post |date=12 April 2023 |archive-url=https://archive.today/20221014164916/https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/flying-saucers-are-real-womacks-new-book-looks-at-the-heyday-of-ufo-lore/2016/10/12/d15d6134-8b27-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html |archive-date=2022-10-14}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> {{multiple image | perrow = 1 | total_width = 250 | image1 = | image2 = Sears & Roebuck 742-461 TURD Gas Lantern 1930s (cropped) (cropped).jpg | footer = Adamski word vermoed om ook ’n 1930’s gaslantern gebruik het. }} VVV-fotografie het as ’n subgenre van dokumentêre fotografie ontstaan, wat dikwels wasige of abstrakte skywe wys wat deur andersins alledaagse omgewings raam word.<ref name="Joseph-2015" /> Opmerklike voorbeelde sluit in die 1950 McMinnville-foto's,<ref name="debunker.com">{{Cite web |last=Sheaffer |first=Robert |date=10 September 2010 |title=The Trent UFO Photos McMinnville, Oregon - May 11, 1950 |url=http://www.debunker.com/trent.html |website=The Debunker's Domain}}</ref><ref name="The Trent UFO Photos">{{Cite web |last=Sheaffer |first=Robert |date=September 10, 2014 |title=The Trent UFO Photos - |url=http://www.debunker.com/trent.html |access-date=12 April 2018 |website=www.debunker.com}}</ref><ref name="Bartholomew-2000" /> die Passaic UFO photographs,<ref>{{cite web |title=Ronald Reagan Sees a UFO |url=https://science.howstuffworks.com/space/aliens-ufos/ronald-reagan-ufo.htm |website=HowStuffWorks |access-date=4 September 2024 |language=en-us |date=1 January 1970}}</ref> en die foto's van contactee George Adamski.<ref name="Joseph-2015">{{Citation |last=Joseph |first=Branden W. |title=Nose-To-Nose With a Mutant: UFO Photography |date=2015 |work=Imponderable: The Archives of Tony Oursler |url=https://comparativemedia.columbia.edu/nose-nose-mutant-ufo-photography |place=Zurich |publisher=LUMA Foundation}}</ref> Sommige van die beweerde vlieënde piering-foto's van die era was grape, geskep met alledaagse voorwerpe soos hubcaps.<ref name="Barber-2022" /> Die Duitse rakettekenaar Walther Johannes Riedel het George Adamski se VVV-foto's ontleed en gevind dat hulle vervals is. Die VVV se "landingsstutte" was General Electric gloeilampe met GE-logo's sigbaar daarop.<ref name="Nong-2021">{{cite news |last1=Nóng |first1=Xã Luận Tin |title=Do You Remember Dolores Barrios, the Woman from the Planet Venus?? |url=https://www.xaluannews.com/modules.php?name=News&file=article&sid=3226334 |access-date=21 August 2024 |work=www.xaluannews.com |date=4 August 2021}}</ref><ref name="Moseley-2002">{{cite book |last1=Moseley |first1=James W. |last2=Pflock |first2=Karl T. |title=Shockingly Close to the Truth! Confessions of a Grave-Robbing Ufologist |date=2002 |publisher=Prometheus Books |location=Amherst, NY |isbn=1-57392-991-3 |page=69}}</ref> VVV-navorsers Joel Carpenter het die liggaam van Adamski se "vlieënde piering" as die lampskerm van ’n 1930’s druklantern geïdentifiseer.<ref>{{cite web |url=http://www.beamsinvestigations.org/Adamski%20Scout%20Ship%20Hoax.pdf |title=Preliminary Notes on the Adamski Scout Ship Photos |access-date=8 June 2017 |last=Carpenter |first=Joel}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/ACriticalAppraisalOfGeorgeAdamskiTheManWhoSpokeToTheSpaceBrothers |title=A Critical Appraisal of George Adamski The Man Who Spoke to the Space Brothers |last=Hallet |first=Marc |publisher=Self-published |date=2015 |page=70}}</ref> Vlieënde pierings word nou as retro beskou en emblematies van die 1950’s en van wetenskapsfiksie B-flieks.<ref name="Kelly-2014">{{cite news |last1=Kelly |first1=Jon |title=The Lasting Allure of the Flying Saucer |url=https://www.bbc.com/news/magazine-27796697 |work=BBC News |date=12 June 2014}}</ref><ref name="Barber-2022">{{cite web |last1=Barber |first1=Nicholas |date=14 July 2022 |title=The UFO Sightings That Swept the US |url=https://www.bbc.com/culture/article/20220714-the-ufo-sightings-that-swept-the-us |website=BBC |access-date=7 September 2024}}</ref> Die term "vlieënde piering" is geleidelik deur "VVV" en later "UAP" vervang.<ref>{{Cite magazine |last=Eghigian |first=Greg |title=UFOs, UAPs—Whatever We Call Them, Why Do We Assume Mysterious Flying Objects Are Extraterrestrial? |url=https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/ufos-uapswhatever-we-call-them-why-do-we-assume-mysterious-flying-objects-are-extraterrestrial-180978374/ |access-date=18 July 2024 |magazine=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Skywe het opgehou om die standaardvorm in VVV-verslae te wees,<ref name="Rao-2023">{{cite news |last1=Rao |first1=Smriti |title=UFO Sightings: The Shapes They Are A-Changing |url=https://www.discovermagazine.com/the-sciences/ufo-sightings-the-shapes-they-are-a-changing |access-date=22 August 2024 |work=Discover Magazine |date=Jun 28, 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Wiley |first=Chris |date=2023-08-04 |title=The Enticing Mysteries of U.F.O. Photography |url=https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/the-enticing-mysteries-of-ufo-photography |archive-url=https://archive.today/20230804165219/https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/the-enticing-mysteries-of-ufo-photography |archive-date=2023-08-04 |magazine=The New Yorker}}</ref> en ’n wyer verskeidenheid voorwerpe is gerapporteer.<ref name="Gnerre-2019" /> Onlangse verslae beskryf meer dikwels sferiese en driehoekige VVV’s.<ref name="Gottschalk-2018">{{cite web |last1=Gottschalk |first1=Molly |title=These Drawings Show How Pop Culture Has Changed the Way We See UFOs |url=https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-drawings-pop-culture-changed-way-ufos |website=Artsy |language=en |date=20 March 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Flying Saucers Are So 1947. This Is the New Shape of the Modern UFO |url=https://www.popularmechanics.com/military/aviation/a43918091/new-shape-of-modern-ufos/ |website=Popular Mechanics |access-date=12 October 2024 |date=17 May 2023}}</ref> ==Beskrywing== === Identifikasie === [[Lêer:Sun dog with reflection over Brofjorden.jpg|duimnael|’n [[Parhelium|byson]] veroorsaak deur yskristalle, sigbaar links van die son]] Kenneers het die meerderheid vlieënde piering- en breër VVV-verslae geïdentifiseer met bekende verskynsels.<ref name="Huang-2022">{{cite news |last1=Huang |first1=Nancy |title=UFO Sightings Are Real, but Aliens Are Not Responsible |url=https://now.northropgrumman.com/ufo-sightings-are-real-but-aliens-are-not-responsible |work=Northrop Grumman |date=21 March 2022 |language=en}}</ref> Britse regeringsondersoeke in die 1950’s het bevind dat die oorgrote meerderheid van verslae verkeerde identifikasies of grappies was.<ref name="Eghigian-2024"/>{{rp|111}} Algemene verklarings vir piering-waarnemings sluit in die planeet Venus, weerfenomene soos yskristalle, ballonne en lugafval.<ref name="Achenbach-2021">{{cite news |last1=Achenbach |first1=Joel |title=Dear Earthlings: Please Stop Obsessing About UFOs |url=https://www.washingtonpost.com/magazine/2021/08/11/stop-ufo-mania-no-evidence-of-aliens/ |newspaper=Washington Post |date=11 August 2021 |language=en}}</ref> Die VSA Mariniers en General Mills het duisende top-geheime Skyhook spioenasie-ballonne teen die middel van die 1950’s geloods. Omdat hulle teen hoë hoogte gesweef het, was dit moeilik om die spoed van die massiewe ballonne te beoordeel, en hulle is wyd gerapporteer as vlieënde pierings.<ref name="Baker-2024">{{cite news |last1=Baker |first1=Nicholson |title=No Aliens Haven't Visited the Eart |url=https://nymag.com/intelligencer/article/leslie-kean-ufo-sightings-aliens.html |access-date=9 October 2024 |work=Intelligencer |date=31 January 2024 |language=en}}</ref> Kentucky Air National Guard-vlieënier Thomas Mantell is dood terwyl hy ’n onbekende ronde voorwerp "van geweldige grootte" agtervolg het,<ref name="Peebles-1994" /> later geïdentifiseer as ’n Skyhook-ballon.<ref name="Graff2023">{{cite news |last1=Graff |first1=Garrett M. |title=A History of Confusing Stuff in the Sky |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2023/02/-chinese-spy-balloon-shot-down-ufo-history/672982/ |access-date=16 November 2023 |work=The Atlantic |date=8 February 2023 |archive-url=https://archive.today/20230209131504/https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2023/02/-chinese-spy-balloon-shot-down-ufo-history/672982/ |archive-date=9 February 2023 |language=en}}</ref> Nuusmedia het Mantell as iemand wat "’n vlieënde piering agtervolg" het, neergestort, en sommige verlore Skyhook-ballonne is opgespoor deur nuusverslae van VVV-waarnemings.<ref name="Hambling-2002">{{cite magazine |last1=Hambling |first1=David |title=The Secrets of Area 51: classified balloons and flying saucers |url=https://www.skeptic.org.uk/2002/07/the-secrets-of-area-51-classified-balloons-and-flying-saucers/ |website=The Skeptic |date=1 July 2002}}</ref> In die middel van die 1950’s het sielkundiges begin om te bestudeer waarom mense in vlieënde pierings glo ten spyte van die gebrek aan bewyse. Die Franse psigiater Georges Heuyer het die verskynsel as ’n soort globale folie à deux, of gedeelde waan, gesien, uitgelok deur vrees vir ’n moontlike nukleêre holocaust.<ref name="Eghigian-2024" /> In die 1970’s het die Franse VVV-navorsers Michel Monnerie gerapporteerde verslae wat later geïdentifiseer is, met dié wat onverklaarbaar gebly het, vergelyk. Monnerie het geen verskil gevind in die frekwensie van parapsigologiese verskynsels wat langs die waarnemings gerapporteer is nie. Hierdie bevindinge het hom gelei om die tesis te ontwikkel dat die piering-spesifieke ervarings ’n "psigososiale" proses van miteskepping was wat deur, maar nie veroorsaak deur, lugverskynsels was. Hierdie psigososiale VVV-hipotese het ’n gewilde verklaring in Frankryk geword.<ref>{{cite book |last=Monnerie |first=Michel |date=1977 |title=Et Si Les OVNIs N'existaient Pas? |location=Paris |publisher=Les Humanoïdes Associés |language=fr |trans-title=What If UFOs Do Not Exist?}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> === Gerapporteerde waarnemings === [[Lêer:UFO Sightings Chart.jpg|duimnael|alt=diagram met reeks gerapporteerde OVV-vorms |Sketse van gerapporteerde vlieënde pierings (uit die VK Nasionale Argiewe)]] Ooggetuiebeskrywings verskil in gerapporteerde voorkoms, beweging en doel. In ’n 1963-oorsig van vlieënde pierings het sterrekundige Donald Howard Menzel sekere breë eienskappe oor waarnemings gevind, maar opgemerk dat "geen twee verslae presies dieselfde tipe VVV beskryf nie."<ref name="Menzel-1963-Description"/> Menzel het gevind dat pierings gewoonlik as rond gerapporteer word, maar sluit voorwerpe in wat soos eetskottels, traandrope, sigare, nierboontjies, die planeet [[Saturnus]], en garing spindels lyk. Pierings word dikwels gerapporteer met ’n koepel of knopvormige uitsteeksel op die boonste kant. Grootte-skattings het gewissel van 6 m tot meer as 610 m in deursnee. Menzel het gevind dat pierings in byna elke kleur gerapporteer word, dikwels gloeiend of flitsend. Die waarnemings het min konsekwentheid in gerapporteerde beweging gehad. Getuies het klanke beskryf wat wissel van ’n donderslag tot totale stilte. Waarnemings het tipies snags plaasgevind, rond sononder of sonsopkoms. Byna alle getuies het afgeleë pierings in vlug beskryf.<ref name="Menzel-1963-Description">{{Cite book |last1=Menzel |first1=Donald Howard |url=https://www.gutenberg.org/ebooks/66639 |title=The World of Flying Saucers: A Scientific Examination of a Major Myth of the Space Age |last2=Boyd |first2=Lyle Gifford |language=en |date=1963 |via=Project Gutenburg |chapter=The Saucer Worlds |pages=[https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_7 7], [https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_9 9], [https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_10 10]}} [https://catalog.hathitrust.org/Record/001115219 Scan] – via HathiTrust.</ref> Menzel het tot die gevolgtrekking gekom: "Geen enkele verskynsel kon moontlik sulke oneindige verskeidenheid vertoon nie."<ref name="Menzel-1963-Description"/> As ’n getuie ’n bemanning van ’n piering beskryf, beskou hulle hulle gewoonlik as buitenaards.<ref name="Sagan-1997" /> Grys buitenaardse wesens ("grey aliens") het geleidelik die mees gerapporteerde tipe vlieënier geword, maar ’n wye verskeidenheid wesens is gerapporteer.<ref name="cdbb-ce4k-1995">{{Cite book|url=https://archive.org/details/closeencounterso00brya_0|title=Close Encounters of the Fourth Kind: Alien Abduction, UFOs, and the Conference at M.I.T.|last=Bryan|first=C. D. B.|publisher=Alfred A. Knopf, Inc|year=1995|isbn=978-0-679-42975-3|edition=First|location=NY, US|oclc=32390030|url-access=registration|page=68}}</ref> Die diversiteit was groter in die 1950’s en vroeë 1960’s, toe getuies die buitenaardse wesens verskeie as behaard, onbehaard, monstersagtig, pragtig, reusagtig, dwergagtig, robotagtig, insekagtig, voëlachtig, Nordiese buitenaardse wesens, of grysvel-agtig beskryf het.<ref name="Iain-2024" /><ref name="Sagan-1997">{{cite book |last=Sagan |first=Carl |author-link=Carl Sagan |url=https://archive.org/details/B-001-001-709 |title=The Demon-Haunted World |date=1997 |publisher=Headline |isbn=978-0-7472-5156-9 |edition=Paperback |location=London |pages=69, 123–127}}</ref> Die historikus Greg Eghigian argumenteer dat hierdie geleidelike standaardisering ’n kulturele proses aandui om ’n breed herkenbare ontwerp te skep.<ref name="Iain-2024" /> Getuies beskryf en beeld vlieënde pierings konsekwent uit as vooruitgang op tydgenootlike tegnologie. By die vergelyking van die 1947 piering-verslae met die mystery airships van die 1800’s, het die sosioloog Robert Bartholomew gevind dat die beweerde waarnemings "populêre sosiale en kulturele verwagtinge van elke periode weerspieël".<ref name="Bartholomew-2000" /> Die mystery airship-waarnemings van die 1800’s het details soos metaalrompe, propellers, soekligte en groot vlerke ingesluit.<ref name="Bartholomew-2000" /> Die 1947-waarnemings—wat maande voor [[Chuck Yeager]] die [[klankmuur]] gebreek het—het die "ongelooflike spoed" van vlieënde pierings beklemtoon.<ref name="Kottmeyer-2017">{{cite book |last=Kottmeyer |first=Martin S. |url=https://books.google.com/books?id=eHo2DwAAQBAJ&pg=PT238 |title=Why Statues Weep: The Best of the "Skeptic" |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1134962525 |editor-last=Grossman |editor-first=Wendy M. |location=Oxfordshire, England |chapter=Why Have UFOs Changed Speed Over the Years? |editor-last2=French |editor-first2=Christopher C. |chapter-url=https://archive.org/details/whystatuesweepbe0000gros/page/170/}}</ref> Terwyl die meeste 1947-verslae op spoed gefokus het, het dit in 1971 tot 41 persent en in 1986 tot 22 persent gedaal.<ref name="Kottmeyer-2017" /> In die 1950’s was swevende vlieënde pierings geassosieer met kontakpersone en grappies. Teen 1986 is byna die helfte van gerapporteerde VVV’s gesê om stadig te sweef of roerloos te bly.<ref name="Kottmeyer-2017" /> === Fiksie-uitbeeldings === In popkultuurmedia het vlieënde pierings ’n verandering in beweging ondergaan wat soortgelyk is aan die verskuiwing in ooggetuieverslae. Vroeë uitbeeldings het klem gelê op hoëspoedmanoeuvres, maar later media het geleidelik verskuif na stadig swevende skywe.<ref name="Kottmeyer-2017" /> Vroeë rolprente soos ''The Flying Saucer'' (1950) en fliekreekse soos ''Bruce Gentry – Daredevil of the Skies'' (1949), wys pierings wat teen hoë snelhede verbyjaag. ''The Day the Earth Stood Still'' (1951) noem hoë snelhede wat deur radar opgespoor is, maar sluit ook ’n stadige landingtoneel in. Die 1960’s televisiereeks ''The Invaders'' bevat prominent ’n stadige landingtoneel in elke episode. Baie latere ikoniese vlieënde piering-films, insluitend ''[[Close Encounters of the Third Kind]]'' (1977) en ''Fire in the Sky'' (1993), beeld sweef- en stadige bewegings uit.<ref name="Kottmeyer-2017" />{{rp|175}} === Popkultuur === [[Lêer:Earth vs. the Flying Saucers (1956) by Fred F. Sears, trailer.webm|duimnael|thumbtime=10|''Earth vs. the Flying Saucers'' (1956)]] Sedert die laat 1940’s het vlieënde skywe toenemend geassosieer geword met ’n kulturele konsep van buitenaardse wesens wat die sosiale en politieke angs van die 20ste eeu weerspieël. Fiktiewe vlieënde pierings verteenwoordig kommer oor atomoorlog, die Koue Oorlog, verlies van liggaamlike integriteit, xenofobie, regeringsgeheimhouding, en die vraag of die mensdom alleen in die heelal is.<ref name="Horton-2021">{{Cite web |last=Horton |first=Adrian |date=25 June 2021 |title=How Pop Culture Has Shaped Our Understanding of Aliens |url=https://www.theguardian.com/culture/2021/jun/25/how-pop-culture-has-shaped-our-understanding-of-aliens |access-date=12 September 2024 |website=The Guardian}}</ref> Verslae van getuies het popkultuurmedia beïnvloed, wat gelei het tot groter belangstelling in vlieënde pierings.<ref name="Horton-2021" /> Vir die film ''Earth vs. the Flying Saucers'' het produsent Charles H. Schneer Donald Keyhoe se VVV-boeke vir die draaiboek aangepas, terwyl spesiale effekte-kunstenaar Ray Harryhausen met contactee George Adamski oor die piering-ontwerp geraadpleeg het.<ref>{{cite book |last1=Hankin |first1=Mike |title=Ray Harryhausen - Master of the Majicks Vol. 2: The American Films |date=14 September 2008 |publisher=Ray Harryhausen - Majicks |isbn=978-0-9817829-0-4 |url=https://books.google.com/books?id=1voGbBwpB9sC |pages=146–147}}</ref> Geen korrelasie is gevind tussen die vrystelling van groot VVV-films en pieke in waarnemings nie.<ref name="Eghigian-2024" /> ’n Skyf, dikwels met ’n koepel of wat ’n ligstraal uitsit, het visuele kortsluiting vir buitenaardse wesens geword.<ref name="Barber-2022" /> In 2017 is die vlieënde piering-emoji by [[Unicode]] gevoeg.<ref>{{multiref2 |{{Cite web |date=26 May 2021 |title=Ready To Make Contact With The 🛸 UFO Emoji? |url=https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |access-date=4 September 2024 |website=Dictionary.com}} |{{cite dictionary |title=🛸 UFO emoji |date=26 May 2021 |url=https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |dictionary=Dictionary.com}} |{{cite news |title=Face palm: When the emoji you want doesn't exist |url=https://www.bbc.com/news/technology-57848226 |access-date=4 September 2024 |date=23 July 2021 |first1=Sarah |last1=Treanor |first2=Vivienne |last2=Nunis}} }}</ref> Alhoewel die simbool nou buitenaardse lewe beteken, het soortgelyke motiewe in die verlede onverwante godsdienstige en sterrekundige betekenisse gehad. Sommige ufologe het probeer om premoderne kuns te herinterpreteer om pseudohistoriese aansprake van antieke buitenaardse interaksies met die mensdom te ondersteun. Ufologe beweer dat vroeë uitbeeldings van vlieënde skywe ’n historiese basis kan vestig vir hul bestaan as fisieke vaartuie of een of ander ander tipe eksterne verskynsel. Tog het kenners konsekwent vermeende uitbeeldings van antieke VVV’s as artefakte van die kulture wat hulle geproduseer het, verduidelik. Byvoorbeeld, die Italiaanse Renaissance-skilder Carlo Crivelli het ’n skyfvormige element in sy 1486 altaarstuk ''The Annunciation, with Saint Emidius'' geplaas wat kuns-historikus Massimo Polidoro as "’n wervelstorm van engele in die wolke" beskryf het. Die kunstenaars en gehore van daardie tyd het dit as ’n artistieke toestel verstaan wat die invloed van die Christelike God verteenwoordig, nie buitenaardse wesens nie. Die toestel is duideliker in baie tydgenootlike werke gesien, veral Luca Signorelli se 1491 ''Annunciation''.<ref>{{multiref2 |{{cite magazine |last1=Kreidler |first1=Marc |title=There's a UFO in My Painting! |date=1 May 2005 |volume=29 |issue=3 |pages=22–23 |magazine=Skeptical Inquirer |url=https://cdn.centerforinquiry.org/wp-content/uploads/sites/29/2005/05/22164635/p22.pdf}} |{{cite magazine |last1=Polidoro |first1=Massimo |date=2018 |title=Does the Vatican Hold a Painting of a UFO? |journal=Skeptical Inquirer |publisher=Committee for Skeptical Inquiry |volume=42 |issue=3 |page=19}} |{{Cite web |last=Cuoghi |first=Diego |date=2002 |title=Part 1 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_1_eng.htm |website=Art and UFO |translator-first=Daniela |translator-last=Cisi}} |{{cite web |last1=Cuoghi |first1=Diego |title=Part 2 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_2_eng.htm |work=Art and UFO |translator-first=Daniela |translator-last=Cisi |date=2002}} |{{cite web |last1=Cuoghi |first1=Diego |title=Part 5 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_5_eng.htm |work=Art and UFO |translator-first=Leonardo |translator-last=Serni |date=2002}} |{{Cite web |last=Speigel |first=Lee |date=2015-12-23 |title=Look! Is That A UFO Over Jesus' Head? |url=https://www.huffpost.com/entry/ufos-in-renaissance-art_n_5679991de4b014efe0d7044b |access-date=2024-09-13 |website=HuffPost |language=en}} }}</ref> === Literatuur === {{multiple image | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = Amazing Stories August 1946 back cover.png | alt1 = omslag, details by skakel | caption1 = 1946 | image2 = Amazing Stories October 1957.jpg | alt2 = omslag, details by skakel | caption2 = 1957 | footer = Vlieënde skyf-vormige vaartuie uitgebeeld op pulp-tydskrifte uit 1946 en 1957 }} Verskeie voorlopers van moderne vlieënde pierings het in wetenskapsfiksie-literatuur verskyn, insluitend The Shaver Mystery.<ref name="Maughan-2016">{{cite web |last1=Maughan |first1=Tim |title=Your Coffee Table Needs This Lavish Collection of Retro UFO Pulp Fiction Art |url=https://www.vice.com/en/article/flying-saucers-are-real-jack-womack-pulp-fiction-cover-art/ |website=VICE |access-date=2 October 2024 |date=10 August 2016}}</ref> Richard Sharpe Shaver se verhale oor ’n geheime tegnologies gevorderde beskawing van "skadelike robotte" binne die aarde is as ’n ware rekening van sy lewe gepubliseer.<ref name="Gulyas-2013">{{cite book |last1=Gulyas |first1=Aaron John |title=Extraterrestrials and the American Zeitgeist: Alien Contact Tales Since the 1950s |date=11 May 2013 |publisher=McFarland |isbn=978-1-4766-0168-7 |pages=30–36 |url=https://books.google.com/books?id=bPxRk_-Wv1wC |language=en}}</ref> Terugslag uit die wetenskapsfiksie-gemeenskap het oorgedra na VVV-literatuur.<ref name="Mckee-2020"/> Pierings het wel in konvensionele wetenskapsfiksie verskyn,<ref>{{cite book |last1=Asimov |first1=Isaac |editor-last1=Asimov |editor-first1=Isaac |editor-last2=Greenberg |editor-first2=Martin Harry |editor-last3=Waugh |editor-first3=Charles Gordon |title=Flying Saucers |date=1987 |publisher=Fawcett Crest |isbn=978-0-449-21400-8 |language=en |chapter=Introduction}}</ref> maar ’n genre het ontstaan wat fantastiese verhale as óf waar óf plausibel waar behandel het.<ref name="Stupple-1977">{{cite journal |last1=Stupple |first1=David |last2=Dashti |first2=Abdollah |title=Flying Saucers and Multiple Realities: A Case Study in Phenomenological Theory |journal=Journal of Popular Culture |date=1977 |volume=11 |issue=2 |pages=479–493 |doi=10.1111/j.0022-3840.1977.00479.x |hdl=2027.42/75099 |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/75099/j.0022-3840.1977.00479.x.pdf}}</ref> Die debuutuitgawe van ''Mystic''-tydskrif het lesers gevra: "Wanneer jy hierdie storie lees, sal jy vir jouself sê dat dit fiksie is; die redakteurs verseker jou dat dit is. Maar wat as—dit nie is nie?"<ref>{{cite web |last1=Crumm |first1=David |title=Amazing Ray Palmer, the Pulp Pioneer Behind the Flying Saucer Craze |url=https://readthespirit.com/explore/ray-palmer-interview-with-biographer-fred-nadis-about-flying-saucers-and-pulp-fiction/ |website=Read the Spirit |publisher=Front Edge Publishing |access-date=2 October 2024 |date=June 29, 2013}}</ref> ''The Fortec Conspiracy'', ’n wetenskapsfiksie-roman, het beide uit en in neergestorte piering-gerugte geput.<ref name="Smith-2000">{{cite book |last=Smith |first=Toby |url=https://books.google.com/books?id=9qSxyR0i6goC |title=Little Gray Men: Roswell and the Rise of a Popular Culture |date=2000 |publisher=University of New Mexico Press |isbn=978-0826321213 |location=Albuquerque |page=82}}</ref> Groot koerante het selde resensies vir piering-boeke gedoen, maar het hul sensasionele advertensies gedruk wat beweer het dat vlieënde pierings geland het of bedek word. Kultuurstudies-geleerde Jonathan Gray beskryf hierdie tipe wydgesiene alarmistiese advertensie as ’n parateks (verwantskap met die sentrale teks, maar nie deel daarvan nie), wat ’n veel wyer gehoor as die teks self kan bereik.<ref name="McAllister-2022"/> [[Lêer:They Knew Too Much About Flying Saucers ad (crop).png|duimnael|alt=’n Advertensie lees: "Waarom is hierdie mans verstil? Hulle het te veel geweet oor vlieënde pierings"|Advertensie geformateer soos ’n koerantartikel<ref>{{cite news |author=University Books |title=They Knew Too Much About Flying Saucers |url=https://www.newspapers.com/article/the-los-angeles-times-they-knew-too-much/163409755/They |work=The Los Angeles Times |date=24 June 1956 |page=100}}</ref>]] Advertensies het kulturele belangstelling in vlieënde pierings vanaf die vroegste verslae benut. Tydskrifte is bevorder as biedend skeptiese, ontmaskerende verklarings vir die verskynsel. Van 1947 tot in die 1970’s het bemarking die skywe se potensiaal as gevorderde tegnologie benut. Teen die 1980’s is pierings in advertensies gebruik om eerder ontzag vir hul potensiële vlieëniers as futurisme op te roep.<ref name="McAllister-2022">{{cite journal |last1=McAllister |first1=Matthew P. |last2=Eghigian |first2=Greg |title=Flying Saucers and UFOs in US Advertising During the Cold War, 1947–1989 |journal=Advertising & Society Quarterly |date=2022 |volume=23 |issue=3 |doi=10.1353/asr.2022.0028 |url=https://muse.jhu.edu/article/868219 |issn=2475-1790}}</ref> Buitenaardse wesens en vlieënde skywe was algemeen in 1950’s wetenskapfiksie-streekstrips wat gebloei het ná die "Golden Age of Comic Books".<ref name="Reece-2014" /> Geloods in die 1960’s, het die stripverhaal-antologie ''UFO Flying Saucers'' illustrasies van vermeende ware waarnemings bevat.<ref name="Reece-2014">{{cite web |last1=Reece |first1=Gregory L. |title=Where Do They Come From? What Do They Want? |url=https://www.popmatters.com/182966-where-do-they-come-from-what-do-they-want-2495648430.html |website=PopMatters |access-date=1 October 2024 |date=19 June 2014}}</ref> Die openingslyn van sy eerste uitgawe het verklaar: "Ons wetenskaplikes het hulle gesien! Ons vlieëniers het teen hulle geveg!"<ref>{{cite web |title=UFO Flying Saucers |issue=1 |date=1968 |publisher=[[Gold Key Comics]] |story=The UFOs and Flying Saucers! |url=https://archive.org/details/ufo-flying-saucers-issue-1/page/n2/mode/1up |page=1 |writer=[[Leo Dorfman|Dorfman, Leo]] |artist=Certa, Joe}}</ref> Soos die 1950’s vorder het, het vorige pulp-lesers hul aandag na die groeiende medium van televisie verskuif.<ref>{{cite news |title=Out of This World |url=https://www.smh.com.au/entertainment/movies/out-of-this-world-20050423-gdl6jq.html |website=The Sydney Morning Herald |access-date=2 October 2024 |language=en |date=23 April 2005}}</ref> === Film en televisie === [[Lêer:Encina Drive-in Ad - 4 May 1956, CA.jpg|duimnael|Filmplakkaat vir ’n drive-in bioskoop wat ''Forbidden Planet'' wys]] Baie vroeë uitbeeldings van vlieënde pierings het hulle met die Koue Oorlog verbind.<ref name="Eghigian-2024"/> Die 1949-filmreeks ''Bruce Gentry – Daredevil of the Skies'' het ’n mensgemaakte vlieënde piering uitgebeeld,<ref>Greer, John Michael. ''The UFO Phenomenon: Fact, Fantasy and Disinformation''. Woodbury, Minnesota: Llewellyn Publications, 2009. {{ISBN|978-0-73871-319-9}}. p.33</ref> en die 1950-film ''The Flying Saucer'' het op Koue Oorlog-spioenasie gefokus.<ref name="Eghigian-2024"/> Piering-films in die 1950’s het buitenaardse vlieëniers uitgebeeld, maar baie het steeds op Koue Oorlog-vrese gefokus.<ref name="meehan-1998"/> ''The Thing from Another World'' (1951) was ’n losse aanpassing van John W. Campbell se "Who Goes There?", opgedateer om buitenaardse wesens in te sluit en na Alaska verplaas, waar Amerikaners ’n Russiese aanval gevrees het.<ref name="meehan-1998"/> Later daardie jaar het ''The Day the Earth Stood Still'' sy mensagtige buitenaardse Klaatu gehad om gehore eksplisiete waarskuwings oor ’n moontlike kernholocaust te gee.<ref name="meehan-1998"/>{{rp|4}} ''The Day the Earth Stood Still'' en ''The Thing from Another World'' was finansiële suksesse wat die mark vir ’n "buitenaardse besoeker"-subgenre van wetenskapsfiksie gevestig het wat vlieënde pierings in bestaande ruimte-opera-tropes ingesmelt het.<ref name="Eghigian-2024"/> Stadig swevende skywe, soos dié uit die landingstoneel in ''The Day the Earth Stood Still'', het deur wetenskapsfiksie verskyn, insluitend ''It Came from Outer Space'' (1953), ''Earth vs. the Flying Saucers'' (1956), en die televisiereeks ''The Invaders''.<ref name="Kottmeyer-2017" /> Terwyl contactees buitenaardse wesens as weldadige boodskappers beskryf het, het Hollywood-flieks hulle dikwels as monstersagtige antagoniste uitgebeeld.<ref name="Eghigian-2024"/> Ander lande het die grotendeels Amerikaanse verskynsel op verskillende tye aangepas en elemente van die plaaslike kultuur bygevoeg. Vroeë Britse rolprente was lae-begroting produksies soos ''Devil Girl from Mars'' (1954) en ''Stranger from Venus'' (1954).<ref name="BFIsearch">{{Cite web|title=Devil Girl from Mars|url=https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150016673|access-date=16 December 2023|website=British Film Institute Collections Search}}</ref><ref>{{Cite web|last=Lenera|first=Dr|date=7 January 2024|title=Devil Girl From Mars [1954]|url=https://horrorcultfilms.co.uk/2024/01/devil-girl-from-mars-1954/|access-date=13 September 2024|website=Horror Cult Films}}</ref> Japannese rolprentmakers het vlieënde skywe en buitenaardse indringers in die ''tokusatsu''-tradisie ingesluit in middel-50’s films soos ''Fearful Attack of the Flying Saucers'' en ''Warning from Space''.<ref name="Warning-from-Space">{{multiref2 |{{cite book |last1=Galbraith |first1=Stuart |title=Japanese science fiction, fantasy, and horror films : a critical analysis of 103 features released in the United States, 1950-1992 |date=1994 |publisher=McFarland |location=Jefferson, North Carolina |isbn=978-0-89950-853-5 |pages=21–23 |url=https://archive.org/details/japanesesciencef00unse}} |{{Cite web |last=Erickson |first=Glenn |date=29 September 2020 |title=Warning from Space |url=https://trailersfromhell.com/warning-from-space/ |access-date=13 September 2024 |website=Trailers From Hell}} |{{cite web |last1=Lenera |title=Warning From Space [1956]: On Blu-ray Now |url=https://horrorcultfilms.co.uk/2020/10/warning-from-space-1956-on-blu-ray-now/ |website=Horror Cult Films |access-date=13 September 2024 |date=29 October 2020}} |{{Cite book |last=Galbraith |first=Stuart |url=https://archive.org/details/japanesefilmogra0000galb |title=The Japanese filmography : a complete reference to 209 filmmakers and the over 1250 films released in the United States, 1900 through 1994 |date=1996 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-0032-4 |location=Jefferson, North Carolina |page=63}} }}</ref> Indiese rolprente het begin om buitenaardse indringers in die 1960’s in te sluit, begin met die Tamil-taalrolprent ''Kalai Arasi''.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wg_RCwAAQBAJ&q=kalaiarasi+queen+of+arts&pg=PA56 |title=The Liverpool Companion to World Science Fiction Film |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2014 |isbn=978-1-78138-038-3 |editor-last=Fritzsche |editor-first=Sonja |pages=56 |access-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607141822/https://books.google.com/books?id=Wg_RCwAAQBAJ&q=kalaiarasi+queen+of+arts&pg=PA56 |archive-date=7 June 2021 |url-status=live}}</ref> ’n aanpassing van ''Bankubabur Bandhu'' deur [[Satyajit Ray]] is nooit voltooi nie, maar mag ander werke van wetenskapsfiksie beïnvloed het.<ref>{{Cite news |last=Khan |first=Murtaza Ali |date=16 June 2018 |title=Did Steven Spielberg Plagiarise Satyajit Ray's The Alien? |url=https://www.newslaundry.com/2018/06/16/did-steven-spielberg-plagiarise-satyajit-rays-the-alien |access-date=13 September 2024 |work=Newslaundry |language=en}}</ref> In Spanje het buitenaardse-tema televisieprogramme in die 1960’s gewild geword.<ref name="Eghigian-2024" />{{rp|174}} Vlieënde pierings het vinnig na ander genres versprei. In Metro-Goldwyn-Mayer se groot-begroting ''Forbidden Planet'', ’n futuristiese 1956-aanpassing van William Shakespeare se toneelstuk ''[[The Tempest]]'', reis mense deur die ruimte in die ''United Planets Cruiser C-57D'', ’n skip wat soos ’n vlieënde piering lyk.<ref name="Wilson-2000">{{Cite book |last=Wilson |first=Robert F. |url=https://archive.org/details/shakespeareinhol0000will |title=Shakespeare in Hollywood, 1929-1956 |date=2000 |publisher=Fairleigh Dickinson University Press |isbn=0838638325 |pages=71, 101–109}}</ref> ''The Twilight Zone'' episodes "The Monsters Are Due on Maple Street", "Third from the Sun", "Death Ship", "To Serve Man", "The Invaders", en "On Thursday We Leave for Home", maak almal gebruik van die ikoniese piering uit ''Forbidden Planet''.<ref>{{Cite web |last1=Braukman |first1=Stacy |last2=Maderer |first2=Jason |date=August 28, 2018 |title=Out of This World |url=https://news.gatech.edu/archive/features/out-world.shtml}}</ref> Die ''C-57D'' is gevolg deur ander skyf-vormige ruimtetuie in breër wetenskapsfiksie, soos die ''Jupiter 2'' uit die televisiereeks ''Lost in Space'' (1965–1968).<ref>{{Cite web |last=Seibold |first=Witney |date=7 March 2018 |title=How Netflix's Lost in Space Compares to the Other Lost in Spaces |url=https://www.ign.com/articles/2018/03/07/how-netflixs-lost-in-space-compares-to-the-other-lost-in-spaces |website=IGN}}</ref> Pierings het in die televisiereeks ''Babylon 5'' (1994–1998) verskyn as sterreskepe wat deur ’n ras genaamd die Vree gebruik word.<ref>{{cite web |last1=Nizalowski |first1=Ursula |title=Babylon 5: The 10 Fastest Ships In The Universe, Ranked |url=https://screenrant.com/babylon-5-fastest-ships-ranked/ |website=ScreenRant |access-date=28 September 2024 |language=en |date=12 July 2019}}</ref> Buitenaardse wesens in die film ''Independence Day'' (1996) het die mensdom in reuse stadsgrootte piering-vormige ruimtetuie aangeval.<ref>{{cite web |title=8 Things We'll Never Forget From Alien Invasion Blockbuster 'Independence Day' |url=https://www.nyfa.edu/student-resources/8-things-independence-day/ |website=New York Film Academy |date=28 June 2019}}</ref> [[Lêer:Plan9SaucerShadow.jpg|duimnael|’n vlieënde piering en sy moederskip in ''Plan 9 from Outer Space'' (1957)]] Vlieënde pierings is deur ander konsepte vervang en het uit gunsteling by Hollywood-film-makers geraak.<ref name="Barber-2022" /><ref name="meehan-1998" /> Na 1956 was Amerikaanse piering-films hoofsaaklik B-flieke. ''Plan 9 from Outer Space'' is berug vir sy "pietpan"-pierings wat aan sigbare pianodraad hang.<ref>{{cite news |last1=Newman |first1=Bruce |title=Computers Now, Apocalypse Coming Right Up |url=https://www.nytimes.com/1996/06/30/movies/computers-now-apocalypse-coming-right-up.html |work=The New York Times |date=30 June 1996}}</ref><ref name="meehan-1998" /> Televisieprogramme en Britse films het tot in die 1960’s voortgegaan om vlieënde skywe en buitenaardse indringers uit te beeld.<ref name="meehan-1998" />{{rp|106}} Verskeie piering-ontwerpe het in ''Doctor Who'' verskyn, soos dié wat deur die Daleks in ''Daleks' Invasion Earth 2150 A.D.'' of die Cybermen in "The Tenth Planet" gebruik is.<ref>{{cite web |last1=Mount |first1=Paul |title=Daleks – Invasion Earth – 2150 AD (1966) |url=https://www.starburstmagazine.com/reviews/blu-ray-review-daleks-invasion-earth-2150-ad-1966/ |website=Starburst |access-date=28 September 2024}}</ref><ref>{{cite web |last1=Blair |first1=Andrew |title=Doctor Who: The 60 Best Episodes |url=https://www.denofgeek.com/tv/doctor-who-the-60-best-episodes/ |website=Den of Geek |access-date=28 September 2024 |date=20 November 2023}}</ref> Italië het ’n golf lae-begroting films geproduseer, dikwels ruimte-operas of komedies, insluitend ''Omicron'' (1963) en ''Il disco volante'' (1964).<ref name="meehan-1998" /> Teen die einde van die 1960’s het Japan, Italië en Brittanje grotendeels opgehou om piering-films te produseer.<ref name="meehan-1998">{{cite book |last1=Meehan |first1=Paul |title=Saucer Movies: A UFOlogical History of the Cinema |date=1998 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, Md. |isbn=978-0-8108-3573-3 |pages=105–145 |url=https://archive.org/details/saucermoviesufol0000meeh}}</ref> Skyf-vormige ruimtetuie het uit gunsteling in reguit wetenskapsfiksie geraak, maar het voortgegaan om ironies in komedies gebruik te word.<ref name="Anders-2009">{{cite web |last1=Anders |first1=Charlie Jane |title=Alien Trespass: The Ultimate 1950s Nostalgia Trip |url=https://gizmodo.com/alien-trespass-the-ultimate-1950s-nostalgia-trip-5162486 |website=Gizmodo |access-date=7 October 2024 |date=3 March 2009}}</ref><ref name="Barber-2022" /> Die beeld word dikwels retrofuturisties aangeroep om ’n nostalgiese gevoel in periode-werke te skep.<ref name="Horton-2021" /> Byvoorbeeld, ''Mars Attacks!'' (1996) put uit die vlieënde piering as deel van die groter satiriese weergawe van 1950’s [[B-film]]-tropes.<ref>{{Cite magazine |last=Busack |first=Richard von |date=December 18, 1996 |title=Alien Notions |url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.12.96/mars-attacks-9650.html |access-date=23 March 2013 |magazine=Metro}}</ref> === Argitektuur === [[Lêer:LAX Theme Building and moon from northwest 2016-07-21.jpg|links|duimnael|Die Theme Building in Los Angeles, Kalifornië, is ’n voorbeeld van Googie architecture.]] Die glansende, silwer vlieënde piering word wyd beskou as ’n simbool van 1950’s kultuur.<ref name="Barber-2022"/> Die motief is algemeen in Googie-argitektuur en Atomic Age-dekór.<ref>{{Cite web |last=Suaya |first=Stacy |date=October 27, 2022 |title=9 UFO-Inspired Homes Around the World |url=https://www.architecturaldigest.com/gallery/ufo-inspired-homes-around-the-world}}</ref> Opmerklike vlieënde piering-strukture sluit in Seattle se Space Needle en Los Angeles Internasionale Lughawe se Theme Building.<ref>{{Cite web |title=Astronomers and the Space Needle |url=http://astroprofspage.com/archives/593 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070228142944/http://astroprofspage.com/archives/593 |archive-date=February 28, 2007 |access-date=23 March 2013 |website=Astroprof's}}</ref><ref>{{cite book |last1=Winter |first1=Robert |title=An Architectural Guidebook to Los Angeles |date=September 2009 |publisher=Gibbs Smith |isbn=978-1-4236-0893-6 |page=77 |url=https://books.google.com/books?id=WWl29hn0C9gC |language=en}}</ref> Googie-argitektuur in Kalifornië, soos die Chemosphere-huis, het die futuristiese strukture in die 1960’s tekenfilm ''The Jetsons'' beïnvloed. Die tekenfilm het die styl so gewild gemaak dat dit dikwels as die "Jetsons look" verwys word.<ref>{{Cite magazine |last=Novak |first=Matt |title=Mid-21st Century Modern: That Jetsons Architecture |url=https://www.smithsonianmag.com/history/mid-21st-century-modern-that-jetsons-architecture-2494820/ |access-date=12 September 2024 |magazine=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Argitek [[Frank Lloyd Wright]], wat saamgewerk het aan die ontwerp van die vlieënde piering in ''The Day The Earth Stood Still'', het daarna die vlieënde piering as ’n argitektoniese motief gebruik.<ref>{{Cite book |last=Walla |first=Douglas |url=https://books.google.com/books?id=iErAEAAAQBAJ&pg=PA77 |title=The Essential Paul Laffoley: Works from the Boston Visionary Cell |date=9 May 2016 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-31541-6}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Tierney |date=19 July 2019 |title=Imagining the Future Through Frank Lloyd Wright's Work |url=https://franklloydwright.org/imagining-the-future-through-frank-lloyd-wrights-work/ |publisher=Marin Cultural Association}}</ref> Wright se sirkelvormige Annunciation Greek Orthodox Church in Wauwatosa, [[Wisconsin]], Verenigde State, is gekap met ’n plat koepel oor honderd voet oor.<ref>{{Cite web |date=1 January 2012 |title=9400 W Congress St |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Property/HI8918 |access-date=12 September 2024 |website=Architecture and History Inventory |publisher=Wisconsin Historical Society |language=en}}</ref> [[Lêer:Spaceship osciron 02.jpg|duimnael|Tentoonstellingsmodel van ’n vlieënde piering (2022)]] Ruimtetuie is een van die onderwerpe van [[popargitektuur]]. Ook bekend as mimetiese argitektuur, is popargitektuur die praktyk om strukture te skep wat soos ander bestaande voorwerpe lyk.<ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Tori |title=The Art of Imitation: Novelty Architecture |date=29 January 2021 |url=https://magazine.artland.com/the-art-of-imitation-novelty-architecture/ }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Kommunist-era Kielce-busstasie in Kielce, [[Pole]], is deur argitek Edward Modrzejewski ontwerp om soos ’n VVV te lyk.<ref>{{multiref2 |{{cite news |last1=M.D. |title=Love Them or Hate Them |url=https://www.economist.com/eastern-/2013/12/19/love-them-or-hate-them |access-date=13 September 2024 |work=Economist |date=19 December 2013}} |{{Cite web |year=2020 |title=Kielce Bus Station |url=https://www.sageglass.com/en-gb/case-studies/kielce-bus-station |website=SageGlass}} |{{cite web |title=Kielce Bus Station in Kielce, Poland |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/kielce-bus-station-poland/ |website=Kathmandu & Beyond |access-date=13 September 2024 |date=20 December 2018}} }}</ref> Die historiese landmerkarena in [[Katowice]], [[Pole]], word Spodek (Pools vir "piering") genoem op grond van sy ooreenkoms met die pierings van 1960’s wetenskapsfiksie.<ref>{{cite book |last1=Bulsa |first1=Michał |last2=Grzegorek |first2=Grzegorz |last3=Tabaczyński |first3=Piotr |last4=Waniek |first4=Henryk |last5=Witaszczyk |first5=Beata |title=Domy i gmachy Katowic |date=2013 |publisher=Wydawnictwo Prasa i Książka Grzegorz Grzegorek |location=Katowice |isbn=978-83-63780-00-5 |page=208}}</ref> Ander [[Modernisme|modernistiese]] en [[Brutalisme|brutalistiese]] VVV-strukture sluit in die Oekraïense Instituut vir Wetenskaplike, Tegniese en Ekonomiese Inligting,<ref>{{Cite web |date=7 January 2019 |title=Institute of Scientific & Technological Research & Development, Kyiv |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/ukrainian-institute-scientific-technological-research-development-kiev/ |access-date=13 September 2024 |website=Kathmandu & Beyond}}</ref> Bulgarije se [[Boezloedja-monument|Buzludzha monument]],<ref>{{Cite news |last=Salem |first=Jarryd |date=18 January 2017 |title=Inside Bulgaria's Crumbling Communist UFO |url=https://www.cnn.com/travel/article/bulgaria-buzludzha-monument/index.html |access-date=13 September 2024 |work=CNN |language=en}}</ref> die Brug van die Slowaakse Nasionale Opstand (''Most SNP'') in [[Bratislava]], Slowakye,<ref>{{cite news |last1=Majumdar |first1=Debashree |title=Rough Edges of Bratislava |url=https://openthemagazine.com/travel-issue-2019/rough-edges-of-bratislava/ |access-date=2 October 2024 |work=Open The Magazine |date=28 June 2019}}</ref> en The Flying Saucer in [[Sharjah]], [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite news |last=Ravenscroft |first=Tom |date=28 September 2020 |title=Sharjah's Brutalist Flying Saucer Turned into Arts Centre |url=https://www.dezeen.com/2020/09/28/brutalist-flying-saucer-sharjah-art-foundation-spacecontinuum-design-studio/ |access-date=13 September 2024 |work=Dezeen |language=en}}</ref> Die Westall UFO is herdien met die Grange Reserve UFO Park, wat ’n UFO met rooi glybane bevat wat op die gerapporteerde waarneming gemodelleer is.<ref name="Kingston">{{Cite web |title=The Grange Reserve (UFO Park) |url=https://www.kingston.vic.gov.au/Outdoors/Parks-Playgrounds/Playgrounds/The-Grange-Reserve-UFO-Park |archive-url=https://archive.today/20210621110501/https://www.kingston.vic.gov.au/Outdoors/Parks-Playgrounds/Playgrounds/The-Grange-Reserve-UFO-Park |archive-date=21 June 2021 |access-date=24 March 2021 |website=kingston.vic.gov.au |publisher=Kingston City Council}}</ref> Roswell, [[Nieu-Meksiko]], is ’n VVV-toeriste-bestemming in die Suidwestelike Verenigde State. Baie strukture in Roswell, insluitend die straatligte en die McDonald's, is ontwerp rondom buitenaardse temas.<ref>{{Cite news |last1=Siegler |first1=Kirk |last2=Baker |first2=Liz |date=June 5, 2021 |title=The Truth Is (Still) Out There In 'UFO Capital' Roswell, New Mexico |url=https://www.npr.org/2021/06/05/1003267794/the-truth-is-still-out-there-in-ufo-capital-roswell-new-mexico |access-date=13 September 2024 |work=NPR}}</ref> Moonbeam, [[Ontario]], Kanada, het ’n buitenaardse wese as sy maskotte en ’n prominente padlangs vlieënde piering by sy welkom-sentrum.<ref>{{Cite web |last=Dunne |first=Nick |title=Roadside-Attraction Showdown: Moonbeam's Flying Saucer |url=https://www.tvo.org/article/roadside-attraction-showdown-moonbeams-flying-saucer |access-date=13 September 2024 |website=TVO Today}}</ref> UFO-vormige huise sluit in die Futuro-kapsules ontwerp deur Matti Suuronen,<ref>{{Cite news |last=Terzon |first=Emilia |date=3 September 2015 |title=Australia's Lost Futuro: The Tropical UFO Shaped Ski Chalet |url=https://www.abc.net.au/news/2015-09-03/futuro-home-flying-saucer-shaped-ski-chalet-became-darwin-icon/6730594 |access-date=13 September 2024 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> die voormalige Sanzhi UFO houses uit die Sanzhi District, [[Nieu-Taipei]], Taiwan,<ref>{{Cite news |last=Morrison |first=Geoffrey |date=September 23, 2018 |title=The Sci-Fi Future Stands Derelict: Taiwan's Abandoned UFO Houses |url=https://www.cnet.com/tech/computing/the-sci-fi-future-stands-derelict-taiwans-abandoned-ufo-houses/ |access-date=13 September 2024 |work=CNET |language=en}}</ref> en kunstenaar Harry Visser se ikoniese huis in [[Roodepoort]], Johannesburg, Suid-Afrika.<ref>{{Cite news |last=Patrick |first=Alex |date=15 February 2019 |title=If You've Got a UFO Obsession & R50k for Rent, We've Got a Jozi House for You |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/home-and-gardening/2019-02-15-if-youve-got-a-ufo-obsession--r50k-for-rent-weve-got-a-jozi-house-for-you/ |access-date=13 September 2024 |work=Sunday Times}}</ref> === Breër popkultuur === [[Lêer:Masudaya – Battery Operated – Tin UFO – Galaxy Flying Saucer X-7 (銀河円盤 X-7) – Close Up.jpg|Battery-aangedrewe tin UFO|duimnael]] Vlieënde pierings was ’n alomteenwoordige deel van popkultuur van 1947 tot die middel van die 1970’s.<ref name="Reece-2014" /> Vlieënde skyf-motiewe is in speelgoed en ander nuuskierighede gebruik kort nadat die vroegste verslae verskyn het. Die [[frisbee]] is in 1948 vrygestel en aanvanklik as die "vlieënde piering" gemerk.<ref>{{Cite web |date=12 September 2024 |title=On This Day (Jan. 23) in History – 1957 – Toy Company Wham-O Produces First Frisbees |url=https://www.heraldchronicle.com/news/history/on-this-day-jan-23-in-history-1957-toy-company-wham-o-produces-first-frisbees/article_4108a409-4341-5ab1-bd1d-7f79c415c409.html |access-date=13 September 2024 |website=Herald Chronicle |language=en}}</ref> Vlieënde piering-lekkers is in die 1950’s bekendgestel toe ’n Belgiese produsent van kommuniehosties ’n daling in verkope gehad het.<ref>{{Cite web |last=Banim |first=Julia |date=10 April 2023 |title=People Astounded over History Behind Flying Saucer Sweets from Their Childhood |url=https://www.mirror.co.uk/news/weird-news/people-astounded-after-learning-history-29670333 |access-date=12 September 2024 |website=The Mirror |language=en}}</ref> Saam met ander vintage lekkers het hulle sedertdien hernieude belangstelling van kliënte as "retro" gesien.<ref>{{Cite news |last=Salter |first=Katy |date=6 August 2014 |title=Sherbet Dips, Flying Saucers and the British Retro Sweet Revival |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/aug/06/sweets-british-retro-revival-made-simple-bbc-hope-greenwood |access-date=12 September 2024 |work=The Guardian}}</ref> In die 1950’s en vroeë 1960’s was Japan ’n groot vervaardiger van blikke speelgoed dikwels met ruimte-temas soos robotte, vuurpyle en vlieënde skywe.<ref>{{multiref2 |{{Cite journal |last=Elsass |first=Bruce |date=2023-09-20 |title=The Journal of Antiques and Collectibles |url=https://journalofantiques.com/features/japanese-tin-toys-a-craze-that-rebuilt-post-war-japan/ |journal=Journal of Antiques and Collectibles |language=en-US}} |{{Cite web |last=Bunte |first=Jim |date=1999 |title=My Spacetoy History |url=https://vintagespacetoys.com/about/ |access-date=2024-09-13 |website=Vintage Spacetoys}} |{{Cite book |last=Teruhisa |first=Kitahara |url=https://archive.org/details/robotsspaceships0000unse |title=Robots : spaceships & other tin toys |date=2006 |publisher=Koln |isbn=978-3-8228-5062-6}} }}</ref> Deur die 1950’s het musikante soos Billy Lee Riley, Jesse Lee Turner, en Betty Johnson novelty-liedjies oor vlieënde skywe en buitenaardse indringers vrygestel. Bill Buchanan en Dickie Goodman het die eerste break-in-opnames, "The Flying Saucer", vrygestel, wat die vorm van ’n nagemaakte nuusuitsending oor ’n buitenaardse invasie geneem het.<ref>{{cite web |last1=Blevins |first1=Joe |title=Let's Celebrate Alien Day with Crazy Late 1950s Novelty Songs |url=https://www.avclub.com/let-s-celebrate-alien-day-with-crazy-late-1950s-novelty-1798246619 |website=AV Club |access-date=7 October 2024 |date=April 26, 2016}}</ref> Disneyland het ''Flying Saucers'', ’n aantreklikheid waar gaste ’n sweefskyf kon bestuur deur hul eie liggaam te kantel, oopgemaak.<ref name="Gnerre-2019">{{cite news |last1=Gnerre |first1=Sam |title=South Bay History: Flying Saucers Land with a Vengeance in 1950s Pop Culture |url=https://www.dailybreeze.com/2019/04/01/south-bay-history-flying-saucers-land-with-a-vengeance-in-1950s-pop-culture/ |access-date=4 October 2024 |work=Daily Breeze |date=1 April 2019}}</ref> Videospelletjies het ’n lang geskiedenis van die uitbeelding van vlieënde pierings, tipies as antagoniste.<ref name="Winchester-2022">{{Cite web |last=Winchester |first=Jonah |date=14 August 2022 |title=8 Iconic Flying Saucers In Gaming |url=https://www.thegamer.com/most-iconic-flying-saucers-in-gaming/ |access-date=12 September 2024 |website=TheGamer |language=en}}</ref> In die speelhallen het die gewilde vroeë skiet-spelletjies ''Asteroids'' (1979) en ''Space Invaders'' (1978) vlieënde pierings as "bonus"-vyande uitgebeeld wat slegs kortliks verskyn het.<ref>{{Cite web |last=Jozefowicz |first=Gabriela |date=30 December 2023 |title=The Rise of the Arcade |url=https://theboar.org/2023/12/the-rise-of-the-arcade-by-gabriela-jozefowicz/ |access-date=12 September 2024 |website=theboar.org}}</ref> ''Super Mario Land'', een van [[Nintendo]] se lanseertitels vir die oorspronklike Game Boy, het ruimtetuie bevat wat op foto's deur George Adamski gemodelleer is en tussen verskeie monumente gestel is wat valslik aan antieke ruimtetuigreisigers toegeskryf word, soos die [[Egiptiese piramide|Egiptiese piramides]] en die monolitiese [[Moai]] van Paas-Eiland.<ref>{{Cite web |last=Lambie |first=Ryan |date=22 April 2019 |title=Super Mario Land: The Brilliance of an Underrated Classic |url=https://www.denofgeek.com/games/super-mario-land-underrated-classic/ |access-date=12 September 2024 |website=Den of Geek}}</ref> Die ''XCOM''-reeks stel spelers voor om ’n invasie van buitenaardse wesens wat in vlieënde skywe op aarde land, te keer. Pierings het verskyn as ’n vaartuig wat spelers in ''Fortnite'', ''Destroy All Humans'', en ''Spore'' kan beheer.<ref name="Winchester-2022" /> ==Verwysings== {{Reflist}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misterie]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] s6na40fwvjm3caxzbz7rarkwnwze8it 0 459310 2893499 2887712 2026-04-13T12:32:04Z ~2026-22682-55 206170 2893499 wikitext text/x-wiki {{Geen bronne}} [[Lêer:EPP (54485034596).jpg|thumb|Henri Bontenbal]] '''Hendrik (Henri) Bontenbal''' (gebore op [[10 November]] [[1982]] in [[Rotterdam]]) is 'n Nederlandse politikus wat aan die [[Christen-Demokratiese Appèl]] behoort. Sedert 1 Junie 2021 is hy 'n lid van die Tweede Kamer en sedert 5 September 2023 ook die CDA se parlementêre leier. Sedert 24 Augustus 2023 is hy ook die CDA se politieke leier. Bontenbal is 'n lid van die [[Protestantse Kerke in Nederland]] en het natuurkunde aan die [[Universiteit van Leiden]] gestudeer. == Eksterne skakels == * {{nl}} [https://www.parlement.com/biografie/h-henri-bontenbal Parlement.com] * {{nl}} [https://www.tweedekamer.nl/kamerleden_en_commissies/alle_kamerleden/bontenbal-h-cda Tweede Kamer der Staten-Generaal] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bontenbal, Heri}} [[Kategorie:Lede van die Tweede Kamer van die Stategeneraal]] [[Kategorie:Geboortes in 1982]] [[Kategorie:Lewende mense]] 0vo5oga8wh1ouylnjrazrvohydp39yv 2893500 2893499 2026-04-13T12:32:26Z ~2026-22682-55 206170 2893500 wikitext text/x-wiki [[Lêer:EPP (54485034596).jpg|thumb|Henri Bontenbal]] '''Hendrik (Henri) Bontenbal''' (gebore op [[10 November]] [[1982]] in [[Rotterdam]]) is 'n Nederlandse politikus wat aan die [[Christen-Demokratiese Appèl]] behoort. Sedert 1 Junie 2021 is hy 'n lid van die Tweede Kamer en sedert 5 September 2023 ook die CDA se parlementêre leier. Sedert 24 Augustus 2023 is hy ook die CDA se politieke leier. Bontenbal is 'n lid van die [[Protestantse Kerke in Nederland]] en het natuurkunde aan die [[Universiteit van Leiden]] gestudeer. == Eksterne skakels == * {{nl}} [https://www.parlement.com/biografie/h-henri-bontenbal Parlement.com] * {{nl}} [https://www.tweedekamer.nl/kamerleden_en_commissies/alle_kamerleden/bontenbal-h-cda Tweede Kamer der Staten-Generaal] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bontenbal, Heri}} [[Kategorie:Lede van die Tweede Kamer van die Stategeneraal]] [[Kategorie:Geboortes in 1982]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3c4yzylefsfyn27pukboq6iymluns6t 0 459854 2893536 2892643 2026-04-13T14:44:04Z Sobaka 328 /* Kategorieë */ bywerk 2893536 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] 0qqhp2ulsvmwb2o46ujb6kvqv18tc7w 2893537 2893536 2026-04-13T14:45:23Z Sobaka 328 /* Kategorieë */ bywerk 2893537 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] k2cru8u1z7fjg39o7o5rz2d68kk1iej 2893538 2893537 2026-04-13T14:50:30Z Sobaka 328 /* Medium-afstand subsoniese kruisermissiel */ bywerk 2893538 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord Korea}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] knenr3amv5ymubz7kk21gidg5glb236 2893540 2893538 2026-04-13T14:51:33Z Sobaka 328 /* Medium-afstand subsoniese kruisermissiel */ opruim 2893540 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] 2c9ou7w83w6ww61x11qt0g5u41kt55t 2893545 2893540 2026-04-13T15:32:05Z Sobaka 328 /* Medium-afstand subsoniese kruisermissiel */ Beeld 2893545 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] b0up1zhb9sypxygi026l9a849usd4rg 2893546 2893545 2026-04-13T15:33:23Z Sobaka 328 /* Medium-afstand subsoniese kruisermissiel */ Beeld 2893546 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] jwsgjxbu28su87m5hpo6nbxxcagbteo 2893603 2893546 2026-04-13T17:55:35Z Sobaka 328 /* Kategorieë */ byvoeg 2893603 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] 0odi8c9d6modcaw6xkrr4etadz5nod3 2893604 2893603 2026-04-13T17:59:50Z Sobaka 328 /* Kortafstand subsoniese kruisermissiele */ bywerk 2893604 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland |Noord Korea}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland |Noord Korea}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland |Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Vietnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *V-1 flying bomb (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] kp7pyziugf61z5suzvq9cxwr3tybtpw 2893607 2893604 2026-04-13T18:01:01Z Sobaka 328 /* Kortafstand subsoniese kruisermissiele */ opruim 2893607 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland |Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Vietnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *V-1 flying bomb (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] ermgvmkcb261b7y6cyegskg5vb1ko66 2893609 2893607 2026-04-13T18:03:01Z Sobaka 328 /* Kortafstand subsoniese kruisermissiele */ opruim 2893609 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland|Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Viëtnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *V-1 flying bomb (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] 1ks3r7htc2l90skm8xitu0pl4dut3n7 2893610 2893609 2026-04-13T18:06:05Z Sobaka 328 /* Kortafstand subsoniese kruisermissiele */ Beeld 2893610 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die V-1, dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:NSM PICT0001.JPG|duimnael|Vlootaanvalskruisermissiel van die Noorse Vloot.      ]] Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland|Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Viëtnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *V-1 flying bomb (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] en1ba67pqlq528yxmqdgj31y7dycpq0 2893618 2893610 2026-04-13T18:45:02Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ skakel 2893618 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die [[V-1-vlieënde bom|V-1]], dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:NSM PICT0001.JPG|duimnael|Vlootaanvalskruisermissiel van die Noorse Vloot.      ]] Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland|Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Viëtnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *V-1 flying bomb (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] b4abvneu8yqznb55omi05fzmch4r21v 2893785 2893618 2026-04-14T07:17:15Z Sobaka 328 Bou inleiding uit 2893785 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Hierdie wapens verskil fundamenteel van ballistiese missiele deurdat hulle voortdurend aangedryf bly en aktief gestuur word tydens hul vlug, eerder as om ’n groot deel van hul baan volgens ’n voorafbepaalde, [[swaartekrag]]-gedrewe trajek te volg. Kruisermissiele maak tipies gebruik van gevorderde navigasiestelsels soos traagheidsnavigasie, satellietposisionering (bv. GPS), terreinvolgende radar en digitale kaartvergelyking om hul teikens akkuraat te bereik, selfs in omgewings met sterk elektroniese teenmaatreëls. Kruisermissiele kan vanaf verskeie platforms gelanseer word, insluitend landgebaseerde lanseerders, oorlogskepe, duikbote en vliegtuie. Hierdie veelsydigheid maak hulle ’n belangrike komponent van moderne militêre strategie, aangesien hulle diep in vyandelike gebied kan inslaan sonder om bemande vliegtuie in gevaar te stel. Hulle word gebruik vir beide konvensionele en kernplofkoppe, en kan aangepas word vir spesifieke rolle soos anti-skip-aanvalle, grondteikens of presisie-aanvalle op infrastruktuur. Sedert hul vroeë ontwikkeling tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het kruisermissiele aansienlik ontwikkel in terme van reikafstand, akkuraatheid en ontduikingsvermoë. Hedendaagse ontwerpe fokus toenemend op sluip-tegnologie, lae waarneembaarheid en gevorderde roetebeplanning om lugverdedigingstelsels te omseil en strategiese teikens met minimale waarskuwing te tref. ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die [[V-1-vlieënde bom|V-1]], dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:NSM PICT0001.JPG|duimnael|Vlootaanvalskruisermissiel van die Noorse Vloot.      ]] Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland|Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Viëtnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *V-1 flying bomb (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] i3amxlne6zhftuorh3f40t8fksbldjz 2893786 2893785 2026-04-14T07:19:02Z Sobaka 328 /* Kortafstand subsoniese kruisermissiele */ skakel 2893786 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Hierdie wapens verskil fundamenteel van ballistiese missiele deurdat hulle voortdurend aangedryf bly en aktief gestuur word tydens hul vlug, eerder as om ’n groot deel van hul baan volgens ’n voorafbepaalde, [[swaartekrag]]-gedrewe trajek te volg. Kruisermissiele maak tipies gebruik van gevorderde navigasiestelsels soos traagheidsnavigasie, satellietposisionering (bv. GPS), terreinvolgende radar en digitale kaartvergelyking om hul teikens akkuraat te bereik, selfs in omgewings met sterk elektroniese teenmaatreëls. Kruisermissiele kan vanaf verskeie platforms gelanseer word, insluitend landgebaseerde lanseerders, oorlogskepe, duikbote en vliegtuie. Hierdie veelsydigheid maak hulle ’n belangrike komponent van moderne militêre strategie, aangesien hulle diep in vyandelike gebied kan inslaan sonder om bemande vliegtuie in gevaar te stel. Hulle word gebruik vir beide konvensionele en kernplofkoppe, en kan aangepas word vir spesifieke rolle soos anti-skip-aanvalle, grondteikens of presisie-aanvalle op infrastruktuur. Sedert hul vroeë ontwikkeling tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het kruisermissiele aansienlik ontwikkel in terme van reikafstand, akkuraatheid en ontduikingsvermoë. Hedendaagse ontwerpe fokus toenemend op sluip-tegnologie, lae waarneembaarheid en gevorderde roetebeplanning om lugverdedigingstelsels te omseil en strategiese teikens met minimale waarskuwing te tref. ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die [[V-1-vlieënde bom|V-1]], dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017}}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruismissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruismissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en}}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:NSM PICT0001.JPG|duimnael|Vlootaanvalskruisermissiel van die Noorse Vloot.      ]] Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland|Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Viëtnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *[[V-1-vlieënde bom]] (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] ql2u1p5a5tcfa25oxe73uhek16jvtse 0 459948 2893605 2893380 2026-04-13T18:00:05Z SpesBona 2720 Paar goed 2893605 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Nigerië | beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan | bynaam = ''Yellow Greens'' | konferensie = [[Nigeriese Krieketfederasie]] (NCF) | kaptein = [[Sylvester Okpe]] | afrigter = {{vlagikoon|Nigerië}} Uthe Clive Ogbimi (voorlopig) | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Twintig20|T20I]]-status | ikr_aansluiting = 2002 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 36ste | beste_t20i-rang = 36ste (op 25 Mei 2019) | eerste_wedstryd = {{vlagikoon|Nigerië|1888}} Kolonie Lagos t {{vlagikoon|Goudkus}} [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]]; 25 Mei 1904 | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-KE}} op [[Kyambogo-krieketovaal]], [[Kampala]]; 20 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Rwanda}} op [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]], [[Abuja]]; 14 Desember 2025 | aantal_t20is = 93 | aantal_t20is_vanjaar = 0 | t20i-rekord = 48/43 (52,74%)<br />(0 gelykop, 2 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2019 | beste_wt20k = 4de plek (in 2021) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = _yellow_thin_border | t_patroon_b = _nga_t20i24 | t_patroon_ra = _yellow_thin_border | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 00935cff | t_liggaam = 00935cff | t_regterarm = 00935cff | t_broek = 00935cff }} Die '''Nigeriese nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Nigeria national cricket team''), met die bynaam “Yellow Greens”, is die nasionale [[krieket]]span wat [[Nigerië]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Nigerië deur die [[Nigeriese Krieketfederasie]] (''NCF'', van Engels: ''Nigeria Cricket Federation'') beheer. Nigerië is sedert 2002 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR).<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |title=Nigeria |publisher=Cricket Archive |accessdate=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807094129/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/73.html |archive-date=7 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die assosiaatlede [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]], [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] is Nigerië saam met [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] tradisioneel een van die sterker nasionale Afrikakrieketspanne. Die eerste internasionale krieketwedstryd in die huidige Nigerië is in 1904 tussen die destydse Kolonie Lagos en die [[Goudkus (streek)|Goudkus]] in [[Lagos]] gespeel. Van 1982 af het Nigerië spelers beskikbaar gestel vir die gesamentlike Wes-Afrikaanse span wat egter nooit aan ’n [[krieketwêreldbeker]]toernooi deelgeneem het nie. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Nigerië ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nigerië is tans (April 2026) 36ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 April 2026 |accessdate=12 April 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Nigeriese Krieketfederasie}} Die Nigeriese Krieketfederasie (Engels: ''Nigeria Cricket Federation'', NCF) het in 1957, voor Nigerië se onafhanklikwording, ontstaan met die samesmelting van die in 1932 gestigte Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) vir Europeërs en die in 1933 gestigte gelyknamige beheerliggaam vir Afrikane onder dieselfde naam wat in 1951 nog los verbonde was met aparte takke vir albei bevolkingsgroepe. Die beheerliggaam is verantwoordelik vir die reël van krieket in Nigerië.<ref name="NCF">{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/about-us/ |title=About us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=12 April 2026}}</ref> In 2002 het dit ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref name="IKR" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=12 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=12 April 2026}}</ref> In 2006 het die beheerliggaam sy huidige naam verkry. Die Nigeriese Krieketfederasie bestuur al die Nigerië-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die NCF verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=12 April 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Beginjare === [[Lêer:Tafawa Balewa Square Lagos Island.jpg|duimnael|Die kolfblad by die Tafawa Balewa Square in die hartjie van Lagos in 2022]] Britse koloniste het krieket aan die einde van die 19de eeu na die huidige Nigerië gebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-51125938 |title=How Nigeria's cricket team 'shocked the world' |publisher=[[BBC]] |date=21 Januarie 2020 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Kontakte tussen die owerhede in [[Lagos]] en hul eweknieë in [[Goudkus (streek)|Goudkus]] (nou [[Ghana]]) het tot ’n internasionale wedstryd by Race Course (nou [[Tafawa Balewa Square]]), [[Lagos]], op 25 Mei 1904 gelei<ref>{{en}} {{cite web |url=https://allafrica.com/stories/201904020517.html |title=Nigeria's Cricket Milestone |publisher=All Africa |accessdate=12 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aipsmedia.com/aips/pages/articles/2022/31157.html |title=Nigeria Invitational in Lagos points towards promising future for women’s cricket in Africa |publisher=Association Internationale de la Presse Sportive |author=Ijeoma Okigbo |date=21 April 2022 |accessdate=12 April 2026}}</ref> wat die Goudkus met 22 lopies gewen het.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan">{{en}} {{cite book |author=Roy Morgan |title=The Encyclopedia of World Cricket |publisher=SportsBooks Ltd |date=2007 |isbn=978-1-899807-51-2}}</ref> Daarmee het krieket die eerste moderne sportsoort in Nigerië geword waarin ’n internasionale wedstryd in dié land gespeel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/how-cricket-is-taking-root-in-countries-like-sierra-leone-and-nigeria-516884 |title=Taking Africa to the next level |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=28 Mei 2011 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Dié ontmoeting het ’n jaarlikse wedstryd geword en was vir die eerste drie wedstryde multi-etnies. Die vierde wedstryd in Desember 1906 is slegs deur spelers met ’n Europese herkoms beslis en die Afrikabevolking het hul eerste jaarlikse wedstryde in 1907 begin. Internasionale wedstryde is weens die [[Eerste Wêreldoorlog]] gekniehalter en eers weer in die middel-1920’s hervat.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In die tussenoorlogse jare is krieket op ’n meer formele basis begin reël met twee aparte krieketbeheerliggame vir die Europeërs en Afrikane wat onderskeidelik in 1932 en 1933 gestig is. [[Eersterangse krieket]]spelers van Engeland het in die jaarlikse wedstryde teen die Goudkus begin verskyn,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en die 1939-wedstryd, die laaste voor die [[Tweede Wêreldoorlog]], het die Goudkus met 58 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1930S/1938-39/OTHERS+ICC/NGA_IN_G-COAST/NGA_G-COAST_22-25MAR1939.html |title=Nigeria in Gold Coast, 1938/39 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> Onder die Engelse spelers wat vir Nigerië gespeel het, was [[William Shirley]], wat van 1928 tot 1938 in Nigerië gebly en in vyf internasionale wedstryde teen die Goudkus verskyn het, waartydens hy 350 lopies aangeteken en 21 paaltjies geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-shirley-20555 |title=William Shirley |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> Ná die oorlog is in 1947 die wedstryde hervat met ’n vyfdaagse wedstryd in Lagos wat onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 18 March 1947 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200553/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136806.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die 1949-wedstryd het die Goudkus geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |title=Scorecard of Nigeria v Gold Coast, 6 April 1949 |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303180319/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/136/136892.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nadat die aantal Europeërs in die land begin afneem het, het meer Afrikane krieket begin speel. In 1951 is ’n gesamentlike beheerliggaam in Lagos gestig met albei bevolkingsgroepe wat aparte takke behou het en van 1956 af is die spel op ’n multi-etniese basis begin reël.<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> In 1957 het albei beheerliggame in die Nigeriese Krieketvereniging (NCA, ''Nigeria Cricket Association'') saamgesmelt. === Ná onafhanklikwording === Ná Nigerië se onafhanklikwording in 1960 was daar baie belangstelling in krieket. Van 1964 af is jaarlikse wedstryde teen beide Gambië en Sierra Leone begin speel en is tot in die laat 1970’s beslis, toe [[sokker]] in die land meer gewild geword het. Krieket het agteruitgegaan en tydens [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] se besoek in 1974 het Nigerië twee van drie die wedstryde verloor en die derde het onbeslis geëindig. In 1976 het hulle ook swak teen die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) verloor. Interne probleme binne beide die Nigeriese Krieketvereniging en in Nigerië self het tot ’n kwaliteitsverlies gelei, hoewel Nigerië steeds die meeste spelers vir die [[Wes-Afrikaanse nasionale krieketspan|Wes-Afrikaanse span]] gestel het<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> wat in 1976 ’n assosiaatlid van die IKR geword het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |title=West Africa |publisher=Cricket Archive |accessdate=3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213855/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/97.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Wes-Afrikaanse span === Nóg Nigerië nóg Wes-Afrika was lede van die IKR en albei spanne het dus nie in aanmerking gekom vir die eerste twee [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] nie. Die Wes-Afrikaanse span het in 1982 vir die eerste keer aan die IKR-trofee deelgeneem. Die span kon egter geen oorwinning aanteken nie, alhoewel hulle ná talle onbesliste wedstryde in die voorlaaste plek geëindig en daarmee die [[Krieketwêreldbeker 1983]] misgeloop het. Nadat die span twee toernooie moes oorslaan en die krieketwêreldbekertoernooie in [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] en [[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] versuim het, het hulle weer aan die IKR-trofee 1994 deelgeneem. Hulle het die eerste rondte in die laaste plek afgesluit en nie vir die [[Krieketwêreldbeker 1996]] gekwalifiseer nie, maar hulle het die troosrondte gewen en uiteindelik in die 17de plek geëindig. Drie jaar later het die span die eerste rondte voor Argentinië in die voorlaaste plek afgesluit en daarmee nie die [[Krieketwêreldbeker 1999]] gehaal nie. Tydens die troosrondte het hulle die 18de plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/WestAfrica/Icct/Icct_List.html |title=List of West Africa ICC Trophy Matches |publisher=Cricket Archive |accessdate=16 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016231018/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/WestAfrica/Icct/Icct_List.html |archive-date=16 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Net voor die IKR-trofee 2001 het die span nie visums ontvang nie en moes vervolgens hulleself aan dié toernooi onttrek, waarmee hulle nie vir die [[Krieketwêreldbeker 2003]] kon kwalifiseer nie. Die Kanadese amptenare het gevrees dat die spelers van Sierra Leone sou weier om na hul land terug te keer weens die burgeroorlog in dié land.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-trophy-west-african-officials-unhappy-with-the-confusion-in-canada-101554 |title=ICC Trophy: West African officials unhappy with the confusion in Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Tony Munro |date=13 Julie 2001 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Tydens die bestaan van die Wes-Afrikaanse span het Nigerië steeds op sy eie opgetree,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> hoewel hulle by tye hulleself aan toernooie onttrek het soos tydens die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 1998.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_GROUPS.html |title=African Cricket Association Championships, 1998 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/1998-99/OTHERS+ICC/ACAC/ACAC_OCT1998_RESULTS-SUMMARY.html |title=Africa Cricket Association Cup Oct-98 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> Die Wes-Afrikaanse Krieketkonferensie het in 2002 ophou bestaan,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> en Nigerië het in dieselfde jaar op sy eie ’n assosiaatlid van die IKR geword.<ref name="IKR" /> === IKR-lidmaatskap === Nigerië het sy eerste verskyning tydens ’n IKR by die Afrikabeker 2002 in [[Zambië]] gemaak. Die Nigeriërs het in die vierde plek geëindig nadat hulle slegs Malawi kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |title=3rd Africa Cup 2002 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095304/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2002/TOURNAMENTS/AFRICACUP/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die Afrikakrieketverenigingkampioenskap 2004 in die vyfde plek afgesluit en slegs die laaste geplaasde Tanzanië verslaan, waarmee hulle versuim het om vir die IKR-trofee 2005 en daarmee vir die [[Krieketwêreldbeker 2007]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |title=Africa Qualifying Tournaments |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524025516/http://www.cricketeurope4.net/ICCT2005/DATABASE/QUALIFYING/africa.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2006 is die Nigeriese beheerliggaam in Nigeriese Krieketfederasie (NCF, ''Nigeria Cricket Federation'') hernoem. In Augustus dieselfde jaar het Nigerië aan afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek in [[Tanzanië]] deelgeneem, ’n tweedevlaktoernooi onder die Wêreldkrieketliga en deel van die [[Krieketwêreldbeker 2011]]-kwalifisering,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=ICC World Cricket League Africa Region Division Two 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 Julie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080724055835/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/TZN/2006_TZN_ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=24 Julie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> maar in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |title=WCL Africa Division Two Points Table |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602041126/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Cricket_League_Africa_Region_Division_Two_2006.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee is hulle aanvanklik na afdeling drie gerelegeer,<ref name="Encyclopedia of World Cricket by Roy Morgan" /> maar hulle het hulleself aan die 2008-toernooi onttrek.<ref name="WCLA308">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |title=2008 Africa Division Three Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424064320/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/AFRICADIV3/about.shtml |archive-date=24 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nigeriërs het die Noordwes-Afrikaanse Kampioenskap in 2007<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |title=2007 North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512020756/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/AFRICANW/about.shtml |archive-date=12 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en 2008 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |title=North West Africa Championship |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=11 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080411090533/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2008/TOURNAMENTS/NWAFRICA/about.shtml |archive-date=11 April 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Nigerië afdeling twee van die Wêreldkrieketliga Afrikastreek 2008 as naaswenner afgesluit en daarmee vir die Wêreldkrieketliga 2009–14 se afdeling sewe vir die [[Krieketwêreldbeker 2015]] gekwalifiseer. Dié toernooi het die span in die derde plek afgesluit en daarmee in die afdeling aangebly.<ref name="WCLA308" /> In Mei 2011 het Nigerië afdeling sewe in [[Botswana]] as naaswenner afgesluit, nadat hulle in die eindstryd teen Koeweit vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |title=World Cricket League Division 7, 2011 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524180427/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2011/TOURNAMENTS/WCL7/about.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarmee het die span vir afdeling ses 2011 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-seven-2011-475040/nigeria-vs-kuwait-final-511471/match-report |title=Kuwait beat Nigeria to lift trophy |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Mei 2011 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Dit het die Nigeriërs in die vyfde plek afgesluit, nadat hulle Fidji in die uitspeelwedstryd geklop het, waarmee hulle na afdeling sewe gerelegeer is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-six-2011-529926/fiji-vs-nigeria-5th-place-play-off-529944/match-report |title=Kimber helps Guernsey win final |publisher=ESPNcricinfo |date=24 September 2011 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Daar het hulle regstreekse promosie na afdeling ses 2013 behaal, waar die span ook promosie na afdeling 2014 behaal het. Dit is in Maleisië aangebied en was deel van die [[Krieketwêreldbeker 2019]]-kwalifisering. Nigerië het in die wedstryd om die derde plek teen Tanzanië vasgeval en daarmee in 2016 in dié afdeling aangebly.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2013-14-722647/nigeria-vs-tanzania-3rd-place-play-off-722687/match-report |title=Jersey win WCL Division Five |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Maart 2014 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Dit het die Nigeriërs slegs in die sesde plek afgesluit, waarna hulle die Wêreldkrieketliga 2017–19 in die Afrikakwalifisering 2017 begin het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cricket-league-division-five-2016-979781/nigeria-vs-tanzania-5th-place-playoff-979841/match-report |title=Jersey bowlers tie down Oman to take Division Five title |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=29 Mei 2016 |accessdate=5 April 2026}}</ref> Nigerië het nie aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifiserings vir die toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] deelgeneem nie. In 2012 het die Nigeriërs versuim om die T20I-wêreldbekerkwalifisering te haal, waarmee hulle ook die [[T20I-wêreldbeker 2012]] misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-africa-region-division-one-twenty20-2011-518828/nigeria-vs-kenya-3rd-place-play-off-518849/match-report |title=Uganda take title with comprehensive win |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2011 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Nigerië het ook nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2013 gehaal nie, waarmee hulle versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2014]] te kwalifiseer. In die daaropvolgende kwalifiseringsfase het hulle nie die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] gehaal nie. Tydens die Afrikakwalifisering 2017 vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het die span die vierde plek behaal en daarmee afdeling vyf 2017 misgeloop, waarmee hulle ook die [[Krieketwêreldbeker 2027]]-kwalifisering versuim het. In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Nigerië en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> In Augustus 2018 is Nigerië by [[Krieket Suid-Afrika]] se T20I-Afrikabekertoernooi 2018 ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket365.com/latest-news/cricket-south-africa-launches-expanded-africa-t20-cup |title=CSA launches expanded Africa T20 Cup |publisher=Cricket365 |date=7 Augustus 2018 |accessdate=12 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/798465 |title=Ghana and Nigeria set to join Kenya, Namibia, Zimbabwe, and South African domestic sides in expanded Africa T20 Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=7 Augustus 2018}}</ref> Die noordwestelike substreek se kwalifisering is op die Tafawa Balewa Square-krieketovaal in die hartjie van Lagos beslis en die gasheer het agter Ghana as naaswenner geëindig, waarmee Nigerië die Afrikakwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] gehaal het. Daar het die span op 20 Mei 2019 in sy eerste T20I-wedstryd teen [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] in [[Kampala]] gespeel, maar hulle is met agt paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/669712 |title=Ghana and Nigeria advance to Africa finals |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=21 April 2018}}</ref> Die Nigeriërs het tydens die Afrikakwalifisering die derde plek behaal en daarmee glo die [[T20I-wêreldbeker 2021]]-kwalifisering naelskraap misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/mens-t20-world-cup/namibia-and-kenya-complete-next-step-toward-mens-t20-world-cup/ |title=Namibia and Kenya complete next step toward men’s T20 World Cup |publisher=Emerging Cricket |author=Denis Musali |date=28 Mei 2019 |accessdate=12 April 2026}}</ref> In Julie 2019 is egter [[Zimbabwe Krieket]] deur die IKR geskors, waarmee [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] van IKR-toernooie uitgesluit is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1288479 |title=ICC board and full council concludes in London |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=18 Julie 2019}}</ref> Gevolglik is hulle tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering met Nigerië vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1196860.html |title=Nigeria awarded men's T20 World Cup Qualifiers entry |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 Augustus 2019}}</ref> Hulle het egter ná nederlae in al ses hul wedstryde die hooftoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/2019/11/07/curtain-falls-on-the-icc-twenty20-world-cup-qualifiers-in-the-uae/ |title=Curtain falls on the ICC Twenty20 world cup qualifiers in the UAE |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |author=Musa Musa |date=7 November 2019 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Voorheen het die o/19-nasionale span vir die eerste keer vir ’n [[O/19-krieketwêreldbeker|krieketwêreldbekertoernooi]] gekwalifiseer en tydens die 2020-toernooi in [[Suid-Afrika]] sy eerste verskyning gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.premiumtimesng.com/sports/321954-nigeria-qualifies-for-first-u-19-cricket-world-cup.html |title=Nigeria qualifies for first U-19 Cricket World Cup |publisher=Premium Times |author=Tunde Eludini |date=23 Maart 2019 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Tydens die Afrikakwalifisering 2021 het die span die plaaslike kwalifisering gehaal, maar hulle is uitgeskakel en het daarmee die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |title=The Andrew Nixon Column: 21 November |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |accessdate=21 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121114017/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000014/001489.shtml |archive-date=21 November 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] het Nigerië die Afrikakwalifisering gehaal, waar hulle versuim het om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Op die Afrikaspele 2023 (beslis in Februarie 2024) in [[Accra]], [[Ghana]], is vir die eerste keer ’n kriekettoernooi beslis, maar Nigerië is in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/zimbabwe-men-win-cricket-gold-at-the-african-games-but-status-kerfuffle-leaves-a-sour-taste-in-the-mouth/ |title=Zimbabwe men win cricket gold at African Games but status kerfuffle leaves sour taste |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=25 Maart 2024 |accessdate=12 April 2026}}</ref> In November 2024 het Nigerië die plaaslike kwalifisering vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]]-Afrikakwalifisering aangebied. In die wedstryd teen die Ivoorkus op 24 November het [[Selim Salau]] die eerste Nigeriese kolwer geword wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-innings/nigeria-173/twenty20-internationals-3 |title=High scores for Nigeria in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> In dieselfde wedstryd het nog rekords in dié tyd gespat, nadat Nigerië met 271 lopies sy hoogste T20I-telling aangeteken het, die teenstander met sewe lopies op die laagste T20I-telling uitgeboul en daarmee hul hoogste T20I-oorwinning aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-cup-sub-regional-africa-qualifier-group-c-2024-25-1459372/nigeria-vs-ivory-coast-5th-match-1459387/match-report |title=7 all out! Ivory Coast collapse against Nigeria to record lowest men's T20I total |publisher=ESPNcricinfo |date=25 November 2024 |accessdate=12 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-innings-totals-283218 |title=Highest innings totals in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/lowest-innings-totals-283172 |title=Lowest innings totals in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/largest-margin-of-victory-by-runs-283283 |title=Largest margin of victory (by runs) in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> Daartussen het Nigerië die eindstryd van die Kontinentbeker T20I Afrika gehaal, waar hulle egter met ses paaltjies teen [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] vasgeval het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/match-center-scorecard/nigeria-vs-uganda-live-score-update-final-africa-continental-cup-2024/ugnig12142024254754 |title=Uganda vs Nigeria Match Highlights & Results |publisher=[[The Times of India]] |date=14 Desember 2024 |accessdate=12 April 2026}}</ref> In die T20I-wêreldbeker 2026-kwalifisering het die Nigeriërs onoorwonne die Afrikakwalifisering gehaal, waar hulle in die vierde plek geëindig en daarmee die hooftoernooi misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Nigerië sal die plaaslike kwalifisering 2026 vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]] huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://kawowo.com/2026/01/20/the-only-way-is-up-for-cricket-uganda-in-2026/ |title=The only way is up for Cricket Uganda in 2026 |publisher=Kawowo Sports |author=Denis Musali |date=20 Januarie 2026 |accessdate=12 April 2026}}</ref> == Kleure == In T20I-krieket dra Nigerië groen truie met ’n geel kleuraksent, ’n groen V-halslyn en groen broeke. Veldspelers dra ’n groen bofbalpet of ’n groen sonhoed. Die kolwers se helms is ook groen geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regter mou en die belettering ''NIGERIA'' verskyn op die middel van die trui. Die Nigeriese nasionale krieketspan se bynaam is ''Yellow Greens''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketvereniging se kenteken toon ’n skild met die gestiliseerde uitbeelding van beide die [[Nigerrivier|Niger-]] en [[Benuerivier]]e se rivierloop in Nigerië en die letters NCF met die belettering ''Nigeria Cricket Federation''. == Tuisstadions == {{Location map+ |Nigerië |caption=Ligging van Nigeriese krieketstadions |places= {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Tafawa Balewa Square]]</small>|position=top|lat=6.447222|long=3.401389}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Universiteit van Lagos-krieketovaal]]</small>|position=bottom|lat=6.513499|long=3.392852}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]]</small>|position=bottom|lat=9.0377|long=7.4507}} {{location map~|Nigerië|label=<small>[[Nasionale Stadion Abuja]]</small>|position=top|lat=9.038057|long=7.453402}} }} Nigerië beskik oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Nigeriese nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Nigerië: {| border="0" class="wikitable sortable" |- bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Nasionale Stadion Abuja|Nasionale Stadion]] | [[Abuja]] | 26 Januarie 2019 |- | 2 | [[Universiteit van Lagos-krieketovaal]] | [[Lagos]] | 19 Oktober 2021 |- | 3 | [[Tafawa Balewa Square]] | [[Lagos]] | 28 Maart 2022 |- | 4 | [[Nigeriese Krieketfederasie-ovaal]] | Abuja | 23 November 2024 |} Die Tafawa Balewa Square-krieketveld in die middestad van Lagos word tradisioneel as “tuiste van krieket” in Nigerië beskou en in 2021 het dié krieketveld ’n opknapping ondergaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/from-concrete-to-turf-nigerias-tbs-oval-pitches-get-a-makeover/ |title=From concrete to turf: Nigeria’s TBS Oval pitches get a makeover |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=18 Januarie 2022 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketfederasie is by die [[Nasionale Stadion Abuja|Nasionale Stadion]] in Abuja gesetel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/contact-us/ |title=Contact us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=12 April 2026}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 42 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Nigerië gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Nigeriese span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Sulaimon Runsewe]] | 2019–hede | align=center | 76 | align=center | '''1&nbsp;399''' |- | [[Isaac Danladi]] | 2019–hede | align=center | 59 | align=center | '''1&nbsp;224''' |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''{{0}}822''' |- | [[Selim Salau]] | 2024–hede | align=center | 33 | align=center | '''{{0}}793''' |- | [[Sesan Adedeji]] | 2019–hede | align=center | 47 | align=center | '''{{0}}772''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 12 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Isaac Okpe]] | 2019–hede | align=center | 84 | align=center | '''84''' |- | [[Sylvester Okpe]] | 2019–hede | align=center | 81 | align=center | '''70''' |- | [[Peter Aho]] | 2021–hede | align=center | 62 | align=center | '''67''' |- | [[Ridwan Abdulkareem]] | 2021–hede | align=center | 52 | align=center | '''54''' |- | [[Prosper Useni]] | 2021–hede | align=center | 61 | align=center | '''52''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 12 April 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Nigerië tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 April 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Ademola Onikoyi | 2019–2023 |- | 2 | Joshua Ayannaike | 2021 |- | 3 | Sylvester Okpe | 2021–2025 |- | 4 | '''Sulaimon Runsewe''' | 2025–hede |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Botswana}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 21 Mei 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Eswatini}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Gambië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Ghana}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Ivoorkus}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 November 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Kameroen}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 15 || 3 || 12 || 0 || 0 || 20,00 || 16 September 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 September 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Mosambiek}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Desember 2022 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 18 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Rwanda}} || 12 || 9 || 2 || 0 || 1 || 66,67 || 4 Oktober 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Sierra Leone}} || 14 || 13 || 1 || 0 || 0 || 92,85 || 20 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Sint Helena}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 November 2024 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 5 || 1 || 3 || 0 || 1 || 20,00 || 26 November 2023 |- |align="left"| {{Cr-UG}} || 13 || 0 || 13 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Zambië}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2025 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''93''' || '''48''' || '''43''' || '''0''' || '''2''' || '''52,74''' || 21 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3806 op 7 April 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=173;type=team |title=Records / Nigeria / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=7 April 2026 |accessdate=12 April 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Afrikaspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2023 || Groepfase |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Nigeria national cricket team|Nigeriese nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/nigeria-122 Nigerië op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation Nigerië by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Afrika]] ts1r1st6safhbt3cozpu2ilzoh2wrqf 0 459955 2893606 2893381 2026-04-13T18:00:24Z SpesBona 2720 Paar goed 2893606 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Nigeriese Krieketfederasie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Nigeriese nasionale krieketspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Nigeriese Krieketfederasie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Nigeria Cricket Federation'' |opskrif2 = Afkorting |2 = NCF |opskrif3 = |3 = |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Nigerië}} |opskrif5 = [[Sport]]soort |5 = [[Krieket]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1957 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Internasionale Krieketraad]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 2002 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Afrikakrieketvereniging]] |opskrif10 = Voorsitter |10 = Uyi Akpata |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = Setel |12 = [[Nasionale Stadion Abuja|Nasionale Stadion]], [[Abuja]], Nigerië |opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |13 = Engels, [[Hausa]], [[Igbo]] en [[Joroeba]] |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [https://nigeriacricket.com.ng/ ''nigeriacricket.com.ng''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Nigeriese Krieketfederasie''' ([[Engels]]: ''Nigeria Cricket Federation'') is die bestuursliggaam wat [[krieket]] in [[Nigerië]] beheer. Die beheerliggaam is in 1957 gestig en in [[Abuja]] gesetel. Sedert 2002 verteenwoordig dit Nigerië by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) as ’n assosiaatlid en ook by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”). == Geskiedenis == Die Nigeriese Krieketfederasie het in 1957, voor Nigerië se onafhanklikwording, ontstaan met die samesmelting van die in 1932 gestigte Nigeriese Krieketvereniging (Engels: ''Nigeria Cricket Association'', NCA) vir Europeërs en die in 1933 gestigte gelyknamige beheerliggaam vir Afrikane onder dieselfde naam wat in 1951 nog los verbonde was met aparte takke vir albei bevolkingsgroepe. In 2002 het dit ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/nigeria-cricket-federation |title=Nigeria Cricket Federation |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=12 April 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle by die [[Afrikakrieketvereniging]] (''Africa Cricket Association'', “ACA”) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=12 April 2026}}</ref> In 2006 het die beheerliggaam sy huidige naam verkry. == Taak == Die Nigeriese Krieketfederasie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Nigeriese nasionale krieketspan|Nigerië se nasionale seniorkrieketspan vir mans]] (''Yellow Greens''), vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van [[Twintig20|T20I]]-reekse teen ander spanne, en vir die reëling van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die Nigeriese Krieketfederasie verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Nigeriese span. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugkrieket in Nigerië. Net soos ander krieketlande beskik Nigerië oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die Nigeriese Krieketfederasie beoog die stigting van die Nigerian Super League.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/insight/the-rapid-rise-of-nigerian-cricket-and-becoming-iccs-priority-member-a-chat-with-uyi-akpata/ |title=The Rapid Rise of Nigerian Cricket and Becoming ICC’s Priority Member: A Chat with Uyi Akpata |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=9 Desember 2023 |accessdate=12 April 2026}}</ref> == Kenteken == Die Nigeriese nasionale krieketspan se bynaam is ''Yellow Greens''.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.topendsports.com/sport/cricket/team-nicknames.htm |title=Cricket Team Nicknames |publisher=Topend Sports |date=November 2017 |accessdate=12 April 2026}}</ref> Die Nigeriese Krieketvereniging se kenteken toon ’n skild met die gestiliseerde uitbeelding van beide die [[Nigerrivier|Niger-]] en [[Benuerivier]]e se rivierloop in Nigerië en die letters NCF met die belettering ''Nigeria Cricket Federation''. Die Nigeriese Krieketfederasie is by die [[Nasionale Stadion Abuja|Nasionale Stadion]] in Abuja gesetel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nigeriacricket.com.ng/contact-us/ |title=Contact us |publisher=[[Nigeriese Krieketfederasie]] |accessdate=12 April 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://nigeriacricket.com.ng/ Amptelike webwerf van die Nigeriese Krieketfederasie] {{Affiliasies van die Internasionale Krieketraad}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Nigerië]] [[Kategorie:Krieketbeheerliggaam]] [[Kategorie:Internasionale Krieketraad]] si8wwf7v5gwnqq2sjoe4bizt109o3yb 0 460024 2893602 2893487 2026-04-13T17:44:27Z BurgertB 2401 /* Verbintenis met Zeta Reticuli */ 2893602 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Greylien.png|thumb|160px|'n Tipiese Gryse.]] '''Grys buiteaardse wesens''', ook genoem '''Zeta Reticulane''', '''Roswell-gryses''' of bloot '''Gryses''', is vermeende [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]]. Hulle kom dikwels voor in bewerings van nabykontak en die ontvoering van mense deur buiteaardse wesens. Gryses word gewoonlik beskryf as met 'n klein, mensagtige [[liggaam]]; 'n gladde, grys [[vel]]; 'n besonder groot, haarlose [[kop]]; en groot, swart, amandelvormige [[Oog|oë]]. Die 1961 was die ontvoeringsbewerings van [[Barney en Betty Hill]] deurslaggewend in die gewildmaking van grys buiteaardse wesens.<ref name="Hill-obit">{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2004/10/23/us/betty-hill-85-figure-in-alien-abduction-case-dies.html |title=Betty Hill, 85, Figure in Alien Abduction Case, Dies |last=Fox |first=Margalit |date=October 23, 2004 |newspaper=The New York Times |access-date=April 16, 2021}}</ref><ref name="DenofGeek">{{cite web |url=https://www.denofgeek.com/movies/9-alien-abduction-movies-that-changed-the-genre/ |title=9 Alien Abduction Movies That Changed The Genre |last=Lambie |first=Ryan |date=November 10, 2010 |website=denofgeek.com |publisher=Den of Geek |access-date=April 16, 2021 }}</ref> Voorloperfigure is beskryf in [[wetenskapsfiksie]] en soortgelyke beskrywings het verskyn in latere vertellings van onder meer die [[Roswellvoorval]] Die grys buiteaardse wese word aangehaal as die argetipiese beeld van ’n intelligente, niemenslike wese en buiteaardse lewe in die algemeen. Dit is ook ’n ikoniese stylfiguur van populêre kultuur in die era van [[ruimteverkenning]]. ==Beskrywing== ===Voorkoms=== Gryses word gewoonlik uitgebeeld as klein grysvellige, mensagtige wesens sonder duidelike of sonder enige eksterne menslike liggaamsdele soos [[neus]]e, [[Oor|ore]] of [[Geslagsorgaan|geslagsorgane]].<ref name="AliensAndHybrids">Jacobs, David M. "Aliens and Hybrids." In: Pritchard, Andrea & Pritchard, David E. & Mack, John E. & Kasey, Pam & Yapp, Claudia. ''Alien Discussions: Proceedings of the Abduction Study Conference''. Cambridge: North Cambridge Press. Pp. 86–90. {{ISBN|9780964491700}}</ref> Hulle word gewoonlik as lank uitgebeeld, met ’n klein [[bors]]kas en sonder duidelike [[spier]]definisie of sigbare [[skelet]]struktuur. Hulle bene is gewoonlik korter en die verhouding tussen hulle liggaamsdele anders as dié van mense.<ref name="AliensAndHybrids" /> Gryses het gewoonlik 'n buitengewoon groot kop in verhouding tot hulle liggaam; hulle het geen hare nie en hulle oë is baie groot, ondeursigtig en swart, sonder oogwit. Hulle word dikwels beskryf as korter as die gemiddelde volwasse mens.<ref name="SmithLGM">{{cite book |last1=Smith |first1=Toby |title=Little Grey Men |date=2000 |publisher=University of New Mexico Press |location=USA |isbn=9780826321213 |page=110 |url=https://books.google.com/books?id=9qSxyR0i6goC&q=large%20eyes |access-date=25 April 2021 }}</ref> ===Verbintenis met Zeta Reticuli=== Die verbintenis van grys buiteaardse wesens met die [[ster]] Zeta Reticuli het ontstaan met ’n onderwyseres genaamd Marjorie Fish se vertolking van ’n kaart wat die een of ander tyd in 1969 [[Barney_en_Betty_Hill#Ontleding_van_die_sterkaart|deur Betty Hill geteken is]].<ref name="AstroHalloween">{{cite web |last1=Dickinson |first1=Terence |title=The Zeta Reticuli (or Ridiculi) Incident |url=https://astronomy.com/bonus/zeta |website=Astronomy Magazine |publisher=Kalmbach Media |access-date=25 April 2021}}</ref> Hill het, onder hipnose, beweer ’n kaart is aan haar gewys wat die buiteaardse wesens wat haar en haar man ontvoer het, se tuisstelsel en nabygeleë sterre uitbeeld.<ref name="SaganDemon">{{cite book|first=Carl |last=Sagan |author-link=Carl Sagan |title=The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark |page=102 |publisher=Ballantine Books |year=1997 |isbn=0-345-40946-9 }}</ref> Nadat sy hiervan gehoor het, het Fish probeer om ’n model te skep van ’n tekening deur Hill; sy het eindelik bepaal die sterre wat as die buiteaardse wesens se tuiste gemerk is, is Zeta Reticuli, ’n [[dubbelster]]stelsel.<ref name="AstroHalloween" /> ===Oorsprong=== Beskrywings van wesens soortgelyk aan grys buiteaardse wesens dateer van voor bewerings van vermeende ontmoetings met hulle. In 1893 het [[H.G. Wells]] ’n beskrywing van die mensdom se toekomstige voorkoms gegee in die artikel "The Man of the Year Million", waarin mense beskryf word as sonder monde, neuse of hare, en met groot koppe. In 1895 het Wells ook 'n beskrywing gegee van die "Eloi", ’n soortgelyke opvolgerspesie van die mens, in die roman ''The Time Machine''. Albei beskrywings deel baie kenmerke met latere opvattings van Gryses.<ref name="LevyMendlesohn2019" /> [[Beeld:Supposed channeled entity by occultist crowley.jpg|150px||thumb|links|Crowley se tekening van "Lam".]] Reeds in 1917 het die okkultis Aleister Crowley ’n ontmoeting beskryf met ’n "bonatuurlike entiteit" genaamd Lam wat in voorkoms soortgelyk was aan ’n moderne Gryse. Crowley het beweer dat hy Lam gekontak het deur ’n proses genaamd die "Amalantrah Workings", wat volgens hom mense in staat gestel het om wesens uit die buitenste ruim en oor dimensies heen te kontak. Ander okkultiste en VVV-navorsers, van wie baie Lam retrospektief met latere ontmoetings met Gryses verbind het, het sedertdien oor hulle eie besoeke van hom geskryf. Een het die wese beskryf as ’n "koue, rekenaaragtige intelligensie", en heeltemal bo menslike begrip.<ref>{{cite web|url=https://www.vice.com/en/article/magickal-stories-lam/|title=Magickal Stories - Lam|author=Liz Armstrong|website=Vice|date=19 January 2012|access-date=20 December 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220200811/https://www.vice.com/en/article/mvpvyn/magickal-stories-lam|archive-date=20 December 2021}}</ref> {{Aanhalingskas | width = 30% | quote = ...die wesens het nie soos enige menseras gelyk nie. Hulle was kort, korter as die gemiddelde Japannees, en hulle koppe was groot en kaal, met sterk, vierkantige voorkoppe en baie klein neuse en monde, en swak kenne. Wat die merkwaardigste van hulle was, was die oë: groot, donker, glinsterend, met ’n skerp blik. Hulle het klere gedra gemaak van sagte grys materiaal, en hulle ledemate het baie soos dié van mense gelyk. | source = '''Gustav Sandgren''', ''Die Onbekende Gevaar'' (1933) |qalign = center | bgcolor = #FFFFF0 | quoted = 1 }} In 1933 het die [[Swede|Sweedse]] romanskrywer Gustav Sandgren ’n wetenskapsfiksieroman onder die skuilnaam Gabriel Linde gepubliseer genaamd ''Den okända faran'' (''"Die Onbekende Gevaar"''). Daarin beskryf hy ’n ras van buiteaardse wesens wat klere van sagte grys materiaal gedra het en kort was, met groot kaal koppe, en groot, donker, glinsterende oë. Die roman, gemik op jong lesers, het illustrasies van die verbeelde buiteaardse wesens ingesluit. Hierdie beskrywing sou die sjabloon word waarop die gewilde beeld van grys buiteaardse wesens geskoei is.<ref name="LevyMendlesohn2019">{{cite book|first1=Michael M.|last1=Levy|first2=Farah|last2=Mendlesohn|title=Aliens in Popular Culture|url=https://books.google.com/books?id=lvaKDwAAQBAJ&pg=PA135|date=22 March 2019|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-4408-3833-0|pages=135–137}}</ref> ===Barney en Betty Hill-ontvoering=== Die begrip het ’n nis-idee gebly tot in 1965, toe koerantberigte oor die [[Barney en Betty Hill]]-ontvoering dié argetipe beroemd gemaak het.<ref name="SaganDemon">{{cite book|first=Carl |last=Sagan |author-link=Carl Sagan |title=The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark |page=102 |publisher=Ballantine Books |year=1997 |isbn=0-345-40946-9 }}</ref> Die beweerde ontvoerdes, Barney en Betty Hill, het beweer mensagtige buiteaardse wesens met grys velle het hulle in 1961 ontvoer en na ’n [[VVV|vlieënde piering]] geneem.<ref name="SaganDemon"/><ref>{{cite web |url=https://www.newspapers.com/newspage/81331739/ |title=The Unexplained (column) |last=Spraggett |first=Allen |date=January 10, 1972 |website=newspapers.com |publisher=York Daily Record |location=York, Pennsylvania |page=22 |access-date=April 24, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newspapers.com/clip/19025149/hill/ |title=Betty Hill Recounts 'The UFO Incident' |last=Chatenever |first=Rick |date=January 19, 1978 |website=newspapers.com |publisher=Santa Cruz Sentinel |location=Santa Cruz, California |page=14 |access-date=April 24, 2021 }}</ref> In sy 1990-artikel "Entirely Unpredisposed" stel Martin Kottmeyer voor Barney se herinneringe, wat onder [[hipnose]] na vore gekom het, is moontlik beïnvloed deur ’n episode van die wetenskapsfiksietelevisiereeks ''The Outer Limits'' getiteld "The Bellero Shield". Dit is 12 dae voor Barney se eerste hipnosesessie uitgesaai. Die episode het ’n buiteaardse wese met groot oë uitgebeeld, wat sê: "In alle heelalle, in alle eenhede buite die heelalle, het almal wat oë het, oë wat praat." [[Carl Sagan]] het Kottmeyer se vermoedens herhaal in sy boek ''The Demon Haunted World: Science as a Candle in the Dark'' van 1997.<ref name="SaganDemon" /> ===Uitbreiding tot folklore=== Ná die Hills se ontmoeting het Gryses ’n integrale deel van ufologie en ander VVV-verwante [[folklore]] geword. Dit is veral waar in die geval van die Verenigde State: Volgens die joernalis C.D.B. Bryan beskryf 73% van alle aangemelde buiteaardse ontmoetings in die Verenigde State grys buiteaardse wesens, ’n beduidend hoër verhouding as in ander lande.<ref name="cdbb-ce4k-1995">{{Cite book|url=https://archive.org/details/closeencounterso00brya_0|title=Close Encounters of the Fourth Kind: Alien Abduction, UFOs, and the Conference at M.I.T.|last=Bryan|first=C. D. B.|publisher=Alfred A. Knopf, Inc|year=1995|isbn=978-0-679-42975-3|edition=1ste|location=NY|oclc=32390030|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>{{Rp|68}} In die vroeë 1980’s is Gryses verbind met die [[Roswellvoorval|beweerde noodlanding van ’n vlieënde piering]] in 1947 in Roswell, [[Nieu-Mexiko]]. ’n Aantal publikasies het verklarings bevat van individue wat beweer het hulle het gesien hoe die Amerikaanse weermag ’n aantal wesens hanteer wat ongewone proporsies gehad het en kaal en van kindergrootte was. Hierdie individue het tydens en ná die voorval beweer die wesens het oorgroot koppe en skuins oë gehad, maar min ander onderskeibare gesigseienskappe.<ref>{{Cite book| last = Berlitz| first = Charles| author2 = Moore, William| title = The Roswell Incident| date = 1980| edition = 1st| publisher = Grosset & Dunlap| isbn = 0-448-21199-8| url = https://archive.org/details/roswellincident00berl}}</ref> [[Beeld:Gray Alien at UFO Museum, Roswell (cropped).jpg|thumb|180px|'n Voorstelling in die VVV-museum, Roswell]] In 1987 het die romanskrywer Whitley Strieber die boek ''Communion'' gepubliseer. Anders as sy vorige werk, is dit as niefiksie geklassifiseer. Hierin beskryf hy ’n aantal noue ontmoetings wat hy na bewering met Gryses en ander buiteaardse wesens gehad het. Die boek het ’n topverkoper geword,<ref>{{cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/first/d/disch-dreams.html|title=The Dreams Our Stuff Is Made Of: How Science Fiction Conquered the World|author=Disch, Thomas M.|newspaper=The New York Times|language=en|url-status=live|date=1998|access-date=July 27, 2022|archivedate=July 14, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180714231334/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/first/d/disch-dreams.html}}</ref> en New Line Cinema het in 1989 ’n rolprentverwerking uitgereik waarin [[Christopher Walken]] Strieber vertolk.<ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-11-10-ca-984-story.html|title=MOVIE REVIEW : Walken Has Purported Close Encounter in 'Communion'|newspaper=[[Los Angeles Times]]|author=Thomas, Kevin|language=en-US|url-status=live|date=November 10, 1989|access-date=July 27, 2022|archivedate=February 8, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208072545/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-11-10-ca-984-story.html}}</ref> In 1988 het Christophe Dechavanne die Franse wetenskapsfiksieskrywer en VVV-navorser Jimmy Guieu op 'n TV-program ondervra. Guieu het die bestaan beskryf van wat hy "die klein Gryses" genoem het later in [[Frans]] beter bekend geword het onder die naam ''les Petits-Gris''.<ref name="Guieu">{{cite news |title= Les E.T. et les contactés |first= Jimmy |last=Guieu|author2=Dechavanne, Christophe |url=https://www.youtube.com/watch?v=EI1ZcOvtJo0 |newspaper= Ciel mon mardi ! |publisher=TF1 |location=Parys|date=1988|access-date=15 January 2013 |language=fr}}</ref> Guieu het later twee dokudramas geskryf met die [[samesweringsteorie]] oor grys buiteaardse wesens as tema, soos beskryf deur John Lear en Milton William Cooper: die reeks ''E.B.E.'' (vir "Extraterrestrial Biological Entity"): ''E.B.E.: Alerte rouge'' (eerste deel, 1990) en ''E.B.E.: L'entité noire d'Andamooka'' (tweede deel, 1991). Gryses het sedertdien die onderwerp geword van baie samesweringsteorieë. Baie mense wat sulke idees aanhang, glo Gryses vorm deel van ’n regeringsgeleide waninligtingsveldtog, of dat hulle ’n produk is van breinbeheerproefnemings deur die regering.<ref name="Knight2003">{{cite book|author=Peter Knight|title=Conspiracy Theories in American History: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=qMIDrggs8TsC&pg=PA880|year=2003|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-812-9|pages=880–}}</ref> In die 1990’s het populêre kultuur Gryses toenemend verbind met ’n aantal militêr-industriële en Nuwe Wêreldorde-samesweringsteorieë.<ref name=BiteTheDust>{{cite web|url=http://www.bibliotecapleyades.net/vida_alien/esp_vida_alien_33.htm|title=Grey Aliens Bite The Dust|access-date=30 December 2016}}</ref> In 1995 het die rolprentvervaardiger Ray Santilli beweer hy het 22 rolle 16 mm-film bekom wat die lykskouing van ’n "regte" Gryse uitbeeld wat na bewering in 1947 van die toneel in Roswell herwin is.<ref>{{cite journal| last = Wingfield| first = George| title = The 'Roswell' Film Footage | journal = Flying Saucer Review| volume = 20| issue = 2 |date=1995}}</ref><ref name=santilli1>{{IMDb title|id=0163521|qid=Q1934156|title=Alien Autopsy: (Fact or Fiction?) }}</ref> In 2006 het Santilli egter erken die film is nie oorspronklik nie, maar ’n "rekonstruksie" wat geskep is nadat die oorspronklike film glo agteruitgegaan het. Hy het volgehou dat ’n werklike Gryse in 1947 dood gevind en op kamera ondersoek is, en dat die beeldmateriaal wat aan die publiek uitgereik is, ’n deel van die oorspronklike beeldmateriaal bevat het.<ref name ="Eamonn1">''Eamonn Investigates: Alien Autopsy'', British Sky Broadcasting. Eerste keer uitgesaai op Sky One, 4 April 2006.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Gray aliens}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Grey alien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] by2un630nzjx3odfqyzzzrfp8fdryt2 2893724 2893602 2026-04-13T21:49:20Z BurgertB 2401 Skakels 2893724 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Greylien.png|thumb|160px|'n Tipiese Gryse.]] '''Grys buiteaardse wesens''', ook genoem '''Zeta Reticulane''', '''[[Roswellvoorval|Roswell]]-gryses''' of bloot '''Gryses''', is vermeende [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]]. Hulle kom dikwels voor in bewerings van nabykontak en die ontvoering van mense deur buiteaardse wesens. Gryses word gewoonlik beskryf as met 'n klein, mensagtige [[liggaam]]; 'n gladde, grys [[vel]]; 'n besonder groot, haarlose [[kop]]; en groot, swart, amandelvormige [[Oog|oë]]. Die 1961 was die ontvoeringsbewerings van [[Barney en Betty Hill]] deurslaggewend in die gewildmaking van grys buiteaardse wesens.<ref name="Hill-obit">{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2004/10/23/us/betty-hill-85-figure-in-alien-abduction-case-dies.html |title=Betty Hill, 85, Figure in Alien Abduction Case, Dies |last=Fox |first=Margalit |date=October 23, 2004 |newspaper=The New York Times |access-date=April 16, 2021}}</ref><ref name="DenofGeek">{{cite web |url=https://www.denofgeek.com/movies/9-alien-abduction-movies-that-changed-the-genre/ |title=9 Alien Abduction Movies That Changed The Genre |last=Lambie |first=Ryan |date=November 10, 2010 |website=denofgeek.com |publisher=Den of Geek |access-date=April 16, 2021 }}</ref> Voorloperfigure is beskryf in [[wetenskapsfiksie]] en soortgelyke beskrywings het verskyn in latere vertellings van onder meer die [[Roswellvoorval]] Die grys buiteaardse wese word aangehaal as die argetipiese beeld van ’n intelligente, niemenslike wese en buiteaardse lewe in die algemeen. Dit is ook ’n ikoniese stylfiguur van populêre kultuur in die era van [[ruimteverkenning]]. ==Beskrywing== ===Voorkoms=== Gryses word gewoonlik uitgebeeld as klein grysvellige, mensagtige wesens sonder duidelike of sonder enige eksterne menslike liggaamsdele soos [[neus]]e, [[Oor|ore]] of [[Geslagsorgaan|geslagsorgane]].<ref name="AliensAndHybrids">Jacobs, David M. "Aliens and Hybrids." In: Pritchard, Andrea & Pritchard, David E. & Mack, John E. & Kasey, Pam & Yapp, Claudia. ''Alien Discussions: Proceedings of the Abduction Study Conference''. Cambridge: North Cambridge Press. Pp. 86–90. {{ISBN|9780964491700}}</ref> Hulle word gewoonlik as lank uitgebeeld, met ’n klein [[bors]]kas en sonder duidelike [[spier]]definisie of sigbare [[skelet]]struktuur. Hulle bene is gewoonlik korter en die verhouding tussen hulle liggaamsdele anders as dié van mense.<ref name="AliensAndHybrids" /> Gryses het gewoonlik 'n buitengewoon groot kop in verhouding tot hulle liggaam; hulle het geen hare nie en hulle oë is baie groot, ondeursigtig en swart, sonder oogwit. Hulle word dikwels beskryf as korter as die gemiddelde volwasse mens.<ref name="SmithLGM">{{cite book |last1=Smith |first1=Toby |title=Little Grey Men |date=2000 |publisher=University of New Mexico Press |location=USA |isbn=9780826321213 |page=110 |url=https://books.google.com/books?id=9qSxyR0i6goC&q=large%20eyes |access-date=25 April 2021 }}</ref> ===Verbintenis met Zeta Reticuli=== Die verbintenis van grys buiteaardse wesens met die [[ster]] Zeta Reticuli het ontstaan met ’n onderwyseres genaamd Marjorie Fish se vertolking van ’n kaart wat die een of ander tyd in 1969 [[Barney_en_Betty_Hill#Ontleding_van_die_sterkaart|deur Betty Hill geteken is]].<ref name="AstroHalloween">{{cite web |last1=Dickinson |first1=Terence |title=The Zeta Reticuli (or Ridiculi) Incident |url=https://astronomy.com/bonus/zeta |website=Astronomy Magazine |publisher=Kalmbach Media |access-date=25 April 2021}}</ref> Hill het, onder hipnose, beweer ’n kaart is aan haar gewys wat die buiteaardse wesens wat haar en haar man ontvoer het, se tuisstelsel en nabygeleë sterre uitbeeld.<ref name="SaganDemon">{{cite book|first=Carl |last=Sagan |author-link=Carl Sagan |title=The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark |page=102 |publisher=Ballantine Books |year=1997 |isbn=0-345-40946-9 }}</ref> Nadat sy hiervan gehoor het, het Fish probeer om ’n model te skep van ’n tekening deur Hill; sy het eindelik bepaal die sterre wat as die buiteaardse wesens se tuiste gemerk is, is Zeta Reticuli, ’n [[dubbelster]]stelsel.<ref name="AstroHalloween" /> ===Oorsprong=== Beskrywings van wesens soortgelyk aan grys buiteaardse wesens dateer van voor bewerings van vermeende ontmoetings met hulle. In 1893 het [[H.G. Wells]] ’n beskrywing van die mensdom se toekomstige voorkoms gegee in die artikel "The Man of the Year Million", waarin mense beskryf word as sonder monde, neuse of hare, en met groot koppe. In 1895 het Wells ook 'n beskrywing gegee van die "Eloi", ’n soortgelyke opvolgerspesie van die mens, in die roman ''The Time Machine''. Albei beskrywings deel baie kenmerke met latere opvattings van Gryses.<ref name="LevyMendlesohn2019" /> [[Beeld:Supposed channeled entity by occultist crowley.jpg|150px||thumb|links|Crowley se tekening van "Lam".]] Reeds in 1917 het die okkultis Aleister Crowley ’n ontmoeting beskryf met ’n "bonatuurlike entiteit" genaamd Lam wat in voorkoms soortgelyk was aan ’n moderne Gryse. Crowley het beweer dat hy Lam gekontak het deur ’n proses genaamd die "Amalantrah Workings", wat volgens hom mense in staat gestel het om wesens uit die buitenste ruim en oor dimensies heen te kontak. Ander okkultiste en VVV-navorsers, van wie baie Lam retrospektief met latere ontmoetings met Gryses verbind het, het sedertdien oor hulle eie besoeke van hom geskryf. Een het die wese beskryf as ’n "koue, rekenaaragtige intelligensie", en heeltemal bo menslike begrip.<ref>{{cite web|url=https://www.vice.com/en/article/magickal-stories-lam/|title=Magickal Stories - Lam|author=Liz Armstrong|website=Vice|date=19 January 2012|access-date=20 December 2021|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220200811/https://www.vice.com/en/article/mvpvyn/magickal-stories-lam|archive-date=20 December 2021}}</ref> {{Aanhalingskas | width = 30% | quote = ...die wesens het nie soos enige menseras gelyk nie. Hulle was kort, korter as die gemiddelde Japannees, en hulle koppe was groot en kaal, met sterk, vierkantige voorkoppe en baie klein neuse en monde, en swak kenne. Wat die merkwaardigste van hulle was, was die oë: groot, donker, glinsterend, met ’n skerp blik. Hulle het klere gedra gemaak van sagte grys materiaal, en hulle ledemate het baie soos dié van mense gelyk. | source = '''Gustav Sandgren''', ''Die Onbekende Gevaar'' (1933) |qalign = center | bgcolor = #FFFFF0 | quoted = 1 }} In 1933 het die [[Swede|Sweedse]] romanskrywer Gustav Sandgren ’n wetenskapsfiksieroman onder die skuilnaam Gabriel Linde gepubliseer genaamd ''Den okända faran'' (''"Die Onbekende Gevaar"''). Daarin beskryf hy ’n ras van buiteaardse wesens wat klere van sagte grys materiaal gedra het en kort was, met groot kaal koppe, en groot, donker, glinsterende oë. Die roman, gemik op jong lesers, het illustrasies van die verbeelde buiteaardse wesens ingesluit. Hierdie beskrywing sou die sjabloon word waarop die gewilde beeld van grys buiteaardse wesens geskoei is.<ref name="LevyMendlesohn2019">{{cite book|first1=Michael M.|last1=Levy|first2=Farah|last2=Mendlesohn|title=Aliens in Popular Culture|url=https://books.google.com/books?id=lvaKDwAAQBAJ&pg=PA135|date=22 March 2019|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-4408-3833-0|pages=135–137}}</ref> ===Barney en Betty Hill-ontvoering=== Die begrip het ’n nis-idee gebly tot in 1965, toe koerantberigte oor die [[Barney en Betty Hill]]-ontvoering dié argetipe beroemd gemaak het.<ref name="SaganDemon">{{cite book|first=Carl |last=Sagan |author-link=Carl Sagan |title=The Demon-Haunted World: Science as a Candle in the Dark |page=102 |publisher=Ballantine Books |year=1997 |isbn=0-345-40946-9 }}</ref> Die beweerde ontvoerdes, Barney en Betty Hill, het beweer mensagtige buiteaardse wesens met grys velle het hulle in 1961 ontvoer en na ’n [[VVV|vlieënde piering]] geneem.<ref name="SaganDemon"/><ref>{{cite web |url=https://www.newspapers.com/newspage/81331739/ |title=The Unexplained (column) |last=Spraggett |first=Allen |date=January 10, 1972 |website=newspapers.com |publisher=York Daily Record |location=York, Pennsylvania |page=22 |access-date=April 24, 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newspapers.com/clip/19025149/hill/ |title=Betty Hill Recounts 'The UFO Incident' |last=Chatenever |first=Rick |date=January 19, 1978 |website=newspapers.com |publisher=Santa Cruz Sentinel |location=Santa Cruz, California |page=14 |access-date=April 24, 2021 }}</ref> In sy 1990-artikel "Entirely Unpredisposed" stel Martin Kottmeyer voor Barney se herinneringe, wat onder [[hipnose]] na vore gekom het, is moontlik beïnvloed deur ’n episode van die wetenskapsfiksietelevisiereeks ''The Outer Limits'' getiteld "The Bellero Shield". Dit is 12 dae voor Barney se eerste hipnosesessie uitgesaai. Die episode het ’n buiteaardse wese met groot oë uitgebeeld, wat sê: "In alle heelalle, in alle eenhede buite die heelalle, het almal wat oë het, oë wat praat." [[Carl Sagan]] het Kottmeyer se vermoedens herhaal in sy boek ''The Demon Haunted World: Science as a Candle in the Dark'' van 1997.<ref name="SaganDemon" /> ===Uitbreiding tot folklore=== Ná die Hills se ontmoeting het Gryses ’n integrale deel van ufologie en ander VVV-verwante [[folklore]] geword. Dit is veral waar in die geval van die Verenigde State: Volgens die joernalis C.D.B. Bryan beskryf 73% van alle aangemelde buiteaardse ontmoetings in die Verenigde State grys buiteaardse wesens, ’n beduidend hoër verhouding as in ander lande.<ref name="cdbb-ce4k-1995">{{Cite book|url=https://archive.org/details/closeencounterso00brya_0|title=Close Encounters of the Fourth Kind: Alien Abduction, UFOs, and the Conference at M.I.T.|last=Bryan|first=C. D. B.|publisher=Alfred A. Knopf, Inc|year=1995|isbn=978-0-679-42975-3|edition=1ste|location=NY|oclc=32390030|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref>{{Rp|68}} In die vroeë 1980’s is Gryses verbind met die [[Roswellvoorval|beweerde noodlanding van ’n vlieënde piering]] in 1947 naby [[Roswell, Nieu-Mexiko]]. ’n Aantal publikasies het verklarings bevat van individue wat beweer het hulle het gesien hoe die Amerikaanse weermag ’n aantal wesens hanteer wat ongewone proporsies gehad het en kaal en van kindergrootte was. Hierdie individue het tydens en ná die voorval beweer die wesens het oorgroot koppe en skuins oë gehad, maar min ander onderskeibare gesigseienskappe.<ref>{{Cite book| last = Berlitz| first = Charles| author2 = Moore, William| title = The Roswell Incident| date = 1980| edition = 1st| publisher = Grosset & Dunlap| isbn = 0-448-21199-8| url = https://archive.org/details/roswellincident00berl}}</ref> [[Beeld:Gray Alien at UFO Museum, Roswell (cropped).jpg|thumb|180px|'n Voorstelling in die VVV-museum, Roswell]] In 1987 het die romanskrywer Whitley Strieber die boek ''Communion'' gepubliseer. Anders as sy vorige werk, is dit as niefiksie geklassifiseer. Hierin beskryf hy ’n aantal noue ontmoetings wat hy na bewering met Gryses en ander buiteaardse wesens gehad het. Die boek het ’n topverkoper geword,<ref>{{cite web|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/first/d/disch-dreams.html|title=The Dreams Our Stuff Is Made Of: How Science Fiction Conquered the World|author=Disch, Thomas M.|newspaper=The New York Times|language=en|url-status=live|date=1998|access-date=July 27, 2022|archivedate=July 14, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180714231334/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/first/d/disch-dreams.html}}</ref> en New Line Cinema het in 1989 ’n rolprentverwerking uitgereik waarin [[Christopher Walken]] Strieber vertolk.<ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-11-10-ca-984-story.html|title=MOVIE REVIEW : Walken Has Purported Close Encounter in 'Communion'|newspaper=[[Los Angeles Times]]|author=Thomas, Kevin|language=en-US|url-status=live|date=November 10, 1989|access-date=July 27, 2022|archivedate=February 8, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208072545/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-11-10-ca-984-story.html}}</ref> In 1988 het Christophe Dechavanne die Franse wetenskapsfiksieskrywer en VVV-navorser Jimmy Guieu op 'n TV-program ondervra. Guieu het die bestaan beskryf van wat hy "die klein Gryses" genoem het later in [[Frans]] beter bekend geword het onder die naam ''les Petits-Gris''.<ref name="Guieu">{{cite news |title= Les E.T. et les contactés |first= Jimmy |last=Guieu|author2=Dechavanne, Christophe |url=https://www.youtube.com/watch?v=EI1ZcOvtJo0 |newspaper= Ciel mon mardi ! |publisher=TF1 |location=Parys|date=1988|access-date=15 January 2013 |language=fr}}</ref> Guieu het later twee dokudramas geskryf met die [[samesweringsteorie]] oor grys buiteaardse wesens as tema, soos beskryf deur John Lear en Milton William Cooper: die reeks ''E.B.E.'' (vir "Extraterrestrial Biological Entity"): ''E.B.E.: Alerte rouge'' (eerste deel, 1990) en ''E.B.E.: L'entité noire d'Andamooka'' (tweede deel, 1991). Gryses het sedertdien die onderwerp geword van baie samesweringsteorieë. Baie mense wat sulke idees aanhang, glo Gryses vorm deel van ’n regeringsgeleide waninligtingsveldtog, of dat hulle ’n produk is van breinbeheerproefnemings deur die regering.<ref name="Knight2003">{{cite book|author=Peter Knight|title=Conspiracy Theories in American History: An Encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=qMIDrggs8TsC&pg=PA880|year=2003|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-812-9|pages=880–}}</ref> In die 1990’s het populêre kultuur Gryses toenemend verbind met ’n aantal militêr-industriële en Nuwe Wêreldorde-samesweringsteorieë.<ref name=BiteTheDust>{{cite web|url=http://www.bibliotecapleyades.net/vida_alien/esp_vida_alien_33.htm|title=Grey Aliens Bite The Dust|access-date=30 December 2016}}</ref> In 1995 het die rolprentvervaardiger Ray Santilli beweer hy het 22 rolle 16 mm-film bekom wat die lykskouing van ’n "regte" Gryse uitbeeld wat na bewering in 1947 van die toneel by Roswell herwin is.<ref>{{cite journal| last = Wingfield| first = George| title = The 'Roswell' Film Footage | journal = Flying Saucer Review| volume = 20| issue = 2 |date=1995}}</ref><ref name=santilli1>{{IMDb title|id=0163521|qid=Q1934156|title=Alien Autopsy: (Fact or Fiction?) }}</ref> In 2006 het Santilli egter erken die film is nie oorspronklik nie, maar ’n "rekonstruksie" wat geskep is nadat die oorspronklike film glo agteruitgegaan het. Hy het volgehou dat ’n werklike Gryse in 1947 dood gevind en op kamera ondersoek is, en dat die beeldmateriaal wat aan die publiek uitgereik is, ’n deel van die oorspronklike beeldmateriaal bevat het.<ref name ="Eamonn1">''Eamonn Investigates: Alien Autopsy'', British Sky Broadcasting. Eerste keer uitgesaai op Sky One, 4 April 2006.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Gray aliens}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Grey alien}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] j4l9hkridpt6nxba9sq14ouekg3n285 0 460043 2893502 2892889 2026-04-13T12:36:42Z BurgertB 2401 Besig 2893502 wikitext text/x-wiki '''Barney en Betty Hill''' was ’n Amerikaanse egpaar en burgerregteaktiviste wat beweer het hulle is van 19 tot 20 September 1961 deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] ontvoer uit ’n plattelandse deel van die deelstaat [[New Hampshire]]. Die voorval het bekend geword as die "Hill-ontvoering" of die "Zeta Reticuli-voorval" omdat twee VVV-navorsers die sterkaart wat na bewering aan Betty Hill gewys is, verbind het met die [[dubbelster]]stelsel Zeta Reticuli. Die meeste van Betty Hill se notas, bande en ander items is in die permanente versameling van die Universiteit van New Hampshire, haar [[alma mater]].<ref>{{cite web| url=http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| archive-url=https://web.archive.org/web/20090414143018/http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| url-status=dead| archive-date=April 14, 2009| title=Special Collections, University Archives & Museum| work=unh.edu}}</ref> In Julie 2011 het die New Hampshire-afdeling vir Historiese Bronne die plek van die beweerde eerste nadering van die tuig met ’n historiese merker aangedui.<ref>{{cite news| last=Jordan |first=Jessica |title=Little Green Men Celebrated in NH |newspaper=NH.com |date=July 25, 2011 |url=http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234308/http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref> Die Hills se verhaal is wyd bekend gemaak in boeke en rolprente,<ref>{{Cite web|last=Lacina|first=Linda|date=January 15, 2020|title=How Betty and Barney Hill's Alien Abduction Story Defined the Genre|url=https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|website=History|access-date=May 4, 2021|archive-date=July 8, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708012841/https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|url-status=live}}</ref> onder meer die topverkoperboek ''The Interrupted Journey'' van 1966 en NBC se televisieprent ''The UFO Incident'' van 1975. ==VVV-kontak== Volgens ’n verskeidenheid verslae deur die Hills het die beweerde [[VVV]]-waarneming op 19 September 1961 omstreeks 22:30 plaaslike tyd plaasgevind. Die egpaar was op pad terug na [[Portsmouth]] ná ’n vakansie by die [[Niagarawaterval]] en in [[Montreal]]. Betty het beweer sy het net suid van Lancaster, [[New Hampshire]], ’n helder ligpunt in die lug waargeneem wat opwaarts beweeg het van onder die [[Maan]] en die planeet [[Jupiter]]. Terwyl Barney bestuur het, het Betty gedink sy sien ’n [[verskietende ster]], behalwe dat dit opwaarts beweeg het.<ref>Webb, 1965, p. 1</ref> Omdat dit onreëlmatig beweeg en groter en helderder geword het, het Betty Barney aangemoedig om stil te hou sodat hulle die voorwerp van nader kon bekyk en hulle hond, Delsey, kon uitlaat. Barney het by ’n skilderagtige piekniekplek net suid van Twin Mountain stilgehou.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007. p. 101.</ref> Betty, wat deur ’n verkyker gekyk het, het ’n "vreemd gevormde" tuig met veelkleurige flikkerligte waargeneem wat oor die oppervlak van die Maan beweeg.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience''. 2007, p. 102.</ref> Omdat haar suster ’n paar jaar tevore gesê het sy het ’n [[vlieënde piering]] gesien, het Betty gedink dit is moontlik wat sy waarneem. Deur die verkyker het Barney aanvanklik gedink dit is ’n kommersiële vliegtuig wat na Montreal vlieg. Hy het egter gou van mening verander omdat die tuig, sonder om te lyk asof dit draai, vinnig in sy rigting afgedaal het. Dit het Barney laat besef: "Dié voorwerp wat ’n vliegtuig is, is nié ’n vliegtuig nie."<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 76.</ref> Volgens die Hills het hulle stadig op die stil en afgeleë pad voortgery om die voorwerp te bly dophou terwyl dit al hoe nader gekom het. Gemeet teen 'n berg daar naby was dit sowat 18&nbsp;m lank. Dit het gelyk of dit roteer. Die egpaar het gekyk hoe die stil, verligte tuig onreëlmatig beweeg en heen en weer in die naglug bons.<ref>Friedman, Stanton and Kathleen Marden. ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007, pp. 103–04</ref> Net suid van Indian Head het die voorwerp volgens hulle vinnig na hulle voertuig afgedaal, en Barney het in die middel van die snelweg stilgehou. Die enorme, stil tuig het sowat 24 to 30&nbsp;m bo die Hills se Chevrolet Bel Air van 1957 gesweef en die hele sigveld in die voorruit gevul. Dit het Barney aan ’n reusepannekoek herinner. Met sy pistool in sy sak het hy uit die voertuig geklim en nader aan die voorwerp beweeg. Barney het gesê hy het deur die verkyker agt tot 11 mensagtige figure gesien wat deur die vensters van die tuig na hom kyk. Net daarna het almal behalwe een beweeg na wat soos ’n paneel teen die agtermuur van ’n gang gelyk en die voorste deel van die tuig omring het. Die een oorblywende figuur het na Barney bly kyk en ’n boodskap oorgedra wat hom beveel het om "te bly waar jy is en aan te hou kyk." Barney het onthou die mensagtige vorms het blink, swart uniforms gedra en swart pette opgehad. Rooi ligte op wat soos vlermuisvlerke gelyk het, het uit die kante van die tuig uitgestoot, en ’n lang struktuur het van die onderkant van die tuig afgesak. Die stil tuig het nader beweeg tot wat Barney geskat het binne 15 to 24&nbsp;m bo hom en 90&nbsp;m van hom af. Barney was bang hy word deur die wesens gevang en het verskrik teruggehardloop na die motor. Toe die Hills wegry, het hulle ’n vreemde piepgeluid gehoor en in ’n beswyming verval. Toe hulle weer bykom, het hulle besef hulle is nou net buite Concord. Op 21 Oktober 1961 het Barney aan ’n ondersoeker van die Amerikaanse National Investigations Committee On Aerial Phenomena (NICAP), Walter Webb, gerapporteer dat die "wesens op die een of ander manier nie menslik was nie".<ref>Webb, 1965, p. 3.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Barney and Betty Hill incident}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] 07jv9qpbirvggv07hw120e1tmqdcvnd 2893508 2893502 2026-04-13T13:14:32Z BurgertB 2401 Besig 2893508 wikitext text/x-wiki '''Barney en Betty Hill''' was ’n Amerikaanse egpaar en burgerregteaktiviste wat beweer het hulle is van 19 tot 20 September 1961 deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] ontvoer uit ’n plattelandse deel van die deelstaat [[New Hampshire]]. Die voorval het bekend geword as die "Hill-ontvoering" of die "Zeta Reticuli-voorval" omdat twee VVV-navorsers die sterkaart wat na bewering aan Betty Hill gewys is, verbind het met die [[dubbelster]]stelsel Zeta Reticuli. Die meeste van Betty Hill se notas, bande en ander items is in die permanente versameling van die Universiteit van New Hampshire, haar [[alma mater]].<ref>{{cite web| url=http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| archive-url=https://web.archive.org/web/20090414143018/http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| url-status=dead| archive-date=April 14, 2009| title=Special Collections, University Archives & Museum| work=unh.edu}}</ref> In Julie 2011 het die New Hampshire-afdeling vir Historiese Bronne die plek van die beweerde eerste nadering van die tuig met ’n historiese merker aangedui.<ref>{{cite news| last=Jordan |first=Jessica |title=Little Green Men Celebrated in NH |newspaper=NH.com |date=July 25, 2011 |url=http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234308/http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref> Die Hills se verhaal is wyd bekend gemaak in boeke en rolprente,<ref>{{Cite web|last=Lacina|first=Linda|date=January 15, 2020|title=How Betty and Barney Hill's Alien Abduction Story Defined the Genre|url=https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|website=History|access-date=May 4, 2021|archive-date=July 8, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708012841/https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|url-status=live}}</ref> onder meer die topverkoperboek ''The Interrupted Journey'' van 1966 en NBC se televisieprent ''The UFO Incident'' van 1975. ==VVV-kontak== Volgens ’n verskeidenheid verslae deur die Hills het die beweerde [[VVV]]-waarneming op 19 September 1961 omstreeks 22:30 plaaslike tyd plaasgevind. Die egpaar was op pad terug na [[Portsmouth]] ná ’n vakansie by die [[Niagarawaterval]] en in [[Montreal]]. Betty het beweer sy het net suid van Lancaster, [[New Hampshire]], ’n helder ligpunt in die lug waargeneem wat opwaarts beweeg het van onder die [[Maan]] en die planeet [[Jupiter]]. Terwyl Barney bestuur het, het Betty gedink sy sien ’n [[verskietende ster]], behalwe dat dit opwaarts beweeg het.<ref>Webb, 1965, p. 1</ref> Omdat dit onreëlmatig beweeg en groter en helderder geword het, het Betty Barney aangemoedig om stil te hou sodat hulle die voorwerp van nader kon bekyk en hulle hond, Delsey, kon uitlaat. Barney het by ’n skilderagtige piekniekplek net suid van Twin Mountain stilgehou.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007. p. 101.</ref> Betty, wat deur ’n verkyker gekyk het, het ’n "vreemd gevormde" tuig met veelkleurige flikkerligte waargeneem wat oor die oppervlak van die Maan beweeg.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience''. 2007, p. 102.</ref> Omdat haar suster ’n paar jaar tevore gesê het sy het ’n [[vlieënde piering]] gesien, het Betty gedink dit is moontlik wat sy waarneem. Deur die verkyker het Barney aanvanklik gedink dit is ’n kommersiële vliegtuig wat na Montreal vlieg. Hy het egter gou van mening verander omdat die tuig, sonder om te lyk asof dit draai, vinnig in sy rigting afgedaal het. Dit het Barney laat besef: "Dié voorwerp wat ’n vliegtuig is, is nié ’n vliegtuig nie."<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 76.</ref> Volgens die Hills het hulle stadig op die stil en afgeleë pad voortgery om die voorwerp te bly dophou terwyl dit al hoe nader gekom het. Gemeet teen 'n berg daar naby was dit sowat 18&nbsp;m lank. Dit het gelyk of dit roteer. Die egpaar het gekyk hoe die stil, verligte tuig onreëlmatig beweeg en heen en weer in die naglug bons.<ref>Friedman, Stanton and Kathleen Marden. ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007, pp. 103–04</ref> Net suid van Indian Head het die voorwerp volgens hulle vinnig na hulle voertuig afgedaal, en Barney het in die middel van die snelweg stilgehou. Die enorme, stil tuig het sowat 24 to 30&nbsp;m bo die Hills se Chevrolet Bel Air van 1957 gesweef en die hele sigveld in die voorruit gevul. Dit het Barney aan ’n reusepannekoek herinner. Met sy pistool in sy sak het hy uit die voertuig geklim en nader aan die voorwerp beweeg. Barney het gesê hy het deur die verkyker agt tot 11 mensagtige figure gesien wat deur die vensters van die tuig na hom kyk. Net daarna het almal behalwe een beweeg na wat soos ’n paneel teen die agtermuur van ’n gang gelyk en die voorste deel van die tuig omring het. Die een oorblywende figuur het na Barney bly kyk en ’n boodskap oorgedra wat hom beveel het om "te bly waar jy is en aan te hou kyk." Barney het onthou die mensagtige vorms het blink, swart uniforms gedra en swart pette opgehad. Rooi ligte op wat soos vlermuisvlerke gelyk het, het uit die kante van die tuig uitgestoot, en ’n lang struktuur het van die onderkant van die tuig afgesak. Die stil tuig het nader beweeg tot wat Barney geskat het binne 15 to 24&nbsp;m bo hom en 90&nbsp;m van hom af. Barney was bang hy word deur die wesens gevang en het verskrik teruggehardloop na die motor. Toe die Hills wegry, het hulle ’n vreemde piepgeluid gehoor en in ’n beswyming verval. Toe hulle weer bykom, het hulle besef hulle is nou net buite Concord. Op 21 Oktober 1961 het Barney aan ’n ondersoeker van die Amerikaanse National Investigations Committee On Aerial Phenomena (NICAP), Walter Webb, gerapporteer dat die "wesens op die een of ander manier nie menslik was nie".<ref>Webb, 1965, p. 3.</ref> ==Onmiddellike nasleep== Die Hills het verklaar hulle het omstreeks dagbreek by die huis aangekom en ’n paar vreemde sensasies en impulse ervaar wat hulle nie maklik kon verklaar nie. Betty het daarop aangedring dat hulle bagasie naby die agterdeur gehou word eerder as in die hoofgedeelte van die huis. Hulle horlosies sou nooit weer werk nie. Barney het gesê die leerband van die verkyker was geskeur, hoewel hy nie kon onthou hoe dit geskeur het nie. Die tone van sy beste skoene was geskaaf. Barney sê hy het ’n drang gehad om sy geslagsdele in die badkamer te ondersoek, hoewel hy niks ongewoons gevind het nie. Hulle het vir lank gaan stort om moontlike besoedeling te verwyder en elkeen het ’n tekening gemaak van wat hulle waargeneem het.<ref>Friedman and Marden. "Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience," 2007, p. 33.</ref> Die Hills was verward en het probeer om die chronologie van gebeure te rekonstrueer, maar onmiddellik nadat hulle die gonsgeluide gehoor het, het hulle herinneringe onvolledig en gefragmenteer geword.<ref>Clark, Jerome. "The UFO Book," 1998, p. 277.</ref> Ná ’n paar uur van slaap het Betty wakker geword en die skoene en klere wat sy tydens die rit gedra het in haar kas geplaas, en opgemerk die rok was by die soom, rits en voering geskeur. Later, toe sy die klere uit haar kas haal, het sy ’n pienkerige poeier aan haar rok opgemerk. Sy het die rok aan haar waslyn gehang en die pienk poeier het weggewaai, maar die rok was onherstelbaar beskadig. Sy het dit weggegooi, maar toe van plan verander, die rok gaan haal en dit in haar kas gehang. Oor die jare het vyf laboratoriums chemiese en forensiese toetse daarop gedoen.<ref>University of New Hampshire Archival Collection</ref> Daar was blink, konsentriese sirkels op die bagasiebak van hulle motor wat nie die vorige dag daar was nie. Barney en Betty het met ’n kompas geëksperimenteer en opgemerk wanneer hulle dit naby die blink kolle beweeg, het die naald vinnig getol. Maar wanneer hulle dit ’n paar sentimeter van die kolle af beweeg, het dit weer afgeneem.<ref>See Friedman/Marden, 2007, p. 153</ref> ===Aanvanklike verslag=== Walter N. Webb, ’n Bostonse sterrekundige en NICAP-lid, het die Hills op 21 Oktober 1961 ontmoet. In ’n ses uur lange onderhoud het die Hills alles vertel wat hulle van die VVV-ontmoeting kon onthou. Barney het gesê hy het baie dinge geblokkeer en dat hy vermoed daar is sekere dele van die gebeurtenis wat hy nie wou onthou nie. Hy het egter alles wat hy van die tuig en die mensagtige figure kon onthou in detail beskryf.<ref>Webb, 1965, pp. 2–3.</ref> Webb het gesê "hulle praat die waarheid en dat die voorval waarskynlik presies plaasgevind het soos dit gerapporteer is, buiten ’n paar klein onsekerhede en tegniese besonderhede wat geduld moet word in enige sulke waarnemings waar menslike oordeel betrokke is (soos die presiese tyd en duur van sigbaarheid, die skynbare groottes van voorwerpe en insittendes, ensovoorts)."<ref>Webb, 1965, p. 4.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Barney and Betty Hill incident}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] 20j6unrzsz29blbtmacp24fhdqxnx8q 2893509 2893508 2026-04-13T13:16:20Z BurgertB 2401 2893509 wikitext text/x-wiki '''Barney en Betty Hill''' was ’n Amerikaanse egpaar en burgerregteaktiviste wat beweer het hulle is van 19 tot 20 September 1961 deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] ontvoer uit ’n plattelandse deel van die deelstaat [[New Hampshire]]. Die voorval het bekend geword as die "Hill-ontvoering" of die "Zeta Reticuli-voorval" omdat twee VVV-navorsers die sterkaart wat na bewering aan Betty Hill gewys is, verbind het met die [[dubbelster]]stelsel Zeta Reticuli. Die meeste van Betty Hill se notas, bande en ander items is in die permanente versameling van die Universiteit van New Hampshire, haar [[alma mater]].<ref>{{cite web| url=http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| archive-url=https://web.archive.org/web/20090414143018/http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| url-status=dead| archive-date=April 14, 2009| title=Special Collections, University Archives & Museum| work=unh.edu}}</ref> In Julie 2011 het die New Hampshire-afdeling vir Historiese Bronne die plek van die beweerde eerste nadering van die tuig met ’n historiese merker aangedui.<ref>{{cite news| last=Jordan |first=Jessica |title=Little Green Men Celebrated in NH |newspaper=NH.com |date=July 25, 2011 |url=http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234308/http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref> Die Hills se verhaal is wyd bekend gemaak in boeke en rolprente,<ref>{{Cite web|last=Lacina|first=Linda|date=January 15, 2020|title=How Betty and Barney Hill's Alien Abduction Story Defined the Genre|url=https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|website=History|access-date=May 4, 2021|archive-date=July 8, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708012841/https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|url-status=live}}</ref> onder meer die topverkoperboek ''The Interrupted Journey'' van 1966 en NBC se televisieprent ''The UFO Incident'' van 1975. ==VVV-kontak== Volgens ’n verskeidenheid verslae deur die Hills het die beweerde [[VVV]]-waarneming op 19 September 1961 omstreeks 22:30 plaaslike tyd plaasgevind. Die egpaar was op pad terug na [[Portsmouth]] ná ’n vakansie by die [[Niagarawaterval]] en in [[Montreal]]. Betty het beweer sy het net suid van Lancaster, [[New Hampshire]], ’n helder ligpunt in die lug waargeneem wat opwaarts beweeg het van onder die [[Maan]] en die planeet [[Jupiter]]. Terwyl Barney bestuur het, het Betty gedink sy sien ’n [[verskietende ster]], behalwe dat dit opwaarts beweeg het.<ref>Webb, 1965, p. 1</ref> Omdat dit onreëlmatig beweeg en groter en helderder geword het, het Betty Barney aangemoedig om stil te hou sodat hulle die voorwerp van nader kon bekyk en hulle hond, Delsey, kon uitlaat. Barney het by ’n skilderagtige piekniekplek net suid van Twin Mountain stilgehou.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007. p. 101.</ref> Betty, wat deur ’n verkyker gekyk het, het ’n "vreemd gevormde" tuig met veelkleurige flikkerligte waargeneem wat oor die oppervlak van die Maan beweeg.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience''. 2007, p. 102.</ref> Omdat haar suster ’n paar jaar tevore gesê het sy het ’n [[vlieënde piering]] gesien, het Betty gedink dit is moontlik wat sy waarneem. Deur die verkyker het Barney aanvanklik gedink dit is ’n kommersiële vliegtuig wat na Montreal vlieg. Hy het egter gou van mening verander omdat die tuig, sonder om te lyk asof dit draai, vinnig in sy rigting afgedaal het. Dit het Barney laat besef: "Dié voorwerp wat ’n vliegtuig is, is nié ’n vliegtuig nie."<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 76.</ref> Volgens die Hills het hulle stadig op die stil en afgeleë pad voortgery om die voorwerp te bly dophou terwyl dit al hoe nader gekom het. Gemeet teen 'n berg daar naby was dit sowat 18&nbsp;m lank. Dit het gelyk of dit roteer. Die egpaar het gekyk hoe die stil, verligte tuig onreëlmatig beweeg en heen en weer in die naglug bons.<ref>Friedman, Stanton and Kathleen Marden. ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007, pp. 103–04</ref> Net suid van Indian Head het die voorwerp volgens hulle vinnig na hulle voertuig afgedaal, en Barney het in die middel van die snelweg stilgehou. Die enorme, stil tuig het sowat 24 to 30&nbsp;m bo die Hills se Chevrolet Bel Air van 1957 gesweef en die hele sigveld in die voorruit gevul. Dit het Barney aan ’n reusepannekoek herinner. Met sy pistool in sy sak het hy uit die voertuig geklim en nader aan die voorwerp beweeg. Barney het gesê hy het deur die verkyker agt tot 11 mensagtige figure gesien wat deur die vensters van die tuig na hom kyk. Net daarna het almal behalwe een beweeg na wat soos ’n paneel teen die agtermuur van ’n gang gelyk en die voorste deel van die tuig omring het. Die een oorblywende figuur het na Barney bly kyk en ’n boodskap oorgedra wat hom beveel het om "te bly waar jy is en aan te hou kyk." Barney het onthou die mensagtige vorms het blink, swart uniforms gedra en swart pette opgehad. Rooi ligte op wat soos vlermuisvlerke gelyk het, het uit die kante van die tuig uitgestoot, en ’n lang struktuur het van die onderkant van die tuig afgesak. Die stil tuig het nader beweeg tot wat Barney geskat het binne 15 to 24&nbsp;m bo hom en 90&nbsp;m van hom af. Barney was bang hy word deur die wesens gevang en het verskrik teruggehardloop na die motor. Toe die Hills wegry, het hulle ’n vreemde piepgeluid gehoor en in ’n beswyming verval. Toe hulle weer bykom, het hulle besef hulle is nou net buite Concord. Op 21 Oktober 1961 het Barney aan ’n ondersoeker van die Amerikaanse National Investigations Committee On Aerial Phenomena (Nicap), Walter Webb, gerapporteer dat die "wesens op die een of ander manier nie menslik was nie".<ref>Webb, 1965, p. 3.</ref> ==Onmiddellike nasleep== Die Hills het verklaar hulle het omstreeks dagbreek by die huis aangekom en ’n paar vreemde sensasies en impulse ervaar wat hulle nie maklik kon verklaar nie. Betty het daarop aangedring dat hulle bagasie naby die agterdeur gehou word eerder as in die hoofgedeelte van die huis. Hulle horlosies sou nooit weer werk nie. Barney het gesê die leerband van die verkyker was geskeur, hoewel hy nie kon onthou hoe dit geskeur het nie. Die tone van sy beste skoene was geskaaf. Barney sê hy het ’n drang gehad om sy geslagsdele in die badkamer te ondersoek, hoewel hy niks ongewoons gevind het nie. Hulle het vir lank gaan stort om moontlike besoedeling te verwyder en elkeen het ’n tekening gemaak van wat hulle waargeneem het.<ref>Friedman and Marden. "Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience," 2007, p. 33.</ref> Die Hills was verward en het probeer om die chronologie van gebeure te rekonstrueer, maar onmiddellik nadat hulle die gonsgeluide gehoor het, het hulle herinneringe onvolledig en gefragmenteer geword.<ref>Clark, Jerome. "The UFO Book," 1998, p. 277.</ref> Ná ’n paar uur van slaap het Betty wakker geword en die skoene en klere wat sy tydens die rit gedra het in haar kas geplaas, en opgemerk die rok was by die soom, rits en voering geskeur. Later, toe sy die klere uit haar kas haal, het sy ’n pienkerige poeier aan haar rok opgemerk. Sy het die rok aan haar waslyn gehang en die pienk poeier het weggewaai, maar die rok was onherstelbaar beskadig. Sy het dit weggegooi, maar toe van plan verander, die rok gaan haal en dit in haar kas gehang. Oor die jare het vyf laboratoriums chemiese en forensiese toetse daarop gedoen.<ref>University of New Hampshire Archival Collection</ref> Daar was blink, konsentriese sirkels op die bagasiebak van hulle motor wat nie die vorige dag daar was nie. Barney en Betty het met ’n kompas geëksperimenteer en opgemerk wanneer hulle dit naby die blink kolle beweeg, het die naald vinnig getol. Maar wanneer hulle dit ’n paar sentimeter van die kolle af beweeg, het dit weer afgeneem.<ref>See Friedman/Marden, 2007, p. 153</ref> ===Aanvanklike verslag aan die lugmag en Nicap=== Walter N. Webb, ’n Bostonse sterrekundige en Nicap-lid, het die Hills op 21 Oktober 1961 ontmoet. In ’n ses uur lange onderhoud het die Hills alles vertel wat hulle van die VVV-ontmoeting kon onthou. Barney het gesê hy het baie dinge geblokkeer en dat hy vermoed daar is sekere dele van die gebeurtenis wat hy nie wou onthou nie. Hy het egter alles wat hy van die tuig en die mensagtige figure kon onthou in detail beskryf.<ref>Webb, 1965, pp. 2–3.</ref> Webb het gesê "hulle praat die waarheid en dat die voorval waarskynlik presies plaasgevind het soos dit gerapporteer is, buiten ’n paar klein onsekerhede en tegniese besonderhede wat geduld moet word in enige sulke waarnemings waar menslike oordeel betrokke is (soos die presiese tyd en duur van sigbaarheid, die skynbare groottes van voorwerpe en insittendes, ensovoorts)."<ref>Webb, 1965, p. 4.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Barney and Betty Hill incident}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] nphc5f6q2sldz23o9n0dss435yvqvet 2893521 2893509 2026-04-13T13:43:21Z BurgertB 2401 Besig 2893521 wikitext text/x-wiki '''Barney en Betty Hill''' was ’n Amerikaanse egpaar en burgerregteaktiviste wat beweer het hulle is van 19 tot 20 September 1961 deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] ontvoer uit ’n plattelandse deel van die deelstaat [[New Hampshire]]. Die voorval het bekend geword as die "Hill-ontvoering" of die "Zeta Reticuli-voorval" omdat twee VVV-navorsers die sterkaart wat na bewering aan Betty Hill gewys is, verbind het met die [[dubbelster]]stelsel Zeta Reticuli. Die meeste van Betty Hill se notas, bande en ander items is in die permanente versameling van die Universiteit van New Hampshire, haar [[alma mater]].<ref>{{cite web| url=http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| archive-url=https://web.archive.org/web/20090414143018/http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| url-status=dead| archive-date=April 14, 2009| title=Special Collections, University Archives & Museum| work=unh.edu}}</ref> In Julie 2011 het die New Hampshire-afdeling vir Historiese Bronne die plek van die beweerde eerste nadering van die tuig met ’n historiese merker aangedui.<ref>{{cite news| last=Jordan |first=Jessica |title=Little Green Men Celebrated in NH |newspaper=NH.com |date=July 25, 2011 |url=http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234308/http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref> Die Hills se verhaal is wyd bekend gemaak in boeke en rolprente,<ref>{{Cite web|last=Lacina|first=Linda|date=January 15, 2020|title=How Betty and Barney Hill's Alien Abduction Story Defined the Genre|url=https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|website=History|access-date=May 4, 2021|archive-date=July 8, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708012841/https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|url-status=live}}</ref> onder meer die topverkoperboek ''The Interrupted Journey'' van 1966 en NBC se televisieprent ''The UFO Incident'' van 1975. ==VVV-kontak== Volgens ’n verskeidenheid verslae deur die Hills het die beweerde [[VVV]]-waarneming op 19 September 1961 omstreeks 22:30 plaaslike tyd plaasgevind. Die egpaar was op pad terug na [[Portsmouth]] ná ’n vakansie by die [[Niagarawaterval]] en in [[Montreal]]. Betty het beweer sy het net suid van Lancaster, [[New Hampshire]], ’n helder ligpunt in die lug waargeneem wat opwaarts beweeg het van onder die [[Maan]] en die planeet [[Jupiter]]. Terwyl Barney bestuur het, het Betty gedink sy sien ’n [[verskietende ster]], behalwe dat dit opwaarts beweeg het.<ref>Webb, 1965, p. 1</ref> Omdat dit onreëlmatig beweeg en groter en helderder geword het, het Betty Barney aangemoedig om stil te hou sodat hulle die voorwerp van nader kon bekyk en hulle hond, Delsey, kon uitlaat. Barney het by ’n skilderagtige piekniekplek net suid van Twin Mountain stilgehou.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007. p. 101.</ref> Betty, wat deur ’n verkyker gekyk het, het ’n "vreemd gevormde" tuig met veelkleurige flikkerligte waargeneem wat oor die oppervlak van die Maan beweeg.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience''. 2007, p. 102.</ref> Omdat haar suster ’n paar jaar tevore gesê het sy het ’n [[vlieënde piering]] gesien, het Betty gedink dit is moontlik wat sy waarneem. Deur die verkyker het Barney aanvanklik gedink dit is ’n kommersiële vliegtuig wat na Montreal vlieg. Hy het egter gou van mening verander omdat die tuig, sonder om te lyk asof dit draai, vinnig in sy rigting afgedaal het. Dit het Barney laat besef: "Dié voorwerp wat ’n vliegtuig is, is nié ’n vliegtuig nie."<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 76.</ref> Volgens die Hills het hulle stadig op die stil en afgeleë pad voortgery om die voorwerp te bly dophou terwyl dit al hoe nader gekom het. Gemeet teen 'n berg daar naby was dit sowat 18&nbsp;m lank. Dit het gelyk of dit roteer. Die egpaar het gekyk hoe die stil, verligte tuig onreëlmatig beweeg en heen en weer in die naglug bons.<ref>Friedman, Stanton and Kathleen Marden. ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007, pp. 103–04</ref> Net suid van Indian Head het die voorwerp volgens hulle vinnig na hulle voertuig afgedaal, en Barney het in die middel van die snelweg stilgehou. Die enorme, stil tuig het sowat 24 to 30&nbsp;m bo die Hills se Chevrolet Bel Air van 1957 gesweef en die hele sigveld in die voorruit gevul. Dit het Barney aan ’n reusepannekoek herinner. Met sy pistool in sy sak het hy uit die voertuig geklim en nader aan die voorwerp beweeg. Barney het gesê hy het deur die verkyker agt tot 11 mensagtige figure gesien wat deur die vensters van die tuig na hom kyk. Net daarna het almal behalwe een beweeg na wat soos ’n paneel teen die agtermuur van ’n gang gelyk en die voorste deel van die tuig omring het. Die een oorblywende figuur het na Barney bly kyk en ’n boodskap oorgedra wat hom beveel het om "te bly waar jy is en aan te hou kyk." Barney het onthou die mensagtige vorms het blink, swart uniforms gedra en swart pette opgehad. Rooi ligte op wat soos vlermuisvlerke gelyk het, het uit die kante van die tuig uitgestoot, en ’n lang struktuur het van die onderkant van die tuig afgesak. Die stil tuig het nader beweeg tot wat Barney geskat het binne 15 to 24&nbsp;m bo hom en 90&nbsp;m van hom af. Barney was bang hy word deur die wesens gevang en het verskrik teruggehardloop na die motor. Toe die Hills wegry, het hulle ’n vreemde piepgeluid gehoor en in ’n beswyming verval. Toe hulle weer bykom, het hulle besef hulle is nou net buite Concord. Op 21 Oktober 1961 het Barney aan ’n ondersoeker van die Amerikaanse National Investigations Committee On Aerial Phenomena (Nicap), Walter Webb, gerapporteer dat die "wesens op die een of ander manier nie menslik was nie".<ref>Webb, 1965, p. 3.</ref> ==Onmiddellike nasleep== Die Hills het verklaar hulle het omstreeks dagbreek by die huis aangekom en ’n paar vreemde sensasies en impulse ervaar wat hulle nie maklik kon verklaar nie. Betty het daarop aangedring dat hulle bagasie naby die agterdeur gehou word eerder as in die hoofgedeelte van die huis. Hulle horlosies sou nooit weer werk nie. Barney het gesê die leerband van die verkyker was geskeur, hoewel hy nie kon onthou hoe dit geskeur het nie. Die tone van sy beste skoene was geskaaf. Barney sê hy het ’n drang gehad om sy geslagsdele in die badkamer te ondersoek, hoewel hy niks ongewoons gevind het nie. Hulle het vir lank gaan stort om moontlike besoedeling te verwyder en elkeen het ’n tekening gemaak van wat hulle waargeneem het.<ref>Friedman and Marden. "Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience," 2007, p. 33.</ref> Die Hills was verward en het probeer om die chronologie van gebeure te rekonstrueer, maar onmiddellik nadat hulle die gonsgeluide gehoor het, het hulle herinneringe onvolledig en gefragmenteer geword.<ref>Clark, Jerome. "The UFO Book," 1998, p. 277.</ref> Ná ’n paar uur van slaap het Betty wakker geword en die skoene en klere wat sy tydens die rit gedra het in haar kas geplaas, en opgemerk die rok was by die soom, rits en voering geskeur. Later, toe sy die klere uit haar kas haal, het sy ’n pienkerige poeier aan haar rok opgemerk. Sy het die rok aan haar waslyn gehang en die pienk poeier het weggewaai, maar die rok was onherstelbaar beskadig. Sy het dit weggegooi, maar toe van plan verander, die rok gaan haal en dit in haar kas gehang. Oor die jare het vyf laboratoriums chemiese en forensiese toetse daarop gedoen.<ref>University of New Hampshire Archival Collection</ref> Daar was blink, konsentriese sirkels op die bagasiebak van hulle motor wat nie die vorige dag daar was nie. Barney en Betty het met ’n kompas geëksperimenteer en opgemerk wanneer hulle dit naby die blink kolle beweeg, het die naald vinnig getol. Maar wanneer hulle dit ’n paar sentimeter van die kolle af beweeg, het dit weer afgeneem.<ref>See Friedman/Marden, 2007, p. 153</ref> ===Aanvanklike verslag aan die lugmag en Nicap=== Walter N. Webb, ’n Bostonse sterrekundige en Nicap-lid, het die Hills op 21 Oktober 1961 ontmoet. In ’n ses uur lange onderhoud het die Hills alles vertel wat hulle van die VVV-ontmoeting kon onthou. Barney het gesê hy het baie dinge geblokkeer en dat hy vermoed daar is sekere dele van die gebeurtenis wat hy nie wou onthou nie. Hy het egter alles wat hy van die tuig en die mensagtige figure kon onthou in detail beskryf.<ref>Webb, 1965, pp. 2–3.</ref> Webb het gesê "hulle praat die waarheid en dat die voorval waarskynlik presies plaasgevind het soos dit gerapporteer is, buiten ’n paar klein onsekerhede en tegniese besonderhede wat geduld moet word in enige sulke waarnemings waar menslike oordeel betrokke is (soos die presiese tyd en duur van sigbaarheid, die skynbare groottes van voorwerpe en insittendes, ensovoorts)."<ref>Webb, 1965, p. 4.</ref> ==Betty se drome== Tien dae ná die beweerde VVV-kontak het Betty sowat vyf nagte agtereenvolgens 'n reeks helder drome gehad. Dit was vol besonderhede en van 'n intensiteit soos wat sy nog nooit belewe het nie. Daarna het dit opgehou. Toe sy dit aan Barney noem, was hy simpatiek, maar nie baie bekommerd nie. Betty het dit nie weer aan hom genoem nie.<ref>Fuller, 1966, p. 31.</ref> In November 1961 het Betty die besonderhede van haar drome begin neerskryf. In een droom was daar 'n padblokkade en is haar en Barney se motor deur mans omring. Sy het haar bewussyn verloor, maar weer herwin en besef twee kort mans dwing haar om in die nag in 'n woud te loop. Barney het agter geloop en sy het na hom uitgeroep, maar dit het gelyk of hy in 'n beswyming is of in sy slaap loop. Die mans was sowat 1,5 of 1,6&nbsp;m lank en het eenderse blou uniforms aangehad. Hulle het byna menslik gelyk, met swart hare, prominente neuse en blouerige lippe. Hulle vel was gryserig.<ref>Friedman/Marden, 2007, p. 85.</ref> Sy en Barney is na hulle motor geneem, waar die leier voorgestel het hulle wag om die tuig te sien vertrek. Hulle het dit gedoen en toe hulle rit huis toe hervat.<ref>See Fuller, 1966, pp. 295–302 vir die volledige weergawe van Betty se drome.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Barney and Betty Hill incident}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] jcgvtmli11gv9fnn87hle2iq54ba0ad 2893541 2893521 2026-04-13T14:56:57Z BurgertB 2401 Besig 2893541 wikitext text/x-wiki '''Barney en Betty Hill''' was ’n Amerikaanse egpaar en burgerregteaktiviste wat beweer het hulle is van 19 tot 20 September 1961 deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] ontvoer uit ’n plattelandse deel van die deelstaat [[New Hampshire]]. Die voorval het bekend geword as die "Hill-ontvoering" of die "Zeta Reticuli-voorval" omdat twee VVV-navorsers die sterkaart wat na bewering aan Betty Hill gewys is, verbind het met die [[dubbelster]]stelsel Zeta Reticuli. Die meeste van Betty Hill se notas, bande en ander items is in die permanente versameling van die Universiteit van New Hampshire, haar [[alma mater]].<ref>{{cite web| url=http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| archive-url=https://web.archive.org/web/20090414143018/http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| url-status=dead| archive-date=April 14, 2009| title=Special Collections, University Archives & Museum| work=unh.edu}}</ref> In Julie 2011 het die New Hampshire-afdeling vir Historiese Bronne die plek van die beweerde eerste nadering van die tuig met ’n historiese merker aangedui.<ref>{{cite news| last=Jordan |first=Jessica |title=Little Green Men Celebrated in NH |newspaper=NH.com |date=July 25, 2011 |url=http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234308/http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref> Die Hills se verhaal is wyd bekend gemaak in boeke en rolprente,<ref>{{Cite web|last=Lacina|first=Linda|date=January 15, 2020|title=How Betty and Barney Hill's Alien Abduction Story Defined the Genre|url=https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|website=History|access-date=May 4, 2021|archive-date=July 8, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708012841/https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|url-status=live}}</ref> onder meer die topverkoperboek ''The Interrupted Journey'' van 1966 en NBC se televisieprent ''The UFO Incident'' van 1975. ==VVV-kontak== Volgens ’n verskeidenheid verslae deur die Hills het die beweerde [[VVV]]-waarneming op 19 September 1961 omstreeks 22:30 plaaslike tyd plaasgevind. Die egpaar was op pad terug na [[Portsmouth]] ná ’n vakansie by die [[Niagarawaterval]] en in [[Montreal]]. Betty het beweer sy het net suid van Lancaster, [[New Hampshire]], ’n helder ligpunt in die lug waargeneem wat opwaarts beweeg het van onder die [[Maan]] en die planeet [[Jupiter]]. Terwyl Barney bestuur het, het Betty gedink sy sien ’n [[verskietende ster]], behalwe dat dit opwaarts beweeg het.<ref>Webb, 1965, p. 1</ref> Omdat dit onreëlmatig beweeg en groter en helderder geword het, het Betty Barney aangemoedig om stil te hou sodat hulle die voorwerp van nader kon bekyk en hulle hond, Delsey, kon uitlaat. Barney het by ’n skilderagtige piekniekplek net suid van Twin Mountain stilgehou.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007. p. 101.</ref> Betty, wat deur ’n verkyker gekyk het, het ’n "vreemd gevormde" tuig met veelkleurige flikkerligte waargeneem wat oor die oppervlak van die Maan beweeg.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience''. 2007, p. 102.</ref> Omdat haar suster ’n paar jaar tevore gesê het sy het ’n [[vlieënde piering]] gesien, het Betty gedink dit is moontlik wat sy waarneem. Deur die verkyker het Barney aanvanklik gedink dit is ’n kommersiële vliegtuig wat na Montreal vlieg. Hy het egter gou van mening verander omdat die tuig, sonder om te lyk asof dit draai, vinnig in sy rigting afgedaal het. Dit het Barney laat besef: "Dié voorwerp wat ’n vliegtuig is, is nié ’n vliegtuig nie."<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 76.</ref> Volgens die Hills het hulle stadig op die stil en afgeleë pad voortgery om die voorwerp te bly dophou terwyl dit al hoe nader gekom het. Gemeet teen 'n berg daar naby was dit sowat 18&nbsp;m lank. Dit het gelyk of dit roteer. Die egpaar het gekyk hoe die stil, verligte tuig onreëlmatig beweeg en heen en weer in die naglug bons.<ref>Friedman, Stanton and Kathleen Marden. ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007, pp. 103–04</ref> Net suid van Indian Head het die voorwerp volgens hulle vinnig na hulle voertuig afgedaal, en Barney het in die middel van die snelweg stilgehou. Die enorme, stil tuig het sowat 24 to 30&nbsp;m bo die Hills se Chevrolet Bel Air van 1957 gesweef en die hele sigveld in die voorruit gevul. Dit het Barney aan ’n reusepannekoek herinner. Met sy pistool in sy sak het hy uit die voertuig geklim en nader aan die voorwerp beweeg. Barney het gesê hy het deur die verkyker agt tot 11 mensagtige figure gesien wat deur die vensters van die tuig na hom kyk. Net daarna het almal behalwe een beweeg na wat soos ’n paneel teen die agtermuur van ’n gang gelyk en die voorste deel van die tuig omring het. Die een oorblywende figuur het na Barney bly kyk en ’n boodskap oorgedra wat hom beveel het om "te bly waar jy is en aan te hou kyk." Barney het onthou die mensagtige vorms het blink, swart uniforms gedra en swart pette opgehad. Rooi ligte op wat soos vlermuisvlerke gelyk het, het uit die kante van die tuig uitgestoot, en ’n lang struktuur het van die onderkant van die tuig afgesak. Die stil tuig het nader beweeg tot wat Barney geskat het binne 15 to 24&nbsp;m bo hom en 90&nbsp;m van hom af. Barney was bang hy word deur die wesens gevang en het verskrik teruggehardloop na die motor. Toe die Hills wegry, het hulle ’n vreemde piepgeluid gehoor en in ’n beswyming verval. Toe hulle weer bykom, het hulle besef hulle is nou net buite Concord. Op 21 Oktober 1961 het Barney aan ’n ondersoeker van die Amerikaanse National Investigations Committee On Aerial Phenomena (Nicap), Walter Webb, gerapporteer dat die "wesens op die een of ander manier nie menslik was nie".<ref>Webb, 1965, p. 3.</ref> ==Onmiddellike nasleep== Die Hills het verklaar hulle het omstreeks dagbreek by die huis aangekom en ’n paar vreemde sensasies en impulse ervaar wat hulle nie maklik kon verklaar nie. Betty het daarop aangedring dat hulle bagasie naby die agterdeur gehou word eerder as in die hoofgedeelte van die huis. Hulle horlosies sou nooit weer werk nie. Barney het gesê die leerband van die verkyker was geskeur, hoewel hy nie kon onthou hoe dit geskeur het nie. Die tone van sy beste skoene was geskaaf. Barney sê hy het ’n drang gehad om sy geslagsdele in die badkamer te ondersoek, hoewel hy niks ongewoons gevind het nie. Hulle het vir lank gaan stort om moontlike besoedeling te verwyder en elkeen het ’n tekening gemaak van wat hulle waargeneem het.<ref>Friedman and Marden. "Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience," 2007, p. 33.</ref> Die Hills was verward en het probeer om die chronologie van gebeure te rekonstrueer, maar onmiddellik nadat hulle die gonsgeluide gehoor het, het hulle herinneringe onvolledig en gefragmenteer geword.<ref>Clark, Jerome. "The UFO Book," 1998, p. 277.</ref> Ná ’n paar uur van slaap het Betty wakker geword en die skoene en klere wat sy tydens die rit gedra het in haar kas geplaas, en opgemerk die rok was by die soom, rits en voering geskeur. Later, toe sy die klere uit haar kas haal, het sy ’n pienkerige poeier aan haar rok opgemerk. Sy het die rok aan haar waslyn gehang en die pienk poeier het weggewaai, maar die rok was onherstelbaar beskadig. Sy het dit weggegooi, maar toe van plan verander, die rok gaan haal en dit in haar kas gehang. Oor die jare het vyf laboratoriums chemiese en forensiese toetse daarop gedoen.<ref>University of New Hampshire Archival Collection</ref> Daar was blink, konsentriese sirkels op die bagasiebak van hulle motor wat nie die vorige dag daar was nie. Barney en Betty het met ’n kompas geëksperimenteer en opgemerk wanneer hulle dit naby die blink kolle beweeg, het die naald vinnig getol. Maar wanneer hulle dit ’n paar sentimeter van die kolle af beweeg, het dit weer afgeneem.<ref>See Friedman/Marden, 2007, p. 153</ref> ===Aanvanklike verslag=== Walter N. Webb, ’n Bostonse sterrekundige en Nicap-lid, het die Hills op 21 Oktober 1961 ontmoet. In ’n ses uur lange onderhoud het die Hills alles vertel wat hulle van die VVV-ontmoeting kon onthou. Barney het gesê hy het baie dinge geblokkeer en dat hy vermoed daar is sekere dele van die gebeurtenis wat hy nie wou onthou nie. Hy het egter alles wat hy van die tuig en die mensagtige figure kon onthou in detail beskryf.<ref>Webb, 1965, pp. 2–3.</ref> Webb het gesê "hulle praat die waarheid en dat die voorval waarskynlik presies plaasgevind het soos dit gerapporteer is, buiten ’n paar klein onsekerhede en tegniese besonderhede wat geduld moet word in enige sulke waarnemings waar menslike oordeel betrokke is (soos die presiese tyd en duur van sigbaarheid, die skynbare groottes van voorwerpe en insittendes, ensovoorts)."<ref>Webb, 1965, p. 4.</ref> ==Betty se drome== Tien dae ná die beweerde VVV-kontak het Betty sowat vyf nagte agtereenvolgens 'n reeks helder drome gehad. Dit was vol besonderhede en van 'n intensiteit soos wat sy nog nooit belewe het nie. Daarna het dit opgehou. Toe sy dit aan Barney noem, was hy simpatiek, maar nie baie bekommerd nie. Betty het dit nie weer aan hom genoem nie.<ref>Fuller, 1966, p. 31.</ref> In November 1961 het Betty die besonderhede van haar drome begin neerskryf. In een droom was daar 'n padblokkade en is haar en Barney se motor deur mans omring. Sy het haar bewussyn verloor, maar weer herwin en besef twee kort mans dwing haar om in die nag in 'n woud te loop. Barney het agter geloop en sy het na hom uitgeroep, maar dit het gelyk of hy in 'n beswyming is of in sy slaap loop. Die mans was sowat 1,5 of 1,6&nbsp;m lank en het eenderse blou uniforms aangehad. Hulle het byna menslik gelyk, met swart hare, prominente neuse en blouerige lippe. Hulle vel was gryserig.<ref>Friedman/Marden, 2007, p. 85.</ref> Sy en Barney is na hulle motor geneem, waar die leier voorgestel het hulle wag om die tuig te sien vertrek. Hulle het dit gedoen en toe hulle rit huis toe hervat.<ref>See Fuller, 1966, pp. 295–302 vir die volledige weergawe van Betty se drome.</ref> ==Nog onderhoude== ===Vermiste tyd=== Op 25 November 1961 is die Hills weer breedvoerig deur Nicap-lede ondervra, dié keer C.D. Jackson en Robert E. Hohmann.<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 61.</ref> Nadat hulle Webb se aanvanklike verslag gelees het, het Jackson en Hohmann baie vrae vir die Hills gehad. Een van hulle hoofvrae het gegaan oor die lengte van die rit. Hoewel die Hills gesê het hulle het later as verwag by die huis gekom (die rit moes ongeveer vier uur geneem het), het hulle nie besef dit het altesaam sewe uur geduur nie. Hulle het geen verduideliking daarvoor gehad nie (’n verskynsel wat VVV-navorsers "vermiste tyd" noem). Die Hills het beweer hulle kan byna niks van 'n groot deel van die rit onthou nie. Albei het beweer hulle onthou ’n beeld van ’n vurige bol op die grond. Hulle het gedink dit moes die Maan wees, maar Hohmann en Jackson het hulle ingelig die Maan het reeds vroeër die aand ondergegaan.<ref name="Clark, 1998, p. 282">Clark, 1998, p. 282.</ref> Die onderwerp van hipnose het ter sprake gekom en daar is besluit dit moet toegepas word om herinneringe te probeer terugkry. Barney was huiwerig, maar het gedink dit kan Betty help om tot rus te kom met wat hy beskryf het as "die 'onsin' van haar drome".<ref name="Clark, 1998, p. 282" /> ===Privaat bekendmaking=== Op 23 November 1962 het die Hills ’n byeenkoms by hulle kerk bygewoon, waar kaptein Ben H. Swett van die Amerikaanse lugmag ’n gasspreker was. Omdat hulle ’n belangstelling in hipnose gehad het, het die Hills Swett privaat genader en hulle vreemde ontmoeting met hom gedeel. Swett was veral geïnteresseerd in die "vermiste tyd" in die Hills se verhaal. Die Hills het hom gevra of hy hulle sou hipnotiseer om hul herinneringe te herwin, maar Swett het geweier en hulle gewaarsku om nie na ’n amateur-hipnotiseur, soos hyself, te gaan nie.<ref>{{cite web| url=http://bswett.com/1963-09BettyAndBarney.html| title=Betty and Barney Hill| author=Ben H. Swett| work=bswett.com| access-date=May 1, 2009| archive-date=July 8, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110708102121/http://bswett.com/1963-09BettyAndBarney.html| url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Barney and Betty Hill incident}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] fe053nninvqgb3fjz27g8peymvftj40 2893599 2893541 2026-04-13T17:36:37Z BurgertB 2401 Klaar 2893599 wikitext text/x-wiki '''Barney en Betty Hill''' was ’n Amerikaanse egpaar en burgerregteaktiviste wat beweer het hulle is van 19 tot 20 September 1961 deur [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] ontvoer uit ’n plattelandse deel van die deelstaat [[New Hampshire]]. Die voorval het bekend geword as die "Hill-ontvoering" of die "Zeta Reticuli-voorval" omdat twee VVV-navorsers die sterkaart wat na bewering aan Betty Hill gewys is, verbind het met die [[dubbelster]]stelsel Zeta Reticuli. Die meeste van Betty Hill se notas, bande en ander items is in die permanente versameling van die Universiteit van New Hampshire, haar [[alma mater]].<ref>{{cite web| url=http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| archive-url=https://web.archive.org/web/20090414143018/http://www.library.unh.edu/special/index.php/betty-and-barney-hill| url-status=dead| archive-date=April 14, 2009| title=Special Collections, University Archives & Museum| work=unh.edu}}</ref> In Julie 2011 het die New Hampshire-afdeling vir Historiese Bronne die plek van die beweerde eerste nadering van die tuig met ’n historiese merker aangedui.<ref>{{cite news| last=Jordan |first=Jessica |title=Little Green Men Celebrated in NH |newspaper=NH.com |date=July 25, 2011 |url=http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201234308/http://www.nh.com/nhbloggers/927157-180/little-green-men-celebrated-in-nh.html |archive-date=February 1, 2014 }}</ref> Die Hills se verhaal is wyd bekend gemaak in boeke en rolprente,<ref>{{Cite web|last=Lacina|first=Linda|date=January 15, 2020|title=How Betty and Barney Hill's Alien Abduction Story Defined the Genre|url=https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|website=History|access-date=May 4, 2021|archive-date=July 8, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230708012841/https://www.history.com/news/first-alien-abduction-account-barney-betty-hill|url-status=live}}</ref> onder meer die topverkoperboek ''The Interrupted Journey'' van 1966 en NBC se televisieprent ''The UFO Incident'' van 1975. ==VVV-kontak== Volgens ’n verskeidenheid verslae deur die Hills het die beweerde [[VVV]]-waarneming op 19 September 1961 omstreeks 22:30 plaaslike tyd plaasgevind. Die egpaar was op pad terug na [[Portsmouth]] ná ’n vakansie by die [[Niagarawaterval]] en in [[Montreal]]. Betty het beweer sy het net suid van Lancaster, [[New Hampshire]], ’n helder ligpunt in die lug waargeneem wat opwaarts beweeg het van onder die [[Maan]] en die planeet [[Jupiter]]. Terwyl Barney bestuur het, het Betty gedink sy sien ’n [[verskietende ster]], behalwe dat dit opwaarts beweeg het.<ref>Webb, 1965, p. 1</ref> Omdat dit onreëlmatig beweeg en groter en helderder geword het, het Betty Barney aangemoedig om stil te hou sodat hulle die voorwerp van nader kon bekyk en hulle hond, Delsey, kon uitlaat. Barney het by ’n skilderagtige piekniekplek net suid van Twin Mountain stilgehou.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007. p. 101.</ref> Betty, wat deur ’n verkyker gekyk het, het ’n "vreemd gevormde" tuig met veelkleurige flikkerligte waargeneem wat oor die oppervlak van die Maan beweeg.<ref>Friedman/Marden, ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience''. 2007, p. 102.</ref> Omdat haar suster ’n paar jaar tevore gesê het sy het ’n [[vlieënde piering]] gesien, het Betty gedink dit is moontlik wat sy waarneem. Deur die verkyker het Barney aanvanklik gedink dit is ’n kommersiële vliegtuig wat na Montreal vlieg. Hy het egter gou van mening verander omdat die tuig, sonder om te lyk asof dit draai, vinnig in sy rigting afgedaal het. Dit het Barney laat besef: "Dié voorwerp wat ’n vliegtuig is, is nié ’n vliegtuig nie."<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 76.</ref> Volgens die Hills het hulle stadig op die stil en afgeleë pad voortgery om die voorwerp te bly dophou terwyl dit al hoe nader gekom het. Gemeet teen 'n berg daar naby was dit sowat 18&nbsp;m lank. Dit het gelyk of dit roteer. Die egpaar het gekyk hoe die stil, verligte tuig onreëlmatig beweeg en heen en weer in die naglug bons.<ref>Friedman, Stanton and Kathleen Marden. ''Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience'', 2007, pp. 103–04</ref> Net suid van Indian Head het die voorwerp volgens hulle vinnig na hulle voertuig afgedaal, en Barney het in die middel van die snelweg stilgehou. Die enorme, stil tuig het sowat 24 to 30&nbsp;m bo die Hills se Chevrolet Bel Air van 1957 gesweef en die hele sigveld in die voorruit gevul. Dit het Barney aan ’n reusepannekoek herinner. Met sy pistool in sy sak het hy uit die voertuig geklim en nader aan die voorwerp beweeg. Barney het gesê hy het deur die verkyker agt tot 11 mensagtige figure gesien wat deur die vensters van die tuig na hom kyk. Net daarna het almal behalwe een beweeg na wat soos ’n paneel teen die agtermuur van ’n gang gelyk en die voorste deel van die tuig omring het. Die een oorblywende figuur het na Barney bly kyk en ’n boodskap oorgedra wat hom beveel het om "te bly waar jy is en aan te hou kyk." Barney het onthou die mensagtige vorms het blink, swart uniforms gedra en swart pette opgehad. Rooi ligte op wat soos vlermuisvlerke gelyk het, het uit die kante van die tuig uitgestoot, en ’n lang struktuur het van die onderkant van die tuig afgesak. Die stil tuig het nader beweeg tot wat Barney geskat het binne 15 to 24&nbsp;m bo hom en 90&nbsp;m van hom af. Barney was bang hy word deur die wesens gevang en het verskrik teruggehardloop na die motor. Toe die Hills wegry, het hulle ’n vreemde piepgeluid gehoor en in ’n beswyming verval. Toe hulle weer bykom, het hulle besef hulle is nou net buite Concord. Op 21 Oktober 1961 het Barney aan ’n ondersoeker van die Amerikaanse National Investigations Committee On Aerial Phenomena (Nicap), Walter Webb, gerapporteer dat die "wesens op die een of ander manier nie menslik was nie".<ref>Webb, 1965, p. 3.</ref> ==Onmiddellike nasleep== Die Hills het verklaar hulle het omstreeks dagbreek by die huis aangekom en ’n paar vreemde sensasies en impulse ervaar wat hulle nie maklik kon verklaar nie. Betty het daarop aangedring dat hulle bagasie naby die agterdeur gehou word eerder as in die hoofgedeelte van die huis. Hulle horlosies sou nooit weer werk nie. Barney het gesê die leerband van die verkyker was geskeur, hoewel hy nie kon onthou hoe dit geskeur het nie. Die tone van sy beste skoene was geskaaf. Barney sê hy het ’n drang gehad om sy geslagsdele in die badkamer te ondersoek, hoewel hy niks ongewoons gevind het nie. Hulle het vir lank gaan stort om moontlike besoedeling te verwyder en elkeen het ’n tekening gemaak van wat hulle waargeneem het.<ref>Friedman and Marden. "Captured! The Betty and Barney Hill UFO Experience," 2007, p. 33.</ref> Die Hills was verward en het probeer om die chronologie van gebeure te rekonstrueer, maar onmiddellik nadat hulle die gonsgeluide gehoor het, het hulle herinneringe onvolledig en gefragmenteer geword.<ref>Clark, Jerome. "The UFO Book," 1998, p. 277.</ref> Ná ’n paar uur van slaap het Betty wakker geword en die skoene en klere wat sy tydens die rit gedra het in haar kas geplaas, en opgemerk die rok was by die soom, rits en voering geskeur. Later, toe sy die klere uit haar kas haal, het sy ’n pienkerige poeier aan haar rok opgemerk. Sy het die rok aan haar waslyn gehang en die pienk poeier het weggewaai, maar die rok was onherstelbaar beskadig. Sy het dit weggegooi, maar toe van plan verander, die rok gaan haal en dit in haar kas gehang. Oor die jare het vyf laboratoriums chemiese en forensiese toetse daarop gedoen.<ref>University of New Hampshire Archival Collection</ref> Daar was blink, konsentriese sirkels op die bagasiebak van hulle motor wat nie die vorige dag daar was nie. Barney en Betty het met ’n kompas geëksperimenteer en opgemerk wanneer hulle dit naby die blink kolle beweeg, het die naald vinnig getol. Maar wanneer hulle dit ’n paar sentimeter van die kolle af beweeg, het dit weer afgeneem.<ref>See Friedman/Marden, 2007, p. 153</ref> ===Aanvanklike verslag=== Walter N. Webb, ’n Bostonse sterrekundige en Nicap-lid, het die Hills op 21 Oktober 1961 ontmoet. In ’n ses uur lange onderhoud het die Hills alles vertel wat hulle van die VVV-ontmoeting kon onthou. Barney het gesê hy het baie dinge geblokkeer en dat hy vermoed daar is sekere dele van die gebeurtenis wat hy nie wou onthou nie. Hy het egter alles wat hy van die tuig en die mensagtige figure kon onthou in detail beskryf.<ref>Webb, 1965, pp. 2–3.</ref> Webb het gesê "hulle praat die waarheid en dat die voorval waarskynlik presies plaasgevind het soos dit gerapporteer is, buiten ’n paar klein onsekerhede en tegniese besonderhede wat geduld moet word in enige sulke waarnemings waar menslike oordeel betrokke is (soos die presiese tyd en duur van sigbaarheid, die skynbare groottes van voorwerpe en insittendes, ensovoorts)."<ref>Webb, 1965, p. 4.</ref> ==Betty se drome== Tien dae ná die beweerde VVV-kontak het Betty sowat vyf nagte agtereenvolgens 'n reeks helder drome gehad. Dit was vol besonderhede en van 'n intensiteit soos wat sy nog nooit belewe het nie. Daarna het dit opgehou. Toe sy dit aan Barney noem, was hy simpatiek, maar nie baie bekommerd nie. Betty het dit nie weer aan hom genoem nie.<ref>Fuller, 1966, p. 31.</ref> In November 1961 het Betty die besonderhede van haar drome begin neerskryf. In een droom was daar 'n padblokkade en is haar en Barney se motor deur mans omring. Sy het haar bewussyn verloor, maar weer herwin en besef twee kort mans dwing haar om in die nag in 'n woud te loop. Barney het agter geloop en sy het na hom uitgeroep, maar dit het gelyk of hy in 'n beswyming is of in sy slaap loop. Die mans was sowat 1,5 of 1,6&nbsp;m lank en het eenderse blou uniforms aangehad. Hulle het byna menslik gelyk, met swart hare, prominente neuse en blouerige lippe. Hulle vel was gryserig.<ref>Friedman/Marden, 2007, p. 85.</ref> Sy en Barney is na hulle motor geneem, waar die leier voorgestel het hulle wag om die tuig te sien vertrek. Hulle het dit gedoen en toe hulle rit huis toe hervat.<ref>See Fuller, 1966, pp. 295–302 vir die volledige weergawe van Betty se drome.</ref> ==Nog onderhoude== ===Vermiste tyd=== Op 25 November 1961 is die Hills weer breedvoerig deur Nicap-lede ondervra, dié keer C.D. Jackson en Robert E. Hohmann.<ref>Fuller, ''The Interrupted Journey'', 1966, p. 61.</ref> Nadat hulle Webb se aanvanklike verslag gelees het, het Jackson en Hohmann baie vrae vir die Hills gehad. Een van hulle hoofvrae het gegaan oor die lengte van die rit. Hoewel die Hills gesê het hulle het later as verwag by die huis gekom (die rit moes ongeveer vier uur geneem het), het hulle nie besef dit het altesaam sewe uur geduur nie. Hulle het geen verduideliking daarvoor gehad nie (’n verskynsel wat VVV-navorsers "vermiste tyd" noem). Die Hills het beweer hulle kan byna niks van 'n groot deel van die rit onthou nie. Albei het beweer hulle onthou ’n beeld van ’n vurige bol op die grond. Hulle het gedink dit moes die Maan wees, maar Hohmann en Jackson het hulle ingelig die Maan het reeds vroeër die aand ondergegaan.<ref name="Clark, 1998, p. 282">Clark, 1998, p. 282.</ref> Die onderwerp van hipnose het ter sprake gekom en daar is besluit dit moet toegepas word om herinneringe te probeer terugkry. Barney was huiwerig, maar het gedink dit kan Betty help om tot rus te kom met wat hy beskryf het as "die 'onsin' van haar drome".<ref name="Clark, 1998, p. 282" /> ===Privaat bekendmaking=== Op 23 November 1962 het die Hills ’n byeenkoms by hulle kerk bygewoon, waar kaptein Ben H. Swett van die Amerikaanse lugmag ’n gasspreker was. Omdat hulle ’n belangstelling in hipnose gehad het, het die Hills Swett privaat genader en hulle vreemde ontmoeting met hom gedeel. Swett was veral geïnteresseerd in die "vermiste tyd" in die Hills se verhaal. Die Hills het hom gevra of hy hulle sou hipnotiseer om hul herinneringe te herwin, maar Swett het geweier en hulle gewaarsku om nie na ’n amateur-hipnotiseur, soos hyself, te gaan nie.<ref>{{cite web| url=http://bswett.com/1963-09BettyAndBarney.html| title=Betty and Barney Hill| author=Ben H. Swett| work=bswett.com| access-date=May 1, 2009| archive-date=July 8, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110708102121/http://bswett.com/1963-09BettyAndBarney.html| url-status=live}}</ref> ==Simon se hipnosesessies== ===Barney se sessies=== Onder hipnose met dr. Benjamin Simon het Barney gemeld die verkykerband het gebreek toe hy van die VVV af terug na sy motor gehardloop het. Hy het onthou dat hy die motor weg van die VVV af gestuur het, maar daarna het hy ’n onweerstaanbare drang gevoel om van die pad af te trek en die bos in te ry. Hy het uiteindelik ses mans op die grondpad sien staan. Die motor het gaan staan en drie van die mans het na die motor toe gekom. Barney het die wesens beskryf as oor die algemeen soos in Betty se hipnotiese herinnering. Hy het gesê hulle het met ’n skrikwekkende, hipnotiserende uitwerking in sy oë gestaar. Onder hipnose het Barney gesê: "O, daardie oë. Hulle is daar in my brein" (van sy eerste hipnosesessie) en "Ek is aangesê om my oë toe te maak omdat ek twee oë sien naderkom het na myne, en ek het gevoel asof die oë in my oë ingedruk het" (van sy tweede hipnosesessie) en "Al wat ek sien, is hierdie oë... Ek is nie eens bang dat hulle nie aan ’n liggaam verbind is nie. Hulle is net daar. Hulle is net baie naby aan my, en druk teen my oë."<ref>Clark, 1998, p. 291</ref> Terwyl Betty vertel het van ’n gesprek in [[Engels]] met die "leier", het Barney gesê hy het hulle in ’n mompelende taal hoor praat wat hy nie verstaan het nie. Betty het ook hierdie detail genoem. Barney het gesê die paar kere dat hulle met hom gekommunikeer het, het dit gelyk soos "gedagte-oordrag" (destyds was hy nie vertroud met die woord "telepatie" nie).<ref>Clark, 1998, p. 285.</ref> === Betty se sessies === Onder hipnose was Betty se weergawe soortgelyk aan haar vyf drome oor die VVV-ontvoering, met enkele noemenswaardige verskille, hoofsaaklik met betrekking tot haar gevangenskap en vrylating. Die tegnologie op die tuig was ook anders, die klein mans het beduidend verskil in fisiese voorkoms en die volgorde van die ontvoering het verskil. Sekere van Barney en Betty se herinneringe het egter oreengestem.<ref>Friedman/Marden, 2007, 119–54.</ref> ===Simon se gevolgtrekkings=== Toe die reeks hipnosesessies voltooi was, het Simon ’n artikel oor die Hills vir die joernaal ''Psychiatric Opinion'' geskryf, waarin hy sy gevolgtrekking verduidelik het: dat die geval ’n unieke sielkundige afwyking was.<ref>Benjamin Simon, "Hypnosis in the Treatment of Military Neurosis" (''Psychiatric Opinion,'' Volume 4, nommer 5, pp. 24–28, Oktober 1967).</ref> ==Latere publisiteit, en Barney en Betty se dood== Die Hills het hulle gewone lewens hervat. Hulle was bereid om hulle beweerde ondervinding met vriende, familie en af en toe 'n VVV-navorser te bespreek, maar het blykbaar geen poging aangewend om publisiteit te soek nie. Op 25 Oktober 1965 het ’n voorbladberig in die ''Boston Traveller'' gevra: "UFO Chiller: Did THEY Seize Couple?"<ref>Clark, 1998, p. 286.</ref> Die verslaggewer John H. Luttrell van die ''Traveller'' het na bewering ’n oudiobandopname ontvang van 'n lesing wat die Hills laat in 1963 gegee het. Luttrell het uitgevind die Hills het hipnose met Simon ondergaan; hy het ook notas verkry van vertroulike onderhoude wat die Hills aan VVV-ondersoekers gegee het. Op 26 Oktober het United Press International (UPI) Luttrell se storie oorgeneem, en die Hills het internasionale aandag gekry. In 1966 het die skrywer John G. Fuller die samewerking van die Hills en Simon verkry en die boek ''The Interrupted Journey'' oor die saak geskryf. Die boek het ’n kopie van Betty se skets van die "sterkaart" ingesluit. Die boek was ’n vinnige sukses en is verskeie kere herdruk.<ref>{{cite magazine |title=Testament for Believers |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,828455,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071121162039/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,828455,00.html |url-status=dead |archive-date=November 21, 2007 |magazine=Time |date=November 18, 1966 |access-date=July 30, 2008 }}</ref> Barney is op 25 Februarie 1969 op die ouderdom van 46 aan ’n serebrale bloeding oorlede, waarna Betty ’n bekende figuur in die VVV-gemeenskap geword het.<ref>{{cite web| url=http://www.beyondtopsecret.com/alienAbductionHills.html| title=beyondtopsecret.com| access-date=October 19, 2004| archive-date=November 12, 2003| archive-url=https://web.archive.org/web/20031112195912/http://www.beyondtopsecret.com/alienAbductionHills.html| url-status=dead}}</ref> Betty is op 17 Oktober 2004 op 85 aan kanker oorlede ==Ontleding van die sterkaart== [[Beeld:Zeta reticuli.svg|thumb|260px|Marjorie Fish se interpretasie van Betty Hill se beweerde buitenaardse sterkaart, met "Sol" (regs bo) as die [[Latyn]]se naam vir die [[Son]].]] In 1968 het Marjorie Fish van Oak Harbor, [[Ohio]], Fuller se boek ''Interrupted Journey'' gelees. Fish was ’n laerskoolonderwyseres en amateursterrekundige. Sy is deur die "sterkaart" betower en het gewonder of dit moontlik "ontsyfer" kon word om te bepaal uit watter sterstelsel die VVV gekom het. Met die aanname dat een van die 15 sterre op die kaart die [[Son]] moes wees, het Fish ’n driedimensionele model van nabygeleë sonagtige sterre (sterre wat vermoedelik eienskappe het wat lewe soos dié op die Aarde kan ondersteun) gebou met behulp van draad en krale, gebaseer op sterafstande wat in die [[Gliese-katalogus]] van 1969 gepubliseer is. Nadat sy oor verskeie jare duisende perspektiewe bestudeer het, was die enigste moontlike buiteaardse tuiste op die Hill-kaart die [[dubbelster]]stelsel Zeta Reticuli (sowat 39 ligjare van die Aarde af). Fish het haar ontleding aan Webb gestuur. Webb, wat met haar gevolgtrekkings saamgestem het, het die kaart na Terence Dickinson, redakteur van die tydskrif ''Astronomy'', gestuur. Dickinson het nie Fish en Webb se gevolgtrekkings onderskryf nie, maar vir die eerste keer in die tydskrif se geskiedenis het ''Astronomy'' kommentaar en debat oor ’n VVV-verslag aangemoedig deur te begin met ’n artikel in die uitgawe van Desember 1974. <ref>{{cite journal |last1=Terence Dickinso |title=The Zeta Reticuli incident |journal=Astronomy |date=December 1974 |url=https://astronomy.com/issues/1974/december-1974 |access-date=October 10, 2021 |archive-date=October 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010072434/https://astronomy.com/issues/1974/december-1974 |url-status=live }}. See also [https://web.archive.org/web/20161103074120/https://astronomy.com/bonus/zeta The Zeta Reticuli (or Ridiculi) Incident], Halloween, 2016.</ref> Sowat ’n jaar lank het die meningsblad van ''Astronomy'' argumente vir en teen Fish se sterkaart bevat. ’n Opvallende argument is gemaak deur [[Carl Sagan]] en Steven Soter,<ref>see Clark, 1998</ref> wat aangevoer het die "sterkaart" is weinig meer as ’n toevallige rangskikking van punte. In ’n episode van die [[televisie]]reeks ''Cosmos'' in 1980 het Sagan gedemonstreer dat, sonder die lyne wat op die kaarte getrek is, die Hill-kaart geen ooreenkoms met die werklike sterkaart gehad het nie. Daarteenoor het dié wat gunstiger teenoor die kaart ingestel was, soos David Saunders, ’n statistikus wat deel was van die Condon-VVV-studie, verskil. Saunders het beweer ’n ooreenkoms tussen 16 sterre van die spesifieke [[spektraaltipe]] onder die 1&nbsp;000 sterre naaste aan die Son is "minstens 1&nbsp;000 teen 1".<ref>{{cite web| url=http://www.gravitywarpdrive.com/Zeta_Reticuli_Incident.htm#Zeta%20Reticuli%20Incident| title=Zeta Reticuli Incident| work=gravitywarpdrive.com| date=December 1974| access-date=November 8, 2007| archive-date=February 24, 2021| archive-url=https://web.archive.org/web/20210224012047/http://www.gravitywarpdrive.com/Zeta_Reticuli_Incident.htm#Zeta%20Reticuli%20Incident| url-status=live}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.nicap.org/articles/hillzeta.htm| title=The Zeta Reticuli Incident| work=nicap.org| date=December 1974| access-date=November 8, 2007| archive-date=October 29, 2019| archive-url=https://web.archive.org/web/20191029133630/http://www.nicap.org/articles/hillzeta.htm| url-status=live}}</ref> In die vroeë 1990’s het die [[ESA|Europese]] sending [[Hipparcos]] ('n "hoë-presisie-parallaks-versamelingsatelliet") die afstande tot meer as 100&nbsp;000 sterre om die Son akkurater gemeet as wat voorheen gedoen is.<ref name="GSM">{{cite book |last=Perryman |first=Michael |editor-first=Ramon |editor-last=Khanna |title=The Making of History's Greatest Star Map |year=2010 |publisher=Springer-Verlag |location=Heidelberg |isbn=978-3-642-11601-8 |doi=10.1007/978-3-642-11602-5}}</ref> Dit het getoon sommige van die sterre in Fish se interpretasie van die kaart is in werklikheid baie verder weg as wat voorheen gedink is. Ander navorsing het getoon sommige sterre wat deur Fish as moontlik lewensondersteunend beskou is, moes volgens haar eie kriteria uitgesluit word, terwyl ander sterre wat sy verwerp het, later as moontlike tuistes vir lewe erken is. Sulke bevindings het daartoe gelei dat Fish self haar hipotese in ’n openbare verklaring verwerp het.<ref>{{Cite web|url=https://armaghplanet.com/betty-hills-ufo-star-map-the-truth.html|title=The Truth about Betty Hill's UFO Star Map|last=Johnston|first=Colin|date=August 19, 2011|website=Armagh Observatory and Planetarium|access-date=October 10, 2019|archive-date=October 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010073923/https://armaghplanet.com/betty-hills-ufo-star-map-the-truth.html|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Barney and Betty Hill incident}} {{Normdata}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] fma5vojmoxo2hlq33j96uuzgy5xren0 0 460049 2893529 2893465 2026-04-13T14:22:18Z Sobaka 328 2893529 wikitext text/x-wiki Die '''[[Demokratiese Alliansie]]''' het op 11 en 12 April 2026 'n '''nasionale verkiesingskonferensie''' gehou om sy federale leierskap te bepaal. Nominasies vir leiersposisies was oop van 27 Februarie tot 23 Maart 2026. Die verkiesings se uitslag is op 12 April 2026 aangekondig.<ref>{{Cite web |title=DA confirms 2026 Elective Congress |url=https://www.polity.org.za/article/da-confirms-2026-elective-congress-2025-01-23 |access-date=2026-02-22 |website=www.polity.org.za |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |title=DA announces candidates for Federal Council election |url=https://www.da.org.za/2026/03/da-announces-candidates-for-federal-council-election |access-date=2026-03-24 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bridget |first=Masango |title=DA Federal Congress 2026: Nominations for Leadership Candidates are open |url=https://www.da.org.za/2026/02/da-federal-congress-2026-nominations-for-leadership-candidates-are-open |language=en}}</ref> Die party het [[Geordin Hill-Lewis]] as Federale Leier verkies. Die uittredende Federale leier, [[John Steenhuisen]], het op 4 Februarie 2026 aangekondig dat hy nie vir 'n verdere termyn as federale leier by die kongres sou staan nie. [[Helen Zille]] het ook nie vir 'n verdere termyn as voorsitter van die party se Federale Raad gestaan nie, aangesien sy haar daarop toespits om moontlik die volgende burgemeester van Johannesburg te word.<ref name="ewn">{{Cite web |last=Dentlinger |first=Lindsay |title=Zille rules out standing for another term as DA's Federal Council chair |url=https://www.ewn.co.za/2026/01/21/zille-rules-out-standing-for-another-term-as-das-federal-council-chair |access-date=2026-02-22 |website=EWN |language=en}}</ref> Die burgemeester van Kaapstad, Geordin Hill-Lewis, en raadslid Sibusiso Dyonase van Sedibeng het die leierskap betwis.<ref name= "Two contenders emerge for DA leader ahead of elective congress">{{cite web|url= https://www.polity.org.za/article/two-contenders-emerge-for-da-leader-ahead-of-elective-congress-2026-03-24 |title= Two contenders emerge for DA leader ahead of elective congress |author= |publisher= Polity |date= 24 Maart 2026 |access-date= 26 Maart 2026 }}</ref> Hill-Lewis is verkies tot DA-leier met [[Solly Msimanga]] as die party se federale voorsitter. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is verkies as die drie adjunk-federale voorsitters.<ref name="MGResults">{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad met [[J.P. Smith]], [[Thomas Walters]] en Carl Pophaim as sy adjunkte.<ref name="MGResults"/> Dr. [[Mark John Burke|Mark Burke]] is verkies tot federale finansiesvoorsitter.<ref name="MGResults"/> Die federale leierskap wat by hierdie kongres verkies is, sal die party in die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing lei.<ref>{{Cite web |last=Kotze |first=Dirk |date=2026-02-10 |title=South Africa’s biggest opposition party will head to municipal elections with new leaders: what does it all mean? |url=http://theconversation.com/south-africas-biggest-opposition-party-will-head-to-municipal-elections-with-new-leaders-what-does-it-all-mean-275404 |access-date=2026-02-22 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> ==Agtergrond== Die Demokratiese Alliansie het sy vorige verkiesingskonferensie in April 2023 gehou waar die voormalige federale leier John Steenhuisen en die Federale Raadsvoorsitter Helen Zille onderskeidelik tot hul poste herkies is.<ref>{{Cite web |date=2023-04-02 |title=DA re-elects John Steenhuisen as federal leader by a landslide |url=https://www.businessday.co.za/bd/politics/2023-04-02-breaking-news-da-re-elects-john-steenhuisen-as-federal-leader-by-a-landslide/ |access-date=2026-02-22 |website=Business Day |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=DA Leadership Election Results |url=https://www.da.org.za/2023/04/da-leadership-election-results-2 |access-date=2026-02-22 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> Steenhuisen het die party tot die algemene verkiesing van 2024 gelei waar die African National Congress sy parlementêre meerderheid verloor het en daarna 'n ongekende koalisie met laasgenoemde gevorm het.<ref>{{Cite web |date=2024-06-14 |title=ANC and DA reach deal to form South African government of national unity |url=https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo |access-date=2026-02-22 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref> DA-parlementslede is poste in president Cyril Ramaphosa se kabinet gegee, met Steenhuisen wat as Minister van Landbou aangestel is.<ref>{{Cite web |title=Statement by President Cyril Ramaphosa on the appointment of Members of the National Executive {{!}} The Presidency |url=https://www.thepresidency.gov.za/statement-president-cyril-ramaphosa-appointment-members-national-executive |access-date=2026-02-22 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Op 20 September 2025 is aangekondig dat Zille die party se burgemeesterskandidaat is vir die Stad Johannesburg voor die 2026 Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing.<ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2025-09-20 |title=‘From Dada to Gogo’ – DA announces Helen Zille as party's candidate for Joburg mayor |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-09-20-from-dada-to-gogo-da-announces-helen-zille-as-partys-candidate-for-joburg-mayor/ |access-date=2026-02-22 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In November 2025 het Steenhuisen versoek dat die DA se federale finansievoorsitter, [[Dion George]], as Minister van Bosbou, Visserye en die Omgewing verwyder word, wat gelei het tot 'n openbare uitval tussen George en Steenhuisen en daartoe gelei het dat George Steenhuisen daarvan beskuldig het dat hy sy party-uitgereikte kredietkaart misbruik het.<ref>{{Cite web |date=2026-01-15 |title=Dion George quits the DA |url=https://www.businessday.co.za/politics/2026-01-15-dion-george-quits-the-da/ |access-date=2026-02-22 |website=Business Day |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2025-11-18 |title=Big-spending Steenhuisen faces scrutiny as DA fallout over axed Dion George continues |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-11-18-big-spending-steenhuisen-faces-scrutiny-as-da-fallout-over-axed-dion-george-continues/ |access-date=2026-02-22 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die DA het daarna 'n ondersoek van stapel gestuur na die uitval tussen Steenhuisen en George.<ref>{{Cite web |last=Hip |first=Chante Ho |title=DA launches disciplinary investigation into Steenhuisen-George spat |url=https://www.ewn.co.za/2025/11/24/da-launches-disciplinary-investigation-after-steenhuisen-george-public-spat |access-date=2026-02-22 |website=EWN |language=en}}</ref> Op 12 Januarie 2026 het die party se Federale Regskommissie Steenhuisen vrygespreek van die bewerings dat hy sy party-uitgereikte kredietkaart misbruik het, maar die party se Federale Uitvoerende Komitee het besluit om voort te gaan met 'n ondersoek na of die optrede van Steenhuisen en George die party in oneer gebring het.<ref>{{Cite web |last=Hip |first=Chante Ho |title=DA launches disciplinary investigation into Steenhuisen-George spat |url=https://www.ewn.co.za/2025/11/24/da-launches-disciplinary-investigation-after-steenhuisen-george-public-spat |access-date=2026-02-22 |website=EWN |language=en}}</ref> George het op 15 Januarie 2026 uit die DA bedank.<ref>{{Cite web |last=Molapo |first=Maki |title=Long-standing DA member Dion George cuts ties with the party |url=https://www.ewn.co.za/2026/01/15/long-standing-da-member-dion-george-cuts-ties-with-the-party |access-date=2026-02-22 |website=EWN |language=en}}</ref> Op 21 Januarie 2026 het Zille aangekondig dat sy nie herverkiesbaar sal wees as federale raadsvoorsitter by die party se kongres nie.<ref name="ewn"/> Steenhuisen het tydens 'n perskonferensie op 4 Februarie 2026 aangekondig dat hy nie herverkiesing vir 'n verdere termyn sou soek nie, ten spyte daarvan dat hy verklaar het dat hy dit vroeër sou doen.<ref>{{Cite web |last=Plessis |first=Carien du |date=2026-02-04 |title=South Africa DA shakeup: Out with John Steenhuisen – and in with Helen Zille’s favourite? |url=https://www.theafricareport.com/407696/south-africa-da-shakeup-out-with-john-steenhuisen-and-in-with-helen-zilles-favourite/ |access-date=2026-02-22 |website=The Africa Report |language=en}}</ref> Steenhuisen was onder druk vir sy hantering van die bek-en-klouseer-uitbraak in Suid-Afrika<ref>{{Cite web |title=Not good enough, John Steenhuisen |url=https://businesstech.co.za/news/government/849119/not-good-enough-john-steenhuisen/ |access-date=2026-02-22 |language=en-US}}</ref> en het na bewering met Zille 'n uitval gehad, maar Zille en Steenhuisen het dit ontken.<ref>{{Cite web |date=2026-02-11 |title=Zille dismisses claims of a rift between her and Steenhuisen |url=https://mg.co.za/politics/2026-02-11-zille-dismisses-claims-of-a-rift-between-her-and-steenhuisen/ |access-date=2026-02-22 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Seeletsa |first=Molefe |date=2026-02-08 |title=Steenhuisen denies claims of Zille power play, says DA leadership exit was his own decision |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/steenhuisen-zille-power-play-da-leadership/ |access-date=2026-02-22 |website=The Citizen |language=en}}</ref> ==Uitslae== Verkiesings is tydens die oggendsessie op 12 April 2026 gehou. Die uitslae is tydens die middagsessie aangekondig. Geordin Hill-Lewis is verkies as die party se nuwe federale leier en het Sibusiso Dyonase, die party se koukusleier in die [[Sedibeng-distriksmunisipaliteit]], verslaan.<ref name="Results">{{Cite web|title=Geordin Hill-Lewis elected as new DA federal leader |url=https://www.ewn.co.za/2026/04/12/geordin-hill-lewis-elected-as-new-da-federal-leader |access-date=2026-04-12 |website=EWN |language=en}}</ref> [[Solly Msimanga]] is verkies tot federale voorsitter en het die sittende Ivan Meyer verslaan. [[Solly Malatsi]], [[Cilliers Brink]] en [[Siviwe Gwarube]] is onderskeidelik as die drie adjunk-federale voorsitters verkies.<ref name="Results"/> [[Ashor Sarupen]] is verkies tot voorsitter van die Federale Raad, met JP Smith, [[Thomas Walters]] en Carl Pophaim as die drie adjunk-federale raadsvoorsitters.<ref name="MGResults"/> Mark Burke is verkies tot federale finansiële voorsitter.<ref name="MGResults"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Demokratiese Alliansie]] ljgypzo68s36wvx8mqb13bwmcs0n7g7 0 460057 2893510 2893432 2026-04-13T13:23:53Z ~2026-22884-29 206173 2893510 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Magyar Péter (cropped).jpg|duimnael|Péter Magyar in 2024.]] '''Péter Magyar''' (<small>[[Hongaars|Hongaarse]] uitspraak:</small> [ˈpeːtɛr ˈmɒɟɒr]; gebore [[16 Maart]] [[1981]]) is ’n [[Hongarye|Hongaarse]] [[Politiek|politikus]] en [[regsgeleerde]]. Magyar dien sedert 2024 as ’n lid van die [[Europese Parlement]], terwyl hy ook as president van die [[Tisza-party]] dien.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78l7vyylgqo|title=Péter Magyar, the former Orban ally vying for power in Hungary|date=2026-04-11|website=www.bbc.com|language=en|access-date=2026-04-12}}</ref> ’n Voormalige lid van Hongarye se regerende party [[Fidesz]], onder leiding van [[Viktor Orbán]], het Magyar landswye aandag getrek toe hy sy bedanking uit alle regeringsverwante poste openbaar aangekondig het te midde van ’n presidensiële kwytskeldingskandaal in Februarie 2024, toe die destydse Hongaarse president Katalin Novák die voormalige adjunkdirekteur van ’n kinderhuis, Endre Kónya, begenadig het, wat skuldig bevind is daaraan dat hy gehelp het om kinderseksuele mishandeling deur sy meerdere toe te smeer deur een van die slagoffers te dwing om sy getuienis terug te trek. Gevolglik het Magyar begin om sy diepe ontevredenheid oor hoe Fidesz die land bestuur, uit te spreek. Op 15 Maart 2024 het hy sy voorneme aangekondig om ’n nuwe politieke platform te stig vir burgers wat ontevrede is met sowel die regering as die gevestigde opposisie. Hy het die leierskap oorgeneem van die voorheen onbekende Tisza-party (''Tisztelet és Szabadság''; Respek en Vryheid) en het na vore getree as die mees prominente opposisieleier. In die 2024 Europese Parlementsverkiesing in Hongarye het sy party tweede plek behaal agter Fidesz, met byna 30%, die hoogste aantal en persentasie stemme deur enige nie-Fidesz-party sedert 2006. Hy identifiseer homself as ’n "kritiese" pro-Europese en [[Konserwatisme|konserwatief]]-[[Liberalisme|liberale]].<ref name="mppoland">{{Cite web|url=https://wyborcza.pl/7,75399,32168608,glowny-rywal-viktora-orbana-w-rozmowie-z-wyborcza-mam-rade.html|title=Rzucił wyzwanie Orbánowi i ma szansę wygrać. W rozmowie z "Wyborczą" jasno mówi o Polsce, Węgrzech i Ukrainie|last=Kokot|first=Michał|date=12 August 2025|website=Gazeta Wyborcza|language=pl|trans-title=Hy het Orbán uitgedaag en het ’n kans om te wen. In ’n onderhoud met "Gazeta Wyborcza" praat hy duidelik oor Pole, Hongarye en Oekraïne.|access-date=12 August 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Magyar, Péter}} [[Kategorie:Hongaarse politici]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] oqlgqeqwkkrxxjzznkf5am08w7lkauv 2893511 2893510 2026-04-13T13:25:02Z ~2026-22884-29 206173 2893511 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Magyar Péter (cropped).jpg|duimnael|Péter Magyar in 2024.]] '''Péter Magyar''' (<small>[[Hongaars|Hongaarse]] uitspraak:</small> [ˈpeːtɛr ˈmɒɟɒr]; gebore [[16 Maart]] [[1981]]) is ’n [[Hongarye|Hongaarse]] [[Politiek|politikus]] en [[regsgeleerde]]. Magyar dien sedert 2024 as ’n lid van die [[Europese Parlement]], terwyl hy ook as president van die [[Tisza-party]] dien.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78l7vyylgqo|title=Péter Magyar, the former Orban ally vying for power in Hungary|date=2026-04-11|website=www.bbc.com|language=en|access-date=2026-04-12}}</ref> ’n Voormalige lid van Hongarye se regerende party [[Fidesz]], onder leiding van [[Viktor Orbán]], het Magyar landswye aandag getrek toe hy sy bedanking uit alle regeringsverwante poste openbaar aangekondig het te midde van ’n presidensiële kwytskeldingskandaal in Februarie 2024, toe die destydse Hongaarse president Katalin Novák die voormalige adjunkdirekteur van ’n kinderhuis, Endre Kónya, begenadig het, wat skuldig bevind is daaraan dat hy gehelp het om kinderseksuele mishandeling deur sy meerdere toe te smeer deur een van die slagoffers te dwing om sy getuienis terug te trek. Gevolglik het Magyar begin om sy diepe ontevredenheid oor hoe Fidesz die land bestuur, uit te spreek. Op 15 Maart 2024 het hy sy voorneme aangekondig om ’n nuwe politieke platform te stig vir burgers wat ontevrede is met sowel die regering as die gevestigde opposisie. Hy het die leierskap oorgeneem van die voorheen onbekende Tisza-party (''Tisztelet és Szabadság''; Respek en Vryheid) en het na vore getree as die mees prominente opposisieleier. In die 2024 Europese Parlementsverkiesing in Hongarye het sy party tweede plek behaal agter Fidesz, met byna 30%, die hoogste aantal en persentasie stemme deur enige nie-Fidesz-party sedert 2006. Hy identifiseer homself as ’n "kritiese" pro-Europese en [[Konserwatisme|konserwatief]]-[[Liberalisme|liberale]].<ref name="mppoland">{{Cite web|url=https://wyborcza.pl/7,75399,32168608,glowny-rywal-viktora-orbana-w-rozmowie-z-wyborcza-mam-rade.html|title=Rzucił wyzwanie Orbánowi i ma szansę wygrać. W rozmowie z "Wyborczą" jasno mówi o Polsce, Węgrzech i Ukrainie|last=Kokot|first=Michał|date=12 August 2025|website=Gazeta Wyborcza|language=pl|trans-title=Hy het Orbán uitgedaag en het ’n kans om te wen. In ’n onderhoud met "Gazeta Wyborcza" praat hy duidelik oor Pole, Hongarye en Oekraïne.|access-date=12 August 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Magyar, Péter}} [[Kategorie:Hongaarse politici]] [[Kategorie:Lede van die Europese Parlement]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4dl01tmmpw34p49ttp3chee1rpft9yb 0 460063 2893491 2893490 2026-04-13T12:02:38Z Oesjaar 7467 Foto. 2893491 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cassine peragua - Cape Town 2.JPG |image_caption = ''Cassine peragua'' |display_parents = 3 |taxon = Cassine |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cassine''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]], soms [[struik]]e, wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Celastraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is elf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6532-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Cassine albens]]'' <small>(Retz.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine balae]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine burkeana]]'' <small>(Sond.) Kuntze</small> * ''[[Cassine congylos]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine grossa]]'' <small>(Wall.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine kedarnathii]]'' <small>Sasidh. & Swarupan.</small> * ''[[Cassine koordersii]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine micrantha]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Cassine obiensis]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine parvifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cassine peragua]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine| ]] 9dmpuxjgmxquy75zo7cmm9527h8gtfy 2893506 2893491 2026-04-13T13:08:28Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2893506 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cassine peragua - Cape Town 2.JPG |image_caption = ''Cassine peragua'' |display_parents = 3 |taxon = Cassine |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cassine''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]], soms [[struik]]e, wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Celastraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is elf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6532-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cassine albens]]'' <small>(Retz.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine balae]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine burkeana]]'' <small>(Sond.) Kuntze</small> * ''[[Cassine congylos]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine grossa]]'' <small>(Wall.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine kedarnathii]]'' <small>Sasidh. & Swarupan.</small> * ''[[Cassine koordersii]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine micrantha]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Cassine obiensis]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine parvifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cassine peragua]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine| ]] nxmwc1giudpof00qj5e4iof3keqilir 2893547 2893506 2026-04-13T15:46:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893547 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cassine peragua - Cape Town 2.JPG |image_caption = ''Cassine peragua'' |display_parents = 3 |taxon = Cassine |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cassine''''' (lepelhoutbome) is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]], soms [[struik]]e, wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Celastraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is elf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6532-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cassine albens]]'' <small>(Retz.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine balae]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine burkeana]]'' <small>(Sond.) Kuntze</small> * ''[[Cassine congylos]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine grossa]]'' <small>(Wall.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine kedarnathii]]'' <small>Sasidh. & Swarupan.</small> * ''[[Cassine koordersii]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine micrantha]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Cassine obiensis]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine parvifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cassine peragua]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine| ]] a6t7e2wsbugp35fscgrg5z6r8pljlks 10 460064 2893493 2026-04-13T12:20:23Z Oesjaar 7467 Nuwe taksonoom 2893493 wikitext text/x-wiki {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Elaeodendron |parent=Celastraceae |refs=<!--Shown on this page only; don't include <ref> tags --> }} pt1cpv2v6bs1v409sxbnxsbip15cvg9 1 460065 2893503 2026-04-13T12:44:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893503 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460066 2893523 2026-04-13T13:52:24Z Gaius le Roux 203341 Ek het 'n nuwe artikel geskep. LET WEL: Die artikel is nie volledig nie. Foto's moet nog bygevoeg word. 2893523 wikitext text/x-wiki Die '''Douglas DC-5''' was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. == Ontwikkeling == KLM van Nederland het die wens teenoor Douglas uitgespreek dat hy ’n lynvliegtuig met hoë vlerke wil bekom waarvan die werkverrigting vergelykbaar of beter as dié van die DC-3 sal wees en dat hy die vliegtuig op die lugredery se Europese netwerk wil gebruik (met ander woorde een met ’n korter reikafstand). KLM se wens het gewig by Donald Douglas gedra. Dit het daartoe aanleiding gegee dat die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy ’n vliegtuig ontwikkel het wat vir KLM geskik sou wees. Die romp van hiedie vliegtuig met sy elliptiese deursnit se kajuit was 6.33 meter lank en 2.46 meter wyd. Sitplekrangskikking wat wissel van 16 passasiers met ’n kombuis en toilet tot 26 passasiers sonder hierdie fasiliteite is voorgestel. Daar sou in altwee gevalle twee sitplekke weerskante van die middelgangetjie wees. Na gelang van die getal sitplekke sou daar voorsiening gemaak word vir twee konpartemente van tussen 47.24 en 74.37 kubieke meter vir bagasie en vrag. Klante kon vra dat die kajuit met 14 omskepbare sitplekke/beddens toegerus word. AANTEKENING: Hierdie artikel is grootliks op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=Francillon |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=152 to 157 and 318 |language=en}}</ref> == Die eerste bestellings == KLM en Douglas het op 13 Desember 1938 ’n brief van voorneme geteken, en KLM het ’n maand later bekend gemaak dat hy vier DC-5’s gaan verkry. KLM het uiteindelik, ten spyte van openbare teenkanting, die finale kontrak op 22 Mei 1939 onderteken. (Die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG is vir die vier Nederlandse masjiene gereserveer.) Drie maande later, op 30 Augustus 1939, het British Airways Beperk (’n Britse openbare maatskappy) ’n kontark vir nege eenhede onderteken. Daar is van British Airways verwag om ’n deposito te betaal (dit het ’n kwart van die totale kontrakwaarde verteenwoordig). Die vliegtuie sou tussen Desember 1939 en Maart 1940 as dekvrag verskeep word en die registrasies G-AFYG tot G-AFYO hê. Vier dae nadat die kontrak onderteken is, het Brittanje egter oorlog teen Duitsland verklaar en gevolglik is die DC-5-kontrak deur die Britse Ministerie van Lugvaart gekanselleer. Ander kontrakte is ook as gevolg van die oorlog gekanselleer: een vir ses vliegtuie wat vir Pennsylvania Central Aiirlines (in die Verenigde State) en een vir twee wat vir ''Sociedad Colombo-Alemana de Transportes Aéreos'' (SCADTA) in Kolombië bestem was. Die gevolg was dat Douglas nou net ’n geringe getal bestellings van KLM en die vloot en die mariene korps van die VSA gehad het. == Die prototipe-DC-5 == Die eerste DC-5, met die registrasie NX21701 en die konstruksienommer 411, is in Februarie 1939 onthul. Die vliegtuig het sy eerste vlug op 20 Februarie 1939 onderneem. Na dit is daar met toetsvlugte begin. Die grootste probleem wat gedurende die toetsvlugte ondervind is, was swak kontrolereaksie wanneer die hoogteroere gebruik word. Die oplossing was om die horisontale stertvlakke met ’n ophoek van 15˚ te modifiseer sodat die hoogteroere buite die versteurde lugvloei is wat deur die hoog gemonteerde vlerke gegenereer word. Terwyl die vliegtuig in die werkswinkel was om met die gemodifiseerde horisontale stertvlakke toegerus te word, is dit terselfdertyd met kragtiger enjins toegerus. Dit was op versoek van William E Boeing, die afgetrede stigter van die Seattle-vliegtuigvervaardiger. Hy het ook gevra dat die vliegtuig met vier pare sitplekke, twee driesitplekrusbanke en ’n lessenaar toegerus word. Die toilet en die bagasiekompartemente is onveranderd gelos. Die eerste kragbronne van die prototipe was Wright Cyclone SGR-1820-F62- radiale enjins van 900 perdekrag. Later is kragtiger Cyclone SGR-1820-G102A-enjins van 1100 perdekrag in die masjien gemonteer. Nadat toetsvlugte onderneem is, is die eerste DC-5 in 1940 in ’n korporatiewe transportvliegtuig omskep en aan William E Boeing, die afgetrede stigter van die Boeing-maatskappy verkoop. (Sy registrasie is na NC21701 verander en hy het die naam ''Rover'' gekry.) Toe die VSA-vloot die vliegtuig in Februarie 1942 oorgeneem het, het William die masjien nie veel gebruik nie en dit het die enigste R3D-3 met die BuNo 08005 geword. Die R3D-3 is in Januarie 1944 na Naval Air Station Banana River in Florida oorgeplaas. Daar is die masjien gebruik om blindelandingstoerusting te toets. Die prototipe-DC-5 is aan die einde van Junie 1946 opgebreek nadat hy aan militêre diens onttrek is. == Operasionele gebruik == === Die Nederlandse DC-5’s === Die vier DC-5’s wat vir KLM bestem was, is na Curaҫao gestuur om op KLM se netwerk op die Wes-Indiese eilande gebruik te word (met die registrasies PJ-AIW en PJ-AIZ). Die ander twee is deur KNILM op die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik (hulle was PK-ADA en PK-ADB geregistreer). Nadat die eerste twee vliegtuie ’n jaar lank in die Karibiese Eilande gevlieg het, is hulle na Batavië gestuur om as PK-ADC en PK-ADD vir KNILM te vlieg. Hierdie twee vliegtuie is ’n jaar lank sonder insident op die netwerk in die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik. PK-ADA is op 9 Februarie 1942 gedurende die eerste Japannese lugaanval by die Batavia-Kemayoran-lughawe beskadig. Ná tydelike herstelwerk is die vliegtuig na die tegniese basis by Bandung gevlieg, waar hy was toe die Japannese die Geallieerde magte se vestings op Java oorrompel het. PK-ADA is toe deur die Japannese na Tachikawa geneem, waar dit deur die lugmag van die Imperiale Japannese Leër in vliegtoetse gebruik is. Later is dit as ’n militêre transportvliegtuig en radionavigasieopleidingsvliegtuig gebruik en was in Februarie 1944 steeds lugwaardig, maar dit is onbekend wat uiteindelik van hom geword het. Die ander drie DHC-5’s is in die Hollandse Oos-Indiese eilande bedryf totdat hulle vroeg in Maart 1942 na Australië geneem is. Hulle is uiteindelik die benamings C-110A-DE en reeksnommers 44-83230 tot 44-83232 deur die USAAF toegeken. Een van hulle het aan die einde van die oorlog die registrasie VH-ARD ontvang en het in 1948 deel van die nuwe lugmag in Israel geword.Die Israelis het die vliegtuig hoofsaaklik as transportvliegtuig gebruik maar ook as bomwerper. Later is dit as instruksielugraam deur die Lugvaartkundige Tegniese Skool van Tel Aviv gebruik. AANTEKENINGE BY DIE NEDERLANDSE DC-5’s Dekker bevestig dat die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG vir die Nederlandse DC-5’s gereserveer is, maar hy het ’n ander uiteensetting wat die verband tussen die konstruksienommers en die registrasienommers van die vliegtuie betref.  Die eerste vliegtuig was ’n Douglas DC-5-510 en die ander was almal Douglas DC-5-511’s. Die vorige inligting  is deur Dekker in ’n opsomming oor die DC-5 bygewerk.<ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/registermap/TWEEDE.htm|title=Tweede Register 1929 – 1949|last=Dekker|first=Herman|date=12 April 2026|access-date=12 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/DIVERSEN/dc5.htm|title=DC-5|last=Dekker|first=Herman|date=Desember 2007|website=Nederlandse Luchtvaarthistorie|access-date=13 April 2026}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Identiteitsrekord/Opmerkings |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |PH-AXA | valign="top" |424 | valign="top" |PH-AXA nie opgeneem nie; instede PJ-AIW, PK-ADC, D-90#, “41-424”/VHCXB, 44-83231/VH-CXB geword; 1946 afgedank |- | valign="top" |PH-AXB | valign="top" |426 | valign="top" |Nie afgelewer nie, romp in vernietigingstoetse gebruik |- | valign="top" |PB-AXB | valign="top" |428 | valign="top" |PH-AXB nie opgeneem nie; instede PK-ADB/D-905, “41-428”/VHCXA, 44-83230/VH-CXA geword; 18 Augustus 1942 Parafield afgeskryf |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |428 | valign="top" |Gereserveer, instede bestem PH-AXB te word |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |430 | valign="top" |PH-AXE nie opgeneem nie; instede PK-ADA/D-904 geword; 8 Maart 1942 deur Japannese gekonfiskeer, vermoedelik 1945 afgedank |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |430 | valign="top" |Gereserveer, registrasie nie opgeneem nie |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |426 | valign="top" |In die plek van die oorspronklike konstruksienommer 426, wat vir vernietigingstoetse gebruik is, PH-AXG nie opgeneem nie; instede PJ-AIZ, PK-ADD, D-90#, “41-426”/VHCXC, 44-83232/VH-CXC, VH-ARD, 1501 (Israelse lugmag) geword; afgedank Haifa (4X) somer 1955; die romp daarna nog ’n paar jaar in die speelgrond van die kibboets Gevat Brenner, daar ook afgedank |} === Die militêre DC-5’s === Die Vlootdepartement van die VSA het sewe DC-5’s vir aflewering in 1940 bestel. Die eerste drie is as R3D-1’s met 16 sitplekke en groter vragkompartemente deur die VSA-vloot gebruik (BuNos 1901 tot 1903; nommer 1901 het egter voor aflewering neergestort). Die ander is as R3D-2’s met versterkte kajuitvloere en dubbelvraglaaideure in plaas van die enkelpassasiersingangdeur aan die Mariene Korps afgelewer (BuNos 1904 tot 1907). Die vier Mariene Korps R3D-2’s is aan transporteskaders VMJ-1 (het VMJ-151 geword) aan die Oos-kus en aan VMJ-2 (het VMJ-252 geword) aan die ander kus toegewys. Die vliegtuie van die twee magte is in 1946 aan diens onttrek. == Spesifikasies vir die DC-5 == * '''Afmetings''': vlerkspan 23.77 meter, lengte 18.95 meter, hoogte 6.04 meter, vlerkoppervlakte 76.55 vierkante meter * '''Gewigte''': Leeg ongeveer 6189 kilogram, gelaai ongeveer 9070 kilogram, maksimum ongeveer 9932 kilogram * '''Bemanning''': Twee vlieëniers en ’n kajuitbeampte * '''Akkommodasie''': 16 tot 26 sitplekke * '''Kragbronne''': Twee Wright Cyclone SGR-1820-G102A- radiale enjins met nege silinders wat lugskroewe met drie blaaie en van konstante spoed aandryf * '''Brandstofvermoë''': Tenks in die sentrale deel van die vlerk met ’n totale vermoë van ongeveer 2082 liter * '''Werkverrigting''': Maksimum spoed  230 myl per uur (370 kilometer per uur); diensplafon 23700 voet (ongeveer 7223 meter); maksimum reikafstand 1600 myl (ongeveer 2574 kilometer) == Getal DC-5’s en variante gebou == {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} b8ahxr4ciitcsajdxtritlx4yewbb8c 2893526 2893523 2026-04-13T14:15:40Z Gaius le Roux 203341 Ek het foto's en byskrifte bygevoeg. 2893526 wikitext text/x-wiki Die '''Douglas DC-5''' was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. == Ontwikkeling == [[Lêer:Douglas R3D, at Hammer Fld.jpg|duimnael|’n Douglas R3D word by Hammerfield gesien.]] KLM van Nederland het die wens teenoor Douglas uitgespreek dat hy ’n lynvliegtuig met hoë vlerke wil bekom waarvan die werkverrigting vergelykbaar of beter as dié van die DC-3 sal wees en dat hy die vliegtuig op die lugredery se Europese netwerk wil gebruik (met ander woorde een met ’n korter reikafstand). KLM se wens het gewig by Donald Douglas gedra. Dit het daartoe aanleiding gegee dat die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy ’n vliegtuig ontwikkel het wat vir KLM geskik sou wees. Die romp van hiedie vliegtuig met sy elliptiese deursnit se kajuit was 6.33 meter lank en 2.46 meter wyd. Sitplekrangskikking wat wissel van 16 passasiers met ’n kombuis en toilet tot 26 passasiers sonder hierdie fasiliteite is voorgestel. Daar sou in altwee gevalle twee sitplekke weerskante van die middelgangetjie wees. Na gelang van die getal sitplekke sou daar voorsiening gemaak word vir twee konpartemente van tussen 47.24 en 74.37 kubieke meter vir bagasie en vrag. Klante kon vra dat die kajuit met 14 omskepbare sitplekke/beddens toegerus word. AANTEKENING: Hierdie artikel is grootliks op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=Francillon |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=152 to 157 and 318 |language=en}}</ref> == Die eerste bestellings == KLM en Douglas het op 13 Desember 1938 ’n brief van voorneme geteken, en KLM het ’n maand later bekend gemaak dat hy vier DC-5’s gaan verkry. KLM het uiteindelik, ten spyte van openbare teenkanting, die finale kontrak op 22 Mei 1939 onderteken. (Die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG is vir die vier Nederlandse masjiene gereserveer.) Drie maande later, op 30 Augustus 1939, het British Airways Beperk (’n Britse openbare maatskappy) ’n kontark vir nege eenhede onderteken. Daar is van British Airways verwag om ’n deposito te betaal (dit het ’n kwart van die totale kontrakwaarde verteenwoordig). Die vliegtuie sou tussen Desember 1939 en Maart 1940 as dekvrag verskeep word en die registrasies G-AFYG tot G-AFYO hê. Vier dae nadat die kontrak onderteken is, het Brittanje egter oorlog teen Duitsland verklaar en gevolglik is die DC-5-kontrak deur die Britse Ministerie van Lugvaart gekanselleer. Ander kontrakte is ook as gevolg van die oorlog gekanselleer: een vir ses vliegtuie wat vir Pennsylvania Central Aiirlines (in die Verenigde State) en een vir twee wat vir ''Sociedad Colombo-Alemana de Transportes Aéreos'' (SCADTA) in Kolombië bestem was. Die gevolg was dat Douglas nou net ’n geringe getal bestellings van KLM en die vloot en die mariene korps van die VSA gehad het. == Die prototipe-DC-5 == Die eerste DC-5, met die registrasie NX21701 en die konstruksienommer 411, is in Februarie 1939 onthul. Die vliegtuig het sy eerste vlug op 20 Februarie 1939 onderneem. Na dit is daar met toetsvlugte begin. Die grootste probleem wat gedurende die toetsvlugte ondervind is, was swak kontrolereaksie wanneer die hoogteroere gebruik word. Die oplossing was om die horisontale stertvlakke met ’n ophoek van 15˚ te modifiseer sodat die hoogteroere buite die versteurde lugvloei is wat deur die hoog gemonteerde vlerke gegenereer word. Terwyl die vliegtuig in die werkswinkel was om met die gemodifiseerde horisontale stertvlakke toegerus te word, is dit terselfdertyd met kragtiger enjins toegerus. Dit was op versoek van William E Boeing, die afgetrede stigter van die Seattle-vliegtuigvervaardiger. Hy het ook gevra dat die vliegtuig met vier pare sitplekke, twee driesitplekrusbanke en ’n lessenaar toegerus word. Die toilet en die bagasiekompartemente is onveranderd gelos. Die eerste kragbronne van die prototipe was Wright Cyclone SGR-1820-F62- radiale enjins van 900 perdekrag. Later is kragtiger Cyclone SGR-1820-G102A-enjins van 1100 perdekrag in die masjien gemonteer. [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Nadat toetsvlugte onderneem is, is die eerste DC-5 in 1940 in ’n korporatiewe transportvliegtuig omskep en aan William E Boeing, die afgetrede stigter van die Boeing-maatskappy verkoop. (Sy registrasie is na NC21701 verander en hy het die naam ''Rover'' gekry.) Toe die VSA-vloot die vliegtuig in Februarie 1942 oorgeneem het, het William die masjien nie veel gebruik nie en dit het die enigste R3D-3 met die BuNo 08005 geword. Die R3D-3 is in Januarie 1944 na Naval Air Station Banana River in Florida oorgeplaas. Daar is die masjien gebruik om blindelandingstoerusting te toets. Die prototipe-DC-5 is aan die einde van Junie 1946 opgebreek nadat hy aan militêre diens onttrek is. == Operasionele gebruik == === Die Nederlandse DC-5’s === [[Lêer:DC-5Japan.jpg|duimnael|Hierdie DC-5-skroefvliegtuig is deur die Japannese gekonfiskeer en deur die Japannese Leër gebruik. Die masjien was voorheen PK-ADA geregistreer.]] [[Lêer:DC-5 (USAAF C-110) over New Guinea 1942.jpg|duimnael|Hierdie foto illustreer die Douglas C-110 met die pseudoregistrasie VHCXA. Die vliegtuig het voorheen die registrasie PK-ADB gehad en was ook VH-CXA geregistreer.]] Die vier DC-5’s wat vir KLM bestem was, is na Curaҫao gestuur om op KLM se netwerk op die Wes-Indiese eilande gebruik te word (met die registrasies PJ-AIW en PJ-AIZ). Die ander twee is deur KNILM op die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik (hulle was PK-ADA en PK-ADB geregistreer). Nadat die eerste twee vliegtuie ’n jaar lank in die Karibiese Eilande gevlieg het, is hulle na Batavië gestuur om as PK-ADC en PK-ADD vir KNILM te vlieg. Hierdie twee vliegtuie is ’n jaar lank sonder insident op die netwerk in die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik. PK-ADA is op 9 Februarie 1942 gedurende die eerste Japannese lugaanval by die Batavia-Kemayoran-lughawe beskadig. Ná tydelike herstelwerk is die vliegtuig na die tegniese basis by Bandung gevlieg, waar hy was toe die Japannese die Geallieerde magte se vestings op Java oorrompel het. PK-ADA is toe deur die Japannese na Tachikawa geneem, waar dit deur die lugmag van die Imperiale Japannese Leër in vliegtoetse gebruik is. Later is dit as ’n militêre transportvliegtuig en radionavigasieopleidingsvliegtuig gebruik en was in Februarie 1944 steeds lugwaardig, maar dit is onbekend wat uiteindelik van hom geword het. Die ander drie DHC-5’s is in die Hollandse Oos-Indiese eilande bedryf totdat hulle vroeg in Maart 1942 na Australië geneem is. Hulle is uiteindelik die benamings C-110A-DE en reeksnommers 44-83230 tot 44-83232 deur die USAAF toegeken. Een van hulle het aan die einde van die oorlog die registrasie VH-ARD ontvang en het in 1948 deel van die nuwe lugmag in Israel geword.Die Israelis het die vliegtuig hoofsaaklik as transportvliegtuig gebruik maar ook as bomwerper. Later is dit as instruksielugraam deur die Lugvaartkundige Tegniese Skool van Tel Aviv gebruik. AANTEKENINGE BY DIE NEDERLANDSE DC-5’s Dekker bevestig dat die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG vir die Nederlandse DC-5’s gereserveer is, maar hy het ’n ander uiteensetting wat die verband tussen die konstruksienommers en die registrasienommers van die vliegtuie betref.  Die eerste vliegtuig was ’n Douglas DC-5-510 en die ander was almal Douglas DC-5-511’s. Die vorige inligting  is deur Dekker in ’n opsomming oor die DC-5 bygewerk.<ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/registermap/TWEEDE.htm|title=Tweede Register 1929 – 1949|last=Dekker|first=Herman|date=12 April 2026|access-date=12 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/DIVERSEN/dc5.htm|title=DC-5|last=Dekker|first=Herman|date=Desember 2007|website=Nederlandse Luchtvaarthistorie|access-date=13 April 2026}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Identiteitsrekord/Opmerkings |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |PH-AXA | valign="top" |424 | valign="top" |PH-AXA nie opgeneem nie; instede PJ-AIW, PK-ADC, D-90#, “41-424”/VHCXB, 44-83231/VH-CXB geword; 1946 afgedank |- | valign="top" |PH-AXB | valign="top" |426 | valign="top" |Nie afgelewer nie, romp in vernietigingstoetse gebruik |- | valign="top" |PB-AXB | valign="top" |428 | valign="top" |PH-AXB nie opgeneem nie; instede PK-ADB/D-905, “41-428”/VHCXA, 44-83230/VH-CXA geword; 18 Augustus 1942 Parafield afgeskryf |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |428 | valign="top" |Gereserveer, instede bestem PH-AXB te word |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |430 | valign="top" |PH-AXE nie opgeneem nie; instede PK-ADA/D-904 geword; 8 Maart 1942 deur Japannese gekonfiskeer, vermoedelik 1945 afgedank |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |430 | valign="top" |Gereserveer, registrasie nie opgeneem nie |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |426 | valign="top" |In die plek van die oorspronklike konstruksienommer 426, wat vir vernietigingstoetse gebruik is, PH-AXG nie opgeneem nie; instede PJ-AIZ, PK-ADD, D-90#, “41-426”/VHCXC, 44-83232/VH-CXC, VH-ARD, 1501 (Israelse lugmag) geword; afgedank Haifa (4X) somer 1955; die romp daarna nog ’n paar jaar in die speelgrond van die kibboets Gevat Brenner, daar ook afgedank |} === Die militêre DC-5’s === Die Vlootdepartement van die VSA het sewe DC-5’s vir aflewering in 1940 bestel. Die eerste drie is as R3D-1’s met 16 sitplekke en groter vragkompartemente deur die VSA-vloot gebruik (BuNos 1901 tot 1903; nommer 1901 het egter voor aflewering neergestort). Die ander is as R3D-2’s met versterkte kajuitvloere en dubbelvraglaaideure in plaas van die enkelpassasiersingangdeur aan die Mariene Korps afgelewer (BuNos 1904 tot 1907). Die vier Mariene Korps R3D-2’s is aan transporteskaders VMJ-1 (het VMJ-151 geword) aan die Oos-kus en aan VMJ-2 (het VMJ-252 geword) aan die ander kus toegewys. Die vliegtuie van die twee magte is in 1946 aan diens onttrek.<gallery mode="packed"> Lêer:DouglasR3D-1 (4461059899).jpg|RD3-1 met BuNo 1902 Lêer:80-G-60316.jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps Lêer:Douglas DC-5 R3D-2 Oakland USMC (4460577039).jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps by Oakland </gallery> == Spesifikasies vir die DC-5 == * [[Lêer:Douglas DC-5 3-view L'Aerophile August 1939.jpg|duimnael|Skematiese voorstelling]]'''Afmetings''': vlerkspan 23.77 meter, lengte 18.95 meter, hoogte 6.04 meter, vlerkoppervlakte 76.55 vierkante meter * '''Gewigte''': Leeg ongeveer 6189 kilogram, gelaai ongeveer 9070 kilogram, maksimum ongeveer 9932 kilogram * '''Bemanning''': Twee vlieëniers en ’n kajuitbeampte * '''Akkommodasie''': 16 tot 26 sitplekke * '''Kragbronne''': Twee Wright Cyclone SGR-1820-G102A- radiale enjins met nege silinders wat lugskroewe met drie blaaie en van konstante spoed aandryf * '''Brandstofvermoë''': Tenks in die sentrale deel van die vlerk met ’n totale vermoë van ongeveer 2082 liter * '''Werkverrigting''': Maksimum spoed  230 myl per uur (370 kilometer per uur); diensplafon 23700 voet (ongeveer 7223 meter); maksimum reikafstand 1600 myl (ongeveer 2574 kilometer) == Getal DC-5’s en variante gebou == {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} == Verwysings == 9xkwn8f38cpaheb2nbwkr9a6w0w6m4q 2893532 2893526 2026-04-13T14:36:07Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2893532 wikitext text/x-wiki Die '''Douglas DC-5''' was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. == Ontwikkeling == [[Lêer:Douglas R3D, at Hammer Fld.jpg|duimnael|’n Douglas R3D word by Hammerfield gesien.]] KLM van Nederland het die wens teenoor Douglas uitgespreek dat hy ’n lynvliegtuig met hoë vlerke wil bekom waarvan die werkverrigting vergelykbaar of beter as dié van die DC-3 sal wees en dat hy die vliegtuig op die lugredery se Europese netwerk wil gebruik (met ander woorde een met ’n korter reikafstand). KLM se wens het gewig by Donald Douglas gedra. Dit het daartoe aanleiding gegee dat die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy ’n vliegtuig ontwikkel het wat vir KLM geskik sou wees. Die romp van hierdie vliegtuig met sy elliptiese deursnit se kajuit was 6.33 meter lank en 2.46 meter wyd. Sitplekrangskikking wat wissel van 16 passasiers met ’n kombuis en toilet tot 26 passasiers sonder hierdie fasiliteite is voorgestel. Daar sou in altwee gevalle twee sitplekke weerskante van die middelgangetjie wees. Na gelang van die getal sitplekke sou daar voorsiening gemaak word vir twee kompartemente van tussen 47.24 en 74.37 kubieke meter vir bagasie en vrag. Klante kon vra dat die kajuit met 14 omskepbare sitplekke/beddens toegerus word. AANTEKENING: Hierdie artikel is grootliks op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=Francillon |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=152 to 157 and 318 |language=en}}</ref> == Die eerste bestellings == KLM en Douglas het op 13 Desember 1938 ’n brief van voorneme geteken, en KLM het ’n maand later bekend gemaak dat hy vier DC-5’s gaan verkry. KLM het uiteindelik, ten spyte van openbare teenkanting, die finale kontrak op 22 Mei 1939 onderteken. (Die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG is vir die vier Nederlandse masjiene gereserveer.) Drie maande later, op 30 Augustus 1939, het British Airways Beperk (’n Britse openbare maatskappy) ’n kontrak vir nege eenhede onderteken. Daar is van British Airways verwag om ’n deposito te betaal (dit het ’n kwart van die totale kontrakwaarde verteenwoordig). Die vliegtuie sou tussen Desember 1939 en Maart 1940 as dekvrag verskeep word en die registrasies G-AFYG tot G-AFYO hê. Vier dae nadat die kontrak onderteken is, het Brittanje egter oorlog teen Duitsland verklaar en gevolglik is die DC-5-kontrak deur die Britse Ministerie van Lugvaart gekanselleer. Ander kontrakte is ook as gevolg van die oorlog gekanselleer: een vir ses vliegtuie wat vir Pennsylvania Central Airlines (in die Verenigde State) en een vir twee wat vir ''Sociedad Colombo-Alemana de Transportes Aéreos'' (SCADTA, in Kolombië) bestem was. Die gevolg was dat Douglas nou net ’n geringe getal bestellings van KLM en die vloot en die mariene korps van die VSA gehad het. == Die prototipe-DC-5 == Die eerste DC-5, met die registrasie NX21701 en die konstruksienommer 411, is in Februarie 1939 onthul. Die vliegtuig het sy eerste vlug op 20 Februarie 1939 onderneem. Na dit is daar met toetsvlugte begin. Die grootste probleem wat gedurende die toetsvlugte ondervind is, was swak kontrolereaksie wanneer die hoogteroere gebruik word. Die oplossing was om die horisontale stertvlakke met ’n ophoek van 15˚ te modifiseer sodat die hoogteroere buite die versteurde lugvloei is wat deur die hoog gemonteerde vlerke gegenereer word. Terwyl die vliegtuig in die werkswinkel was om met die gemodifiseerde horisontale stertvlakke toegerus te word, is dit terselfdertyd met kragtiger enjins toegerus. Dit was op versoek van William E Boeing, die afgetrede stigter van die Seattle-vliegtuigvervaardiger. Hy het ook gevra dat die vliegtuig met vier pare sitplekke, twee driesitplek-rusbanke en ’n lessenaar toegerus word. Die toilet en die bagasiekompartemente is onveranderd gelos. Die eerste kragbronne van die prototipe was Wright Cyclone SGR-1820-F62- radiale enjins van 900 perdekrag. Later is kragtiger Cyclone SGR-1820-G102A-enjins van 1100 perdekrag in die masjien gemonteer. [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Nadat toetsvlugte onderneem is, is die eerste DC-5 in 1940 in ’n korporatiewe transportvliegtuig omskep en aan William E Boeing, die afgetrede stigter van die Boeing-maatskappy verkoop. (Sy registrasie is na NC21701 verander en dit het die naam ''Rover'' gekry.) Toe die VSA-vloot die vliegtuig in Februarie 1942 oorgeneem het, het William die masjien nie veel gebruik nie en dit het die enigste R3D-3 met die BuNo 08005 geword. Die R3D-3 is in Januarie 1944 na Naval Air Station Banana River in Florida oorgeplaas. Daar is die masjien gebruik om blindelanding-toerusting te toets. Die prototipe-DC-5 is aan die einde van Junie 1946 opgebreek nadat hy aan militêre diens onttrek is. == Operasionele gebruik == === Die Nederlandse DC-5’s === [[Lêer:DC-5Japan.jpg|duimnael|Hierdie DC-5-skroefvliegtuig is deur die Japannese gekonfiskeer en deur die Japannese Leër gebruik. Die masjien was voorheen PK-ADA geregistreer.]] [[Lêer:DC-5 (USAAF C-110) over New Guinea 1942.jpg|duimnael|Hierdie foto illustreer die Douglas C-110 met die pseudoregistrasie VHCXA. Die vliegtuig het voorheen die registrasie PK-ADB gehad en was ook VH-CXA geregistreer.]] Die vier DC-5’s wat vir KLM bestem was, is na Curaҫao gestuur om op KLM se netwerk op die Wes-Indiese eilande gebruik te word (met die registrasies PJ-AIW en PJ-AIZ). Die ander twee is deur KNILM op die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik (hulle was PK-ADA en PK-ADB geregistreer). Nadat die eerste twee vliegtuie ’n jaar lank in die Karibiese Eilande gevlieg het, is hulle na Batavië gestuur om as PK-ADC en PK-ADD vir KNILM te vlieg. Hierdie twee vliegtuie is ’n jaar lank sonder insident op die netwerk in die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik. PK-ADA is op 9 Februarie 1942 gedurende die eerste Japannese lugaanval by die Batavia-Kemayoran-lughawe beskadig. Ná tydelike herstelwerk is die vliegtuig na die tegniese basis by Bandung gevlieg, waar hy was toe die Japannese die Geallieerde magte se vestings op Java oorrompel het. PK-ADA is toe deur die Japannese na Tachikawa geneem, waar dit deur die lugmag van die Imperiale Japannese Leër in vliegtoetse gebruik is. Later is dit as ’n militêre transportvliegtuig en radionavigasieopleidingsvliegtuig gebruik en was in Februarie 1944 steeds lugwaardig, maar dit is onbekend wat uiteindelik van hom geword het. Die ander drie DC-5’s is in die Hollandse Oos-Indiese eilande bedryf totdat hulle vroeg in Maart 1942 na Australië geneem is. Hulle is uiteindelik die benamings C-110A-DE en reeksnommers 44-83230 tot 44-83232 deur die USAAF toegeken. Een van hulle het aan die einde van die oorlog die registrasie VH-ARD ontvang en het in 1948 deel van die nuwe lugmag in Israel geword. Die Israelis het die vliegtuig hoofsaaklik as transportvliegtuig gebruik maar ook as bomwerper. Later is dit as instruksielugraam deur die Lugvaartkundige Tegniese Skool van Tel Aviv gebruik. AANTEKENINGE BY DIE NEDERLANDSE DC-5’s Dekker bevestig dat die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG vir die Nederlandse DC-5’s gereserveer is, maar hy het ’n ander uiteensetting wat die verband tussen die konstruksienommers en die registrasienommers van die vliegtuie betref.  Die eerste vliegtuig was ’n Douglas DC-5-510 en die ander was almal Douglas DC-5-511’s. Dekker het voornoemde inligting iin ’n opsomming oor die DC-5 bygewerk.<ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/registermap/TWEEDE.htm|title=Tweede Register 1929 – 1949|last=Dekker|first=Herman|date=12 April 2026|access-date=12 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/DIVERSEN/dc5.htm|title=DC-5|last=Dekker|first=Herman|date=Desember 2007|website=Nederlandse Luchtvaarthistorie|access-date=13 April 2026}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Identiteitsrekord/Opmerkings |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |PH-AXA | valign="top" |424 | valign="top" |PH-AXA nie opgeneem nie; instede PJ-AIW, PK-ADC, D-90#, “41-424”/VHCXB, 44-83231/VH-CXB geword; 1946 afgedank |- | valign="top" |PH-AXB | valign="top" |426 | valign="top" |Nie afgelewer nie, romp in vernietigingstoetse gebruik |- | valign="top" |PB-AXB | valign="top" |428 | valign="top" |PH-AXB nie opgeneem nie; instede PK-ADB/D-905, “41-428”/VHCXA, 44-83230/VH-CXA geword; 18 Augustus 1942 Parafield afgeskryf |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |428 | valign="top" |Gereserveer, instede bestem PH-AXB te word |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |430 | valign="top" |PH-AXE nie opgeneem nie; instede PK-ADA/D-904 geword; 8 Maart 1942 deur Japannese gekonfiskeer, vermoedelik 1945 afgedank |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |430 | valign="top" |Gereserveer, registrasie nie opgeneem nie |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |426 | valign="top" |In die plek van die oorspronklike konstruksienommer 426, wat vir vernietigingstoetse gebruik is, PH-AXG nie opgeneem nie; instede PJ-AIZ, PK-ADD, D-90#, “41-426”/VHCXC, 44-83232/VH-CXC, VH-ARD, 1501 (Israelse lugmag) geword; afgedank Haifa (4X) somer 1955; die romp daarna nog ’n paar jaar in die speelgrond van die kibboets Gevat Brenner, daar ook afgedank |} === Die militêre DC-5’s === Die Vlootdepartement van die VSA het sewe DC-5’s vir aflewering in 1940 bestel. Die eerste drie is as R3D-1’s met 16 sitplekke en groter vragkompartemente deur die VSA-vloot gebruik (BuNos 1901 tot 1903; nommer 1901 het egter voor aflewering neergestort). Die ander is as R3D-2’s met versterkte kajuitvloere en dubbelvraglaaideure in plaas van die enkelpassasiersingangdeur aan die Mariene Korps afgelewer (BuNos 1904 tot 1907). Die vier Mariene Korps R3D-2’s is aan transporteskaders VMJ-1 (het VMJ-151 geword) aan die Oos-kus en aan VMJ-2 (het VMJ-252 geword) aan die ander kus toegewys. Die vliegtuie van die twee magte is in 1946 aan diens onttrek.<gallery mode="packed"> Lêer:DouglasR3D-1 (4461059899).jpg|RD3-1 met BuNo 1902 Lêer:80-G-60316.jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps Lêer:Douglas DC-5 R3D-2 Oakland USMC (4460577039).jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps by Oakland </gallery> == Spesifikasies vir die DC-5 == * '''Afmetings''': vlerkspan 23.77 meter, lengte 18.95 meter, hoogte 6.04 meter, vlerkoppervlakte 76.55 vierkante meter * '''Gewigte''': Leeg ongeveer 6189 kilogram, gelaai ongeveer 9070 kilogram, maksimum ongeveer 9932 kilogram * '''Bemanning''': Twee vlieëniers en ’n kajuitbeampte * '''Akkommodasie''': 16 tot 26 sitplekke * '''Kragbronne''': Twee Wright Cyclone SGR-1820-G102A- radiale enjins met nege silinders wat lugskroewe met drie blaaie en van konstante spoed aandryf * '''Brandstofvermoë''': Tenks in die sentrale deel van die vlerk met ’n totale vermoë van ongeveer 2082 liter * '''Werkverrigting''': Maksimum spoed  230 myl per uur (370 kilometer per uur); diensplafon 23700 voet (ongeveer 7223 meter); maksimum reikafstand 1600 myl (ongeveer 2574 kilometer) == Getal DC-5’s en variante gebou == {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} == Verwysings == 6prm7t3bn1jz30qokqfr85yrm5qrne6 2893535 2893532 2026-04-13T14:38:42Z Gaius le Roux 203341 /* Spesifikasies vir die DC-5 */ 2893535 wikitext text/x-wiki Die '''Douglas DC-5''' was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. == Ontwikkeling == [[Lêer:Douglas R3D, at Hammer Fld.jpg|duimnael|’n Douglas R3D word by Hammerfield gesien.]] KLM van Nederland het die wens teenoor Douglas uitgespreek dat hy ’n lynvliegtuig met hoë vlerke wil bekom waarvan die werkverrigting vergelykbaar of beter as dié van die DC-3 sal wees en dat hy die vliegtuig op die lugredery se Europese netwerk wil gebruik (met ander woorde een met ’n korter reikafstand). KLM se wens het gewig by Donald Douglas gedra. Dit het daartoe aanleiding gegee dat die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy ’n vliegtuig ontwikkel het wat vir KLM geskik sou wees. Die romp van hierdie vliegtuig met sy elliptiese deursnit se kajuit was 6.33 meter lank en 2.46 meter wyd. Sitplekrangskikking wat wissel van 16 passasiers met ’n kombuis en toilet tot 26 passasiers sonder hierdie fasiliteite is voorgestel. Daar sou in altwee gevalle twee sitplekke weerskante van die middelgangetjie wees. Na gelang van die getal sitplekke sou daar voorsiening gemaak word vir twee kompartemente van tussen 47.24 en 74.37 kubieke meter vir bagasie en vrag. Klante kon vra dat die kajuit met 14 omskepbare sitplekke/beddens toegerus word. AANTEKENING: Hierdie artikel is grootliks op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=Francillon |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=152 to 157 and 318 |language=en}}</ref> == Die eerste bestellings == KLM en Douglas het op 13 Desember 1938 ’n brief van voorneme geteken, en KLM het ’n maand later bekend gemaak dat hy vier DC-5’s gaan verkry. KLM het uiteindelik, ten spyte van openbare teenkanting, die finale kontrak op 22 Mei 1939 onderteken. (Die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG is vir die vier Nederlandse masjiene gereserveer.) Drie maande later, op 30 Augustus 1939, het British Airways Beperk (’n Britse openbare maatskappy) ’n kontrak vir nege eenhede onderteken. Daar is van British Airways verwag om ’n deposito te betaal (dit het ’n kwart van die totale kontrakwaarde verteenwoordig). Die vliegtuie sou tussen Desember 1939 en Maart 1940 as dekvrag verskeep word en die registrasies G-AFYG tot G-AFYO hê. Vier dae nadat die kontrak onderteken is, het Brittanje egter oorlog teen Duitsland verklaar en gevolglik is die DC-5-kontrak deur die Britse Ministerie van Lugvaart gekanselleer. Ander kontrakte is ook as gevolg van die oorlog gekanselleer: een vir ses vliegtuie wat vir Pennsylvania Central Airlines (in die Verenigde State) en een vir twee wat vir ''Sociedad Colombo-Alemana de Transportes Aéreos'' (SCADTA, in Kolombië) bestem was. Die gevolg was dat Douglas nou net ’n geringe getal bestellings van KLM en die vloot en die mariene korps van die VSA gehad het. == Die prototipe-DC-5 == Die eerste DC-5, met die registrasie NX21701 en die konstruksienommer 411, is in Februarie 1939 onthul. Die vliegtuig het sy eerste vlug op 20 Februarie 1939 onderneem. Na dit is daar met toetsvlugte begin. Die grootste probleem wat gedurende die toetsvlugte ondervind is, was swak kontrolereaksie wanneer die hoogteroere gebruik word. Die oplossing was om die horisontale stertvlakke met ’n ophoek van 15˚ te modifiseer sodat die hoogteroere buite die versteurde lugvloei is wat deur die hoog gemonteerde vlerke gegenereer word. Terwyl die vliegtuig in die werkswinkel was om met die gemodifiseerde horisontale stertvlakke toegerus te word, is dit terselfdertyd met kragtiger enjins toegerus. Dit was op versoek van William E Boeing, die afgetrede stigter van die Seattle-vliegtuigvervaardiger. Hy het ook gevra dat die vliegtuig met vier pare sitplekke, twee driesitplek-rusbanke en ’n lessenaar toegerus word. Die toilet en die bagasiekompartemente is onveranderd gelos. Die eerste kragbronne van die prototipe was Wright Cyclone SGR-1820-F62- radiale enjins van 900 perdekrag. Later is kragtiger Cyclone SGR-1820-G102A-enjins van 1100 perdekrag in die masjien gemonteer. [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Nadat toetsvlugte onderneem is, is die eerste DC-5 in 1940 in ’n korporatiewe transportvliegtuig omskep en aan William E Boeing, die afgetrede stigter van die Boeing-maatskappy verkoop. (Sy registrasie is na NC21701 verander en dit het die naam ''Rover'' gekry.) Toe die VSA-vloot die vliegtuig in Februarie 1942 oorgeneem het, het William die masjien nie veel gebruik nie en dit het die enigste R3D-3 met die BuNo 08005 geword. Die R3D-3 is in Januarie 1944 na Naval Air Station Banana River in Florida oorgeplaas. Daar is die masjien gebruik om blindelanding-toerusting te toets. Die prototipe-DC-5 is aan die einde van Junie 1946 opgebreek nadat hy aan militêre diens onttrek is. == Operasionele gebruik == === Die Nederlandse DC-5’s === [[Lêer:DC-5Japan.jpg|duimnael|Hierdie DC-5-skroefvliegtuig is deur die Japannese gekonfiskeer en deur die Japannese Leër gebruik. Die masjien was voorheen PK-ADA geregistreer.]] [[Lêer:DC-5 (USAAF C-110) over New Guinea 1942.jpg|duimnael|Hierdie foto illustreer die Douglas C-110 met die pseudoregistrasie VHCXA. Die vliegtuig het voorheen die registrasie PK-ADB gehad en was ook VH-CXA geregistreer.]] Die vier DC-5’s wat vir KLM bestem was, is na Curaҫao gestuur om op KLM se netwerk op die Wes-Indiese eilande gebruik te word (met die registrasies PJ-AIW en PJ-AIZ). Die ander twee is deur KNILM op die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik (hulle was PK-ADA en PK-ADB geregistreer). Nadat die eerste twee vliegtuie ’n jaar lank in die Karibiese Eilande gevlieg het, is hulle na Batavië gestuur om as PK-ADC en PK-ADD vir KNILM te vlieg. Hierdie twee vliegtuie is ’n jaar lank sonder insident op die netwerk in die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik. PK-ADA is op 9 Februarie 1942 gedurende die eerste Japannese lugaanval by die Batavia-Kemayoran-lughawe beskadig. Ná tydelike herstelwerk is die vliegtuig na die tegniese basis by Bandung gevlieg, waar hy was toe die Japannese die Geallieerde magte se vestings op Java oorrompel het. PK-ADA is toe deur die Japannese na Tachikawa geneem, waar dit deur die lugmag van die Imperiale Japannese Leër in vliegtoetse gebruik is. Later is dit as ’n militêre transportvliegtuig en radionavigasieopleidingsvliegtuig gebruik en was in Februarie 1944 steeds lugwaardig, maar dit is onbekend wat uiteindelik van hom geword het. Die ander drie DC-5’s is in die Hollandse Oos-Indiese eilande bedryf totdat hulle vroeg in Maart 1942 na Australië geneem is. Hulle is uiteindelik die benamings C-110A-DE en reeksnommers 44-83230 tot 44-83232 deur die USAAF toegeken. Een van hulle het aan die einde van die oorlog die registrasie VH-ARD ontvang en het in 1948 deel van die nuwe lugmag in Israel geword. Die Israelis het die vliegtuig hoofsaaklik as transportvliegtuig gebruik maar ook as bomwerper. Later is dit as instruksielugraam deur die Lugvaartkundige Tegniese Skool van Tel Aviv gebruik. AANTEKENINGE BY DIE NEDERLANDSE DC-5’s Dekker bevestig dat die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG vir die Nederlandse DC-5’s gereserveer is, maar hy het ’n ander uiteensetting wat die verband tussen die konstruksienommers en die registrasienommers van die vliegtuie betref.  Die eerste vliegtuig was ’n Douglas DC-5-510 en die ander was almal Douglas DC-5-511’s. Dekker het voornoemde inligting iin ’n opsomming oor die DC-5 bygewerk.<ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/registermap/TWEEDE.htm|title=Tweede Register 1929 – 1949|last=Dekker|first=Herman|date=12 April 2026|access-date=12 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/DIVERSEN/dc5.htm|title=DC-5|last=Dekker|first=Herman|date=Desember 2007|website=Nederlandse Luchtvaarthistorie|access-date=13 April 2026}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Identiteitsrekord/Opmerkings |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |PH-AXA | valign="top" |424 | valign="top" |PH-AXA nie opgeneem nie; instede PJ-AIW, PK-ADC, D-90#, “41-424”/VHCXB, 44-83231/VH-CXB geword; 1946 afgedank |- | valign="top" |PH-AXB | valign="top" |426 | valign="top" |Nie afgelewer nie, romp in vernietigingstoetse gebruik |- | valign="top" |PB-AXB | valign="top" |428 | valign="top" |PH-AXB nie opgeneem nie; instede PK-ADB/D-905, “41-428”/VHCXA, 44-83230/VH-CXA geword; 18 Augustus 1942 Parafield afgeskryf |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |428 | valign="top" |Gereserveer, instede bestem PH-AXB te word |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |430 | valign="top" |PH-AXE nie opgeneem nie; instede PK-ADA/D-904 geword; 8 Maart 1942 deur Japannese gekonfiskeer, vermoedelik 1945 afgedank |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |430 | valign="top" |Gereserveer, registrasie nie opgeneem nie |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |426 | valign="top" |In die plek van die oorspronklike konstruksienommer 426, wat vir vernietigingstoetse gebruik is, PH-AXG nie opgeneem nie; instede PJ-AIZ, PK-ADD, D-90#, “41-426”/VHCXC, 44-83232/VH-CXC, VH-ARD, 1501 (Israelse lugmag) geword; afgedank Haifa (4X) somer 1955; die romp daarna nog ’n paar jaar in die speelgrond van die kibboets Gevat Brenner, daar ook afgedank |} === Die militêre DC-5’s === Die Vlootdepartement van die VSA het sewe DC-5’s vir aflewering in 1940 bestel. Die eerste drie is as R3D-1’s met 16 sitplekke en groter vragkompartemente deur die VSA-vloot gebruik (BuNos 1901 tot 1903; nommer 1901 het egter voor aflewering neergestort). Die ander is as R3D-2’s met versterkte kajuitvloere en dubbelvraglaaideure in plaas van die enkelpassasiersingangdeur aan die Mariene Korps afgelewer (BuNos 1904 tot 1907). Die vier Mariene Korps R3D-2’s is aan transporteskaders VMJ-1 (het VMJ-151 geword) aan die Oos-kus en aan VMJ-2 (het VMJ-252 geword) aan die ander kus toegewys. Die vliegtuie van die twee magte is in 1946 aan diens onttrek.<gallery mode="packed"> Lêer:DouglasR3D-1 (4461059899).jpg|RD3-1 met BuNo 1902 Lêer:80-G-60316.jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps Lêer:Douglas DC-5 R3D-2 Oakland USMC (4460577039).jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps by Oakland </gallery> == Spesifikasies vir die DC-5 == * [[Lêer:Douglas DC-5 3-view L'Aerophile August 1939.jpg|duimnael|Skematiese voorstelling]]'''Afmetings''': vlerkspan 23.77 meter, lengte 18.95 meter, hoogte 6.04 meter, vlerkoppervlakte 76.55 vierkante meter * '''Gewigte''': Leeg ongeveer 6189 kilogram, gelaai ongeveer 9070 kilogram, maksimum ongeveer 9932 kilogram * '''Bemanning''': Twee vlieëniers en ’n kajuitbeampte * '''Akkommodasie''': 16 tot 26 sitplekke * '''Kragbronne''': Twee Wright Cyclone SGR-1820-G102A- radiale enjins met nege silinders wat lugskroewe met drie blaaie en van konstante spoed aandryf * '''Brandstofvermoë''': Tenks in die sentrale deel van die vlerk met ’n totale vermoë van ongeveer 2082 liter * '''Werkverrigting''': Maksimum spoed  230 myl per uur (370 kilometer per uur); diensplafon 23700 voet (ongeveer 7223 meter); maksimum reikafstand 1600 myl (ongeveer 2574 kilometer) == Getal DC-5’s en variante gebou == {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} == Verwysings == t3qyjs052lauagkohkxef4cob7jnhb1 2893766 2893535 2026-04-14T05:39:34Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2893766 wikitext text/x-wiki Die '''Douglas DC-5''' was ’n enkelvlerkvliegtuig van metaal, met twee enjins, vlerke wat hoog gemonteer is en ’n driewielonderstel. Al die DC-5’s is by die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy gebou. == Ontwikkeling == [[Lêer:Douglas R3D, at Hammer Fld.jpg|duimnael|’n Douglas R3D word by Hammerfield gesien.]] KLM van Nederland het die wens teenoor Douglas uitgespreek dat hy ’n lynvliegtuig met hoë vlerke wil bekom waarvan die werkverrigting vergelykbaar of beter as dié van die DC-3 sal wees en dat hy die vliegtuig op die lugredery se Europese netwerk wil gebruik (met ander woorde een met ’n korter reikafstand). KLM se wens het gewig by Donald Douglas gedra. Dit het daartoe aanleiding gegee dat die El Segundo-afdeling van die Douglas-maatskappy ’n vliegtuig ontwikkel het wat vir KLM geskik sou wees. Die romp van hierdie vliegtuig met sy elliptiese deursnit se kajuit was 6.33 meter lank en 2.46 meter wyd. Sitplekrangskikking wat wissel van 16 passasiers met ’n kombuis en toilet tot 26 passasiers sonder hierdie fasiliteite is voorgestel. Daar sou in altwee gevalle twee sitplekke weerskante van die middelgangetjie wees. Na gelang van die getal sitplekke sou daar voorsiening gemaak word vir twee kompartemente van tussen 47.24 en 74.37 kubieke meter vir bagasie en vrag. Klante kon vra dat die kajuit met 14 omskepbare sitplekke/beddens toegerus word. AANTEKENING: Hierdie artikel is grootliks op ''Skyleaders'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Francillon |first=Francillon |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=152 to 157 and 318 |language=en}}</ref> == Die eerste bestellings == KLM en Douglas het op 13 Desember 1938 ’n brief van voorneme geteken, en KLM het ’n maand later bekend gemaak dat hy vier DC-5’s gaan verkry. KLM het uiteindelik, ten spyte van openbare teenkanting, die finale kontrak op 22 Mei 1939 onderteken. (Die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG is vir die vier Nederlandse masjiene gereserveer.) Drie maande later, op 30 Augustus 1939, het British Airways Beperk (’n Britse openbare maatskappy) ’n kontrak vir nege eenhede onderteken. Daar is van British Airways verwag om ’n deposito te betaal (dit het ’n kwart van die totale kontrakwaarde verteenwoordig). Die vliegtuie sou tussen Desember 1939 en Maart 1940 as dekvrag verskeep word en die registrasies G-AFYG tot G-AFYO hê. Vier dae nadat die kontrak onderteken is, het Brittanje egter oorlog teen Duitsland verklaar en gevolglik is die DC-5-kontrak deur die Britse Ministerie van Lugvaart gekanselleer. Ander kontrakte is ook as gevolg van die oorlog gekanselleer: een vir ses vliegtuie wat vir Pennsylvania Central Airlines (in die Verenigde State) en een vir twee wat vir ''Sociedad Colombo-Alemana de Transportes Aéreos'' (SCADTA, in Kolombië) bestem was. Die gevolg was dat Douglas nou net ’n geringe getal bestellings van KLM en die vloot en die mariene korps van die VSA gehad het. == Die prototipe-DC-5 == Die eerste DC-5, met die registrasie NX21701 en die konstruksienommer 411, is in Februarie 1939 onthul. Die vliegtuig het sy eerste vlug op 20 Februarie 1939 onderneem. Na dit is daar met toetsvlugte begin. Die grootste probleem wat gedurende die toetsvlugte ondervind is, was swak kontrolereaksie wanneer die hoogteroere gebruik word. Die oplossing was om die horisontale stertvlakke met ’n ophoek van 15˚ te modifiseer sodat die hoogteroere buite die versteurde lugvloei is wat deur die hoog gemonteerde vlerke gegenereer word. Terwyl die vliegtuig in die werkswinkel was om met die gemodifiseerde horisontale stertvlakke toegerus te word, is dit terselfdertyd met kragtiger enjins toegerus. Dit was op versoek van William E Boeing, die afgetrede stigter van die Seattle-vliegtuigvervaardiger. Hy het ook gevra dat die vliegtuig met vier pare sitplekke, twee driesitplek-rusbanke en ’n lessenaar toegerus word. Die toilet en die bagasiekompartemente is onveranderd gelos. Die eerste kragbronne van die prototipe was Wright Cyclone SGR-1820-F62- radiale enjins van 900 perdekrag. Later is kragtiger Cyclone SGR-1820-G102A-enjins van 1100 perdekrag in die masjien gemonteer. [[Lêer:Douglas DC-5 NC21701 (7861583628).jpg|duimnael|William E Boeing se persoonlike vliegtuig met die naam ''Rover'' word in April 1941 by Oakland gesien.]] Nadat toetsvlugte onderneem is, is die eerste DC-5 in 1940 in ’n korporatiewe transportvliegtuig omskep en aan William E Boeing, die afgetrede stigter van die Boeing-maatskappy verkoop. (Die vliegtuig se registrasie is na NC21701 verander en dit het die naam ''Rover'' gekry.) Toe die VSA-vloot die vliegtuig in Februarie 1942 oorgeneem het, het William die masjien nie veel gebruik nie en dit het die enigste R3D-3 met die BuNo 08005 geword. Die R3D-3 is in Januarie 1944 na Naval Air Station Banana River in Florida oorgeplaas. Daar is die masjien gebruik om blindelanding-toerusting te toets. Die prototipe-DC-5 is aan die einde van Junie 1946 opgebreek nadat dit aan militêre diens onttrek is. == Operasionele gebruik == === Die Nederlandse DC-5’s === [[Lêer:DC-5Japan.jpg|duimnael|Hierdie DC-5-skroefvliegtuig is deur die Japannese gekonfiskeer en deur die Japannese Leër gebruik. Die masjien was voorheen PK-ADA geregistreer.]] [[Lêer:DC-5 (USAAF C-110) over New Guinea 1942.jpg|duimnael|Hierdie foto illustreer die Douglas C-110 met die pseudoregistrasie VHCXA. Die vliegtuig het voorheen die registrasie PK-ADB gehad en was ook VH-CXA geregistreer.]] Die vier DC-5’s wat vir KLM bestem was, is na Curaҫao gestuur om op KLM se netwerk op die Wes-Indiese eilande gebruik te word (met die registrasies PJ-AIW en PJ-AIZ). Die ander twee is deur KNILM op die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik (hulle was PK-ADA en PK-ADB geregistreer). Nadat die eerste twee vliegtuie ’n jaar lank in die Karibiese Eilande gevlieg het, is hulle na Batavië gestuur om as PK-ADC en PK-ADD vir KNILM te vlieg. Hierdie twee vliegtuie is ’n jaar lank sonder insident op die netwerk in die Hollandse Oos-Indiese eilande gebruik. PK-ADA is op 9 Februarie 1942 gedurende die eerste Japannese lugaanval by die Batavia-Kemayoran-lughawe beskadig. Ná tydelike herstelwerk is die vliegtuig na die tegniese basis by Bandung gevlieg, waar dit was toe die Japannese die Geallieerde magte se vestings op Java oorrompel het. PK-ADA is toe deur die Japannese na Tachikawa geneem, waar dit deur die lugmag van die Imperiale Japannese Leër in vliegtoetse gebruik is. Later is dit as ’n militêre transportvliegtuig en radionavigasieopleidingsvliegtuig gebruik en was in Februarie 1944 steeds lugwaardig, maar dit is onbekend wat uiteindelik van hom geword het. Die ander drie DC-5’s is in die Hollandse Oos-Indiese eilande bedryf totdat hulle vroeg in Maart 1942 na Australië geneem is. Hulle is uiteindelik die benamings C-110A-DE en reeksnommers 44-83230 tot 44-83232 deur die USAAF toegeken. Een van hulle het aan die einde van die oorlog die registrasie VH-ARD ontvang en het in 1948 deel van die nuwe lugmag in Israel geword. Die Israelis het die vliegtuig hoofsaaklik as transportvliegtuig gebruik maar ook as bomwerper. Later is dit as instruksielugraam deur die Lugvaartkundige Tegniese Skool van Tel Aviv gebruik. AANTEKENINGE BY DIE NEDERLANDSE DC-5’s Dekker bevestig dat die registrasies PH-AXA, PH-AXB, PH-AXE en PH-AXG vir die Nederlandse DC-5’s gereserveer is, maar hy het ’n ander uiteensetting wat die verband tussen die konstruksienommers en die registrasienommers van die vliegtuie betref.  Die eerste vliegtuig was ’n Douglas DC-5-510 en die ander was almal Douglas DC-5-511’s. Dekker het voornoemde inligting in ’n opsomming oor die DC-5 bygewerk.<ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/registermap/TWEEDE.htm|title=Tweede Register 1929 – 1949|last=Dekker|first=Herman|date=12 April 2026|access-date=12 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.hdekker.info/DIVERSEN/dc5.htm|title=DC-5|last=Dekker|first=Herman|date=Desember 2007|website=Nederlandse Luchtvaarthistorie|access-date=13 April 2026}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Identiteitsrekord/Opmerkings |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |PH-AXA | valign="top" |424 | valign="top" |PH-AXA nie opgeneem nie; instede PJ-AIW, PK-ADC, D-90#, “41-424”/VHCXB, 44-83231/VH-CXB geword; 1946 afgedank |- | valign="top" |PH-AXB | valign="top" |426 | valign="top" |Nie afgelewer nie, romp in vernietigingstoetse gebruik |- | valign="top" |PB-AXB | valign="top" |428 | valign="top" |PH-AXB nie opgeneem nie; instede PK-ADB/D-905, “41-428”/VHCXA, 44-83230/VH-CXA geword; 18 Augustus 1942 Parafield afgeskryf |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |428 | valign="top" |Gereserveer, instede bestem PH-AXB te word |- | valign="top" |PH-AXE | valign="top" |430 | valign="top" |PH-AXE nie opgeneem nie; instede PK-ADA/D-904 geword; 8 Maart 1942 deur Japannese gekonfiskeer, vermoedelik 1945 afgedank |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |430 | valign="top" |Gereserveer, registrasie nie opgeneem nie |- | valign="top" |PH-AXG | valign="top" |426 | valign="top" |In die plek van die oorspronklike konstruksienommer 426, wat vir vernietigingstoetse gebruik is, PH-AXG nie opgeneem nie; instede PJ-AIZ, PK-ADD, D-90#, “41-426”/VHCXC, 44-83232/VH-CXC, VH-ARD, 1501 (Israelse lugmag) geword; afgedank Haifa (4X) somer 1955; die romp daarna nog ’n paar jaar in die speelgrond van die kibboets Gevat Brenner, daar ook afgedank |} === Die militêre DC-5’s === Die Vlootdepartement van die VSA het sewe DC-5’s vir aflewering in 1940 bestel. Die eerste drie is as R3D-1’s met 16 sitplekke en groter vragkompartemente deur die VSA-vloot gebruik (BuNos 1901 tot 1903; nommer 1901 het egter voor aflewering neergestort). Die ander is as R3D-2’s met versterkte kajuitvloere en dubbelvraglaaideure in plaas van die enkelpassasiersingangdeur aan die Mariene Korps afgelewer (BuNos 1904 tot 1907). Die vier Mariene Korps R3D-2’s is aan transporteskaders VMJ-1 (het VMJ-151 geword) aan die Oos-kus en aan VMJ-2 (het VMJ-252 geword) aan die ander kus toegewys. Die vliegtuie van die twee magte is in 1946 aan diens onttrek.<gallery mode="packed"> Lêer:DouglasR3D-1 (4461059899).jpg|RD3-1 met BuNo 1902 Lêer:80-G-60316.jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps Lêer:Douglas DC-5 R3D-2 Oakland USMC (4460577039).jpg|R3D-2 van die VSA se mariene korps by Oakland </gallery> == Spesifikasies vir die DC-5 == * [[Lêer:Douglas DC-5 3-view L'Aerophile August 1939.jpg|duimnael|Skematiese voorstelling]]'''Afmetings''': vlerkspan 23.77 meter, lengte 18.95 meter, hoogte 6.04 meter, vlerkoppervlakte 76.55 vierkante meter * '''Gewigte''': Leeg ongeveer 6189 kilogram, gelaai ongeveer 9070 kilogram, maksimum ongeveer 9932 kilogram * '''Bemanning''': Twee vlieëniers en ’n kajuitbeampte * '''Akkommodasie''': 16 tot 26 sitplekke * '''Kragbronne''': Twee Wright Cyclone SGR-1820-G102A- radiale enjins met nege silinders wat lugskroewe met drie blaaie en van konstante spoed aandryf * '''Brandstofvermoë''': Tenks in die sentrale deel van die vlerk met ’n totale vermoë van ongeveer 2082 liter * '''Werkverrigting''': Maksimum spoed  230 myl per uur (370 kilometer per uur); diensplafon 23700 voet (ongeveer 7223 meter); maksimum reikafstand 1600 myl (ongeveer 2574 kilometer) == Getal DC-5’s en variante gebou == {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksie- nommer | valign="top" |Model | valign="top" |Klant | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Getal |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |411 | valign="top" |DC-5 | valign="top" |Douglas | valign="top" |NX21701 | valign="top" |1 |- | valign="top" |422/423 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |424 | valign="top" |DC-5-510 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIW | valign="top" |1 |- | valign="top" |425 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |SCADTA (Kolombië) | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |426 | valign="top" |DC-5-535 | valign="top" |KLM (Wes-Indies) | valign="top" |PJ-AIZ | valign="top" |1 |- | valign="top" |427 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |428 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADB | valign="top" |1 |- | valign="top" |429 | valign="top" |DC-5-518 | valign="top" |Pennsylvania Central Airlines | valign="top" |Nie voltooi nie | valign="top" | |- | valign="top" |430 | valign="top" |DC-5-511 | valign="top" |KNILM | valign="top" |PK-ADA | valign="top" |1 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal DC-5’s gebou | valign="top" |5 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |606/608 | valign="top" |R3D-1 | valign="top" |VSA-vloot | valign="top" |1901/1903 | valign="top" |3 |- | valign="top" |609/612 | valign="top" |R3D-2 | valign="top" |Mariene Korps | valign="top" |1904/1907 | valign="top" |4 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Getal R3D’s gebou | valign="top" |7 |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" |Totale produksie | valign="top" |12 |} == Verwysings == 5ppj7ipyb7yk151x9lbs4syx3g4dfdp 0 460067 2893524 2026-04-13T14:02:36Z GeorgeF1974 104338 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1340646817|Cello Concerto No. 1 (Haydn)]]" te vertaal 2893524 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=Tjellokonsert|subtitle=no. 1|type=Tjellokonsert|composer=[[Joseph Haydn]]|Image=Haydnportrait.jpg|image_upright=0.9|Caption=Haydn {{circa|1770}}|Occasion=|Catalogue=[[Hoboken-Verzeichnis|Hob.]] VIIb/1|Key=[[C-majeur]]|Composed={{circa|1765|lk=no}}|Published=|Movements=3}} Die '''Tjelloconcerto no. 1''' in [[C-majeur]], [[Hoboken-katalogus|Hob.]] VIIb/1, deur [[Joseph Haydn]] is omstreeks tussen 1761 en 1765 gekomponeer vir sy baie goeie en ou vriend Joseph Franz Weigl, destyds die hooftjellis van Prins Nicolaus se Esterházy-orkes.<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}} ISMN M-006-20254-6</ref> Daar is tot 1961 geglo dat die werk vir wêreld verlore is, maar toe ontdek die musikoloog Oldřich Pulkert 'n kopie van die partituur indie Praagse Nasionale Museum.<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHaydn2007">Haydn, Joseph (2007). ''Konzert in C für Violoncello und Orchester''. Clément, Roger (trans.). [[Kassel]]: Bärenreiter-Verlag. pp.&nbsp;<span class="nowrap">V–</span>VI.</cite> ISMN M-006-20254-6</ref>Hoewel daar aanvanklike twyfel oor die egtheid van die werk bestaan het, is die meeste kenners dit tans eens dat Haydn wél hierdie konsert gekomponeer het. == Agtergrond == Hoewel die volledige werk in 1961 ontdek is, het Haydn die begin van die hooftema van die eerste beweging in sy konsepkatalogus van 1765 geskryf.<ref>{{Cite web|url=http://www.naxos.com/mainsite/blurbs_reviews.asp?item_code=8.555041&catNum=555041&filetype=About+this+Recording&language=English|title=Liner notes to HAYDN: Cello Concertos Nos. 1, 2 and 4|last=Anders|first=Gerhard|last2=Anderson|first2=Keith|website=naxos.com|access-date=17 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://etheses.bham.ac.uk/516/1/FurseMMus10.pdf|title=PERSPECTIVES ON THE RECEPTION OF HAYDN'S CELLO CONCERTO IN C, WITH PARTICULAR REFERENCE TO MUSICOLOGICAL WRITINGS IN ENGLISH ON HAYDN'S CONCERTOS AND THE CLASSICAL CONCERTO (Master's thesis)|last=Furse|first=Edward Niel|date=2009|page=4|access-date=17 January 2017|quote=The only record of the work is its appearance in Haydn’s own thematic catalogue of compositions, compiled in 1765 to prove to Prince Nikolaus Esterházy that he was working diligently.}}</ref> Hierdie vroeë werk, bykans tydgenote van die Simfonieë nos. 6, 7 en 8, en ongeveer twintig jaar voor sy D-majeur tjellokonsert, dui daarop dat Haydn reeds 'n meester van instrumentale skryfwerk was. Die solo[[tjello]] is heel idiomaties. Die konsert weerspieël sowel die ritornello-vorm van die [[Barokmusiek|Barokkonsert]] as die opkomende struktuur van die sonata-allegro-vorm. Soos in die Barokse concerto grosso, is die begeleidende ensemble klein: strykers, twee [[Hobo|hobo's]] en twee [[Horing (blaasinstrument)|horings]].<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHaydn2007">Haydn, Joseph (2007). ''Konzert in C für Violoncello und Orchester''. Clément, Roger (trans.). [[Kassel]]: Bärenreiter-Verlag. pp.&nbsp;<span class="nowrap">V–</span>VI.</cite> ISMN M-006-20254-6</ref> Dit is moontlik dat Weigl die enigste tjellis in die Esterházy-orkes was toe Haydn die concerto gekomponeer het, aangesien daar slegs een tjello-lyn in die partituur is, afwisselend gemerk as "solo" en "tutti". Daar is egter ook 'n [[Basso continuo|basso continuo-]]<nowiki/>lyn, wat moontlik óf deur 'n ander tjellis, óf deur Haydn self op die [[klavesimbel]], óf deur 'n [[Kontrabas|basviolis]] gespeel kon gewees het. == Bewegings ==   Die konsert het drie bewegings:{{Ordelys|Moderato|Adagio (F-majeur)|Allegro molto}}Al drie bewegings van hierdie konsert is in sonatevorm geskryf, anders as die tweede concerto, waar die rondovorm in die tweede en derde bewegings gebruik word. Hierdie concerto is meer verwant aan Haydn se vioolconcerto as aan sy opvolger, en toon baie ooreenkomste met die Vioolconcerto no. 3 in A-majeur, soos die eerste beweging se geëtste ritmes, vloeiende tweede temas, 'n vreedsame stadige beweging en 'n vinnige finale. Albei konserte is in dieselfde tydperk gekomponeer. [[Lêer:Score.JPG|links|duimnael|Eerste note van die solotjello]] Ná die orkestrale eksposisie van die eerste beweging speel die tjellissolis die openingstema, waarvan die eerste noot 'n volle akkoord is wat al vier snare gebruik. Virtuositeit word verder ontwikkel in die gebruik van vinnig herhalende note, die enorme toonomvang en vinnige kontraste van register. Hierdie beweging word oorheers deur 'n enkele tema, hoewel die tema self verskeie motiewe insluit wat Haydn afsonderlik ontwikkel. Teen die einde word 'n kadens gespeel. In die stadige beweging (sonder houtblasers) kondig die tjello sy toetrede dramaties op 'n lang noot aan terwyl die orkesstrykers weer die openingstema speel. Twee mate later boots die tjello hierdie melodie na. Haydn was lief vir hierdie patroon: verskeie kere in die beweging tree die tjello op 'n volgehoue toon in. Hierdie beweging, soos die eerste, bevat vir 'n kadens teen die einde. In die finale beweging tree die tjello ook op 'n lang noot in ná 'n uitgebreide orkestrale inleiding. Hierdie geesdriftige finale, geskryf in sonata-allegro-vorm, het Haydn nog 'n kans gebied om te wys wat hy kon doen om 'n enkele tema in 'n reeks kort motiewe en 'n groot verskeidenheid vinnig veranderende stemmings te ontvou. Die virtuositeit van die solo-instrument word in hierdie beweging benut, veral in gedeeltes waar die tjello vinnig tussen lae en hoë note beweeg sodat dit lyk asof dit twee instrumente is wat in [[kontrapunt]] speel. Haydn gebruik die ingang met die volgehoue noot verskeie kere, die laaste een op 'n baie hoë, deurdringende G.<ref>'''Cincinnati Symphony Orchestra''' Program Notss 113-uitgawe</ref> == Invloed == Haydn se Tjelloconcerto no. 1 in C-majeur het 'n belangrike deel van die tjellorepertorium geword ná die 20ste-eeuse première deur Miloš Sádlo en die Tsjeggoslowaakse Radio Simfonieorkes, gedirigeer deur Sir Charles Mackerras, op 19 Mei 1962. Baie bekende kunstenaars, insluitend [[Jacqueline du Pré]], [[Yo-Yo Ma]], Julian Lloyd Webber, [[Pierre Fournier]], Truls Mørk, [[János Starker]], Hidemi Suzuki, Anner Bylsma, [[Mstislav Rostropovich]], Pieter Wispelwey, [[Heinrich Schiff]], [[Lynn Harrell]], Christine Walevska, Sol Gabetta, Maximilian Hornung, [[Mischa Maiski|Mischa Maisky]], Bruno Philippe, [[Steven Isserlis]], Marie-Elisabeth Hecker, [[Maria Kliegel]], Kian Soltani en Sergei Istomin het dit opgeneem, sowel as [[Kontrabas|die kontrabasspeler]] Bozo Paradzik. == Verwysings == [[Kategorie:Komposisies in C-majeur]] [[Kategorie:Concerto's van Joseph Haydn]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] rzf79io7wrbkrprws3swzybpwzbc78d 2893525 2893524 2026-04-13T14:04:47Z GeorgeF1974 104338 2893525 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=Tjellokonsert|subtitle=no. 1|type=Tjellokonsert|composer=[[Joseph Haydn]]|Image=Haydnportrait.jpg|image_upright=0.9|Caption=Haydn {{circa|1770}}|Occasion=|Catalogue=[[Hoboken-Verzeichnis|Hob.]] VIIb/1|Key=[[C-majeur]]|Composed={{circa|1765|lk=no}}|Published=|Movements=3}} Die '''Tjelloconcerto no. 1''' in [[C-majeur]], [[Hoboken-katalogus|Hob.]] VIIb/1, deur [[Joseph Haydn]] is omstreeks tussen 1761 en 1765 gekomponeer vir sy jarelange vriend Joseph Franz Weigl, destyds die hooftjellis van Prins Nicolaus se Esterházy-orkes.<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}} ISMN M-006-20254-6</ref> Daar is tot 1961 geglo dat die werk vir wêreld verlore is, maar toe ontdek die musikoloog Oldřich Pulkert 'n kopie van die partituur indie Praagse Nasionale Museum.<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHaydn2007">Haydn, Joseph (2007). ''Konzert in C für Violoncello und Orchester''. Clément, Roger (trans.). [[Kassel]]: Bärenreiter-Verlag. pp.&nbsp;<span class="nowrap">V–</span>VI.</cite> ISMN M-006-20254-6</ref> Hoewel daar aanvanklike twyfel oor die egtheid van die werk bestaan het, is die meeste kenners dit tans eens dat Haydn wél hierdie konsert gekomponeer het. == Agtergrond == Hoewel die volledige werk in 1961 ontdek is, het Haydn die begin van die hooftema van die eerste beweging in sy konsepkatalogus van 1765 geskryf.<ref>{{Cite web|url=http://www.naxos.com/mainsite/blurbs_reviews.asp?item_code=8.555041&catNum=555041&filetype=About+this+Recording&language=English|title=Liner notes to HAYDN: Cello Concertos Nos. 1, 2 and 4|last=Anders|first=Gerhard|last2=Anderson|first2=Keith|website=naxos.com|access-date=17 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://etheses.bham.ac.uk/516/1/FurseMMus10.pdf|title=PERSPECTIVES ON THE RECEPTION OF HAYDN'S CELLO CONCERTO IN C, WITH PARTICULAR REFERENCE TO MUSICOLOGICAL WRITINGS IN ENGLISH ON HAYDN'S CONCERTOS AND THE CLASSICAL CONCERTO (Master's thesis)|last=Furse|first=Edward Niel|date=2009|page=4|access-date=17 January 2017|quote=The only record of the work is its appearance in Haydn’s own thematic catalogue of compositions, compiled in 1765 to prove to Prince Nikolaus Esterházy that he was working diligently.}}</ref> Hierdie vroeë werk, bykans tydgenote van die Simfonieë nos. 6, 7 en 8, en ongeveer twintig jaar voor sy D-majeur tjellokonsert, dui daarop dat Haydn reeds 'n meester van instrumentale komposisie was. Die solo[[tjello]] is heel idiomaties. Die konsert weerspieël sowel die ritornello-vorm van die [[Barokmusiek|Barokkonsert]] as die opkomende struktuur van die sonata-allegro-vorm. Soos in die Barokse concerto grosso, is die begeleidende ensemble klein: strykers, twee [[Hobo|hobo's]] en twee [[Horing (blaasinstrument)|horings]].<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHaydn2007">Haydn, Joseph (2007). ''Konzert in C für Violoncello und Orchester''. Clément, Roger (trans.). [[Kassel]]: Bärenreiter-Verlag. pp.&nbsp;<span class="nowrap">V–</span>VI.</cite> ISMN M-006-20254-6</ref> Dit is moontlik dat Weigl die enigste tjellis in die Esterházy-orkes was toe Haydn die concerto gekomponeer het, aangesien daar slegs een tjello-lyn in die partituur is, afwisselend gemerk as "solo" en "tutti". Daar is egter ook 'n [[Basso continuo|basso continuo-]]<nowiki/>lyn, wat moontlik óf deur 'n ander tjellis, óf deur Haydn self op die [[klavesimbel]], óf deur 'n [[Kontrabas|basviolis]] gespeel kon gewees het. == Bewegings ==   Die konsert het drie bewegings:{{Ordelys|Moderato|Adagio (F-majeur)|Allegro molto}}Al drie bewegings van hierdie konsert is in sonatevorm geskryf, anders as die tweede concerto, waar die rondovorm in die tweede en derde bewegings gebruik word. Hierdie concerto is meer verwant aan Haydn se vioolconcerto as aan sy opvolger, en toon baie ooreenkomste met die Vioolconcerto no. 3 in A-majeur, soos die eerste beweging se geëtste ritmes, vloeiende tweede temas, 'n vreedsame stadige beweging en 'n vinnige finale. Albei konserte is in dieselfde tydperk gekomponeer. [[Lêer:Score.JPG|links|duimnael|Eerste note van die solotjello]] Ná die orkestrale eksposisie van die eerste beweging speel die tjellissolis die openingstema, waarvan die eerste noot 'n volle akkoord is wat al vier snare gebruik. Virtuositeit word verder ontwikkel in die gebruik van vinnig herhalende note, die enorme toonomvang en vinnige kontraste van register. Hierdie beweging word oorheers deur 'n enkele tema, hoewel die tema self verskeie motiewe insluit wat Haydn afsonderlik ontwikkel. Teen die einde word 'n kadens gespeel. In die stadige beweging (sonder houtblasers) kondig die tjello sy toetrede dramaties op 'n lang noot aan terwyl die orkesstrykers weer die openingstema speel. Twee mate later boots die tjello hierdie melodie na. Haydn was lief vir hierdie patroon: verskeie kere in die beweging tree die tjello op 'n volgehoue toon in. Hierdie beweging, soos die eerste, bevat vir 'n kadens teen die einde. In die finale beweging tree die tjello ook op 'n lang noot in ná 'n uitgebreide orkestrale inleiding. Hierdie geesdriftige finale, geskryf in sonata-allegro-vorm, het Haydn nog 'n kans gebied om te wys wat hy kon doen om 'n enkele tema in 'n reeks kort motiewe en 'n groot verskeidenheid vinnig veranderende stemmings te ontvou. Die virtuositeit van die solo-instrument word in hierdie beweging benut, veral in gedeeltes waar die tjello vinnig tussen lae en hoë note beweeg sodat dit lyk asof dit twee instrumente is wat in [[kontrapunt]] speel. Haydn gebruik die ingang met die volgehoue noot verskeie kere, die laaste een op 'n baie hoë, deurdringende G.<ref>'''Cincinnati Symphony Orchestra''' Program Notss 113-uitgawe</ref> == Invloed == Haydn se Tjelloconcerto no. 1 in C-majeur het 'n belangrike deel van die tjellorepertorium geword ná die 20ste-eeuse première deur Miloš Sádlo en die Tsjeggoslowaakse Radio Simfonieorkes, gedirigeer deur Sir Charles Mackerras, op 19 Mei 1962. Baie bekende kunstenaars, insluitend [[Jacqueline du Pré]], [[Yo-Yo Ma]], Julian Lloyd Webber, [[Pierre Fournier]], Truls Mørk, [[János Starker]], Hidemi Suzuki, Anner Bylsma, [[Mstislav Rostropovich]], Pieter Wispelwey, [[Heinrich Schiff]], [[Lynn Harrell]], Christine Walevska, Sol Gabetta, Maximilian Hornung, [[Mischa Maiski|Mischa Maisky]], Bruno Philippe, [[Steven Isserlis]], Marie-Elisabeth Hecker, [[Maria Kliegel]], Kian Soltani en Sergei Istomin het dit opgeneem, sowel as [[Kontrabas|die kontrabasspeler]] Bozo Paradzik. == Verwysings == [[Kategorie:Komposisies in C-majeur]] [[Kategorie:Concerto's van Joseph Haydn]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] 871dt54krxpcy4rapw0wi6nnc0d4b4k 2893782 2893525 2026-04-14T06:43:21Z GeorgeF1974 104338 2893782 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas musikale komposisie|name=Tjellokonsert|subtitle=no. 1|type=Tjellokonsert|composer=[[Joseph Haydn]]|Image=Haydnportrait.jpg|image_upright=0.9|Caption=Haydn {{circa|1770}}|Occasion=|Catalogue=[[Hoboken-Verzeichnis|Hob.]] VIIb/1|Key=[[C-majeur]]|Composed={{circa|1765|lk=no}}|Published=|Movements=3}} Die '''Tjelloconcerto no. 1''' in [[C-majeur]], [[Hoboken-katalogus|Hob.]] VIIb/1, deur [[Joseph Haydn]] is omstreeks tussen 1761 en 1765 gekomponeer vir sy jarelange vriend Joseph Franz Weigl, destyds die hooftjellis van Prins Nicolaus se Esterházy-orkes.<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}} ISMN M-006-20254-6</ref> Daar is tot 1961 geglo dat die werk vir wêreld verlore is, maar toe ontdek die musikoloog Oldřich Pulkert 'n kopie van die partituur indie Praagse Nasionale Museum.<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHaydn2007">Haydn, Joseph (2007). ''Konzert in C für Violoncello und Orchester''. Clément, Roger (trans.). [[Kassel]]: Bärenreiter-Verlag. pp.&nbsp;<span class="nowrap">V–</span>VI.</cite> ISMN M-006-20254-6</ref> Hoewel daar aanvanklike twyfel oor die egtheid van die werk bestaan het, is die meeste kenners dit tans eens dat Haydn wél hierdie konsert gekomponeer het. == Agtergrond == Hoewel die volledige werk in 1961 ontdek is, het Haydn die begin van die hooftema van die eerste beweging in sy konsepkatalogus van 1765 geskryf.<ref>{{Cite web|url=http://www.naxos.com/mainsite/blurbs_reviews.asp?item_code=8.555041&catNum=555041&filetype=About+this+Recording&language=English|title=Liner notes to HAYDN: Cello Concertos Nos. 1, 2 and 4|last=Anders|first=Gerhard|last2=Anderson|first2=Keith|website=naxos.com|access-date=17 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://etheses.bham.ac.uk/516/1/FurseMMus10.pdf|title=PERSPECTIVES ON THE RECEPTION OF HAYDN'S CELLO CONCERTO IN C, WITH PARTICULAR REFERENCE TO MUSICOLOGICAL WRITINGS IN ENGLISH ON HAYDN'S CONCERTOS AND THE CLASSICAL CONCERTO (Master's thesis)|last=Furse|first=Edward Niel|date=2009|page=4|access-date=17 January 2017|quote=The only record of the work is its appearance in Haydn’s own thematic catalogue of compositions, compiled in 1765 to prove to Prince Nikolaus Esterházy that he was working diligently.}}</ref> Hierdie vroeë werk, bykans tydgenote van die Simfonieë nos. 6, 7 en 8, en ongeveer twintig jaar voor sy D-majeur tjellokonsert, dui daarop dat Haydn reeds 'n meester van instrumentale komposisie was. Die solo[[tjello]] is heel idiomaties. Die konsert weerspieël sowel die ritornello-vorm van die [[Barokmusiek|Barokkonsert]] as die opkomende struktuur van die sonata-allegro-vorm. Soos in die Barokse concerto grosso, is die begeleidende ensemble klein: strykers, twee [[Hobo|hobo's]] en twee [[Horing (blaasinstrument)|horings]].<ref name="autogenerated1">{{Cite book |last=Haydn |first=Joseph |title=Konzert in C für Violoncello und Orchester |publisher=Bärenreiter-Verlag |others=Clément, Roger (trans.) |year=2007 |location=[[Kassel]] |pages=V–VI}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHaydn2007">Haydn, Joseph (2007). ''Konzert in C für Violoncello und Orchester''. Clément, Roger (trans.). [[Kassel]]: Bärenreiter-Verlag. pp.&nbsp;<span class="nowrap">V–</span>VI.</cite> ISMN M-006-20254-6</ref> Dit is moontlik dat Weigl die enigste tjellis in die Esterházy-orkes was toe Haydn die concerto gekomponeer het, aangesien daar slegs een tjello-lyn in die partituur is, afwisselend gemerk as "solo" en "tutti". Daar is egter ook 'n [[Basso continuo|basso continuo-]]<nowiki/>lyn, wat moontlik óf deur 'n ander tjellis, óf deur Haydn self op die [[klavesimbel]], óf deur 'n [[Kontrabas|basviolis]] gespeel kon gewees het. == Bewegings ==   Die konsert het drie bewegings:{{Ordelys|Moderato|Adagio (F-majeur)|Allegro molto}}Al drie bewegings van hierdie konsert is in sonatevorm geskryf, anders as die tweede concerto, waar die rondovorm in die tweede en derde bewegings gebruik word. Hierdie concerto is meer verwant aan Haydn se vioolconcerto as aan sy opvolger, en toon baie ooreenkomste met die Vioolconcerto no. 3 in A-majeur, soos die eerste beweging se geëtste ritmes, vloeiende tweede temas, 'n vreedsame stadige beweging en 'n vinnige finale. Albei konserte is in dieselfde tydperk gekomponeer. [[Lêer:Score.JPG|links|duimnael|Eerste note van die solotjello]] Ná die orkestrale eksposisie van die eerste beweging speel die tjellissolis die openingstema, waarvan die eerste noot 'n volle akkoord is wat al vier snare gebruik. Virtuositeit word verder ontwikkel in die gebruik van vinnig herhalende note, die enorme toonomvang en vinnige kontraste van register. Hierdie beweging word oorheers deur 'n enkele tema, hoewel die tema self verskeie motiewe insluit wat Haydn afsonderlik ontwikkel. Teen die einde word 'n kadens gespeel. In die stadige beweging (sonder houtblasers) kondig die tjello sy toetrede dramaties op 'n lang noot aan terwyl die orkesstrykers weer die openingstema speel. Twee mate later boots die tjello hierdie melodie na. Haydn was lief vir hierdie patroon: verskeie kere in die beweging tree die tjello op 'n volgehoue toon in. Hierdie beweging, soos die eerste, bevat vir 'n kadens teen die einde. In die finale beweging tree die tjello ook op 'n lang noot in ná 'n uitgebreide orkestrale inleiding. Hierdie geesdriftige finale, geskryf in sonata-allegro-vorm, het Haydn nog 'n kans gebied om te wys wat hy kon doen om 'n enkele tema in 'n reeks kort motiewe en 'n groot verskeidenheid vinnig veranderende stemmings te ontvou. Die virtuositeit van die solo-instrument word in hierdie beweging benut, veral in gedeeltes waar die tjello vinnig tussen lae en hoë note beweeg sodat dit lyk asof dit twee instrumente is wat in [[kontrapunt]] speel. Haydn gebruik die ingang met die volgehoue noot verskeie kere, die laaste een op 'n baie hoë, deurdringende G.<ref>'''Cincinnati Symphony Orchestra''' Programnotas, 113-uitgawe</ref> == Invloed == Haydn se Tjelloconcerto no. 1 in C-majeur het 'n belangrike deel van die tjellorepertorium geword ná die 20ste-eeuse première deur Miloš Sádlo en die Tsjeggoslowaakse Radio Simfonieorkes, gedirigeer deur Sir Charles Mackerras, op 19 Mei 1962. Baie bekende kunstenaars, insluitend [[Jacqueline du Pré]], [[Yo-Yo Ma]], Julian Lloyd Webber, [[Pierre Fournier]], Truls Mørk, [[János Starker]], Hidemi Suzuki, Anner Bylsma, [[Mstislav Rostropovich]], Pieter Wispelwey, [[Heinrich Schiff]], [[Lynn Harrell]], Christine Walevska, Sol Gabetta, Maximilian Hornung, [[Mischa Maiski|Mischa Maisky]], Bruno Philippe, [[Steven Isserlis]], Marie-Elisabeth Hecker, [[Maria Kliegel]], Kian Soltani en Sergei Istomin het dit opgeneem, sowel as [[Kontrabas|die kontrabasspeler]] Bozo Paradzik. == Verwysings == [[Kategorie:Komposisies in C-majeur]] [[Kategorie:Concerto's van Joseph Haydn]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] 3wt07qzv9k0zt5oknv5ar58zk503aia 0 460068 2893530 2026-04-13T14:29:45Z Sobaka 328 begin 'n nuwe artikel 2893530 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = J.P. Smith | beeld = JP Smith 2014.JPG | beeldonderskrif = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is--> | geboortejaar = 1971 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 30 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Adjunkvoorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang = 12 April 2026 | termyneinde = | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = | opvolger = | orde2 = Federale Adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang2 = 2 April 2023 | termyneinde2 = 12 April 2026 | leier2 = [[John Steenhuisen]] | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Onderleier van die DA in die Wes Kaap | termynaanvang3 = 7 Mei 2022 | termyneinde3 = 11 November 2023 | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Jean-Pierre "J.P." Smith''' ([[13 Julie]] [[1971]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en Kaapstadse stadsraadslid vir Subraad 15, Wyk 54. 'n Gebied wat [[Seepunt]], [[Groenpunt]] en [[Mouillepunt]] insluit. Hy is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] en voor die algemene verkiesing van 2014 is hy as die party se kandidaat beskou om die Stad se Behuisingsportefeulje te lei. Sedert 2009 is hy die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit in die Demokratiese Alliansie-geleide Kaapstadse stadsraad.<ref name="Sheriff">{{cite web | url=http://www.iol.co.za/news/politics/jp-smith-is-no-longer-sheriff-1.1684183#.U2jqs_mSx8G | title=JP Smith is no longer 'sheriff' | publisher=Cape Argus | date=6 Mei 2014 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Lewis, Anél}}</ref><ref name="ScenicSouth">{{cite web | url=http://scenicsouth.co.za/contact-details-for-city-of-cape-town-mayco-members/ | title=Contact details for CITY OF CAPE TOWN Mayco Members | publisher=The Scenic South | accessdate=23 Junie 2014}}</ref> In Mei 2022 is hy verkies tot adjunk-interim provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Smith is in April 2023 verkies as een van drie adjunk-federale voorsitters van die party se kongres. Hy is in Oktober 2023 verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek in die Wes-Kaap en het in November 2023 as adjunk-provinsiale leier bedank. In 2026 het Smith suksesvol gestaan vir adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad. ==Politieke loopbaan== Smith het sy loopbaan in die politiek in 2000 begin<ref>{{Cite web |title=City of Cape Town Link |url=https://www.capetown.gov.za/Family%20and%20home/Meet-the-City/City-Council/find-your-councillor-ward-or-subcouncil/view-councillor?CouncillorId=8183 |access-date=2024-01-27 |website=City of Cape Town |language=en}}</ref> as wyksraadslid vir Wyk 54, waar een van sy eerste kwessies was om 'n veldtog te voer om die muur rondom Graaff se Poel in Seepunt te sloop.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Manika |date=6 October 2001 |title='Wall' conceals Cape's sordid sex trade |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/wall-conceals-capes-sordid-sex-trade-74796 |access-date=2023-01-30 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The history of Sea Point's secret tunnel |url=https://www.capetownetc.com/cape-town/the-history-of-sea-points-secret-tunnel/ |access-date=2023-01-30 |website=www.capetownetc.com}}</ref> In 2009 het hy die hoof van die Sekuriteitsportefeulje vir die Stad Kaapstad geword en 'n aggressiewe veldtog teen [[misdaad]] en antisosiale gedrag in Seepunt gelei met behulp van 'n "Gebroke Vensters"-strategie. Misdaad het dwarsdeur die 1990's in die gebied toegeneem, maar na die aanvaarding van hierdie benadering het die gebied 'n afname in kriminele aktiwiteite dwarsdeur die 2000's gesien.<ref name="WitnessDocu">{{cite video | url=https://www.youtube.com/watch?v=wOPBAL7VTz4 | title=Witness - Battle of Sea Point | publisher=Al Jazeera | date=15 Januarie 2009}}</ref> In 2012 is Smith saam met ander lede van die burgemeesterskomitee deur burgemeester [[Patricia de Lille|Patricia De Lille]] gekritiseer omdat hy kommentaar gelewer het wat planne verwerp het om die Kaapstad-stadion om te skakel in 'n poging om dit finansieel lewensvatbaar te maak.<ref name="Sheriff" /> Die Kaapstad-stadion is in sy kiesafdeling geleë waar dit kritiek van plaaslike inwoners ontlok het. ==Veiligheid en sekuriteitsportefeulje== Sedert 2009 is Smith die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit vir die Stad Kaapstad. Hy het die aanneming en implementering van twee belangrike verordeninge gelei. Die Kaapse Drankwet (2013-2014) wat handelsure reguleer en 'n omstrede hondeverordening van 2010 tot 2012.<ref name="Sheriff" /><ref name="MGdog">{{cite web | url=http://mg.co.za/article/2012-11-09-00-barking-mad-laws-keep-pet-owners-on-a-tight-on-a-tight-leash | title=Barking mad laws keep pet owners on a tight leash | publisher=Mail & Guardian | date=9 November 2012 | accessdate=8 Mei 2014 | author=O'Tool, Sean}}</ref><ref name="harry">{{cite web | url=http://www.timeslive.co.za/local/2011/08/07/don-t-mess-with-cape-town-s-own-dirty-harry | title=Don't mess with Cape Town's own Dirty Harry | publisher=Times Live | date=7 Augustus 2011 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Philp, Rowan}}</ref> Hy het ook toesig gehou oor die uitbreiding van die stad se Metropolitaanse Polisiemag terwyl hy pogings deur die nasionale regering beveg het om dit in die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] te assimileer. Smith het ook 'n aantal gespesialiseerde eenhede binne die Metropolitaanse Polisie ingestel om grondbesettings, padmisdade, dwelms en probleemgeboue te hanteer.<ref name="Sheriff" /> ===DA-leierskapsposisies==== Op 7 Mei 2022 is Smith verkies as die nuwe interim-adjunk-provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Hy het DA-lid van die Provinsiale Parlement Wendy Philander, Breedevallei-burgemeester Antoinette Steyn en Breedevallei-raadslid Megann Goedeman verslaan.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=DA elects new Western Cape leadership in run up to 2024 elections |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/da-elects-new-western-cape-leadership-in-run-up-to-2024-elections-20220507 |access-date=2022-05-07 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Op 2 April 2023 is Smith aangekondig as een van drie adjunk-federale voorsitters van die DA na die party se Federale Kongres.<ref>{{Cite web |title=Steenhuisen to lead DA in ‘crucial’ 2024 elections - LNN |url=https://midrandreporter.co.za/lnn/1218498/steenhuisen-to-lead-da-in-crucial-2024-elections/ |access-date=2023-04-02 |website=Midrand Reporter |language=en-US}}</ref> In Oktober 2023 is Smith verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek, wat gebaseer is op die Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit.<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-10-23 |title=JP Smith overcomes Zahid Badroodien challenge and is elected DA Cape Town metro chairperson |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-10-23-jp-smith-overcomes-zahid-badroodien-challenge-and-is-elected-da-cape-town-metro-chairperson/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> [[Geordin Hill-Lewis]] het hom in November 2023 opgevolg as die adjunk-provinsiale leier van die DA.<ref>{{Cite web |date=2023-11-11 |title=Tertuis Simmers is new DA leader in the Western Cape |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-11-tertuis-simmers-is-new-da-leader-in-the-western-cape/ |access-date=2026-04-12 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> In die aanloop tot die DA se Federale Kongres het Smith aangekondig dat hy die posisie van adjunk-voorsitter van die DA Federale Raad sou betwis, in plaas van die posisie van adjunk-federale voorsitter.<ref>{{Cite web |last=Payne |first=Suné |date=2026-03-08 |title=DA leadership race — Here are the contenders, so far |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-03-08-da-leadership-race-here-are-the-contenders-so-far/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Smith het 'n skokkende steun uitspraak gemaak toe hy [[Solly Msimanga]] teen federale voorsitter Ivan Meyer in die wedloop vir federale voorsitter ondersteun het, wat 'n aansienlike verskuiwing in die verkiesing se dinamika veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Boonzaaier |first=Dawie |title=Doodsnik-drama op DA-kongres toe JP Smith vir Solly steun |url=https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/doodsnik-drama-op-da-kongres-toe-jp-smith-vir-solly-steun-20260411-0955 |access-date=2026-04-12 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref> Smith is op 12 April 2026 verkies tot een van drie adjunk-voorsitters van die DA Federale Raad.<ref>{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysing}} {{DEFAULTSORT:Smith,J.P.}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] b3yzzsqmpoukbtewuwga5jr3slpalaj 2893533 2893530 2026-04-13T14:36:49Z Sobaka 328 opruim 2893533 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = J.P. Smith | beeld = JP Smith 2014.JPG | beeldonderskrif = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is--> | geboortejaar = 1971 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 30 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Adjunkvoorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang = 12 April 2026 | termyneinde = | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = | opvolger = | orde2 = Federale Adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang2 = 2 April 2023 | termyneinde2 = 12 April 2026 | leier2 = [[John Steenhuisen]] | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Onderleier van die DA in die Wes Kaap | termynaanvang3 = 7 Mei 2022 | termyneinde3 = 11 November 2023 | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Jean-Pierre "J.P." Smith''' ([[13 Julie]] [[1971]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en Kaapstadse stadsraadslid vir Subraad 15, Wyk 54. 'n Gebied wat [[Seepunt]], [[Groenpunt]] en [[Mouillepunt]] insluit. Hy is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] en voor die algemene verkiesing van 2014 is hy as die party se kandidaat beskou om die Stad se Behuisingsportefeulje te lei. Sedert 2009 is hy die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit in die Demokratiese Alliansie-geleide Kaapstadse stadsraad.<ref name="Sheriff">{{cite web | url=http://www.iol.co.za/news/politics/jp-smith-is-no-longer-sheriff-1.1684183#.U2jqs_mSx8G | title=JP Smith is no longer 'sheriff' | publisher=Cape Argus | date=6 Mei 2014 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Lewis, Anél}}</ref><ref name="ScenicSouth">{{cite web | url=http://scenicsouth.co.za/contact-details-for-city-of-cape-town-mayco-members/ | title=Contact details for CITY OF CAPE TOWN Mayco Members | publisher=The Scenic South | accessdate=23 Junie 2014}}</ref> In Mei 2022 is hy verkies tot adjunk-interim provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Smith is in April 2023 verkies as een van drie adjunk-federale voorsitters van die party se kongres. Hy is in Oktober 2023 verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek in die Wes-Kaap en het in November 2023 as adjunk-provinsiale leier bedank. In 2026 het Smith suksesvol gestaan vir adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad. ==Politieke loopbaan== Smith het sy loopbaan in die politiek in 2000 begin<ref>{{Cite web |title=City of Cape Town Link |url=https://www.capetown.gov.za/Family%20and%20home/Meet-the-City/City-Council/find-your-councillor-ward-or-subcouncil/view-councillor?CouncillorId=8183 |access-date=2024-01-27 |website=City of Cape Town |language=en}}</ref> as wyksraadslid vir Wyk 54, waar een van sy eerste kwessies was om 'n veldtog te voer om die muur rondom Graaff se Poel in Seepunt te sloop.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Manika |date=6 October 2001 |title='Wall' conceals Cape's sordid sex trade |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/wall-conceals-capes-sordid-sex-trade-74796 |access-date=2023-01-30 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The history of Sea Point's secret tunnel |url=https://www.capetownetc.com/cape-town/the-history-of-sea-points-secret-tunnel/ |access-date=2023-01-30 |website=www.capetownetc.com}}</ref> In 2009 het hy die hoof van die Sekuriteitsportefeulje vir die Stad Kaapstad geword en 'n aggressiewe veldtog teen [[misdaad]] en antisosiale gedrag in Seepunt gelei met behulp van 'n "Gebroke Vensters"-strategie. Misdaad het dwarsdeur die 1990's in die gebied toegeneem, maar na die aanvaarding van hierdie benadering het die gebied 'n afname in kriminele aktiwiteite dwarsdeur die 2000's gesien.<ref name="WitnessDocu">{{cite video | url=https://www.youtube.com/watch?v=wOPBAL7VTz4 | title=Witness - Battle of Sea Point | publisher=Al Jazeera | date=15 Januarie 2009}}</ref> In 2012 is Smith saam met ander lede van die burgemeesterskomitee deur burgemeester [[Patricia de Lille|Patricia De Lille]] gekritiseer omdat hy kommentaar gelewer het wat planne verwerp het om die Kaapstad-stadion om te skakel in 'n poging om dit finansieel lewensvatbaar te maak.<ref name="Sheriff" /> Die Kaapstad-stadion is in sy kiesafdeling geleë waar dit kritiek van plaaslike inwoners ontlok het. ==Veiligheid en sekuriteitsportefeulje== Sedert 2009 is Smith die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit vir die Stad Kaapstad. Hy het die aanneming en implementering van twee belangrike verordeninge gelei. Die Kaapse Drankwet (2013-2014) wat handelsure reguleer en 'n omstrede hondeverordening van 2010 tot 2012.<ref name="Sheriff" /><ref name="MGdog">{{cite web | url=http://mg.co.za/article/2012-11-09-00-barking-mad-laws-keep-pet-owners-on-a-tight-on-a-tight-leash | title=Barking mad laws keep pet owners on a tight leash | publisher=Mail & Guardian | date=9 November 2012 | accessdate=8 Mei 2014 | author=O'Tool, Sean}}</ref><ref name="harry">{{cite web | url=http://www.timeslive.co.za/local/2011/08/07/don-t-mess-with-cape-town-s-own-dirty-harry | title=Don't mess with Cape Town's own Dirty Harry | publisher=Times Live | date=7 Augustus 2011 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Philp, Rowan}}</ref> Hy het ook toesig gehou oor die uitbreiding van die stad se Metropolitaanse Polisiemag terwyl hy pogings deur die nasionale regering beveg het om dit in die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] te assimileer. Smith het ook 'n aantal gespesialiseerde eenhede binne die Metropolitaanse Polisie ingestel om grondbesettings, padmisdade, dwelms en probleemgeboue te hanteer.<ref name="Sheriff" /> ==DA-leierskapsposisies== Op 7 Mei 2022 is Smith verkies as die nuwe interim-adjunk-provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Hy het DA-lid van die Provinsiale Parlement Wendy Philander, Breedevallei-burgemeester Antoinette Steyn en Breedevallei-raadslid Megann Goedeman verslaan.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=DA elects new Western Cape leadership in run up to 2024 elections |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/da-elects-new-western-cape-leadership-in-run-up-to-2024-elections-20220507 |access-date=2022-05-07 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Op 2 April 2023 is Smith aangekondig as een van drie adjunk-federale voorsitters van die DA na die party se Federale Kongres.<ref>{{Cite web |title=Steenhuisen to lead DA in ‘crucial’ 2024 elections - LNN |url=https://midrandreporter.co.za/lnn/1218498/steenhuisen-to-lead-da-in-crucial-2024-elections/ |access-date=2023-04-02 |website=Midrand Reporter |language=en-US}}</ref> In Oktober 2023 is Smith verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek, wat gebaseer is op die Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit.<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-10-23 |title=JP Smith overcomes Zahid Badroodien challenge and is elected DA Cape Town metro chairperson |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-10-23-jp-smith-overcomes-zahid-badroodien-challenge-and-is-elected-da-cape-town-metro-chairperson/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> [[Geordin Hill-Lewis]] het hom in November 2023 opgevolg as die adjunk-provinsiale leier van die DA.<ref>{{Cite web |date=2023-11-11 |title=Tertuis Simmers is new DA leader in the Western Cape |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-11-tertuis-simmers-is-new-da-leader-in-the-western-cape/ |access-date=2026-04-12 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> In die aanloop tot die DA se Federale Kongres het Smith aangekondig dat hy die posisie van adjunk-voorsitter van die DA Federale Raad sou betwis, in plaas van die posisie van adjunk-federale voorsitter.<ref>{{Cite web |last=Payne |first=Suné |date=2026-03-08 |title=DA leadership race — Here are the contenders, so far |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-03-08-da-leadership-race-here-are-the-contenders-so-far/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Smith het 'n skokkende steun uitspraak gemaak toe hy [[Solly Msimanga]] teen federale voorsitter Ivan Meyer in die wedloop vir federale voorsitter ondersteun het, wat 'n aansienlike verskuiwing in die verkiesing se dinamika veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Boonzaaier |first=Dawie |title=Doodsnik-drama op DA-kongres toe JP Smith vir Solly steun |url=https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/doodsnik-drama-op-da-kongres-toe-jp-smith-vir-solly-steun-20260411-0955 |access-date=2026-04-12 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref> Smith is op 12 April 2026 verkies tot een van drie adjunk-voorsitters van die DA Federale Raad.<ref>{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Smith,J.P.}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] jpbwo1zeotlgk9gstrzp6kvfl5j5lhp 2893534 2893533 2026-04-13T14:38:12Z Sobaka 328 /* Verwysings */ normdata 2893534 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = J.P. Smith | beeld = JP Smith 2014.JPG | beeldonderskrif = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is--> | geboortejaar = 1971 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 30 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Adjunkvoorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang = 12 April 2026 | termyneinde = | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = | opvolger = | orde2 = Federale Adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang2 = 2 April 2023 | termyneinde2 = 12 April 2026 | leier2 = [[John Steenhuisen]] | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Onderleier van die DA in die Wes Kaap | termynaanvang3 = 7 Mei 2022 | termyneinde3 = 11 November 2023 | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Jean-Pierre "J.P." Smith''' ([[13 Julie]] [[1971]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en Kaapstadse stadsraadslid vir Subraad 15, Wyk 54. 'n Gebied wat [[Seepunt]], [[Groenpunt]] en [[Mouillepunt]] insluit. Hy is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] en voor die algemene verkiesing van 2014 is hy as die party se kandidaat beskou om die Stad se Behuisingsportefeulje te lei. Sedert 2009 is hy die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit in die Demokratiese Alliansie-geleide Kaapstadse stadsraad.<ref name="Sheriff">{{cite web | url=http://www.iol.co.za/news/politics/jp-smith-is-no-longer-sheriff-1.1684183#.U2jqs_mSx8G | title=JP Smith is no longer 'sheriff' | publisher=Cape Argus | date=6 Mei 2014 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Lewis, Anél}}</ref><ref name="ScenicSouth">{{cite web | url=http://scenicsouth.co.za/contact-details-for-city-of-cape-town-mayco-members/ | title=Contact details for CITY OF CAPE TOWN Mayco Members | publisher=The Scenic South | accessdate=23 Junie 2014}}</ref> In Mei 2022 is hy verkies tot adjunk-interim provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Smith is in April 2023 verkies as een van drie adjunk-federale voorsitters van die party se kongres. Hy is in Oktober 2023 verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek in die Wes-Kaap en het in November 2023 as adjunk-provinsiale leier bedank. In 2026 het Smith suksesvol gestaan vir adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad. ==Politieke loopbaan== Smith het sy loopbaan in die politiek in 2000 begin<ref>{{Cite web |title=City of Cape Town Link |url=https://www.capetown.gov.za/Family%20and%20home/Meet-the-City/City-Council/find-your-councillor-ward-or-subcouncil/view-councillor?CouncillorId=8183 |access-date=2024-01-27 |website=City of Cape Town |language=en}}</ref> as wyksraadslid vir Wyk 54, waar een van sy eerste kwessies was om 'n veldtog te voer om die muur rondom Graaff se Poel in Seepunt te sloop.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Manika |date=6 October 2001 |title='Wall' conceals Cape's sordid sex trade |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/wall-conceals-capes-sordid-sex-trade-74796 |access-date=2023-01-30 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The history of Sea Point's secret tunnel |url=https://www.capetownetc.com/cape-town/the-history-of-sea-points-secret-tunnel/ |access-date=2023-01-30 |website=www.capetownetc.com}}</ref> In 2009 het hy die hoof van die Sekuriteitsportefeulje vir die Stad Kaapstad geword en 'n aggressiewe veldtog teen [[misdaad]] en antisosiale gedrag in Seepunt gelei met behulp van 'n "Gebroke Vensters"-strategie. Misdaad het dwarsdeur die 1990's in die gebied toegeneem, maar na die aanvaarding van hierdie benadering het die gebied 'n afname in kriminele aktiwiteite dwarsdeur die 2000's gesien.<ref name="WitnessDocu">{{cite video | url=https://www.youtube.com/watch?v=wOPBAL7VTz4 | title=Witness - Battle of Sea Point | publisher=Al Jazeera | date=15 Januarie 2009}}</ref> In 2012 is Smith saam met ander lede van die burgemeesterskomitee deur burgemeester [[Patricia de Lille|Patricia De Lille]] gekritiseer omdat hy kommentaar gelewer het wat planne verwerp het om die Kaapstad-stadion om te skakel in 'n poging om dit finansieel lewensvatbaar te maak.<ref name="Sheriff" /> Die Kaapstad-stadion is in sy kiesafdeling geleë waar dit kritiek van plaaslike inwoners ontlok het. ==Veiligheid en sekuriteitsportefeulje== Sedert 2009 is Smith die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit vir die Stad Kaapstad. Hy het die aanneming en implementering van twee belangrike verordeninge gelei. Die Kaapse Drankwet (2013-2014) wat handelsure reguleer en 'n omstrede hondeverordening van 2010 tot 2012.<ref name="Sheriff" /><ref name="MGdog">{{cite web | url=http://mg.co.za/article/2012-11-09-00-barking-mad-laws-keep-pet-owners-on-a-tight-on-a-tight-leash | title=Barking mad laws keep pet owners on a tight leash | publisher=Mail & Guardian | date=9 November 2012 | accessdate=8 Mei 2014 | author=O'Tool, Sean}}</ref><ref name="harry">{{cite web | url=http://www.timeslive.co.za/local/2011/08/07/don-t-mess-with-cape-town-s-own-dirty-harry | title=Don't mess with Cape Town's own Dirty Harry | publisher=Times Live | date=7 Augustus 2011 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Philp, Rowan}}</ref> Hy het ook toesig gehou oor die uitbreiding van die stad se Metropolitaanse Polisiemag terwyl hy pogings deur die nasionale regering beveg het om dit in die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] te assimileer. Smith het ook 'n aantal gespesialiseerde eenhede binne die Metropolitaanse Polisie ingestel om grondbesettings, padmisdade, dwelms en probleemgeboue te hanteer.<ref name="Sheriff" /> ==DA-leierskapsposisies== Op 7 Mei 2022 is Smith verkies as die nuwe interim-adjunk-provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Hy het DA-lid van die Provinsiale Parlement Wendy Philander, Breedevallei-burgemeester Antoinette Steyn en Breedevallei-raadslid Megann Goedeman verslaan.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=DA elects new Western Cape leadership in run up to 2024 elections |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/da-elects-new-western-cape-leadership-in-run-up-to-2024-elections-20220507 |access-date=2022-05-07 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Op 2 April 2023 is Smith aangekondig as een van drie adjunk-federale voorsitters van die DA na die party se Federale Kongres.<ref>{{Cite web |title=Steenhuisen to lead DA in ‘crucial’ 2024 elections - LNN |url=https://midrandreporter.co.za/lnn/1218498/steenhuisen-to-lead-da-in-crucial-2024-elections/ |access-date=2023-04-02 |website=Midrand Reporter |language=en-US}}</ref> In Oktober 2023 is Smith verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek, wat gebaseer is op die Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit.<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-10-23 |title=JP Smith overcomes Zahid Badroodien challenge and is elected DA Cape Town metro chairperson |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-10-23-jp-smith-overcomes-zahid-badroodien-challenge-and-is-elected-da-cape-town-metro-chairperson/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> [[Geordin Hill-Lewis]] het hom in November 2023 opgevolg as die adjunk-provinsiale leier van die DA.<ref>{{Cite web |date=2023-11-11 |title=Tertuis Simmers is new DA leader in the Western Cape |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-11-tertuis-simmers-is-new-da-leader-in-the-western-cape/ |access-date=2026-04-12 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> In die aanloop tot die DA se Federale Kongres het Smith aangekondig dat hy die posisie van adjunk-voorsitter van die DA Federale Raad sou betwis, in plaas van die posisie van adjunk-federale voorsitter.<ref>{{Cite web |last=Payne |first=Suné |date=2026-03-08 |title=DA leadership race — Here are the contenders, so far |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-03-08-da-leadership-race-here-are-the-contenders-so-far/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Smith het 'n skokkende steun uitspraak gemaak toe hy [[Solly Msimanga]] teen federale voorsitter Ivan Meyer in die wedloop vir federale voorsitter ondersteun het, wat 'n aansienlike verskuiwing in die verkiesing se dinamika veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Boonzaaier |first=Dawie |title=Doodsnik-drama op DA-kongres toe JP Smith vir Solly steun |url=https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/doodsnik-drama-op-da-kongres-toe-jp-smith-vir-solly-steun-20260411-0955 |access-date=2026-04-12 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref> Smith is op 12 April 2026 verkies tot een van drie adjunk-voorsitters van die DA Federale Raad.<ref>{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith,J.P.}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] 1li3pxtd8ilueffj9pxa9j5gmhspnwr 2893539 2893534 2026-04-13T14:51:22Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ moet spasie hê. 2893539 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = J.P. Smith | beeld = JP Smith 2014.JPG | beeldonderskrif = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is--> | geboortejaar = 1971 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 30 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Adjunkvoorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang = 12 April 2026 | termyneinde = | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = | opvolger = | orde2 = Federale Adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang2 = 2 April 2023 | termyneinde2 = 12 April 2026 | leier2 = [[John Steenhuisen]] | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Onderleier van die DA in die Wes Kaap | termynaanvang3 = 7 Mei 2022 | termyneinde3 = 11 November 2023 | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Jean-Pierre "J.P." Smith''' ([[13 Julie]] [[1971]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en Kaapstadse stadsraadslid vir Subraad 15, Wyk 54. 'n Gebied wat [[Seepunt]], [[Groenpunt]] en [[Mouillepunt]] insluit. Hy is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] en voor die algemene verkiesing van 2014 is hy as die party se kandidaat beskou om die Stad se Behuisingsportefeulje te lei. Sedert 2009 is hy die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit in die Demokratiese Alliansie-geleide Kaapstadse stadsraad.<ref name="Sheriff">{{cite web | url=http://www.iol.co.za/news/politics/jp-smith-is-no-longer-sheriff-1.1684183#.U2jqs_mSx8G | title=JP Smith is no longer 'sheriff' | publisher=Cape Argus | date=6 Mei 2014 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Lewis, Anél}}</ref><ref name="ScenicSouth">{{cite web | url=http://scenicsouth.co.za/contact-details-for-city-of-cape-town-mayco-members/ | title=Contact details for CITY OF CAPE TOWN Mayco Members | publisher=The Scenic South | accessdate=23 Junie 2014}}</ref> In Mei 2022 is hy verkies tot adjunk-interim provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Smith is in April 2023 verkies as een van drie adjunk-federale voorsitters van die party se kongres. Hy is in Oktober 2023 verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek in die Wes-Kaap en het in November 2023 as adjunk-provinsiale leier bedank. In 2026 het Smith suksesvol gestaan vir adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad. ==Politieke loopbaan== Smith het sy loopbaan in die politiek in 2000 begin<ref>{{Cite web |title=City of Cape Town Link |url=https://www.capetown.gov.za/Family%20and%20home/Meet-the-City/City-Council/find-your-councillor-ward-or-subcouncil/view-councillor?CouncillorId=8183 |access-date=2024-01-27 |website=City of Cape Town |language=en}}</ref> as wyksraadslid vir Wyk 54, waar een van sy eerste kwessies was om 'n veldtog te voer om die muur rondom Graaff se Poel in Seepunt te sloop.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Manika |date=6 October 2001 |title='Wall' conceals Cape's sordid sex trade |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/wall-conceals-capes-sordid-sex-trade-74796 |access-date=2023-01-30 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The history of Sea Point's secret tunnel |url=https://www.capetownetc.com/cape-town/the-history-of-sea-points-secret-tunnel/ |access-date=2023-01-30 |website=www.capetownetc.com}}</ref> In 2009 het hy die hoof van die Sekuriteitsportefeulje vir die Stad Kaapstad geword en 'n aggressiewe veldtog teen [[misdaad]] en antisosiale gedrag in Seepunt gelei met behulp van 'n "Gebroke Vensters"-strategie. Misdaad het dwarsdeur die 1990's in die gebied toegeneem, maar na die aanvaarding van hierdie benadering het die gebied 'n afname in kriminele aktiwiteite dwarsdeur die 2000's gesien.<ref name="WitnessDocu">{{cite video | url=https://www.youtube.com/watch?v=wOPBAL7VTz4 | title=Witness - Battle of Sea Point | publisher=Al Jazeera | date=15 Januarie 2009}}</ref> In 2012 is Smith saam met ander lede van die burgemeesterskomitee deur burgemeester [[Patricia de Lille|Patricia De Lille]] gekritiseer omdat hy kommentaar gelewer het wat planne verwerp het om die Kaapstad-stadion om te skakel in 'n poging om dit finansieel lewensvatbaar te maak.<ref name="Sheriff" /> Die Kaapstad-stadion is in sy kiesafdeling geleë waar dit kritiek van plaaslike inwoners ontlok het. ==Veiligheid en sekuriteitsportefeulje== Sedert 2009 is Smith die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit vir die Stad Kaapstad. Hy het die aanneming en implementering van twee belangrike verordeninge gelei. Die Kaapse Drankwet (2013-2014) wat handelsure reguleer en 'n omstrede hondeverordening van 2010 tot 2012.<ref name="Sheriff" /><ref name="MGdog">{{cite web | url=http://mg.co.za/article/2012-11-09-00-barking-mad-laws-keep-pet-owners-on-a-tight-on-a-tight-leash | title=Barking mad laws keep pet owners on a tight leash | publisher=Mail & Guardian | date=9 November 2012 | accessdate=8 Mei 2014 | author=O'Tool, Sean}}</ref><ref name="harry">{{cite web | url=http://www.timeslive.co.za/local/2011/08/07/don-t-mess-with-cape-town-s-own-dirty-harry | title=Don't mess with Cape Town's own Dirty Harry | publisher=Times Live | date=7 Augustus 2011 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Philp, Rowan}}</ref> Hy het ook toesig gehou oor die uitbreiding van die stad se Metropolitaanse Polisiemag terwyl hy pogings deur die nasionale regering beveg het om dit in die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] te assimileer. Smith het ook 'n aantal gespesialiseerde eenhede binne die Metropolitaanse Polisie ingestel om grondbesettings, padmisdade, dwelms en probleemgeboue te hanteer.<ref name="Sheriff" /> ==DA-leierskapsposisies== Op 7 Mei 2022 is Smith verkies as die nuwe interim-adjunk-provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Hy het DA-lid van die Provinsiale Parlement Wendy Philander, Breedevallei-burgemeester Antoinette Steyn en Breedevallei-raadslid Megann Goedeman verslaan.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=DA elects new Western Cape leadership in run up to 2024 elections |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/da-elects-new-western-cape-leadership-in-run-up-to-2024-elections-20220507 |access-date=2022-05-07 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Op 2 April 2023 is Smith aangekondig as een van drie adjunk-federale voorsitters van die DA na die party se Federale Kongres.<ref>{{Cite web |title=Steenhuisen to lead DA in ‘crucial’ 2024 elections - LNN |url=https://midrandreporter.co.za/lnn/1218498/steenhuisen-to-lead-da-in-crucial-2024-elections/ |access-date=2023-04-02 |website=Midrand Reporter |language=en-US}}</ref> In Oktober 2023 is Smith verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek, wat gebaseer is op die Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit.<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-10-23 |title=JP Smith overcomes Zahid Badroodien challenge and is elected DA Cape Town metro chairperson |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-10-23-jp-smith-overcomes-zahid-badroodien-challenge-and-is-elected-da-cape-town-metro-chairperson/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> [[Geordin Hill-Lewis]] het hom in November 2023 opgevolg as die adjunk-provinsiale leier van die DA.<ref>{{Cite web |date=2023-11-11 |title=Tertuis Simmers is new DA leader in the Western Cape |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-11-tertuis-simmers-is-new-da-leader-in-the-western-cape/ |access-date=2026-04-12 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> In die aanloop tot die DA se Federale Kongres het Smith aangekondig dat hy die posisie van adjunk-voorsitter van die DA Federale Raad sou betwis, in plaas van die posisie van adjunk-federale voorsitter.<ref>{{Cite web |last=Payne |first=Suné |date=2026-03-08 |title=DA leadership race — Here are the contenders, so far |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-03-08-da-leadership-race-here-are-the-contenders-so-far/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Smith het 'n skokkende steun uitspraak gemaak toe hy [[Solly Msimanga]] teen federale voorsitter Ivan Meyer in die wedloop vir federale voorsitter ondersteun het, wat 'n aansienlike verskuiwing in die verkiesing se dinamika veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Boonzaaier |first=Dawie |title=Doodsnik-drama op DA-kongres toe JP Smith vir Solly steun |url=https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/doodsnik-drama-op-da-kongres-toe-jp-smith-vir-solly-steun-20260411-0955 |access-date=2026-04-12 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref> Smith is op 12 April 2026 verkies tot een van drie adjunk-voorsitters van die DA Federale Raad.<ref>{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, J.P.}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] 8pqh4dgxd9n6rrgy9ritzuqax7qxkf2 2893608 2893539 2026-04-13T18:02:15Z Aliwal2012 39067 /* Politieke loopbaan */ 2893608 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = J.P. Smith | beeld = JP Smith 2014.JPG | beeldonderskrif = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is--> | geboortejaar = 1971 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 30 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde = Adjunkvoorsitter van die Federale Raad van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang = 12 April 2026 | termyneinde = | leier = [[Geordin Hill-Lewis]] | voorganger = | opvolger = | orde2 = Federale Adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie | termynaanvang2 = 2 April 2023 | termyneinde2 = 12 April 2026 | leier2 = [[John Steenhuisen]] | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = Onderleier van die DA in die Wes Kaap | termynaanvang3 = 7 Mei 2022 | termyneinde3 = 11 November 2023 | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Jean-Pierre "J.P." Smith''' ([[13 Julie]] [[1971]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] en Kaapstadse stadsraadslid vir Subraad 15, Wyk 54. 'n Gebied wat [[Seepunt]], [[Groenpunt]] en [[Mouillepunt]] insluit. Hy is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] en voor die algemene verkiesing van 2014 is hy as die party se kandidaat beskou om die Stad se Behuisingsportefeulje te lei. Sedert 2009 is hy die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit in die Demokratiese Alliansie-geleide Kaapstadse stadsraad.<ref name="Sheriff">{{cite web | url=http://www.iol.co.za/news/politics/jp-smith-is-no-longer-sheriff-1.1684183#.U2jqs_mSx8G | title=JP Smith is no longer 'sheriff' | publisher=Cape Argus | date=6 Mei 2014 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Lewis, Anél}}</ref><ref name="ScenicSouth">{{cite web | url=http://scenicsouth.co.za/contact-details-for-city-of-cape-town-mayco-members/ | title=Contact details for CITY OF CAPE TOWN Mayco Members | publisher=The Scenic South | accessdate=23 Junie 2014}}</ref> In Mei 2022 is hy verkies tot adjunk-interim provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap. Smith is in April 2023 verkies as een van drie adjunk-federale voorsitters van die party se kongres. Hy is in Oktober 2023 verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek in die Wes-Kaap en het in November 2023 as adjunk-provinsiale leier bedank. In 2026 het Smith suksesvol gestaan vir adjunkvoorsitter van die Demokratiese Alliansie Federale Raad. ==Politieke loopbaan== Smith het sy loopbaan in die politiek in 2000 begin<ref>{{Cite web |title=City of Cape Town Link |url=https://www.capetown.gov.za/Family%20and%20home/Meet-the-City/City-Council/find-your-councillor-ward-or-subcouncil/view-councillor?CouncillorId=8183 |access-date=2024-01-27 |website=City of Cape Town |language=en}}</ref> as wyksraadslid vir Wyk 54, waar een van sy eerste kwessies was om 'n veldtog te voer om die muur rondom Graaff se Poel in Seepunt te sloop.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Manika |date=6 October 2001 |title='Wall' conceals Cape's sordid sex trade |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/wall-conceals-capes-sordid-sex-trade-74796 |access-date=2023-01-30 |website=www.iol.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The history of Sea Point's secret tunnel |url=https://www.capetownetc.com/cape-town/the-history-of-sea-points-secret-tunnel/ |access-date=2023-01-30 |website=www.capetownetc.com}}</ref> In 2009 het hy die hoof van die Sekuriteitsportefeulje vir die Stad Kaapstad geword en 'n aggressiewe veldtog teen [[misdaad]] en antisosiale gedrag in Seepunt gelei met behulp van 'n "Gebroke Vensters"-strategie. Misdaad het dwarsdeur die 1990's in die gebied toegeneem, maar na die aanvaarding van hierdie benadering het die gebied 'n afname in kriminele aktiwiteite dwarsdeur die 2000's ervaar.<ref name="WitnessDocu">{{cite video | url=https://www.youtube.com/watch?v=wOPBAL7VTz4 | title=Witness - Battle of Sea Point | publisher=Al Jazeera | date=15 Januarie 2009}}</ref> In 2012 is Smith saam met ander lede van die burgemeesterskomitee deur burgemeester [[Patricia de Lille|Patricia De Lille]] gekritiseer omdat hy kommentaar gelewer het wat planne verwerp het om die Kaapstad-stadion om te skakel in 'n poging om dit finansieel lewensvatbaar te maak.<ref name="Sheriff" /> Die Kaapstad-stadion is in sy kiesafdeling geleë waar dit kritiek van plaaslike inwoners ontlok het. ==Veiligheid en sekuriteitsportefeulje== Sedert 2009 is Smith die burgemeesterskomiteelid verantwoordelik vir veiligheid en sekuriteit vir die Stad Kaapstad. Hy het die aanneming en implementering van twee belangrike verordeninge gelei. Die Kaapse Drankwet (2013-2014) wat handelsure reguleer en 'n omstrede hondeverordening van 2010 tot 2012.<ref name="Sheriff" /><ref name="MGdog">{{cite web | url=http://mg.co.za/article/2012-11-09-00-barking-mad-laws-keep-pet-owners-on-a-tight-on-a-tight-leash | title=Barking mad laws keep pet owners on a tight leash | publisher=Mail & Guardian | date=9 November 2012 | accessdate=8 Mei 2014 | author=O'Tool, Sean}}</ref><ref name="harry">{{cite web | url=http://www.timeslive.co.za/local/2011/08/07/don-t-mess-with-cape-town-s-own-dirty-harry | title=Don't mess with Cape Town's own Dirty Harry | publisher=Times Live | date=7 Augustus 2011 | accessdate=8 Mei 2014 | author=Philp, Rowan}}</ref> Hy het ook toesig gehou oor die uitbreiding van die stad se Metropolitaanse Polisiemag terwyl hy pogings deur die nasionale regering beveg het om dit in die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] te assimileer. Smith het ook 'n aantal gespesialiseerde eenhede binne die Metropolitaanse Polisie ingestel om grondbesettings, verkeersoortredings, dwelms en probleemgeboue te hanteer.<ref name="Sheriff" /> ==DA-leierskapsposisies== Op 7 Mei 2022 is Smith as die nuwe interim-adjunk-provinsiale leier van die DA in die Wes-Kaap verkies. Hy het DA-lid van die Provinsiale Parlement Wendy Philander, Breedevallei-burgemeester Antoinette Steyn en Breedevallei-raadslid Megann Goedeman uitgestof.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=DA elects new Western Cape leadership in run up to 2024 elections |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/da-elects-new-western-cape-leadership-in-run-up-to-2024-elections-20220507 |access-date=2022-05-07 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Op 2 April 2023 is aangekondig dat Smith een van drie adjunk-federale voorsitters van die DA word na die party se Federale Kongres.<ref>{{Cite web |title=Steenhuisen to lead DA in ‘crucial’ 2024 elections - LNN |url=https://midrandreporter.co.za/lnn/1218498/steenhuisen-to-lead-da-in-crucial-2024-elections/ |access-date=2023-04-02 |website=Midrand Reporter |language=en-US}}</ref> In Oktober 2023 is Smith verkies tot voorsitter van die DA se Metro-streek, wat gebaseer is op die Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit.<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-10-23 |title=JP Smith overcomes Zahid Badroodien challenge and is elected DA Cape Town metro chairperson |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-10-23-jp-smith-overcomes-zahid-badroodien-challenge-and-is-elected-da-cape-town-metro-chairperson/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> [[Geordin Hill-Lewis]] het hom in November 2023 opgevolg as die adjunk-provinsiale leier van die DA.<ref>{{Cite web |date=2023-11-11 |title=Tertuis Simmers is new DA leader in the Western Cape |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2023-11-11-tertuis-simmers-is-new-da-leader-in-the-western-cape/ |access-date=2026-04-12 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref> In die aanloop tot die DA se Federale Kongres het Smith aangekondig dat hy die posisie van adjunk-voorsitter van die DA Federale Raad sou betwis, in plaas van die posisie van adjunk-federale voorsitter.<ref>{{Cite web |last=Payne |first=Suné |date=2026-03-08 |title=DA leadership race — Here are the contenders, so far |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-03-08-da-leadership-race-here-are-the-contenders-so-far/ |access-date=2026-04-12 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Smith het 'n skokkende uitspraak van steun gemaak toe hy [[Solly Msimanga]] teen federale voorsitter Ivan Meyer in die wedloop vir federale voorsitter ondersteun het, wat 'n aansienlike verskuiwing in die verkiesing se dinamika veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Boonzaaier |first=Dawie |title=Doodsnik-drama op DA-kongres toe JP Smith vir Solly steun |url=https://www.netwerk24.com/nuus/politiek/doodsnik-drama-op-da-kongres-toe-jp-smith-vir-solly-steun-20260411-0955 |access-date=2026-04-12 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref> Smith is op 12 April 2026 verkies tot een van drie adjunk-voorsitters van die DA Federale Raad.<ref>{{Cite web |last=Bega |first=Sheree |date=2026-04-12 |title=Hill-Lewis takes helm of DA leadership |url=https://mg.co.za/politics/2026-04-12-hill-lewis-takes-helm-of-da-leadership/ |access-date=2026-04-12 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Smith, J.P.}} [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] h51rse9msoquoogcuzdrnc72e749ur9 1 460069 2893531 2026-04-13T14:30:33Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2893531 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460070 2893601 2026-04-13T17:42:52Z BurgertB 2401 Stuur aan na [[Barney en Betty Hill#Ontleding van die sterkaart]] 2893601 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Barney_en_Betty_Hill#Ontleding_van_die_sterkaart]] f5vz11c47u42cbu9vztvg51v8vbgc7c 0 460071 2893625 2026-04-13T19:03:52Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2893625 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Berglepelhout | image = | taxon = Cassine parvifolia | authority = Sond., (1860) | synonyms =* ''Cassine burchellii'' <small>Loes. ex Schinz</small> }} Die '''berglepelhout''' (''Cassine parvifolia'') is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] in die Portervilleberge en van [[Ceres]] en [[George]] tot by [[Clarkson]] voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] en blom in September. Die spesie staan ook as die ''bergsaffraan'' bekend. == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=1875-17 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160098-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/9e39c0cb-e749-4e1f-9716-3a62e1f9773b Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine|parvifolia]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] obo9kkrj7kaszhdolzho08rxsr0866c 1 460072 2893627 2026-04-13T19:07:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893627 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460073 2893630 2026-04-13T19:16:45Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2893630 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Cassine micrantha | authority = Loes., (1893) | synonyms =* ''Elaeodendron micranthum'' <small>Tul.</small> }} '''''Cassine micrantha''''' is 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Madagaskar]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160083-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine|micrantha]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] tuv7rif66jrfhsn044uqu7sgqkenw9p 1 460074 2893631 2026-04-13T19:18:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893631 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460075 2893686 2026-04-13T19:58:14Z Oesjaar 7467 Nuwe genus 2893686 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Elaeodendron |authority = Jacq., (1782) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Crocoxylon'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Elaeodendrum'' <small>Murray</small> * ''Hartogia'' <small>L.f.</small> * ''Hartogiella'' <small>Codd</small> * ''Loureira'' <small>Raeusch.</small> * ''Neerija'' <small>Roxb.</small> * ''Parilia'' <small>Dennst.</small> * ''Portenschlagia'' <small>Tratt.</small> * ''Pseudocassine'' <small>Bredell</small> * ''Rubentia'' <small>Comm. ex Juss.</small> * ''Schrebera'' <small>Retz.</small> * ''Schrebera'' <small>Thunb.</small> * ''Telemachia'' <small>Urb.</small> }} '''''Elaeodendron''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Celastraceae Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]] en [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]]. == Spesies == Daar is 41 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6553-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Elaeodendron anjouanense]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Elaeodendron aquifolium]]'' <small>(Fiori) Chiov.</small> * ''[[Elaeodendron australe]]'' <small>Vent.</small> * ''[[Elaeodendron bicolor]]'' <small>J.J.Halford</small> * ''[[Elaeodendron brachycremastron]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Elaeodendron buchananii]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron bupleuroides]]'' <small>(Guillaumin) R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron croceum]]'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''[[Elaeodendron cunninghamii]]'' <small>Montrouz.</small> * ''[[Elaeodendron curtipendulum]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Elaeodendron ehrenbergii]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Elaeodendron ellipticum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Elaeodendron fruticosum]]'' <small>N.Robson</small> * ''[[Elaeodendron glaucum]]'' <small>(Rottb.) Pers.</small> * ''[[Elaeodendron gymnosporoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron humbertii]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Elaeodendron kamerunense]]'' <small>(Loes.) Villiers</small> * ''[[Elaeodendron lanceolatum]]'' <small>Urb. & Ekman</small> * ''[[Elaeodendron laneanum]]'' <small>A.H.Moore</small> * ''[[Elaeodendron lycioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron matabelicum]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Elaeodendron melanocarpum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Elaeodendron nipense]]'' <small>Bisse</small> * ''[[Elaeodendron nitidulum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron orientale]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Elaeodendron paniculatum]]'' <small>Wight & Arn.</small> * ''[[Elaeodendron papillosum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Elaeodendron parvifolium]]'' <small>R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron pauciflorum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Elaeodendron pilosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron pininsulare]]'' <small>Hürl.</small> * ''[[Elaeodendron schinoides]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Elaeodendron schlechterianum]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron schweinfurthianum]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron trachycladum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron transvaalense]]'' <small>(Burtt Davy) R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron vaccinioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron viburnifolium]]'' <small>(Juss.) Merr.</small> * ''[[Elaeodendron vitiense]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''[[Elaeodendron xylocarpum]]'' <small>(Vent.) DC.</small> * ''[[Elaeodendron zeyheri]]'' <small>Turcz.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron| ]] 4fddlybqveq4t9onggobkycjfnqa8jv 2893687 2893686 2026-04-13T19:59:18Z Oesjaar 7467 Ai! 2893687 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Elaeodendron |authority = Jacq., (1782) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Crocoxylon'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Elaeodendrum'' <small>Murray</small> * ''Hartogia'' <small>L.f.</small> * ''Hartogiella'' <small>Codd</small> * ''Loureira'' <small>Raeusch.</small> * ''Neerija'' <small>Roxb.</small> * ''Parilia'' <small>Dennst.</small> * ''Portenschlagia'' <small>Tratt.</small> * ''Pseudocassine'' <small>Bredell</small> * ''Rubentia'' <small>Comm. ex Juss.</small> * ''Schrebera'' <small>Retz.</small> * ''Schrebera'' <small>Thunb.</small> * ''Telemachia'' <small>Urb.</small> }} '''''Elaeodendron''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Celastraceae Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]] en [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]]. == Spesies == Daar is 41 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6553-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Elaeodendron anjouanense]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Elaeodendron aquifolium]]'' <small>(Fiori) Chiov.</small> * ''[[Elaeodendron australe]]'' <small>Vent.</small> * ''[[Elaeodendron bicolor]]'' <small>J.J.Halford</small> * ''[[Elaeodendron brachycremastron]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Elaeodendron buchananii]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron bupleuroides]]'' <small>(Guillaumin) R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron croceum]]'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''[[Elaeodendron cunninghamii]]'' <small>Montrouz.</small> * ''[[Elaeodendron curtipendulum]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Elaeodendron ehrenbergii]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Elaeodendron ellipticum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Elaeodendron fruticosum]]'' <small>N.Robson</small> * ''[[Elaeodendron glaucum]]'' <small>(Rottb.) Pers.</small> * ''[[Elaeodendron gymnosporoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron humbertii]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Elaeodendron kamerunense]]'' <small>(Loes.) Villiers</small> * ''[[Elaeodendron lanceolatum]]'' <small>Urb. & Ekman</small> * ''[[Elaeodendron laneanum]]'' <small>A.H.Moore</small> * ''[[Elaeodendron lycioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron matabelicum]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Elaeodendron melanocarpum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Elaeodendron nipense]]'' <small>Bisse</small> * ''[[Elaeodendron nitidulum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron orientale]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Elaeodendron paniculatum]]'' <small>Wight & Arn.</small> * ''[[Elaeodendron papillosum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Elaeodendron parvifolium]]'' <small>R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron pauciflorum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Elaeodendron pilosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron pininsulare]]'' <small>Hürl.</small> * ''[[Elaeodendron schinoides]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Elaeodendron schlechterianum]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron schweinfurthianum]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron trachycladum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron transvaalense]]'' <small>(Burtt Davy) R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron vaccinioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron viburnifolium]]'' <small>(Juss.) Merr.</small> * ''[[Elaeodendron vitiense]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''[[Elaeodendron xylocarpum]]'' <small>(Vent.) DC.</small> * ''[[Elaeodendron zeyheri]]'' <small>Turcz.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron| ]] fngrdd8e8ff2u0g870mrxh7cqxzmehe 2893689 2893687 2026-04-13T20:00:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893689 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Elaeodendron croceum.jpg |image_caption = ''Elaeodendron croceum'' |display_parents = 3 |taxon = Elaeodendron |authority = Jacq., (1782) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Crocoxylon'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Elaeodendrum'' <small>Murray</small> * ''Hartogia'' <small>L.f.</small> * ''Hartogiella'' <small>Codd</small> * ''Loureira'' <small>Raeusch.</small> * ''Neerija'' <small>Roxb.</small> * ''Parilia'' <small>Dennst.</small> * ''Portenschlagia'' <small>Tratt.</small> * ''Pseudocassine'' <small>Bredell</small> * ''Rubentia'' <small>Comm. ex Juss.</small> * ''Schrebera'' <small>Retz.</small> * ''Schrebera'' <small>Thunb.</small> * ''Telemachia'' <small>Urb.</small> }} '''''Elaeodendron''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Celastraceae Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]] en [[Noord-Amerika|Noord-]] en [[Suid-Amerika]]. == Spesies == Daar is 41 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6553-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Elaeodendron anjouanense]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Elaeodendron aquifolium]]'' <small>(Fiori) Chiov.</small> * ''[[Elaeodendron australe]]'' <small>Vent.</small> * ''[[Elaeodendron bicolor]]'' <small>J.J.Halford</small> * ''[[Elaeodendron brachycremastron]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Elaeodendron buchananii]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron bupleuroides]]'' <small>(Guillaumin) R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron croceum]]'' <small>(Thunb.) DC.</small> * ''[[Elaeodendron cunninghamii]]'' <small>Montrouz.</small> * ''[[Elaeodendron curtipendulum]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Elaeodendron ehrenbergii]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Elaeodendron ellipticum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Elaeodendron fruticosum]]'' <small>N.Robson</small> * ''[[Elaeodendron glaucum]]'' <small>(Rottb.) Pers.</small> * ''[[Elaeodendron gymnosporoides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron humbertii]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Elaeodendron kamerunense]]'' <small>(Loes.) Villiers</small> * ''[[Elaeodendron lanceolatum]]'' <small>Urb. & Ekman</small> * ''[[Elaeodendron laneanum]]'' <small>A.H.Moore</small> * ''[[Elaeodendron lycioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron matabelicum]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Elaeodendron melanocarpum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Elaeodendron nipense]]'' <small>Bisse</small> * ''[[Elaeodendron nitidulum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron orientale]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Elaeodendron paniculatum]]'' <small>Wight & Arn.</small> * ''[[Elaeodendron papillosum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Elaeodendron parvifolium]]'' <small>R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron pauciflorum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Elaeodendron pilosum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron pininsulare]]'' <small>Hürl.</small> * ''[[Elaeodendron schinoides]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Elaeodendron schlechterianum]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron schweinfurthianum]]'' <small>(Loes.) Loes.</small> * ''[[Elaeodendron trachycladum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron transvaalense]]'' <small>(Burtt Davy) R.H.Archer</small> * ''[[Elaeodendron vaccinioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Elaeodendron viburnifolium]]'' <small>(Juss.) Merr.</small> * ''[[Elaeodendron vitiense]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''[[Elaeodendron xylocarpum]]'' <small>(Vent.) DC.</small> * ''[[Elaeodendron zeyheri]]'' <small>Turcz.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron| ]] 4vxjzp8lq8g5w8ao8jaxlf36p2dgkq6 14 460076 2893690 2026-04-13T20:01:48Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2893690 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Celastraceae]] 5l4tg16j9z8fhwml1xvqcae9rb705sj 1 460077 2893696 2026-04-13T20:05:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893696 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460078 2893702 2026-04-13T20:12:48Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2893702 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Elaeodendron anjouanense | authority = H.Perrier, (1942) | synonyms =* ''Cassine anjouanensis'' <small>(H.Perrier) Lobr.-Callen</small> }} '''''Elaeodendron anjouanense''''' is 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Comore-eilande]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160643-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|anjouanense]] [[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]] [[Kategorie:Endemiese plante van die Comore-eilande]] 5omxzlx6g8b3na5om4x4qxi1i8fdrzi 1 460079 2893704 2026-04-13T20:14:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893704 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460080 2893705 2026-04-13T20:24:32Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2893705 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Elaeodendron australe | authority = Vent., (1805) | synonyms =* ''Cassine australis'' <small>(Vent.) Kuntze</small> * ''Portenschlagia australis'' <small>(Vent.) Tratt.</small> }} '''''Elaeodendron australe''''' is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Australië]] en kom [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] voor. == Galery == <gallery> Elaeodendron australe habit.jpg Elaeodendron australe.jpg Elaeodendron-australe-var-australe-SF25077-02.jpg Elaeodendron-australe-var-australe-SF25077-06.jpg Red-fruited olive plum (3443667441).jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160649-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|australe]] [[Kategorie:Flora van die Australië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Australië]] 864l8d1xmbqz4kw94dgmvhs0sauawjj 2893706 2893705 2026-04-13T20:25:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893706 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Elaeodendron australe | authority = Vent., (1805) | synonyms =* ''Cassine australis'' <small>(Vent.) Kuntze</small> * ''Portenschlagia australis'' <small>(Vent.) Tratt.</small> }} '''''Elaeodendron australe''''' is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Australië]] en kom [[Nieu-Suid-Wallis]] en [[Queensland]] voor. == Galery == <gallery> Elaeodendron australe habit.jpg Elaeodendron australe.jpg Elaeodendron-australe-var-australe-SF25077-02.jpg Elaeodendron-australe-var-australe-SF25077-06.jpg Red-fruited olive plum (3443667441).jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160649-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|australe]] [[Kategorie:Flora van Australië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Australië]] qai7c6d1yngt7ta43up77zjmhatc2l6 1 460081 2893707 2026-04-13T20:26:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893707 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460082 2893720 2026-04-13T21:34:14Z BurgertB 2401 Nuwe artikel 2893720 wikitext text/x-wiki '''Roswell''' (uitgespreek RAHZwell) is 'n stad in die Chavesdistrik in [[Nieu-Mexiko]], [[VSA]], en die hoofstad daarvan.<ref name="GR6">{{cite web |url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx |access-date=June 7, 2011 |title=Find a County |publisher=National Association of Counties |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626142102/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx |archive-date=June 26, 2015 |url-status=live}}</ref> Die bevolking volgens die [[sensus]] van 2020 is 48&nbsp;422,<ref name="2020 Census (City)">{{cite web |title=Explore Census Data |url=https://data.census.gov/profile/Roswell_city,_New_Mexico?g=160XX00US3564930 |publisher=United States Census Bureau |access-date=July 5, 2024}}</ref> wat dit die vyfde digste bevolkte stad in Nieu-Mexiko maak. Dit is die tuiste van die Militêre Instituut van Nieu-Mexiko, wat in 1891 gestig is, en 'n kampus van die Universiteit van Oos-Nieu-Mexiko. Die [[Roswellvoorval]] in 1947 is na die stad genoem, hoewel die terrein waar die [[VVV]] na bewering neergestort het, sowat 120&nbsp;km noord van Roswell en nader aan Corona is. Die ondersoek en puinherwinning is deur die Roswellweermagvliegveld hanteer. Op die 50ste herdenking van die Roswellvoorval is 'n jaarlikse VVV-fees ingestel. Roswell se toerismebedryf is geskoei op VVV-museums en {{nowrap|-sakeondernemings}}, asook op [[Ikoon|ikonografie]] met temas van [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] en [[Ruimtetuig|ruimtetuie]]. Die stad steun ook op Nieu-Mexiko- en Amerikaansverwante toeirsme,<ref name="Birnes 2010 p. 184">{{cite book |last=Birnes |first=W.J. |title=Aliens in America: A UFO Hunter's Guide to Extraterrestrial Hotpspots Across the U.S. |publisher=Adams Media |year=2010 |isbn=978-1-4405-0872-1 |url=https://books.google.com/books?id=LuzsDQAAQBAJ&pg=PT184 |access-date=April 23, 2020 |page=184}}</ref><ref name="Niederman 2018 p. 485">{{cite book |last=Niederman |first=S. |title=Explorer's Guide New Mexico (Third Edition) (Explorer's Complete) |publisher=Countryman Press |year=2018 |isbn=978-1-68268-191-6 |url=https://books.google.com/books?id=hDp2DwAAQBAJ&pg=PT485 |access-date=April 23, 2020 |page=485}}</ref> insluitende die Internasionale VVV-museum-en-navorsingsentrum. In die stad is ook verskeie vervaardigings-, verspreidings- en petroleumverwante geriewe. In die distrik is acequia-tipe besproeiingsplase, asook melk- en veeplase. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Roswell, New Mexico}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Roswell, New Mexico}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Buiteaardse lewe]] 40bi54kdqo0tsh4pnk4cprq7zlxj7pc 1 460083 2893721 2026-04-13T21:35:20Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2893721 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460084 2893741 2026-04-14T01:54:41Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2893741 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460085 2893746 2026-04-14T02:01:36Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Stuur aan na [[Pavel Nedvěd]] 2893746 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Pavel Nedvěd]] 95sg1ihr964r25lg1xh2lq1rf6i8y09 0 460086 2893747 2026-04-14T02:18:23Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Roberto Mancini | image = [[Lêer:Roberto Mancini Saudi Arabia-South Korea match 2023 AFC Asian Cup.jpg|240px]] | caption = Mancini in 2024 | full_name = Roberto Mancini<ref>{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf|title=Comunicato Ufficiale N. 131|trans-title=Official Press Release No. 131|publisher=Lega Serie A|page=4|date=21 January 2016|acc...' 2893747 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Roberto Mancini | image = [[Lêer:Roberto Mancini Saudi Arabia-South Korea match 2023 AFC Asian Cup.jpg|240px]] | caption = Mancini in 2024 | full_name = Roberto Mancini<ref>{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf|title=Comunicato Ufficiale N. 131|trans-title=Official Press Release No. 131|publisher=Lega Serie A|page=4|date=21 January 2016|access-date=11 December 2020|language=it|archive-date=11 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211002704/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/6901/files/allegati/6917/cu131.pdf|url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1964|11|27|df=y}} | birth_place = Jesi, Ancona, [[Italië]] | height = 1,79 m<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/players/mancinidata.html|title=Roberto Mancini - Goals in Serie A|website=RSSSF|access-date=13 March 2020}}</ref> | position = Voorspeler, aanvallende middelvelder | currentclub = [[Al Sadd SC|Al-Sadd]] (hoofafrigter) | years1 = 1980–1982 | clubs1 = [[Bologna FC 1909|Bologna]] | caps1 = 30 | goals1 = 9 | years2 = 1982–1997 | clubs2 = [[UC Sampdoria|Sampdoria]] | caps2 = 424 | goals2 = 132 | years3 = 1997–2001 | clubs3 = [[SS Lazio|Lazio]] | caps3 = 87 | goals3 = 15 | years4 = 2001 | clubs4 = → [[Leicester City FC|Leicester City]] (leen) | caps4 = 4 | goals4 = 0 | totalcaps = 545 | totalgoals = 156 | nationalyears1 = 1982–1986 | nationalteam1 = [[:en:Italy national under-21 football team|Italië o/21]] | nationalcaps1 = 26 | nationalgoals1 = 9 | nationalyears2 = 1984–1994 | nationalteam2 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps2 = 36 | nationalgoals2 = 4 | manageryears1 = 2001–2002 | managerclubs1 = [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] | manageryears2 = 2002–2004 | managerclubs2 = [[SS Lazio|Lazio]] | manageryears3 = 2004–2008 | managerclubs3 = [[Inter Milan]] | manageryears4 = 2009–2013 | managerclubs4 = [[Manchester City]] | manageryears5 = 2013–2014 | managerclubs5 = [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] | manageryears6 = 2014–2016 | managerclubs6 = [[Inter Milaan]] | manageryears7 = 2017–2018 | managerclubs7 = [[Zenit Sint Petersburg]] | manageryears8 = 2018–2023 | managerclubs8 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | manageryears9 = 2023–2024 | managerclubs9 = [[Saoedi-Arabiese nasionale sokkerspan|Saoedi-Arabië]] | manageryears10 = 2025– | managerclubs10 = [[Al Sadd SC|Al-Sadd]] }} '''Roberto Mancini''' (<small>[[Italiaans]]:</small> [roˈbɛrto manˈtʃiːni]; gebore [[27 November]] [[1964]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] [[Sokker|sokkerafrigter]] en voormalige speler. Hy is tans die hoofafrigter van die Qatar Stars League-klub Al-Sadd. As speler het Mancini as ’n diep-liggende voorspeler gespeel, en hy is die beste bekend vir sy tyd by [[UC Sampdoria|Sampdoria]], waar hy meer as 550 wedstryde gespeel het. Hy het die span gehelp om hul eerste [[Serie A]]-titel, vier Coppa Italia-titels, en die [[UEFA Bekerwenner-beker|Europese Bekerwennerbeker]] te wen. Hy het 36 keer vir die [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italiaanse nasionale span]] gespeel en het deelgeneem aan [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 1988]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990 FIFA Wêreldbeker]], waar Italië albei kere die halfeindronde bereik het, alhoewel hy nie in die 1990-toernooi gespeel het nie. In 1997, na 15 jaar by Sampdoria, het Mancini na [[Società Sportiva Lazio|Lazio]] gegaan. Daar het hy nog ’n scudetto en ’n Bekerwennerbeker gewen, asook die UEFA Superbeker en nog twee Coppa Italia-titels. Saam met [[Gianluigi Buffon]] het hy die meeste Coppa Italia-titels (6).<ref>{{cite web |url=https://www.football-italia.net/170909/buffon-wins-coppa-chiesa-senior-and-junior |title=Buffon wins Coppa with Chiesa Senior and Junior |publisher=www.football-italia.net |date=19 May 2021 |access-date=19 May 2021 }}</ref> As speler het Mancini dikwels spanpraatjies tydens rustyd gegee. Teen die einde van sy loopbaan het hy ’n assistent geword vir [[Sven-Göran Eriksson]] by Lazio.<ref>{{cite web |title=FA Cup special: The Roberto Mancini story |last=Whalley |first=Mike |work=Manchester Evening News |quote=He was the club captain, he often gave the team talks and he even helped to design the kit. |url=http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1420688_fa-cup-special-the-roberto-mancini-story |date=13 May 2011 |access-date=13 May 2011 |archive-date=20 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520005826/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/sport/football/manchester_city/s/1420688_fa-cup-special-the-roberto-mancini-story |url-status=dead }}</ref> Sy eerste werk as hoofafrigter was by [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] in 2001 toe hy net 36 jaar oud was, waar hy die Coppa Italia gewen het. Die volgende seisoen het hy Lazio oorgeneem en nog ’n Coppa Italia gewen. In 2004 het hy afrigter van [[Inter Milaan]] geword en drie agtereenvolgende Serie A-titels gewen, ’n klubrekord; hy is in 2008 afgedank. Na meer as ’n jaar weg van sokker is hy in Desember 2009 as [[Manchester City]]-afrigter aangestel. Hy het die klub gehelp om die [[FA Cup|FA-beker]] in die 2010/11-seisoen te wen, hul eerste groot trofee in 35 jaar, en die liga in die 2011/12-seisoen, hul eerste in 44 jaar. In 2013 het hy na [[Galatasaray SK (sokker)|Galatasaray]] gegaan en die Turkse Beker gewen. Daarna het hy teruggekeer na Inter Milaan vir twee jaar en toe [[Zenit Sint Petersburg|Zenit]] afgerig. In 2018 het hy afrigter van die Italiaanse nasionale span geword nadat hulle nie vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018 Wêreldbeker]] gekwalifiseer het nie. In 2021 het hy Italië gelei om die Europese Kampioenskap (Euro 2020) te wen. Onder hom was die span onoorwonne van Oktober 2018 tot Oktober 2021 en het ’n wêreldrekord van 37 wedstryde sonder nederlaag gehad, maar Italië het later weer nie vir die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|Wêreldbekertoernooi in 2022]] gekwalifiseer nie ná ’n uitspeelwedstryd teen Noord-Masedonië. Mancini het in elke seisoen van 2002 tot 2014 ten minste die halfeindronde van ’n groot nasionale beker bereik. Hy hou verskeie rekords, insluitend die meeste agtereenvolgende Coppa Italia-eindstryde van 2004 tot 2008, met Lazio in 2004 en met Internazionale in die volgende vier seisoene. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mancini, Roberto}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] t4e5awoln9rtjgvc9bx82kostxcg6mb 1 460087 2893748 2026-04-14T02:18:36Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2893748 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460088 2893749 2026-04-14T02:44:40Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Infobox football biography | name = Fabio Capello | image = [[Lêer:25th Laureus World Sports Awards - Red Carpet - Fabio Capello - 240422 181452 (cropped).jpg|240px]] | caption = Capello in 2024 | full_name = Fabio Capello<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |archive-url=https://archive.today/20190907201217/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |url-status=dead |archiv...' 2893749 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fabio Capello | image = [[Lêer:25th Laureus World Sports Awards - Red Carpet - Fabio Capello - 240422 181452 (cropped).jpg|240px]] | caption = Capello in 2024 | full_name = Fabio Capello<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |archive-url=https://archive.today/20190907201217/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |url-status=dead |archive-date=7 September 2019 |title=Acta del Partido celebrado el 17 de junio de 2007, en Madrid |trans-title=Minutes of the Match held on 17 June 2007, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |access-date=7 September 2019 |language=es }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1946|6|18|df=y}} | birth_place = San Canzian d'Isonzo, [[Friuli-Venezia Giulia|Friuli]] [[Italië]] | height = 1,77 m | position = Middelveldspeler | currentclub = | youthyears1 = 1962–1964 | youthclubs1 = [[SPAL]] | years1 = 1964–1967 | clubs1 = [[SPAL]] | caps1 = 49 | goals1 = 3 | years2 = 1967–1970 | clubs2 = [[AS Roma|Roma]] | caps2 = 62 | goals2 = 11 | years3 = 1970–1976 | clubs3 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps3 = 165 | goals3 = 27 | years4 = 1976–1980 | clubs4 = [[AC Milan]] | caps4 = 65 | goals4 = 4 | totalcaps = 341 | totalgoals = 45 | nationalyears1 = 1972–1978 | nationalteam1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps1 = 32 | nationalgoals1 = 8 | manageryears1 = 1982–1986 | managerclubs1 = [[AC Milan Primavera]] | manageryears2 = 1987 | managerclubs2 = [[AC Milan]] (waarnemend) | manageryears3 = 1991–1996 | managerclubs3 = [[AC Milan]] | manageryears4 = 1996–1997 | managerclubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | manageryears5 = 1997–1998 | managerclubs5 = [[AC Milan]] | manageryears6 = 1999–2004 | managerclubs6 = [[AS Roma|Roma]] | manageryears7 = 2004–2006 | managerclubs7 = [[Juventus FC|Juventus]] | manageryears8 = 2006–2007 | managerclubs8 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | manageryears9 = 2007–2012 | managerclubs9 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | manageryears10 = 2012–2015 | managerclubs10 = [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] | manageryears11 = 2017–2018 | managerclubs11 = [[Jiangsu Suning FC|Jiangsu Suning]] }} '''Fabio Capello''' (gebore [[18 Junie]] [[1946]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter.<ref>{{cite web|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Fabio|title=Fabio|work=DiPI Online|first=Luciano |last=Canepari|access-date=26 October 2018|language=it}}</ref> As speler het Capello vir SPAL, [[AS Roma|Roma]], [[AC Milan]] en [[Juventus FC|Juventus]] gespeel. Hy het as ’n middelvelder gespeel en het verskeie trofeë gewen gedurende sy loopbaan van meer as 15 jaar. Hy het die Coppa Italia met Roma in 1969 gewen, maar hy was die suksesvolste by Juventus, waar hy drie [[Serie A]]-titels gewen het in 1972, 1973 en 1975. Met Milan het hy weer die Coppa Italia in 1977 gewen en ook nog ’n Serie A-titel in 1979. Capello het ook internasionaal vir [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] gespeel, met 32 wedstryde en 8 doele. In sy eerste vyf seisoene as afrigter het Capello vier Serie A-titels met Milan gewen (1991/92, 1992/93, 1993/94, 1995/96), waar hy ook die [[UEFA Champions League]] in 1993/94 gewen het, met ’n 4–0 oorwinning teen [[FC Barcelona|Barcelona]] in die eindstryd. Daarna het hy ’n jaar by [[Real Madrid]] gewerk, waar hy die [[La Liga]]-titel in sy eerste seisoen gewen het. In 2001 het hy Roma gelei na hul eerste ligatitel in 18 jaar. Capello het ook twee titels by Juventus gewen (wat later weggeneem is ná die ''Calciopoli''-skandaal), en in 2006 het hy teruggekeer na Real Madrid, waar hy nog ’n La Liga-titel gewen het. In totaal het hy ’n groot liga-kampioenskap gewen in sewe (of nege, as die twee herroepe titels met Juventus getel word) van sy 16 seisoene as afrigter. Hy word beskou as een van die beste afrigters van alle tye.<ref name="greatest1">[https://archive.today/20080821145706/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2437525.ece The top 50 managers of all time] ''The Times''</ref><ref name="greatest2">{{cite web|url=http://www.espnfc.com/ac-milan/story/1513513/greatest-managersno-20-fabio-capello|title=Greatest Managers, No. 20: Capello|date=6 August 2013|publisher=ESPN FC|access-date=7 February 2015}}</ref> Capello is in Desember 2007 as afrigter van die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] aangestel. Tydens sy tyd as afrigter het hy goed gevaar in kwalifikasie en die span gelei na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Wêreldbekertoernooi in Suid-Afrika]], waar hulle in die ronde van 16 teen Duitsland uitgeskakel is by die [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]], nadat ’n klaarblyklike doel vir Engeland afgekeur is. Hy het daarna sy afrigtingsloopbaan voortgesit as hoofafrigter van die [[Russiese nasionale sokkerspan|Russiese nasionale span]] en die [[Volksrepubliek China|Chinese]] klub Jiangsu Suning, voordat hy as afrigter afgetree het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Capello, Fabio}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7oqaktnhisnn1gi7df4ne9qwf3omadn 2893751 2893749 2026-04-14T02:46:33Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2893751 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Fabio Capello | image = [[Lêer:25th Laureus World Sports Awards - Red Carpet - Fabio Capello - 240422 181452 (cropped).jpg|240px]] | caption = Capello in 2024 | full_name = Fabio Capello<ref>{{cite web |url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |archive-url=https://archive.today/20190907201217/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=3160 |url-status=dead |archive-date=7 September 2019 |title=Acta del Partido celebrado el 17 de junio de 2007, en Madrid |trans-title=Minutes of the Match held on 17 June 2007, in Madrid |publisher=Royal Spanish Football Federation |access-date=7 September 2019 |language=es }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1946|6|18|df=y}} | birth_place = San Canzian d'Isonzo, [[Friuli-Venezia Giulia|Friuli]] [[Italië]] | height = 1,77 m | position = Middelveldspeler | currentclub = | youthyears1 = 1962–1964 | youthclubs1 = [[SPAL]] | years1 = 1964–1967 | clubs1 = [[SPAL]] | caps1 = 49 | goals1 = 3 | years2 = 1967–1970 | clubs2 = [[AS Roma|Roma]] | caps2 = 62 | goals2 = 11 | years3 = 1970–1976 | clubs3 = [[Juventus FC|Juventus]] | caps3 = 165 | goals3 = 27 | years4 = 1976–1980 | clubs4 = [[AC Milan]] | caps4 = 65 | goals4 = 4 | totalcaps = 341 | totalgoals = 45 | nationalyears1 = 1972–1978 | nationalteam1 = [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] | nationalcaps1 = 32 | nationalgoals1 = 8 | manageryears1 = 1982–1986 | managerclubs1 = [[AC Milan Primavera]] | manageryears2 = 1987 | managerclubs2 = [[AC Milan]] (waarnemend) | manageryears3 = 1991–1996 | managerclubs3 = [[AC Milan]] | manageryears4 = 1996–1997 | managerclubs4 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | manageryears5 = 1997–1998 | managerclubs5 = [[AC Milan]] | manageryears6 = 1999–2004 | managerclubs6 = [[AS Roma|Roma]] | manageryears7 = 2004–2006 | managerclubs7 = [[Juventus FC|Juventus]] | manageryears8 = 2006–2007 | managerclubs8 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | manageryears9 = 2007–2012 | managerclubs9 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | manageryears10 = 2012–2015 | managerclubs10 = [[Russiese nasionale sokkerspan|Rusland]] | manageryears11 = 2017–2018 | managerclubs11 = [[Jiangsu Suning FC|Jiangsu Suning]] }} '''Fabio Capello''' (gebore [[18 Junie]] [[1946]]) is ’n [[Italië|Italiaanse]] voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] en afrigter.<ref>{{cite web|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Fabio|title=Fabio|work=DiPI Online|first=Luciano |last=Canepari|access-date=26 October 2018|language=it}}</ref> As speler het Capello vir SPAL, [[AS Roma|Roma]], [[AC Milan]] en [[Juventus FC|Juventus]] gespeel. Hy het as ’n middelvelder gespeel en het verskeie trofeë gewen gedurende sy loopbaan van meer as 15 jaar. Hy het die Coppa Italia met Roma in 1969 gewen, maar hy was die suksesvolste by Juventus, waar hy drie [[Serie A]]-titels gewen het in 1972, 1973 en 1975. Met Milan het hy weer die Coppa Italia in 1977 gewen en ook nog ’n Serie A-titel in 1979. Capello het ook internasionaal vir [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]] gespeel, met 32 wedstryde en 8 doele. In sy eerste vyf seisoene as afrigter het Capello vier Serie A-titels met Milan gewen (1991/92, 1992/93, 1993/94, 1995/96), en hy ook die [[UEFA Champions League]] in 1993/94 gewen met ’n 4–0 oorwinning teen [[FC Barcelona|Barcelona]] in die eindstryd. Daarna het hy ’n jaar by [[Real Madrid]] gewerk, waar hy die [[La Liga]]-titel in sy eerste seisoen gewen het. In 2001 het hy Roma gelei na hul eerste ligatitel in 18 jaar. Capello het ook twee titels by Juventus gewen (wat later weggeneem is ná die ''Calciopoli''-skandaal), en in 2006 het hy teruggekeer na Real Madrid, waar hy nog ’n La Liga-titel gewen het. In totaal het hy ’n groot liga-kampioenskap gewen in sewe (of nege, as die twee herroepe titels met Juventus getel word) van sy 16 seisoene as afrigter. Hy word beskou as een van die beste afrigters van alle tye.<ref name="greatest1">[https://archive.today/20080821145706/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article2437525.ece The top 50 managers of all time] ''The Times''</ref><ref name="greatest2">{{cite web|url=http://www.espnfc.com/ac-milan/story/1513513/greatest-managersno-20-fabio-capello|title=Greatest Managers, No. 20: Capello|date=6 August 2013|publisher=ESPN FC|access-date=7 February 2015}}</ref> Capello is in Desember 2007 as afrigter van die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]] aangestel. Tydens sy tyd as afrigter het hy goed gevaar in kwalifikasie en die span gelei na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|Wêreldbekertoernooi in Suid-Afrika]], waar hulle in die ronde van 16 teen Duitsland uitgeskakel is by die [[Vrystaatstadion]] in [[Bloemfontein]], nadat ’n klaarblyklike doel vir Engeland afgekeur is. Hy het daarna sy afrigtingsloopbaan voortgesit as hoofafrigter van die [[Russiese nasionale sokkerspan|Russiese nasionale span]] en die [[Volksrepubliek China|Chinese]] klub Jiangsu Suning, voordat hy as afrigter afgetree het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Capello, Fabio}} [[Kategorie:Italiaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8m8gdh44j5r0inlny58pef91gus4wge 1 460089 2893750 2026-04-14T02:44:51Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2893750 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460090 2893752 2026-04-14T02:47:13Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2893752 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460091 2893753 2026-04-14T02:59:10Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '[[Lêer:NOS logo.svg|duimnael|Logo sedert 2005.]] Die '''Nederlandse Omroep Stichting''' (afgekort as '''NOS'''; [[Afrikaans]]: Nederlandse Uitsaaistigting) is een van die uitsaaiorganisasies wat deel uitmaak van die Nederlandse openbare uitsaaistelsel. Dit word deur die Nederlandse regering befonds en het ’n spesiale statutêre verpligting om [[nuus]]- en [[sport]]<nowiki/>programme vir die drie Nederlandse openbare televisiekanale en die openbare radiodienste te...' 2893753 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NOS logo.svg|duimnael|Logo sedert 2005.]] Die '''Nederlandse Omroep Stichting''' (afgekort as '''NOS'''; [[Afrikaans]]: Nederlandse Uitsaaistigting) is een van die uitsaaiorganisasies wat deel uitmaak van die Nederlandse openbare uitsaaistelsel. Dit word deur die Nederlandse regering befonds en het ’n spesiale statutêre verpligting om [[nuus]]- en [[sport]]<nowiki/>programme vir die drie Nederlandse openbare televisiekanale en die openbare radiodienste te vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://over.nos.nl/organisatie/about-nos/|title=About NOS|website=Over NOS|language=nl|access-date=2026-04-14}}</ref> Die stigting se mandaat spruit uit die Nederlandse Mediawet 2008, wat bepaal dat die NOS gereelde en frekwente programme van openbare dienskarakter moet lewer, insluitend ’n volledige en onpartydige nuusdiens en dekking van parlementêre prosedures en debatte, asook verslaggewing oor sport en ander nasionale gebeurtenisse. Die NOS tree ook op as ’n tegniese koördineerder vir die Nederlandse openbare uitsaaistelsel as geheel. In die geval van noodgevalle en/of die breek van ’n groot nuusgebeurtenis kan dit beheer oor die openbare netwerke oorneem om gekoördineerde dekking van gebeure te verskaf in samewerking met die ander lede van die stelsel. Die NOS het korrespondente in verskeie lande, insluitend ’n permanente ateljee in Washington, D.C. Programme wat deur die NOS vervaardig word, sluit in die daaglikse televisie- en radiobulletins, die NOS Journaal. Parlementêre verslae word vanuit ’n spesiale ateljee in Den Haag uitgesaai. Dit verskaf ook nuusprogramme vir kinders (Jeugdjournaal), tieners en jong volwassenes (NOS op 3) en sportliefhebbers (NOS Langs de Lijn, NOS Studio Sport). Programme word beskikbaar gestel via televisie, radio en aanlyn. Die NOS saai ook teletekstbladsye en ’n webwerf uit, wat albei dikwels deur die publiek gebruik word. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Uitsaaikorporasies]] 2ubnxk8sd11y331735a0yfeu8zobyjz 2893754 2893753 2026-04-14T03:01:23Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Verwysings */ 2893754 wikitext text/x-wiki [[Lêer:NOS logo.svg|duimnael|Logo sedert 2005.]] Die '''Nederlandse Omroep Stichting''' (afgekort as '''NOS'''; [[Afrikaans]]: Nederlandse Uitsaaistigting) is een van die uitsaaiorganisasies wat deel uitmaak van die Nederlandse openbare uitsaaistelsel. Dit word deur die Nederlandse regering befonds en het ’n spesiale statutêre verpligting om [[nuus]]- en [[sport]]<nowiki/>programme vir die drie Nederlandse openbare televisiekanale en die openbare radiodienste te vervaardig.<ref>{{Cite web|url=https://over.nos.nl/organisatie/about-nos/|title=About NOS|website=Over NOS|language=nl|access-date=2026-04-14}}</ref> Die stigting se mandaat spruit uit die Nederlandse Mediawet 2008, wat bepaal dat die NOS gereelde en frekwente programme van openbare dienskarakter moet lewer, insluitend ’n volledige en onpartydige nuusdiens en dekking van parlementêre prosedures en debatte, asook verslaggewing oor sport en ander nasionale gebeurtenisse. Die NOS tree ook op as ’n tegniese koördineerder vir die Nederlandse openbare uitsaaistelsel as geheel. In die geval van noodgevalle en/of die breek van ’n groot nuusgebeurtenis kan dit beheer oor die openbare netwerke oorneem om gekoördineerde dekking van gebeure te verskaf in samewerking met die ander lede van die stelsel. Die NOS het korrespondente in verskeie lande, insluitend ’n permanente ateljee in Washington, D.C. Programme wat deur die NOS vervaardig word, sluit in die daaglikse televisie- en radiobulletins, die NOS Journaal. Parlementêre verslae word vanuit ’n spesiale ateljee in Den Haag uitgesaai. Dit verskaf ook nuusprogramme vir kinders (Jeugdjournaal), tieners en jong volwassenes (NOS op 3) en sportliefhebbers (NOS Langs de Lijn, NOS Studio Sport). Programme word beskikbaar gestel via televisie, radio en aanlyn. Die NOS saai ook teletekstbladsye en ’n webwerf uit, wat albei dikwels deur die publiek gebruik word. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == [https://nos.nl/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Uitsaaikorporasies]] ftdye7h1kzimb71llmglptlzeofsv3s 1 460092 2893755 2026-04-14T03:01:49Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2893755 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460093 2893778 2026-04-14T05:56:39Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2893778 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Elaeodendron glaucum | authority = (Rottb.) Pers., (1805) | synonyms =* ''Barringtonia sphaerocarpa'' <small>C.A.Gardner</small> * ''Mangifera glauca'' <small>Rottb.</small> * ''Cassine glauca'' <small>(Rottb.) Kuntze</small> * ''Celastrus glaucus'' <small>(Rottb.) Vahl</small> * ''Senacia glauca'' <small>(Rottb.) Lam.</small> }} '''''Elaeodendron glaucum''''' is 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Sri Lanka]]. == Galery == <gallery> Cassine glauca-1-sitheri hill-dharmapuri-India.jpg Cassine glauca, AJT Johnsingh. DSCN8788.jpg Cassine glauca-2-sitheri hill-dharmapuri-India.jpg Cassine glauca-3-sitheri hill-dharmapuri-India.jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160672-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|glaucum]] [[Kategorie:Flora van Sri Lanka]] [[Kategorie:Endemiese plante van Sri Lanka]] 2mvmaj17z5v9m1fj4x5hzarr94n7nhi 2893779 2893778 2026-04-14T05:57:46Z Oesjaar 7467 Skakel 2893779 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Elaeodendron glaucum | authority = (Rottb.) [[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]], (1805) | synonyms =* ''Barringtonia sphaerocarpa'' <small>C.A.Gardner</small> * ''Mangifera glauca'' <small>Rottb.</small> * ''Cassine glauca'' <small>(Rottb.) Kuntze</small> * ''Celastrus glaucus'' <small>(Rottb.) Vahl</small> * ''Senacia glauca'' <small>(Rottb.) Lam.</small> }} '''''Elaeodendron glaucum''''' is 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Sri Lanka]]. == Galery == <gallery> Cassine glauca-1-sitheri hill-dharmapuri-India.jpg Cassine glauca, AJT Johnsingh. DSCN8788.jpg Cassine glauca-2-sitheri hill-dharmapuri-India.jpg Cassine glauca-3-sitheri hill-dharmapuri-India.jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160672-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|glaucum]] [[Kategorie:Flora van Sri Lanka]] [[Kategorie:Endemiese plante van Sri Lanka]] a8bwbybuzpcfp8pt14dmx5m1othg4vn 1 460094 2893780 2026-04-14T05:58:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893780 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 3 460096 2893792 2026-04-14T07:54:10Z Aliwal2012 39067 Heet welkom! 2893792 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:54, 14 April 2026 (UTC) ciewtih53tkh5p5bx5oe8kesvxdlwvb 2 460097 2893793 2026-04-14T07:55:43Z Aliwal2012 39067 Nuwe gebruikersbladsy 2893793 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 0 460098 2893798 2026-04-14T08:53:48Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met ''''Fort Daspoortrand''' is op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgerig om [[Pretoria]] te beskerm. ==Ligging== Die vesting, ook bekend as '''Wesfort''', lê op Daspoortrand, aan die westekant van die stad op die destydse plaas Broekscheur. Dit is by die ruitverwysing 25° 43′ 54″ suid en 28° 4′ 24″ oos. ==Beplannning== Hierdie fort was deel van ‘n reeks forte wat deel was van die Von Dewitz-plan om die hoofstad van die [[ZAR]] te beskerm....' 2893798 wikitext text/x-wiki '''Fort Daspoortrand''' is op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] opgerig om [[Pretoria]] te beskerm. ==Ligging== Die vesting, ook bekend as '''Wesfort''', lê op Daspoortrand, aan die westekant van die stad op die destydse plaas Broekscheur. Dit is by die ruitverwysing 25° 43′ 54″ suid en 28° 4′ 24″ oos. ==Beplannning== Hierdie fort was deel van ‘n reeks forte wat deel was van die Von Dewitz-plan om die hoofstad van die [[ZAR]] te beskerm. Die ontwerp is gedoen deur die Duitse militêre ingenieur Otto Albert Adolph von Dewitz. Weens kwaai Duitse en Franse mededinging om staatstenders in die Z.A.R. het die regering met die Franse ingenieur Léon Grunberg en sy vennoot Sam Léon op 15 April 1897 die boukontrak gesluit. Die konstruksiewerk is voltooi op 12 November 1898. ==Fort== Hierdie fort het baie verskil, veral in afmetings, van die ander forte rondom die stad. Dit was amper reghoekig met mure van beton en baksteen. Teen die buitemure is dit sandwalle gestoot. Ook die dak is met ‘n laag sand bedek. Dus was die vesting deels onder grond en sekere lokale is verbind met tonnels. Twee hysers is gebruik om ammunisie in en uit die kruithuis te kry. Daar was elektrisiteit, lopende water en ‘n telefoon beskikbaar. Die ingang tot die fort het bestaan uit twee deure van staal geplaas in vyf boë. Soldate het die fort van einde 1898 tot slegs 1904 beman. Aanvanklik is dit bewapen met drie kanonne, onder andere die [[Long Tom]]. Na 1913 het die militêre owerhede hul belang by die fort prysgegee. ==Latere gebruik== In die middel van die 20ste eeu is die lokale gebruik as die anneks van ‘n lasaret. Daarna het die gebou leeggestaan en gedeeltelik verval. Bewaringsgesindes probeer om die konstruksie te red omdat dit ‘n goeie voorbeeld is van die laat-19de-eeuse militêre argitektuur in Suid-Afrika. Tussen 2005 en 2007 het die Franse vrywillersorganisasie CHAM hiermee gehelp. Die gebou is nie vry toeganklik. ==Lees ook== *[[Fort Klapperkop]] *[[Fort Schanskop]] *[[Fort Wonderboompoort]] ==Bibliografie== *https://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes_mob.php?bldgid=7654 *https://www.cham.asso.fr/cham-en *van Vollenhoven, Anton C.: An historical archaeological investigation of Fort Daspoortrand, Pretoria. In: Southern African Field Archaeology, deel 3, 1994. https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA10195785_53 [[Kategorie: Forte in Suid-Afrika]] [[Kategorie: Geboue en strukture in Pretoria]] ljujhudocl3anwppc53nd8fe9g99j2q 0 460099 2893808 2026-04-14T11:16:50Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2893808 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Elaeodendron melanocarpum | authority = F.Muell., (1862) | synonyms =* ''Cassine melanocarpa'' <small>(F.Muell.) Kuntze</small> }} '''''Elaeodendron melanocarpum''''' is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Celastraceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Australië]] en kom die [[Noordelike Gebied]], [[Queensland]] en [[Wes-Australië]] voor. == Galery == <gallery> Elaeodendron melanocarpum flower.jpg Elaeodendron melanocarpum foliage.jpg Elaeodendron melanocarpum fruit.jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:160699-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elaeodendron|melanocarpum]] [[Kategorie:Flora van Australië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Australië]] 5md8gfp9dwk5mbbqsm773gugt9ebomo 1 460100 2893809 2026-04-14T11:18:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2893809 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv