Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 496 2896204 2889829 2026-04-22T09:13:41Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ [[Tomohiko Ikoma]], Japannese sokkerspeler 2896204 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=FDR-Campaign-October-24-1932.jpg|teks=Franklin Roosevelt tydens die verkiesings}} Die '''jaar 1932''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 32ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * James Chadwick ontdek [[neutron]]e, die neutrale boustene van die kern van ’n [[atome|atoom]]. * [[27 Januarie]] – Marjorie Hingle word in ’n [[Johannesburg]]se tussenverkiesing die eerste vrou wat in [[Suid-Afrika]] stem. * [[28 Januarie]] – [[Japan]]nese troepe beset [[Shanghai]] in die [[Republiek China]]. * [[4 Februarie|4]]-[[15 Februarie]] – Die derde [[Olimpiese Winterspele 1932|Olimpiese Winterspele]] word in [[Lake Placid]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[24 Junie]] – ’n Militêre staatsgreep beëindig die mag van die koning van [[Siam]] ([[Thailand]]). * [[2 Julie]] – Die term ‘New Deal’ word deur president [[Franklin D. Roosevelt]] vir die eerste keer gebruik. * [[17 Julie]] – [[Leeudoringstad-spoorwegramp]]: 'n Goederetrein met 'n vrag van 1200&nbsp;ton [[dinamiet]] ontplof by [[Leeudoringstad]] in [[Suid-Afrika]]. * [[30 Julie]]-[[14 Augustus]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1932|tiende Olimpiese Somerspele]] word in [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[23 September]] – Hejaz en Nejd smelt saam om die [[Saoedi-Arabië|Koninkryk van Saoedi-Arabië]] te vorm met Ibn Saud as die eerste monarg en [[Riaad]] as die [[hoofstad]]. * [[3 Oktober]] – [[Irak]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[19 Desember]] – Die [[BBC|Britse Uitsaaikorporasie]] begin internasionaal uitsaai met sy ''Empire Service'' na [[Australië]]. == Geboortes == * [[3 Januarie]] – [[Yolanda Montes]], Amerikaanse aktrise, verhoognaam "Tongolele" († [[2025]]). * [[5 Januarie]] – [[Douglas Livingstone]], Suid-Afrikaanse digter († [[1996]]). * 5 Januarie – [[Umberto Eco]], Italiaanse skrywer en [[filosoof]] († [[2016]]). * [[6 Januarie]] – [[Nathan Kirsh]], Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop * [[9 Januarie]] – [[Ryne de Beer]], Suid-Afrikaanse musikant (Die Fluitende Predikantsvrou) († [[2008]]). * [[4 Februarie]] – [[Robert Coover]], Amerikaanse skrywer. * [[7 Februarie]] – [[Alfred Worden]], Amerikaanse ruimtevaarder en ingenieur († [[2020]]). * [[9 Februarie]] – [[Daan Bekker]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2009]]). * [[19 Februarie]] – [[Joseph P. Kerwin]], Amerikaanse dokter en [[ruimtevaarder]]. * [[20 Februarie]] – Edgar Herrmann, Duitsgebore [[Kenia]]anse [[tydren]]jaer, wenner van die [[Safaritydren]] in 1970 en 1971. * [[26 Februarie]] – [[Johnny Cash]], [[Amerikaanse]] country-sanger († [[2003]]). * [[27 Februarie]] – [[Elizabeth Taylor]], Britse aktrise († [[2011]]). * [[4 Maart]] – [[Miriam Makeba]], Suid-Afrikaanse musieklegende († 2008). * 4 Maart – [[Jackie Mekler]], vyfmalige wenner van die [[Comrades-maraton]] († [[2019]]). * [[15 Maart]] – [[Alan Bean]], Amerikaanse ruimtevaarder († [[2018]]). * [[16 Maart]] – [[R. Walter Cunningham|Walter Cunningham]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] († [[2023]]). * [[23 Maart]] – [[Steve Mokone]], voormalige Suid-Afrikaanse sokkerspeler († [[2015]]). * [[4 April]] – [[Andrei Tarkofski]], Sowjet-Russiese rolprentregisseur, filmteoretikus, toneel- en operaregisseur († [[1986]]). * 4 April – [[Anthony Perkins]], Amerikaanse akteur († [[1992]]). * [[10 April]] – [[Omar Sharif]], Egiptiese akteur († 2015). * 10 April – [[Delphine Seyrig]], Franse aktrise en regisseuse († [[1990]]). * [[11 April]] – [[Joel Grey]], Amerikaanse sanger, akteur. * [[21 April]] – [[Ronnie Belcher]], Afrikaanse digter en lektor († [[2006]]). * [[25 April]] – [[Frene Ginwala]], Suid-Afrikaanse joernalis en politikus (oudspeaker van die Nasionale Vergadering) († [[2023]]). * [[27 April]] – [[Pik Botha]], Suid-Afrikaanse politikus, Minister van Buitelandse Sake († [[2018]]). * 27 April – [[Enzo Mari]], Italiaanse modernistiese kunstenaar († [[2020]]). * [[28 Mei]] – [[Chiquito de la Calzada]], Spaanse akteur, komediant en sanger († [[2017]]). * [[1 Junie]] – [[Jim Janssen van Raaij]], Nederlandse politikus († [[2010]]). * [[10 Junie]] – [[Hedley Bull]], Brits-Australiese [[Internasionale verhoudinge]] akademikus en skrywer († [[1985]]). * [[11 Junie]] – [[Athol Fugard]], Suid-Afrikaanse dramaturg, akteur en regisseur († [[2025]]). * [[12 Junie]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan. * 12 Junie – [[Patrick Mynhardt]], Suid-Afrikaanse akteur († [[2007]]). * [[16 Junie]] – [[Santie Grosskopf]], [[Lys van Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skryfster]]. * [[18 Junie]] – [[Louis Luyt]], Suid-Afrikaanse besigheidsman en sportadministrateur († [[2013]]). * [[18 Junie]] – [[Cliff Harrington]], Amerikaanse akteur, kinematograaf († [[2013]]). * [[21 Junie]] – [[Gert Basson]], Afrikaanse skrywer en joernalis. * [[28 Junie]] – [[Pat Morita]], Amerikaanse akteur († [[2005]]). * [[9 Julie]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids († 2018). * 9 Julie – [[Donald Rumsfeld]], Amerikaanse politikus en sakeman († [[2021]]). * [[11 Julie]] – [[Hans van Manen]], Nederlandse balletdanser en choreograaf († [[2025]]). * [[14 Julie]] – [[Jan Breytenbach]], Suid-Afrikaanse beroepsoldaat, stigter van [[32-Bataljon]] en 44 Valskermbrigade († [[2024]]). * [[25 Julie]] – [[Paul J. Weitz]], Amerikaanse vlootkaptein, toetsvlieënier, lugvaartingenieur en Nasa-ruimtevaarder († 2017). * [[31 Julie]] – [[Sam Coppola]], Amerikaanse akteur († [[2012]]). * [[2 Augustus]] – [[Peter O'Toole]], Ierse akteur, bekend as ''Lawrence of Arabia'' († 2013). * [[5 Augustus]] – [[Ja'Net DuBois]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[12 Augustus]] – [[Alwyn du Plessis]], predikant in vyf gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] († [[2021]]). * [[15 Augustus]] – [[Abby Dalton]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[22 Augustus]] – [[Gerald P. Carr]], Amerikaanse ingenieur, kolonel en ruimtevaarder († [[2020]]). * [[23 Augustus]] – [[Houari Boumediène]], rewolusionêr en tweede President van [[Algerië]] († 1978). * [[25 Augustus]] – [[Tomohiko Ikoma]], Japannese sokkerspeler († 2009). * [[17 September]] – [[Jurgens Lambrechts]], deelnemer aan Afrikaanse radio-vasvraprogramme († 2005). * [[22 September]] – [[Algirdas Brazauskas]], Litause politikus en staatsman, President van Litaue († 2010). * [[26 September]] – [[Manmohan Singh]], Indiese ekonoom en politikus, 13de [[Eerste Minister]] van [[Indië]] († [[2024]]). * [[12 Oktober]] – [[Dick Gregory]], Amerikaanse akteur en skrywer († 2017). * [[19 Oktober]] – [[Robert Reed]], Amerikaanse akteur, [[The Brady Bunch]] († 1992). * [[21 Oktober]] – [[Ron Hickman]], Suid-Afrikaansgebore, Jersey-gebaseerde motorontwerper en uitvinder († 2011). * [[23 Oktober]] – [[Piet Marais]], Suid-Afrikaanse advokaat en NP-politikus († [[2001]]). * [[27 Oktober]] – [[Sylvia Plath]], [[Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer († [[1963]]). * [[2 November]] – [[Albert Crafford]], Afrikaanse skrywer en joernalis († 2001). * [[17 November]] – [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]], Suid-Afrikaanse offisier, akademikus en militêre historikus († 2025). * [[18 November]] – [[Fujie Eguchi]], vroue-tafeltennisspeler van Japan († 2021). * [[29 November]] – [[Jacques Chirac]], Franse staatsman, President van Frankryk († 2019). * [[5 Desember]] – [[Ray Austin (regisseur)|Ray Austin]], Engelse akteur, regisseur, en vervaardiger († 2023). * [[5 Desember]] – [[Little Richard]], Amerikaanse sanger († 2020). * [[7 Desember]] – [[Ellen Burstyn]], Amerikaanse aktrise. * [[9 Desember]] – [[Donald Byrd]], Amerikaanse [[trompet]]speler van [[jazz]]musiek († [[2013]]). * [[14 Desember]] – [[George Furth]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[28 Desember]] – [[Nichelle Nichols]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2022]]). * [[29 Desember]] – [[Inga Swenson]], Amerikaanse aktrise († [[2023]]). * [[31 Desember]] – [[Johannes Petrus Louw]], Suid-Afrikaanse vertaler en akademikus († [[2011]]). == Sterftes == * ''Onbekend'' – [[Judd Green]], Engelse akteur (* [[1866]]). * ''Onbekend'' – [[Henry Charles Hull]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister (* [[1860]]). * [[10 Februarie]] – [[Edgar Wallace]], Engelse skrywer (* [[1875]]). * [[14 Maart]] – [[George Eastman]], Amerikaanse uitvinder (* [[1854]]). * [[4 April]] – [[Wilhelm Ostwald]], Duitse [[chemikus]] en [[filosoof]] (* [[1853]]). * [[9 Junie]] – Ds. [[Taetse Hamersma]], Nederlandsgebore predikant in twee gemeentes van die [[Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. (* [[1865]]). * [[16 Junie]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. (* [[1860]]). * [[19 Junie]] – [[Sol Plaatje]], Suid-Afrikaanse taalkenner, skrywer, joernalis en politikus (* [[1876]]). * [[15 Julie]] – [[C.J. Langenhoven]], Afrikaanse skrywer, digter en politikus (* [[1873]]). * [[22 Julie]] – [[Reginald Fessenden]], die eerste persoon wat mensestemme deur radiogolwe oorgedra het (* [[1866]]). * [[25 Julie]] – [[Cyriel Buysse]], Vlaamse naturalistiese skrywer en dramaturg (* [[1859]]). * [[9 Augustus]] – [[G.R. von Wielligh]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1859]]). * [[14 September]] – [[Jean Cras]], [[Historiese Bretagne|Bretonse]] [[komponis]] en vlootoffisier. (* [[1879]]). * [[19 Oktober]] – [[Arthur Friedheim]], Duits-Russiese pianis en komponis (* [[1859]]). * [[30 Oktober]] – [[Paul Methuen]], Britse krygsman (* [[1845]]). * [[8 November]] – [[Maksimilian Wolosjin]], Russies-Oekraïense digter en landskapskilder (* [[1877]]). * [[4 Desember]] – [[Gustav Meyrink]], Oostenrykse skrywer (* [[1868]]). * [[7 Desember]] – [[Jane Elizabeth Waterston]], die eerste vrouedokter in Suid-Afrika (* [[1843]]). * [[30 Desember]] – [[Daisy de Melcker]], multi-moordenares word gehang (* [[1886]]). [[Kategorie:1932| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] qk1bjyco9tl4whunmqk48ksi0pfehtk 2896247 2896204 2026-04-22T10:11:53Z Aliwal2012 39067 /* Geboortes */ 2896247 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=FDR-Campaign-October-24-1932.jpg|teks=Franklin Roosevelt tydens die verkiesings}} Die '''jaar 1932''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 32ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * James Chadwick ontdek [[neutron]]e, die neutrale boustene van die kern van ’n [[atome|atoom]]. * [[27 Januarie]] – Marjorie Hingle word in ’n [[Johannesburg]]se tussenverkiesing die eerste vrou wat in [[Suid-Afrika]] stem. * [[28 Januarie]] – [[Japan]]nese troepe beset [[Shanghai]] in die [[Republiek China]]. * [[4 Februarie|4]]-[[15 Februarie]] – Die derde [[Olimpiese Winterspele 1932|Olimpiese Winterspele]] word in [[Lake Placid]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[24 Junie]] – ’n Militêre staatsgreep beëindig die mag van die koning van [[Siam]] ([[Thailand]]). * [[2 Julie]] – Die term ‘New Deal’ word deur president [[Franklin D. Roosevelt]] vir die eerste keer gebruik. * [[17 Julie]] – [[Leeudoringstad-spoorwegramp]]: 'n Goederetrein met 'n vrag van 1200&nbsp;ton [[dinamiet]] ontplof by [[Leeudoringstad]] in [[Suid-Afrika]]. * [[30 Julie]]-[[14 Augustus]] – Die [[Olimpiese Somerspele 1932|tiende Olimpiese Somerspele]] word in [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika]], aangebied. * [[23 September]] – Hejaz en Nejd smelt saam om die [[Saoedi-Arabië|Koninkryk van Saoedi-Arabië]] te vorm met Ibn Saud as die eerste monarg en [[Riaad]] as die [[hoofstad]]. * [[3 Oktober]] – [[Irak]] word van die [[Verenigde Koninkryk]] onafhanklik. * [[19 Desember]] – Die [[BBC|Britse Uitsaaikorporasie]] begin internasionaal uitsaai met sy ''Empire Service'' na [[Australië]]. == Geboortes == * [[3 Januarie]] – [[Yolanda Montes]], Amerikaanse aktrise, verhoognaam "Tongolele" († [[2025]]). * [[5 Januarie]] – [[Douglas Livingstone]], Suid-Afrikaanse digter († [[1996]]). * 5 Januarie – [[Umberto Eco]], Italiaanse skrywer en [[filosoof]] († [[2016]]). * [[6 Januarie]] – [[Nathan Kirsh]], Swazi- en Suid-Afrikaanse miljardêr-sakeman en filantroop * [[9 Januarie]] – [[Ryne de Beer]], Suid-Afrikaanse musikant (Die Fluitende Predikantsvrou) († [[2008]]). * [[4 Februarie]] – [[Robert Coover]], Amerikaanse skrywer († [[2024]]). * [[7 Februarie]] – [[Alfred Worden]], Amerikaanse ruimtevaarder en ingenieur († [[2020]]). * [[9 Februarie]] – [[Daan Bekker]], Suid-Afrikaanse bokser († [[2009]]). * [[19 Februarie]] – [[Joseph P. Kerwin]], Amerikaanse dokter en [[ruimtevaarder]]. * [[20 Februarie]] – Edgar Herrmann, Duitsgebore [[Kenia]]anse [[tydren]]jaer, wenner van die [[Safaritydren]] in 1970 en 1971. * [[26 Februarie]] – [[Johnny Cash]], [[Amerikaanse]] country-sanger († [[2003]]). * [[27 Februarie]] – [[Elizabeth Taylor]], Britse aktrise († [[2011]]). * [[4 Maart]] – [[Miriam Makeba]], Suid-Afrikaanse musieklegende († 2008). * 4 Maart – [[Jackie Mekler]], vyfmalige wenner van die [[Comrades-maraton]] († [[2019]]). * [[15 Maart]] – [[Alan Bean]], Amerikaanse ruimtevaarder († [[2018]]). * [[16 Maart]] – [[R. Walter Cunningham|Walter Cunningham]], Amerikaanse [[ruimtevaarder]] († [[2023]]). * [[23 Maart]] – [[Steve Mokone]], voormalige Suid-Afrikaanse sokkerspeler († [[2015]]). * [[4 April]] – [[Andrei Tarkofski]], Sowjet-Russiese rolprentregisseur, filmteoretikus, toneel- en operaregisseur († [[1986]]). * 4 April – [[Anthony Perkins]], Amerikaanse akteur († [[1992]]). * [[10 April]] – [[Omar Sharif]], Egiptiese akteur († 2015). * 10 April – [[Delphine Seyrig]], Franse aktrise en regisseuse († [[1990]]). * [[11 April]] – [[Joel Grey]], Amerikaanse sanger, akteur. * [[21 April]] – [[Ronnie Belcher]], Afrikaanse digter en lektor († [[2006]]). * [[25 April]] – [[Frene Ginwala]], Suid-Afrikaanse joernalis en politikus (oudspeaker van die Nasionale Vergadering) († 2023). * [[27 April]] – [[Pik Botha]], Suid-Afrikaanse politikus, Minister van Buitelandse Sake († [[2018]]). * 27 April – [[Enzo Mari]], Italiaanse modernistiese kunstenaar († [[2020]]). * [[28 Mei]] – [[Chiquito de la Calzada]], Spaanse akteur, komediant en sanger († [[2017]]). * [[1 Junie]] – [[Jim Janssen van Raaij]], Nederlandse politikus († [[2010]]). * [[10 Junie]] – [[Hedley Bull]], Brits-Australiese [[Internasionale verhoudinge]] akademikus en skrywer († [[1985]]). * [[11 Junie]] – [[Athol Fugard]], Suid-Afrikaanse dramaturg, akteur en regisseur († [[2025]]). * [[12 Junie]] – [[Mimi Coertse]], Suid-Afrikaanse koloratuursopraan. * 12 Junie – [[Patrick Mynhardt]], Suid-Afrikaanse akteur († [[2007]]). * [[16 Junie]] – [[Santie Grosskopf]], [[Lys van Afrikaanse skrywers|Afrikaanse skryfster]]. * [[18 Junie]] – [[Louis Luyt]], Suid-Afrikaanse besigheidsman en sportadministrateur († [[2013]]). * [[18 Junie]] – [[Cliff Harrington]], Amerikaanse akteur, kinematograaf († [[2013]]). * [[21 Junie]] – [[Gert Basson]], Afrikaanse skrywer en joernalis. * [[28 Junie]] – [[Pat Morita]], Amerikaanse akteur († [[2005]]). * [[9 Julie]] – [[John Anthony West]], Amerikaanse skrywer, dosent en geologiegids († 2018). * 9 Julie – [[Donald Rumsfeld]], Amerikaanse politikus en sakeman († [[2021]]). * [[11 Julie]] – [[Hans van Manen]], Nederlandse balletdanser en choreograaf († [[2025]]). * [[14 Julie]] – [[Jan Breytenbach]], Suid-Afrikaanse beroepsoldaat, stigter van [[32-Bataljon]] en 44 Valskermbrigade († [[2024]]). * [[25 Julie]] – [[Paul J. Weitz]], Amerikaanse vlootkaptein, toetsvlieënier, lugvaartingenieur en Nasa-ruimtevaarder († 2017). * [[31 Julie]] – [[Sam Coppola]], Amerikaanse akteur († [[2012]]). * [[2 Augustus]] – [[Peter O'Toole]], Ierse akteur, bekend as ''Lawrence of Arabia'' († 2013). * [[5 Augustus]] – [[Ja'Net DuBois]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[12 Augustus]] – [[Alwyn du Plessis]], predikant in vyf gemeentes van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika]] († [[2021]]). * [[15 Augustus]] – [[Abby Dalton]], Amerikaanse aktrise († [[2020]]). * [[22 Augustus]] – [[Gerald P. Carr]], Amerikaanse ingenieur, kolonel en ruimtevaarder († [[2020]]). * [[23 Augustus]] – [[Houari Boumediène]], rewolusionêr en tweede President van [[Algerië]] († 1978). * [[25 Augustus]] – [[Tomohiko Ikoma]], Japannese sokkerspeler († 2009). * [[17 September]] – [[Jurgens Lambrechts]], deelnemer aan Afrikaanse radio-vasvraprogramme († 2005). * [[22 September]] – [[Algirdas Brazauskas]], Litause politikus en staatsman, President van Litaue († 2010). * [[26 September]] – [[Manmohan Singh]], Indiese ekonoom en politikus, 13de [[Eerste Minister]] van [[Indië]] († [[2024]]). * [[12 Oktober]] – [[Dick Gregory]], Amerikaanse akteur en skrywer († 2017). * [[19 Oktober]] – [[Robert Reed]], Amerikaanse akteur, [[The Brady Bunch]] († 1992). * [[21 Oktober]] – [[Ron Hickman]], Suid-Afrikaansgebore, Jersey-gebaseerde motorontwerper en uitvinder († 2011). * [[23 Oktober]] – [[Piet Marais]], Suid-Afrikaanse advokaat en NP-politikus († [[2001]]). * [[27 Oktober]] – [[Sylvia Plath]], [[Amerikaanse]] digter, romanskrywer, en [[kortverhaal]]skrywer († [[1963]]). * [[2 November]] – [[Albert Crafford]], Afrikaanse skrywer en joernalis († 2001). * [[17 November]] – [[Deon Fourie (generaal)|Deon Fourie]], Suid-Afrikaanse offisier, akademikus en militêre historikus († 2025). * [[18 November]] – [[Fujie Eguchi]], vroue-tafeltennisspeler van Japan († 2021). * [[29 November]] – [[Jacques Chirac]], Franse staatsman, President van Frankryk († 2019). * [[5 Desember]] – [[Ray Austin (regisseur)|Ray Austin]], Engelse akteur, regisseur, en vervaardiger († 2023). * [[5 Desember]] – [[Little Richard]], Amerikaanse sanger († 2020). * [[7 Desember]] – [[Ellen Burstyn]], Amerikaanse aktrise. * [[9 Desember]] – [[Donald Byrd]], Amerikaanse [[trompet]]speler van [[jazz]]musiek († [[2013]]). * [[14 Desember]] – [[George Furth]], Amerikaanse akteur († [[2008]]). * [[28 Desember]] – [[Nichelle Nichols]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger († [[2022]]). * [[29 Desember]] – [[Inga Swenson]], Amerikaanse aktrise († [[2023]]). * [[31 Desember]] – [[Johannes Petrus Louw]], Suid-Afrikaanse vertaler en akademikus († [[2011]]). == Sterftes == * ''Onbekend'' – [[Judd Green]], Engelse akteur (* [[1866]]). * ''Onbekend'' – [[Henry Charles Hull]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister (* [[1860]]). * [[10 Februarie]] – [[Edgar Wallace]], Engelse skrywer (* [[1875]]). * [[14 Maart]] – [[George Eastman]], Amerikaanse uitvinder (* [[1854]]). * [[4 April]] – [[Wilhelm Ostwald]], Duitse [[chemikus]] en [[filosoof]] (* [[1853]]). * [[9 Junie]] – Ds. [[Taetse Hamersma]], Nederlandsgebore predikant in twee gemeentes van die [[Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika]]. (* [[1865]]). * [[16 Junie]] – [[Frederik van Eeden]], Nederlandse skrywer, digter en psigiater. (* [[1860]]). * [[19 Junie]] – [[Sol Plaatje]], Suid-Afrikaanse taalkenner, skrywer, joernalis en politikus (* [[1876]]). * [[15 Julie]] – [[C.J. Langenhoven]], Afrikaanse skrywer, digter en politikus (* [[1873]]). * [[22 Julie]] – [[Reginald Fessenden]], die eerste persoon wat mensestemme deur radiogolwe oorgedra het (* [[1866]]). * [[25 Julie]] – [[Cyriel Buysse]], Vlaamse naturalistiese skrywer en dramaturg (* [[1859]]). * [[9 Augustus]] – [[G.R. von Wielligh]], Suid-Afrikaanse skrywer (* [[1859]]). * [[14 September]] – [[Jean Cras]], [[Historiese Bretagne|Bretonse]] [[komponis]] en vlootoffisier. (* [[1879]]). * [[19 Oktober]] – [[Arthur Friedheim]], Duits-Russiese pianis en komponis (* [[1859]]). * [[30 Oktober]] – [[Paul Methuen]], Britse krygsman (* [[1845]]). * [[8 November]] – [[Maksimilian Wolosjin]], Russies-Oekraïense digter en landskapskilder (* [[1877]]). * [[4 Desember]] – [[Gustav Meyrink]], Oostenrykse skrywer (* [[1868]]). * [[7 Desember]] – [[Jane Elizabeth Waterston]], die eerste vrouedokter in Suid-Afrika (* [[1843]]). * [[30 Desember]] – [[Daisy de Melcker]], multi-moordenares word gehang (* [[1886]]). [[Kategorie:1932| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] eevvc72wesxalewp23881fugyodzshz 0 621 2896203 2839363 2026-04-22T09:10:34Z Aliwal2012 39067 /* Sterftes */ [[Tomohiko Ikoma]], Japannese sokkerspeler 2896203 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Jacob Zuma, 2009 World Economic Forum on Africa-9-2.jpg|teks=President Zuma}} Die '''jaar 2009''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Donderdag]] begin het. Dit was die 9de jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Dis ook die laaste jaar van die dekade 2000's. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. Die jaar is deur die [[VN]] tot die ''Internasionale Jaar van Astronomie'' verklaar, [[Lêer:Michael Jackson 1984.jpg|duimnael|Sanger Michael Jackson oorlede.]] == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Slowakye]] aanvaar die [[Euro]] as hulle nasionale geldeenheid. * [[20 Januarie]] – [[Barack Obama]], die 44ste [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]] word ingelyf na [[George W. Bush]] se termyn van agt jaar. * [[23 Januarie]] – [[Jacques Kallis]] (34) word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler om 10&nbsp;000 lopies te haal in [[Internasionale eendagwedstryd|eendagwedstryde]] en die agtste speler internasionaal. * [[13 Februarie]] – [[Unix]]-stelsels se tyd was om 23:31:30 UTC kronologies 1234567890 gewees. * [[24 Februarie]] – Die 18de [[Knesset]] word ingesweer. * [[3 Maart]] – Die veroordeelde sakeman [[Schabir Shaik]] word op mediese parool vrygelaat, nadat hy slegs twee jaar en vier maande van sy vyftien jaar vonnis uitgedien het. * [[6 Maart]] – [[Knysna- Nasionale Meergebied|Knysna-meer]], die [[Nasionale Wildernispark|Wildernis]], [[Tsitsikamma Nasionale Park|Tsitsikamma]] en ander parke in staatsbesit smelt saam om die nuwe [[Tuinroete Nasionale Park]] te vorm. * [[7 Maart|7]]–[[22 Maart]] – Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|negende Vrouekrieketwêreldbeker]] word in [[Australië]] aangebied en deur [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] gewen. * [[31 Maart]] – Die Israelse [[Netanyahu II-kabinet]] word byeengeroep. * [[1 April]] – [[Albanië]] en [[Kroasië]] sluit by [[NAVO]] aan. * [[9 Mei]] – [[Jacob Zuma]] word [[President van Suid-Afrika]]. * [[21 Mei]] – [[Hemelvaartsdag]]. * [[28 Mei]] – [[Microsoft]] stel [[Bing]], hulle soekenjin bekend tydens die ''All Things Digital''-konferensie in [[San Diego]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. * [[1 Junie]] – Die Franse vlug 447 stort neer naby die [[Sint Petrus en Sint Paulus-argipel]] in die [[Atlantiese Oseaan]]. * [[3 Junie]] – Microsoft stel [[Windows 7]] vry. * [[5 Junie|5]]–[[21 Junie]] – Die [[T20I-wêreldbeker 2009|2de T20I-wêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] gewen; [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] wen die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|1ste T20I-vrouewêreldbeker]]. * [[14 Junie|14]]–[[28 Junie]] – Die sesde [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2009|FIFA Konfederasiebeker]] toernooi word in [[Suid-Afrika]] gespeel. * [[1 September]] – [[Fidji]] se lidmaatskap aan die [[Britse Statebond]] word opgeskort. * [[22 September]]–[[5 Oktober]] – Die [[Kampioenetrofee 2009|6de Kampioenetrofee]] word in [[Suid-Afrika]] aangebied en deur [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] gewen. * [[24 September]] – [[Airlink Vlug 8911]], 'n [[British Aerospace Jetstream 41]] stort neer in [[Durban]] net nadat dit opgestyg het. * [[2 Oktober]] – Die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] kondig [[Rio de Janeiro]] as gasheerstad vir die [[Olimpiese Somerspele 2016]] aan. * [[29 November]] – [[Rwanda]] word die 54ste lid van die [[Britse Statebond]]. * [[7 Desember]] – 'n [[Embraer ERJ familie|Embraer ERJ 135]]-vliegtuig van [[Airlink]] gly van die aanloopbaan af, by [[George-lughawe]], en beland op die [[R404 (Suid-Afrika)|R404-pad]]. == Geboortes == * [[15 April]] – [[Julia Butters]], Amerikaanse kinderaktrise. == Sterftes == * [[1 Januarie]] – [[Helen Suzman]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1917]]). * [[31 Januarie]] – [[Trudie Taljaard]], Suid-Afrikaanse aktrise (* [[1948]]). * [[26 Februarie]] – [[Wendy Richard]], Engelse aktrise (* [[1943]]). * [[27 Februarie]] – [[John Alvin]], [[Amerikaanse]] akteur (* [[1917]]). * [[2 Maart]] – [[João Bernardo Vieira]], president van [[Guinee-Bissau]] (* [[1939]]). * [[12 Maart]] – [[Leonore Annenberg]], Amerikaanse sakevrou, regeringsamptenaar en filantroop (* [[1918]]). * [[14 Maart]] − [[Alain Bashung]], Franse sanger en komediant (* [[1947]]). * [[18 Maart]] – [[Moultrie Patten]], Amerikaanse akteur (* [[1919]]). * 18 Maart – [[Natasha Richardson]], Engelse aktrise en vervaardiger (* [[1963]]). * [[29 Maart]] – [[Gerrit Viljoen]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1926]]). * [[6 April]] – [[Ivy Matsepe-Casaburri]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1937]]). * [[12 April]] – [[Marilyn Chambers]], Amerikaanse erotiese aktrise (* [[1952]]). * [[25 April]] – [[Bea Arthur]], Amerikaanse aktrise (* [[1922]]). * [[27 April]] – [[Tomohiko Ikoma]], Japannese sokkerspeler (* [[1932]]). * [[8 Mei]] – [[Lalie Beukes]], Afrikaanse skrywer (* [[1916]]). * [[13 Mei]] – [[Monica Bleibtreu]], Oostenrykse aktrise (* [[1944]]). * [[25 Mei]] – [[Amos Elon]], Israelse skrywer en joernalis (* [[1926]]). * [[20 Junie]] – [[Neda]], jong Irannese vrou wat betoog het in [[Teheran]] teen aksies van president [[Mahmoud Ahmadinejad]] en die ajatolla [[Ali Khamenei]] (* [[1982]]). * [[25 Junie]] – [[Farrah Fawcett]], Amerikaanse aktrise en vervaardiger (* [[1947]]). * 25 Junie – [[Michael Jackson]], Amerikaanse popsanger (* [[1958]]). * [[27 Junie]] – [[Gale Storm]], Amerikaanse sangeres/aktrise (* [[1922]]). * [[1 Julie]] - [[Mollie Sugden]], Britse aktrise (* 1922). * [[25 Julie]] – [[M.C.E. van Schoor]] (Tienie van Schoor), bekende Afrikaanse historikus en skrywer (* [[1920]]). * [[31 Julie]] – [[Tim Guest]], Britse skrywer en joernalis (* [[1975]]). * [[8 Augustus]] – [[Willie van Niekerk]], Suid-Afrikaanse medikus, politikus en kabinetsminister (* [[1937]]). * [[1 September]] – [[Erich Kunzel]], Amerikaanse dirigent (* [[1935]]). * [[14 September]] – [[Patrick Swayze]], Amerikaanse akteur (* [[1952]]). * [[25 September]] – [[Alicia de Larrocha]], [[Spanje|Spaanse]] [[pianis]] en [[komponis]] (* [[1923]]). * [[12 Oktober]] – [[Irene van Wyk]], Afrikaanse gospel-sangeres (* [[1965]]). * [[13 Oktober]] – [[Hendrik Witbooi (politikus)|Hendrik Witbooi]], Namibiese politikus en die sewende kaptein van die ǀKhowesin-stam (* [[1934]]). * [[18 Oktober]] – [[Basie Vivier]], Suid-Afrika se vier-en-twintigste [[Springbokkaptein]] (* [[1927]]). * [[22 Oktober]] – [[Daan Bekker]], Suid-Afrikaanse bokser (* [[1932]]). * [[29 Oktober]] – [[Russell Ackoff]], Amerikaanse bedryfskundige en baanbreker in [[operasionele navorsing]] en algemene [[stelselteorie]].(* 1919). * [[24 November]] – [[Samak Sundaravej]], Thaise premier (* [[1935]]). * [[12 Desember]] – [[Piet Uys (rugbyspeler)|Piet Uys]], [[Springbokrugbyspeler]] (* [[1937]]). * [[15 Desember]] – [[Henriette Grové]], Afrikaanse skrywer (* [[1922]]). * [[16 Desember]] – [[Manto Tshabalala-Msimang]], Suid-Afrikaanse politikus (* [[1940]]). * [[20 Desember]] – [[Brittany Murphy]], Amerikaanse aktrise (* [[1977]]). * [[28 Desember]] – [[Dirk de Villiers]], Suid-Afrikaanse akteur en regisseur (* [[1924]]). == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:2009| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] llwbglo6aa2rmzzce60f5v9okvunjha 0 1717 2896228 2643693 2026-04-22T09:43:01Z Jcb 223 2896228 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Viagem de Fernão de Magalhães - Museu Naval.jpg|Magellaan se reise}} Die '''jaar 1522''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 22ste jaar van die [[16de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Griekeland=== * Die Turke verower die eiland [[Rhodos]]; die Johannieter-ridderorde word na [[Malta]] verskuif. ===Italië=== * [[9 Januarie]] – [[Pous Adrianus VI]] volg [[Pous Leo X]] op as [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]]. *April - Francesco II Sforza (*[[1495]]) word hertog van [[Milaan]].<ref>{{cite journal|author=Giudici, Giacomo.|title= “The Writing of Renaissance Politics: Sharing, Appropriating, and Asserting Authorship in the Letters of Francesco II Sforza, Duke of Milan (1522–1535).” |journal=Renaissance Studies|volume= 32|issue= 2|year=2018|pages= 253–81|url=https://www.jstor.org/stable/26619013. }}</ref> * [[31 Augustus]] – Pous Adrianus VI word gekroon deur kardinaal Marco Comaro. ===Spanje=== *[[6 September]] - [[Ferdinand Magellaan|Magellaan]] se skip ''Victoria'' keer in Sanlúcar de Barrameda in Spanje terug. Hy self is [[27 April]] [[1521]] op die eiland Maktan gedood <ref>{{cite journal|author=VAGNON, Emmanuelle. |title=“DE LA GRÈCE ANTIQUE AU VOYAGE DE MAGELLAN. LES MODÈLES HUMANISTES D’ANTONIO PIGAFETTA ET DE MAXIMILIANUS TRANSYLVANUS.” |journal=Médiévales|volume= 58|year=2010|pages= 99–111|url=http://www.jstor.org/stable/43027460. }}</ref> ===Duitse Ryk=== *10 Januarie -- Die Augustynermonnike van Wittenberg verbrand hulle beelde en altare.<ref name="Krentz"/> *Februarie -- Die Wittenberger beweging hou 'n beeldestorm.<ref name="Krentz"/> *Maart -- Luther keer terug van die Wartburg in Wittenberg. Einde van die Wittenberger beweging.<ref name="Krentz">{{cite journal|author=Krentz, Natalie|title=“AUF DEN SPUREN DER ERINNERUNG: Wie Die „Wittenberger Bewegung“ Zu Einem Ereignis Wurde.” |journal=Zeitschrift Für Historische Forschung|volume= 36|issue= 4|year=2009|pages=563–95|url= http://www.jstor.org/stable/43572354}}</ref> ===Nederlande=== *[[Erasmus]] publiseer sy ''De conscribendis epistolis''. Hy wy dit aan Bérault en maak die Apuleiani wat Apuleius probeer te imiteer belaglik.<ref>{{cite journal|author=Deneire, Tom|title= “APULEIANISMUS TRANSALPINUS: FACT OR FICTION?” |journal=Bibliothèque d’Humanisme et Renaissance|volume=73|issue=1|year=2011|pages= 7–31|url=http://www.jstor.org/stable/41239593}}</ref> *Die posisie van stadhouder, wat tydelik gewees het, kry in die Nederlande 'n permanente karakter. Die rede is dat die vorste nie in al hul gebiede teenwoordig kan wees nie.<ref>{{cite journal|authors=Van Gelder, Klaas; Sandra Hertel|title=“DIE MISSION DES GRAFEN VON DAUN IN BRÜSSEL 1725: Ein Wendepunkt in Der Regierung Der Österreichischen Niederlande?” |journal=Zeitschrift Für Historische Forschung|volume= 38|issue= 3|year=2011|pages= 405–39|url= http://www.jstor.org/stable/43572500.}}</ref> ===Meksiko=== *[[15 Mei]] -- [[Hernán Cortés|Cortés]] vervaardig sy "Tercera carta"; hierdie derde kaart wys dat baie gebiede onafhanklik gebly het soos die Pasifiese kus, die Sierra Zapoteca en die Altos de Chiapas.<ref>{{cite journal|author=Martínez, Bernardo García. |title=“ENCOMENDEROS ESPAÑOLES Y BRITISH RESIDENTS. EL SISTEMA DE DOMINIO INDIRECTO DESDE LA PERSPECTIVA NOVOHISPANA.” |journal=Historia Mexicana|volume=60|issue=4 (240)|year=2011|pages=1915–78|url=http://www.jstor.org/stable/41151313. }}</ref> *Die verspreiding van die Christelike geloof is reeds deur geïsoleerde sendelinge geïnisieer. [[Pous Adrianus VI]] dra dit nou aan die broeders van die bedelaarordes op, wat in Amerika die reg kry om die parogiale administrasie uit te oefen.<ref name="Martinez">{{cite book|author=Martínez, Bernardo García|title= “LOS AÑOS DE LA CONQUISTA.”; in:Historia General de México Ilustrada: Volumen I, 1st, edición conmemorativa ed.|publisher= El Colegio de Mexico|year= 2010|pages= 198–253|doi=10.2307/j.ctv47w8kt.12}}</ref> *Die Spaanse kroon stel Cortés as kaptein-generaal en hoofregter aan wat hom direk aan die kroon verantwoordelik maak.<ref name="Martinez"/> == Geboortes == *Ulisse Aldrovandi († [[1605]]) - medkus en naturalis uit [[Bologna]].<ref>{{cite book|author=Biagetti, Maria Teresa|title=“Dispersed Collections of Scientific Books: The Case of the Private Library of Federico Cesi (1585–1630).”; in: Lost Books: Reconstructing the Print Wo* rld of Pre-Industrial Europe|publisher= Brill|year=2019|pages= 386–99|url=http://www.jstor.org/stable/10.1163/j.ctv2gjww23.22}}</ref> *[[Guy de Brès]] -- kerkhervormer uit die suidelike Nederlande († [[1567]])<ref>{{cite journal|author=Weeda, Robert. |title=“Le Psautier a Conquis l’Europe.” |journal=Bulletin de La Société de l’Histoire Du Protestantisme Français (1903-2015)|volume= 158|year= 2012|pages= 283–302|url=http://www.jstor.org/stable/24309995. }}</ref> == Sterftes == *[[Johanses Reuchlin]] -- humanis (*[[1455]])<ref>{{cite journal|authors=van Moolenbroek, Jaap, Thea Summerfield|title= “THE CORRESPONDENCE OF WESSEL GANSFORT: AN INVENTORY.” |journal=Nederlands Archief Voor Kerkgeschiedenis / Dutch Review of Church History|volume= 84|year= 2004|pages=95–125|url=http://www.jstor.org/stable/24012796. }}</ref> * [[Francesco da Diacceto]] (*[[1466]]) lid van die Accademia Sacra dei Medici, saam met Michelangelo.<ref>{{cite book|author=van den Doel, Marieke|title= “Ficino, Diacceto and Michelangelo’s Presentation Drawings.”; in: The Making of the Humanities: Volume 1- Early Modern Europe|publisher=Amsterdam University Press|year=2010|pages= 107–32|url= http://www.jstor.org/stable/j.ctt46n1vz.8}}</ref> *[[Sebastian Münster]] (*[[1488]]) kunstenaar en [[kartograaf]] wat se ''Cosmografia universale'' altyd seemonsters gewys het.<ref>{{cite journal|author=Markey, Lia|title= “Stradano’s Allegorical Invention of the Americas in Late Sixteenth-Century Florence.” |journal=Renaissance Quarterly|volume= 65|issue= 2|year= 2012|pages= 385–442|doi=10.1086/667256}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:16de eeu]] fauzzybfbb1lhjw0uwhcooooe3s57um 0 1934 2896217 2670437 2026-04-22T09:28:51Z Jcb 223 2896217 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Duomo Florence.jpg|teks=Santa Maria del Fiore, die Duomo van Florence}} Die '''jaar 1436''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 36ste jaar van die [[15de eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == ===Honderdjarige Oorlog=== *[[4 Julie]] <ref name="Dumolyn">{{cite journal|author=DUMOLYN, JAN. |title=“The ‘Terrible Wednesday’ of Pentecost: Confronting Urban and Princely Discourses in the Bruges Rebellion of 1436–1438.” |journal=History|volume= 92|issue= 1 (305)|year= 2007|pages= 3–20|url= http://www.jstor.org/stable/24428696}}</ref> - Die Boergondiërs, nou 'n Franse bondgenoot beleër die Engelse stad Calais.<ref name="Allen">{{cite book|author=Allen, Martin. “Medieval Merchants and the English Mints and Exchanges, 973–1489.” |title=Medieval Merchants and Money: Essays in Honour of James L. Bolton, |publisher= University of London Press|year=2016|pages= 197–212|url= http://www.jstor.org/stable/j.ctv5132xh.16}}</ref> *Die munt van Calais moet sy deure sluit.<ref name="Allen"/> *Die konflik met die Engelse in Calais beteken 'n ekonomiese ramp vir die tekstielindustrie van Brugge en Gent.<ref name="Dumolyn"/> *Die beleg van Calais het min kans op sukses omdat dit nie deur 'n vlootblokkade ondersteun word nie. Die Vlaamse milisies besluit om huis toe te gaan. Die manne van Brugge bly egter buite die stad kamp.<ref name="Dumolyn"/> *Hertogin Isabelle van Portugal -hertog Filip se vrou- probeer die Brugse burgermag oortuig om na [[Sluis]] te gaan en 'n vloot te beman om Calais te blokkeer, maar daar is te veel vyandigheid tussen die twee stede.<ref name="Dumolyn"/> *In Brugge word die hertog se skout gedood.<ref name="Dumolyn"/> *[[17 Oktober]] - Die hertog van Boergondië en die stad Brugge sluit vrede en Filip stuur 'n nuwe skout, maar die situasie bly onrustig.<ref name="Dumolyn"/> ===Italië=== *[[25 Maart]] - Die katedraal Santa Maria del Fiore in [[Florence]] word amtelik deur [[pous Eugenius IV]] ingewy,<ref>{{cite web|url=https://www.afirenze.info/visitare-firenze/duomo-di-firenze#:~:text=La%20Cattedrale%20Santa%20Maria%20del%20Fiore%20fu%20infatti%20consacrata%20ufficialmente,il%201871%20e%20il%201887.|publisher=afirenze.info|title=Duomo di Firenze: Cattedrale Santa Maria del Fiore}}</ref> met musiek van [[Guillaume Dufay]] se motet ''Nuper rosarum flores''.<ref>{{cite book|title=Cantus firmus (Lat.: ‘fixed melody’; Ger. fester Gesang; It. canto fermo)|author= M. Jennifer Bloxam|doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.04795|publisher=Grove Music Online}}</ref> ===China=== *Yingzong word keiser van China.<ref>{{cite journal|authors=Li, Thomas Shiyu, Susan Naquin|title= “The Baoming Temple: Religion and The Throne in Ming and Qing China.” |journal=Harvard Journal of Asiatic Studies|volume= 48|issue=1|year= 1988|pages=131–88|doi=10.2307/2719275}}</ref> == Geboortes == * [[26 November]] – Prinses Catherine van Portugal, skryfster. († 1463) == Sterftes == * ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakel== *[https://www.youtube.com/watch?v=hGW2HL35kqY&list=RD0_rH2a-rg6Y&index=6 Nuper rosarum flores; Youtube video] [[Kategorie:15de eeu]] 8w8vefnwujcnfthwosw4xx64kgiwjt7 0 1935 2896220 2669248 2026-04-22T09:29:19Z Jcb 223 2896220 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 1437''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 37ste jaar van die [[15de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Vlaandere=== *[[15 April]] - Maurits van Varsenare, die burgemeester van [[Brugge]] word gelynch.<ref name="Dumolyn">{{cite journal|author=DUMOLYN, JAN. |title=“The ‘Terrible Wednesday’ of Pentecost: Confronting Urban and Princely Discourses in the Bruges Rebellion of 1436–1438.” |journal=History|volume= 92|issue= 1 (305)|year= 2007|pages= 3–20|url= http://www.jstor.org/stable/24428696}}</ref> *Hertog Filip trek op na Brugge met 3000 Pikardiese soldate.<ref name="Dumolyn"/> *[[22 Mei]] - Brugge kom in opstand teen de Boergondiese hertog, wat ook graaf van Vlaandere is. Hy ontsnap ternouer met sy lewe.<ref name="Dumolyn"/> *Brugse magte beleër die stad [[Sluis]] sonder resultaat. Die opstand versprei oor Vlaandere.<ref name="Dumolyn"/> *Honger dwing die burgers van Brugge 'n nuwe regering aan te stel.<ref name="Dumolyn"/> * Desember - Brugge se opstand word opgegee.<ref name="Dumolyn"/> ===Pouslike staat=== * [[3 Julie]] – Die konsilie van Basel publiseer die "monitum" wat die magte van [[Pous Eugenius IV]] probeer beperk. * [[18 September]] – Pous Eugenius IV publiseer die bul "Doctoris gentium" wat 'n nuwe konsilie in Ferrara aankondig. ===Java=== * Op Java kom die [[Candi Sukuh]] gereed. Dit bevat 'n Koninklike Linga en hierdie simbool bedreig die posisie van [[Majapahit]] omdat dit 'n alternatiewe magsentrum verteenwoordig. == Geboortes == * == Sterftes == * == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:15de eeu]] k209v7lrqvsei722p5veg19e4xrqaxi 0 1936 2896221 2891461 2026-04-22T09:29:30Z Jcb 223 2896221 wikitext text/x-wiki {{jare}} Die '''jaar 1438''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 38ste jaar van die [[15de eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == ===Heilige Romeinse Ryk=== * [[Albert I]] word die eerste [[Habsburg]]se keiser. ===Pouslike staat=== * [[8 Januarie]] – [[Pous Eugenius IV]] open die konsilie van Ferrara. * [[24 Januarie]] – Pous Eugenius IV word deur die Vergadering van Basel geskors. ===Frankryk=== * [[7 Julie]] – Koning [[Karel VII van Frankryk|Karel VII]] van [[Frankryk]] beperk die regte van die [[pous]] oor sy gebied (Die pragmatiese sanksies van Bourges). ===Vlaandere=== *[[4 Maart]] - Hertog Filip die Goeie promulgeer sy vonnis oor die opstandige stad Brugge. Dit moet 'n swaar boete betaal en verloor 'n aantal belangrike regte en voorregte.<ref name="Dumolyn">{{cite journal|author=DUMOLYN, JAN. |title=“The ‘Terrible Wednesday’ of Pentecost: Confronting Urban and Princely Discourses in the Bruges Rebellion of 1436–1438.” |journal=History|volume= 92|issue= 1 (305)|year= 2007|pages= 3–20|url= http://www.jstor.org/stable/24428696}}</ref> == Geboortes == * == Sterftes == * == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:15de eeu]] 8ztwcso52oxavtogk642tvgccntzqga 0 2830 2896229 2891581 2026-04-22T09:43:33Z Jcb 223 2896229 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Vasconia wide 740 3 - 80.jpg}} Die '''jaar 737''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Vrydag]] begin het. Dit was die 37ste jaar van die [[8ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == *Die Christelike hertog Maurontus -een van die edeles van die Provence- sluit 'n alliansie met die More van [[Narbonne]]. Hy maak die poort van [[Avignon]] oop. Die More laat 'n klein garnisoen in die stad agter. Maurontus se manne val saam met die More [[Karel Martel|Karel]] se ondersteuners aan. <ref name="Baker">{{cite journal|author=Baker, P. S. |year=2013|title= The Battle of the River Berre: Charles Martel’s other great victory over the Moors. |journal=Medieval Warfare|volume= 3|issue=2|pages= 44–48|url=https://www.jstor.org/stable/48578218}}</ref> * Karel Martel stuur troepe na [[Lyon]]. Eers 2000 mans onder sy halfbroer Childebrand, daarna nog 8000 mans onder sy eie bevel. *Karel Martel verower Avignon en steek die Rhône oor en trek op na Narbonne. Die Franke beleër die More.<ref name="Baker"/> *Die More van Narbonne roep die hulp in van Omar ibn Chaled wat met 5000 mans uit Barcelona optrek.<ref name="Baker"/> *Slag van die Berre -- Karel Martel verslaan die More met die helfte van sy leër. Ibn Chaled word gedood. Die Franke neem 'n groot aantal gevangenes en vat 'n groot hoeveelheid buit, maar Karel moet sy beleg van Narbonne opgee. == Geboortes == * == Sterftes == * == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:8ste eeu]] lxpbkge9dfkq9fgrqgo2jco1rr6obq6 4 5209 2895878 2892666 2026-04-21T14:41:37Z Dumbassman 62009 /* Skryfwedstryd 2026 */ 2895878 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) :Baie dankie {{Ping|Sobaka}}. Dié onderhoud was baie lekker en ek het dit verskriklik geniet, hoewel ek ook baie opgewonde was. Dit is altyd lekker om in Afrikaans te gesels en 'n verskil te kan maak. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 7 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) ::::::Ek onthou hoe {{Ping|Naudefj}} dit vroeër met sy bot outomaties gedoen het. Frank, kan jy hier help asb? Dalk kan ons met elke wysiging ook outomaties 'n spasie tussen {{sl|Normdata}} en Kategorieë plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 7 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC) == [[Keiserpikkewyn]] == Goeienaand gemeenskap, is daar 'n deskundige wat die arm [[keiserpikkewyn]] se artikel op datum kan bring? Dié is nou ernstig bedreig, dit was wêreldwyd in die nuus. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 April 2026 (UTC) 363enb59h1t2294p3wmnjd6yqnh8v2q 2895972 2895878 2026-04-21T18:36:44Z Oesjaar 7467 /* Hierdie kategorie... */ nuwe afdeling 2895972 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]]<!-- [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:AfrikaanseTaalmonumentSlogan.jpg|duimnael|260px|links|Afrikaans: 100 jaar as amptelike taal!]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Deaktiveer magiese skakels == Ons weet al etlike jare dat die magiese skakels vir ISBN, RFC en PMID uiteindelik sal verdwyn, want dit is hoogs ongewens dat teks soos kode optree sonder enige kode. Magiese skakels is reeds op 'n groeiende aantal wiki's gedeaktiveer. Intussen is alle gebruik op afwiki vervang deur {{tl|ISBN}}, {{tl|RFC}} en {{tl|PMID}}, [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Zombie&diff=prev&oldid=2884277 op hierdie manier]. Is dit reg om hierdie skakels op hierdie Wiki te deaktiveer? Vanuit Phabricator [[:phab:T145604|T145604]] sal dit vir ons gedoen word ''indien'' die gemeenskap hierdie aksie ondersteun. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:29, 8 Maart 2026 (UTC) :Nee, ek stem daarteen. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:41, 8 Maart 2026 (UTC) ::Hoekom? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 17:48, 8 Maart 2026 (UTC) :::Ek is gevra of ek dit ondersteun en ek sê nee, ek wil die magiese skakels behou. Moet ek 'n hele verduidelik gee? Julle mense het te veel tyd en te min werk. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:50, 8 Maart 2026 (UTC) ::::Daardie magiese skakels maak die Wiki stadiger as nodig. Hulle sal in elk geval binne 'n paar jaar uit die sagteware verdwyn. Jy het die volste reg om 'n ongegronde mening te hê, maar dit beteken mense sal nie verstaan ​​hoekom jy iets dink nie. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 18:10, 8 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - Dit is beter om nou te begin om die veranderings te doen (wat Jcb reeds vir ons gegoen het, dankie!), anders eendag gaan al ons ISBN skakels breek. Of ons 'n sjabloon gebruik of 'n "magic link" maak nie 'n groot verskil nie. Die mense op afwiki het te veel tyd om te kla oor die sagteware en die werk wat ons hele wiki onderhou. @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy mors almal se tyd. As ons alles hou soos jy dit wil hê dan gaan al die ISBN skakels breek. Hoe dit enige iemand help om dinge dieselfde te hou (om later te breek) het jy glad nie duidelik gemaak nie, en jou weiering om openlik daaroor te kommunikeer mors net meer tyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:06, 9 Maart 2026 (UTC) :{{ondersteun}} - "Voorkoming is beter as genesing" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:14, 9 Maart 2026 (UTC) == Varktjop == Is dit nou 'n sjop of [[Varktjop|tjop]]? Nog nie van 'n sjop gehoor nie maar miskien beweeg ek in slegte/goeie kringe. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:39, 10 Maart 2026 (UTC) :Ek het ook nog nooit die "sjop" spelling gesien nie. Verander dit maar na "tjop". - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:29, 10 Maart 2026 (UTC) ::Die outeur se eerste taal is nie Afrikaans nie. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:53, 11 Maart 2026 (UTC) == Ek is gepla met sport == Goeiemôre gemeenskap, die onlangse [[T20I-wêreldbeker 2026]] het weer nuwe rekords opgestel, wat gepaard gaan met 'n groeiende sport soos krieket. Ek krap egter sedert weke kop oor 'n geskikte bewoording om die hersiening van vorige toernooie te vermy. In 2024 het dit volle twee weke geneem om al die ou rekords te hersien, wat nou weer verbeter is en in 2028 weer verbeter sal word. Dit wil ek liefs vermy en soek derhalwe vir 'n goeie bewoording. Byvorbeeld: * "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." Is dit vanselfsprekend dat dié rekord slegs op die dag geld en enige tyd weer verbeter kan word en ook dat die vorige rekord (met dieselfde bewoording) verbeter is? Ingewikkeld, ek weet. Dit is juis my punt. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:10, 11 Maart 2026 (UTC) :Die logiese antwoord is dat die rekords in Wikidata gehou moet word en as sodanig outomaties in alle Wikipedias opgedateer sal word. Ek twyfel egter of dit prakties is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 18:23, 11 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Martinvl}} baie dankie vir jou antwoord. Dit gaan oor teks, soos hierbo. Bv. vinnigste vyftigtal, hoogste individuelle T20I-telling, grootste oorwinning, meeste paaltjies, langste wenreeks, meeste T20I-honderdtalle, ens. Hoe meer ek daaroor dink, hoe meer hou ek daarvan om dit kort en knap te hou (soos in die voorbeeld bo), sonder daardie "en oortref die vorige rekord deur XYZ – later oortref deur ABC." Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 Maart 2026 (UTC) :::{{ping|SpesBona}} Ek dink dit sal lank duur voordat enigiets soortgelyk aan my voorstel vir krieket verskyn. Myns insiens, die enigste tale waar dit nuttig is, is lande waar krieket gespeel word. Ek verwag dat weerrekords gesentraliseer sal word voor krieketrekords gesentraliseer is. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 21:31, 11 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Martinvl}} Dit gaan oor 'n geskikte bewoording hier op Wikipedia om 'n gereelde hersiening al om die twee jaar te vermy. Ek glo die beste oplossing is om soos bo (in die voorbeeld) te skryf. Die vraag is net is dit duidelik genoeg dat dit slegs tydelik is/was. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:45, 11 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|SpesBona}} Op WikiVoyage word die datum van die laaste hersiening altyd gemeld. Miskien moet jy dit ook hier doen. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 16:54, 12 Maart 2026 (UTC) :::::{{ping|Martinvl}} Dit is nou 'n interessante voorstel. Die Engelse artikel oor die [[:en:Fifth ODI, Australian cricket team in South Africa in 2005–06|438-wedstryd]] (wat vandag presies 20 jaar gelede gespeel is) gebruik ''[Later Surpassed]'' ("[later verbeter]"). Ek oorweeg nou tussen dit en 'n soortgelyke voetnota. Ek gee maar 'n voorbeeld van die [[T20I-wêreldbeker 2024]] om te verduidelik waaroor ek kopkrap: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol en oortref Indië se vorige rekord teen Pakistan een dag vroeër tydens dieselfde toernooi en Sri Lanka se 2014-telling teen Nieu-Seeland – later oortref deur Bangladesj teen Nepal tydens dieselfde toernooi." :::::Kort en kragtig sou dit wees: :::::* "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling suksesvol." :::::Nou is die opsies volgende: slegs dié kort teks (as dit hoegenaamd verstaanbaar is dat ons oor 'n ou rekord praat), 'n nota "[later verbeter]" of 'n soortgelyke voetnota. Die woorde "destyds" en "ooit" vereis myns insiens 'n wyer beskrywing soos die langer voorbeeld. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 12 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink jy sal iets soos "in dié tyd" moet insit om dit duidelik te maak: "Aiden Markram teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings)." [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 18:57, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} baie dankie, ek dink dit sal werk. Vir die tweede voorbeeld gee dit dan: "Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol." Lyk my ek moet dit by elke rekord insit wat ter eniger tyd verbeter kan word, al is dit steeds die rekord: "Rassie van der Dussen teken die hoogste individuelle telling deur ’n Suid-Afrikaner in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd in dié tyd aan." Dit maak die hersiening van die vorige rekord onnodig en ook die verwysing na die nuwe rekord. Ek gaan dit een-een vir beide krieket- en rugbytoernooie gebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 19:40, 12 Maart 2026 (UTC) :::::::{{ping|BurgertB}} Ek is nou besig om "in dié tyd" in al die T20I-wêreldbekerartikels te gebruik. Nou het ek 'n nuwe vraag: Is dit ook 'n moontlikheid om van konstruksies soos :::::::* "Dit is Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::te verander in :::::::* "In dié tyd is dit Suid-Afrika se grootste T20I-wêreldbekeroorwinning volgens aantal lopies." :::::::Sal dit werk? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:40, 13 Maart 2026 (UTC) Ja, dit lyk vir my 100 persent. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 17:44, 13 Maart 2026 (UTC) :{{ping|BurgertB}} daars hy. Baie dankie nogmaals, ook aan {{ping|Martinvl}}! Ek hoop maar ek het by al die (gebroke) rekords uitgekom. Dit sal gaaf wees as iemand ook 'n ogie kan gooi. Ek het ook die een of ander flater aan my kant teëgekom, waaroor ek jammer voel! Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 22:30, 13 Maart 2026 (UTC) == Hoed af administrateurs == Ek haal my hoed af vir die Wikipedia-administrateurs! In die besonder is hierdie kompliment vir [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] bedoel. Ek en hy het nou al twee keer vergader en hy help my elke keer geduldig. Hy is bereid om inligting en vaardighede te deel. Hy is ook bereid om na raad te luister. Ek vind ons inligtingsessies waardevol. Hy het veral my Atlas Cheetah-artikel tegnies versorg. Hierdie kompliment is ook vir [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] bedoel. Ek is nog maar 'n groentjie op Wikipedia, en hy het my eerste artikels tegnies versorg. Hy het ook raad gegee. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:44, 13 Maart 2026 (UTC) :Dankie @[[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]]. Jou eerste bydrae was van 'n baie goeie gehalte. Ons is baie bly om jou hier te hê, en om mekaar te help. Hou aan met die goeie werk. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:31, 16 Maart 2026 (UTC) == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) == "Ou Kaapse wapad" vs "Ou Kaapse weg" == Op die bladsy [[Suikerbrug]] is die "Ou Kaapse wapad". Ek dog dit is dalk dieselfde ding as die "Ou Kaapse weg", maar dit kan nie wees nie. Volgens [https://www.mountainpassessouthafrica.co.za/find-a-pass/western-cape/61-ou-kaapse-weg-old-cape-road-,-cape-town.html hierdie bron] is die Ou Kaapse Weg eers in 1968 gebou. Maar die Suikerbrug is in 1852 geopen, so die twee kan nie dieselfde wees nie. Is daar iemand wat meer inligting het oor beide van die twee onderwerpe? @[[Gebruiker:AFM|AFM]], @[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]]? Ek dink dit sal baie nuttig wees om 'n artikel vir elk een te hê op ons wiki. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:53, 16 Maart 2026 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. ;Feedback [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> [[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|besprekings]])</bdi> 11:15, 19 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Rooiratel|Pynappel}}, hierdie is in julle kraal... Help asb! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:27, 19 Maart 2026 (UTC) ::Ek sal aan die besprekings deelneem met my menings oor die saak. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 12:28, 19 Maart 2026 (UTC) == Gebruiker:Kurgenera == Gemeenskap, gaan ons [[Gebruiker:Kurgenera]] hier toelaat? Sien sy Gebruikersblad. Neutraal is hy definitief nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:08, 22 Maart 2026 (UTC) :I have noted the concerns regarding the content on my user page. If my personal introduction is considered inconsistent with the community's standards or neutrality expectations, I am more than willing to remove it myself to ensure a constructive environment. Thank you for bringing this to my attention. [[Gebruiker:Kurgenera|Kurgenera]] ([[Gebruikerbespreking:Kurgenera|kontak]]) 15:21, 22 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Kurgenera}}, thank you for understanding. Regards. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:01, 22 Maart 2026 (UTC) :::Enige gebruiker wat openlik die massaslagting van 'n groep mense ondersteun, se rekening moet permanent versper word. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:28, 23 Maart 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) == When local articles don’t exist - could shared content help? == Hi everyone, I’m Luca, and I’m part of the team working on Abstract Wikipedia. [[:m:Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is a [https://abstract.wikipedia.org/ recently launched Wikimedia project] that aims to create community-written, language-independent articles that can be used to generate text in many languages using Wikifunctions. We’re currently trying to understand how this might interact with existing Wikipedia communities. We’d like to get your thoughts on one specific question: '''If a topic does not yet have an article in your Wikipedia, would your community be interested in showing text in your language generated from Abstract Wikipedia content? Or would you prefer to continue showing no article until one is written locally?''' Local communities would remain fully in control. Existing local articles would never be replaced, and contributors could improve the shared content. If helpful, you can also share whether there are situations where showing shared content would feel appropriate, or situations where it clearly would not. Thanks for sharing your thoughts! We’re here to listen and learn. You can address us in your own language, if you want. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 11:57, 23 Maart 2026 (UTC) :{{ping|Sobaka|SpesBona|Rooiratel|Pynappel|BurgertB}}, die begin van KI-geskepte artikels op klein skaal? As ons instem, waar gaan dit eindig? Menere... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:06, 23 Maart 2026 (UTC) : Hulle het een probleem, Afrikatale het eenvoudig nie die woordeskat om tegniese artikels te skep nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::{{ping|Oesjaar}}, myns insiens het die taalweergawes in Afrikatale 'n tekort aan mannekrag. Vir laasjaar se Wikimania in Nairobi wou ek 'n projek loods op die [[Swahili Wikipedia]] oor beide krieket en rugby. Ek wou hulle help met inligtingskaste, nuwe artikels, ens. Ek het gevra vir hulp met vertalings, maar niemand kon help nie. Ek het selfs die een of ander term onder die knie gekry, maar ek kon nie alles alleen doen nie. Sedertdien probeer ek die Afrikaanse Wikipedia tot die gesaghebbende bron oor sport in Afrika maak en noem derhalwe ook byvoorbeeld Kenia en Zimbabwe se prestasies by internasionale toernooie (krieket en rugby). Daar is nie 'n ander Afrikataal wat hierdie artikels het nie, nie eens saadjies nie. 100 miljoen mense praat [[Swahili]], maar daar is nie artikels oor hulle nasionale spanne in krieket en rugby nie. Dalk kry ons hiermee die een of ander wat belangstel in Afrikaans? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::: Ek het na die Abstrakte Wikipedia gekyk en probeer verstaan wat met die projek gepoog word. Dit is nie kunsmatige intelligensie nie, maar eerder ‘n soort van skaregebaseerde (''crowd sourced'') vertalingspoging om uiteindelik saadjies in die kleiner tale Wikipedias te skep. Aangesien daar sterk vertalingspakkette beskikbaar is vir Afrikaans kan ek nie enige waarde vir ons Wikipedia hierin sien nie. So na my na mening behoort die antwoord op hul vraag te wees: “We appreciate the value of this initiative for smaller languages without much digital support. In the case of Afrikaans powerful digital translation options exists, which would make the creation of short articles through this method superfluous as better quality articles could be created by the current user base.” Uiteraard kan iemand wat wel waarde sien hier hul mening ook weergee voor ons ‘n finale antwoord verskaf. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 13:16, 23 Maart 2026 (UTC) ::::{{gekant}}, as rooi skakels met rekenaarvertaalde inhoud "vervang" word, hoekom wy mense hul vrye tyd daaraan om artikels te vertaal? Vir ons lesers benodig ons kwaliteit pleks van kwantiteit. Myns insiens is daar nie 'n voordeel van 'n rekenaarvertaalde saadjie teenoor 'n rooi skakel nie. Ek vermoed eerder dat mense dan nie meer hierdie rooi skakel met 'n goeie artikel vervang nie: "Daar is reeds iets, hoekom my vrye tyd wy en nog iets doen?" Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:40, 23 Maart 2026 (UTC) :::::Thanks @[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] for your explanation. No, it is not AI-generated, quite the contrary, it is going to be all created and maintained by users. Please [https://abstract.wikipedia.org/wiki/Abstract_Wikipedia:Frequently_Asked_Questions#Is_Abstract_Wikipedia_using_AI? see the FAQ on this point]. I will let you discuss in peace now, but I wanted to clear up this part immediately. [[Gebruiker:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[Gebruikerbespreking:Sannita (WMF)|kontak]]) 14:20, 23 Maart 2026 (UTC) ::::::Ons het 'n biblioteek vir beelde (Wikimedia Commons) en ook 'n biblioteek vir enkele waardes (Wikidata). Myns insiens sal dit beter wees as ons 'n biblioteek vir sjablone maak. Een familie sjablone wat ek verwag is weersyfers - een sjabloon vir elke plek. dus kan ons in enige Wikipedia "<nowiki>{{Global:climate|XX|Pofadder}}</nowiki>" skryf en dan word die klimaatsyfers vir Pofadder in die artikel in die taal "XX" neergeplak. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:54, 23 Maart 2026 (UTC) :::::::Ek is geneig om saam te stem met @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]]. My gevoel is dat rooi skakels gebruikers aanspoor om ontbrekende artikels te skep, maar ek weet nie of dit al empiries bewys is nie en of dit op alle taalweergawes van Wikipedia dieselfde is nie. Ek weet op afwiki word rooi skakels verwyder omdat baie sulke skakels vir jare rooi bly sonder dat enigiemand die artikel skep en sommige gebruikers dan voel die artikel gaan in elk geval nooit geskep word nie. In sulke gevalle is dit dan seker beter om iets te hê eerder as geen skakel nie? – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 23:41, 23 Maart 2026 (UTC) {{uitkeep}} {{Neutraal}} - Ek wil die projek probeer, en sien hoe goed dit werk. @[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] dit is nie rekenaarvertaalde inhoud nie. Dit gebruik wikidata vir die inhoud. Al die vertalings is deur mense gedoen. Die voorbeeld wat ek al gesien het is as die Abstrakte Wikipedia 'n artikel oor 'n planeet "skryf" sal dit iets soos dié lyk: <br /> ::::'''Naam''' is die 7de planeet in die sonnestelsel rondom die Abcdef ster. Die planeet het 3 mane. <br /> Al die Afrikaanse teks van die voorbeeldteks is Afrikaanse woorde wat 'n mens daargestel het as die Afrikaanse waarde van daai item op wikidata. My mening is dat ek eerder dit wil gebruik as 'n beginpunt wanneer iemand 'n nuwe bladsy skep. Nie om net só vir almal te wys nie, maar miskien doen dit iets (meer bladtrekke, meer gebruikers wysig die abstrak artikels). Ons sal nooit weet as ons dit nie probeer nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 09:07, 24 Maart 2026 (UTC) :Ek dink ook ons moet dit probeer. Ons kan dit seker later beëindig as ons sien dit werk nie lekker nie. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 10:31, 25 Maart 2026 (UTC) :: Ek stel voor dat [[Gebruiker:Rooiratel]] en [[Gebruiker:BurgertB]] daarmee eksperimenteer en ons terugvoering gee. Een vraag, beteken dit dan die skep van 'n artikel nie teen enige gebruiker se naam gekrediteer gaan word nie? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:42, 26 Maart 2026 (UTC) :::Lyk my dit werk soos {{sl|Databoks}} en gebruik die inligting wat op die betrokke Wikidata-item is. Dit voeg dan die enkele woorde outomaties in sinne by. Ons het reeds die Databoks se gebruik weens sy swak taalgebruik verwerp. Ek weet nie hoe die gebruik van teks met swak taalgebruik en min inligting nuwe lesers sal trek nie. As lesers nie die gewenste inligting vind nie, gaan hulle elders trek (waarskynlik die Engelse Wikipedia) en die Afrikaanse Wikipedia as swak onthou, as hulle slegs hierdie goed teëkom. :::Boonop sal die plaas van outomaties-gegenereerde teks myns insiens die skepping van 'n nuwe artikel vir nuwelinge verhoed. Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. Hoekom 'n nuwe artikel skryf as daar reeds iets is, vra die nuweling dan? Myns insiens is ons beter af sonder hierdie eksperiment. Ons het reeds min mannekrag en ek dink nie ons gaan nuwe gebruikers kry met hierdie nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 11:05, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|SpesBona}} ::::>Rooi skakels prikkel immers mense om 'n nuwe artikel te skep. ::::Ek sien orals op die besprekings hier dat ons rooi skakels vermy juis omdat dit NIE mense prikkel om 'n nuwe artikel te skep nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::{{ping|Oesjaar}} dit sal nie 'n geskepte artikel wees nie. In die geval dat 'n artikel NIE bestaan NIE, wys dit die outomatiese inhoud. 'n Mens kan nog steeds na die tyd 'n artikel skep met enige inhoud, en dit sal werk soos altyd. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:27, 26 Maart 2026 (UTC) :::::Daar is wel mense wat deur rooi skakels aangemoedig word om nuwe artikels te skep. Ook op die Duitse Wikipedia. Nie almal het dieselfde houding nie. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:00, 26 Maart 2026 (UTC) ::::::Oor rooi skakels: onthou die kern van gebruikers wat hier artikels skep is effektief tien mense wat dit doen en almal is admins. Die tien skep by verre die grootste gros van nuwe artikels en hulle is ook baie ervare gebruikers. Rooi skakels het vir hierdie tien geen waarde nie, is miskien irriterend, want hulle het hulle eie planne/strategie oor die pad vorentoe. Al wanneer rooi skakels weer gaan doen wat hulle moet doen, is as ons 'n klomp nuwe gebruikers kry. My beskeie mening... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:56, 26 Maart 2026 (UTC) == 'n Nuwe gebruiker: Die Afrikaanse Taalraad == Goeie môre, ek merk op daar is 'n nuwe [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] wat sopas verbeterings aan die [[Afrikaanse Taalraad]] gedoen het. Wie is hierdie persoon?, is hy/sy dan anoniem? Moet ons [[Gebruiker:Die Afrikaanse Taalraad]] hier toelaat? Ek voel nie gemaklik daarmee nie! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 07:26, 25 Maart 2026 (UTC) :Ek stem saam met @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Daar moet een gebruiker per persoon wees. Ek voel ook nie gemaklik oor 'n gebruiker wat 'n groep verteenwoordig nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:46, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dit is eintlik teen Wikipedia beleid : [[:en:Wikipedia:Username_policy#Shared_accounts]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::: Ek is besig om sistematies met al die Afrikaanse Organisasies te kommunikeer en hulle oor die Afrikaanse Wikipedia in te lig om die perspesies uit te skakel. Dit was die Afrikaanse Taalraad se beurt laasweek en nadat ek hulle artikel gesien het, het ek Ria Olivier (kontak detail by prof Beukes gekry) gevra om hulle inligting na te gaan en enige veranderinge onder my aandag te bring. Toe doen hulle dit self... Ek stem saam met julle, hulle moet die gebruikersnaam ''Die Afrikaanse Taalraad'' verander na iets anders. Ek sal weer met Ria praat. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:54, 25 Maart 2026 (UTC) ::::: Ek het so pas met hulle sekretaris, Marekyn Kruger-Evert, gepraat en ons kan die gebruikersnaam verwyder. Sy sal onder haar eie naam registreer. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:58, 25 Maart 2026 (UTC) {{uitgevoer}} Die gebruikersnaam is geskrap, om enige misverstand of misbruik te voorkom. Groete tuis, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:39, 25 Maart 2026 (UTC) == Afrikaans vir "letter case" == In baie tale is daar [[kleinletter]]s en [[hoofletter]]s. In Engels is dit bekend as "upper case" en "lower case". Beide "upper case" en "lower case" is 'n soort van "letter case". Wat is die Afrikaanse woord vir "letter case"? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Bokas en onderkas - sien [[letterkas]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:12, 25 Maart 2026 (UTC) ::Dankie @[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:58, 25 Maart 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] letterkas maak sin. Veral as die oorsprong van die term. :::Maar ek sien [[letterkas]] is gekoppel aan [[:en:type case]]. Ek soek vir die Afrikaanse ekwivalent van [[:en:letter case]]. Gebruik ons maar dieselfde woord vir altwee? - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:01, 25 Maart 2026 (UTC) ::::'n Opsie mag bloot "hoof- en kleinletters" wees. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:21, 25 Maart 2026 (UTC) :::::@[[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ek dink nie dit is 'n goeie opsie nie. Want hoe vertaal mens dan so sin: "A lower case letter is one of two types of letter cases, the other being upper case." - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:58, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::Ek dink "type" en "letter" is maar sinonieme. Ek dink ook "letterkas" moet na die Engelse artikel "letter cae" skakel, want die artikel "type case" gaan oor die kis waarin die letters gestoor word. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:42, 25 Maart 2026 (UTC) :::::::Ekskuus, nee, dis reg soos dit is. Ons artikel verwys eintlik na "type case", maar bring "bo- en onderkas" ook in. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 12:47, 25 Maart 2026 (UTC) ::::::::Ja, ons kan ons [[letterkas]] artikel (gekoppel aan "[[:en:Type case]]") uitlos. ::::::::Die probleem is ons het nie 'n Afrikaanse ekwivalent vir die [[:en:Letter case]] artikel nie, en ek wil weet watter titel om daarvoor te gebruik. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 13:48, 25 Maart 2026 (UTC) :Pharos sê "letterkas" of "setkas". "Letterkas", "bokas", ens. verwys almal na die vroeër dae toe die verskillende letters in drukkerswese in kassies/rakkies geplaas is. [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:33, 26 Maart 2026 (UTC) ::Tegniese woordeboek: ::'''case rack''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Wiskundewoordeboek: ::'''font case''' letterkas. ::'''letter case''' letterkas (''drukw.''). ::Pharos Afrikaans-Engels: ::'''letterkas''' typecase. ::'''typecase''' ''(druk.)'' set=, letterkas ::Ekonomiese en bedryfswoordeboek: ::'''type case''': letterbak, letterkas, setkas [[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] ([[Gebruikerbespreking:Maureen81|kontak]]) 09:49, 26 Maart 2026 (UTC) ::: Gemeenskap, ek het vir Maureen van VivA gevra vir haar insae! Dankie Maureen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:30, 26 Maart 2026 (UTC) ::::Dankie @[[Gebruiker:Maureen81|Maureen81]] en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Lyk my ons gebruik dan ook "Letterkas" in die taalkundige sin van die woord. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 11:34, 26 Maart 2026 (UTC) == Waaierpylstert == Taksonomie baie deurmekaar by [[waaierpylstert]]. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:38, 26 Maart 2026 (UTC) : Reggemaak! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:44, 26 Maart 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Afrikaanse Wikipedia op die radio == Geluk aan [[Gebruiker: SpesBona]] met sy onderhoud vandag (1 April 2026) op [[Radio Overberg]]. Die man kan nie net goed Afrikaans skryf nie maar ook sy sê sê. Die opname is gelaai op [[Wikipedia:Afrikaanse Wikipedia op die radio|ons argief]] as nommer 16 van 2026. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:28, 1 April 2026 (UTC) :Baie dankie {{Ping|Sobaka}}. Dié onderhoud was baie lekker en ek het dit verskriklik geniet, hoewel ek ook baie opgewonde was. Dit is altyd lekker om in Afrikaans te gesels en 'n verskil te kan maak. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 7 April 2026 (UTC) == Action Required: Update templates/modules for electoral maps == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Gebruikerbespreking:MediaWiki message delivery|kontak]]) 17:11, 3 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :Hi Big Brother @Wikimedia. Luckily, we (on afwiki) will not be affected by your planned data migration, as every city/town/place article created on afwiki make use of an independent census site for eg. [https://census2011.adrianfrith.com/place/961111 Modjadjiskloof]. As far as I'm aware, it should not impact us, thanks! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:28, 3 April 2026 (UTC) ::As far as election maps goes, {{ping|Lefcentreright}} can you please assist us here? [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 3 April 2026 (UTC) :::Good evening, {{ping|Aliwal2012}}, this migration doesn't seem to affect election-related maps on this Wikipedia. Kind regards, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:12, 3 April 2026 (UTC) == Check Wikipedia hulpmiddel == Ken jy [https://checkwiki.toolforge.org/cgi-bin/checkwiki.cgi?project=afwiki&view=project hierdie hulpmiddel] om sintaksfoute van Wikipedia te verwyder? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 19:51, 5 April 2026 (UTC) : {{ping|Jcb}}, nee ek ken dit nie. Kom ons kyk wat die ander manne sê... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:59, 5 April 2026 (UTC) ::Eerste keer wat ek dit sien. Baie dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 21:29, 5 April 2026 (UTC) :::: {{ping|Jcb}} hoe gereeld word die lyste opdateer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:45, 6 April 2026 (UTC) :::::Een keer per maand. As jy 'n fout regstel, kan jy dit van die lys verwyder deur op 'done' te klik. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 13:22, 6 April 2026 (UTC) ::::::Ek onthou hoe {{Ping|Naudefj}} dit vroeër met sy bot outomaties gedoen het. Frank, kan jy hier help asb? Dalk kan ons met elke wysiging ook outomaties 'n spasie tussen {{sl|Normdata}} en Kategorieë plaas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:16, 7 April 2026 (UTC) == Wysigingsversoek beveiligde bladsy == Kan 'n administrateur op [[Tuisblad]] ''<nowiki>"{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=purge}}"</nowiki>'' vervang met ''<nowiki>"{{localurl:Tuisblad|action=purge}}"</nowiki>'' ? [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 20:52, 6 April 2026 (UTC) :{{Ping|Jcb}} {{uitgevoer}} en getoets. Dit werk. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:15, 6 April 2026 (UTC) ::Baie dankie! [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:52, 6 April 2026 (UTC) == [[Keiserpikkewyn]] == Goeienaand gemeenskap, is daar 'n deskundige wat die arm [[keiserpikkewyn]] se artikel op datum kan bring? Dié is nou ernstig bedreig, dit was wêreldwyd in die nuus. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:30, 11 April 2026 (UTC) == Hierdie kategorie... == Gemeenskap, wat is die doel van hierdie kategorie: <nowiki>''Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate''</nowiki>? Duidelik is hy onsigbaar. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:36, 21 April 2026 (UTC) nz6iwgxievgblyat8umxo4bt7aqc3i8 0 5488 2896083 2842909 2026-04-22T05:24:18Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896083 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Charles Sanders Peirce theb3558.jpg|duimnael|Die Amerikaanse filosoof, Charles Sanders Peirce]] [[Lêer:Worldmap LandAndPolitical.jpg|alt=|duimnael|'n Wêreldkaart is 'n voorbeeld van 'n ikoon]] [[Lêer:Animal footprint in the desert.jpg|alt=|duimnael|'n Dier se spoor is 'n voorbeeld van 'n indeks]] [[Lêer:Maria kant.jpg|duimnael|'n Maria-beeld met wit sluier van kant as simbool vir kuisheid]] [[Lêer:Wedding rings.jpg|alt=|duimnael|Trouringe as simbool vir liefde en eenheid]] [[Lêer:Ferdinand de Saussure by Jullien.png|duimnael|Ferdinand de Saussure, die vader van moderne Semiotiek]] '''Semiotiek''' is die studie van [[Teken (semiotiek)|tekens]] en [[simbool|simbole]]. == Inleiding == [[Taal]] is 'n simboliese sisteem waar betekenis toegeken word op die basis van konsensus; hierdie betekenis wat toegeken word, is simbolies. Semiotiek vind sy oorsprong in die Griekse woord ''sēmeiōtikos'' (teken). Semiotiek is dus die wetenskap van [[Teken (semiotiek)|tekens]]. Met ander woorde, die wetenskap wat op 'n sistematiese wyse teken(sisteme) en betekenisprosesse ondersoek<ref>{{Cite web |url=http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |title=argiefkopie |access-date= 7 Julie 2019 |archive-date= 7 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707102708/http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |url-status=dead }}</ref>. Binne Semiotiek verwys 'n teken na X wat in die plek van Y staan; X verteenwoordig Y. Semiotiek bestudeer dus die teken op sigself, maar ook die sisteem waarin tekens funksioneer en waarvolgens tekens gekombineer word. [[Ferdinand de Saussure]] word beskou as die vader van moderne Semiotiek. == Geskiedenis == * [[John Locke]] (1632-1704) het die woord ''sēmeiōtikos'' vir die eerste keer in sy boek ''[https://books.google.co.za/books?id=XZ8GPf-efLsC&pg=PA16&dq=All+must+equally+allow%E2%80%99d+innate,+they+being+all+Discoveries+made+by+the+use+of+reason&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=All%20must%20equally%20allow%E2%80%99d%20innate%2C%20they%20being%20all%20Discoveries%20made%20by%20the%20use%20of%20reason&f=false An Essay Concerning Human Understanding]'' gebruik. * Die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] filosoof [[Charles Sanders Peirce]] (1839-1914) het hierdie term aanvanklik as 'n sinoniem vir logika gebruik aangesien die mens dink, redeneer en kommunikeer deur middel van tekens. *Die Switserse taalkundige, [[Ferdinand de Saussure]] (1857-1913), word as die vader van moderne Semiotiek beskou na aanleiding van sy didaktiese of tweeledige model van die teken. Ander noemenswaardige figure in die historiese ontwikkeling van die veld van Semiotiek: *Charles Wiliiam Morris (1901-1979) * Algirdas Julien Greimas (1917-1992) *[[Jay Forrester]] (1918-2016) *[[Umberto Eco]] (1932-2016) == Die drie soorte tekens van Peirce<ref>https://plato.stanford.edu/entries/peirce-semiotics/</ref>== Die Amerikaanse filosoof, [[Charles Sanders Peirce]] (1839-1914), ontwikkel 'n algemene tekenleer wat veral op taal van toepassing is. Hy sê die volgende daaroor: ''I define a sign as anything which is so determined by something else, called its Object, and so determines an effect upon a person, which effect I call its interpretant, that the later is thereby immediately determined by the former.'' Hy veronderstel dus dat 'n teken iets is wat in die plek staan van iets anders. Dit wat die teken veronderstel of verteenwoordig word, noem hy die voorwerp<ref>{{Cite web |url=http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |title=argiefkopie |access-date= 7 Julie 2019 |archive-date= 7 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707102708/http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |url-status=dead }}</ref>. Hierdie voorwerp staan ook bekend as die designatum, referent of denotatum. Hierdie teken (interpretant) word dan geïnterpreteer in die [[bewussyn]] van die interpreteerder. Derhalwe, onderskei hy drie moontlike verhoudings tussen 'n teken en sy voorwerp: * '''Ikoon''' - 'n Fisiese ooreenkoms bestaan tussen die teken en dit wat dit in die realiteit voorstel, bv. 'n foto of wêreldkaart. * '''Indeks''' - Die teken stel iets voor wat verwsy na dit wat dit in die realiteit voorstel, bv. die spoor van 'n dier of 'n aanwysende voornaamwoord. * '''Simbool''' - Die teken stel iets voor wat nie noodwendig ’n verband het nie, maar ontstaan deur konsensus tussen die gebruikers daarvan, bv. die Maria-beeld wat kuisheid voorstel of 'n trouring wat liefde en eenheid simboliseer. == De Saussure se deurslaggewende bydrae<ref>http://visual-memory.co.uk/daniel/Documents/S4B/sem02.html</ref>== Die Switserse taalkundige en strukturalis, Ferdinand de Saussure (1857-1913), speel 'n kardinale rol in die bestudering van tekens. Hy meen dat die studie van tekens nooit los van [[strukturalisme]] gesien kan word nie. Hy noem sy strukturalistiese bestudering van taal as 'n sisteem van tekens semiologie. Hy veronderstel dat die taalsisteem 'n sosiale konvensie in die gemeenskap is en dat elke individu 'n persoonlike of interne voorstelling van hierdie sisteem het. Vandag is die term Semiotiek egter meer gebruiklik. Binne sy bestudering van taal as 'n tekensisteem tref hy 'n belangrike onderskeid tussen die s''ignifiant'' (aanduier) en die s''ignifié'' (aangeduide). Eersgenoemde verwys na die teken (vorm) en laasgenoemde na die konsep (betekenis). Hy tref verder ook 'n belangrike onderskeid tussen die onwaarneembare en waarneembare eienskappe van taal; l''angue'' (taal) en p''arole'' (om te praat). ''Langue'' is die term wat die onpersoonlike, sosiale eienskap van taal as 'n stel tekens voorstel (sisteem van taal) en ''parole'' dui op die persoonlike, individuele vorm van taal as taalhandelinge van die taalsubjek (konkrete taaluitings). ''Langue'' en ''parole'' saam vorm ''langage''. Die fokus val egter op die onwaarneembare eienskappe van taal (''langue'').[[Lêer:Signifier-signified.png|duimnael|Die aanduier-aangeduide-verhouding]] == Onderafdelings van Semiotiek<ref>https://www.scribd.com/document/182276705/Branches-of-semiotics-pdf</ref>== * biosemiotiek; *semiotiese [[antropologie]]; *kognitiewe semiotiek; * komputale semiotiek;. *sosiale semiotiek; * literêre semiotiek; * mediese semiotiek; *([[Poststrukturalisme|post]])strukturalisme; en * kinematografiese semiotiek. == Sien ook == * [[Simbool]] * [[Teken (semiotiek)]] * [[Ferdinand de Saussure]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Semiotiek| ]] 02hehiotmdod858tgilk0qpcwill6je 0 6758 2895866 2872837 2026-04-21T14:35:40Z ~2026-24498-72 206569 2895866 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ [[Lêer:Robben Island Village (6001648866).jpg|duimnael|links|Dorpie op die eiland]] <!-- [[Lêer:Robben Island Cape Town.jpg|duimnael|links|Robbeneiland soos vanaf die [[Tafelberg]] gesien.]] --> [[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Robbeneiland se gevangenisgeboue, met Tafelberg op die agtergrond.]] [[Lêer:Robbenisland.png|duimnael|links|Kaart van Robbeneiland.]] '''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',<ref>[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]</ref> is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 12 [[kilometer]] vanaf die kus van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik. Dit is duisende jare gelede die eerste keer bewoon toe die waterkanaal wat dit tans van die land skei, bo seevlak was. Van die einde van die [[17de eeu]] af is Robbeneiland gebruik om sekere individue af te sonder, grootliks as 'n [[tronk]], en onder sy eerste permanente inwoners was politieke leiers van verskeie Nederlandse kolonies, nie net van Suid-Afrika nie, maar ook uit [[Indonesië]]. Van [[1836]] tot [[1931]] is dit as 'n [[melaatsekolonie]] gebruik en in die [[20ste eeu]] het dit bekend geword as 'n tronk vir politieke gevangenes, onder wie die bekendste [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Robert Sobukwe]], [[Kgalema Motlanthe]] en [[Jacob Zuma]] was. Die hele eiland word deur die staat besit, met die uitsondering van die kerk. Vandag is die eiland 'n gewilde toeristebestemming en is in [[1999]] deur [[Unesco]] tot [[wêrelderfenisgebied]] verklaar. Dit kan per [[veerboot]] van die [[Victoria & Alfred Waterfront]] af bereik word, en is die hele jaar lank oop, afhangende van die weer. == Kulturele Erfenis == Robbeneiland is in 1997 deur die Minister van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie verklaar as 'n nasionale monument en word vandag beskerm as 'n nasionale erfenisterrein in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999).<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 14119">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=14119 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap - "Item: 14119"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, afgelaai 17 Mei 2012</ref> [[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]] == Sien ook == * [[Robbeneiland-vuurtoring]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Lys van eilande van Suid-Afrika]] * [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}} {{CommonsKategorie|Robben Island|Robbeneiland}} * [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum] * [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy] {{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Geografie van Kaapstad]] [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]] [[Kategorie:Natuurreservate]] [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] lmwoj8brzhshu5hs96aen1702tzllj7 2895868 2895866 2026-04-21T14:35:43Z OutoModerator 183924 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-24498-72|~2026-24498-72]] ([[User talk:~2026-24498-72|bespreking]]) teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Jcb|Jcb]] 2872837 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Robbeneiland | ander_naam = | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = | beeld_stadsilhoeët = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg | beeld_alt = | beeldbyskrif = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]] | beeld_vlag = | beeld_seël = | beeld_skild = | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | kaart_onderskrif = | latd = 33 |latm = 48 |lats = 24 | longd = 18 |longm = 21 |longs = 58 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = | munisipaliteit = Stad Kaapstad | hoofplek = | stigtingsdatum = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | leiertitel1 = | leiernaam1 = | leiertitel2 = | leiernaam2 = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = 5,18 | oppervlak_metro_km2 = | hoogte_m = 30 | hoogte_maks_m = | hoogte_min_m = | bevolkingvoetnotas = | bevolking_skat = | bev_skat_op = | bevolking_totaal = 116 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolking_metro = | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = | bevolking_metro_voetnotas = | bevolking_demonym = | bevolkingnota = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 60,3% | persent_kleurling = 23,3% | persent_asiër = | persent_wit = 13,8% | persent_ander = 2,6% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 37,9% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 35,3% | demografie2_titel3 = [[Zoeloe]] | demografie2_info3 = 15,5% | demografie2_titel4 = [[Engels]] | demografie2_info4 = 7,8% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 3,4% | poskode = 7400 | poskode2 = | skakelkode = | sensuskode = 199012 | webwerf = }} __NOTOC__ [[Lêer:Robben Island Village (6001648866).jpg|duimnael|links|Dorpie op die eiland]] <!-- [[Lêer:Robben Island Cape Town.jpg|duimnael|links|Robbeneiland soos vanaf die [[Tafelberg]] gesien.]] --> [[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Robbeneiland se gevangenisgeboue, met Tafelberg op die agtergrond.]] [[Lêer:Robbenisland.png|duimnael|links|Kaart van Robbeneiland.]] '''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',<ref>[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]</ref> is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 12 [[kilometer]] vanaf die kus van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik. Dit is duisende jare gelede die eerste keer bewoon toe die waterkanaal wat dit tans van die land skei, bo seevlak was. Van die einde van die [[17de eeu]] af is Robbeneiland gebruik om sekere individue af te sonder, grootliks as 'n [[tronk]], en onder sy eerste permanente inwoners was politieke leiers van verskeie Nederlandse kolonies, nie net van Suid-Afrika nie, maar ook uit [[Indonesië]]. Van [[1836]] tot [[1931]] is dit as 'n [[melaatsekolonie]] gebruik en in die [[20ste eeu]] het dit bekend geword as 'n tronk vir politieke gevangenes, onder wie die bekendste [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Robert Sobukwe]], [[Kgalema Motlanthe]] en [[Jacob Zuma]] was. Die hele eiland word deur die staat besit, met die uitsondering van die kerk. Vandag is die eiland 'n gewilde toeristebestemming en is in [[1999]] deur [[Unesco]] tot [[wêrelderfenisgebied]] verklaar. Dit kan per [[veerboot]] van die [[Victoria & Alfred Waterfront]] af bereik word, en is die hele jaar lank oop, afhangende van die weer. == Kulturele Erfenis == Robbeneiland is in 1997 deur die Minister van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie verklaar as 'n nasionale monument en word vandag beskerm as 'n nasionale erfenisterrein in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999).<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 14119">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=14119 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap - "Item: 14119"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, afgelaai 17 Mei 2012</ref> [[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]] == Sien ook == * [[Robbeneiland-vuurtoring]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Lys van eilande van Suid-Afrika]] * [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}} {{CommonsKategorie|Robben Island|Robbeneiland}} * [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum] * [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy] {{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Geografie van Kaapstad]] [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]] [[Kategorie:Natuurreservate]] [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] 45z07shpmz9o5jvxeui8fm67aa3ex9u 2895874 2895868 2026-04-21T14:39:19Z ~2026-24498-72 206569 2895874 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ [[Lêer:Robben Island Village (6001648866).jpg|duimnael|links|Dorpie op die eiland]] <!-- [[Lêer:Robben Island Cape Town.jpg|duimnael|links|Robbeneiland soos vanaf die [[Tafelberg]] gesien.]] --> [[Lêer:Robbenisland.png|duimnael|links|Kaart van Robbeneiland.]] '''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',<ref>[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]</ref> is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 12 [[kilometer]] vanaf die kus van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik. Dit is duisende jare gelede die eerste keer bewoon toe die waterkanaal wat dit tans van die land skei, bo seevlak was. Van die einde van die [[17de eeu]] af is Robbeneiland gebruik om sekere individue af te sonder, grootliks as 'n [[tronk]], en onder sy eerste permanente inwoners was politieke leiers van verskeie Nederlandse kolonies, nie net van Suid-Afrika nie, maar ook uit [[Indonesië]]. Van [[1836]] tot [[1931]] is dit as 'n [[melaatsekolonie]] gebruik en in die [[20ste eeu]] het dit bekend geword as 'n tronk vir politieke gevangenes, onder wie die bekendste [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Robert Sobukwe]], [[Kgalema Motlanthe]] en [[Jacob Zuma]] was. Die hele eiland word deur die staat besit, met die uitsondering van die kerk. Vandag is die eiland 'n gewilde toeristebestemming en is in [[1999]] deur [[Unesco]] tot [[wêrelderfenisgebied]] verklaar. Dit kan per [[veerboot]] van die [[Victoria & Alfred Waterfront]] af bereik word, en is die hele jaar lank oop, afhangende van die weer. == Kulturele Erfenis == Robbeneiland is in 1997 deur die Minister van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie verklaar as 'n nasionale monument en word vandag beskerm as 'n nasionale erfenisterrein in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999).<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 14119">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=14119 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap - "Item: 14119"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, afgelaai 17 Mei 2012</ref> [[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]] * [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Geografie van Kaapstad]] [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]] [[Kategorie:Natuurreservate]] [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] i9evjpjz2rwns3nyu83aby3ctsmo96h 2895875 2895874 2026-04-21T14:39:21Z OutoModerator 183924 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-24498-72|~2026-24498-72]] ([[User talk:~2026-24498-72|bespreking]]) teruggerol na laaste weergawe deur [[User:OutoModerator|OutoModerator]] 2872837 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Robbeneiland | ander_naam = | inheemse_naam = | nedersetting_tipe = | beeld_stadsilhoeët = Robben Island - Cape Town, South Africa (3883849594).jpg | beeld_alt = | beeldbyskrif = Uitsig op Robbeneiland met [[Tafelberg]] en die [[Kaapse Skiereiland]] oorkant [[Tafelbaai]] | beeld_vlag = | beeld_seël = | beeld_skild = | bynaam = | slagspreuk = | beeld_kaart = | duimdrukkeretiketposisie = onderkant | kaart_onderskrif = | latd = 33 |latm = 48 |lats = 24 | longd = 18 |longm = 21 |longs = 58 | provinsie = Wes-Kaap | distrik = | munisipaliteit = Stad Kaapstad | hoofplek = | stigtingsdatum = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | leiertitel1 = | leiernaam1 = | leiertitel2 = | leiernaam2 = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = 5,18 | oppervlak_metro_km2 = | hoogte_m = 30 | hoogte_maks_m = | hoogte_min_m = | bevolkingvoetnotas = | bevolking_skat = | bev_skat_op = | bevolking_totaal = 116 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolking_metro = | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = | bevolking_metro_voetnotas = | bevolking_demonym = | bevolkingnota = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 60,3% | persent_kleurling = 23,3% | persent_asiër = | persent_wit = 13,8% | persent_ander = 2,6% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Xhosa]] | demografie2_info1 = 37,9% | demografie2_titel2 = [[Afrikaans]] | demografie2_info2 = 35,3% | demografie2_titel3 = [[Zoeloe]] | demografie2_info3 = 15,5% | demografie2_titel4 = [[Engels]] | demografie2_info4 = 7,8% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 3,4% | poskode = 7400 | poskode2 = | skakelkode = | sensuskode = 199012 | webwerf = }} __NOTOC__ [[Lêer:Robben Island Village (6001648866).jpg|duimnael|links|Dorpie op die eiland]] <!-- [[Lêer:Robben Island Cape Town.jpg|duimnael|links|Robbeneiland soos vanaf die [[Tafelberg]] gesien.]] --> [[Lêer:SafrikaIMG 8414.JPG|duimnael|links|Robbeneiland se gevangenisgeboue, met Tafelberg op die agtergrond.]] [[Lêer:Robbenisland.png|duimnael|links|Kaart van Robbeneiland.]] '''Robbeneiland''', voorheen '''Eyland Cornelia''',<ref>[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001454-001#page/n28/mode/2up Hondius, J. 1652. ''Klare Besgryving van Cabo de Bona Esperanca''. 't Amsterdam. bl. 13]</ref> is 'n [[eiland]] in [[Tafelbaai]], 12 [[kilometer]] vanaf die kus van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]]. Die eiland het 'n tipiese Karooklimaat ten spyte daarvan dat dit so naby aan Kaapstad, wat 'n Mediterreense klimaat het, geleë is. Die koue [[Benguelastroom]] is daarvoor verantwoordelik. Dit is duisende jare gelede die eerste keer bewoon toe die waterkanaal wat dit tans van die land skei, bo seevlak was. Van die einde van die [[17de eeu]] af is Robbeneiland gebruik om sekere individue af te sonder, grootliks as 'n [[tronk]], en onder sy eerste permanente inwoners was politieke leiers van verskeie Nederlandse kolonies, nie net van Suid-Afrika nie, maar ook uit [[Indonesië]]. Van [[1836]] tot [[1931]] is dit as 'n [[melaatsekolonie]] gebruik en in die [[20ste eeu]] het dit bekend geword as 'n tronk vir politieke gevangenes, onder wie die bekendste [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]], [[Govan Mbeki]], [[Robert Sobukwe]], [[Kgalema Motlanthe]] en [[Jacob Zuma]] was. Die hele eiland word deur die staat besit, met die uitsondering van die kerk. Vandag is die eiland 'n gewilde toeristebestemming en is in [[1999]] deur [[Unesco]] tot [[wêrelderfenisgebied]] verklaar. Dit kan per [[veerboot]] van die [[Victoria & Alfred Waterfront]] af bereik word, en is die hele jaar lank oop, afhangende van die weer. == Kulturele Erfenis == Robbeneiland is in 1997 deur die Minister van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie verklaar as 'n nasionale monument en word vandag beskerm as 'n nasionale erfenisterrein in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999).<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 14119">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=14119 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap - "Item: 14119"]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, afgelaai 17 Mei 2012</ref> [[Lêer:Robben Island from Table Mountain.jpg|duimnael|Robbeneiland, soos oor die rug van Seinheuwel in Kaapstad gesien.]] == Sien ook == * [[Robbeneiland-vuurtoring]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Lys van eilande van Suid-Afrika]] * [[Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * Green, Lawrence G.: A decent fellow doesn't work. Kaapstad: Howard Timmins, 1982. {{ISBN|0-86978-241-X}} {{CommonsKategorie|Robben Island|Robbeneiland}} * [http://www.robben-island.org.za/ Robben Island Museum] * [http://www.schaetze-der-welt.de/denkmal.php?id=234 Duitse webwerf met 'n video oor Robbeneiland] * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/916.htm Amptelike Unesco-bladsy] {{Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Geografie van Kaapstad]] [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Tronke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]] [[Kategorie:Natuurreservate]] [[Kategorie:Voorstede van Kaapstad]] 45z07shpmz9o5jvxeui8fm67aa3ex9u 0 8325 2895931 2681667 2026-04-21T17:32:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895931 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Litauers]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Litaus |inheemsenaam=''lietuvių kalba'' |familiekleur=Indo-Europees |state={{vlagland|Litaue}}<br />{{vlagland|Belarus}}<br />{{vlagland|Letland}}<br />{{vlagland|Pole}}<br />{{vlagland|Rusland}} * [[Lêer:Flag of Kaliningrad Oblast.svg|23px]] [[Kaliningrad-oblast]] |streek=[[Baltiese lande]] |sprekers=3,2 tot 4 miljoen (2,9 miljoen in Litaue) <ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/lit |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Lithuanian |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=27 April 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504162317/https://www.ethnologue.com/language/lit |archive-date=4 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |rang=144 |skrif=[[Latynse alfabet]] |fam1=[[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] |fam2=[[Baltiese tale|Balties]] |fam3=[[Oos-Baltiese tale|Oos-Balties]] |nasie={{vlagland|Europese Unie}}<br />{{vlagland|Litaue}} |agentskap=Staatskommissie van die Litause taal<br />(''Valstybinė lietuvių kalbos komisija'') |iso1=lt|iso2=lit|iso3=lit |kaart=[[Lêer:Map of Lithuanian language.svg|250px|Verspreiding van Litaus]] }} '''Litaus''' (''lietuvių kalba'') behoort saam met [[Lets]] tot die oostelike of sentrale groep van die [[Baltiese tale|Baltiese taalfamilie]] (alhoewel die twee tale wedersyds nouliks verstaanbaar is). Dit is die [[amptelike taal]] van [[Litaue]] en, sedert Litaue se aansluiting op 1 Mei 2004, ook een van die amptelike tale van die [[Europese Unie]]. Litaus word deur ongeveer vier miljoen moedertaalsprekers gepraat, waarvan 2,9 miljoen in Litaue. Litaus is van groot belang vir die [[taalkunde]] vanweë sy behoudende karakter. So word dit as die mees argaïese van alle lewende Indo-Europese tale beskou wat naaste verwant is aan [[Proto-Indo-Europese taal|Proto-Indo-Europees]]. Volgens die sogenaamde [[Balto-Slawies]]e hipotese het 'n Balto-Slawiese prototaal uit Proto-Indo-Europees ontwikkel wat as gemeenskaplike voorloper van die Baltiese en [[Slawiese tale|Slawiese]] taalfamilies beskou word. Albei families behoort tot die [[Satem-tale]] binne die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalgroep]]. == Geografiese verspreiding == Litaus word hoofsaaklik as meerderheidstaal in Litaue gepraat, terwyl daar ook minderhede van Litaussprekendes in [[Belarus]], [[Letland]], [[Pole]] en die [[Kaliningrad-oblast]] van die [[Rusland|Russiese Federasie]] aangetref word. Die taal word daarnaas deur beduidende Litause immigrantegemeenskappe in [[Argentinië]], [[Australië]], [[Brasilië]], [[Kanada]], [[Denemarke]], [[Estland]], [[Frankryk]], [[Ysland]], [[Republiek van Ierland|Ierland]], [[Noorweë]], [[Rusland]], [[Swede]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], [[Uruguay]] en [[Spanje]] gepraat. In Litaue self word Litaus deur 2&nbsp;955&nbsp;200 sprekers (insluitende 3&nbsp;460 [[Tatare]]) - of sowat 80 persent van die totale bevolking in 1998 - as moedertaal gepraat. Die meeste Litause inwoners met ander etniese agtergronde praat eweneens in 'n mate Litaus. Die totale aantal Litaussprekendes wêreldwyd word op sowat vier miljoen beraam. == Geskiedenis == === Periodisering === In die historiese taalwetenskap van Litaus word daar 'n onderskeiding gemaak tussen die mondelinge of suiwer spreektaal- en die skryftaalperiode. Litaus het as gesproke taal tussen die 7de of 8ste en die laat 15de eeu bestaan. Die vroeë 16de eeu is die beginpunt van Litaus as skryftaal. Die skryftaalperiode word onderverdeel in 'n ouer tydperk (16de tot 18de eeu) en die moderne tydperk vanaf die 19de eeu. === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Lithuanian language in the 16th century.png|duimnael|links|250px|Die Litause taalgebied in die 16de eeu]] Litaus het uit 'n dialekgroep van die Indo-Europese oertaal ontstaan waarby in die algemeen nog Slawies nog Germaans gereken kan word nie. Moontlik het hierdie dialekgroep oor 'n langer tydperk saam met die Oerbaltiese en Oerslawiese taal 'n taalkundige eenheid gevorm. Van die oorspronklike Baltiese tale leef naas Litaus slegs nog die Letse taal voort. Die nou verwante, maar uitgestorwe Oudpruisiese taal kan danksy 'n aantal beduidende taalhistoriese monumente ondersoek word. Taalkundiges neem aan dat Lets en Litaus in die vroeë Middeleeue (omstreeks 7de en 8ste eeu) tot selfstandige tale ontwikkel het. Litaus word deur 'n groot aantal baie ou grammatikale vorme gekenmerk wat gedeeltelik ook in [[Sanskrit]] en in ander ou Indo-Europese tale voorkom. Geen ander lewende taal wat in Europa gepraat word is nouer aan hierdie Indiese tak van die Indo-Europese taalfamile verwant as Litaus nie. Baltiese stamme het hulle in die 3de millennium v.C. in die huidige taalgebied gevestig. Uit taalkundige ondersoeke van rivier- en meername het geblyk dat die Baltiese stamgebiede oorspronklik vanuit die Weichsel-rivier tot by [[Moskou]] en [[Kijif]] gestrek het, alhoewel hulle moontlik maar ylbevolk was. Baltiessprekendes is hier later tydens die uitbreiding van Slawiese groepe geassimileer. Die eerste Litause staat is tydens die 13de eeu deur die [[Mindaugas]] gevestig. Daar is min bekend oor die rol wat Litaus in hierdie ryk gespeel het - die destyds gebruiklike skryftaal was [[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawies]] waarvoor [[Cyrilliese alfabet|Cyrilliese letters]] gebruik is. Dié taal is nogtans met Litause terme verryk. Litaus se status was tot in die 16de eeu beperk tot dié van 'n spreektaal wat in twee state gebesig is - die Grootvorstedom Litaue (ook Groot-Litaue genoem) en die Hertogdom (en latere Koninkryk) Pruise of Klein-Litaue. Voor die begin van die skryftaalperiode was daar volgens Litause taalnavorsers drie variante of interdialekte van gesproke Litaus wat naas mekaar gepraat is en later die basis sou vorm vir drie geskrewe standaardvariante wat deur die Litause adel en geestelikes gebruik is. Een van hierdie interdialekte, waarna as ''Litause taal'' verwys is en wat 'n tyd lank in die Grootvorstedom Litaue gepraat is, was op die Oos-Aukštaitiese dialek van Vilnius en sy nadere omgewing gebaseer. 'n Tweede variant is in die Žemaitiese Vorstedom gebesig wat oor 'n lang tydperk as selfstandige politieke entiteit binne die Grootvorstedom bestaan het. Na hierdie variant, wat op die basis van die Wes-Aukštaitiese dialek ontwikkel het, is as ''Žemaitiese taal'' verwys. Die derde variant het met die die Pruisies-Wes-Aukštaitiese of Suidwes-Aukštaitiese dialek as kerntaal ontwikkel. === Oorlewering === ==== Skriftelike oorlewering ==== [[Lêer:Oldest surviving writing in Lithuanian language.jpg|duimnael|200px|Een van die oudste handskrifte in Litaus, wat bewaar gebly het, dateer van 1503 - 'n handgeskrewe Onse Vader-gebed in 'n kopie van die boek ''Tractatus sacerdotalis'']] Die oudste handgeskrewe [[Glos (teks)|glos]], 'n Christelike ''[[Onse Vader]]''-gebed, dateer uit die jaar 1503. Die eerste Litause boek was ''Martynas Mažvydas se kategisme'' wat in 1547 in Königsberg ([[Koningsberg]] in [[Pruise]], tans [[Kaliningrad]]) gedruk is. In 1620 het die eerste drietalige woordeboek verskyn - Konstantinas Sirvydas se ''Dictionarum trium linguarum'' het inskrywings in [[Pools]], [[Latyn]] en Litaus bevat. Die meeste vroeë Litause tekste, wat oorgelewer is, het 'n kerklike agtergrond en is uit ander tale na Litaus vertaal - met die gevolg dat in die vertaalde tekste dikwels die brontaal se sinsbou laat deurskyn. Hulle gee dus nie noodsaaklik 'n presiese indruk van die destydse Litause sintaks nie. Daarnaas is ook plek- of persoonsname van belang wat in anderstalige dokumente soos verslae van die Duitse Ridderorde of Oud-Russiese kronieke voorkom. Selfs al word hulle dikwels foutief weergegee, word hulle nogtans vanweë hul ouderdom as belangrike bronmateriaal vir navorsers beskou. As gevolg van die Pools-Litause opstand in 1863 het die Tsaristiese Russiese regering die druk van Litause boeke met Latynse letters in die Russiese gedeelte van Litaue summier verbied en die gebruik van die Cyrilliese alfabet verpligtend gemaak. Hierdie verbod is eers in 1905 weer opgehef. Litause boeke is destyds nogtans dikwels in die aangrensende Oos-Pruise gedruk en deur sogenaamde boekedraers (Litaus: ''knygnešiai'') na Litaue gesmokkel. ==== Mondelinge oorlewering ==== Mondelinge oorlewering speel nog steeds 'n belangrike rol by die bewaring van Litause dialekte. Ondanks die relatief klein taalgebied is daar 'n aantal [[Idioom|idiome]] wat in twee hoofgroepe verdeel kan word: Aukštaities (Opper-Litaus) en Žemaities (Neder-Litaus). Die huidige skryftaal baseer op die dialek van die gewes Suvalkija (wat by Aukštaities gereken word), en hier veral op die variant wat in die huidige Pruisiese gedeelte van die gebied gebesig word. Die mondelinge oorlewering van liedere en verhale kan in taalkundige opsig as histories beskryf word - daar bestaan 'n groot verskeidenheid liedtekste, sprokies, legendes en ander genres wat grotendeels in die 20ste eeu neergeskryf is. Hierdie materiaal bevat talle argaïese woorde en vorme. === Onlangse geskiedenis en taalnormering === Die normering van Litaus as 'n moderne skryftaal het veral tydens die onafhanklikheid van Litaue binne sy etnografiese grense tussen die twee wêreldoorloë (1918–1941) plaasgevind. Die taalkundiges Kazimieras Būga en Jonas Jablonskis het groot bydraes tot hierdie proses gelewer. [[Lêer:Elektrownia Ignalina.jpg|duimnael|links|Hierdie tweetalige Litaus-Russiese opskrif by die kernkragsentrale Ignalina dateer uit die Sowjet-tydperk]] Gedurende die Sowjetbesetting het [[Russies]] tot 'n beduidende verkeerstaal in Litaue ontwikkel, veral in nywerheidsgebiede waar immigrante uit ander dele van die [[Sowjetunie]] hulle gevestig het, in die politieke en militêre sfeer, maar ook in die mediabedryf (film en televisie) en as publikasietaal vir wetenskaplike werke. Nogtans het Russies nooit die status van eerste ampstaal behaal nie - straatborde, amptelike kennisgewings en vorms was steeds tweetalig. In vergelyking met die Baltiese buurlande [[Letland]] en [[Estland]] het die persentasie Rusiessprekendes in Litaue relatief klein gebly. Pogings tot taalsuiwering verteenwoordig 'n belangrike aspek van die moderne ontwikkeling van Litaus, net soos steeds groter aandag aan korrekte taalgebruik geskenk word. 'n Parlementêre kommissie (''Lietuvių kalbos komisija'') waak oor die Litause taal en probeer die invloed van vreemde tale soos Engels deur die skepping van suiwer Litause [[neologisme]]s te beperk. Selfs die uitspraak van radio- en televisiepersoonlikhede, asook spelling en grammatikale vorme, wat in die openbare sfeer (byvoorbeeld in winkels) gebruik word, word dopgehou. Die kommissie het 'n verskeidenheid reëls vasgestel - soos die skryfwyses van Litause vanne, maar ook vir die korrekte benaming van nuwe ondernemings en produkte, dienste wat verskaf word, asook buitelandse plekname. Terminologiese woordeboeke vir verskillende vakgebiede is deur die kommissie goedgekeur.<ref>Nina Janich / Albrecht Greule (reds.): ''Sprachkulturen in Europa. Ein internationales Handbuch''. Tübingen: Günter Narr Verlag 2002, bl. 164</ref> 'n Tipiese verskynsel van die Litause skryftaal is die aanpassing ([[Transliterasie|transliterasie)]] van buitelandse leenwoorde en selfs name by Litause spelling en uitspraakgewoontes; sodat die literêre figuur ''Harry Potter'' as ''Haris Poteris'', name van buitelandse politici soos ''George Bush'' as ''Džordžas Bušas'' en ''Gerhard Schröder'' as ''Gerhardas Šrėderis'' weergegee word. Dieselfde reëls word op vreemde plekname toegepas. 'n Ander kenmerk van Litaus is manlike (''-as'', ''-is'' of ''-us'') en vroulike (''-a'' of ''-ė'') uitgange by selfstandige naamwoorde, persoonsname (voorname en vanne) en plekname (vergelyk ''Berlynas'' "Berlyn", ''Las Vegasas'' "Las Vegas", ''Paryžius'' "Parys"; ''šlagbaumas'', afgelei van die [[Duits]]e ''Schlagbaum'', "slagboom"; ''ananasas'' van ''Ananas'', "pynappel"; ''vunderkindas'' van ''Wunderkind''; ''riteris'' van ''Ritter'', "ridder"). Hierdie uitgange is suiwer grammatikaal van aard en word onder meer benodig om die verstaan van tekste te vergemaklik aangesien Litaus nie oor [[Lidwoord|lidwoorde]] beskik nie. In 'n referendum, wat op 25 Oktober 1992 gehou is, het Litause kiesers die nuwe grondwet goedgekeur waarin aan Litaus die status van ampstaal toegeken word. Die [[Seimas]], die Litause parlement, het op 31 Januarie 1995 die Wet op die Beskerming van Litaus (''Lietuvos Respublikos valstybinės kalbos įstatymas'') aanvaar waardeur die gebruik van Litaus in die openbare lewe gereël word - in openbare instellings, organisasies en tydens amptelike plegtighede en ander gebeurtenisse.<ref>[https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/TAIS.15211'' e-seimas: Lietuvos Respublikos valstybinės kalbos įstatymas. Besoek op 26 November 2019'']</ref> Op 1 Mei 2004 het Litaus een van die Europese Unie se ampstale geword. == Die Litause alfabet (''Lietuvių abėcėlė'') == Die Litause alfabet is op die Latynse alfabet gebaseer, maar dit behels bykomende diakritiese tekens. Dit is 'n oorwegend [[Fonetiek|fonetiese]] alfabet wat uitsluitlik vir die Litause standaardtaal gebruik word. Žemaities, 'n Litause dialek, maak gebruik van 'n gewysigde variant van die Litause alfabet. === Litause klinkers === Die Litause alfabet behels twaalf geskrewe [[Klinker|klinkers]]. Naas die Romeinse standaardletters word die aksent ''ogonek'' ("stertjie") gebruik om lang klinkers aan te dui. Dit is 'n historiese oorblyfsel uit 'n vroeëre taalperiode van Litaus toe hierdie klinkers nog [[nasaal|genasaliseer]] is (soos ''ogonek''-klinkers in moderne Pools). Oorspronklik was hulle selfs [[diftong]]e met 'n "n"-klank. {| class="wikitable" style="margin-left:3em; text-align:center" ! align="left" WIDTH=100|Hoofletters | WIDTH=25|A || WIDTH=25|Ą | WIDTH=25|E || WIDTH=25|Ę || WIDTH=25|Ė | WIDTH=25|I || WIDTH=25|Į || WIDTH=25|Y | WIDTH=25|O | WIDTH=25|U || WIDTH=25|Ų || WIDTH=25|Ū |- ! align="left"|Kleinletters | a || ą | e || ę || ė | i || į || y | o | u || ų || ū |- ! align="left"|[[Internasionale Fonetiese Alfabet|IPA]] | {{IPA|ɐ}}<br />{{IPA|ɐː}} || {{IPA|ɐː}} | {{IPA|æ}}<br />{{IPA|æː}} || {{IPA|æː}} || {{IPA|eː}} | {{IPA|i}} || {{IPA|iː}} || {{IPA|iː}} | {{IPA|oː}}<br />{{IPA|o}} | {{IPA|u}} || {{IPA|uː}} || {{IPA|uː}} |} === Litause medeklinkers === Die 20 Litause medeklinkers is uit die Romeinse alfabet oorgeneem. 'n Bykomende digraaf ''ch'' dui 'n stemlose velare [[frikatief]] [x] aan. {| class="wikitable" style="margin-left:3em; text-align:center" ! align="left" WIDTH=100|Hoofletters | WIDTH=25|B || WIDTH=25|C || WIDTH=25|Č || WIDTH=25|D || WIDTH=25|F || WIDTH=25|G || WIDTH=25|H || WIDTH=25|J || WIDTH=25|K || WIDTH=25|L || WIDTH=25|M || WIDTH=25|N || WIDTH=25|P || WIDTH=25|R || WIDTH=25|S || WIDTH=25|Š || WIDTH=25|T || WIDTH=25|V || WIDTH=25|Z || WIDTH=25|Ž |- ! align="left"|Kleinletters | b || c || č || d || f || g || h || j || k || l || m || n || p || r || s || š || t || v || z || [[ž]] |- ! align="left"|[[Internasionale Fonetiese Alfabet|IPA]] | {{IPA|b}} || {{IPA|ts}} || {{IPA|tʃ}} || {{IPA|d}} || {{IPA|f}} || {{IPA|ɡ}} || {{IPA|ɣ}} || {{IPA|j}} || {{IPA|k}} || {{IPA|l}} || {{IPA|m}} || {{IPA|n}} || {{IPA|p}} || {{IPA|r}} || {{IPA|s}} || {{IPA|ʃ}} || {{IPA|t}} || {{IPA|ʋ}} || {{IPA|z}} || {{IPA|ʒ}} |} == Woordeskat == [[Lêer:Lkz.jpg|duimnael|Die Akademiese Woordeboek van die Litause taal in 20 boekdele (1941–2002)]] Die Litause woordeskat behels, in teenstelling met die meeste [[Germaanse tale]], min [[Leenwoord|leenwoorde]] uit ander tale of "internasionale" woorde wat uit Oud-Grieks of Latyn oorgeneem is. Terme wat wél ontleen is sluit 'n groot deel van die Christelike terminologie in wat dikwels sy oorsprong in Slawiese buurtale het (soos ''bažnyčia'' "kerk"), maar soms ook uit Germaanse tale ontleen is soos ''kunigas'' "priester". Aangesien Litaus vanaf die 16de tot in die vroeë 20ste eeu 'n oorwegend plattelandse taal was (die stedelike bevolking het net soos die adel Pools gepraat), was daar aanvanklik 'n gebrek aan talle abstrakte terme en ander uitdrukkings wat eers deur taalnormeerders soos Jonas Jablonskis nuut geskep moes word. In gevalle waar die moderne Litause taal oor sowel 'n vreemde asook 'n Litause woord vir 'n bepaalde term beskik, word dikwels voorkeur aan die Litause woord gegee (in teenstelling met byvoorbeeld Duits waar in baie gevalle 'n vreemde woord as beter taalgebruik beskou word). Tans word die taalgebruik in Litaue, veral in die openbare sfeer, net soos in [[Frankryk]] deur 'n spesiale taalkommissie dopgehou. Spel- en [[Grammatika|grammatikale]] foute kan net soos foutiewe uitspraak in sekere gevalle (soos byvoorbeeld in reklametaal of die taal van amptenare) deur hierdie kommissie beboet word. Om die gebruik van [[anglisisme]]s te vermy, is Litause [[Neologisme|neologismes]] soos ''žiniasklaida'' (letterlik "nuusverspreiders") vir "media" geskep. In ander gevalle soos ''kompiuteris'' ("rekenaar"), ''menedžeris'' (afgelei van Engels ''manager'', "bestuurder"), ''resyveris'' (afgelei van Engels ''receiver'', "tuisteater-ontvanger") is die vreemde vakterme behou en aan Litause spelling en [[morfologie (taalkunde)|morfologie]] aangepas. Die Litause woordeskat is in die tydperk tussen 1941 en 2002 in 'n akademiese woordeboek met twintig boekdele versamel. {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em" ! '''AFRIKAANS''' ! '''LITAUS''' ! '''POOLS''' ! '''ENGELS''' ! '''FRANS''' ! '''LATYN''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''aarde''' ! '''žemė''' ! '''ziemia''' ! '''-''' ! '''-''' ! '''-''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''bejaard''' ! '''senas''' ! '''-''' ! '''-''' ! '''-''' ! '''senex, gen. senis''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''jy''' ! '''tu''' ! '''ty''' ! '''(thou)''' ! '''tu''' ! '''tu''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''moeder''' ! '''motina''' ! '''matka''' ! '''mother''' ! '''mère''' ! '''mater''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''nag''' ! '''naktis''' ! '''noc''' ! '''night''' ! '''nuit''' ! '''nox, gen. noctis''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''nuut''' ! '''naujas''' ! '''nowo''' ! '''new''' ! '''nouveau''' ! '''novus''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''sneeu''' ! '''sniegas''' ! '''śnieg''' ! '''snow''' ! '''neige''' ! '''nix''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''son''' ! '''saulė''' ! '''słońce''' ! '''sun''' ! '''soleil''' ! '''sol, gen. solis''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''stad''' ! '''miestas''' ! '''miasto''' ! '''-''' ! '''-''' ! '''-''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''wit''' ! '''baltas''' ! '''biały''' ! '''-''' ! '''-''' ! '''-''' |} === Leksikografie === Die skrywer Konstantinas Sirvydas (1579−1631) word as die eerste Litause [[Leksikografie|leksikograaf]] beskou; ongelukkig het geen enkele eksemplaar van sy woordeboek, wat in 1620 in Vilnius gepubliseer is, bewaar gebly nie. So is 'n drietalige Pools-Latyns-Litause woordeboek met sowat 10&nbsp;000 inskrywings, die ''Dictionarium trium lingvarum'', wat in 1642 in Vilnius gedruk is, die oudste bewaarde Litause woordeboek. === Indo-Europese taalnavorsing === Die woordeskat van Litaus speel 'n belangrike rol in Indo-Europese taalnavorsing, veral as dit om taalrekonstruksie gaan - net soos [[Latyn]], Grieks en Sanskrit. Een van die standaardsinne, wat dikwels gebruik word om die behoudende karakter van Litaus en Lets te verduidelik, net soos hul verwantskap met Sanskrit en Latyn (die vergelyking is vir die eerste keer in 1958 deur die Duitse indoloog Paul Thieme getrek) is: {| border="0" cellpadding="3" cellspacing="3" style="margin-left:1em" ! '''AFRIKAANS''' ! '''LITAUS''' ! '''LETS''' ! '''SANSKRIT''' ! '''LATYN''' |---- |- bgcolor="gainsboro" ! '''Sou God tande gegee het, sal hy ook brood gee.''' ! '''Dievas dave dantis; Dievas duos duonos.''' ! '''Dievs deva zobus, Dievs dos maizes donu.''' ! '''Devos adadat datas; Devas dat [''of'' dadat] dhanas.''' ! '''Deus dedit dentes; Deus dabit panem.''' |} Leksikale ooreenkomste tussen Litaus en Sanskrit dui nie op 'n nou verwantskap tussen die twee tale nie (Litaus behoort tot die Balto-Slawiese, Sanskrit tot die [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese]] taalfamilie binne Indo-Europees), maar spruit voort uit 'n gemeenskaplike kulturele en historiese konteks - albei tale was in die loop van die geskiedenis nie aan ingrypende veranderinge blootgestel nie (byvoorbeeld deur eksterne faktore soos vreemde oorheersing, soos in die geval van Lets). Die status van Sanskrit as liturgiese taal het verseker dat dit grotendeels onveranderd gebly het.<ref>[https://lingvo.info/en/lingvopedia/lithuanian ''Lingvopedia: Lithuanian. Besoek op 26 November 2019'']</ref> Argeologiese gegewens dui daarop dat 'n groot deel van Noordoos-Europa, wat ongeveer van Moskou tot Berlyn gestrek en die noordelike deel van die Dnipro-bekken ingesluit het, gedurende die 1ste millennia v.C. en n.C. 'n Baltiessprekende gebied was. Slawiërs het hierdie gebied eers later binnegedring. Bedek met digte, byna ondeurdringbare bosgebiede, was hierdie streek veraf geleë van die belangrikste migrasie- en handelsroetes - faktore wat bygedra het tot die bewaring van dié uiters argaïese taalfamilie.<ref>[https://lrc.la.utexas.edu/eieol/litol ''The University of Texas at Austin - Linguistics Reseach Center: Baltic Online - Series Introduction. Besoek op 26 November 2019'']</ref> == Dialekte == [[Lêer:Map of dialects of Lithuanian language.png|duimnael|250px|Dialekte in Litaue: Samogitiese subdialekte word deur geel, rooi en bruin kleure aangedui; Aukštaitiese dialekte deur groen, blou en purperrooi]] Litaus het twee groot dialekgroepe (''tarmės''): ''Aukštaičių'' (Aukštaities, Hoogland- of Opper-Litaus) en ''Žemaičių/Žemaitiu'' (Samogities, Neder-Litaus). Die huidige Samogitiese dialek het in die tydperk tussen die 13de en 16de eeu onder invloed van [[Koers]] ontwikkel. Die twee groot dialekgroepe word elkeen verder verdeel in drie subdialekte (''patarmės''): Samogities in Wes-, Noord- en Suid-Samogities; Aukštaities in Wes- (''Soduviečiai''), Dainawies en Oos-Aukštaities. Die suidelike en oostelike dialekte word vanweë hul kenmerkende ''dz''-klank (in plaas van ''dž'') as selfstandige dialekgroep - Dzūkies - beskou. Alle subdialekte word verder verdeel in plaaslike variante (''šnektos''). Die huidige Litause standaardtaal baseer hoofsaaklik op die dialekte van Wes-Aukštaitija en Pruisies- of Klein-Litaue, waarby die uitspraak veral deur die suidelike Opper-Litause dialek van die gewes Suvalkija beïnvloed is. Alle ander dialekte verskil min of meer van hierdie standaarduitspraak. Alle Litause dialekte is nou verbind met 'n spesifieke etnografiese gewes. === Neder-Litaus === Neder-Litaus - wat in Žemaitija of Neder-Litaue in die weste van die land gepraat word - behels 'n groter aantal plaaslike dialekte wat merkbaar verskil van dié van Opper-Litaue (Aukštaitija) en moeilik verstaanbaar is vir bewoners van ander landsdele. Die noordelike dialekte toon sekere ooreenkomste met Lets. Die diftonge ''ai'' en ''ei'' word dikwels as ''a:'' en ''e:'' uitgespreek, terwyl die klanke ''ą'', ''ę'', ''į'' en ''ų'' in teenstelling met Standaardlitaus dikwels hul oorspronklike status as [[Nasaal|nasale]] bewaar het. Die klemtoon val gewoonlik op die eerste sillabe. Die iteratiewe verlede tydvorm ''-davo'' bestaan nie, maar wél 'n perifrastiese konstruksie soos ''liuoba skaityti'' "hy het gewoonlik gelees". Die dialekte word daarnaas deur 'n afwykende woordeskat gekenmerk. === Opper-Litaus === Die opvallendste kenmerk van Opper-Litause dialekte in Aukštaitija is die vervanging van ''an-'' en ''en-'' deur ''un-'' en ''in-''. === Dzūkija === In Dzūkiese dialekte word ''d'' en ''t'' in bepaalde woordposisies deur ''dz'' en ''c'' vervang: so word ''dievas'' "God" as ''dzievas'' uitgespreek. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == ;Wikimedia Commos ---- {{Interwiki|kode=lt}} {{Commons-kategorie inlyn|Lithuanian language}} ;Litaus as ampstaal van die Republiek Litaue ---- * {{lt}} [https://lrkm.lrv.lt/lt/veiklos-sritys/valstybine-kalba ''Lietuvos Respublikos kultūros ministerija: Valstybinė kalba''] ;Akademiese navorsing ---- * {{en}} [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/litol/00 ''The University of Texas at Austin - Linguistics Research Center: Baltic Online''] ;Taalkursus ---- * [http://www.goethe-verlag.com/book2/AF/AFLT/AFLT002.HTM ''Aanlynkursus Afrikaans-Litaus''] {{wikt|Litaus}} {{Balties}} {{Tale van Litaue}} {{Tale van Letland}} {{Tale van Pole}} {{Tale van Belarus}} {{Normdata}} [[Kategorie:Baltiese taal]] [[Kategorie:Oblast Kaliningrad]] [[Kategorie:Tale van Letland]] [[Kategorie:Tale van Litaue]] [[Kategorie:Tale van Pole]] [[Kategorie:Tale van Rusland]] [[Kategorie:Tale van Belarus]] swxfsvrxq41jizkcw69uqga886bmgfl 0 10491 2896242 2875916 2026-04-22T09:55:59Z Jcb 223 2896242 wikitext text/x-wiki '''Frans-Vlaandere''', soms ook '''Suid-Vlaandere''' genoem, is ’n geografiese streek sonder administratiewe status in die noorde van [[Frankryk]]. Die gebied stem grotendeels ooreen met die deel van die historiese Graafskap Vlaandere wat tussen 1659 en 1713, tydens die oorloë van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], by die Koninkryk Frankryk ingelyf is. Die streek lê tussen die Artesië-heuwels en die [[België|Belgiese]] grens en bestaan uit twee historiese dele. In die noorde lê Seevlaandere, wat grotendeels ooreenstem met die Franse deel van die grensoorskrydende streek Weshoek, ’n histories Vlaams-Nederlandstalige gebied wat oor die huidige Frans-Belgiese grens strek. [[Wes-Vlaams]] word daar vandag nog hoofsaaklik op die platteland in beperkte mate as [[dialek]] gebruik. In die suide lê Romaans-Vlaandere, ook bekend as Rysels-Vlaandere, ’n gebied wat histories tot Vlaandere behoort het maar oorwegend [[Romaanse tale|Romaanstalig]] was. Sedert die administratiewe herindeling van die Franse geweste in 2016 maak Frans-Vlaandere, wat ’n groot deel van die [[département]] [[Nord]] beslaan, deel uit van die gewes [[Hauts-de-France]]. == Geografie == Frans-Vlaandere maak vandag hoofsaaklik deel uit van die Franse département Nord, met slegs ’n klein deel in [[Pas-de-Calais]], en word gewoonlik in drie streke onderverdeel: * die kusvlakte (Frans: ''Plaine maritime'') met die stad Dunkerque (Nederlands: ''[[Duinkerken]]''), * die Houtland (Frans: ''Pays du Bois'') met die stede Cassel (''Kassel'') en Hazebrouck (''Hazebroek'') * die Lys-vlakte (Frans: ''Plaine de la Lys'') met die stad Bailleul (''Belle''). Die twee laasgenoemde streke word soms ook die hartland van Vlaandere genoem (Frans: ''Cœur de Flandre''). == Geskiedenis == [[Lêer:Frans_Vlaandere.jpg|duimnael|regs|300px|Taalsituasie in Frans-Vlaandere, 1874 vs. 1972]] In die middeleeue is Nederlands nog die algemene omgangstaal van die gebied en word in die ooste tot by die stede [[Lille]] (Nederlands: ''Rijsel'', Frans-Vlaams: ''Ryssel'') en [[Valenciennes]] (Nederlands: ''Valencijn'') en in die weste tot by Pas-de-Calais gepraat. Nog in die twintigerjare van die [[20ste eeu]] is Frans 'n minderheidstaal in die gebied. Intussen het die bevolking van die kusstreek en die stede sterk verfrans, terwyl Nederlands die huistaal in 'n aantal dorpe langs die Frans-Belgiese grens bly. Die proses van verfransing begin al in die [[17de eeu]] onder die heerskappy van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], wat in [[1648]] die gebruik van Nederlands vir amptelike sake verbied. As gevolg van die [[Franse Rewolusie]] in [[1789]] word Nederlands ondanks die hewige verset van die inheemse bevolking ook in die onderwys en as publikasietaal nie meer toegelaat nie. Baron [[Edmond de Coussemaker]] stig in [[1853]] die eerste organisasie van die Vlaamse beweging in Frans-Vlaandere, die ''[[Comité flamand de France]]'' (Vlaamse komitee van Frankryk). Die Franse regering weier egter steeds om Nederlands as 'n onderwystaal toe te laat. Tot by die [[Eerste Wêreldoorlog]] tree die Vlaamse beweging in Frankryk eerder as 'n kulturele belangegroep op, alhoewel daar ook kontakte met die meer militante Vlaamse beweging in België onderhou word. Anders as in België is daar in die tydperk van [[1914]] tot [[1918]] egter geen kollaborasie met die Duitse besetters nie. Met die stigting van die ''Vlaamsch Verbond van Frankrijk'' in [[1923]] begin die Vlaamse beweging 'n sterker invloed op die openbare lewe uit te oefen. Nederlandstalige [[koerant]]e en 'n leerstoel in Nederlands aan die Katolieke universiteit van Lille word in die lewe geroep. Van die Franse regering se kant word die beweging in hierdie tydperk as 'n reaksionêre gevaar vir die republiek beskou. 'n Aantal Vlaamse nasionaliste wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] met die Duitse Nazi-beweging kollaboreer, bevestig die Franse verwyte. Die Franse weerstandsbeweging (''Résistance'') beskou die Vlaamsgesindes as verraaiers. Twee leidende lede van die Vlaamse afskeidingsbeweging is na die oorlog gevonnis en een van hulle, P.F. Quesnoy, tereggestel. Die kollaborasie met die Duitsers berokken groot skade aan die Vlaamse beweging, en die aantal Vlaamstaliges begin duidelik daal. Tog met die afkondiging van die Deixonne-wet van die jaar [[1951]], wat voorsiening maak vir die beperkte onderwys van regionale tale in Franse skole, begin die beweging weer vir die toelating van Nederlands as 'n skoolvak te pleit, maar sonder sukses. Afgesien van 'n private katolieke instelling in Hazebrouck is daar dekades lank geen onderwys in Nederlands nie. Die ''Michiel de Swaenkring'', wat in [[1971]] gestig en na 'n Vlaams-Duinkerkse digter van die 16de eeu vernoem is, probeer om erkenning vir die Nederlandse taal te kry. Die laaste jare lyk die Franse regering sy houding teenoor die gebied te verander. In plaas van 'n gebied wat verfrans moet word, sien die regering dit nou meer as 'n gebied met moontlikhede vir Europese samewerking met die noordelike buurlande. Skoliere op 'n aantal skole en ''collèges'' leer vandag weer wél Nederlands, en Vlaamse firma's vestig hulle in die gebied, wat hulle as 'n poort vir die Franse mark beskou.<ref name="ref1" /> Vandag gebruik nog ongeveer 10&nbsp;000 mense in Frans-Vlaandere Nederlands as omgangstaal, veral ouer mense. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Cite web |url=http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |title=Nederlands is populair in Frankrijk |access-date= 8 Oktober 2005 |archive-date=24 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060224173650/http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |url-status=live }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://www.nordmag.com/nord_pas_de_calais/flandre/flandre.htm Webwerf oor Frans-Vlaandere (in Frans)] * [http://fvlinhetnederlands.actieforum.com Forum Frans-Vlaanderen in het Nederlands] {{Normdata}} [[Kategorie:Nord-Pas-de-Calais]] jso86btpdxm8voat2nix00xhduv5xe4 10 11110 2896055 1265678 2026-04-22T00:32:31Z ~2026-24471-75 206590 2896055 wikitext text/x-wiki <includeonly>&#123;{[[Sjabloon:{{{¥1(;#%因為要比多個}}}|{{{t}}}]]}}</includeonly><noinclude> 🐛，你哋 'n "smart link" (slim skakel). [[en:Template:Sl]] </noinclude> jg9d6kbmjx5shw7cm0qm7q3iiym8ndp 2896056 2896055 2026-04-22T00:33:06Z ~2026-24471-75 206590 2896056 wikitext text/x-wiki <includeonly>&#123;{[[Sja⋯⋯bloon:{{{¥1(;#%因為要比多個}}}|{{{t}}}]]}}</includeonly><noinclude> 🐛，你哋 'n "smart link" (slim skakel). [[en:Template:Sl]] </noinclude> 6fctg0p04qa0adwzxwmnq1704389zuh 2896057 2896056 2026-04-22T00:33:29Z ~2026-24471-75 206590 2896057 wikitext text/x-wiki <includeonly>&#123;{[[Sja⋯⋯×←有少少bloon:{{{¥1(;#%因為要比多個}}}|{{{t}}}]]}}</includeonly><noinclude> 🐛，你哋 'n "smart link" (slim skakel). [[en:Template:Sl]] </noinclude> rpdjoizogor8th6sn5voyhcyhc8jkhk 2896058 2896057 2026-04-22T00:34:05Z ~2026-24471-75 206590 2896058 wikitext text/x-wiki <includeonly>&#123;{[[Sja⋯⋯×←有少少bloon:{{{¥1(;#%因為要比多個}}}|{{{t}}}]]}}</includeonly><noinclude> 🐛，你哋 'n "smart link" (slim skakel). [[en:Template:Sl]] </noinclude次d⋯⋯咁好> ol5dthaazysijrigbet1t2ghwl3g7jr 2896059 2896058 2026-04-22T00:41:42Z ~2026-24471-75 206590 2896059 wikitext text/x-wiki @Maximi301 momka1234/README.md 👋 Hi, I’m @momka1234 👀 I’m interested in ... 🌱 I’m currently learning ... 💞️ I’m looking to collaborate on ... 📫 How to reach me ...</noinclude次d⋯⋯咁好> 4udpvxwudl8x57k6e8iz56dmcjxl6l7 0 13074 2896039 2860366 2026-04-21T21:30:35Z Jcb 223 2896039 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Eilande | naam = Gougheiland | beeld naam = Gough island top view.png | beeld byskrif = 'n Uitsig oor die Gougheiland. | beeld grootte = | liggingkaart = | inheemse naam = | inheemse naam skakel = | bynaam = | ligging = Suidelike [[Atlantiese Oseaan]] | koördinate = {{Koördinate|40|19|S|09|57|W|aansig=inlyn,titel}} | argipel = [[Tristan da Cunha]] | totale eilande = | hoofeilande = | oppervlak = 65 [[Vierkante kilometer|vk km]] | hoogste berg = Edinburgh Peak | hoogte = 910 m | land = Verenigde Koninkryk | land admin afdelingstitel = [[Britse oorsese gebiede|Oorsese gebied]] | land admin afdelings = [[Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha]] | land admin afdelingstitel 1 = Eiland | land admin afdelings 1 = [[Tristan da Cunha]] | land admin afdelingstitel 2 = | land admin afdelings 2 = | land hoofstad = | land grootste stad = | land grootste stad bevolking = | land leiertitel = | land leiernaam = | land 1 = | land 1 admin afdelingstitel = | land 1 admin afdelings = | land 1 hoofstad = | land 1 grootste stad = | land 1 grootste stad bevolking = | land 1 leiertitel = | land 1 leiernaam = | land 2 = | land 2 admin afdelingstitel = | land 2 admin afdelings = | land 2 hoofstad = | land 2 grootste stad = | land 2 grootste stad bevolking = | land 2 leiertitel = | land 2 leiernaam = | bevolking = 6 (Wetenskaplikes) | bevolking as of = | digtheid = | etniese groepe = | addisionele inligting = }} [[Lêer:Orthographic projection over Gough Island.png|duimnael|links|250px|Ortografiese afbeelding van Gougheiland]] [[Lêer:LocationGough.PNG|duimnael|links|250px|Ligging van die Gougheiland]] [[Lêer:Gough.png|duimnael|links|250px|Kaart van die Gougheiland]] '''Gougheiland''' (ook bekend as '''Gonçalo Alvares''') is 'n [[vulkaniese eiland]] wat uit die Suid-[[Atlantiese Oseaan]] rys tot 'n hoogte van 900 meter (2950 voet) bo seespieël en 'n benaderde oppervlakte van 65&nbsp;km² (25 myl²). Dit sluit klein satellieteilande en rotse soos Suidweseiland, Saaleiland (suid), Tristianarots, Isoldarots (wes), Ronde-eiland, Kegeleiland, Lot se Vrou, Kerkrots (noord), Pikkewyneiland (noordoos), en Die Admirale (oos) in<!--Southwest Island, Saddle Island (South), Tristiana Rock, Isolda Rock (West), Round Island, Cone Island, Lot's Wife, Church Rock (North), Penguin Island (Northeast), and The Admirals (East)-->. Dit is 'n afgeleë en eensame plek, omtrent 350&nbsp;km (220 myl) suidoos van ander eilande in die [[Tristan da Cunha]]-groep, 2700&nbsp;km (1700 myl) van [[Kaapstad]], en meer as 3200&nbsp;km (2000 myl) van die naaste punt van [[Suid-Amerika]]. Dit is 'n besitting van die [[Verenigde Koninkryk]] en die enigste inwoners is die bemanning van 'n [[weerstasie]] wat [[Suid-Afrika]] konstant sedert [[1956]] instand hou. Die eiland is vernoem na [[Gough-Calthorpe familie|Charles Gough]], wat dit na bewering in [[1731]] (her)ontdek het. Die Gough- en [[Inaccessible-eiland]]e is in [[1995]] deur [[UNESCO]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. Dit is deel van die Tristan da Cunha-eilandgroep op die Atlantiese oseaanrif in die middel van die [[Atlantiese Oseaan]], en is ongeveer 2 200&nbsp;km wessuidwes van Kaapstad en 2700&nbsp;km oos van [[Suid-Amerika]] geleë. Die ander eilande van die groep is, soos die naam aandui, [[Tristan da Cunha]], en 2 kleiner eilande, bekend as Inaccessible en Nightingale. Gough-eiland is ongeveer 350&nbsp;km suidoos van Tristan da Cunha, byna op die subtropiese konvergensie, geleë. Hierdie konvergensie is, soos die Antarktiese konvergensie, ʼn gebied waar kouer water onder warmer water inbeweeg. Die kouer water is in hierdie geval die sub- Marion-antarktiese water, wat reeds heelwat warmer as die Antarktiese water is. Die oorgang van koue na warm water is nie sigbaar nie, maar die verskil in klimaat wat daarmee gepaard gaan, kan duidelik gevoel word. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur van Gough-eiland is gevolglik hoër as die van Marion-eiland. Die reënval op Gough-eiland wissel van ongeveer 2 500 tot 3 500&nbsp;mm per jaar. Dit is dus nog hoër as op [[Marion-eiland]]. Die temperatuur by seevlak wissel tussen 2&nbsp;°C en 22&nbsp;°C deur die jaar, maar van wee die invloed van die see kom drastiese temperatuurwisselings nie voor nie. Die kenmerkende sterk westewinde van die suidelike oseane is ook by Gough-eiland aanwesig. Die geologie en geomorfologie van die eiland kom baie ooreen met dié van Marion-eiland. Die eiland is egter heelwat kleiner as Marion-eiland en nie so hoog nie. Die hoogste pieke is [[Edinburghpiek]] (910 m) en [[Expeditionpiek]] (894 m). == Fauna == Gough en [[Inaccessible-eiland|Inaccessible]] is 'n beskermde [[wildreservaat]], wat deur [[UNESCO]] as 'n Wêrelderfenisgebied benoem is. Dit is al as een van die mins versteurde [[ekostelsel]]s van sy soort beskryf en as een van die beste skuilings vir [[seevoël]]s tydens broeityd in die Atlantiese Oseaan. In besonder huisves dit byna die hele wêreldbevolking van die [[Tristangrootalbatros]] (''Diomedea dabbenena''), die [[Atlantiese stormvoël]] (''Pterodroma incerta'') en die [[Goughstreepkoppie]] (''Rowettia goughensis''). Laasgenoemde is [[endemies]] aan die eiland. RSPB-omgewingsbewaarders het onlangs aggressiewe groepe van ongewoon groot en gewelddadige mensingevoerde [[huismuis]]e (''Mus musculus'') aangemeld wat probleme inhou vir die [[Albatros]]-broeiplekke en groot groepe jong voëls aanval. Die muise is veronderstel om in die komende jare uitgewis te word. Die [[Breëbekwalvisvoël]] broei ook op die eiland. Soos op Marion-eiland bestaan die fauna hoofsaaklik uit rondtrekkende seevoëls en robbe wat op die eiland broei. Een van die volopste voëls is die geelkuifpikkewyn (''Eudyptes cristatus''), waarvan daar in die broeiseisoen ongeveer twee miljoen oor die eiland versprei is. 'n Interessante aspek van die eiland is die twee endemiese landvoëls wat daar voorkom. Hulle is die [[Goughstreepkoppie]] (''Rowettia goughensis'') en 'n nie-vlieënde [[waterhoender]] (''Gallinula nesiotis''). Die 2 soogdierspesies wat die eiland gereeld besoek, is dieselfde as op Marion-eiland, naamlik die olifantrob en die Kerguelen-pelsrob. Van eersgenoemde is daar egter maar ongeveer 250, terwyl daar ongeveer 20 000 pelsrobbe is. Die pelsrobbe neem toe in 'n tempo van ongeveer agt persent per jaar. Muise (''Mus musculus'') het reeds lank gelede van skepe af op die eiland gekom, maar hulle rig blykbaar min skade aan; daar is geen katte nie. Indringerspesies is verantwoordelik vir die grootste verlies van [[biodiversiteit]] op eilande; en is die tweede grootste oorsaak van uitsterwings na habitatverlies. Gough-eiland is by {{Koördinate|40|19|S|9|55|W|tipe:eiland}} geleë. Topografiese kenmerke sluit die High Peak, Mount Argus, Hags Tooth, Mount Rowett, die Sea Elephantbaai, Questbaai, en die Hawkinsbaai in. == Geskiedenis == Portugese seevaarders het die eiland in 1505 ontdek en dit Gonçalo Alvarez genoem. In 1731 het 'n Britse seekaptein, ene Gough, 'n eiland ontdek wat hy Gough-eiland genoem het, maar die posisie daarvan het hy verkeerdelik ongeveer 640&nbsp;km oos van die huidige Gough-eiland aangedui, waar daar geen eiland bestaan nie. Namate kaarte van die suidelike oseane oor en oor geteken is, is die posisie van Gough-eiland al hoe meer wes aangedui, totdat kaarttekenaars in die 18e eeu besef het dat Gough-eiland en Gonçalo Alvarez dieselfde eiland is. Omdat die kaarttekenaars Engels was, het hulle die eiland Gough-eiland genoem. In die 18e en 19e eeu het baie Amerikaanse en Europese robbejagters onder die robbe gejag, totdat die robbevolking in 1888 byna uitgeroei was. 'n Jagter met die naam van Comer het in daardie en in die volgende jaar net 311 robbe kon jag. Comer was een van die min jagters wat 'n belangstelling in die natuur gehad het en hy het die eerste biologiese gegewens oor die eiland nagelaat. Verskeie ekspedisies het die eiland later aangedoen, maar min verdere gegewens is versamel. In 1938 het 'n Britse oorlogskip die eiland besoek en is dit deur die Britte tot 'n besitting van [[St. Helenabaai|St. Helena]], 'n Britse kolonie, geproklameer. Die enigste intensiewe navorsing wat tot onlangs op die eiland gedoen was, was toe 'n groep Britse navorsers die eiland in 1955/56 vir 'n periode van 6 maande besoek het. Tans word daar egter veral deur Suid-Afrika heelwat navorsing gedoen as deel van die algemene Antarktiese navorsingsprogram. Op 2 April 1976 is Gough-eiland tot natuurreservaat verklaar, wat beteken dat daar, buiten die Suid-Afrikaanse weerstasie, geen versteuring op die eiland mag plaasvind nie. == Plantegroei == Die invloed van die warmer seewater op die klimaat word duidelik in die plantegroei weerspieël; dit is naamlik heelwat meer tropies as die van Marion-eiland. Van seevlak tot op 'n hoogte van ongeveer 300 m is ruigtes van ''Phylica arborea'' ('n boom wat tot 5 m hoog word) algemeen, terwyl tussen en ook onder die ruigtes hoofsaaklik varings, insluitende die [[dwergboomvarings]] (''Blechnum palmi forme''), groei. Die hange van die valleie het nat [[veen]] as oppervlakbedekking en hierop groei plate mos en digte opstande varings. Die seevoëls maak graag nes in hierdie veen en dit is gevolglik deurspek met voëlgate. Polle met 'n deursnee van tot 2,5 m van die gras ''Spartina arundinacea'' groei in sekere van die laagliggende dele van die eiland, veral op pikkewynbroeiplekke. Hierdie gras het 'n wye verspreiding oor die suidelike oseaniese eilande. Nog 'n gras, maar met heelwat kleiner polle, ''Poa flabellata'', groei teen goed gedreineerde hange en kranse. In 'n spesifieke vallei groei daar meer as 500 m van die see af ʼn groepie Nieu-Seelandse [[Kowhai-bome]] (''Sophora microphylla''), maar niemand weet hoe hulle daar gekom het nie. Hulle groei nêrens anders op die eiland nie. Van ongeveer 300 m tot op 450 m word die plantegroei deur 'n paar klein struiksoorte van minder as 50&nbsp;cm hoog oorheers. Die substraat waarop hulle groei, is ook veen. Van ongeveer 450 m tot op die hoogste pieke word die plantegroei deur kort gras, [[rietgras]] (familie ''Cyperaceae''), en 'n groot verskeidenheid mossoorte gedomineer. Die veenlaag is hier maar baie dun. In holtes kom moerasse voor met 'n tipiese geelbruin kleur, wat ʼn sterk kontras vorm met die swart basalt. Die moerasse kom baie met die ''Sphagnum''-moerasse van die [[Noordelike Halfrond]] ooreen. == Bronne == * Cuthbert, J. & Sommer, E. ''[http://www.marineornithology.org/PDF/32_1/32_1_97-103.pdf Population size and trends of four globally threatened seabirds at Gough Island, South Atlantic Ocean]''. Marine Ornithology 32: 97&ndash;103 * Stead, Barry: Gough Island - rocky haven for seabirds. In: South African Panorama. Jaargang 32, nr. 7, Julie 1987. ISSN 0038-254X * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 54 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Gough Island}} * {{webaanhaling|url=http://www.btinternet.com/~sa_sa/gough_island/gough_island.html|titel=Kaart van Gougheiland|argiefurl=http://archive.is/MWJX|argiefdatum=2012-07-20}} * {{webaanhaling|url=http://www.btinternet.com/~sa_sa/gough_island/gough_island.html|titel=Die Suid-Atlantiese Oseaan en Subantarktiese Eilande: Gougheiland|argiefurl=http://archive.is/MWJX|argiefdatum=2012-07-20}} * [http://home.intekom.com/gough/ Suid-Afrikaanse weerstasie op Gougheiland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060107050603/http://home.intekom.com/gough/ |date= 7 Januarie 2006 }} * [http://whc.unesco.org/sites/740.htm Gougheiland Natuurreservaat] * [http://www.rspb.org.uk/international/science/miceeatchicks.asp Meter-hoë seevoëlkuikens wat lewendig deur muise opgevreet word] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216024357/http://www.rspb.org.uk/international/science/miceeatchicks.asp |date=16 Februarie 2006 }} * [http://www.sun.ac.za/News/NewsItem_Afr.asp?Lang=1&ItemID=8961 Ellerman lesing fokus op Gougheiland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061004085454/http://www.sun.ac.za/News/NewsItem_Afr.asp?Lang=1&ItemID=8961 |date= 4 Oktober 2006 }} by [[Universiteit van Stellenbosch]] {{Normdata}} [[Kategorie:Tristan da Cunha]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Afrika]] [[Kategorie:Vulkaniese eilande]] e7o4uihxatchd9wdc8kxxjslspvqkt2 0 15915 2895844 2851385 2026-04-21T13:03:54Z Jcb 223 2895844 wikitext text/x-wiki '''Voeding''' is nodig sodat die liggaam al die nodige [[lewensfunksies]] kan uitvoer. Alle lewende [[organisme]]s moet gevoed word. Die wetenskap van voeding het te make met die wisselwerking van voedingstowwe met die liggaam en gevolglike versterking of belemmering van dié liggaamsfunksies. [[Lêer:Balanced Diet.JPG|duimnael|'n Gebalanseerde dieet is nodig om die mens in staat te stel om behoorlik te funksioneer.]] Voedsel is dus een van die mens se basiese behoeftes en is noodsaaklik om te kan beweeg, asem te haal, te dink en selfs te lees. Dit gee die boustof vir ons senuweestelsel, laat die hart en ander organe behoorlik funksioneer, die spiere saamtrek om beweging moontlik te maak en is die noodsaaklike brandstof om ook ander liggaamstelsels te laat werk. Plantvoedsel is moontlik vanweë die energie van die son in kombinasie met die (vir mense ongewenste maar vir plante belangrik) gas koolstofdioksied, water en voedingstowwe in die grond. Plante soos groente, vrugte, graan, neute, kruie en speserye is die vernaamste voeding van mense en diere. Voedsel wat van diere afkomstig is sluit in eiers en melk wat min verwerking vereis, as ook vleis, kaas en jogurt, wat mindere of meerdere verwerking vereis. == Vier redes waarom die liggaam voedsel nodig het == [[Lêer:Ireland vs Georgia, Rugby World Cup 2007 line up.jpg|duimnael|Rugby is een van die sportsoorte wat baie energie vereis.]] * '''Energie'''. Voedsel is die liggaam se brandstof en voorsien energie aan al die selle sodat hulle hul funksies kan verrig. Gedurende die verteringsproses word koolhidrate in gewone suikers afgebreek en vette in vetsure en gliserol. In die liggaamselle word dié stowwe saam met suurstof en ander stowwe deur chemiese prosesse verwerk, wat insluit dat molekules tot nuwe materiaal verwerk word en deur ander reaksies tot energie verwerk word. * '''Groei'''. Voedsel verskaf die boustowwe vir die vervaardiging van nuwe selle. Yster word byvoorbeeld benodig om die vorming van gesonde rooibloedselle moontlik te maak. Rooivleis is ’n goeie bron van yster maar veral vegetariërs maak ook op ander ysterbronne staat om voldoende yster in hul liggaam te hê. * '''Beskerm teen siektes'''. 'n Verskeidenheid van voedsel is nodig om weerstand teen siektes te bied. * '''Herstel en vervanging van beskadigde weefsel'''. Voedingstowwe word benodig om dooie selle te vervang en wonde te genees. Bene, spiere en ander liggaamsweefsel verloor deurlopend hul werkverrigting of hulle verweer en moet herstel word deur aanvulling van byvoorbeeld proteïene. Wat ons eet, het gevolglik ’n regstreekse uitwerking op ons gesondheid. Behoorlike voedsel help om sekere siektes te voorkom en herstelwerk van onder meer beskadigde weefsel te bespoedig; swak of onvoldoende voeding vergroot die risiko van verskeie siektes. Daarom is daar voedingsprogramme by skole in arm gebiede en beplande spyskaarte vir hospitaalpasiënte en ander siekes. == Dieet == Die voedsel wat 'n mens eet, staan bekend as sy dieet. 'n Gebalanseerde dieet sal voedsel van al die voedselsoorte bevat asook die regte hoeveelhede daarvan. Die hoeveelheid voedsel wat ons benodig word bepaal deur die volgende faktore: * Ouderdom; * Geslag; * Gesondheidtoestand; en * Aktiwiteitsvlak. Diëte verskil egter drasties van land tot land en selfs verskillende wêrelddele. So is die hoofvoedsel in Asië rys. Op die eilande in die Stille Oseaan vorm vis ’n belangrike deel van hul dieet. Vir Suid-Amerikaanse lande, soos Brasilië, Argentinië en Uruguay, is beesvleis op die spyskaart baie belangrik. En in Afrika word mielies en ander graansoorte gereeld geëet. Dit maak sin dat mense in verskillende wêrelddele aangewese is op voedsel wat makliker beskikbaar is en uiteraard hoeveel geld hulle het. Tog speel gewoontes, kultuur, voedselvoorkeure en –afkere, leefstyl en selfs religieuse oorwegings ook ’n rol. Uiteindelik is die ideaal om ’n dieet te volg wat ’n redelike hoeveelheid insluit van die ses voedingstowwe koolhidrate, vette, proteïene, vitamiene, minerale en water. Laasgenoemde vorm saam met koolhidrate, proteïene en vette die vier makro-nutriënte. Vitamiene en minerale is mikro-nutriënte. === Water === Voedingskundiges ag water as die heel belangrikste stof vir mens en dier. Nie alleen benodig ’n mens genoegsame hoeveelhede nie omdat die 50-75% van die mens se liggaam wat dit uitmaak gereeld aangevul moet word nie, maar die maksimum tydperk wat die mens daarsonder kan klaarkom, is een week. Water los al die ander voedingstowwe op en vervoer dit na die weefsel in die liggaam. Die waterige oplossing maak die chemiese reaksies moontlik wat die voedingstowwe in energie omskakel en weefsel bou. Die liggaam het daarbenewens die water nodig vir verkoeling en om die afvalstowwe uit te skakel: volwassenes benodig daagliks gemiddeld sowat 2,4 liter water (opgeneem as vloeistof maar ook water in voedsel) om behoorlik te funksioneer. Dit is interessant dat mense voorheen gemaan is dat hulle sowat agt glase water per dag behoort te drink en dit is vroeër in gesondheidsopvoeding in skole as belangrik oorgedra. Navorsers het egter die latere jare hul benadering daaroor verander en waarsku selfs dat die opname van té veel water tot '''hiponatremie''' by onder andere ou mense en veral langafstandatlete kan lei. Dit is die mediese term vir lae (hipo-) bloedvlakke van natrium (Na), wat onder meer lusteloosheid, duiseligheid, spierkrampe, moegheid, hoofpyne en rusteloosheid tot gevolg kan hê. Langer hospitaalverblyf by sommige pasiënte is ook al weens hiponatremie in navorsing bewys. Oorhidrasie is in gevorderde navorsing in gemiddeld 10% van langafstandatlete gevind, wat in ekstreme gevalle selfs tot die dood kan lei. Dit word “oefeninggegronde hiponatremie” (Engels: Exercise Associated Hyponatremia, of EAH) genoem. Die ideaal is om die vlakke van bloednatriumvlakke nie te veel van 135-145 mmol per liter te laat afwyk nie. Volgens navorsing is minstens 14 atlete in die onlangse dekades dood weens te veel water, insluitend tydens die Ystermankompetisie in Frankfurt in 2015. Dit is gevolglik belangrik om nie net te maan teen dehidrasie nie maar ook die teenoorgestelde te beklemtoon. === Koolhidrate === Die mens het die grootste hoeveelheid van [[graan]] en graanprodukte nodig, omdat dit 'n onmiddellike bron van energie is wat nodig is vir ál die liggaamsfunksies. Die belangrikste [[koolhidraat]] vir die verskaffing van onmiddellike energie, is [[glukose]]. Glukose word in die vorm van stysel in graanprodukte geberg. Koolhidrate sluit alle suikers (eenvoudige molekulêre struktuur) en stysels (komplekser molekulêre struktuur) in. Elke gram koolhidrate is verantwoordelik vir 4 kalorieë energie. Die gemiddelde mens benodig sowat 2 000-2 500 kalorieë per dag en daarvan kom sowat 60% van koolhidrate. Baie voedselsoorte bevat koolhidrate: die hoofsuiker in voedsel is sukrose (gewone bruin- of witsuiker), fruktose (afkomstig van die meeste vrugte en verskeie groentesoorte) en dan is daar ook laktose (wat in melk voorkom). Stysel kom in onder meer graan, bone, aartappels en ertjies voor en dit bevat belangrike vitamiene, minerale, proteïene en ook water. === Proteïene === Die drie hooffunksies van [[proteïen]]e is: * Dit dien as 'n boustof * Vir normale ontwikkeling van [[spier]]e * Herstel van seerplekke Voorbeelde van [[voedsel]]soorte wat ingeneem moet word om proteïene aan die liggaam te verskaf, is [[vleis]], [[vis]], [[eier (voedsel)|eiers]], boontjies, ens. Dit val op dat proteïene ook energie van 4 kalorieë per gram voorsien, soos die geval is met koolhidrate, maar dit is belangrik daarvan kennis neem dat dié voedingstof as een van die belangrikste boustowwe van die liggaam dien: vel, kraakbeen, spiere en selfs hare bestaan grootliks daaruit en selle bevat proteïene (ensieme) wat die chemiese reaksies versnel. Daarbenewens verrig proteïene belangrike werk as antiliggame wat siektes beveg en as hormone, oftewel chemiese boodskappers. Proteïene is ingewikkelde molekules wat saamgestel is van kleiner eenhede, aminosure. Omdat die mens se liggaam slegs sowat genoeg van 11 aminosure kan vervaardig, is dit belangrik dat die ander 9 noodsaaklike aminosure deur ’n geskikte dieet verkry word. Melk en kaas, vleis, vis en eiers is die beste bronne, hoewel ’n kombinasie van bone, neute, graan en groente ook vir heelwat aminosure kan sorg. === Vitamiene === [[Vrug]]te en [[groente]] is baie belangrike komponente van die dieet omdat dit vitamiene aan die liggaam verskaf wat die liggaam in 'n goeie, werkende toestand hou. [[Lêer:Bananas - Morocco.jpg|duimnael|Piesangs en ander vrugte het heelwat vitamiene en ook minerale, soos kalium en magnesium.]] Die rol wat vitamiene in die liggaam speel, kan ook maklik onderskat word: hulle reguleer die chemiese reaksies waarmee voedsel in energie omskep word en is belangrik vir weefselvorming. Vitamiene word in twee groepe verdeel, naamlik wateroplosbaar (B-kompleks en vitamien C) en vetoplosbaar (vitamiene A, D, E en K) en, al word klein hoeveelhede daagliks benodig, is dit belangrik vir goeie gesondheid. Die gesamentlike rol wat die 13 vitamiene speel, sluit onder meer in: * Gesonde vel en die ontwikkeling van sterk bene (vitamien A); * Die omvorming van stysels en suikers na energie, chemiese reaksies, die vorming van rooibloedselle en gesonde senuweestelsel, selvoeding en om energie van koolhidrate te ontsluit (B-kompleks); * Die onderhouding van ligamente en ander weefsel (vitamien C); * Die gebruik van kalsium, die instandhouding van selmembrane en behoorlike bloed (vitamiene D, E en K). === Minerale === Al het ’n mens daagliks slegs klein hoeveelhede minerale nodig, is dié mikro-nutriënte noodsaaklik vir die groei en instandhouding van die liggaam en ook selvloeistof. Dit is anorganies van oorsprong: plante neem dit in deur water en die grond en diere neem dit deur plante te eet of diere wat planteters is. Minerale sluit in magnesium, kalium, natrium, fosfor en kalsium. Spoorelemente (minerale in klein hoeveelhede) soos yster, mangaan, koper en sink is ook belangrik en help om suurstof by die rooibloedselle te kry, die werking van ensieme en ander belangrike funksies. Melk en melkprodukte, vleis, vis, neute en grane, bone en groente bevat verskeie minerale. === Vette === Vette (lipide) is ’n hoogs gekonsentreerde energiebron en elke gram vet voorsien sowat 9 kalorieë. Dit is saamgestel uit gliserol en vetsure en kan versadig, mono-onversadig of poli-onversadig wees, met die laasgenoemde twee die meer “gesonde” vette. Belangrike vetsure (poli-onversadig) is nodig as die boustof van die membrane wat elke sel omsluit, omdat die mens se liggaam dit nie self kan vervaardig nie. Voedingkundiges raai aan dat nie meer as 25%-30% van daaglikse kalorie-inname van vette afkomstig is nie. Die aanbeveling is ook dat onversadigde vette beperk word, onder meer omdat dit cholesterolvlakke kan verhoog en die voorkoms van hartsiektes kan verhoog. == Voedselsoorte wat die menslike liggaam benodig == {| class="wikitable" !align="center" valign="top" width="50"|Voorbeeld van bron !align="center" valign="top"|Voedselsoort !align="left" valign="top"|Funksie !align="center" valign="top"|Verteerde produk |- |align="center" valign="top"|[[Vleis]], [[vis]] en [[eier (voedsel)|eiers]] |align="center" valign="top"|[[Proteïen]]e |align="left" valign="top"| * Dien as boustof * Vir normale groei van spiere * Herstel van seerplekke |align="center" valign="top"|[[Aminosuur|aminosure]] |- |align="center" valign="top"|[[Brood]] en lekkers |align="center" valign="top"|[[Koolhidraat|Koolhidrate]] |align="left" valign="top"| * Belangrike energiebron |align="center" valign="top"|[[Glukose]] |- |align="center" valign="top"|[[Botter]] en [[sonneblomolie]] |align="center" valign="top"|[[Vet]]te en [[olie]]s |align="left" valign="top"| * Reserwe energie * Isolasie teen koue * Beskerm organe, bv. die [[niere]] |align="center" valign="top"|[[Vetsuur|Vetsure]] en [[gliserol]] |- |align="center" valign="top"|Vrugte en [[Groente]] |align="center" valign="top"|[[Vitamien]]e |align="left" valign="top"| * Hou lewensstelsels in 'n goeie, werkende toestand |align="center" valign="top"|Vitamiene word nie verder verteer nie |- |align="center" valign="top"|[[Kaas]], [[kool (plant)|kool]] ens. |align="center" valign="top"|[[Mineraalsout]]e |align="left" valign="top"| * [[Kalsium]]: Bou sterk bene en tande * [[Yster]]: Vorm deel van rooibloedliggaampies wat [[suurstof]] vervoer |align="center" valign="top"|Minerale word nie verder verteer nie |- |align="center" valign="top"|Veselryke kos |align="center" valign="top"|Ru-vesel |align="left" valign="top"| * Laat voedsel maklik deur dermkanaal beweeg * Voorkom sekere [[kanker]] bv. kolonkanker * Voorkom hardlywigheid |align="center" valign="top"|Ru-vesel word nie verder verteer nie |- |align="center" valign="top"|[[Water]] |align="center" valign="top"|Water |align="left" valign="top"| * Oplosmiddel vir voedingstowwe * Afbreek van voedsel (verteringsproses) |align="center" valign="top"|Water word net so benut |} == Voedsaamheid == [[Lêer:Hamburger sandwich.jpg|duimnael|Kitskos is meestal lekker maar nie noodwendig voedsaam nie.]] Voedsaamheid, volgens die Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal (HAT), is voedsel wat baie voedende bestanddele bevat: dus voedend, kragtig of kraggewend is. Dit beteken dat kalorieë eerder van gesonde kos wat ’n kombinasie van vitamiene, minerale en proteïene bevat,verkry moet word as ongesonde kos (insluitend kitskos), wat te veel kalorieë bevat en dikwels nie voldoende noodsaaklike voedingstowwe bied nie. Dit beteken dat voedsel nie alleen sensories moet bevredig nie (byvoorbeeld pizza), maar ook noodsaaklike voedingstowwe moet voorsien (nie noodwendig pizza nie). Kitskos word dikwels as “leë kilojoules of kalorieë” beskryf. Voedsaamheid moet gevolglik daartoe bydra dat die mens positiewe gesondheid ervaar, met ’n optimale uitwerking op: * Prestasie – met hoë vlakke fisiese en geestelike werkverrigting; * Die afwesigheid van siekte; * ’n Lang lewensduur. Optimale voeding is daarop gerig om die beste moontlike inname van voedingstowwe te verseker om jou liggaam in staat te stel om sy potensiaal te bereik. Dit sluit sinergie van stowwe in, omdat dié geheelbenadering beter resultate het as die individuele dele. Diëte wat slegs uit vrugte bestaan of hoë proteïene is nie gewens nie en gevolglik word eerder op die regte mengsel voedingstowwe afkomstig van ’n verskeidenheid bronne klem gelê. Dit is egter ook belangrik om kennis te neem van die persentasie voedingswaarde wat verlore gaan weens onder meer verfyning en kookprosesse. Voedsel soos rys, koring en ander kan tot 77% van minerale soos sink, mangaan en chroom verloor deur die verfyningsproses, hitte en selfs oksidasie. Die kookproses kan minstens 20%-50% van nutriënte vernietig: hoe meer water, hoe meer minerale en wateroplosbare vitamiene los daarin op; hoe langer die kookproses en hoër die hitte, hoe meer voedingswaarde gaan verlore. === Inhibeerders === [[Lêer:Port wine.jpg|duimnael|Alkohol het verskeie nadele en moet in 'n beperkte mate ingeneem word.]] Navorsing dui daarop dat ’n oormaat koffie, tee en alkohol die opname van veral minerale verhinder. Dit word gevolglik gemaan dat dit in beperkte hoeveelhede ingeneem moet word. Veral alkohol is nie goed nie, omdat dit eerstens nie nutriënte bevat nie (dis nie voedsel nie) en die vrystelling van energie verswak weens die uitwerking daarvan op nutriënte. Selfs as ’n bron van energie is alkohol minderwaardig. Gevorderde navorsing oor die jare bevestig ook dat deurlopende stres die opname van vitamiene inhibeer en gevolglik moet meer ingeneem word om die liggaam goed te laat funksioneer. == Verslankings- en ander diëte == Verslankingsdiëte is van die mees omstrede onderwerpe wat voeding betref. Volgens navorsing het die gemiddelde mens reeds teen 21-jarige ouderdom verskeie diëte beproef, insluitend verslankingsdiëte. Statistieke oor die stand van Suid-Afrikaanse nasionale gesondheid en voeding bevestig dat sowat 8,5% mense selfbewus voel oor hoe hul liggaam lyk en soms uit desperaatheid allerlei diëte volg. Die werklikheid van verslankingsdiëte is dat die betrokkenes hul kans om in die toekoms weer gewig aan te sit en dit selfs makliker as voorheen doen, vergroot. Volgens die dieetkundige Lauren Sackett bevestig statistieke dat diegene wat ’n verslankingsdieet volg, ’n kans van 80% het om weer gewig aan te sit binne die volgende twee jaar. Die kans is daarbenewens 60% om selfs meer te weeg as twee jaar gelede, weens ’n obsessie oor voedsel en die ignorering van die liggaam se honger- en versadigingheidsiklus. Ander navorsing dui daarop die liggaam ook sy verdedigingsmeganismes (in dié geval om jou metabolisme te verswak en dan selfs makliker gewig aan te sit) inspan om die “skok” van voedselweerhouding teë te werk. Onthou terselfdertyd dat ’n streng verslankingsdieet nie net die vet afskud nie, maar ook proteïene (spiere) kan afbreek om vir die mindere aanbod van voedsel te vergoed. Die ideaal is om nie die skaal tevrede te hou deur spiermassa te verloor nie maar om jou liggaamsamestelling te verbeter. Die oplossing is om eerder “intuïtief” te eet, wat inhou dat jy na jou liggaam moet luister. Dit sluit onder meer die volgende beginsels in: * Maak vrede met voedsel; * Verwerp jou dieetingesteldheid; * Eet wanneer jy regtig honger is; * Respekteer jou liggaam; * Doen genoeg oefening; en * Koester jou gesondheid. Sportlui, veral liggaamsbouers, kan ook proteïene- of ander ekstreme diëte volg wat hulle op lang termyn benadeel. Die riglyn is steeds om voldoende en gebalanseerde voeding te verseker. == Voedingsriglyne == Voedingskundiges en navorsers beklemtoon dat optimale voeding ’n uitdaging is. Verskeie riglyne maak belangrike voedingskeuses makliker: * Volg ’n gebalanseerde dieet. Dit sluit in genoeg graan (rys, brood ens.), groente (varieer die groentesoorte), vrugte (’n verskeidenheid), melk en laastens vleis, vis, bone, neute en sade. Voedselpiramides wat dié voedselsoorte aandui en die verhouding daarvan, is beskikbaar. Beperk die inname van kilojoules tot die hoeveelheid wat aanbeveel word. * Die hoeveelheid sout (natriumchloried), suiker en versadigde vette behoort beperk te word. Te veel natrium verhoog bloeddruk. Te veel suiker het verskeie nadele. * Sluit vesel in jou dieet in. Dit is komplekse koolhidrate wat moeilik deur die liggaam opgeneem word maar belangrik is vir uitskeiding en ook ander voordele kan inhou soos om sekere kankersoorte te voorkom. * Moenie meer eet as wat nodig is om die liggaam optimaal te laat funksioneer nie. * Berg en kook voedsel behoorlik. Verseker ook dat gevriesde voedsel behoorlik gevries bly. Kook met so min water as moontlik om die verlies van vitamiene te beperk. * Bestudeer voedsel-etikette deeglik voordat jy dit koop. * Moenie alle aansprake oor voedselaanvullings glo nie. * Gebruik alkohol matig. * Probeer om gereeld te oefen – al is dit net om ’n halfuur per dag te stap. Dit versnel die metabolisme, komplementeer goeie voeding en dra tot goeie algemene gesondheid by. == Nóg voedingsfeite == * Meer as 90% van die mens se liggaam word jaarliks vernuwe – nuwe weefsel en biochemiese komponente vervang die oues. Daarom is dit belangrik dat die grondstowwe wat in voedsel voorkom en die vernuwingsproses moontlik maak, so goed gekies word om gesondheid en welstand te verseker. * Energie en lewenslus is grootliks te danke aan ’n goeie, gebalanseerde dieet wat energiekos insluit. * Min energie is dikwels aan ’n lae bloedsuikervlak toe te skryf, maar kan ook dui op bloedarmoede, ’n onaktiewe skildklier en diabetes. * Gedurende oefening vul die glikogeenreserwe afkomstig van die spiere en lewer die bloedsuikervlak aan. ’n Voldoende glikogeenreserwe moet gehandhaaf word deur die opname van koolhidrate. Gebrekkige aanvulling kan ’n marathon-atleet byvoorbeeld tref wanneer hy sowat 30-32 km van sy 42,2 km-wedloop voltooi het, waarna hy kan sukkel om die res van die afstand te voltooi. * Genoeg anti-oksidante (byvoorbeeld vitamiene A, C en E en die mineraal selenium) is nodig om vry radikale (beskadigende molekules), wat veroudering versnel, se uitwerking te temper. Avokado’s, vis, volkoring, botter en sitrusvrugte is goeie bronne van selenium. [[Lêer:Colorful vegetables 01.jpg|duimnael|Groente van allerhande kleure en geure het heelwat minerale en vitamiene. Die gaarmaakproses kan egter daarvan laat verlore gaan.]] * Vars groente en vrugte is maklik verteerbaar en ontneem gevolglik nie die liggaam van energie nie. * [[Kafeïen]], soetgoed soos lekkers, koek en koeldrank, maar ook alkohol verlaag die mens se energievlakke. Dit verhoog die bloedsuikervlak vinnig, wat die liggaam laat oorreageer en uiteindelik hipoglisemie en lae energievlakke meebring. * Navorsing bevestig dat semels die voorkoms van “slegte cholesterol” (LDL) in die bloed kan verlaag. * Verskeie voedselsoorte wat as laevet- of vetvry-produkte aangedui word, bevat heelwat suiker en selfs meer sout. Dit is om te vergoed vir die verminderde smaak nadat die vetinhoud verlaag is. Volroomjogurt of -roomys kan gevolglik uiteindelik minder kilojoules as laevetprodukte met meer suiker en stysel bevat. Navorsing bevestig dat die doeltreffendheid van die mens se immuunstelsel verlaag namate suiker in die bloedstroom toeneem, soos verfynde suiker doen. * Dit word aanbeveel dat aandetes nie later as agtuur in die aand genuttig word nie en nie te swaar moet wees nie, omdat dit spysvertering belemmer. == Bronne == * Bonanni, Andrea, Bracco, Pinuccia, Pretto, Galuco en Zanini, Giuseppe. ''Deans Tell me the Answer''. Dean. 1987. {{ISBN|0 603 00377 X}} * Briffa, John. ''Eet jou gesond''. Tafelberg. 2000. {{ISBN| 0 624 03898 X}} * Charley, Helen. ''Food Science''. Macmillan Publishing Company. 1982. {{ISBN|0-02-321940-8}} * Hahn, Dale & Payne, Wayne. ''Focus on Health''. WCB/McGraw-Hill. 1997. {{ISBN|0-8151-4198-X}} * Holford, Patrick. ''New Optimum Nutrition Bible''. Piatkus. 2004. {{ISBN|0-7499-2552-3}} * Jackson, Gordon. ''Diet & Nutrition''. Tafelberg. 1989. {{ISBN|0 624 02834 8}} * Odendal, F.F. & Gouws, R.H. ''Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal''. Pearson Education SA. 2010. {{ISBN|978-1-77025-665-1}} * Redaksiepaneel. ''The World Book Encyclopedia.'' World Book. 2010. {{ISBN|978-0-7166-0110-4}} * Sackett, Lauren. ''Say no to dieting''. Artikel in ''Get It,'' April 2019, bladsye 26-27 * Web-artikels: <nowiki>https://af.eureporter.co/health/2014/02/25/health-tackling-a-complex-disorder-that-effects-nearly-a-third-of-hospitalized-patients/</nowiki>; <nowiki>https://www.trainingpeaks.com/blog/the-dangers-of-hyponatremia/</nowiki>. Besigtig op 3 April 2019. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Nutrition}} {{Wikt-inlyn|voeding}} {{Normdata}} [[Kategorie:Voeding| ]] g3jrqwwhz5066ugka2j5s6zazbz49gy 0 17117 2896095 2701790 2026-04-22T05:42:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896095 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Lingua Franca Nova |inheemsenaam= |familiekleur=Indo-Europees |state= |streek= |sprekers=>100 |rang= |skrif=[[Latynse alfabet|Latynse]] en [[Cyrilliese alfabet]] |fam2=[[Kunsmatige taal]] |fam3= |fam4= |nasie= |agentskap= |iso1=|iso2=|iso3=lfn |kaart=[[Lêer:Flag of Lingua Franca Nova.svg|200px|center]] }} '''Lingua Franca Nova''' (ook bekend as '''Elefen''', en gereeld afgekort as '''LFN''') is 'n [[kunsmatige taal]], deur Dr. C. George Boeree saamgestel, om as hulpmiddel te dien in internasionale kommunikasie. Dit is saamgestel uit 'n mengsel van die tale Frans, Italiaans, Portugees, Spaans en Katalaans, met 'n grammatika soortgelyk aan die kreoolse tale soos [[Bislama]], [[Tok Pisin]] en [[Papiamentu]]. Die kort naam vir die taal is LFN. Die LFN-groep het hul eie [[wiki]] en sedert 19 April 2018 ook hul eie [[Wikipedia]]. == Inleiding == Die woordeskat van die taal is afkomstig van vyf [[romaanse tale]]: [[Frans]], [[Spaans]], [[Portugees]], [[Italiaans]] en [[Katalaans]], maar die grammatika is nader aan die kreool se tale. Soos meeste werkwoorde in Afrikaans, verander die werkwoord nie na aanleiding van die persoon nie: :Me scrive - ek skryf :Tu scrive - jy/u skryf :El scrive - hy/sy/dit skryf :Nos scrive - ons skryf :Vos scrive - julle skryf :Los scrive - hulle skryf == Grammatika == {{Hoofartikel|Grammatika van Lingua Franca Nova}} LFN het 'n analitiese grammatika en lyk soos die grammatika van tale soos die [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Afrikaans]]. == Letterkunde == Die eerste oorspronklike roman wat in Lingua Franca Nova gepubliseer is, was ''La xerca per Pahoa'' ["die soektog na Pahoa"], geskryf deur Vicente Costalago;<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_xerca_per_pahoa/index.html |title=La xerca per Pahoa |access-date=29 Maart 2022 |archive-date=11 Augustus 2021 }}</ref> Uitgewers het in 2020 (internet) en 2021 (boek) begin. Die tweede oorspronklike boek wat gepubliseer is, was ''La marcia nonconoseda'', ook deur dieselfde skrywer.<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_marcia_nonconoseda/index.html |title=La marcia noncoseda |access-date=29 Maart 2022 |archive-date= 7 Maart 2022 }}</ref> === Vertaalde literatuur === Die eerste vertaalde teks was ''Hills Like White Elephants'', deur [[Ernest Hemingway]]; vertaal deur Daniel Alegrett in 1999. Dit is 'n voorbeeld van oud lingua franca nova:<ref name="V.Costalago">{{cite web |url=https://elefen.org/pdf/leteratur-romanica-e-elefen.pdf|title=Leteratur romanica e elefen|last=Costalago|first=Vicente|date= |website= |publisher= |access-date= |quote=La testo prima traduida a elefen ia es ''Colinas como elefantes blanca'', par Ernest Hemingway, traduida par Daniel Alegrett en 1999.}}</ref> ''La colinas tra la vale de la Ebro eseva longa e blanca. Esta parte no ave ombra e no arbores, e la stasion eseva entra du linias de ferovia su la sol. Prosima contra un lado de la stasion, aveva la ombra tepida de la construida e un cortina, fada de cordas de granos de bambu, pendente tra la porta abrida a en la beveria, per mantenir la moscas a estra. La american e la fia ce le acompaniava, sentava se a un tabla su la ombra, estra la construida. Eseva multe calda, e la tren rapida da Barselona venira en cuatrodes minutos. El parava se en esta stasion entra dudes minutos e partiva a Madrid''. Ons moet wag tot 2008 om ander literêre tekste in hierdie taal te sien<ref name="V.Costalago"/>​. Hierdie keer is dit ''Bocragonia'' ([[Lewis Carroll]] se ''Jabberwocky''-poësie) en ''La cade de la Casa de Usor'', vertaal deur Simon Davies<ref name="V.Costalago"/>​. Hierdie elefenista het ander werke vertaal soos ''Alisia en la pais de mervelias'', vertaal in 2010 en gepubliseer in 2012, wat dit die eerste papierpublikasie in hierdie taal gemaak het. Hier is 'n uittreksel uit ''Alisia en la pais de mervelias,'' 'n voorbeeld van die taal wat amper in sy finale stadium is: :''“A acel dirije,” la Gato dise, brandante se pedeta destra, “un Xapor abita: e a acel dirije,” brandante la otra pedeta, “un Lepre de Marto. Visita la un o la otra, como tu desira: ambos es fol.”'' :''“Ma me no vole pasa entre persones fol,” Alisia comenta.'' :''“O! tu no pote evita lo,” la Gato dise: “asi, tota de nos es fol. Me es fol. Tu es fol.”'' :''“Como tu sabe ce me es fol?” Alisia dise.'' :''“Sin duta tu es,” la Gato dise, “car si no, tu no ta veni asi.”'' Simon Davies het ook ''La prince peti'', deur [[Antoine de Saint-Exupéry]] vertaal; in 2009. Hierdie teks is oorspronklik deur iemand anders vertaal maar, nadat hy ontdek het dat dit nie 'n vertaling uit die oorspronklike is nie, maar uit Engels, het Simon Davies besluit om dit van die begin af te hervertaal. Tussen 2013 en 2014 het Simon Davies ook ''Tra la mirror vertaal, e lo cual Alisia trova a ultra​''<ref name="V.Costalago"/>. En in 2014 het C. G. Boeree ''La trajedia de re Lear'', deur ''William Shakespeare'', vertaal, synde die eerste toneelstuk wat in 'n nuwe lingua franca vertaal is<ref name="V.Costalago"/>. In 2018 het Simon Davies ''A Study in Scarlet''<ref name="V.Costalago"/> vertaal en op 29 April 2019 het hy die vertaling van die eerste boek van die [[Eneïde]]<ref name="V.Costalago"/> voltooi. : ''Me canta armas e la om ci, de la costas de Troia, escluida par fortuna, ia veni la prima a Italia e la bordas Lavinian, multe lansada sur la teras e la profonda par la fortia de la altas, su la coleria memoriosa de Juno savaje; multe ance en gera el ia sufri, asta fundi un site e introdui dios a Latio, de do es la popla Latina, la padres de Alba Longa, e la murones de Roma alta''. Op 22 Junie 2019 het Vicente Costalago die ''[[Evangelie volgens Markus|Evanjelio de San Marco]]''<ref name="V.Costalago"/> vertaal op grond van die Engelse en Spaanse weergawes van die Vatikaan-Bybel. Dit is die derde volledige teks van die Bybel wat in hierdie taal vertaal is, die Tweede Brief van Johannes is die tweede, wat in 2008 deur dieselfde skrywer vertaal is; en ''Prediker'' die eerste, vertaal deur Dave MacLeod in 2006. Fragmente van ander dele van die [[Bybel]] is vertaal, soos dele van die Evangelies volgens Lukas en Johannes. Op 10 November 2019 het Vicente Costalago die eerste hoofstuk van ''Don Quixote'' vertaal en op 22 Februarie 2020 het hy die vertaling van die Evangelie volgens Matteus voltooi.<ref name="V.Costalago"/> == Voorbeelde == :''Bon dia'' - goeie dag :''Alo'' - hallo :''Como es tu?'' - hoe gaan dit met jou? :''Bon, e tu?'' - goed, en self? :''No mal'' - nie te sleg nie :''Ce es tu nom?'' - wat is jou naam? :''Me nom es Maria'' - my naam is Maria :''Grasias!'' - dankie! :''Tu es vera bela'' -- jy is baie mooi :''Pardona?'' - verskoon tog? :''Me ama tu'' - ek hou van jou :''Me debe vade aora'' - ek moet nou gaan :''Asta la ora?'' - sien jou later? :''Bon sera'' - goeie naand :''Bon fortuna'' - sterkte '''Lingua Franca Nova''' [[Media:Introdui1.ogg|luister]] :Lingua Franca Nova is ontwerp om 'n besonder eenvoudige, konsekwente, en maklik leerbare taal vir internasionale kommunikasie te skep. :Dit het 'n aantal positiewe eienskappe: :Dit het 'n beperkte aantal foneme. Dit klink soortgelyk aan Italiaans of Spaans. :Dit word foneties gespel. Geen kind hoef jare te spandeer om dit aan te leer nie. :Dit het 'n heeltemal gewone grammatika. Dit is min of meer so eenvoudig as Engels of Indonesies. :Dit het 'n beperkte en heel-gereelde stel produktiewe affikse vir roetine woordafleiding. :Dit het goed gedefinieerde reëls vir woordorde, in ooreenstemming met baie groot tale. :Dit het 'n woordbasis wat sterk gewortel is in die moderne Romaanse tale. Hierdie tale is self wydverspreid en invloedryk, plus hulle het die grootste deel van die Engelse woordeskat bygedra. :Dit is ontwerp om Latynse en Griekse tegniese neologismes natuurlik te aanvaar, die de facto "wêreldstandaard". :Dit is ontwerp om relatief "natuurlik" te wees vir diegene wat vertroud is met Romaanse tale, sonder om enigsins moeiliker vir ander persone te wees om aan te leer! == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Interwiki|kode=lfn}} {{Wikt-inlyn|Lingua Franca Nova}} * [http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ Lingua Franca Nova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220145459/http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ |date=20 Februarie 2014 }} * [http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef Lingua Franca Nova – Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508192850/http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef |date= 8 Mei 2013 }} * [http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ Lingua Franca Nova – Yahoo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203104439/http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ |date= 3 Februarie 2006 }} * [http://www.facebook.com/groups/2557990156/ Lingua Franca Nova – Facebook] * [http://ccgi.esperanto.plus.com/cgi-bin/lfn/disionario.html Lingua Franca Nova – Disionario] * [http://www.omniglot.com/writing/lfn.htm Lingua Franca Nova – Omniglot] {{Taalsaadjie}} {{Romaans}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige taal]] l61mpwiqpqlfo253rrpde2fl8wl5fa4 2896096 2896095 2026-04-22T05:43:30Z Oesjaar 7467 /* Vertaalde literatuur */ Verbeter 2896096 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Lingua Franca Nova |inheemsenaam= |familiekleur=Indo-Europees |state= |streek= |sprekers=>100 |rang= |skrif=[[Latynse alfabet|Latynse]] en [[Cyrilliese alfabet]] |fam2=[[Kunsmatige taal]] |fam3= |fam4= |nasie= |agentskap= |iso1=|iso2=|iso3=lfn |kaart=[[Lêer:Flag of Lingua Franca Nova.svg|200px|center]] }} '''Lingua Franca Nova''' (ook bekend as '''Elefen''', en gereeld afgekort as '''LFN''') is 'n [[kunsmatige taal]], deur Dr. C. George Boeree saamgestel, om as hulpmiddel te dien in internasionale kommunikasie. Dit is saamgestel uit 'n mengsel van die tale Frans, Italiaans, Portugees, Spaans en Katalaans, met 'n grammatika soortgelyk aan die kreoolse tale soos [[Bislama]], [[Tok Pisin]] en [[Papiamentu]]. Die kort naam vir die taal is LFN. Die LFN-groep het hul eie [[wiki]] en sedert 19 April 2018 ook hul eie [[Wikipedia]]. == Inleiding == Die woordeskat van die taal is afkomstig van vyf [[romaanse tale]]: [[Frans]], [[Spaans]], [[Portugees]], [[Italiaans]] en [[Katalaans]], maar die grammatika is nader aan die kreool se tale. Soos meeste werkwoorde in Afrikaans, verander die werkwoord nie na aanleiding van die persoon nie: :Me scrive - ek skryf :Tu scrive - jy/u skryf :El scrive - hy/sy/dit skryf :Nos scrive - ons skryf :Vos scrive - julle skryf :Los scrive - hulle skryf == Grammatika == {{Hoofartikel|Grammatika van Lingua Franca Nova}} LFN het 'n analitiese grammatika en lyk soos die grammatika van tale soos die [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Afrikaans]]. == Letterkunde == Die eerste oorspronklike roman wat in Lingua Franca Nova gepubliseer is, was ''La xerca per Pahoa'' ["die soektog na Pahoa"], geskryf deur Vicente Costalago;<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_xerca_per_pahoa/index.html |title=La xerca per Pahoa |access-date=29 Maart 2022 |archive-date=11 Augustus 2021 }}</ref> Uitgewers het in 2020 (internet) en 2021 (boek) begin. Die tweede oorspronklike boek wat gepubliseer is, was ''La marcia nonconoseda'', ook deur dieselfde skrywer.<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_marcia_nonconoseda/index.html |title=La marcia noncoseda |access-date=29 Maart 2022 |archive-date= 7 Maart 2022 }}</ref> === Vertaalde literatuur === Die eerste vertaalde teks was ''Hills Like White Elephants'', deur [[Ernest Hemingway]]; vertaal deur Daniel Alegrett in 1999. Dit is 'n voorbeeld van oud lingua franca nova:<ref name="V.Costalago">{{cite web |url=https://elefen.org/pdf/leteratur-romanica-e-elefen.pdf|title=Leteratur romanica e elefen|last=Costalago|first=Vicente|date= |website= |publisher= |access-date= |quote=La testo prima traduida a elefen ia es ''Colinas como elefantes blanca'', par Ernest Hemingway, traduida par Daniel Alegrett en 1999.}}</ref> ''La colinas tra la vale de la Ebro eseva longa e blanca. Esta parte no ave ombra e no arbores, e la stasion eseva entra du linias de ferovia su la sol. Prosima contra un lado de la stasion, aveva la ombra tepida de la construida e un cortina, fada de cordas de granos de bambu, pendente tra la porta abrida a en la beveria, per mantenir la moscas a estra. La american e la fia ce le acompaniava, sentava se a un tabla su la ombra, estra la construida. Eseva multe calda, e la tren rapida da Barselona venira en cuatrodes minutos. El parava se en esta stasion entra dudes minutos e partiva a Madrid''. Ons moet wag tot 2008 om ander literêre tekste in hierdie taal te sien<ref name="V.Costalago"/>​. Hierdie keer is dit ''Bocragonia'' ([[Lewis Carroll]] se ''Jabberwocky''-poësie) en ''La cade de la Casa de Usor'', vertaal deur Simon Davies.<ref name="V.Costalago"/>​ Hierdie elefenista het ander werke vertaal soos ''Alisia en la pais de mervelias'', vertaal in 2010 en gepubliseer in 2012, wat dit die eerste papierpublikasie in hierdie taal gemaak het. Hier is 'n uittreksel uit ''Alisia en la pais de mervelias,'' 'n voorbeeld van die taal wat amper in sy finale stadium is: :''“A acel dirije,” la Gato dise, brandante se pedeta destra, “un Xapor abita: e a acel dirije,” brandante la otra pedeta, “un Lepre de Marto. Visita la un o la otra, como tu desira: ambos es fol.”'' :''“Ma me no vole pasa entre persones fol,” Alisia comenta.'' :''“O! tu no pote evita lo,” la Gato dise: “asi, tota de nos es fol. Me es fol. Tu es fol.”'' :''“Como tu sabe ce me es fol?” Alisia dise.'' :''“Sin duta tu es,” la Gato dise, “car si no, tu no ta veni asi.”'' Simon Davies het ook ''La prince peti'', deur [[Antoine de Saint-Exupéry]] vertaal; in 2009. Hierdie teks is oorspronklik deur iemand anders vertaal maar, nadat hy ontdek het dat dit nie 'n vertaling uit die oorspronklike is nie, maar uit Engels, het Simon Davies besluit om dit van die begin af te hervertaal. Tussen 2013 en 2014 het Simon Davies ook ''Tra la mirror vertaal, e lo cual Alisia trova a ultra​''<ref name="V.Costalago"/>. En in 2014 het C. G. Boeree ''La trajedia de re Lear'', deur ''William Shakespeare'', vertaal, synde die eerste toneelstuk wat in 'n nuwe lingua franca vertaal is<ref name="V.Costalago"/>. In 2018 het Simon Davies ''A Study in Scarlet''<ref name="V.Costalago"/> vertaal en op 29 April 2019 het hy die vertaling van die eerste boek van die [[Eneïde]]<ref name="V.Costalago"/> voltooi. : ''Me canta armas e la om ci, de la costas de Troia, escluida par fortuna, ia veni la prima a Italia e la bordas Lavinian, multe lansada sur la teras e la profonda par la fortia de la altas, su la coleria memoriosa de Juno savaje; multe ance en gera el ia sufri, asta fundi un site e introdui dios a Latio, de do es la popla Latina, la padres de Alba Longa, e la murones de Roma alta''. Op 22 Junie 2019 het Vicente Costalago die ''[[Evangelie volgens Markus|Evanjelio de San Marco]]''<ref name="V.Costalago"/> vertaal op grond van die Engelse en Spaanse weergawes van die Vatikaan-Bybel. Dit is die derde volledige teks van die Bybel wat in hierdie taal vertaal is, die Tweede Brief van Johannes is die tweede, wat in 2008 deur dieselfde skrywer vertaal is; en ''Prediker'' die eerste, vertaal deur Dave MacLeod in 2006. Fragmente van ander dele van die [[Bybel]] is vertaal, soos dele van die Evangelies volgens Lukas en Johannes. Op 10 November 2019 het Vicente Costalago die eerste hoofstuk van ''Don Quixote'' vertaal en op 22 Februarie 2020 het hy die vertaling van die Evangelie volgens Matteus voltooi.<ref name="V.Costalago"/> == Voorbeelde == :''Bon dia'' - goeie dag :''Alo'' - hallo :''Como es tu?'' - hoe gaan dit met jou? :''Bon, e tu?'' - goed, en self? :''No mal'' - nie te sleg nie :''Ce es tu nom?'' - wat is jou naam? :''Me nom es Maria'' - my naam is Maria :''Grasias!'' - dankie! :''Tu es vera bela'' -- jy is baie mooi :''Pardona?'' - verskoon tog? :''Me ama tu'' - ek hou van jou :''Me debe vade aora'' - ek moet nou gaan :''Asta la ora?'' - sien jou later? :''Bon sera'' - goeie naand :''Bon fortuna'' - sterkte '''Lingua Franca Nova''' [[Media:Introdui1.ogg|luister]] :Lingua Franca Nova is ontwerp om 'n besonder eenvoudige, konsekwente, en maklik leerbare taal vir internasionale kommunikasie te skep. :Dit het 'n aantal positiewe eienskappe: :Dit het 'n beperkte aantal foneme. Dit klink soortgelyk aan Italiaans of Spaans. :Dit word foneties gespel. Geen kind hoef jare te spandeer om dit aan te leer nie. :Dit het 'n heeltemal gewone grammatika. Dit is min of meer so eenvoudig as Engels of Indonesies. :Dit het 'n beperkte en heel-gereelde stel produktiewe affikse vir roetine woordafleiding. :Dit het goed gedefinieerde reëls vir woordorde, in ooreenstemming met baie groot tale. :Dit het 'n woordbasis wat sterk gewortel is in die moderne Romaanse tale. Hierdie tale is self wydverspreid en invloedryk, plus hulle het die grootste deel van die Engelse woordeskat bygedra. :Dit is ontwerp om Latynse en Griekse tegniese neologismes natuurlik te aanvaar, die de facto "wêreldstandaard". :Dit is ontwerp om relatief "natuurlik" te wees vir diegene wat vertroud is met Romaanse tale, sonder om enigsins moeiliker vir ander persone te wees om aan te leer! == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Interwiki|kode=lfn}} {{Wikt-inlyn|Lingua Franca Nova}} * [http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ Lingua Franca Nova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220145459/http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ |date=20 Februarie 2014 }} * [http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef Lingua Franca Nova – Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508192850/http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef |date= 8 Mei 2013 }} * [http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ Lingua Franca Nova – Yahoo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203104439/http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ |date= 3 Februarie 2006 }} * [http://www.facebook.com/groups/2557990156/ Lingua Franca Nova – Facebook] * [http://ccgi.esperanto.plus.com/cgi-bin/lfn/disionario.html Lingua Franca Nova – Disionario] * [http://www.omniglot.com/writing/lfn.htm Lingua Franca Nova – Omniglot] {{Taalsaadjie}} {{Romaans}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige taal]] eekyjhm5cfrcriu5ywmbz10n0bpypem 2896097 2896096 2026-04-22T05:44:45Z Oesjaar 7467 /* Vertaalde literatuur */ Verbeter 2896097 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Lingua Franca Nova |inheemsenaam= |familiekleur=Indo-Europees |state= |streek= |sprekers=>100 |rang= |skrif=[[Latynse alfabet|Latynse]] en [[Cyrilliese alfabet]] |fam2=[[Kunsmatige taal]] |fam3= |fam4= |nasie= |agentskap= |iso1=|iso2=|iso3=lfn |kaart=[[Lêer:Flag of Lingua Franca Nova.svg|200px|center]] }} '''Lingua Franca Nova''' (ook bekend as '''Elefen''', en gereeld afgekort as '''LFN''') is 'n [[kunsmatige taal]], deur Dr. C. George Boeree saamgestel, om as hulpmiddel te dien in internasionale kommunikasie. Dit is saamgestel uit 'n mengsel van die tale Frans, Italiaans, Portugees, Spaans en Katalaans, met 'n grammatika soortgelyk aan die kreoolse tale soos [[Bislama]], [[Tok Pisin]] en [[Papiamentu]]. Die kort naam vir die taal is LFN. Die LFN-groep het hul eie [[wiki]] en sedert 19 April 2018 ook hul eie [[Wikipedia]]. == Inleiding == Die woordeskat van die taal is afkomstig van vyf [[romaanse tale]]: [[Frans]], [[Spaans]], [[Portugees]], [[Italiaans]] en [[Katalaans]], maar die grammatika is nader aan die kreool se tale. Soos meeste werkwoorde in Afrikaans, verander die werkwoord nie na aanleiding van die persoon nie: :Me scrive - ek skryf :Tu scrive - jy/u skryf :El scrive - hy/sy/dit skryf :Nos scrive - ons skryf :Vos scrive - julle skryf :Los scrive - hulle skryf == Grammatika == {{Hoofartikel|Grammatika van Lingua Franca Nova}} LFN het 'n analitiese grammatika en lyk soos die grammatika van tale soos die [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Afrikaans]]. == Letterkunde == Die eerste oorspronklike roman wat in Lingua Franca Nova gepubliseer is, was ''La xerca per Pahoa'' ["die soektog na Pahoa"], geskryf deur Vicente Costalago;<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_xerca_per_pahoa/index.html |title=La xerca per Pahoa |access-date=29 Maart 2022 |archive-date=11 Augustus 2021 }}</ref> Uitgewers het in 2020 (internet) en 2021 (boek) begin. Die tweede oorspronklike boek wat gepubliseer is, was ''La marcia nonconoseda'', ook deur dieselfde skrywer.<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_marcia_nonconoseda/index.html |title=La marcia noncoseda |access-date=29 Maart 2022 |archive-date= 7 Maart 2022 }}</ref> === Vertaalde literatuur === Die eerste vertaalde teks was ''Hills Like White Elephants'', deur [[Ernest Hemingway]]; vertaal deur Daniel Alegrett in 1999. Dit is 'n voorbeeld van oud lingua franca nova:<ref name="V.Costalago">{{cite web |url=https://elefen.org/pdf/leteratur-romanica-e-elefen.pdf|title=Leteratur romanica e elefen|last=Costalago|first=Vicente|date= |website= |publisher= |access-date= |quote=La testo prima traduida a elefen ia es ''Colinas como elefantes blanca'', par Ernest Hemingway, traduida par Daniel Alegrett en 1999.}}</ref> ''La colinas tra la vale de la Ebro eseva longa e blanca. Esta parte no ave ombra e no arbores, e la stasion eseva entra du linias de ferovia su la sol. Prosima contra un lado de la stasion, aveva la ombra tepida de la construida e un cortina, fada de cordas de granos de bambu, pendente tra la porta abrida a en la beveria, per mantenir la moscas a estra. La american e la fia ce le acompaniava, sentava se a un tabla su la ombra, estra la construida. Eseva multe calda, e la tren rapida da Barselona venira en cuatrodes minutos. El parava se en esta stasion entra dudes minutos e partiva a Madrid''. Ons moet wag tot 2008 om ander literêre tekste in hierdie taal te sien<ref name="V.Costalago"/>​. Hierdie keer is dit ''Bocragonia'' ([[Lewis Carroll]] se ''Jabberwocky''-poësie) en ''La cade de la Casa de Usor'', vertaal deur Simon Davies.<ref name="V.Costalago"/>​ Hierdie elefenista het ander werke vertaal soos ''Alisia en la pais de mervelias'', vertaal in 2010 en gepubliseer in 2012, wat dit die eerste papierpublikasie in hierdie taal gemaak het. Hier is 'n uittreksel uit ''Alisia en la pais de mervelias,'' 'n voorbeeld van die taal wat amper in sy finale stadium is: :''“A acel dirije,” la Gato dise, brandante se pedeta destra, “un Xapor abita: e a acel dirije,” brandante la otra pedeta, “un Lepre de Marto. Visita la un o la otra, como tu desira: ambos es fol.”'' :''“Ma me no vole pasa entre persones fol,” Alisia comenta.'' :''“O! tu no pote evita lo,” la Gato dise: “asi, tota de nos es fol. Me es fol. Tu es fol.”'' :''“Como tu sabe ce me es fol?” Alisia dise.'' :''“Sin duta tu es,” la Gato dise, “car si no, tu no ta veni asi.”'' Simon Davies het ook ''La prince peti'', deur [[Antoine de Saint-Exupéry]] vertaal; in 2009. Hierdie teks is oorspronklik deur iemand anders vertaal maar, nadat hy ontdek het dat dit nie 'n vertaling uit die oorspronklike is nie, maar uit Engels, het Simon Davies besluit om dit van die begin af te hervertaal. Tussen 2013 en 2014 het Simon Davies ook ''Tra la mirror vertaal, e lo cual Alisia trova a ultra​''<ref name="V.Costalago"/>. En in 2014 het C. G. Boeree ''La trajedia de re Lear'', deur ''William Shakespeare'', vertaal, synde die eerste toneelstuk wat in 'n nuwe lingua franca vertaal is.<ref name="V.Costalago"/> In 2018 het Simon Davies ''A Study in Scarlet''<ref name="V.Costalago"/> vertaal en op 29 April 2019 het hy die vertaling van die eerste boek van die [[Eneïde]]<ref name="V.Costalago"/> voltooi. : ''Me canta armas e la om ci, de la costas de Troia, escluida par fortuna, ia veni la prima a Italia e la bordas Lavinian, multe lansada sur la teras e la profonda par la fortia de la altas, su la coleria memoriosa de Juno savaje; multe ance en gera el ia sufri, asta fundi un site e introdui dios a Latio, de do es la popla Latina, la padres de Alba Longa, e la murones de Roma alta''. Op 22 Junie 2019 het Vicente Costalago die ''[[Evangelie volgens Markus|Evanjelio de San Marco]]''<ref name="V.Costalago"/> vertaal op grond van die Engelse en Spaanse weergawes van die Vatikaan-Bybel. Dit is die derde volledige teks van die Bybel wat in hierdie taal vertaal is, die Tweede Brief van Johannes is die tweede, wat in 2008 deur dieselfde skrywer vertaal is; en ''Prediker'' die eerste, vertaal deur Dave MacLeod in 2006. Fragmente van ander dele van die [[Bybel]] is vertaal, soos dele van die Evangelies volgens Lukas en Johannes. Op 10 November 2019 het Vicente Costalago die eerste hoofstuk van ''Don Quixote'' vertaal en op 22 Februarie 2020 het hy die vertaling van die Evangelie volgens Matteus voltooi.<ref name="V.Costalago"/> == Voorbeelde == :''Bon dia'' - goeie dag :''Alo'' - hallo :''Como es tu?'' - hoe gaan dit met jou? :''Bon, e tu?'' - goed, en self? :''No mal'' - nie te sleg nie :''Ce es tu nom?'' - wat is jou naam? :''Me nom es Maria'' - my naam is Maria :''Grasias!'' - dankie! :''Tu es vera bela'' -- jy is baie mooi :''Pardona?'' - verskoon tog? :''Me ama tu'' - ek hou van jou :''Me debe vade aora'' - ek moet nou gaan :''Asta la ora?'' - sien jou later? :''Bon sera'' - goeie naand :''Bon fortuna'' - sterkte '''Lingua Franca Nova''' [[Media:Introdui1.ogg|luister]] :Lingua Franca Nova is ontwerp om 'n besonder eenvoudige, konsekwente, en maklik leerbare taal vir internasionale kommunikasie te skep. :Dit het 'n aantal positiewe eienskappe: :Dit het 'n beperkte aantal foneme. Dit klink soortgelyk aan Italiaans of Spaans. :Dit word foneties gespel. Geen kind hoef jare te spandeer om dit aan te leer nie. :Dit het 'n heeltemal gewone grammatika. Dit is min of meer so eenvoudig as Engels of Indonesies. :Dit het 'n beperkte en heel-gereelde stel produktiewe affikse vir roetine woordafleiding. :Dit het goed gedefinieerde reëls vir woordorde, in ooreenstemming met baie groot tale. :Dit het 'n woordbasis wat sterk gewortel is in die moderne Romaanse tale. Hierdie tale is self wydverspreid en invloedryk, plus hulle het die grootste deel van die Engelse woordeskat bygedra. :Dit is ontwerp om Latynse en Griekse tegniese neologismes natuurlik te aanvaar, die de facto "wêreldstandaard". :Dit is ontwerp om relatief "natuurlik" te wees vir diegene wat vertroud is met Romaanse tale, sonder om enigsins moeiliker vir ander persone te wees om aan te leer! == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Interwiki|kode=lfn}} {{Wikt-inlyn|Lingua Franca Nova}} * [http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ Lingua Franca Nova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220145459/http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ |date=20 Februarie 2014 }} * [http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef Lingua Franca Nova – Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508192850/http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef |date= 8 Mei 2013 }} * [http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ Lingua Franca Nova – Yahoo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203104439/http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ |date= 3 Februarie 2006 }} * [http://www.facebook.com/groups/2557990156/ Lingua Franca Nova – Facebook] * [http://ccgi.esperanto.plus.com/cgi-bin/lfn/disionario.html Lingua Franca Nova – Disionario] * [http://www.omniglot.com/writing/lfn.htm Lingua Franca Nova – Omniglot] {{Taalsaadjie}} {{Romaans}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige taal]] jyv6t2m3lmyq7bvhyjexbm6pcrrl0do 2896098 2896097 2026-04-22T05:45:19Z Oesjaar 7467 /* Vertaalde literatuur */ Verbeter 2896098 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Lingua Franca Nova |inheemsenaam= |familiekleur=Indo-Europees |state= |streek= |sprekers=>100 |rang= |skrif=[[Latynse alfabet|Latynse]] en [[Cyrilliese alfabet]] |fam2=[[Kunsmatige taal]] |fam3= |fam4= |nasie= |agentskap= |iso1=|iso2=|iso3=lfn |kaart=[[Lêer:Flag of Lingua Franca Nova.svg|200px|center]] }} '''Lingua Franca Nova''' (ook bekend as '''Elefen''', en gereeld afgekort as '''LFN''') is 'n [[kunsmatige taal]], deur Dr. C. George Boeree saamgestel, om as hulpmiddel te dien in internasionale kommunikasie. Dit is saamgestel uit 'n mengsel van die tale Frans, Italiaans, Portugees, Spaans en Katalaans, met 'n grammatika soortgelyk aan die kreoolse tale soos [[Bislama]], [[Tok Pisin]] en [[Papiamentu]]. Die kort naam vir die taal is LFN. Die LFN-groep het hul eie [[wiki]] en sedert 19 April 2018 ook hul eie [[Wikipedia]]. == Inleiding == Die woordeskat van die taal is afkomstig van vyf [[romaanse tale]]: [[Frans]], [[Spaans]], [[Portugees]], [[Italiaans]] en [[Katalaans]], maar die grammatika is nader aan die kreool se tale. Soos meeste werkwoorde in Afrikaans, verander die werkwoord nie na aanleiding van die persoon nie: :Me scrive - ek skryf :Tu scrive - jy/u skryf :El scrive - hy/sy/dit skryf :Nos scrive - ons skryf :Vos scrive - julle skryf :Los scrive - hulle skryf == Grammatika == {{Hoofartikel|Grammatika van Lingua Franca Nova}} LFN het 'n analitiese grammatika en lyk soos die grammatika van tale soos die [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Afrikaans]]. == Letterkunde == Die eerste oorspronklike roman wat in Lingua Franca Nova gepubliseer is, was ''La xerca per Pahoa'' ["die soektog na Pahoa"], geskryf deur Vicente Costalago;<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_xerca_per_pahoa/index.html |title=La xerca per Pahoa |access-date=29 Maart 2022 |archive-date=11 Augustus 2021 }}</ref> Uitgewers het in 2020 (internet) en 2021 (boek) begin. Die tweede oorspronklike boek wat gepubliseer is, was ''La marcia nonconoseda'', ook deur dieselfde skrywer.<ref>{{Cite web |url=https://elefen.org/leteratur/la_marcia_nonconoseda/index.html |title=La marcia noncoseda |access-date=29 Maart 2022 |archive-date= 7 Maart 2022 }}</ref> === Vertaalde literatuur === Die eerste vertaalde teks was ''Hills Like White Elephants'', deur [[Ernest Hemingway]]; vertaal deur Daniel Alegrett in 1999. Dit is 'n voorbeeld van oud lingua franca nova:<ref name="V.Costalago">{{cite web |url=https://elefen.org/pdf/leteratur-romanica-e-elefen.pdf|title=Leteratur romanica e elefen|last=Costalago|first=Vicente|date= |website= |publisher= |access-date= |quote=La testo prima traduida a elefen ia es ''Colinas como elefantes blanca'', par Ernest Hemingway, traduida par Daniel Alegrett en 1999.}}</ref> ''La colinas tra la vale de la Ebro eseva longa e blanca. Esta parte no ave ombra e no arbores, e la stasion eseva entra du linias de ferovia su la sol. Prosima contra un lado de la stasion, aveva la ombra tepida de la construida e un cortina, fada de cordas de granos de bambu, pendente tra la porta abrida a en la beveria, per mantenir la moscas a estra. La american e la fia ce le acompaniava, sentava se a un tabla su la ombra, estra la construida. Eseva multe calda, e la tren rapida da Barselona venira en cuatrodes minutos. El parava se en esta stasion entra dudes minutos e partiva a Madrid''. Ons moet wag tot 2008 om ander literêre tekste in hierdie taal te sien<ref name="V.Costalago"/>​. Hierdie keer is dit ''Bocragonia'' ([[Lewis Carroll]] se ''Jabberwocky''-poësie) en ''La cade de la Casa de Usor'', vertaal deur Simon Davies.<ref name="V.Costalago"/>​ Hierdie elefenista het ander werke vertaal soos ''Alisia en la pais de mervelias'', vertaal in 2010 en gepubliseer in 2012, wat dit die eerste papierpublikasie in hierdie taal gemaak het. Hier is 'n uittreksel uit ''Alisia en la pais de mervelias,'' 'n voorbeeld van die taal wat amper in sy finale stadium is: :''“A acel dirije,” la Gato dise, brandante se pedeta destra, “un Xapor abita: e a acel dirije,” brandante la otra pedeta, “un Lepre de Marto. Visita la un o la otra, como tu desira: ambos es fol.”'' :''“Ma me no vole pasa entre persones fol,” Alisia comenta.'' :''“O! tu no pote evita lo,” la Gato dise: “asi, tota de nos es fol. Me es fol. Tu es fol.”'' :''“Como tu sabe ce me es fol?” Alisia dise.'' :''“Sin duta tu es,” la Gato dise, “car si no, tu no ta veni asi.”'' Simon Davies het ook ''La prince peti'', deur [[Antoine de Saint-Exupéry]] vertaal; in 2009. Hierdie teks is oorspronklik deur iemand anders vertaal maar, nadat hy ontdek het dat dit nie 'n vertaling uit die oorspronklike is nie, maar uit Engels, het Simon Davies besluit om dit van die begin af te hervertaal. Tussen 2013 en 2014 het Simon Davies ook ''Tra la mirror vertaal, e lo cual Alisia trova a ultra​''.<ref name="V.Costalago"/> En in 2014 het C. G. Boeree ''La trajedia de re Lear'', deur ''William Shakespeare'', vertaal, synde die eerste toneelstuk wat in 'n nuwe lingua franca vertaal is.<ref name="V.Costalago"/> In 2018 het Simon Davies ''A Study in Scarlet''<ref name="V.Costalago"/> vertaal en op 29 April 2019 het hy die vertaling van die eerste boek van die [[Eneïde]]<ref name="V.Costalago"/> voltooi. : ''Me canta armas e la om ci, de la costas de Troia, escluida par fortuna, ia veni la prima a Italia e la bordas Lavinian, multe lansada sur la teras e la profonda par la fortia de la altas, su la coleria memoriosa de Juno savaje; multe ance en gera el ia sufri, asta fundi un site e introdui dios a Latio, de do es la popla Latina, la padres de Alba Longa, e la murones de Roma alta''. Op 22 Junie 2019 het Vicente Costalago die ''[[Evangelie volgens Markus|Evanjelio de San Marco]]''<ref name="V.Costalago"/> vertaal op grond van die Engelse en Spaanse weergawes van die Vatikaan-Bybel. Dit is die derde volledige teks van die Bybel wat in hierdie taal vertaal is, die Tweede Brief van Johannes is die tweede, wat in 2008 deur dieselfde skrywer vertaal is; en ''Prediker'' die eerste, vertaal deur Dave MacLeod in 2006. Fragmente van ander dele van die [[Bybel]] is vertaal, soos dele van die Evangelies volgens Lukas en Johannes. Op 10 November 2019 het Vicente Costalago die eerste hoofstuk van ''Don Quixote'' vertaal en op 22 Februarie 2020 het hy die vertaling van die Evangelie volgens Matteus voltooi.<ref name="V.Costalago"/> == Voorbeelde == :''Bon dia'' - goeie dag :''Alo'' - hallo :''Como es tu?'' - hoe gaan dit met jou? :''Bon, e tu?'' - goed, en self? :''No mal'' - nie te sleg nie :''Ce es tu nom?'' - wat is jou naam? :''Me nom es Maria'' - my naam is Maria :''Grasias!'' - dankie! :''Tu es vera bela'' -- jy is baie mooi :''Pardona?'' - verskoon tog? :''Me ama tu'' - ek hou van jou :''Me debe vade aora'' - ek moet nou gaan :''Asta la ora?'' - sien jou later? :''Bon sera'' - goeie naand :''Bon fortuna'' - sterkte '''Lingua Franca Nova''' [[Media:Introdui1.ogg|luister]] :Lingua Franca Nova is ontwerp om 'n besonder eenvoudige, konsekwente, en maklik leerbare taal vir internasionale kommunikasie te skep. :Dit het 'n aantal positiewe eienskappe: :Dit het 'n beperkte aantal foneme. Dit klink soortgelyk aan Italiaans of Spaans. :Dit word foneties gespel. Geen kind hoef jare te spandeer om dit aan te leer nie. :Dit het 'n heeltemal gewone grammatika. Dit is min of meer so eenvoudig as Engels of Indonesies. :Dit het 'n beperkte en heel-gereelde stel produktiewe affikse vir roetine woordafleiding. :Dit het goed gedefinieerde reëls vir woordorde, in ooreenstemming met baie groot tale. :Dit het 'n woordbasis wat sterk gewortel is in die moderne Romaanse tale. Hierdie tale is self wydverspreid en invloedryk, plus hulle het die grootste deel van die Engelse woordeskat bygedra. :Dit is ontwerp om Latynse en Griekse tegniese neologismes natuurlik te aanvaar, die de facto "wêreldstandaard". :Dit is ontwerp om relatief "natuurlik" te wees vir diegene wat vertroud is met Romaanse tale, sonder om enigsins moeiliker vir ander persone te wees om aan te leer! == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Interwiki|kode=lfn}} {{Wikt-inlyn|Lingua Franca Nova}} * [http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ Lingua Franca Nova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140220145459/http://webspace.ship.edu/cgboer/lfn/ |date=20 Februarie 2014 }} * [http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef Lingua Franca Nova – Wiki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130508192850/http://lfn.wikia.com/wiki/Paje_xef |date= 8 Mei 2013 }} * [http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ Lingua Franca Nova – Yahoo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060203104439/http://groups.yahoo.com/group/LinguaFrancaNova/ |date= 3 Februarie 2006 }} * [http://www.facebook.com/groups/2557990156/ Lingua Franca Nova – Facebook] * [http://ccgi.esperanto.plus.com/cgi-bin/lfn/disionario.html Lingua Franca Nova – Disionario] * [http://www.omniglot.com/writing/lfn.htm Lingua Franca Nova – Omniglot] {{Taalsaadjie}} {{Romaans}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige taal]] 8eabneih9ahanrubjdra4q71gy9uz9p 0 17176 2895841 2659001 2026-04-21T13:00:14Z Jcb 223 2895841 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Teilchenmodell Feststoff.svg|duimnael|280px|Diagram wat wys hoe molekules in 'n vaste stof gerangskik is.]] 'n '''Vaste stof''' is 'n [[fases van materie|fase]] van [[materie]] wat gekenmerk word deur weerstand tot [[vervorming]] en veranderinge in [[volume]]. In die fisika word daar na vaste stowwe verwys as een van die drie basiese vorme waarin materie kan voorkom. ’n Vaste stof omvorm van een van die twee ander vorme wanneer die energie van die atome verminder en dié atome ’n relatief geordende, rigiede driedimensionele struktuur aanneem. Molekules kan dus nie vryelik beweeg nie. 'n Mens kom vaste stowwe gereeld in die alledaagse lewe teë. Voorbeelde van vaste stowwe is ys, hout, plastiek en so meer. [[Lêer:Icecube.jpg|duimnael|280px|Water in vaste vorm]] == Ander vorme == Vloeistof en gas is die twee ander vorme waaraan almal elke dag blootgestel word. Die vorm van dié materie word geklassifiseer volgens die sterkte van hul molekules om weerstand teen kragte te bied, wat hul vorm mag verander. 'n Vloeistof se molekules het meer energie en beweeg gevolglik meer. ’n Gas (of damp) se molekules kan selfs nóg meer beweeg en ook vry van mekaar beweeg. So kan dit die volle inhoud van ’n houer vul. Die fase van materie gaan hand aan hand met temperatuur, druk en volume. == Temperatuur == Die hoeveelheid hitte-energie wat benodig word om materie van ’n vaste stof na ’n vloeistof te verander en ’n vloeistof na ’n gas neem skerp toe. Dit word transformasiehitte genoem. Soos ons almal weet, smelt ys in kamertemperatuur en verander gevolglik na ’n vloeistof. Water wat in ’n ketel kook, verander na stoom, wat ’n gas van individuele watermolekules is. Streng gesproke, is dit nie akkuraat om van materie as vaste stof, vloeistof of gas te verwys nie, omdat die meeste in toestande van hitte of druk van vorm kan verander. Yster is ’n goeie voorbeeld: Ons noem dit ’n vaste stof, maar dit kan van vorm verander en ’n vloeistof word teen ’n temperatuur van 1 535 grade Celcius – ’n baie hoë hitte dus. Dieselfde kan van koolstofdioksied gesê word: Hoewel dit ’n gas is, kan dit in ’n vaste stof omvorm word: die koelmiddel [[droë-ys]]. Dié koolstofdioksied – gewoonlik in blokvorm – verander by ’n temperatuur van 78,5 grade C in ’n gas. Water vries teen 0° C en kook teen 100° C. [[Lood]] smelt teen 327,4° C en [[silwer]] smelt teen 960,5° C. Dit maak sin dat die smeltpunt van enige vaste stof dieselfde as die vriespunt van sy vloeistofvorm is. Die beweging van molekules neem deurentyd af namate die temperatuur daal. Wanneer ’n mens uiteindelik by ongeveer -273,16 grade C uitkom, stop die beweging van alle molekules heeltemal en is daar nie meer enige hitte om te meet nie. Dit word [[absolute zero]] genoem, of 0° A. == Eienskappe van vaste stowwe == Op 'n mikroskopiese skaal het 'n vaste stof die volgende eienskappe: * Die [[atoom|atome]] of [[molekule]] wat die vaste stof uitmaak, is dig naby mekaar gepak. * Die elemente waaruit dit bestaan het vaste [[ligging]]s in [[ruimte]] relatief tot mekaar. Dit verduidelik dan ook 'n vaste stof se styfheid. * As genoegsame krag daarop uitgeoefen word, kan enigeen van hierdie eienskappe verander word, wat dan 'n permanente vervorming meebring. * Omdat enige vaste stof 'n mate van [[termiese energie]] bevat, vibreer die atome daarvan. Hierdie beweging is egter baie klein en vinnig en kan nie onder normale toestande waargeneem word nie. Dié eienskappe van ’n vaste stof onderskei hom dus van vloeistowwe en gasse. 'n Vaste stof verskil natuurlik ook van ander vaste stowwe wat molekulêre struktuur betref, vandaar verskille soos smeltpunte en massa. Die ligste vastestof-element onder normale toestande is [[litium]] (Li), ’n sagte, silwerwit [[alkaliese metaal]] wat hoogs reaktief en ontvlambaar is. Dit word gewoonlik in minerale-olie geberg. [[Lêer:BN aerogel on hair.jpg|duimnael|Aerogel is só lig dat nie eens hare daaronder meegee nie.]] Die ligste vaste stof aan die mens bekend is mensgemaak en word [[aerogel]] genoem. Die ligste aerogel wat al vervaardig is het 'n digtheid van 1,9 [[milligram|mg]]/cm³ of 1,9 [[kilogram|kg]]/m³ (1/530 minder dig as water). Aerogel is ’n sintetiese poreuse ultraligte materiaal met ’n baie lae digtheid en hittegeleiding. Dr. Samuel Stephens Kistler het dit uitgevind. Dit is eers in die vyftigerjare van die vorige eeu gekommersialiseer en word onder meer as isolasie in [[yskas]]te, ligte houers vir warm vloeistowwe, [[sigaret]]<nowiki>filters</nowiki> en in termiese [[slaapsak]]ke gebruik. [[Lêer:Laser effects.jpg|duimnael|Laser-effekte tydens 'n musiekuitvoering. Laser is een van die ontwikkelings wat uit die bestudering van die vastetoestandfisika gespruit het.]] == Vastetoestandfisika == Die vertakking van [[fisika]] wat te doen het met vaste stowwe word vastetoestandfisika genoem en is 'n soort [[gekondenseerde materie-fisika]]. [[Materiaalkunde]] bemoei homself hoofsaaklik met die eienskappe van vaste stowwe soos die sterkte en [[fases van materie|fase-veranderinge]]. Dit oorvleuel baie met vastetoestandfisika. [[Vastetoestandchemie]] oorvleuel op sy beurt ook met beide van hierdie vakgebiede, maar bemoei hom hoofsaaklik met die sintese van nuwe materiale. Vastetoestandfisika bestudeer die fisiese hoedanighede van vaste stowwe, insluitend magnetisme, ligvoorsiening, meganiese sterkte, elektrisiteit en hitte. Van die ontdekkings wat daaruit voortgevloei het, sluit in die ontwikkeling van [[transistor]]s, [[laser]]s en [[sonbattery]]e. Die drastiese ontwikkeling van die [[rekenaar]]-, [[kommunikasie]]-, [[elektrisiteit]]- en [[ruimtevaart|ruimtebedrywe]] steun sterk op die vastetoestandfisika. ’n Deeglike kennis van [[kwantumteorie]] is noodsaaklik om vastetoestandfisika te bestudeer. Die kwantumteorie vorm die grondslag om die struktuur van atome en molekules te verstaan en die kragte wat hul saambind om [[kristal]]le te vorm. == Bronne == * Cummings, Karen, Laws, Priscilla, Redish, Edward & Cooney, Patrick. ''Understanding Physics''. John Wiley & Sons, Inc. 2004. {{ISBN|0-471-37099-1}} * Labuschagne, F.J. & Eksteen, L.C. ''Verklarende Afrikaanse Woordeboek. Agtste hersiene en uitgebreide uitgawe.'' J.L. van Schaik. 1993. {{ISBN|0-627-01740-1}} * Odendal, F.F. & Gouws, R.H. HAT. ''Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal, Vyfde uitgawe.'' Pearson Education. 2010. {{ISBN|978-1-77025-665-1}} * Paneel redakteurs. ''The New Book of Popular Science''. Grolier Inc. 1988. {{ISBN|0-7172-1215-7}} * Paneel redakteurs. ''The New Encyclopædia Britannica Vol 10''. 2010. {{ISBN|0-7172-1215-7}} * Paneel redakteurs. ''The World Book Encyclopedia 18''. World Book. 2010. {{ISBN|978-0-7166-0110-4}}. == Sien ook == * [[Toestand van materie]] * [[Verkoelingskurwe]] == Verwysings == {{Verwysings}} * [[:en:solid|Ooreenstemmende artikel op die Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Chemie]] [[Kategorie:Fisika]] ffn514ys1p6zjytqf9sz6mx8hzvqejc 0 17574 2896040 2826214 2026-04-21T21:30:45Z Jcb 223 2896040 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Ladysmith | inheemse_naam = Emnambithi | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = View of Ladysmith KwaZulu-Natal South Africa.jpg |beeldbyskrif = Sentrale besigheidsdistrik | duimdrukkeretiketposisie= bokant | latd = 28 |latm = 33 |lats = 35 | longd = 29 |longm = 46 |longs = 50 | provinsie = KwaZulu-Natal | distrik = Uthukela | munisipaliteit = Alfred Duma | stigtingsdatum = 1850<ref name=established>{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv–lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 7 Februarie 2017 }}</ref> | regeringstipe = | leier_party = | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 73.3% | persent_kleurling = 2.9% | persent_asiër = 15.0% | persent_wit = 8.3% | persent_ander = 0.5% | demografie2_voetnotas = | demografie2_titel1 = [[Zoeloe]] | demografie2_info1 = 64.3% | demografie2_titel2 = [[Engels]] | demografie2_info2 = 22.8% | demografie2_titel3 = [[Afrikaans]] | demografie2_info3 = 6.3% | demografie2_titel4 = [[Suid-Sotho]] | demografie2_info4 = 2.2% | demografie2_titel5 = Ander | demografie2_info5 = 4.5% | poskode = 3370 | poskode2 = 3370 | skakelkode = 036 | sensuskode = 514018 | webwerf = [http://ladysmith.kzn.org.za ladysmith.kzn.org.za] }} '''Ladysmith''' is 'n groot [[dorp]] aan die oewer van die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]], in die [[uThukela-distriksmunisipaliteit|uThukela-distrik]] van [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]. Dit is 230&nbsp;km noordwes van [[Durban]] en 365&nbsp;km suidoos van [[Johannesburg]]. == Geskiedenis == In [[1847]] het 'n aantal [[Voortrekkers]] hulle in die gebied gevestig en die dorp is in [[1850]] gestig as die hoofstad van die [[Republiek van Kliprivier]] met Andries Spies as hulle kommandant. Die republiek is in dieselfde jaar reeds deur die [[Verenigde Koninkryk|Britte]] geannekseer. Die dorp is vernoem na [[Juana María de los Dolores de León Smith]], wat ook bekend gestaan het as ''Lady Smith'', die [[Spanje|Spaanse]] vrou van sir [[Harry Smith]], die goewerneur van die [[Kaapkolonie]]. 'n Fort is in [[1879]] gebou om die dorpenaars teen die [[Zoeloes]] te beskerm. === Tweede Vryheidsoorlog === [[Beeld:Ladysmith Stadsaal ABO beskadig.jpg|duimnael|links|180px|Ladysmith se stadsaal nadat granaatvuur die kloktoring beskadig het.]] Ladysmith het wêreldbekendheid verwerf toe dit vir 118 dae, van [[2 November]] [[1899]] tot [[28 Februarie]] [[1900]], tydens 'n deurslaggewende stadium van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], deur magte van die [[Zuid-Afrikaansche Republiek|ZAR]] en [[Oranje-Vrystaat]] beleër is. 3&nbsp;000 Britse soldate het tydens die beleg omgekom. Vier veldslae is geveg om Ladysmith te bevry. Die Britte verloor agtereenvolgens die slae van [[Slag van Colenso|Colenso]], [[Slag van Spioenkop|Spioenkop]] en [[Slag van Vaalkrans|Vaalkrans]] alvorens hulle uiteindelik by [[Slag van Pietershoogte|Pietershoogte]] deurbreek om Ladysmith te bevry. == Ekonomie == Belangrike nywerhede in die gebied sluit in voedselverwerking, tekstiel en die vervaardiging van motorbande. == Geografie == === Vloede === Sedert die stigting van die dorp is dit gereeld deur vloedwater van die [[Kliprivier, KwaZulu-Natal|Kliprivier]] geteister. in [[1997]] is die Qedusizi-dam voltooi as 'n vloedverswakkingsdam. Die [[Zoeloe]]naam van die dam beteken “einde van lyding”. Die Spioenkop-natuurreservaat is 25&nbsp;km van Ladysmith geleë. == Monumente en gedenktekens == === Platrand/Wagon Hill === [[Beeld:Platrand-Imperial Light Horse Memorial-001.jpg|duimnael|links|100px|Imperial Light Horse gedenkteken op Platrand]] [[Beeld:Wagon Hill-Burgher Memorial-001.jpg|duimnael|regs|200px|Die Burger gedenkteken]] :{{Commons-kategorie inlyn|bullet=none|Platrand Memorials|Platrand gedenktekens}} Aan die suidekant van Ladysmith is 'n area wat aksie gesien het gedurende die beleg van Ladysmith. Die Burger Gedenkteken op Wagon Hill was onthul ter ere van die Boere magte wat gedurende die beleg en bevryding van Ladysmith gesneuwel het. Op [[Slag van Platrand|Platrand]] is daar 'n gedenktekens vir Imperial Light Horse, die Devonshire Regiment, die Earl of Ava en ander. === Spioenkop === [[Beeld:Spioenkop-British Memorial-002.jpg|duimnael|links|100px|Britse gedenkteken op Spioenkop]] [[Beeld:Spioenkop-Visitors information-001.jpg|duimnael|regs|200px|Besoekersinligting op Spioenkop]] {{hoof|Slag van Spioenkop}} :{{Commons-kategorie inlyn|bullet=none|Spioenkop Battlefield Memorials|Spioenkop gedenktekens}} Die groot slagveld ongeveer 30&nbsp;km buite Ladysmith bevat die grafte van Britse soldate en gedenktekens, onder andere 'n Boere gedenkteken, Britse gedenkteken, South Lancashire gedenkteken en Imperial Light Infantry gedenkteken. === Castor et Pollux === Twee RML 6.3-duimkanonne wat deur die Britse magte gebruik is tydens die beleg staan vandag voor die stadsaal. === Mohandas Gandhi standbeeld === 'n Standbeeld van [[Mahatma Gandhi|Mohandas Gandhi]] kan gesien word in die Lord Vishnu tempel. == Trivia == * Tydens die Boereoorlog het Mohandas Gandhi 'n draagbaarkorps by Ladismith gevestig. Daar is 'n standbeeld van hom by die Lord Vishnutempel in Ladysmith. * Dit was die tuisdorp van [[Joseph Shabalala]], stigter van die sanggroep [[Ladysmith Black Mambazo]]. * Dit is die geboorteplek van "Sugar Boy" Malinga, voormalige bokskampioen. == Sien ook == * [[Gereformeerde kerk Ladysmith]] * [[NG gemeente Ladysmith]] * [[Tweede Vryheidsoorlog]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Davis, Ilse: 120 days ordeal by fire. In: South African Panorama. Jaargang 32, nr. 7, Julie 1987. ISSN 0038-254X * Edwin, N.: Siege of Ladysmith 80 years ago on 2 November 1899. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns, Kennis en Kultuur. Jaargang 29, nr. 1, Desember 1979 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://ladysmith.kzn.org.za/ls/23.xml Webwerf van Ladysmith, KwaZulu-Natal] {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC23}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]] 1d2mwsgi70bgdbliaalzhbx7hxi3ksn 0 19910 2896066 2868904 2026-04-22T05:17:26Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896066 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Waffen-SS | beeld = Waffen-SS logo.svg | beeld_byskrif = Embleem van die Waffen-SS | gestig = [[1933]] | ontbind = [[1945]] | land = {{vlagland|Nazi-Duitsland}} | weermagdeel = [[Lêer:Flag Schutzstaffel.svg|23px]] [[Schutzstaffel]] | organisasie = | onderdeel van = [[Wehrmacht]] (''[[de facto]]'') | tipe = Tenk<br />Tenkrenadier<br />[[Kavallerie]]<br />[[Infanterie]]<br />Berginfanterie<br />[[Polisie]] | spesialisasie = | kommandostruktuur = | aantal = 1&nbsp;000&nbsp;000 | hoofkwartier = SS Führungshauptamt, [[Berlyn]], [[Nazi-Duitsland]] | leuse = ''Meine Ehre heißt Treue''<br />("My eer is lojaliteit") | mars = | kleur = Swart, wit, rooi | uitrusting = | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''''Waffen-SS''''' ([[Duits]]: [ˈvafən.ɛs.ɛs], letterlik: "Wapen-SS") was die gevegseenheid van die ''[[Schutzstaffel]]''. Die ''Waffen-SS'' was onder beheer van ''Reichsführer-SS'', [[Heinrich Himmler]], en was deur die hele [[Tweede Wêreldoorlog]] bedrywig. 'n Klein aantal van sy amper een miljoen lede is ná die oorlog van oorlogsmisdade beskuldig en voor die Internasionale Militêre Geregshof in [[Neurenberg]] aangekla. Die ''Waffen-SS'' is oorspronklik gestig as 'n beskermingseenheid vir die leiers van die [[Nazi-party|NSDAP]] (''Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei'', "Nasionaal-Sosialistiese Duitse Werkersparty"). Die eenheid het mettertyd gegroei tot 'n mag van 38 gevegsdivisies wat uit meer as 950&nbsp;000 mense bestaan het, insluitende 'n aantal van die elite weermagseenhede. In die getuienis wat tydens die verhore voor die Internasionale Militêre Geregshof in Neurenberg gegee is, is die ''Waffen-SS'' as 'n kriminele organisasie veroordeel, as gevolg van hulle medewerking met die NSDAP. Waffen-SS-veterane is nie die selfde regte toegestaan as wat aan ander Duitse vegters van die ''Heer'' (die Duitse leër), die ''[[Luftwaffe]]'' of die ''Kriegsmarine'' toegestaan is nie. Dienspligtiges is egter van die veroordeling vrygestel omdat hulle tegnies gesproke onwillige vegters was. ==Oorsprong (1929–39)== Die oorsprong van die ''Waffen-SS'' kan teruggevoer word na die keuse van 'n groep van 120 SS-mans op 17 Maart 1933 deur [[Sepp Dietrich]] om die Sonderkommando Berlyn te vorm.{{sfn|Flaherty|2004|p=144}} Teen November 1933 het die formasie 800 mans gehad en tydens 'n herdenking in [[München]] vir die tiende herdenking van die mislukte München Putsch het die regiment getrou aan [[Adolf Hitler]] gesweer. Die eed wat belowe is, was 'n lojaliteit aan hom alleen 'en' gehoorsaamheid aan die dood '. Die vorming is die titel ''Leibstandarte'' (Lyfwag Regiment) ''Adolf Hitler'' (LAH) gegee.{{sfn|Cook|Bender|1994|pp=17, 19}} Op 13 April 1934, op bevel van Himmler, het die regiment bekend geword as die ''Leibstandarte SS Adolf Hitler'' (LSSAH).{{sfn|Cook|Bender|1994|pp=17, 19}} Die ''Leibstandarte'' het hul lojaliteit getoon aan Hitler in 1934 tydens die "[[nag van die lang messe]]", toe die Nazi-regime 'n reeks politieke moorde en die opruiming van die ''Sturmabteilung'' (SA) uitgevoer het.{{sfn|Flaherty|2004|p=144}} Onder leiding van een van Hitler se oudste kamerade, [[Ernst Röhm]], is die SA deur Hitler beskou as 'n bedreiging vir sy nuut verworwe politieke mag. Hitler wou ook leiers van die ''Reichswehr'' (die weermag van die Republiek) en konserwatiewes van die land versoen, mense wie se steun Hitler nodig gehad het om sy posisie te versterk. Toe Hitler besluit het om op te tree teen die SA, was die SS in beheer van die uitskakeling van Röhm en die ander hooggeplaaste SA beamptes.{{sfn|Kershaw|2008|pp=306–313}} Die nag van die lang messe het tussen 30 Junie en 2 Julie 1934 plaasgevind en tot 200 mense het gesterf. Dit sluit byna die hele SA leierskap in, wat effektief sy mag beëindig. Hierdie aksie is grootliks uitgevoer deur SS-personeel (insluitende die ''Leibstandarte'') en die [[Gestapo]].{{sfn|Kershaw|2008|pp=309–313}} In September 1934 het Hitler die vorming van die militêre vleuel van die Nazi Party gemagtig en die ''SS-Verfügungstruppe'' (SS-VT), 'n spesiale diensgroep onder Hitler se algehele bevel, goedgekeur.{{sfn|Flaherty|2004|p=144}} Die SS-VT moes van die Duitse weermag afhanklik wees vir die verskaffing van wapens en militêre opleiding. Hulle het beheer oor die rekruteringstelsel deur middel van plaaslike oproeprade wat verantwoordelik was vir die toewysing van dienspligtiges aan die verskillende takke van die ''Wehrmacht'' om die kwotas wat deur die Duitse Opperbevelstrutuur (''Oberkommando der Wehrmacht of OKW'' in Duits) gestel is te voldoen. Die SS word die laagste prioriteit vir rekrute gegee.{{sfn|Flaherty|2004|p=145}} Selfs met die probleme wat deur die kwota-stelsel ervaar word, het Heinrich Himmler twee nuwe SS-regimente gevorm, die ''SS Germania'' en ''SS Deutschland'', wat saam met die ''Leibstandarte'' en 'n kommunikasie-eenheid die SS-VT gevorm het. Terselfdertyd het Himmler die ''SS-Junkerschule'' ''Bad Tölz'' en ''SS-Junkerschule Braunschweig'' gestig vir militêre opleiding van SS-beamptes.{{sfn|Flaherty|2004|p=145}} Beide skole gebruik gereelde weermagopleidingsmetodes en gebruik hoofsaaklik voormalige weermagbeamptes as instrukteurs.{{sfn|Flaherty|2004|p=145}} In 1934 het Himmler streng vereistes vir rekrute gestel. Hulle sou Duitse burgers wees wat hul Ariese afkoms kon bewys tot en met 1800, ongetroud, en sonder 'n kriminele rekord.{{sfn|Weale|2012|p=202}} 'n Vierjaar-verbintenis is nodig vir die SS-VT en LSSAH. Rekrute moes tussen die ouderdom van 17 en 23 wees, ten minste 1,74 meter lank (1,78 meter vir die LSSAH). [[Konsentrasiekamp]]wagte moes 'n eenjarige toewyding maak, tussen die ouderdom van 16 en 23, en minstens 1,72 meter lank. Alle rekrute moes 20/20 sig hê, geen tandvullings hê en 'n mediese sertifikaat voorsien.{{sfn|Weale|2012|pp=201–204}} Teen 1938 was die lentebeperkings verslap, tot ses tandheelkundige vullings is toegelaat, en [[bril]] vir [[astigmatisme]] en ligte visie regstelling is toegelaat. Nadat die [[Tweede Wêreldoorlog]] begin het, is die fisiese vereistes nie meer streng toegepas nie, en in wese is enige rekruit wat 'n basiese mediese eksamen kon slaag, oorweeg vir diens.{{sfn|Weale|2010|p=204}} Lede van die SS kan van enige godsdiens wees behalwe [[Judaïsme]] (Joodse), maar [[Ateïsme|ateïste]] is nie toegelaat nie volgens Himmler in 1937. {{sfn|Longerich|2012|p=220}} Historikus Bernd Wegner het in sy studie van offisiere bevind dat 'n groot meerderheid van die senior offisierkorps van die ''Waffen-SS'' uit 'n hoër-middelklas agtergrond gekom het en vir offisiersaanstelling deur tradisionele standaarde oorweeg sou gewees het. Onder die ''Waffen-SS''-generaals het ongeveer ses uit tien 'n "universiteitstoelatingsgraad (''Abitur'') gehad, en nie minder nie as een vyfde 'n universiteitsgraad".{{sfn|Wegner|1990|pp=240 - table 14.2, 243–244, 247, 248 - table 14.4, 261, 262}} In 1936 het Himmler die voormalige luitenant-generaal, [[Paul Hausser]], as inspekteur van die SS-VT aangestel. Hausser het gewerk om die SS-VT te omskep in 'n geloofwaardige militêre mag wat op 'n gelyke voet met die weermag was.{{sfn|Flaherty|2004|p=146}}{{sfn|Windrow|Burn|1992|pp=7–8}} Op 17 Augustus 1938 het Hitler verklaar dat die SS-VT 'n rol in binnelandse sowel as buitelandse omgewing sou hê, wat hierdie groeiende gewapende mag in die mededinger wat die leër gevrees het, omskep het.{{sfn|Flaherty|2004|p=147}} Hy het die diens in die SS-VT gekwalifiseer as om militêre diensverpligtinge na te kom, hoewel diens in die SS-Totenkopfverbände (SS-TV) nie sou wees nie. Sommige eenhede van die SS-TV sal in die geval van oorlog gebruik word as reserwes vir die SS-VT, wat nie sy eie reserwes gehad het nie.{{sfn|Flaherty|2004|p=148}} Vir al sy opleiding was die SS-VT aanvanklik nie getoets in gevegsituasies nie. In 1938 is 'n bataljon van die Leibstandarte gekies om die weermag troepe te vergesel tydens die besetting van [[Oostenryk]] tydens die [[Anschluss]], en die drie regimente van die SS-VT het in Oktober aan die besetting van die Sudetenland deelgeneem. In albei aksies het geen weerstand voorgekom nie.{{sfn|Windrow|Burn|1992|pp=7–8}}{{sfn|Flaherty|2004|p=148}} Die rekruteering van etniese Duitsers uit ander lande het in April 1940 begin, en eenhede bestaande uit nie-Germaanse rekrute is in 1942 gestig.{{sfn|Longerich|2012|pp=500, 674}} Nie-Germaanse eenhede is nie as deel van die SS beskou nie, wat steeds sy rasse-kriteria behou het, maar eerder as vreemdelinge beskou wat onder die bevel van die SS was.{{sfn|Longerich|2012|p=769}} As 'n algemene reël het 'n SS-afdeling bestaan uit Duitsers of ander Germaanse mense, terwyl 'n "Afdeling van die SS" bestaan uit nie-Germaanse vrywilligers en dienspligtiges.<ref>{{cite book|last1=Gerwarth|first1=Robert|last2=Böhler|first2=Jochen|title=The Waffen-SS: A European History|url=https://books.google.com/books?id=QYKuDQAAQBAJ&pg=PA200|year=2016|publisher=Oxford University Press|isbn=9780192507822|page=200}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == {{div col|colwidth=30em}} {{refbegin|30em}} * {{cite book | last = Ailsby | first = Christopher | title = Hitler's Renegades: Foreign Nationals in the Service of the Third Reich | publisher = Brasseys | year = 2004 | isbn = 1-57488-838-2 | ref = harv}} *{{cite encyclopedia | editor-last1 = Bartrop | editor-first1 = Paul R. | editor-last2 = Jacobs | editor-first2 = Leonard | title = | encyclopedia = Modern Genocide: The Definitive Resource and Document Collection | volume = 1 | publisher = ABC-CLIO | location = Santa Barbara, Ca. | date = 2014 | isbn = 978-1-61069-363-9 | url = http://www.abc-clio.com/ABC-CLIOCorporate/product.aspx?pc=A4051C | ref = harv }} * {{cite web | title = Battle of the Bulge | url = http://www.u-s-history.com/pages/h1753.html | accessdate = 2 June 2013 | ref = {{sfnRef|United States History}} }} * {{cite book | last = Beevor | first = Antony | authorlink = Antony Beevor | year = 2002 | title = Berlin: The Downfall 1945 | publisher = Viking-Penguin Books | isbn = 978-0-670-03041-5 | ref = harv}} * {{cite book | last = Bell | first = Bowyer J | year = 1966 | title = Besieged: Seven Cities Under Siege | publisher = Chilton | isbn = | ref = harv}} * {{cite book | last = Bercuson | first = David | authorlink = David Bercuson | title = Maple Leaf Against the Axis | publisher = Red Deer Press | year = 2004 | origyear = 1996 | isbn = 0-88995-305-8 | ref = harv}} * {{cite book | last = Bergstrom | first = Christopher | title = Kursk – The Air Battle: July 1943 | publisher = Chevron/Ian Allan | year = 2007 | isbn = 978-1-903223-88-8 | ref = harv}} * {{cite book | last1 = Bishop | first1 = Chris | last2 = Williams | first2 = Michael | title = SS: Hell on the Western Front | year = 2003 | publisher = MBI Publishing | location = St Paul, Minn | isbn = 978-0-7603-1402-9 | ref = harv }} * {{cite book | last = Browning | first = Christopher | title = The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939 – March 1942 | publisher = University of Nebraska Press | year = 2007 | isbn = 0-8032-5979-4 | ref = harv}} * {{cite book | last = Butler | first = Rupert | title = SS-Leibstandarte: The History of the First SS Division, 1934–45 | publisher = Spellmount | year = 2001 | ref = harv}} * {{cite book| last = Conot | first = Robert E. | title = Justice at Nuremberg | publisher = Carrol & Graf | year = 1984 | isbn = | ref = harv}} * {{cite book | last1 = Cook | first1 = Stan | last2 = Bender | first2 = Roger James | title = Leibstandarte SS Adolf Hitler: Uniforms, Organization, & History | year = 1994 | publisher = R. James Bender | location = San Jose, CA | isbn = 978-0-912138-55-8 | ref = harv}} * {{cite book | last = Cuppers | first = Martin | title = Vorreiter der Shoah, Ein Vergleich der Einsätze der beiden SS-Kavallerieregimenter im August 1941 | publisher = Meidenbauer Martin Verlag | language = German | year = 2006 | isbn = 3-89975-080-2 | ref = harv}} * {{Cite book | last = Diehl | first = James M. | year = 1993 | title = Thanks of the Fatherland: German Veterans After the Second World War | url = http://uncpress.unc.edu/browse/book_detail?title_id=2271 | location = Chapel Hill | publisher = University of North Carolina Press | isbn = 978-0-8078-2077-3 | ref = harv | access-date = 19 Desember 2018 | archive-date = 23 November 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161123010058/http://www.uncpress.unc.edu/browse/book_detail?title_id=2271 | url-status = dead }} * {{cite book | last = Dollinger | first = Hans | title = The Decline and Fall of Nazi Germany and Imperial Japan | year = 1967 | origyear = 1965 | publisher = Bonanza | location = New York | isbn = 978-0-517-01313-7 | ref = harv}} * {{cite book | last = Duffy | first = Christopher | authorlink = Christopher Duffy | year = 2002 | title = Red Storm on the Reich: The Soviet March on Germany, 1945 | publisher = Castle Books | location = Edison, NJ | isbn = 0-7858-1624-0 | ref = harv}} * {{cite book | last1 = Ellis | first1 = L.F. | editor-last = Butler | editor-first = J. R. M. | editor-link = James Ramsay Montagu Butler | title = Victory in the West, Volume II: The Defeat of Germany | series = History of the Second World War United Kingdom Military Series | publisher = Naval & Military Press | year = 2004 | origyear = 1968 | isbn = 1-84574-059-9 | ref = harv}} * {{cite book | last = Evans | first = Richard J. | year = 2008 | title = The Third Reich at War | publisher = Penguin | location = New York | isbn = 978-0-14-311671-4 | ref = harv}} * {{cite journal | last = Eyre | first = Wayne | year = 2006 | title = Operation RÖSSELSPRUNG and The Elimination of Tito, May 25, 1944: A Failure in Planning and Intelligence Support | journal = Journal of Slavic Military Studies | volume = 19 | issue = 2 | pages = 343–376 | publisher = Routledge, part of the Taylor & Francis Group | doi = 10.1080/13518040600697969 | ref = harv}} * {{cite book | last = Fellgiebel | first = Walther-Peer | year = 2000 | title = Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939–1945 | publisher = Podzun-Pallas | location = Wölfersheim-Berstadt, Germany | isbn = 3-7909-0284-5 | ref = harv}} * {{cite book | last = Fey | first = William | year = 2003 | title = Armor Battles of the Waffen-SS | publisher = Stackpole | isbn = 978-0-8117-2905-5 | ref = harv}} * {{cite book | last = Fischer | first = Thomas | year = 2008 | title = Soldiers of the Leibstandarte | publisher = [[J.J. Fedorowicz Publishing]] | isbn = 978-0-921991-91-5 | ref = harv}} * {{cite book | last = Flaherty | first = T. H. | title = The Third Reich: The SS | publisher = Time-Life | year = 2004 | origyear = 1988 | isbn = 1-84447-073-3 | ref = harv}} * {{Cite book | first = Robert | last = Forbes | title = For Europe: The French Volunteers of the Waffen-SS | publisher = Stackpole Books | origyear = 2006 | year= 2010 |isbn = 978-0-8117-3581-0 | ref = harv }} * {{cite book | last = Fritz | first = Stephen | year = 2011 | title = Ostkrieg: Hitler's War of Extermination in the East | publisher = The University Press of Kentucky | location = Lexington | isbn = 978-0-81313-416-1 | ref = harv}} * {{cite book | last = Gosztony | first = Peter | title = Endkampf an der Donau 1944/45 | year = 1978 | publisher = Molden Taschenbuch Verlag | location = Vienna | language = German | isbn = 3-217-05126-2 | ref = harv}} * {{cite web | title = Götz von Berlichingen Diary | url = http://www.waffen-ss.no/diary-17-SS-Gotz-von-Berlichingen.htm | accessdate = 24 May 2013 | ref = {{sfnRef|''Götz von Berlichingen'' Diary}} }} * {{cite news | title = Greeks lose Nazi massacre claim | publisher = BBC News | date = 26 June 2003 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3023144.stm | accessdate = 2 June 2013 | ref = {{sfnRef|BBC News|2003}} }} * {{cite book | last1 = Hannes | first1 = Heer |authorlink1 = Hannes Heer| last2 = Naumann | first2 = Klaus |authorlink2 = Klaus Naumann (historian)| title = War of Extermination: The German Military in World War II 1941–1944 | publisher = Berghahn | year = 2000 | isbn = 1-57181-232-6 | ref = harv}} * {{cite book | last = Harclerode | first = Peter | title = Wings Of War&nbsp;– Airborne Warfare 1918–1945 | publisher = Weidenfeld & Nicolson | year = 2005 | isbn = 978-0-304-36730-6 | ref = harv}} * {{cite book | last = Harman | first = Nicholas | title = Dunkirk: The Necessary Myth | publisher = Hodder and Stoughton | year = 1980 | isbn = 0-340-24299-X | ref = harv}} * {{cite book | last = Hastings | first = Max | authorlink = Max Hastings | title = Overlord: D-Day and the Battle for Normandy | publisher = Vintage | year = 2006 | origyear = 1985 | isbn = 0-307-27571-X | ref = harv}} *{{cite book |last= Hastings |first= Max |title= Das Reich: The March of the 2nd SS Panzer Division through France, June 1944 |accessdate= |edition= |origyear= |year= 2013 |publisher= Zenith Press |location= Minneapolis USA |isbn= 978-0-7603-4491-0 |oclc= |page= |pages= }} * {{cite news | title = Italy convicts Nazis of massacre | publisher = BBC News | date = 13 January 2007 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6259987.stm | accessdate = 2 June 2013 | ref = {{sfnRef|BBC News|2007}} }} * {{cite book | last = Jackson | first = Julian | title = The Fall of France: The Nazi Invasion of 1940 | year = 2001 | publisher = Oxford University Press | isbn = 0-19-280550-9 | ref = harv}} * {{cite book | last = Jarymowycz | first = Roman | authorlink = Roman Jarymowycz | title = Tank Tactics: From Normandy to Lorraine | publisher = Lynne Rienner | year = 2001 | isbn = 1-55587-950-0 | ref = harv}} * {{cite book | last = Kershaw | first = Ian | title = Hitler: A Biography | publisher = W. W. Norton & Company | location = New York | year = 2008 | isbn = 978-0-393-06757-6 | ref = harv}} * {{cite book | last = Kirchmayer | first = Jerzy | authorlink = Jerzy Kirchmayer | title = Powstanie Warszawskie | year = 1978 | publisher = Książka i Wiedza | language = Polish | isbn = 83-05-11080-X | ref = harv}} * {{cite book | last = Król | first = Eugeniusz C. | title = Polska i Polacy w propagandzie narodowego socjalizmu w Niemczech 1919–1945 | year = 2006 | publisher = Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk | language = Polish | location = Warsaw | isbn = 978-83-7399-019-7 | ref = harv}} * {{cite book | last1 = Langer | first1 = Howard J. | last2 = Rudowski | first2 = Marek | title = Księga najważniejszych postaci II wojny światowej | year = 2008 | publisher = Bellona | location = Warsaw | language = Polish | isbn = 978-83-11-11111-0 | ref = harv}} * {{Cite journal | last=Large | first=David C. | journal=The Journal of Modern History | volume= 59 | issue= 1 | year=1987 | title=Reckoning without the Past: The HIAG of the Waffen-SS and the Politics of Rehabilitation in the Bonn Republic, 1950–1961 | location= | publisher=University of Chicago Press | jstor=1880378 | pages=79–113 | ref = harv | doi=10.1086/243161}} * {{cite book |last1=Langbein |first1=Hermann |authorlink=Hermann Langbein |translator-last=Zohn |translator-first=Harry |orig-year=First published in German in 1972 |title=People in Auschwitz |date=2005 |publisher=[[University of North Carolina Press]] in connection with the [[United States Holocaust Memorial Museum]] |location=Chapel Hill |isbn=978-0-8078-6363-3 |url=https://books.google.com/books?id=DzWPL6hjk9MC |language=en |ref=harv }} * {{cite journal | last = Latimer | first = Jon | title = World War II: 12th SS Hitlerjugend Panzer Division Fought in Normandy | journal = World War II | issue = July | year = 2001 | url = http://www.historynet.com/world-war-ii-12th-ss-hitlerjugend-panzer-division-fought-in-normandy.htm/6 | accessdate = 16 February 2009 | ref = harv | archive-date = 3 Januarie 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200103081810/https://www.historynet.com/world-war-ii-12th-ss-hitlerjugend-panzer-division-fought-in-normandy.htm/6 | url-status = dead }} * {{Cite book | last=Levenda | first = Peter | authorlink = Peter Levenda | year = 2014 | title = The Hitler Legacy: The Nazi Cult in Diaspora: How it was Organized, How it was Funded, and Why it Remains a Threat to Global Security in the Age of Terrorism | location = Lake Worth, Fla. | publisher = Ibis Press | isbn = 978-0-89254-210-9 | ref = harv }} * {{cite web | title = Lawrenceville Man Admits Training Concentration Camp Attack Dogs | date = 2 October 2007 | publisher = Cox Media Group | url = http://www.wsbtv.com/news/14243131/detail.html | accessdate = 3 June 2013 | ref = {{sfnRef|WBSTV|2007}} | archive-date = 29 Junie 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629140051/http://www.wsbtv.com/news/14243131/detail.html | url-status = dead }} * {{cite web | last1 = Leland | first1 = Anne | last2 = Oboroceanu | first2 = Mari–Jana | title = American War and Military Operations Casualties: Lists and Statistics | year = 2010 | publisher = Congressional Research Service | url = https://fas.org/sgp/crs/natsec/RL32492.pdf | format = PDF | ref = harv | access-date = 19 Desember 2018 | archive-date = 14 Mei 2023 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230514171012/https://sgp.fas.org/crs/natsec/RL32492.pdf | url-status = dead }} * {{cite book | first = David | last = Littlejohn | title = Foreign Legions of the Third Reich Vol. 1 Norway, Denmark, France | publisher = Bender Publishing | year = 1987 | isbn = 978-0912138176 | ref = harv }} * {{cite book | last = Longerich | first = Peter | authorlink = Peter Longerich | year = 2012 | title = Heinrich Himmler: A Life | publisher = Oxford University Press | location = Oxford; New York | isbn = 978-0-19-959232-6 | ref = harv}} * {{Cite book | last=MacKenzie | first=S.P. | authorlink=Simon MacKenzie | year=1997 | title=Revolutionary Armies in the Modern Era: A Revisionist Approach | url=https://www.routledge.com/products/9780415867771 | location=New York | publisher=Routledge | isbn=9780415096904 | ref=harv }} * {{cite book | last = Madajczyk | first = Czesław | title = Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce | publisher = Państwowe Wydawnictwo Naukowe | location = Warsaw | language = Polish | year = 1972 | ref = harv}} * {{cite book | last = Margry | first = Karel | title = The Four Battles for Kharkov | publisher = Battle of Britain International | year = 2001 | oclc = 254320761 | ref = harv}} * {{cite book | last = McGilvray | first = Evan | title = The Black Devil's March – A Doomed Odyssey: The 1st Polish Armoured Division 1939–1945 | publisher = Helion & Company | year = 2005 | isbn= 1-874622-42-6 | ref = harv}} * {{cite book | last = McNab | first = Chris | title = The SS: 1923–1945 | year = 2009 | publisher = Amber Books | location = | isbn = 1-906626-49-9 | ref = harv}} * {{cite book | last = McNab | first = Chris | title = Hitler's Elite: The SS 1939–45 | publisher = Osprey | year = 2013 | isbn = 978-1-78200-088-4 | ref = harv }} * {{cite book | last = Michaelis | first = Rolf | title = Die Waffen-SS. Mythos und Wirklichkeit | year = 2006 | publisher = Michaelis-Verlag | location = Berlin | language = German | isbn = | ref = harv}} * {{cite book | last = Miller | first = Michael | title = Leaders of the SS and German Police, Vol. 1 | year = 2006 | publisher = R. James Bender | location = San Jose, CA | isbn = 978-93-297-0037-2 | ref = harv }} * {{cite book | last = Mitcham | first = Samuel | title = The Panzer Legions: A Guide to the German Army Tank Divisions of World War II and Their Commanders | publisher = Greenwood | year = 2001 | isbn = 0-313-31640-6 | ref = harv}} * {{cite book | last = Mitcham | first = Samuel | title = German Order of Battle, Volume 3 | publisher = Stackpole Books | year = 2007 | isbn = 0-8117-3438-2 | ref = harv}} * {{cite book | last1 = Murray | first1 = Williamson | authorlink1 = Williamson Murray | last2 = Millett | first2 = Allan R. | authorlink2 = Allan R. Millett | title = A War To Be Won: Fighting the Second World War | publisher = Harvard University Press | year = 2001 | isbn = 978-0-67400-680-5 | ref = harv }} * {{cite book |last=Molt |first=Matthias |date=2007 |title=on der Wehrmacht zur Bundeswehr personelle Kontinuität und Diskontinuität beim Aufbau der deutschen Streitkräfte 1955–1966 |language=German |trans-title=From the Wehrmacht to the Bundeswehr - Continuity and dis-continuity of personnel in the formation of the German armed forces |url=https://d-nb.info/99358196X/34 |access-date=22 September 2018 |location=[[Heidelberg]] |publisher=[[Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg]] |isbn= |ref=harv }} * {{cite book | last = Nash | first = Douglas E. | title = Hell's Gate: The Battle of the Cherkassy Pocket, January–February 1944 | year = 2002 | publisher = RZM Publishing | location = Southbury, Connecticut | isbn = 0-9657584-3-5 | ref = harv}} * {{cite journal | author = Staff | title = Heinrich Himmler Kills Himself in British Prison | journal = Bend Bulletin | date = 24 May 1945 | url = https://news.google.com/newspapers?nid=1243&dat=19450523&id=Tx9PAAAAIBAJ&sjid=lB8EAAAAIBAJ&pg=6266,6071339 | accessdate = 4 March 2016 | ref = {{sfnRef|''Bend Bulletin''|1945}} }} * {{cite web | author = War Crimes Office | title = Nazi Crimes on Trial: The Dachau Trials. Trials by U.S. Army Courts in Europe 1945 – 1948 | work = U.S. Army Trial Reviews and Recommendations | publisher = United States War Department | year = 1948 | url = http://www1.jur.uva.nl/junsv/JuNSVEng/DTRR/DTCasesfr.htm | accessdate = 3 June 2013 | ref = {{sfnRef|US War Department|1948}} | archive-date = 25 September 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170925103209/http://www1.jur.uva.nl/junsv/JuNSVEng/DTRR/DTCasesfr.htm | url-status = dead }} * {{cite book |last=Neitzel |first=Sönke |authorlink1 = Sönke Neitzel | last2=Welzer |first2=Harald | authorlink2 = Harald Welzer | year=2012 |title=Soldaten: On Fighting, Killing and Dying |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-84983-949-5 |ref=harv}} * {{cite web | title = Operation Nordwind in the Low Vosges 1–7 January 1945 | url = http://www.100thww2.org/overview/k.html | accessdate = 2 June 2013 | ref = {{sfnRef|100th Division}} | archive-date = 17 September 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180917165831/http://www.100thww2.org/overview/k.html | url-status = dead }} * {{cite book | last = Overmans | first = Rűdiger | title = Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg | year = 2000 | publisher = Oldenbourg | location = Munich | language = German | isbn = 3-486-56531-1 | ref = harv}} * {{cite book | last = Parker | first = Danny S. | authorlink = | year = 2014 | title = Hitler's Warrior: The Life and Wars of SS Colonel Jochen Peiper | url = http://www.dacapopress.com/book/hardcover/hitlers-warrior/9780306821547 | location = Boston | publisher = Da Capo Press | isbn = 978-0-306-82154-7 | ref = harv | access-date = 19 Desember 2018 | archive-date = 29 Junie 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170629201808/http://www.dacapopress.com/book/hardcover/hitlers-warrior/9780306821547 | url-status = dead }} * {{cite book | last = Picaper | first = Jean-Paul | authorlink = | year = 2014 | title = Les Ombres d'Oradour: 10 Juin 1944 |trans-title=The Shadows of Oradour: 10 June 1944 | language = French | location = Paris | publisher = Éditions l'Archipel | isbn = 978-2-8098-1467-5 |ref = harv }} * {{cite book | last = Pieper | first = Henning | year = 2015 | title = Fegelein's Horsemen and Genocidal Warfare: The SS Cavalry Brigade in the Soviet Union | publisher = Palgrave Macmillan | location = Houndmills, Basingstoke, Hampshire | isbn = 978-1-137-45631-1 | ref = harv }} * {{cite book | last = Raus | first = Erhard | title = Panzer Operations. The Eastern Front Memoir of General Raus, 1941–1945 | year = 2005 | publisher = DeCapo | location = | isbn = | ref = harv}} * {{cite book | last = Reitlinger | first = Gerald | authorlink = Gerald Reitlinger | title = The SS: Alibi of a Nation, 1922–1945 | publisher = Da Capo | year = 1989 | isbn = 978-0-306-80351-2 | ref = harv}} * {{cite web | title = Remembering the invisible soldiers of the Battle of the Bulge | year = 2012 | publisher = U.S. Wereth Memorial | url = http://www.wereth.org/index.php/history | accessdate = 10 November 2013 | ref = {{sfnRef|US Memorial Wereth}} }} * {{cite book | last = Reynolds | first = Michael | title = Steel Inferno: I SS Panzer Corps in Normandy | publisher = Spellmount | year = 1997 | isbn = 1-873376-90-1 | ref = harv}} * {{cite journal | last = Reynolds | first = Michael | title = Massacre At Malmédy During the Battle of the Bulge | journal = World War II Magazine | date = February 2003 | volume = | issue = | pages = | publisher = | location = | jstor = | url = http://www.historynet.com/massacre-at-malmedy-during-the-battle-of-the-bulge.htm | ref = harv }} * {{cite book | last = Ripley | first = Tim | title = The Waffen-SS at War: Hitler's Praetorians 1925–1945 | publisher = Zenith Imprint | year = 2004 | isbn = 0-7603-2068-3 | ref = harv}} * {{cite web | title = The Sant'Anna di Stazzema Massacre (August 1944) | publisher = Jewish Virtual Library | url = https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/Stazzema.html | accessdate = 2 June 2013 | ref = {{sfnRef|Jewish Virtual Library, Sant'Anna massacre}} }} * {{cite book | last = Rossino | first = Alexander B. | authorlink = Alexander B. Rossino | title = Hitler Strikes Poland: Blitzkrieg, Ideology, and Atrocity | publisher = University Press of Kansas | location = Lawrence, Kansas | year = 2003 | isbn = 0-7006-1234-3 | ref = harv}} * {{cite book | last = Schramm | first = Percy E. | title = Kriegstagebuch des Oberkommandos der Wehrmacht 1944–1945 Teilband II | language = German | publisher = Manfred Pawlak | location = Herrsching | year = 1982 | ref = harv}} * {{cite book |last1=Schulte |first1=Jan Erik |last2=Wildt |first2=Michael |date=September 2018 |title=Die SS nach 1945: Entschuldungsnarrative, populäre Mythen, europäische Erinnerungsdiskurse |language=German |trans-title= |url=https://books.google.com.au/books?id=B1xtDwAAQBAJ&pg=PA47&lpg=PA47&dq=adenauer+Soldaten+wie+alle+anderen+auch+paul+hausser&source=bl&ots=rEe0LBjujY&sig=5WO0vUvTRQqJd48VjzpYe1tzVOs&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj005qvgs7dAhWFad4KHWZtDjwQ6AEwFHoECAcQAQ#v=onepage&q=adenauer%20Soldaten%20wie%20alle%20anderen%20auch%20paul%20hausser&f=false |access-date=22 September 2018 |location= |publisher=[[Vandenhoeck & Ruprecht|V&R unipress]] |isbn=978-3847108207 |ref=harv }} * {{cite book | last = Seaton | first = Albert | title = The Russo-German War, 1941–45 | publisher = Praeger Publishers | location = New York | year = 1971 | isbn = 978-0-21376-478-4 | ref = harv }} * {{Cite book | last1 = Smelser | first1 = Ronald | last2 = Davies | first2 = Edward J. | authorlink = | year = 2008 | title = [[The Myth of the Eastern Front]]: The Nazi-Soviet War in American Popular Culture | language = | location = New York | url = | publisher = Cambridge University Press | isbn = 978-0-521-83365-3 | ref = harv}} * {{cite web | website = [[Der Spiegel]] | url = http://www.spiegel.de/international/germany/the-brown-bluff-how-waffen-ss-veterans-exploited-postwar-politics-a-792984.html | archiveurl = https://web.archive.org/web/20151201005121/http://www.spiegel.de/international/germany/the-brown-bluff-how-waffen-ss-veterans-exploited-postwar-politics-a-792984.html | archivedate = 2015-12-01 | title = The Brown Bluff: How Waffen SS Veterans Exploited Postwar Politics | author = | date = 2011 | access-date = 1 December 2015 | ref = {{harvid|Der Spiegel|2011}} }} * {{cite book | last = Stackelberg | first = Roderick | title = Hitler's Germany: Origins, Interpretations, Legacies | publisher = Taylor & Francis | location = London; New York | year = 2002 | isbn = 978-0-203-00541-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Stein | first = George | title = The Waffen-SS: Hitler's Elite Guard at War 1939–1945 | publisher = Cerberus Publishing | year = 2002 | origyear = 1966 | isbn = 978-1841451008 | ref = harv}} * {{cite web | last = Stroop | first = Jürgen | authorlink = Jürgen Stroop | title = The Stroop Report: The Warsaw Ghetto Is No More | year = 1943 | work = Jewish Virtual Library | url = https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Holocaust/nowarsaw.html | accessdate = 24 May 2013 | ref = harv }} * {{cite book | last = Sydnor | first = Charles W. | authorlink = | year = 1990 | origyear = 1977 | title = Soldiers of Destruction: The SS Death's Head Division, 1933–1945 | location = Princeton, N.J. | url = http://press.princeton.edu/titles/847.html | publisher = Princeton University Press | isbn = 978-0-691-00853-0 | ref = harv | accessdate = 2016-01-08 }} * {{cite book | last = Tessin | first = Georg | title = Verbände und Truppen der deutschen Wehrmacht und Waffen-SS 1939–1945, Volumes II and III | publisher = Biblio Verlag | language = German | year = 1973 | ref = harv}} * {{cite web | last = Thomson | first = Mike | title = Hitler's secret Indian army | date = 23 September 2004 | work = BBC News | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/3684288.stm | accessdate = 24 May 2013 | ref = harv }} * {{cite web | title = Jewish Uprisings in Ghettos and Camps, 1941–1944: Resistance in Ghettos | publisher = United States Holocaust Memorial Museum | url = http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&ModuleId=10005407 | accessdate = 28 May 2013 | ref = {{sfnRef|Holocaust Memorial Museum}} }} * {{cite book | last = Ustinow | first = D. F | title = Geschichte des zweiten Weltkrieges 1939–1945 | volume = X | year = 1981 | publisher = Militärverlag der Deutschen Demokratischen Republik | location = Berlin | language = German | isbn = | ref = harv}} * {{cite book | last = Weale | first = Adrian | authorlink = Adrian Weale | title = The SS: A New History | year = 2010 | publisher =Little, Brown | isbn = 978-1-4087-0304-5 | ref = harv }} * {{cite book | last = Weale | first = Adrian | title = Army of Evil: A History of the SS | year = 2012 | publisher = Caliber Printing | place = New York | isbn = 978-0-451-23791-0 | ref = harv}} * {{cite book | last = Wegner | first = Bernd | authorlink = Bernd Wegner | title = The Waffen-SS: Organization, Ideology and Function | publisher = Blackwell | year = 1990 | isbn = 0-631-14073-5 | ref = harv }} * {{cite book |last = Weinberg |first = Gerhard | authorlink = Gerhard Weinberg | title = A World at Arms: A Global History of World War II | year = 1994 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge; New York | isbn = 0-521-44317-2 | ref = harv}} *{{Cite journal |last1=Werther |first1=Steffen |last2=Hurd |first2=Madeleine |journal=Culture Unbound. Journal of Current Cultural Research |volume=6 |issue= |year=2014 |title=Go East Old Man: The Ritual Spaces of SS Veteran's Memory Work |location= |publisher= |url=http://www.cultureunbound.ep.liu.se/v6/a18/cu14v6a18.pdf |pages=327–359 |ref=harv |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160102190906/http://www.cultureunbound.ep.liu.se/v6/a18/cu14v6a18.pdf |archivedate=2 January 2016 |doi=10.3384/cu.2000.1525.146327 }} * {{cite book |last=Wienand |first=Christiane |date=2015 |title=Returning Memories: Former Prisoners of War in Divided and Reunited Germany |trans-title= |url=https://books.google.com.au/books?id=BFWECgAAQBAJ&pg=PA39&lpg=PA39&dq=Soldaten+wie+alle+anderen+auch+waffen-ss&source=bl&ots=4-sRFkpV2j&sig=VadXiWYJNq0y1f2K7mc-nV1heng&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwicx5Sf-M3dAhXYF4gKHQ6IANEQ6AEwDXoECAMQAQ#v=onepage&q=Soldaten%20wie%20alle%20anderen%20auch%20waffen-ss&f=false |access-date=22 September 2018 |location=[[Rochester, New York|Rochester]], N.Y |publisher=Camden House |isbn=978-1571139047 |ref=harv }} * {{cite book | last1 = Williamson | first1 = Gordon | last2 = Andrew | first2 = Stephan | title = The Waffen-SS (4): 24. To 38. Divisions, & Volunteer Legions | publisher = Osprey | year = 2004 | isbn = 1-84176-589-9 | ref = harv}} * {{cite book | last1 = Windrow | first1 = Martin | last2 = Burn | first2 = Cristopher | title = The Waffen-SS, Edition 2 | publisher = Osprey | year = 1992 | isbn = 0-85045-425-5 | ref = harv}} * {{cite book | last = Wroniszewski | first = Józef | title = Ochota 1944 | publisher = Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej | location = Warsaw | language = Polish | year = 1970 | ref = harv}} * {{cite book | last1 = Zetterling | first1 = Niklas | last2 = Frankson | first2 = Anders | title = The Korsun Pocket: The Encirclement and Breakout of a German Army in the East, 1944 | year = 2008 | publisher = Casemate | location = Philadelphia | isbn = 978-1-932033-88-5 | ref = harv}} * {{cite book | last = Ziemke | first = Earl F. | authorlink = Earl F. Ziemke | title = Stalingrad to Berlin: The German Defeat in the East | year = 1968 | publisher = Office of the Chief of Military History – U.S. Army | location = Washington | ASIN = B002E5VBSE | ref = harv }} * {{cite web | last = Zimmermann | first = Elizabeth | title = Former SS member faces trial for war crimes in the Netherlands | work = World Socialist Web Site | publisher = International Committee of the Fourth International | date = 21 January 2004 | url = http://www.wsws.org/articles/2004/jan2004/nazi-j21.shtml | accessdate = 3 June 2013 | ref = harv }} * {{cite journal | last = Zwack | first = Peter | title = World War II: Siege of Budapest | journal = Quarterly Journal of Military History | year = 1999 | url = http://www.historynet.com/world-war-ii-siege-of-budapest.htm/14 | ref = harv | access-date = 19 Desember 2018 | archive-date = 3 Januarie 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200103081807/https://www.historynet.com/world-war-ii-siege-of-budapest.htm/14 | url-status = dead }} {{refend}} {{div col end}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nazi-Duitsland]] [[Kategorie:Duitse weermag]] 3ybon9phixb56zbbw8n6r5dm0zzcuds 0 19962 2895895 2868822 2026-04-21T16:29:28Z Jcb 223 2895895 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | | beeld = [[Lêer:®_S.D._MADRID_E.S.B._FACHADA_PRINCIPAL_-_panoramio.jpg|200px]] | | klubnaam = Real Madrid| | vollenaam = Real Madrid Club de Fútbol| | stigtingsdatum = 1902| | bynaam = ''Realeza, Vikingos, Los Merengues, Los Blancos'' | | stadion = [[Estadio Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]], [[Madrid]] | | kapasiteit = 81.044 | | voorsitter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Florentino Pérez| | afrigter = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] Álvaro Arbeloa| | liga = [[Lêer:Flag of Spain (civil).svg|20px]] [[La Liga]] | | patroon_la1 = _realmadrid2526h | patroon_b1 = _realmadrid2526h | patroon_ra1 = _realmadrid2526h | patroon_sh1 = _realmadrid2526h | patroon_so1 = _realmadrid2526h | linkerarm1 = FFFFFF | liggaam1 = FFFFFF | regterarm1 = FFFFFF | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _realmadrid2526a | patroon_b2 = _realmadrid2526a | patroon_ra2 = _realmadrid2526a | patroon_sh2 = _realmadrid2526a | patroon_so2 = _realmadrid2526al | linkerarm2 = 262a45 | liggaam2 = 262a45 | regterarm2 = 262a45 | broek2 = 262a45 | kouse2 = 262a45 |}} [[Lêer:Estadio Santiago Bernabéu (Lateral Oeste).jpg|duimnael|regs|250px|Santiago Bernabéu stadion.]] '''Real Madrid''' (volle naam: '''Real Madrid Club de Fútbol''') is 'n [[Spanje|Spaanse]] [[Sokker]]klub in die stad [[Madrid]]. Real Madrid is op 6 Maart 1902 gestig as ''Sociedad Madrid FC''. Die klub se byname is ''Los Blancos'' en ''Los Merengues''. Dit is die suksesvolste klub in Spanje en is deur [[FIFA]] as die beste sokkerklub van die 20ste eeu aangewys.<ref>[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1202730576269/noticia/Noticia/Real_Madrid_turns_106_(1991-2008).htm Real Madrid turns 106 (1991-2008)]</ref> == Ondersteuning == Gedurende die meeste tuiswedstryde word die meeste sitplekke in die stadion beset deur seisoenkaarthouers, waarvan die syfer beperk is tot 65,000.<ref>[https://www.bbc.co.uk/sport/football/29697426 "Real Madrid v Barcelona: Saturday's El Clasico in numbers"]. BBC. Opgehaal op 14 April 2017</ref> Om 'n seisoenkaarthouer te word, moet mens eers 'n ''socio'', of klublid wees. Behalwe lede, het die klub meer as 1,800&nbsp;''peñas'' (amptelike, klub-geaffilieerde ondersteunersgroepe) in Spanje en regoor die wêreld. Real Madrid het die tweede hoogste gemiddelde algehele bywoning in Spaanse voetbal en trek gereeld meer as 74,000 aanhangers na die Bernabéu. Een van die mees ondersteunde spanne wêreldwyd, was Real Madrid die eerste sportspan (en eerste handelsmerk) om 100 miljoen ondersteuners op Facebook te bereik in April 2017.<ref>{{cite news|title=Real Madrid C.F. Reaches The 100 Million Likes Mark on Facebook|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/real-madrid-cf-reaches-the-100-million-likes-mark-on-facebook-300433058.html|publisher=PR Newswire|date=3 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Real Madrid eclipse 100 million likes on Facebook|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/04/real-madrid-eclipse-100-million-likes-on-facebook|publisher=Realmadrid.com}}</ref> Real Madrid se hardcore ondersteuners is die sogenaamde ''Ultras Sur''-ondersteuners, of eenvoudig [[Ultras (sokker)|Ultras]]. Hulle is bekend vir hul ekstreme regse politiek, soortgelyk aan Barcelona se hardcore ondersteunersgroep Boixos Nois. Die Ultras Surs het 'n alliansie ontwikkel met ander regse groepe, veral Lazio ''Irriducibili''-ondersteuners, en het ook 'n alliansie met linkse groepe ontwikkel. Op verskeie geleenthede het hulle opposerende spelers rassisties beledig, en is deur UEFA ondersoek vir hul optrede.<ref>{{cite news|title=Real supporters reported to Spanish FA|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4459757.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=19 April 2005}}</ref><ref>{{cite news|title=UEFA investigate Real Madrid supporters|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4037269.stm|work=BBC Sport|access-date=3 June 2008|date=25 November 2004}}</ref> Florentino Pérez het dit op hom geneem om die Ultras van die Bernabéu te verbied en hul sitplekke aan die algemene publiek toe te ken. Hierdie besluit was omstrede onder sommige van die Bernabéu-getroues, aangesien die lewendige atmosfeer van wedstryde daaronder sou ly.<ref>{{cite news|title=A Bernabéu without 'Ultras'|url=http://www.marca.com/2013/12/02/en/football/real_madrid/1386010116.html|work=Marca|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref> Die Ultras het sedertdien buite die Bernabéu betoog en geëis om herstel te word en toegelaat te word om die gronde binne te gaan.<ref>{{cite news|title=Ultras Sur protest outside Bernabeu|url=http://www.football-espana.net/39258/ultras-sur-protest-outside-bernabeu|publisher=Football Espana|access-date=1 January 2015|date=9 December 2013}}</ref> Gevra oor Pous Fransiskus se toewyding aan 2014 FIFA Club World Cup Final teenstander San Lorenzo, het Madrid se kaptein Sergio Ramos gesê: "In die halfeindstryde het ons die liefde van ondersteuners in [[Marrakesh]] opgemerk en dit het gevoel asof ons tuis speel. Dit som die grootsheid van hierdie span op. Madrid is [[God in Christianity|God]] se span en die wêreld se span."<ref>{{cite web|url=http://www.managingmadrid.com/2014/12/19/7421663/ancelotti-ramos-press-conference-san-lorenzo-club-world-cup|title=Sergio Ramos: "Real Madrid is God's team"|last=Navarrete|first=Lucas|date=19 December 2014|work=Managing Madrid|access-date=25 April 2017|quote=Ek glo in God en ek respekteer die Pous. Maar dis tog net sokker. Real Madrid is God en die wêreld se span.}}</ref> Onder die klub se beroemde ondersteuners is die gholfspeler Sergio García, wat genooi is om die ere-afskop vir El Clásico by die Bernabeu te neem terwyl hy sy groen jassie van die wen van die 2017 Masters dra. == Beroemde (eks-)sokkerspelers == {| |valign="top"| * [[Raúl González]] * [[Zinedine Zidane]] * [[Luís Figo]] * [[David Beckham]] * [[Ronaldo Luiz Nazario da Lima|Ronaldo Nazario]] * [[Iker Casillas]] * [[Fernando Hierro]] * [[Ferenc Puskás]] * |width="50"|&nbsp; |valign="top"| * [[Fernando Morientes]] * [[Alfredo Di Stéfano]] * [[Bernd Schuster]] * [[Hugo Sánchez]] * [[Sergio Ramos]] * [[Kaká]] * [[Cristiano Ronaldo]] * [[Gonzalo Higuaín]] * [[Mesut Özil]] |} == Bronnelys == * Sid Lowe: Fear and Loathing in La Liga. Barcelona vs Real Madrid. Yellow Jersey Press, London 2013. {{ISBN|978-0-22409-180-0}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.realmadrid.com Real Madrid se webtuiste] {{Sokkersaadjie}} {{La Liga}} {{Normdata}} [[Kategorie:Madrid]] [[Kategorie:Spaanse sokkerklubs]] 7vqtxoijmcfxs35rlc3vrilkcipnxt2 0 27100 2896239 2877708 2026-04-22T09:54:07Z Jcb 223 2896239 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Eskom |kenteken = [[Lêer:150px-Eskom Logo.gif|150px]] |tipe = Openbare nutsbedryf |stigting = 1 Maart 1923 |ligging_stad = [[Sunninghill]], [[Sandton]] |ligging_land = <br />[[Suid-Afrika]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = Mteto Nyati (Voorsitter)<br />Dan Marokane (HUB)<ref name="eskom-leiers" /> |gebied_bedien = [[Afrika]] |industrie = Elektrisiteitsvoorsiening |produkte = |dienste = [[Elektrisiteit]] |inkomste = R204,3 miljard (2021) |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = R-18,9 miljard (2021) |getal_werknemers = 42 650 (2021) |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = {{URL|http://www.eskom.co.za}} |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Eskom''' is [[Suid-Afrika]] se nasionale elektrisiteitsverskaffer wat 95% van die [[elektrisiteit]] in Suid-Afrika opwek. Dit het in [[1923]] tot stand gekom as die '''Elektrisiteitsvoorsieningskommissie''', afgekort as '''Evkom'''. ([[Engels]]: ''Electricity Supply Commission'', ''Escom''). Die organisasie het in [[1986]] sy naam verander na Eskom, 'n samesmelting van die Afrikaanse en Engelse afkortings en word nie meer deur 'n kommissie beheer nie. Die Suid-Afrikaanse regering is tans die enigste aandeelhouer. Eskom is 'n vertikaalgeïntegreerde nutsmaatskappy wat elektrisiteit opwek, wat dan deur middel van 'n landswye [[Elektriese kragtransmissie|transmissiestelsel]] regdeur Suid-Afrika herlei word, voor dit aan sowat vier miljoen eindverbruikers bedien word. Eskom verskaf ook grootmaat-toevoere aan sowat 180 [[Munisipaliteit|munisipale]] verspreiders. Aan die einde van 2007 het Eskom 'n netto kragopwekkingsvermoë van 37&nbsp;761 megawatt (MW) gehad, asook 'n landswye transmissie- en distribusiestelsel wat oor 359&nbsp;854&nbsp;km heen strek en bykans vier miljoen eindverbruikers bereik. Eskom se bates het R144&nbsp;miljard beloop, waarop dit 'n wins van R6,5&nbsp;miljard getoon het deur die opwekking, verspreiding en verkoop van 218 120 gigawattuur (GWh) elektrisiteit. Eskom het 32&nbsp;674 mense in diens gehad en in 2007 aangedui dat dit 'n uitbreidingsprogram onderneem het wat ongeveer R150&nbsp;miljard oor die volgende agt jaar sou beloop.<ref>Jaarverslag 2007 op [http://www.eskom.co.za/annreport07 Eskom se webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027154945/http://www.eskom.co.za/annreport07/ |date=27 Oktober 2007 }}</ref> Teen 2019 het Eskom sowat 48&nbsp;600 mense in diens gehad, wat volgens sy eie analise 16&nbsp;000 meer is as wat hy nodig het.<ref name="bloomberg2" /> Volgens die [[Wêreldbank]] het Eskom 66% meer werknemers as wat hy nodig het.<ref name="bloomberg2" /> == Lasafwerping == [[Lêer:esc logo wit.jpg|duimnael|Ou Eskom-logo van 1923 tot 1985]] [[Lêer:1986 eskom logo klein.jpg|duimnael|Eskom-logo vanaf 1986 tot 2001]] 'n Kenmerk van kragvoorsiening in Suid-Afrika sedert 2007 is periodieke roterende onderbrekings van toevoer (sogenaamde "[[beurtkrag]]") weens doelbewuste lasafwerping. Oor 'n periode van ongeveer twintig jaar sedert die mid-1980's het Eskom se kragopwekkingsvermoë die spitsaanvraag aansienlik oorskry (met meer as 20% in sommige jare) en Eskom het selfs sover gegaan as om groot industriële verbruikers (onder andere Alusaf en Mozal) na Suider-Afrika te lok met aantreklike elektrisiteitspryse en langtermynvoorsieningskontrakte (25 jaar) teen laer as sy opwekkingskoste. Met die beëindiging van Eskom se kragsentrale-uitbreidingsprogram in 2001 is dit veronderstel dat daar voldoende kapasiteit sou wees om in die aanvraag na elektrisiteit te kon voorsien tot ongeveer 2007. Die ''Witskrif op Energie'' van 1998 het voorspel dat Eskom teen 2007 'n tekort aan opwekvermoë sou ondervind. Omdat die aanlooptyd om 'n groot kragsentrale te bou meer as vyf jaar beloop, het Eskom reeds in 2002 begin aansoek doen om meer kapasiteit. Die regering het egter daarop aangedring dat (buitelandse) privaatbeleggers genader moet word om tot die bedryf toe te tree en reeds in 1998 het [[Penuell Maduna]], minister van minerale en energie, 'n verbod op Eskom geplaas om enige verdere steenkool- of kernkragstasies op te rig. Hierdie embargo is eers in 2004 opgehef nadat dit duidelik geword het dat die privaatsektor nie gretig is om tot die elektrisiteitsopwekkingsbedryf toe te tree nie. Ondanks waarskuwings deur Eskom van 'n dreigende tekort aan kapasiteit het die proses gesloer en uiteindelik in 2006 skipbreuk gelei toe die laaste belangstellendes uit die proses onttrek het, oënskynlik vanweë té lae elektrisiteitstariewe en ander beperkende faktore. In 2007 het president [[Thabo Mbeki]] namens die regering verskoning aangeteken vir die kragtekorte. Mbeki het in Bloemfontein erken dat "Eskom reg en die regering verkeerd was".<ref>Business Day, Mbeki's apology welcomed but Eskom still has much to do, says IFP, 13 Desember 2007</ref> Die kragonderbreking van Januarie 2008 het hy egter toegeskryf aan basiese pligsversuim aan die kant van Eskom.<ref name="di2">{{cite news |title=Thabo Mbeki’s explosive allegations about Eskom and load-shedding |url=https://dailyinvestor.com/energy/28946/thabo-mbekis-explosive-allegations-about-eskom-and-load-shedding/ |access-date=15 September 2023 |work=Energy |agency=Daily Investor |publisher=dailyinvestor.com |date=24 Augustus 2023 |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120165836/https://dailyinvestor.com/energy/28946/thabo-mbekis-explosive-allegations-about-eskom-and-load-shedding/ |url-status=live }}</ref> Skepping van nuwe opwekkingskapasiteit sedert 2008 sou gekenmerk word deur konstruksie-vertragings en kosteoorskrydings wat Eskom finansieel sou uitput.<ref name="di1">{{cite news |title=No power from Kusile after R233 billion and 15 years of construction |url=https://dailyinvestor.com/energy/30957/no-power-from-kusile-after-r233-billion-and-15-years-of-construction/ |access-date=14 September 2023 |work=Energy |agency=Daily Investor |publisher=dailyinvestor.com |date=12 September 2023 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920105407/https://dailyinvestor.com/energy/30957/no-power-from-kusile-after-r233-billion-and-15-years-of-construction/ |url-status=live }}</ref> Ander belangrike faktore wat bygedra het tot die toenemende wanbalans tussen [[vraag en aanbod]] was 'n hoër-as-verwagte groeikoers in aanvraag en 'n afname in die beskikbaarheid van Eskom se opwekkingseenhede. Die ekonomie het meer elektrisiteitsintensief begin word en moderne geriewe soos lugversorging het 'n alledaagse verskynsel geword. Eskom het ook 'n massiewe elektrifiseringsprogram in die 1990's begin wat aanvraag vermeerder het en die lasprofiel verskuif het. Pogings om aanvraag te beheer het nie die nodige steun ontvang om dit effektief te maak nie. Die toestand het verder versleg vanweë die afname in beskikbaarheid van groot krageenhede. In 2000 was die gemiddelde beskikbaarkeid 92%. Teen 2006 het dit gedaal tot 87%, wat dieselfde effek het as 'n 5% permanente tekort aan kapasiteit. Die oorsaak hiervan was hoofsaaklik swak of gebrekkige voorkomende instandhouding, foute deur onervare personeel en 'n tekort aan onderdele, brandstof en ander middele. Teen 2007 het agterstand in instandhouding en onverwagte falings dit moeiliker gemaak om voorsieningskapasiteit met volgehoue vertroue te kon voorspel. Die situasie het mettertyd versleg en in Februarie 2015 het Eskom by tye 36% van sy opwekvermoë verloor. Die koeël was toe reeds deur die kerk. In Desember 2006 het die eerste grootskaalse lasafwerping in the [[Wes-Kaap]] plaasgevind toe 'n eenheid by [[Koeberg]] onverwags afgeskakel het. Aanvraag in die Wes-Kaap het beskikbare vermoë oorskry omdat die transmissiestelsel nie die verskil kon aansuiwer nie. Om te voorkom dat die hele stelsel intuimel, het Eskom begin met selektiewe lasafwerping, dit wil sê doelbewuste afskakeling om die aanvraag te beperk. Groepe verbruikers is vir 'n paar ure op 'n beurt afgeskakel totdat die balans tussen aanvraag en voorsiening weer herstel is. In die winter van 2007 het die eerste lasafwerpings in die res van die land begin toe die ongewone koue weer Eskom se totale vermoë onder geweldige druk geplaas het en landswye lasafwerping in alle erns begin het. Toe die winter verby was en verbruikers 'n bietjie asem kon skep, het daar in Oktober en November weer 'n reeks lasafwerpings begin, dié keer omdat soveel eenhede buite werking was vanweë instandhouding, onverwagte falings en bedryfsfoute dat daar op 'n stadium tot oor 'n 20% tekort aan toevoer was. Eskom het gewaarsku dat lasafwerpings sal voortduur vir vyf of ses jaar, minstens tot dat die eerste eenheid van die nuwe [[Medupi Kragsentrale|Medupi-kragsentrale]] in 2012 in werking gestel behoort te word. Vertragings in die voltooiing van Medupi het voorgekom, sodat die beplande inwerkingstelling van die eerste eenheid tot die tweede helfte van 2015 uitgestel is. Eers in Januarie 2008 het Eskom kontrakte met [[Botswana]] en [[Mosambiek]] gesluit vir die aankoop van minstens 450 MW elektriese krag, alhoewel Eskom toe reeds bewus moes gewees het van plaaslike kragtekorte, wat tewens reeds kerstyd rugbaar geword het.<!--[http://www.environment.co.za/topic.asp?TOPIC_ID=1855 "The energy HOAX"]--> === Onvolhoubare praktyke === [[Lêer:Eskom board at cape town.jpg|duimnael|Eskom se uitvoerende beamptes, insluitende Phakamani Hadebe (hoof-uitvoerende-beampte), tweede van links, op 'n 2019-openbare forum in Kaapstad oor Eskom se finansiële situasie.]] Die Optimummyn van die multinasionale firma [[Glencore]] het oor 'n tydperk steenkool teen minder as kosprys aan Eskom se [[Hendrina-kragstasie]] voorsien.<ref name="vanrens">{{cite news |last1=van Rensburg |first1=Dewald |title=New, concrete evidence Eskom bent over backwards to ensure Guptas got multibillion-rand coal deals |url=https://city-press.news24.com/Business/new-concrete-evidence-eskom-bent-over-backwards-to-ensure-guptas-got-multibillion-rand-coal-deals-20181119 |access-date=4 Maart 2019 |work=Business |agency=City Press |publisher=city-press.news24.com |date=19 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204165934/https://city-press.news24.com/Business/new-concrete-evidence-eskom-bent-over-backwards-to-ensure-guptas-got-multibillion-rand-coal-deals-20181119 |archive-date=4 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Optimum se vaste 25-jaar leweringskontrak moes hulle tot einde-2018 steenkool teen 'n goedkoop R150 per ton lewer, maar het in 2012 misluk om die ooreengekome graad te lewer, waarna Eskom hulle 'n boete van R2,1&nbsp;miljard opgelê het. Eskom se uitvoerende bestuurder, Brian Molefe, wou na bewering nie besgee oor die boetebedrag nie, en met Optimum op die drumpel van likwidasie het die [[Guptafamilie|Guptas]] 'n koopaanbod van R2,9&nbsp;miljard gemaak. Tegeta het egter nie oor hierdie bedrag beskik nie, sodat Eskom se rekenkundige beampte, Anoj Singh, 'n waarborg van R1,6&nbsp;miljard aan Tegeta toegestaan het om die transaksie deur te voer.<ref name="feke">{{cite news |last1=Feketha |first1=Siviwe |title= Glencore pressured to sell mine to the Guptas |url= |accessdate= |work=Business |agency=DailyNews |publisher=iol.co.za |date=28 Februarie 2019}}</ref> Na bewering het Eskom dan 'n geheime skikking met die nuwe eienaar Tegeta aangegaan oor 75% van die boetebedrag.<ref name="yolandi">{{cite news |last1=Groenewald |first1=Yolandi |title=Did Tegeta receive a 75% discount on Optimum fine? |url=https://www.fin24.com/Companies/Mining/did-tegeta-receive-a-75-discount-on-optimum-fine-20170623-2 |access-date=5 Maart 2019 |agency=Fin24 |publisher=fin24.co.za |date=23 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110917/https://www.fin24.com/Companies/Mining/did-tegeta-receive-a-75-discount-on-optimum-fine-20170623-2 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2015 het Eskom 'n 11-jaar kontrak ter waarde van R3,7&nbsp;miljard aan Tegeta van die Gupta-familie en Duduzane Zuma toegestaan, vir lewering van steenkool van 'n verdagte lae graad aan die [[Majuba-kragstasie]].<ref name="vanrens" /> Eskom wou 'n verdere kontrak van R2,9&nbsp;miljard toestaan aan Tegeta se Brakfonteinmyn, maar is deur die Nasionale Tesourie voorgekeer.<ref name="peyper">{{cite news |last1=Peyper |first1=Liesl |title=Tegeta clinched Eskom contract despite low quality coal |url=https://www.fin24.com/Economy/Eskom/tegeta-clinched-eskom-contract-despite-low-quality-coal-20170927 |access-date=4 Maart 2019 |agency=Fin24 |publisher=fin24.com |date=4 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111231/https://www.fin24.com/Economy/Eskom/tegeta-clinched-eskom-contract-despite-low-quality-coal-20170927 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2017 is 'n R25&nbsp;miljard langtermynlening van Huarong Energy Africa bekom om kragsentrales te onderhou, maar 'n gebrekkige evaluasieproses het daarop uitgeloop dat Eskom na ondertekening geweier het om die kontraktuele verpligtinge na te kom. Regsfirma White & Case het etlike kwelpunte uitgewys. Kommerwekkend was die $19&nbsp;miljoen terugbetaling wat dadelik moes geskied, 'n fasiliteringsdeposito<!--sourcing/signing fee--> van R340&nbsp;miljoen in die [[Hongkong]]se bankrekening van die obskure Ideva-firma, en 'n groot kansellasiefooi.<ref>{{cite news |last1=Bezuidenhout |first1=Jessica |title=Blackmail, mistrust and system overrides: How Eskom bosses tried to sneak through a ‘bespoke’ $1.5bn deal |url=https://www.msn.com/en-za/money/politics/blackmail-mistrust-and-system-overrides-how-eskom-bosses-tried-to-sneak-through-a-bespoke-dollar15bn-deal/ar-BBUn5GY?ocid=spartanntp |accessdate=5 Maart 2019 |agency=Daily Maverick |publisher=msn money |date=5 Maart 2019 |archive-date= 9 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110920/https://www.msn.com/en-za/money/politics/blackmail-mistrust-and-system-overrides-how-eskom-bosses-tried-to-sneak-through-a-bespoke-dollar15bn-deal/ar-BBUn5GY%3Focid%3Dspartanntp |url-status=live }}</ref> Sean Maritz en Anoj Singh, onderskeidelik die tydelike uitvoerende bestuurder en rekenkundige beampte van Eskom wat albei die kontrak onderteken het, moes uit hul poste bedank.<ref>{{cite news |last1=Mahlati |first1=Zintle |title=#StateCaptureInquiry: How Eskom flouted rules to push through Huarong deal |url=https://www.msn.com/en-za/money/politics/supernumberstatecaptureinquiry-how-eskom-flouted-rules-to-push-through-huarong-deal/ar-BBUlADf?ocid=spartanntp |access-date=4 Maart 2019 |agency=DailyNews |publisher=msn.com |date=4 Maart 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403190005/https://www.msn.com/en-za/money/politics/supernumberstatecaptureinquiry-how-eskom-flouted-rules-to-push-through-huarong-deal/ar-BBUlADf%3Focid%3Dspartanntp |archive-date=3 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Eskom het toegelaat dat skuld van munisipaliteite, veral dié van [[Soweto]], handuitruk. In Julie 2019 het die onbetaalde elektrisiteitsrekeninge van Soweto alleen op R15&nbsp;miljard gestaan.<ref name="maroela">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/eskom-moenie-gesamentlik-straf-omdat-sommige-nie-betaal/ |title=Eskom moenie ‘gesamentlik straf’ omdat sommige nie betaal |work=[[Maroela Media]] |author=African News Agency |date=10 Julie 2019 |access-date=10 Julie 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903110135/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/eskom-moenie-gesamentlik-straf-omdat-sommige-nie-betaal/ |archive-date=3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen 2018 was sestig ander munisipaliteite ook altesaam R16&nbsp;miljard in die rooi.<ref name="enca2">{{cite news |title=WATCH: Scopa hears about municipal electricity non-payment |url=https://www.enca.com/news/watch-scopa-hears-about-municipal-electricity-non-payment |access-date=1 Julie 2019 |agency=eNCA |publisher=msn.com |date=13 November 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207044208/https://www.enca.com/news/watch-scopa-hears-about-municipal-electricity-non-payment |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die oplossing vir Soweto is gesien as die installering van 26&nbsp;000 meters vir vooruitbetaalde krag teen einde-Maart 2020,<ref name=mia>{{cite news |last1=Lindeque |first1=Mia |title=Soweto residents' electricity bill surpasses R18 billion |url=https://www.msn.com/en-za/money/news/soweto-residents-electricity-bill-surpasses-r18-billion/ar-AADkrvA?ocid=spartanntp |access-date=1 Julie 2019 |agency=Eyewitness News |publisher=msn.com |date=24 Junie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701120046/https://www.msn.com/en-za/money/news/soweto-residents-electricity-bill-surpasses-r18-billion/ar-AADkrvA%3Focid%3Dspartanntp |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n aankondiging wat met betogings in Orlando-Wes begroet is, terwyl munisipaliteite hul wanbetaling op onwettige konneksies en werkloosheid blameer het.<ref name="enca3">{{cite news |title=Scopa seeks to resolve electricity debt row |url=https://www.enca.com/south-africa/scopa-seeks-to-resolve-electricity-debt-row |access-date=1 Julie 2019 |agency=eNCA |publisher=msn.com |date=13 Junie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207035135/https://www.enca.com/south-africa/scopa-seeks-to-resolve-electricity-debt-row |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Eskom het vroeg in 2019 'n hulppaket van R4,9&nbsp;miljard van die regering aangevra sodat dit oor die korttermyn operasioneel kan bly. Die instelling se benarde finansiële situasie kan toegeskryf word aan die nagevolge van staatskaping en Eskom se historiese skuld, alhoewel die regerende [[African National Congress]] dit aan die nasleep van [[apartheid]] toeskryf.<ref name="maroela2">{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-se-slegte-nuus-oor-eskom/ |title=Minister se slegte nuus oor Eskom |work=[[Maroela Media]] |date=23 Julie 2019 |access-date=23 Junie 2019 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023000549/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/minister-se-slegte-nuus-oor-eskom/ |archive-date=23 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die regering het die Eskom-volhoubaarheidstaakspan en tegniese hersieningspan aangestel, en 'n dringende Spesiale Appropriasiewet sou voorsiening maak vir 'n groot deel van R230&nbsp;miljard wat Eskom oor 'n dekade sal benodig, meestal om voortslepende verliese te delg.<ref name="bloomberg2">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/these-charts-show-how-much-trouble-eskom-is-in |title=These Charts Show How Much Trouble Eskom Is In |work=[[Bloomberg]] |date=1 Julie 2019 |access-date=1 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611140953/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-07-01/these-charts-show-how-much-trouble-eskom-is-in |archive-date=11 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Minister [[Tito Mboweni]] het in sy 2019 begrotingstoespraak aangedui dat die staatskas R69&nbsp;miljard oor drie jaar beskikbaar sal stel om Eskom-skuld onder bedwang te hou.<ref name=mia/> Die Suid-Afrikaanse regering het in Augustus 2019 die aantal rand-gedenomineerde staatseffekte wat hy by weeklikse skuldveilings aangaan met 37% verhoog om Eskom se skuld te delg.<ref name="bloomberg3">{{Webaanhaling|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-14/foreigners-are-dumping-south-african-bonds-as-junk-status-looms?srnd=premium-africa|titel=Foreigners Dump South African Bonds on Threat of Downgrade to Junk|toegangsdatum=14 Augustus 2019|werk=[[Bloomberg.com]]|outeur=Colleen Goko|datum=14 Augustus 2019}}</ref> In 2019 het Eskom Holdings SOC Bpk en raffinaderye van Sasol Bpk onder skoot gekom vir hul besoedeling in die sg. hoëveld-prioriteitsgebied, d.w.s. dele van Mpumalanga en Gauteng waar meeste van Suid-Afrika se steenkool ontgin word en 12 steenkoolkragsentrales van Eskom, benewens Sasol se olieraffinadery en steenkool-na-brandstof-aanleg geleë is.<ref name=bloom>{{cite news |last1= Sguazzin |first1= Antony |title= S. Africa Sued for Eskom, Sasol Air Pollution in Coal Belt |url= https://www.msn.com/en-za/money/news/s-africa-sued-for-eskom-sasol-air-pollution-in-coal-belt/ar-AACEMY0?ocid=spartanntp |accessdate= 2019-06-10 |agency= Bloomberg |publisher= msn.com |date= 10 Junie 2019 |archive-date= 9 Oktober 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20191009110919/https://www.msn.com/en-za/money/news/s-africa-sued-for-eskom-sasol-air-pollution-in-coal-belt/ar-AACEMY0?ocid=spartanntp |url-status= live }}</ref><ref name="bloomberg">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2019-06-27/eskom-is-killing-south-africans-with-its-china-level-pollution |title=People are dying from Eskom’s pollution in South Africa |date=27 Junie 2019 |access-date=1 Julie 2019 |work=[[Bloomberg]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200601062544/https://www.bloomberg.com/news/features/2019-06-27/eskom-is-killing-south-africans-with-its-china-level-pollution |archive-date=1 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Greenpeace-ondersoek van laat-2018 het aangetoon dat Mpumalanga gebuk gaan onder die wêreld se ergste stikstofdioksied-vrystellings deur kragsentrales. Die aanlegte stel benewens dit ook swaeldioksied, kwik en fyn stofdeeltjies vry wat na bewering 'n reeks siektes veroorsaak. Volgens die Amerikaanse atmosferiese deskundige Andy Gray het hierdie besoedeling al honderde vroeë sterftes in die gebied veroorsaak. Die omgewingsregtegroepe Groundwork en Vukani het by die hooggeregshof aansoek gedoen dat hierdie vlakke van besoedeling as 'n skending van grondwetlike menseregte aangedui word, sodat die Departement van Omgewingsake tot sinvolle optrede aangespoor kan word.<ref name=bloom/> == 2008 Tariefverhoging == Op 20 Desember 2007 het die [[Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika]] (NERSA) Eskom 'n gemiddelde tariefverhoging van 14,2% vir [[2008]] toegestaan. Dit het tekort geskiet aan die 18,7% waarvoor Eskom aansoek gedoen het, maar was nogtans aansienlik meer as die 6,2% verhoging waarvoor Eskom aanvanklik in [[2005]] aansoek gedoen het. Die uitermatige verhoging het vir Eskom en NERSA die misnoë van verskeie instansies op die hals gehaal, onder andere die [[Konfederasie van Suid-Afrikaanse Vakunies]] (Kosavu), Busa (Business Unity SA) en die [[Suid-Afrikaanse Reserwebank]], wat vroeër 'n beroep op staatsinstansies gemaak het om te help om inflasie te beperk tot die Bank se teiken van tussen 3% en 6%. Daar was ook kritiek dat die tariefverhoging Suid-Afrika minder aantreklik sou maak vir buitelandse beleggers, aangesien goedkoop elektrisiteit dikwels as 'n positiewe faktor vir SA beskryf word. Eskom het laas verhogings van hierdie skaal in 1977 aangekondig, toe dit ná die inflasie-periode van die sewentigerjare voor geweldige uitbreidingskoste te staan gekom het. NERSA het aangekondig dat Eskom se aansoek vir 'n verdere 17%-verhoging vir [[2009]] in September 2008 oorweeg sal word wanneer die volgende driejaarlikse prysverhoging vasgestel word. NERSA se openbare konsultasiedokument het dit duidelik gestel dat Eskom se tariewe met dubbelsyferverhogings aangepas sal moet word tot en met minstens [[2019]] om in die verwagte stygings in koste en die uitbreidingsprogam te kan voldoen. Eskom het te kenne gegee dat dit beswaar sal aanteken teen NERSA se beslissing. In [[2004]] het Eskom en NERSA in 'n dispuut betrokke geraak toe Eskom 'n verhoging van 2,5% toegestaan is nadat dit om 8,9% aansoek gedoen het. Die geskil is besleg deur die destydse Minister van Mineraal- en Energiesake, Me. [[Phumzile Mlambo-Ngcuka]], wat Eskom se aansoek verwerp het. Collin Matjila, voorsitter van NERSA, het aangekondig dat die verhoging Eskom se verkope van R44,3&nbsp;miljard tot R47,9&nbsp;miljard per jaar sou verhoog. Toe Eskom oorspronklik in 2005 vir 'n verhoging aansoek gedoen het, was uitbreidingskoste van R84&nbsp;miljard voorsien. Toe dit later blyk dat dié bedrag vermeerder moes word tot R150&nbsp;miljard, was dit duidelik dat 'n 6,2%-verhoging onvoldoende sou wees om die uitgawe te dek. Gevolglik is 14,2% goedgekeur. Matjila het verder gesê dat die tariefverhoging daarop gemik was om die balans tussen Eskom se voortbestaan en die bekostigbaarheid van [[elektrisiteit]] te handhaaf. NERSA was van mening dat die langtermynoorwegings van hierdie besluit die korttermynbesorgdhede vér oorskry.<ref>Business Day, Eskom wins its bid for huge tariff hikes, 21 Des 2007</ref> == Kragontwikkeling == [[Lêer:South Africa-Mpumalanga-Middelburg-Arnot Power Station01.jpg|duimnael|Die Arnot-kragstasie by Middelburg, Suid-Afrika]] [[Lêer:Koebergnps.jpg|duimnael|Die [[Koeberg]]-kernkragstasie]] [[Lêer:Kendal Power Station.jpg|duimnael|Die [[Kendal-kragstasie]]]] [[Lêer:Matimbakragstasie, Ellisras, Limpopo.jpg|duimnael|Die [[Matimba-kragstasie]]]] [[Lêer:GariepDam.jpg|duimnael|Die [[Gariepdam]]]] [[Lêer:Kusilekragsentrale, Mpumalanga, 2019, a.jpg|duimnael|Die [[Kusile-kragstasie]]]] [[Lêer:Medupikragstasie, Ellisras, Limpopo, a.jpg|duimnael|Die [[Medupi-kragstasie]]]] [[Lêer:Klipheuwel wind farm 2008.jpg|duimnael|[[Dassiesklip (windplaas)|Dassiesklip se windturbines]]]] Opsomming van die vermoë van Eskom se kragsentrales in 2007: === Steenkool === {| class="wikitable sortable" |+ !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW !Stoomdruk Mpa !Stoom temperature '''°C''' |- |[[Arnot-kragstasie|Arnot]]³ |1975 |6 |350 |2100 |1980 |15.9 |510 |- |[[Camden-kragstasie|Camden]]⁴ |1969 |8 |200 |1600 |1520² |10.3 |538 |- |[[Duvha-kragstasie|Duhva]]³ |1984 |6 |600 |3600 |3450 |16.1 |535 |- |[[Grootvlei-kragstasie|Grootvlei]]⁴ |1977 |6 |200 |1200 |1130² |10.3 |538 |- |[[Hendrina-kragstasie|Hendrina]]³ |1977 |10 |200 |2000 |1985¹ |10.3 |538 |- |[[Kendal-kragstasie|Kendal]]^3,5 |1993 |6 |686 |4116 |3840 |16.1 |535 |- | rowspan="2" |[[Komati-kragstasie|Komati]]⁴ | rowspan="2" |1966 |5 |100 |500 | rowspan="2" |891² | rowspan="2" |8.4 | rowspan="2" |510 |- |4 |125 |500 |- |[[Kriel-kragstasie|Kriel]]³ |1979 |6 |500 |3000 |2850 |16.0 |510 |- |[[Lethabo-kragstasie|Lethabo]]³ |1990 |6 |618 |3708 |3558 |16.1 |535 |- | rowspan="2" |[[Majuba-kragstasie|Majuba]] | rowspan="2" |2001 |3 |657 |1971 | rowspan="2" |3843 | rowspan="2" | | rowspan="2" | |- |3 |713 |2139 |- |[[Matimba-kragstasie|Matimba]]^3,5 |1991 |6 |665 |3990 |3690 |16.1 |535 |- |[[Matla-kragstasie|Matla]]³ |1983 |6 |600 |3600 |3450 |16.1 |535 |- |[[Tutuka-kragstasie|Tutuka]]³ |1990 |6 |609 |3654 |3510 |16.1 |535 |} === Kernkrag === {| class="wikitable" |+ !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë<br/>per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW |- |[[Koeberg]]³ |1985 |2 |965 |1930 |1800¹ |} === Hidro === {| class="wikitable" !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë<br/>per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW |- |[[Gariepdam|Gariep]]⁷ |1976 |4 |90 |360 |360 |- |[[Vanderkloofdam|Vanderkloof]]⁷ |1977 |2 |120 |240 |240 |- |Colly&nbsp;Wobbles | |3 |14 |42 |42 |- |First Falls | |2 |3 |6 |6 |- | rowspan="2" |Ncora | rowspan="2" | |2 |0.4 |1 | |- |1 |1.3 |1 |2 |- |Second Falls | |2 |5.5 |11 |11 |} === Pompopgaar⁸ === {| class="wikitable" !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë<br/>per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW |- |Drakensberg |1982 |4 |250 |1000 |1000 |- |Palmiet |1988 |2 |200 | | |} === Gasturbines⁶ === {| class="wikitable" !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë<br/>per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW |- |Acacia |1976 |3 |57 |171 |171 |- |Port Rex |1976 |3 |57 |171 |171 |- |Gourikwa |2007 |3 |150 |450 |438 |- |Ankerlig |2007 |4 |150 |600 |588 |} === Windkrag === {| class="wikitable" !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë<br/>per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW |- |[[Klipheuwel]] |2003 |3 |0.66-1.75 |3.2 |3.2 |- |Sere |2015 |46 | |100 | |} === In aanbou === {| class="wikitable" !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë<br/>per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW !Tipe |- |[[Medupi Kragsentrale|Medupi]] |2012 |6 |800 |4800 |4560 | |- |[[Ingula pomp-opgaarskema|Ingula]] |2014? |4 |333 |1330 |1330 |Pompopgaar |} === Beplan === {| class="wikitable" !Naam !Jaar voltooi !Getal stelle !Nominale vermoë<br/>per stel MW !Bruto totale vermoë MW !Netto totale vermoë MW |- |Steenkool |? |6 |700 |4200 |3942 |- |Gas1 (Gourikwa) |2008 |2 |150 |300 |291 |- |Gas1 (Ankerlig) |2008 |5 |150 |750 |733 |} '''Notas:''' # Verskil tussen bruto en netto totale vermoë is te wyte aan eie verbruik, ouderdom van die aanleg en/of steenkoolgehalte. # Uiteindelike vermoë na herinbedryfstelling # Basislas kragsentrale (deurlopende bedryf) # Tans nog in langtermyn bewaring # Droë verkoelde eenhede se lewering word beperk deur die ontwerpuitlaatdruk en die omgewingstemperatuur. # Word slegs vir spitsaanvraag en noodgevalle gebruik. # Gebruik word beperk tot spitslas en hang af van die hoeveelheid water beskikbaar in die Gariep- en Vanderkloof-opgaardamme. # [[Pomp-opgaarskema]]s is netto verbruikers van elektrisiteit. Water word in nie-spitstye teen die berg opgepomp sodat elektrisiteit tydens spitstye opgewek kan word as die water vrygestel word. : ''Vertaal en aangevul uit Eskom se 2006 jaarverslag en ander bronne''<ref>{{Cite web |url=http://www.eskom.co.za/annreport06/tables3.htm |title=Eskom.co.za webwerf |access-date=10 Januarie 2008 |archive-date= 3 Januarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103104306/http://www.eskom.co.za/annreport06/tables3.htm |url-status=dead }}</ref> == Transmissie en distribusie == Elektrisiteit word in generators opgewek deur 'n groot magneet (die rotor) wat binne in 'n koperklos (die stator) draai teen 3&nbsp;000 omwentelings per minuut. Dit lewer 'n drie-fase wisselstroom met 'n frekwensie van 50 Hertz (d.w.s. wisselings per sekonde) teen ongeveer 22&nbsp;000 volt (22 kV) op. Die spanning is te laag vir grootmaat vervoer oor lang afstande en word dus eers deur middel van transformators verhoog tot by 'n transmissiespanning van 132 kV of meer. Meeste groot kragsentrales (wat elk gewoonlik ses of meer generators het) stuur elektrisieit teen 400 kV in 'n landswye transmissienetwerk in. === Transmissie === {{Hoofartikel|Elektriese kragtransmissie}} [[Lêer:South Africa-Electricity distribution-001.jpg|duimnael|Hoogspanningslyn (765 kV) in die Vrystaat, Suid-Afrika]] Elektrisiteit word vanaf kragsentrales vervoer tot waar dit benodig word deur middel van kraglyne. Groot hoeveelhede elektrisiteit word teen hoë spanning vervoer om verliese oor lang afstande te verminder en die hoeveelheid kraglyne te beperk. Die groot hoogspanningslyne wat elektrisiteit tussen verafgeleë gebiede vervoer word transmissielyne genoem. Dié werk teen hoë spannings van soveel as 765 kilovolt (765 000 volt of 765 kV), soos in die geval van die hooflyne tussen die [[Hoëveld]] en die [[Kaap]]. Eskom is die eerste in die wêreld om 765 kV só hoog bo seespieël te gebruik, waar die isolasievermoë van die dunner lug baie minder is as by [[seevlak]]. Vir kleiner afstande en hoeveelhede word laer spannings tot by 132 kV gebruik. Transmisielyne bestaan uit hoë staaltorings wat aluminium geleierbondels dra wat aan glas- of keramiek-isoleerders hang. Aluminium is lig en 'n goeie geleier van elektrisiteit en daar is 'n staaldraad binne die aluminium-geleiers om dit te versterk. Transmissielyne wat ver oor die veld loop is 'n bekende gesig feitlik orals in landelike Suid-Afrika. In beboude gebiede word dikwels van ondergronde kabels gebruik gemaak. Dié is nie sigbaar nie en kan gebruik word waar daar nie genoeg spasie vir maste of torings is nie, maar het die nadeel dat dit baie duur is. Groot kabels wat hele stede of groot fabrieke kan voorsien is dikwels met olie of gas gevul vir verkoeling en isolasie. Die transmissienetwerk word somtyds ook die Nasionale Netwerk of Tussenverbinde Stelsel genoem want alle elektrisiteit wat deur Eskom opgewek word (behalwe eieverbruik in kragsentrales) word aan die netwerk gelewer vir landswye verspreiding. Eskom voorsien nie alle verbruikers in Suid-Afrika direk nie. Meer as 250 munisipaliteite koop elektrisiteit op grootmaat by Eskom vir distribusie en herverkoop aan hulle eie verbruikers. === Beheersentrums === Elektrisiteit wat in kragsentrales opgewek word kan nie soos water in 'n dam opgegaar word nie. Dit kan net gelyklopend met die opwekking verbruik word. Aanvraag en toevoer moet dus deurlopend gemeet en 'n fyn balans gehandhaaf word. Vir klein veranderings pas alle generators wat aan die stelsel gekoppel is, hulle uitset outomaties aan deur die spoed van 3&nbsp;000 o.p.m. te handhaaf. As die vraag toeneem (soos byvoorbeeld tydens koue weer of die begin van 'n gewilde TV program), begin alle generators 'n bietjie spoed verloor. Die spoedreëlaar laat dan meer stoom in die turbines in sodat die kraglewering effens toeneem en die spoed byna dadelik terugkeer na 3&nbsp;000 o.p.m. Die omgekeerde gebeur as die aanvraag daal. Vir groter veranderings in aanvraag moet hele generators aan- of afgesit word. Dit word deur die sentrale beheersentrum gedoen, wat instruksies aan die kragsentrales gee om dit te doen. Nasionale Beheer in Simmerpan, Germiston, moet ook sorg dat daar deurentyd voldoende reserwe-generators gereed is as een van die lopende eenhede onklaar sou raak. Daar is ook ses streeksbeheersentra wat op strategiese plekke geleë is en wat die vloei van elektrisiteit deur die netwerk beheer deur lyne en transformators in of uit te skakel. Om die netwerk deurlopend te kan beheer maak die beheersentra gebruik van spesiale meters wat oral in die stelsel aangebring is en data onmiddellik deurstuur. Meeste hoogspanningsskakelaars kan outomaties vanuit 'n verafgeleë beheersentrum geskakel word. Generators in hidrokragsentrales en gasturbines word ook met afstandbeheer aan- of afgesit. Die transmissienetwerk word ook gebruik om elektrisiteit tussen lande in Suider-Afrika uit te ruil. Elektrisiteit van [[Cahora Bassa-dam|Cahora Bassa]] in Mosambiek word byvoorbeeld deur 'n spesiale 1&nbsp;000 kilometer-lange gelykstroomlyn vervoer teen 'n spanning van 533 kV. Nadat dit in wisselstroom omgesit is by die [[Apollo (distribusiestasie)|Apollo-distribusiestasie]] (naby Pretoria) word dit in die Eskom netwerk ingevoer teen 400 kV. Daar is wisselstroomlyne van 400 en 275 kV wat tussenverbinding met Namibië, Zimbabwe, Botswana, Zambië en selfs sover as die Kongo moontlik maak. === Transformators === Die spanning van elektrisiteit moet op verskeie plekke eers verhoog word (soos by 'n kragstasie) en dan weer in stadiums verminder word sodat klein verbruikers dit veilig kan gebruik. In Suid-Afrika is die standaard huishoudelike spanning 220V (380V as drie fases gebruik word). In fabrieke kan spannings van 11 kV dikwels aangetref word om swaar masjienerie te dryf. Die spanning van wisselstroom word deur middel van transformators verhoog of verlaag. By kragsentrales word die spanning van 22 kV wat die generators opwek verhoog tot soveel as 765 kV. In substasies wat krag aan die distribusiestelsel lewer word die hoogspanning dan weer verlaag, gewoonlik na 22 kV of 11 kV voordat dit na die eindverbruiker gestuur word. 'n Transformator werk heel eenvoudig en het geen bewegende dele nie. Dit bestaan uit twee klosse geïsoleerde koperdraad wat dig maar tog apart teen mekaar gewen is. Soos elektrisiteit deur die een klos stroom, induseer dit 'n stroom in die ander klos teen 'n spanning wat bepaal word deur die hoeveelheid draaie in elke klos. As die tweede of sekondêre klos meer draaie het as die eerste of primêre klos sal die spanning verhoog word, terwyl die spanning sal daal in die teenoorgestelde geval. Die klosse word in 'n tenk gehou wat met olie gevul word vir verkoeling en isolasie. === Substasies === Elektriese substasies is selfstandige eenhede wat vanuit die streeks- of nasionale beheersentra bedryf word. Inkomende lyne bring elektrisiteit vanaf kragstasies en uitgaande lyne voer die elektrisiteit na verbruikers of ander substasies. Substasies gebruik transformators om die spanning van elektrisiteit hoër of laer te verstel en skakelaars om lyne in of uit te skakel. Baie substasies is in afgeleë gebiede en is ontwerp om deurlopend sonder menslike toesig bedryf te word in alle weersomstandighede. Die skakelaars in 'n substasie kan 'n groot elektriese stroom oombliklik onderbreek en sodoende probleme op die netwerk isoleer voordat dit ander dele raak. 'n Substasie bevat ook hoogs gespesialiseerde beskermingstoerusting wat foute kan identifiseer (soos byvoorbeeld 'n lyn wat deur weerlig getref is, of 'n boom wat op 'n lyn geval het) en boodskappe kan deurstuur of ontvang van die beheersentra. Dit kan mense beskerm teen elektriese foute en kan die toevoer ononderbroke na 'n ander deel van die netwerk oorskuif. === Distribusiestelsel === Die transmissiestelsel vervoer groot hoeveelhede elektrisiteit oor lang afstande vanaf kragsentrales tot by een van die talle substasies wat oor die hele land versprei is. Hier word die spanning verlaag voordat die elektrisiteit verder versprei word deur die distibusienetwerk met die doel om dit so wyd moontlik na alle eindverbruikers te versprei. Eskom se distribusienetwerk van amper 300&nbsp;000&nbsp;km bereik sowat veertig miljoen verbruikers oral in die land behalwe in die mees verafgeleë gebiede. Toevoere teen 22 of 11 kV word vanaf substasies na primêre verbruikerspunte soos stede en dorpe, industrieële gebiede, groepe dorpies en plase geneem. Hier word dit trapsgewys verder getransformeer na nog laer spannings tot uiteindelik by 380/220 volt vir verspreiding na nywerhede, woongebiede, winkelsentrums, hospitale, openbare- en kantoorgeboue, straatligte, ensovoorts. Groot verbruikers soos myne, fabrieke en spoorweë ontvang dikwels toevoer teen 'n hoër spanning. Daar is byvoorbeeld laagspanningssubstasies al langs elektriese spoorlyne wat elektrisiteit direk teen 25&nbsp;kV of 50&nbsp;kV voorsien. Die verspreiding (distribusie) van elektrisiteit moet so geskied dat toevoer bykans nie onderbreek word as daar 'n fout in die stelsel sou ontstaan nie. Daarom is daar gewoonlik meer as een toevoerpunt na 'n bepaalde area. Distribusielyne of kabels vorm dikwels 'n ringtoevoer sodat, sou die toevoer uit een rigting faal, dit uit die ander rigting aangevul kan word. In huise, kantore en ander geboue is daar gewoonlik 'n distribusiebord met veiligheidsskakelaars en aardlekkasiebeskerming sodat, sou daar iets verkeerd loop, die elektrisiteitstoevoer onmiddellik en veilig afgeskakel word. Van hierdie distribusiebord loop daar drade na alle ligte, muurproppe, stowe, geysers en ander elektriese apparaat. Dit is bykans onmoontlik om 'n moderne huishouding sonder elektrisiteit te bedryf. Elektrisiteitsverbruik word voortdurend gemeet met 'n spesiale kilowatt-uur meter. Wanneer 'n lig of enige elektriese apparaat aangeskakel word, laat die toename in stroom 'n skyf in die meter draai. Hierdie beweging word oorgedra na 'n drom met syfers wat die verbruik dan aanwys. Hierdie meters word periodiek gelees en daarvolgens word die klant 'n rekening gestuur. 'n Ander soort meter, die sogename voorafbetaalmeter, word al hoe meer gebruik. Soos die naam aandui, vereis hierdie meter vooraf betaling vir elektrisiteitsverbuik wat by talle agente en ander instansies soos winkels en vulstasies gemaak kan word. 'n Spesiale kode of 'n kaart word dan gebruik om die meter te "laai" met die hoeveelheid elektrisiteit wat gekoop is, sodat die meter dit kan aanwys en die verbruik daarteen kan aftrek. Soos elektrisiteit gebruik word, hou die meter tred met die verbruik en waarsku die verbruiker as bykans al die krediet opgebruik is. Verwysing: Eskom Factsheet on Transmission and Distribution.<ref>{{Cite web |url=http://eskom.co.za/live/content.php?Item_ID=28 |title=Eskom.co.za webwerf |access-date=11 Januarie 2008 |archive-date= 9 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080409233737/http://www.eskom.co.za/live/content.php?Item_ID=28 |url-status=dead }}</ref> === Transmissie- en distribusietoerusting === '''Opsomming van Eskom se transmissie- en distribusietoerusting soos op 31 Maart 2006'''{{clear}} ==== Kraglyne ==== {| class="wikitable" |+ !Transmissielyne !km¹ |- |765 kV |1 153 |- |533 kV GS² |1 035 |- |400 kV |15 691 |- |275 kV |7 245 |- |220 kV |1 336 |- |132 kV |946 |} {| class="wikitable" |+ !Distribusielyne !km |- |165 – 132 kV |22 142 |- |88 – 33kV |21 188 |} {| class="wikitable" |+ !Retikulasielyne !km |- |22 kV en laer |7 875 |} {| class="wikitable" |+ !Kables !km |- |165-132 kV |156 |- |22 kV en laer |7 875 |} {| class="wikitable" !'''Transformator kapasiteit''' !MVA³ |- |Transmissie |118 445 |- |Distribusie en retikulasie |87 217 |} {| class="wikitable" |+ !Transformators !Getal |- |Transmissie |374 |- |Distribusie en retikulasie |305 402 |} '''NOTAS:''' # Volgens die [[Geografiese inligtingstelsel]] (GIS) # Monopolêre gelykstroomlyn tussen Cahora Bassa en Apollo # Transformators groter as 30 MVA met 'n primêre spanning groter as 132 kV : ''Vertaal en aangevul uit Eskom se 2006 jaarverslag en ander bronne''<ref name="annreport06" /> == Leierskap == {| class="wikitable" |+HUBs !Naam !Begindatum !Einddatum !Ver. |- |Ian McRae |1985 |1994 |<ref name="eksom-leiers2" /> |- |Allen Morgan |1994 |2000 | |- |Thulani Gcabashe |2000 |2007 | |- |Jacob Maroga |2007 |2009 | |- |Mpho Makwana |2009 |2010 | |- |Brian Dames |2010 |2013 | |- |Collin Matjila |2013 |2014 | |- |Tshediso Matona |2014 |2014 | |- |Zethemba Khoza |2014 |2015 | |- |Brian Molefe |2015 |2017 | |- |Matshela Koko |2017 |2017 | |- |Brian Molefe |2017 |2017 | |- |Johnny Dladla |2017 |2017 | |- |Sean Maritz |2017 |2018 | |- |Phakamani Hadebe |2018 |2019 | |- |Jabu Mabuza |2019 |2020 | |- |[[André de Ruyter|Andre de Ruyter]] |15 Januarie 2020 |Maart 2023 | |} {| class="wikitable" |+ Voorsitters !Naam !Begindatum !Einddatum !Ver. |- |John Maree |1985 |1997 | |- |Reuel Khoza |1997 |2002 | |- |Mohammed Valli Moosa |2005 |2008 | |- |Bobby Godsell |2008 |2009 | |- |Mpho Makwana |2009 |2010 | |- |Zola Tsotsi |2011 |2015 | |- |Baldwin (Ben) Ngubane |2015 |2017 | |- |Zethembe Khoza |2017 |2017 | |- |Jabu Mabuza |2018 |2020 | |- |Malegapuru Makgoba |2018 |2020 | |- |Mpho Makwana |2022 |2023 | |- |Mteto Nyati |2023 |hede | |} == Verwysings == {{Verwysings|3|verwysings= <ref name="eskom-leiers">{{Cite web |url=http://www.eskom.co.za/OurCompany/Leadership/Pages/Board_Of_Directors.aspx |title=Eskom leadership |access-date=2025-02-12 |lang=en |archive-date=2021-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026132532/https://www.eskom.co.za/OurCompany/Leadership/Pages/Board_Of_Directors.aspx |url-status=live }}</ref> <ref name="annreport06">{{Cite web |url=http://www.eskom.co.za/annreport06/tables5.htm |title=Eskom.co.za webwerf |access-date=17 Januarie 2008 |archive-date=20 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020214548/http://www.eskom.co.za/annreport06/tables5.htm |url-status=dead }}</ref> <ref name="eksom-leiers2">https://www.eskom.co.za/heritage/previous-eskom-leadership/</ref> }} == Verdere leesstof == * {{en}} {{cite book |last1= Jaglin |first1= Sylvy |last2= Dubresson |first2= Alain |title= Eskom: Electricity and Technopolitics in South Africa |location= Kaapstad |publisher= UCT Press |year= 2016 | pages= |isbn= 978-1-77582-215-8}} * Evkom - die eerste vyftig jaar. 'n Trotse rekord. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 33, nr. 4, Junie 1974. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} [http://www.eskom.co.za/ Amptelike webwerf] * {{en}} [http://heritage.eskom.co.za/ Amptelike webwerf van Eskom se Erfenisstigting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141005032828/http://heritage.eskom.co.za/ |date= 5 Oktober 2014 }} * {{en}} [https://web.archive.org/web/20071004222832/http://www.eskom.co.za/live/content.php?Item_ID=4673 Kaart van Kragsentrales] {{Normdata}} [[Kategorie:Energieverskaffers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse maatskappye]] bcbge2ssaxdd5sxaepne2fpqc34s97z 0 28157 2896049 2601432 2026-04-21T22:17:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896049 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Waterliggaam | Naam = See van Japan | Beeld = East Sea Original.png | Beeld_byskrif = [[Nasa]]-Satellietbeeld van die See van Japan | Kaart = Japan-CIA_WFB_Map.png | Kaart_byskrif = Kaart van die See van Japan | Koördinate = {{Koördinate|40|N|135|O|type:waterbody_scale:5000000|aansig=inlyn,titel}} | Ligging = [[Japan]], [[Noord-Korea]], [[Suid-Korea]], [[Rusland]] | Soort = See van die [[Stille Oseaan]] | Oppervlakte = 978&nbsp;000&nbsp;km² (377&nbsp;600&nbsp;myl²) | Gem_diepte = 1&nbsp;752&nbsp;m (5&nbsp;748&nbsp;vt) | Maks_diepte = 3&nbsp;742&nbsp;m (12&nbsp;276&nbsp;vt) | Volume = | Oppervlakhoogte = | Lengte = 2&nbsp;255&nbsp;km (1&nbsp;401&nbsp;myl) | Breedte = 1&nbsp;070&nbsp;km (660&nbsp;myl) | Opvangsgebied = | Omtrek = 7&nbsp;600&nbsp;km (4&nbsp;700&nbsp;myl) | Invloei = [[Tumen]] | Uitvloei = | Eiland = [[Hokkaido]], [[Honsjoe]], [[Kioesjoe]], [[Rotse van Liancourt]], [[Sachalin]] | Nedersettings = [[Busan]], [[Changwon]], [[Fukuoka]], [[Ulsan]], [[Wladiwostok]] | Gevries = | Rangorde_volume = }} Die '''See van Japan''' ([[Chinees]]: 日本海, ''Rìběnhǎi''; [[Japannees]]: 日本海, ''Nihonkai''; [[Russies]]: Япо́нское мо́ре, ''Japonskoje more''; [[Koreaans|Noord-Koreaans]]: 조선동해, "Koreaanse Oossee", Suid-Koreaans: 동해 "Oossee") is 'n rand[[see]] van die westelike [[Stille Oseaan]] wat begrens word deur [[Japan]], [[Korea]] en [[Rusland]]. Soos die [[Middellandse See]] het dit byna geen [[gety]]e nie aangesien dit byna geheel en al deur land omring word.<ref name="tides">{{en}} {{cite web|url=http://www.ssc.erc.msstate.edu/Tides2D/sea_of_japan.html|title=Tides in Marginal, Semi-Enclosed and Coastal Seas – Part I: Sea Surface Height|publisher=ERC-Stennis at Mississippi State University|accessdate=2 Februarie 2007|archive-date=2004-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20040318165044/http://www.ssc.erc.msstate.edu/Tides2D/sea_of_japan.html|url-status=dead}}</ref> Van die belangrikste riviere wat in dié see uitmond is die [[Tumen]]. == Geografie van die See == [[Lêer:日本海.JPG|duimnael|links|See van Japan]] [[Lêer:Hinomisaki09.JPG|duimnael|links|See van Japan]] Die See van Japan word deur die Russiese vasteland ([[Siberië]]) en [[Sachalin]]eiland begrens in die noorde, die Koreaanse Skiereiland in die weste asook die [[Japannese Argipel|Japannese eilande]] [[Hokkaido]], [[Honsjoe]] en [[Kioesjoe]] in die ooste. Dit word deur vyf vlak seestrate met ander seë verbind: die Straat van Tartary tussen die [[Asië|Asiatiese vasteland]] en Sachalin ([[See van Ochotsk]]), die La Perouse-straat tussen die eilande Sachalin en Hokkaido (See van Ochotsk), die Tsugaru-straat tussen die eilande Hokkaido en Honsjoe (Stille Oseaan), die Kanmon-straat tussen die eilande Honsjoe en Kioesjoe (Stille Oseaan) en die [[Straat van Korea]] (genkainada) tussen die Koreaanse Skiereiland en die eiland Kioesjoe ([[Oos-Chinese See]]). Die Straat van Korea bestaan uit die Westelike Kanaal en die Tsushimastraat, aan die anderkant van Tsushima-eiland. Fisiese eienskappe:<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Sea-of-Japan |title=Sea of Japan |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=13 Augustus 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519205524/https://www.britannica.com/place/Sea-of-Japan |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Diepste punt: 3&nbsp;742 [[meter]] onder seespieël * Gemiddelde diepte: 1&nbsp;752 meter * Oppervlak: ongeveer 978&nbsp;000 vierkantekilometer Die see het drie belangrike bekkens: die Yamatobekken in die suidooste, die Japanbekken in die noorde en die Tsushimabekken (Ulleungbekken) in die suidweste. Die Japanbekken bevat die diepste dele van die see terwyl die Tsushimabekken die vlakste dele bevat. Aan die oostelike grens is die vastelandsplaat van die see wyd, maar aan die westelike kus, veral langs die Koreaanse kus, is dit nou, gemiddeld ongeveer 30 kilometer wyd. Die Tsushima-warmwater[[seestroom]], 'n tak van die Kuroshio-seestroom, vloei noordwaarts deur die Straat van Korea langs die Japannese kus, en die Liman-koueseestroom vloei suidwaarts deur die Straat van Tartary langs die Russiese kus. Die See van Japan was eens op 'n tyd 'n land-ingeslote see toe die landbrug van [[Oos-Asië]] bestaan het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://books.google.com/books?vid=ISBN9004136266&id=W_Hdu9QrD9YC&pg=PA16&lpg=PA16&dq=sea+of+japan+landlocked&sig=ZgHV6lie171qNe01EjwpTeeNfOk|title=Pre-Industrial Korea and Japan in Environmental Perspective|first=Conrad D.|last=Totman|date=2004|accessdate=2 Februarie 2007}}</ref> Die noordelike en suidoostelike dele van die see is ryk viswaters. Die belangrikheid van vissery in dié see word aangedui deur die gebiedsgeskille tussen [[Suid-Korea]] en Japan oor die [[Rotse van Liancourt]]. Die see is ook belangrik vir sy mineraal neerslae, veral magnetietsand. Daar word gemeen dat die see ook oor [[aardgas]] en [[ruolie]]velde beskik. Die snelle groei van die Oos-Asiatiese ekonomieë het daartoe gelei dat die see 'n al hoe belangriker kommersiële waterweg geword het. == Naam van die See == [[Lêer:Japan1821.png|duimnael|links|Kaart van Japan uit 1821 gegraveer deur Kirkwoods en uitgegee deur Waugh & Innes, J.Kirkwood, & Oliver & Boyd en Ogle, Duncan & Co. in die New Edinburgh General Atlas, Edinburgh & London, 1821. Let op die gebruik van die benaming ''Sea of Japan'']] Die naam van die waterliggaam is omstrede. Alhoewel ''See van Japan'' die naam is wat algemeen deur meeste lande gebruik word, stel [[Noord-Korea]] die naam "Oossee van Korea" voor.<ref name=fofajeffort0303>{{en}} [http://www.mofa.go.jp/policy/maritime/japan/effort0303.html Efforts of the Government of Japan in Response to the Issue of the Name of the Sea of Japan (1) The 8th UNCSGN], The Ministry of Foreign Affairs of Japan</ref> Suid-Korea stel weer die naam "Oossee" voor,<ref>{{en}} [http://www.mofat.go.kr/me/me_a009/me_b035/me09_01.jsp Ministry of Foreign Affiars and Trade. East Sea.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806062611/http://www.mofat.go.kr/me/me_a009/me_b035/me09_01.jsp |date= 6 Augustus 2012 }}</ref> of die "See van Korea/Koreaanse See"<ref name="momaf">{{en}} [http://www.momaf.go.kr/eng/intl/eastsea/I_eastsea05.asp Ministry of Maritime Affairs and Fisheries 2005. The Name East Sea Used for Two Millennia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112151844/http://www.momaf.go.kr/eng/intl/eastsea/I_eastsea05.asp |date=2007-11-12 }}</ref> onderskeidelik of as name wat gelyktydig met "See van Japan" gebruik word. Die [[Koreane]] beweer dat die naam ''See van Japan'' deur Japan ingevoer is tydens Japannese kolonialisasie van Korea en dat die volgens hulle gebruiklike benaming van Oossee in die tydperk deur Japan uitgeroei is. Hulle wys daarop dat die naam "Sea of Japan" amptelik gemaak is deur die Internasionale Hidrografiese Organisasie in 1929 toe Korea 'n kolonie van Japan was en nie beswaar kon aanteken nie, aangesien Korea nie destyds op die vergadering verteenwoordig was nie.<ref>{{en}} [http://www.prkorea.com/english/estart.html Friends of Korea Club] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071109082804/http://www.prkorea.com/english/estart.html |date=2007-11-09 }}, [http://www.prkorea.com/english/e_truth/e_truth3_2.htm The Historical precedent]{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 11 Januarie 2007</ref> Die Japannese reaksie wys daarop dat, gegrond op 'n studie van 200 kaarte van die 16de tot die 20ste eeu, die naam "See van Japan" vir die eerste keer gebruik is in die kaart "Kunyu Wanguo Quantu" wat opgestel is deur die [[Italië|Italiaanse]] sendeling Matteo Ricci in die begin van die 17de eeu. Volgens die studie is verskeie name vir die see gebruik tydens die 17de en 18de eeu, hoofsaaklik aangesien die geografie van die gebied nog slegs vaag bekend was. Nadat Die [[Frankryk|Franse]] ontdekkingsreisiger Jean La Pérouse, die [[Engelse]] ontdekkingsreisiger William R. Broughton, en die Russiese ontdekkingsreisiger Adam J. von Krusenstern die omgewing behoorlik opgemeet en gekarteer het, het Europese kaarte die naam "See van Japan" of "Japannese See" konsekwent begin gebruik en is dit internasionaeel aanvaar. Die [[Japanners]] wys verder daarop dat Japan op daardie stadium onder Tokugawa Shogunate se regering 'n beleid van isolasionisme gevolg het en dus kwalik enige dekrete rol kon speel in die bevordering van die naam.<ref>{{en}} [http://www.mofa.go.jp/ The Ministery of Foreign Affairs of Japan], [http://www.mofa.go.jp/policy/maritime/japan/sea.html SEA OF JAPAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203184627/http://www.mofa.go.jp/policy/maritime/japan/sea.html |date= 3 Februarie 2008 }}, besoek op 11 Januarie 2007</ref> As gevolg van die Koreaanse veldtogte het sommige Engelse publikasies na die see as ''Sea of Japan (East Sea)'' begin verwys.<ref>{{en}} [http://www.korea.net/news/issues/html/eastsea_world_1.html New Trends in Identification of the East Sea]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 11 Januarie 2007</ref><ref>{{en}} [http://www.kokhavivpublications.com/2004/feature/korea/20041027.html Simultaneous use of "East Sea" and "Sea of Japan" – Cooperation Request from the Korean Overseas Information Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516080712/http://www.kokhavivpublications.com/2004/feature/korea/20041027.html |date=2008-05-16 }}, besoek op 11 Januarie 2007</ref> Op 27 Augustus 2007 het die Negende Kongres oor die Standaardisering van Geografiese name gestem om die naam "See van Japan" ([[Engels]]: ''Sea of Japan'') te behou. F. J. Ormeling, voorsitter van die sessie het gestel dat, "Ek moedig die drie betrokke lande aan om 'n oplossing te vind wat vir almal aanvaarbaar is, met in agneming van enige relevante oplossings, of andersins om ooreen te kom om van mekaar te verskil en die uitkoms van die besprekinge by die volgende kongres te rapporteer."<ref>{{en}} Kyodo News, "Despite Korean efforts, geographic conference backs Sea of Japan name", ''The Japan Times'', 29 Augustus 2007, [https://archive.is/20120526231351/search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20070829a5.html]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Sea of Japan|See van Japan}} {{Wiktionary|Sea of Japan|See van Japan}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Sea-of-Japan|title=Sea of Japan|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=6 April 2019}} {{Waterliggame van die wêreld}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Japan]] [[Kategorie:Geografie van Noord-Korea]] [[Kategorie:Geografie van Suid-Korea]] [[Kategorie:Seë van Asië]] [[Kategorie:Seë van die Stille Oseaan]] [[Kategorie:Siberië]] [[Kategorie:Sachalin-oblast]] imww7f39drh9t1q92xxsnsnx8ei2b8a 0 28334 2896111 2877016 2026-04-22T06:42:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896111 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Starsinthesky.jpg|300px|duimnael|’n Stervormende gebied in die [[Groot Magellaanse Wolk]].<br /><small>Bron: Nasa/ESA</small>]] [[Lêer:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|300px|duimnael|’n Foto van die [[Son]], ’n [[Sterreklassifikasie#Klas G|G-tipe]] [[hoofreeks]]ster. (Die kleure is nie eg nie.)]] ’n '''Ster''' is ’n swaar, helder bol [[plasma]] wat deur [[swaartekrag]] byeengehou word. Die naaste ster aan die [[Aarde]] is die [[Son]], wat die bron is van die grootste deel van die [[energie]] op die planeet. Talle ander sterre is snags van die Aarde af sigbaar as hulle nie deur atmosferiese verskynsels verberg word nie. Hulle lyk soos ’n magdom klein ligpunte weens hul geweldige afstand. Die meeste duidelik waarneembare sterre is histories gegroepeer in [[sterrebeeld]]e en [[asterisme]]s, en die helderste sterre het alledaagse name gekry. Sterrekundiges het oor die eeue heen verskeie [[Lys van sterrekundige katalogusse|katalogusse]] saamgestel wat gestandaardiseerde name aan die sterre gee. Vir die grootste deel van sy bestaan skyn ’n ster vanweë die [[kernfusie]] van [[waterstof]] tot [[helium]] in sy kern – dit laat energie vry wat deur die binnekant van die ster beweeg en daarna na die buitenste ruim uitgestraal word. Wanneer ’n ster se waterstof byna op is en hy groot genoeg is, word natuurlike [[element]]e swaarder as helium gevorm, óf deur ster-nukleosintese tydens sy bestaan óf deur supernova-nukleosintese wanneer ’n baie swaar ster ontplof. Sterrekundiges kan die [[massa]], ouderdom, [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]] (chemiese samestelling) en baie ander eienskappe van ’n ster vasstel deur sy beweging deur die ruimte, [[Magnitude|ligsterkte]] en [[elektromagnetiese spektrum|spektrum]] onderskeidelik. Die totale massa van ’n ster bepaal sy [[evolusie]] en wat aan die einde van sy leeftyd daarmee gebeur. Ander eienskappe van ’n ster word bepaal deur sy evolusiegeskiedenis, soos sy deursnee, rotasie, beweging en temperatuur. Met ’n grafiek van die temperatuur van sterre teenoor hul ligsterkte, bekend as ’n [[Hertzsprung-Russell-diagram]] (HR-diagram), kan die ouderdom en evolusiefase van ’n ster bepaal word. Sterre word gevorm uit wolke van hoofsaaklik waterstof, met ook helium en klein hoeveelhede swaarder elemente. Wanneer die ster se kern dig genoeg geword het, word waterstof in helium omgesit deur kernfusie, en energie word in die proses vrygestel.<ref name="sunshine">{{cite web |last=Bahcall |first=John N. |date=29 Junie 2000 |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html |title=How the Sun Shines |publisher=Nobel Foundation |access-date=30 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616165517/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html |archive-date=16 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die res van die ster se binnekant gelei energie weg van die kern deur ’n kombinasie van stralings- en [[konveksie]]prosesse. Die ster se interne druk voorkom dat dit onder sy eie swaartekrag instort. Wanneer al die waterstof by die kern opgebruik is, sit ’n ster met ’n gemiddelde massa soos die Son uit<ref name="late stages">{{cite web |last=Richmond |first=Michael |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |title=Late stages of evolution for low-mass stars |publisher=Rochester Institute of Technology |access-date=4 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529000432/http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en word ’n [[rooireus]]. In swaarder sterre vind die samesmelting van swaarder elemente plaas by die kern of in lae om die kern. Die ster ontwikkel dan tot ’n gedegenereerde vorm en laat ’n deel van sy materie in die interstellêre omgewing vry, waar dit ’n nuwe generasie sterre sal vorm met ’n groter verhouding van swaar elemente.<ref>{{cite web | url = http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | title = Stellar Evolution & Death | publisher = NASA Observatorium | accessdate = 2006-06-08 | archive-date = 2008-02-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | url-status = dead }}</ref> Intussen word die kern ’n steroorblyfsel: ’n [[witdwerg]], [[neutronster]] of, as sy massa groot genoeg is, ’n [[swartkolk]]. [[Dubbelster|Dubbel-]] en [[veelvoudige ster]]stelsels bestaan uit twee of meer sterre wat verbind word deur hul swaartekrag en gewoonlik in ’n stabiele baan om mekaar wentel. Wanneer twee sulke sterre baie na aan mekaar lê, kan hul swaartekrag-interaksie ’n groot invloed op hul evolusie hê.<ref name="iben">{{cite journal | last = Iben | first = Icko, Jr. | title=Single and binary star evolution | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1991 | volume=76 | pages=55–114 | bibcode=1991ApJS...76...55I | doi=10.1086/191565 }}</ref> Sterre kan deel vorm van ’n baie groter swaartekraggebonde struktuur, soos ’n [[sterreswerm]] of [[sterrestelsel]]. == Waarneming deur die eeue == [[Lêer:Dibuix de Leo.png|duimnael|220px|links|Mense het in die antieke tyd patrone in die sterre gesien en so het die verskillende [[sterrebeeld]]e ontstaan. Hier is ’n uitbeelding van die [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] deur [[Johannes Hevelius]].<ref>{{cite book | first=Johannis | last=Hevelius | year=1690 | title=Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia | location=Gdansk }}</ref>]] [[Lêer:LeoCC.jpg|220px|duimnael|links|Die sterrebeeld Leeu soos dit met die blote oog gesien kan word. Die lyne is bygevoeg.]] Sterre was nog altyd baie belangrik vir beskawings oor die hele wêreld. Hulle is gebruik vir [[godsdiens]]praktyke, [[navigasie]] en oriëntasie. Baie antieke sterrekundiges het geglo die sterre lê in vasgestelde posisies aan die hemelsfeer. Hulle het groepe sterre in sterrebeelde gegroepeer en hulle gebruik om die beweging van die [[Planeet|planete]] en die Son te volg.<ref name="forbes">{{cite book | last1=Forbes | first1=George | title=History of Astronomy | publisher=Watts & Co. | location=London | year=1909 | url=http://www.gutenberg.org/ebooks/8172 | isbn=1-153-62774-4 }}</ref> Die beweging van die Son teen die agtergrondsterre (en die horison) is gebruik om kalenders te skep wat vir landboudoeleindes gebruik kon word.<ref>{{cite web |last=Tøndering |first=Claus |url=http://webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html |title=Other ancient calendars |publisher=WebExhibits |access-date=10 Desember 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121041104/http://www.webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die [[Gregoriaanse kalender]], wat vandag feitlik oral ter wêreld gebruik word, is ’n sonkalender gebaseer op die hoek van die Aarde se rotasie-as met betrekking tot die Son. Die oudste akkurate sterkaart is in 1534&nbsp;v.C. in die [[Antieke Egipte|Antieke Egiptiese]] sterrekunde geskep.<ref>{{cite journal | last=von Spaeth | first=Ove | title=Dating the Oldest Egyptian Star Map | journal=Centaurus International Magazine of the History of Mathematics, Science and Technology | year=2000 | volume=42 | issue=3 | pages=159–179 | url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | accessdate=2007-10-21 | archive-date=2019-01-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190126001022/http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | url-status=dead }}</ref> Die vroegste bekende katalogusse is in die laat 2de millennium v.C. deur die Antieke [[Babilonië|Babiloniese]] sterrekundiges van Mesopotamië saamgestel.<ref name="north 1995 30 31">{{cite book | last=North | first=John | year=1995 | title=The Norton History of Astronomy and Cosmology | location=New York and London | pages=30–31 | publisher=W.W. Norton & Company | isbn=0-393-03656-1 }}</ref> Die eerste sterkatalogus in die [[Griekeland|Griekse]] sterrekunde is in 300&nbsp;v.C. deur [[Aristillus]] saamgestel met die hulp van [[Timocharis]].<ref>{{cite book | last=Murdin | first=P. | year=2000 | month=November | chapter=Aristillus (c. 200 BC) | doi=10.1888/0333750888/3440 | title=Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics | bibcode=2000eaa..bookE3440 | isbn=0-333-75088-8 }}</ref> Die sterkatalogus van [[Hipparchos]] (2de eeu v.C.) het 1&nbsp;020 sterre bevat en is gebruik om [[Ptolemeus]] se sterkatalogus saam te stel.<ref>{{cite book | first=Gerd | last=Grasshoff | year=1990 | title=The history of Ptolemy's star catalogue | publisher=Springer | pages=1–5 | isbn=0-387-97181-5 }}</ref> Hipparchos is ook bekend vir die ontdekking van die eerste aangetekende "[[nova]]" (nuwe ster).<ref>{{cite web |first=Antonios D. |last=Pinotsis |title=Astronomy in Ancient Rhodes |publisher=Section of Astrophysics, Astronomy and Mechanics, Department of Physics, University of Athens |url=http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |access-date=2 Junie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907030222/http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |archive-date= 7 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Baie van die sterre en sterrebeelde se name wat vandag gebruik word, kom uit die Griekse sterrekunde. Ondanks die skynbare onveranderlikheid van die lugruim was die [[China|Chinese]] bewus van die feit dat nuwe sterre gevorm kan word.<ref name="clark">{{cite conference | last1=Clark | first1=D. H. | last2=Stephenson | first2=F. R. | title=The Historical Supernovae | booktitle=Supernovae: A survey of current research; Proceedings of the Advanced Study Institute | pages=355–370 | publisher=Dordrecht, D. Reidel Publishing Co | date=June 29, 1981 | location=Cambridge, England | bibcode=1982sscr.conf..355C }}</ref> In 185&nbsp;n.C. was hulle die eerste sterrekundiges wat ’n [[supernova]] gesien en aangeteken het. Dit is nou bekend as die [[SN 185|SN&nbsp;185]].<ref>{{cite journal | last1=Zhao | first1=Fu-Yuan | last2=Strom | first2=R. G. | last3=Jiang | first3=Shi-Yang | title=The Guest Star of AD185 Must Have Been a Supernova | journal=Chinese Journal of Astronomy and Astrophysics | year=2006 | volume=6 | issue=5 | pages=635–640 | doi=10.1088/1009-9271/6/5/17 |bibcode = 2006ChJAA...6..635Z }}</ref> Die helderste gebeurtenis in die ruimte sover bekend was die supernova [[SN 1006|SN&nbsp;1006]], wat in 1006 gesien is en deur die Egiptiese sterrekundige Ali ibn Ridwan en verskeie Chinese sterrekundiges beskryf is.<ref>{{cite web |date=5 Maart 2003 |url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |title=Astronomers Peg Brightness of History's Brightest Star |publisher=NAOA News |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512190611/https://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die supernova [[SN 1054|SN&nbsp;1054]], waaruit die [[Krap-newel]] ontstaan het, is ook deur Chinese en [[Islam]]itiese sterrekundiges waargeneem.<ref name="SN1054">{{cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=30 Augustus 2006 |work=SEDS |publisher=University of Arizona |title=Supernova 1054 – Creation of the Crab Nebula |url=http://messier.seds.org/more/m001_sn.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424193624/http://www.messier.seds.org/more/m001_sn.html |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="PASP1942">{{cite journal | last=Duyvendak | first=J. J. L. | title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part I. The Ancient Oriental Chronicles | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=54 | issue=318 | pages=91–94 | month=April | year=1942 | bibcode=1942PASP...54...91D | doi=10.1086/125409 }}<br /> {{Cite journal | last=Mayall | first=N. U. | last2=Oort |first2=Jan Hendrik | title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part II. The Astronomical Aspects | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=54 | issue=318 | pages=95–104 | month=April | year=1942 | bibcode=1942PASP...54...95M | doi=10.1086/125410 }}</ref><ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Brecher | first1=K. | last2=Fesen | first2=R. A. | last3=Maran | first3=S. P. | last4=Brandt | first4=J. C. | year=1983 | title=Ancient records and the Crab Nebula supernova | journal=The Observatory | volume=103 | pages=106–113 | bibcode=1983Obs...103..106B }}</ref> [[Middeleeue|Middeleeuse]] Islamitiese sterrekundiges het [[Arabies]]e name aan baie sterre gegee wat vandag nog gebruik word, en hulle het verskeie instrumente ontwerp waarmee die posisie van die sterre vasgestel kon word. Hulle het ook verskeie sterkatalogusse opgestel, soos die ''Boek van die Sterre'' (964) deur die Persiese sterrekundige [[Al Soefi|Abd al-Rahman al-Soefi]], wat verskeie sterre, sterreswerms en sterrestelsels (onder meer die [[Andromeda-sterrestelsel]]) waargeneem het.<ref name=Jones>{{cite book | title=Messier's nebulae and star clusters | url=http://books.google.cz/books?id=IuhLR35I9QUC&pg=&dq#v=onepage&q=&f | first=Kenneth Glyn | last=Jones | publisher=Cambridge University Press | year=1991 | isbn=0-521-37079-5 | page=1 }}</ref> Volgens A. Zahoor het die Persiese geleerde Abu Rayhan Biruni die [[Melkweg]] beskryf as talle fragmente wat die eienskappe van [[newel]]agtige sterre het. Hy het ook die [[breedtegraad]] van verskeie sterre tydens ’n [[maan]]sverduistering in 1019 bepaal.<ref>{{cite web | last=Zahoor | first=A. | year=1997 | url=http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626074150/http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | archivedate=2008-06-26 | title=Al-Biruni | publisher=Hasanuddin University | accessdate=2007-10-21 | url-status=live }}</ref> Vroeë [[Europa|Europese]] sterrekundiges soos [[Tycho Brahe]] het nuwe sterre (later novas genoem) geïdentifiseer en afgelei dat die lugruim nie onveranderlik is nie. In 1584 het Giordano Bruno sommige vroeëre sterrekundiges se mening gedeel dat die sterre soos die Son is en dat van hulle [[eksoplaneet|eksoplanete]], waarskynlik soortgelyk aan die Aarde, kan hê wat om hulle wentel.<ref name="he history">{{cite web |last=Drake |first=Stephen A. |date=17 Augustus 2006 |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |title=A Brief History of High-Energy (X-ray & Gamma-Ray) Astronomy |publisher=NASA HEASARC |access-date=24 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20010604051922/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |archive-date= 4 Junie 2001 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Teen die volgende eeu het sterrekundiges konsensus bereik dat die sterre nes die Son is. Om te verduidelik hoekom die sterre nie ’n swaartekraginvloed op die [[Sonnestelsel]] uitoefen nie, het [[Isaac Newton]] voorgestel dat die sterre eweredig na alle kante toe versprei is.<ref>{{cite web | last=Hoskin | first=Michael | year=1998 | url=http://www.stsci.edu/stsci/meetings/lisa3/hoskinm.html | title=The Value of Archives in Writing the History of Astronomy | publisher=Space Telescope Science Institute | accessdate=2006-08-24 }}</ref> [[Edmond Halley]] het die eerste meting van die [[eiebeweging]] van twee nabygeleë sterre gepubliseer en gewys dat hulle van posisie verander het sedert die tyd van die Antieke Griekse sterrekundiges Ptolemeus en Hipparchos.<ref name="he history" /> [[William Herschel]] was die eerste sterrekundige wat probeer het om die verspreiding van sterre te bepaal. In die 1780's het hy die sterre in ’n reeks metings in 600 verskillende rigtings getel en afgelei dat die getal sterre toeneem in ’n spesifieke rigting, dié van die Melkweg se kern. Sy seun [[John Herschel]] het sy studie in die [[Suidelike Halfrond]] herhaal en ’n soortgelyke toename in dieselfde rigting ontdek.<ref>{{cite journal | last=Proctor | first=Richard A. | title=Are any of the nebulæ star-systems? | journal=Nature | year=1870 | pages=331–333 | url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/HistSciTech/HistSciTech-idx?type=div&did=HISTSCITECH.0012.0052.0005&isize=M | issue=13 | doi=10.1038/001331a0 | volume=1 |bibcode = 1870Natur...1..331P }}</ref> William Herschel het ook onder meer vasgestel dat sommige sterre nie net lyk of hulle naby mekaar lê nie, maar dat hulle fisieke metgeselle is wat dubbelsterstelsels vorm. Die weg na [[sterspektroskopie]] is gebaan deur Joseph von Fraunhofer en Angelo Secchi. Deur die spektrum van sterre soos [[Sirius]] met dié van die Son te vergelyk, het hulle verskille ontdek in die sterkte en hoeveelheid [[spektraallyn|absorpsielyne]] – die donker lyne in ’n sterspektrum vanweë die absorpsie van spesifieke frekwensies deur die atmosfeer. In 1865 het Secchi begin om sterre volgens [[Sterreklassifikasie|spektraalklasse]] te klassifiseer.<ref>{{cite web | last=MacDonnell | first=Joseph | url=http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm | title=Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) the Father of Astrophysics | publisher=Fairfield University | accessdate=2006-10-02 | archive-date=2011-07-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110721210124/http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm | url-status=dead }}</ref> Die moderne manier van sterreklassifikasie is egter in die 1900's deur [[Annie Cannon]] gevestig. Die eerste direkte meting van ’n ster se afstand (dié van [[61 Cygni|61&nbsp;Cygni]] op 11,4&nbsp;[[ligjare]]) is in 1838 deur Friedrich Bessel gedoen deur middel van die [[parallaks]]-tegniek. In die 19de eeu het die bestudering van dubbelsterre toegeneem. In 1834 het Bessel veranderinge in die eiebeweging van die ster Sirius opgemerk en voorgestel dit het ’n versteekte metgesel. Edward Pickering het in 1899 die eerste spektroskopiese dubbelster ontdek toe hy die periodieke splitsing van die ster [[Mizar]] se spektraallyne oor ’n periode van 104 dae waarneem. Gedetailleerde waarnemings van baie dubbelsterre is gedoen deur sterrekundiges soos William Struve en S.W. Burnham, en so kon die massa van sterre vasgestel word uit die berekenings van hul wentelbane. ’n Oplossing vir die probleem om ’n wentelbaan van dubbelsterre af te lei van teleskopiese waarnemings, is in 1827 deur Felix Savary gevind.<ref>{{cite book | first=Robert G. | last=Aitken | title=The Binary Stars | page=66 | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York | year=1964 | isbn=0-486-61102-7 }}</ref> In die 20ste eeu het die wetenskaplike bestudering van sterre met rasse skrede vooruitgegaan. Foto's het waardevolle sterrekundige instrumente geword. Karl Schwarzschild het ontdek dat die kleur van ’n ster, en dus sy temperatuur, vasgestel kan word deur die [[Magnitude|skynbare magnitude]] te vergelyk met die fotografiese magnitude. In 1921 het [[Albert A. Michelson|Albert Michelson]] vir die eerste keer die deursnee van ’n ster gemeet met ’n [[interferometer]].<ref>{{cite journal | last1=Michelson | first1=A. A. | last2=Pease | first2=F. G. | title=Measurement of the diameter of Alpha Orionis with the interferometer | journal=Astrophysical Journal | year=1921 | volume=53 | pages=249–259 | bibcode=1921ApJ....53..249M | doi = 10.1086/142603 }}</ref> Belangrike werk oor die fisiese struktuur van sterre is in die eerste dekades van die 20ste eeu gedoen. In 1913 is die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] ontwikkel. Suksesvolle modelle is ontwikkel om die binnekant van sterre en ster-evolusie te verduidelik. [[Cecilia Payne-Gaposchkin]] het in 1925 in haar Ph.D.-tesis eerste voorgestel dat sterre hoofsaaklik uit waterstof en helium bestaan.<ref>{{cite web |url=http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Payne-Gaposchkin,_Cecilia_Helena@861234567.html |title=" Payne-Gaposchkin, Cecilia Helena." CWP |publisher=University of California |access-date=21 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107100412/http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Payne-Gaposchkin,_Cecilia_Helena@861234567.html |archive-date= 7 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die spektrum van sterre is beter verstaan danksy ontwikkelings in [[kwantumfisika]]. Daardeur kon die chemiese samestelling van die steratmosfeer bepaal word.<ref name="new cosmos">{{cite book | last1=Unsöld | first1=Albrecht | title=The New Cosmos | publisher=Springer | location=New York | year=2001 | edition=5th | pages=180–185, 215–216 | isbn=3-540-67877-8 }}</ref> Met die uitsondering van supernovas, is individuele sterre hoofsaaklik in die [[Plaaslike Groep]] sterrestelsels bestudeer,<ref>e. g. {{cite journal | last1=Battinelli | first1=Paolo | last2=Demers | first2=Serge | last3=Letarte | first3=Bruno | title=Carbon Star Survey in the Local Group. V. The Outer Disk of M31 | journal=The Astronomical Journal | year=2003 | volume=125 | issue=3 | pages=1298–1308 | bibcode=2003AJ....125.1298B | doi = 10.1086/346274 }}</ref> veral in die sigbare deel van die Melkweg (soos gesien kan word in die gedetailleerde sterkatalogusse wat beskikbaar is vir ons sterrestelsel).<ref>{{cite news |title=Millennium Star Atlas marks the completion of ESA's Hipparcos Mission |publisher=ESA |date=8 Desember 1997 |url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS&page=esa_msa |access-date=5 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801015638/http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |archive-date= 1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sommige sterre in die sterrestelsel M100 van die [[Virgo-sterrestelselswerm]], sowat 100&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af, is egter ook bestudeer.<ref>{{cite web |last1=Villard |first1=Ray |last2=Freedman |first2=Wendy L. |date=26 Oktober 1994 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/ |title=Hubble Space Telescope Measures Precise Distance to the Most Remote Galaxy Yet |publisher=Hubble Site |access-date=5 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160706140607/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/ |archive-date=6 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die [[Virgo-superswerm|Lokale Superswerm]] is dit moontlik om sterreswerms te sien, en huidige teleskope kan in beginsel dowwe individuele sterre in die Lokale Groep sien,<ref>{{cite news |title=Hubble Completes Eight-Year Effort to Measure Expanding Universe |publisher=Hubble Site |date=25 Mei 1999 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/ |access-date=2 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219184540/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/ |archive-date=19 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar buite die Lokale Superswerm is nog geen individuele sterre waargeneem nie. == Naamgewing == [[Lêer:John Flamsteed.jpg|duimnael|150px|John Flamsteed]] Die konsep van sterrebeelde het al in die Babiloniese tyd bestaan. Antieke sterrekykers het patrone in die sterre gesien en hulle het dié patrone verbind met sekere aspekte van die natuur en hul [[mite]]s. Twaalf van dié patrone of sterrebeelde lê al langs die sonnebaan (of [[diereriem]]) en hulle het die tekens van [[Astrologie|sterrevoorspelling]] geword.<ref name=koch95>{{cite book | last1=Koch-Westenholz | first1=Ulla | last2=Koch | first2=Ulla Susanne | year=1995 | title=Mesopotamian astrology: an introduction to Babylonian and Assyrian celestial divination | page=163 | volume=19 | series=Carsten Niebuhr Institute Publications | publisher=Museum Tusculanum Press | isbn=87-7289-287-0 }}</ref> Baie van die helder individuele sterre het ook name gekry, veral Arabiese en Latynse name. Die Antieke Grieke het sommige "sterre", nou bekend as [[Planeet|planete]] (van die [[Grieks]]e woord πλανήτης, wat "wandelaar" beteken), verbind met belangrike gode. Die planete [[Mercurius]], [[Venus]], [[Mars]], [[Jupiter]] en [[Saturnus]] het so hul name gekry.<ref name="mythology">{{cite web |last=Coleman |first=Leslie S |url=http://frostydrew.org/papers.dc/papers/paper-myths/ |title=Myths, Legends and Lore |publisher=Frosty Drew Observatory |access-date=15 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410211955/https://frostydrew.org/papers.dc/papers/paper-myths/ |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ([[Uranus]] en [[Neptunus]] het ook gode se name, maar hulle was nie in die antieke tyd bekend nie omdat hulle so dof is en hulle het hul name later gekry.) Omstreeks 1600 is die name van die sterrebeelde gebruik om vir individuele sterre in die ooreenstemmende gebiede name te gee. Die [[Duitsers|Duitse]] sterrekundige [[Johann Bayer]] het ’n reeks sterkaarte geskep en [[Griekse alfabet|Griekse]] letters saam met die [[Genitief|genitiewe]] vorm van die spesifieke sterrebeeld se [[Latyn]]se naam gebruik as name vir die sterre (bv. [[Alpha Centauri]], ook geskryf α&nbsp;Centauri of α&nbsp;Cen). Dit is bekend as [[Bayer-naam|Bayer-name]]. Later is ’n numeringstelsel, wat op die [[regte klimming]] van die sterre geskoei is, bygevoeg in [[John Flamsteed]] se sterkatalogus (bv. [[61 Cygni|61&nbsp;Cygni]]). Dit het bekend geword as [[Flamsteed-naam|Flamsteed-name]].<ref>{{cite web |url=http://www.iau.org/public/naming/ |title=Naming Astronomical Objects |publisher=International Astronomical Union (IAU) |access-date=30 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502120049/http://iau.org/public/naming/ |archive-date=2 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://spider.seds.org/spider/Misc/naming.html |title=Naming Stars |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=30 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524072411/http://spider.seds.org/spider/Misc/naming.html |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Soms word sterre in nuwe katalogusse onder ander name opgeneem om die name in die katalogus eenvormig te hou. Dit kry dan gewoonlik ’n spesifieke voorvoegsel, gevolg deur ’n nommer. So het Alpha Centauri&nbsp;A byvoorbeeld ook die name GJ&nbsp;559A ([[Gliese-katalogus|Gliese-Jahreiß-katalogus]]), HD&nbsp;128620 ([[Henry Draper-katalogus]]), HIP&nbsp;71683 ([[Hipparcos|Hipparcos-katalogus]]) ens. Die [[Internasionale Astronomiese Unie]] (IAU) is die enigste erkende liggaam wat name aan hemelliggame kan gee.<ref name=space_law09>{{cite book | last1=Lyall | first1=Francis | last2=Larsen | first2=Paul B. | title=Space Law: A Treatise | page=176 | publisher=Ashgate Publishing, Ltd | year=2009 | isbn=0-7546-4390-5 | chapter=Chapter 7: The Moon and Other Celestial Bodies }}</ref> Sommige private maatskappye verkoop stername, maar dit word nie deur die IAU erken of gebruik nie.<ref name=andersen10>{{cite web |first=Johannes |last=Andersen |title=Buying Stars and Star Names |publisher=International Astronomical Union |url=http://www.iau.org/public/buying_star_names/ |access-date=24 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508082903/http://www.iau.org/public/buying_star_names/ |archive-date= 8 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Meeteenhede == Hoewel sterparameters uitgedruk kan word in die [[SI-stelsel|metrieke stelsel]], is dit gewoonlik geriefliker om massa, ligsterkte en radius in eenhede uit te druk wat op die Son se eienskappe gebaseer is: : {| | [[sonmassa]]: | {{val|1|ul=mson}} = {{val|1.9891|e=30|ul=kg}}<ref name="constants">{{cite journal | last1=Sackmann | first1=I.-J. | last2=Boothroyd | first2=A. I. | title=Our Sun. V. A Bright Young Sun Consistent with Helioseismology and Warm Temperatures on Ancient Earth and Mars | journal=The Astrophysical Journal | year=2003 | volume=583 | issue=2 | pages=1024–1039 | bibcode=2003ApJ...583.1024S | doi=10.1086/345408 |arxiv = astro-ph/0210128 }}</ref> |- | [[sonligsterkte]]: | {{val|1|ul=lson}} = {{val|3.827|e=26|ul=W}}<ref name="constants" /> |- | [[sonradius]]: | {{val|1|ul=rson}} = {{val|6.9891|e=8|ul=m}}<ref>{{cite journal | last1=Tripathy | first1=S. C. | last2=Antia | first2=H. M. | title=Influence of surface layers on the seismic estimate of the solar radius | journal=Solar Physics | year=1999 | volume=186 | issue=1/2 | pages=1–11 | bibcode=1999SoPh..186....1T | doi = 10.1023/A:1005116830445 }}</ref> |} Lang afstande soos ’n groot ster se radius of tussen dubbelsterre word dikwels uitgedruk in terme van [[Astronomiese eenheid|astronomiese eenhede]] (AE) – 1&nbsp;AE is min of meer die gemiddelde afstand tussen die Aarde en die Son (150&nbsp;miljoen&nbsp;km). == Vorming en evolusie == Sterre word gevorm in gebiede waar die digtheid van die interstellêre medium hoër is. Sulke gebiede word [[molekulêre wolk]]e genoem en bestaan hoofsaaklik uit [[waterstof]], met sowat 23–28% [[helium]] en ’n paar persent swaarder [[element]]e. ’n Voorbeeld van so ’n stervormende gebied is die [[Orion-newel]].<ref>{{cite journal | last=Woodward | first=P. R. | title=Theoretical models of star formation | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1978 | volume=16 | issue=1 | pages=555–584 | doi = 10.1146/annurev.aa.16.090178.003011 | bibcode=1978ARA&A..16..555W }}</ref> As swaar sterre uit die wolke vorm, word die res van die wolk weggedryf. Hulle [[Ioon|ioniseer]] ook die waterstof en so word ’n [[H II-gebied]] gevorm. === Protosterre === [[Lêer:Witness the Birth of a Star.jpg|duimnael|250px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die vorming van ’n nuwe ster binne-in ’n molekulêre wolk.<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Stervorming begin wanneer die swaartekrag van die molekulêre wolk onstabiel raak weens skokgolwe van nabygeleë [[supernova]]s (massiewe sterontploffings) of weens die botsing van verskillende molekulêre wolke of [[sterrestelsel]]s. Wanneer die gebied ’n voldoende digtheid bereik, begin dit onder sy eie swaartekrag instort.<ref>{{cite book | first=Michael David | last=Smith | year=2004 | title=The Origin of Stars | publisher=Imperial College Press | isbn=1-86094-501-5 | pages=57–68 }}</ref> Terwyl dit gebeur, word individuele ophopings van digte stof en gas gevorm. Wanneer die ophopings instort en die digtheid toeneem, word die swaartekragenergie omgesit in hitte, en die temperatuur styg. Wanneer die protoster-wolk min of meer die stabiele toestand van [[hidrostatiese ewewig]] bereik het, word ’n protoster by die kern gevorm.<ref>{{cite web |last=Seligman |first=Courtney |url=http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm |title=Slow Contraction of Protostellar Cloud |work=Selfgepubliseer |access-date=5 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510084526/http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die instorting duur sowat 10-15 miljoen jaar. Hierdie voor-[[hoofreeks]]sterre word dikwels omring deur ’n [[protoplanetêre skyf]]. Vroeë sterre van minder as 2&nbsp;[[sonmassa]]s word [[T Tauri-ster]]re genoem en dié met ’n groter massa [[Herbig Ae/Be-ster]]re. Hierdie nuwe sterre skiet strale gas uit met hul rotasie-as langs, wat die draaimomentum van die instortende ster verminder en klein kolle newelagtigheid tot gevolg het.<ref>{{cite conference | last1=Bally | first1=J. | last2=Morse | first2=J. | last3=Reipurth | first3=B. | year = 1996 | title=The Birth of Stars: Herbig-Haro Jets, Accretion and Proto-Planetary Disks | booktitle = Science with the Hubble Space Telescope – II. Proceedings of a workshop held in Paris, France, December 4–8, 1995 | editor1-last=Benvenuti | editor1-first=Piero | editor2-first=F. D. | editor2-last=Macchetto | editor3-first=Ethan J. | editor3-last=Schreier | publisher=Space Telescope Science Institute | page=491 | bibcode=1996swhs.conf..491B }}</ref><ref name=smith04>{{cite book | first=Michael David | last=Smith | title=The origin of stars | page=176 | year=2004 | isbn=1-86094-501-5 | publisher=Imperial College Press | unused_data=publisherImperial College Press }}</ref> Hierdie strale, tesame met uitstralings van nabygeleë swaar sterre, kan help om die omringende wolk waarin die ster gevorm is, weg te dryf.<ref>{{cite news |first=Tom |last=Megeath |date=11 Mei 2010 |title=Herschel finds a hole in space |url=http://www.esa.int/esaCP/SEMFEAKPO8G_index_0.html |publisher=ESA |access-date=17 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020174616/http://www.esa.int/esaCP/SEMFEAKPO8G_index_0.html |archive-date=20 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Hoofreeksfase === [[Lêer:HRDiagram af.png|duimnael|230px|links|’n Voorbeeld van ’n [[Hertzsprung-Russell-diagram]].]] Tydens 90% van ’n ster se bestaan sit hy waterstof in helium om vanweë [[kernfusie]]. Sulke sterre word [[hoofreeks]]sterre of dwergsterre genoem. Die hoeveelheid helium in ’n ster se kern sal mettertyd toeneem, so ook die tempo van kernfusie en die ster se temperatuur en ligsterkte.<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Mengel | first1=J. G. | last2=Demarque | first2=P. | last3=Sweigart | first3=A. V. | last4=Gross | first4=P. G. | title=Stellar evolution from the zero-age main sequence | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1979 | volume=40 | pages=733–791 | bibcode=1979ApJS...40..733M | doi = 10.1086/190603 }}</ref> Daar word byvoorbeeld geraam dat die Son se ligsterkte met sowat 40% toegeneem het sedert dit 4,6&nbsp;miljard (4,6&nbsp;×&nbsp;10⁹) jaar gelede ’n hoofreeksster geword het.<ref name="sun_future">{{cite journal | last1=Sackmann | first1=I.J. | last2=Boothroyd | first2=A.I. | last3=Kraemer | first3=K.E. | title=Our Sun. III. Present and Future | page=457 | journal=Astrophysical Journal | year=1993 | volume=418 | bibcode=1993ApJ...418..457S | doi = 10.1086/173407}}</ref> Elke ster ontwikkel ’n [[sterwind]] van deeltjies wat veroorsaak dat gas voortdurend na die ruimte uitvloei. Vir die meeste sterre is die hoeveelheid massa wat hulle so verloor nietig. Die Son verloor jaarliks 10⁻¹⁴&nbsp;sonmassas,<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Wood | first1=B. E. | last2=Müller | first2=H.-R. | last3=Zank | first3=G. P. | last4=Linsky | first4=J. L. | title=Measured Mass-Loss Rates of Solar-like Stars as a Function of Age and Activity | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=574 | issue=1 | pages=412–425 | doi = 10.1086/340797 | bibcode=2002ApJ...574..412W |arxiv = astro-ph/0203437 }}</ref> of sowat 0,01% van sy totale massa oor sy hele bestaan. Baie swaar sterre kan egter 10⁻⁷ tot 10⁻⁵&nbsp;sonmassas per jaar verloor, en dit beïnvloed hul evolusie in ’n groot mate.<ref>{{cite journal | last1=de Loore | first1=C. | last2=de Greve | first2=J. P. | last3=Lamers | first3=H. J. G. L. M. | title=Evolution of massive stars with mass loss by stellar wind | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1977 | volume=61 | issue=2 | pages=251–259 | bibcode=1977A&A....61..251D }}</ref> Sterre wat aanvanklik meer as 50&nbsp;sonmassas is, kan in die tyd dat hulle ’n hoofreeksster is, meer as die helfte van hul totale massa verloor.<ref>{{cite web |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/stellar-evolution/the-evolution-of-stars-between-50-and-100-times-the-mass-of-the-sun |title=The evolution of stars between 50 and 100 times the mass of the Sun |publisher=Royal Greenwich Observatory |access-date=7 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924091938/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/stellar-evolution/the-evolution-of-stars-between-50-and-100-times-the-mass-of-the-sun |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hoe lank ’n ster in die hoofreeks bly, hang grootliks af van die hoeveelheid gas wat dit het vir kernfusie en die tempo waarteen dit die gas opgebruik, dus sy aanvanklike massa en ligsterkte. Die Son se leeftyd word op sowat 10&nbsp;miljard jaar gereken. Swaar sterre gebruik hul gas vinniger op en hul leeftyd is dus korter. Kleiner sterre van minder as 0,25&nbsp;sonmassas ([[rooidwerg]]e) kan feitlik hul hele massa as brandstof gebruik, terwyl sterre van sowat 1&nbsp;sonmassa net sowat 10% van hul massa kan gebruik. Daarom kan sterre van sowat 0,25&nbsp;sonmassa sowat ’n biljoen (10¹²) jaar lank bestaan volgens berekeninge vir ster-evolusie, terwyl sterre van 0,08&nbsp;sonmassas se leeftyd sowat 12&nbsp;biljoen jaar is.<ref name=adams>{{cite conference | last=Adams | first=Fred C. | coauthors=Laughlin, Gregory; Graves, Genevieve J. M | title=Red Dwarfs and the End of the Main Sequence | booktitle=Gravitational Collapse: From Massive Stars to Planets | pages=46–49 | publisher=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | url=http://www.astroscu.unam.mx/rmaa/RMxAC..22/PDF/RMxAC..22_adams.pdf | accessdate = 2008-06-24 }}</ref> Benewens massa kan elemente swaarder as helium ’n belangrike rol speel in die evolusie van sterre. In sterrekunde word al sulke elemente [[Metaal (astronomie)|metale]] genoem. Die metaalinhoud (dus chemiese samestelling) het ’n invloed op die tyd waarin ’n ster sy brandstof verbrand, beheer die vorming van [[magneetveld]]e<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Pizzolato | first1=N. | last2=Ventura | first2=P. | last3=D'Antona | first3=F. | last4=Maggio | first4=A. | last5=Micela | first5=G. | last6=Sciortino | first6=S. | title=Subphotospheric convection and magnetic activity dependence on metallicity and age: Models and tests | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2001 | volume=373 | issue=2 | pages=597–607 | doi=10.1051/0004-6361:20010626 | bibcode=2001A&A...373..597P}}</ref> en verander die sterkte van die sterwind.<ref>{{cite web |date=18 Junie 2004 |url=http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html |title=Mass loss and Evolution |publisher=UCL Astrophysics Group |access-date=26 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20041122143115/http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html |archive-date=22 November 2004 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Ouer [[Metaal (astronomie)#Populasie I, II en III|populasie II-sterre]] het aansienlik minder metale as die nuwer populasie I-sterre vanweë die samestelling van die molekulêre wolk waaruit hulle ontstaan het. Hierdie wolke word mettertyd metaalryker namate ouer sterre aan die einde van hul leeftyd dele van hul atmosfeer afskud. === Ná die hoofreeksfase === Wat met ’n ster aan die einde van sy leeftyd gebeur, hang van sy aanvanklike massa af. ==== Gemiddelde massa ==== Wanneer ’n hoofreeksster ’n massa van sowat 0,3&nbsp;M_☉ tot 8&nbsp;M_☉ het, ontwikkel hy in ’n [[rooireus]].<ref name=endms>[http://iopscience.iop.org/0004-637X/482/1/420/fulltext/ The End of the Main Sequence], Gregory Laughlin, Peter Bodenheimer en Fred C. Adams, ''The Astrophysical Journal'', '''482''' (10 Junie 1997), ble. 420–432.</ref> Sy hoofreeksfase eindig wanneer feitlik al die waterstof in sy kern opgebruik is. Kernreaksies in die kern stop en die kern begin krimp onder sy swaartekrag. Dit verhit ’n laag net buite die kern, waar nog waterstof oor is, en waterstoffusie word in dié laag voortgesit. Die hoër temperatuur lei tot ’n verhoogde reaksietempo, en dit vervaardig genoeg energie dat die ster se ligsterkte met ’n faktor van 1&nbsp;000 – 10&nbsp; 000 toeneem. Die buitenste lae van die ster sit baie uit en so begin die rooireusfase. Vanweë die uitsetting van die buitenste lae word die energie wat in die kern vervaardig word, oor ’n baie groter oppervlak versprei, en dit veroorsaak ’n laer oppervlaktemperatuur, vandaar die rooi (eintlik oranje) kleur van sulke sterre. Wat hierna gebeur, hang weer eens van die massa af. Die Son en rooireuse met ’n massa van minder as 2&nbsp;M_☉<ref name="bibcode|1994A&AS..105...29F">{{bibcode|1994A&AS..105...29F}}</ref> se kern sal dig genoeg word dat die druk van binne sal voorkom dat die kern verder krimp. Die kern sal al hoe warmer word totdat dit ’n temperatuur van sowat 10⁸&nbsp;K bereik – dis warm genoeg sodat die helium in die kern kan begin saamsmelt om [[koolstof]] te vorm. Die ster is dan nie meer ’n rooireus nie. Wanneer die ster al die helium in sy kern opgebruik het, duur die fusie voort in ’n laag om die warm kern van [[koolstof]] en [[suurstof]]. Die ster volg dan ’n evolusie wat ooreenstem met die oorspronklike rooireusfase, maar teen ’n hoër oppervlaktemperatuur. Die kern van ’n ster met ’n gemiddelde massa sal nie warm genoeg word om koolstoffusie te begin nie en die ster sal sy buitenste lae wegstoot om ’n [[planetêre newel]] te vorm. Sy kern sal nou ontbloot wees en dit sal ’n [[witdwerg]]ster word. Die massa is nie groot genoeg dat verdere krimping kan plaasvind nie.<ref>{{cite journal | last1=Liebert | first1=J. | title=White dwarf stars | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1980 | volume=18 | issue=2 | pages=363–398 | bibcode=1980ARA&A..18..363L | doi = 10.1146/annurev.aa.18.090180.002051}}</ref> Witdwerge sal oor ’n lang tydperk eindelik ontwikkel tot hipotetiese [[swartdwerg]]e. Sterre met ’n massa van tussen sowat 0,2&nbsp;M_☉ en 0,5&nbsp;M_☉<ref name="bibcode|1994A&AS..105...29F" /> se kern sal nie warm genoeg word om heliumfusie te begin nie. Hulle sal hul buitenste lae wegstoot en ’n witdwerg word sonder om helium te verbrand. ==== Klein massa ==== ’n Ster met ’n baie klein massa sal biljoene jare lank sy waterstof verbrand<ref name="late stages" /> en later ook warmer en helderder word, maar nooit tot ’n rooireus ontwikkel nie. Dit sal eindelik koeler en dowwer word. ==== Groot massa ==== [[Lêer:Crab Nebula.jpg|duimnael|200px|Die [[Krap-newel]], die oorblyfsels van ’n supernova wat omstreeks 1050&nbsp;n.C. gesien is.]] Sterre met ’n baie groot massa ontwikkel in [[superreus]]esterre. Weens hul groot massa is hul leeftyd baie kort – tussen ’n paar honderdduisend en sowat 30&nbsp;miljoen jaar.<ref>{{cite web |last=Richmond |first=Michael |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/star_age/star_age.html |title=Stellar evolution on the main sequence |access-date=24 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512184126/http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/star_age/star_age.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wanneer die waterstof in hul kern opgebruik is, sit hulle uit nes sterre van medium grootte. Anders as laasgenoemde sterre, kan hulle elemente swaarder as helium verbrand. Hulle stoot dus nie hul buitenste lae weg as die helium op is nie en verloor nie genoeg massa om ’n witdwerg te word nie. Wanneer die helium in die kern opgebruik is, krimp dit totdat die temperatuur en druk groot genoeg is dat [[koolstof]]-fusie kan plaasvind. Daarna vind die fusie van [[neon]], [[suurstof]] en [[silikon]] plaas. Naby die einde van die ster se leeftyd word fusie voortgesit in ’n reeks lae (soos in ’n ui) in die ster. In elke laag vind die samesmelting van ’n ander element plaas – die buitenste laag is waterstof, gevolg deur helium ens.<ref>{{cite web |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/what-is-a-star |title=What is a star? |publisher=Royal Greenwich Observatory |access-date=7 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025044353/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/what-is-a-star |archive-date=25 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die laaste fase word bereik wanneer die ster [[yster]] in sy kern begin vervaardig. Aangesien ysterkerns ’n [[Bindingsenergie|sterker binding]] het as enige swaarder kerns, sal enige fusie verder as yster geen energie vrystel nie; inteendeel, die proses sal energie gebruik. Net so, omdat hulle ’n sterker binding het as alle ligter kerns, sal energie nie vrygestel word deur [[splyting]] nie.<ref name="hinshaw">{{cite web |last=Hinshaw |first=Gary |date=23 Augustus 2006 |url=http://map.gsfc.nasa.gov/universe/rel_stars.html |title=The Life and Death of Stars |publisher=NASA WMAP Mission |access-date=1 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528205730/https://map.gsfc.nasa.gov/universe/rel_stars.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Samesmelting duur voort totdat die ysterkern so groot is dat dit nie meer sy eie massa kan dra nie en eindelik instort. Die skok van die skielike instorting veroorsaak dat die res van die ster ontplof in ’n [[supernova]]. Supernovas is so helder dat hulle vir ’n kort rukkie helderder kan wees as die hele sterrestelsel waarin die ster lê. Die grootste deel van die ster word weggeblaas deur die ontploffing, en [[newel]]s soos die [[Krap-newel]] word gevorm.<ref name="supernova" /> Dit wat van die ster oorbly, sal ’n [[neutronster]] word of, in die geval van die grootste sterre (groot genoeg dat die steroorblyfsel ’n massa van rofweg 4&nbsp;M_☉ het), ’n [[swartkolk]].<ref>{{cite journal | last1=Fryer | first1=C. L. | title=Black-hole formation from stellar collapse | journal=Classical and Quantum Gravity | year=2003 | volume=20 | issue=10 | pages=S73–S80 | doi = 10.1088/0264-9381/20/10/309 | bibcode=2003CQGra..20S..73F}}</ref> Die buitenste lae van die ster wat weggeblaas is, bevat swaar elemente wat weer in nuwe sterre opgeneem kan word. Dié swaar elemente maak ook die vorming van rotsagtige planete moontlik. Supernovas en sterwinde speel ’n belangrike rol in die vorming van die interstellêre medium.<ref name="supernova">{{cite web |date=6 April 2006 |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html |title=Introduction to Supernova Remnants |publisher=Goddard Space Flight Center |access-date=16 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528205721/https://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verspreiding == [[Lêer:Sirius A and B artwork.jpg|links|duimnael|250px|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n [[witdwerg]]ster in ’n wentelbaan om [[Sirius]].<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Sterre kom nie net individueel voor nie, maar ook in swaartekraggebonde groepe. Die mees algemene stelsel met meer as een ster is ’n [[dubbelster]], maar [[veelvoudige ster]]stelsels met drie of meer sterre kom ook voor. Om redes van stabiliteit groepeer sulke sterre hulle gewoonlik in hiërargiese stelle van dubbelsterre wat om mekaar wentel.<ref>{{cite book | first1=Victor G. | last1=Szebehely | last2=Curran | first2=Richard B. | year=1985 | title=Stability of the Solar System and Its Minor Natural and Artificial Bodies | publisher=Springer | isbn=90-277-2046-0 }}</ref> Groter groepe bekend as [[sterreswerm]]s word ook aangetref. Hulle wissel van los sterverbindings met net ’n paar sterre tot enorme [[bolswerm]]s met honderdduisende sterre. Daar is lank aangeneem dat die meeste sterre in veelvoudige, swaartekraggebonde stelsels voorkom. Dit geld veral vir [[Sterreklassifikasie#Klas O|Klas O-]] en [[Sterreklassifikasie#Klas B|Klas B]]-sterre met ’n groot massa – daar word geglo 80% van hulle is deel van stelsels met meer as een ster. Hoe kleiner die sterre, hoe kleiner is die kans egter dat hulle in so ’n stelsels voorkom. Net 25% van alle [[rooidwerg]]e het sover bekend metgeselle. Aangesien 85% van alle sterre rooidwerge is, is die meeste sterre in die Melkweg waarskynlik enkelsterre.<ref>{{cite press release | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | date=30 Januarie 2006 | url=http://www.cfa.harvard.edu/news/2006/pr200611.html | title=Most Milky Way Stars Are Single | accessdate=2006-07-16 }}</ref> Sterre is nie eweredig oor die [[heelal]] versprei nie, maar kom voor in [[sterrestelsel]]s saam met [[gas]] en [[Ruimtestof|stof]]. ’n Tipiese sterrestelsel bevat honderdmiljarde sterre en daar is meer as 100&nbsp;miljard sterrestelsels in die sigbare heelal.<ref>{{cite web |title=What is a galaxy? How many stars in a galaxy / the Universe? |publisher=Royal Greenwich Observatory |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/faqs/what-is-a-galaxy-how-many-stars-in-a-galaxy-how-many-stars/galaxies-in-the-universe |access-date=18 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151109083127/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/faqs/what-is-a-galaxy-how-many-stars-in-a-galaxy-how-many-stars/galaxies-in-the-universe |archive-date= 9 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In ’n sterretelling in 2010 is geskat dat daar 300&nbsp;sekstiljoen ({{nowrap|3 × 10²³}}) sterre in die sigbare heelal is.<ref>{{cite news |first=Seth |last=Borenstein |date=1 Desember 2010 |title=Universe's Star Count Could Triple |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/01/tech/main7107200.shtml |access-date=14 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015032113/http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/01/tech/main7107200.shtml |archive-date=15 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel meestal geglo word dat sterre net in sterrestelsels voorkom, is intergalaktiese sterre al ontdek.<ref>{{cite news |title=Hubble Finds Intergalactic Stars |publisher=Hubble News Desk |date=14 Januarie 1997 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ |access-date=6 November 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617175711/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ |archive-date=17 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die naaste ster aan die Aarde buiten die Son is [[Proxima Centauri]], wat sowat 39,9&nbsp;biljoen kilometer of 4,2&nbsp;ligjare weg is. Teen die wentelspoed van die [[Ruimtependeltuig|Space Shuttle]] (8&nbsp;km per sekonde of 30&nbsp;000&nbsp;km per uur), sal dit sowat 150&nbsp;000 jaar duur om dit te bereik. Sulke afstande is tipies in ’n galaktiese skyf, soos dié waarin die [[Sonnestelsel]] hom bevind.<ref>{{cite journal | last1=Holmberg | first1=J. | last2=Flynn | first2=C. | title=The local density of matter mapped by Hipparcos | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=313 | issue=2 | year=2000 | pages=209–216 | bibcode=2000MNRAS.313..209H | doi = 10.1046/j.1365-8711.2000.02905.x |arxiv = astro-ph/9812404 }}</ref> Sterre kan baie nader aan mekaar wees in die middel van ’n sterrestelsel en in ’n bolswerm, of baie verder in ’n [[galaktiese halo]]. Vanweë die relatief groot afstande tussen sterre buite die galaktiese kern is botsings tussen sterre waarskynlik seldsaam. In digter gebiede soos die kern van ’n sterrestelsel kan dit meer dikwels voorkom.<ref name="DarkMatter">{{cite news |title=Astronomers: Star collisions are rampant, catastrophic |publisher=CNN News |date=2 Junie 2000 |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ |access-date=21 Julie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727232615/http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sulke botsings kan [[blou dwaalster]]re tot gevolg hê. Hierdie ongewone sterre het ’n hoër oppervlaktemperatuur as ander hoofreekssterre in die swerm met dieselfde ligsterkte.<ref>{{cite journal | display-authors=1 | first1=J. C. | last1=Lombardi, Jr. | last2=Warren | first2=J. S. | last3=Rasio | first3=F. A. | last4=Sills | first4=A. | last5=Warren | first5=A. R. | title = Stellar Collisions and the Interior Structure of Blue Stragglers | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=568 | issue = 2 | pages=939–953 | bibcode=2002ApJ...568..939L | doi = 10.1086/339060|arxiv = astro-ph/0107388 }}</ref> == Eienskappe == Feitlik alle eienskappe van ’n ster word bepaal deur sy aanvanklike massa, ook sy ligsterkte, grootte, evolusie, leeftyd en eindelike lot. === Ouderdom === Die meeste sterre is tussen 1&nbsp;miljard en 10&nbsp;miljard jaar oud. Sommige sterre kan dalk selfs byna 13,7&nbsp;miljard jaar oud wees, wat sover bekend die ouderdom van die heelal is. Die oudste ster wat nog ontdek is, [[HE 1523-0901|HE&nbsp;1523-0901]], is na raming 13,2&nbsp;miljard jaar oud.<ref>{{cite news | display-authors=1 | last1=Frebel | first1=A. | last2=Norris | first2=J. E. | last3=Christlieb | first3=N. | last4=Thom | first4=C. | last5=Beers | first5=T. C. | last6=Rhee | first6=J | title=Nearby Star Is A Galactic Fossil | publisher=Science Daily | date=11 Mei 2007 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2007/05/070510151902.htm | accessdate=2007-05-10 }}</ref><ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Frebel | first1=Anna | last2=Christlieb | first2=Norbert | last3=Norris | first3=John E. | last4=Thom | first4=Christopher | last5=Beers | first5=Timothy C. | last6=Rhee | first6=Jaehyon | title=Discovery of HE 1523-0901, a Strongly r-Process-enhanced Metal-poor Star with Detected Uranium | journal=Astrophysical Journal Letters| volume=660 | issue=2 | pages=L117–L120 | date=Mei 2007 | doi=10.1086/518122 | bibcode=2007ApJ...660L.117F | arxiv=astro-ph/0703414 }}</ref> Hoe groter die massa van ’n ster, hoe korter is sy leeftyd – hoofsaaklik weens die groot druk op sy kern, wat veroorsaak dat dit waterstof vinniger verbrand. Die sterre met die grootste massa se leeftyd is ’n paar miljoen jaar, terwyl sterre met die kleinste massa, rooidwerge, hul brandstof stadig verbrand en tot honderdmiljarde jare oud kan word.<ref>{{cite web |last1=Naftilan |first1=S. A. |last2=Stetson |first2=P. B. |date=13 Julie 2006 |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-scientists-determi |title=How do scientists determine the ages of stars? Is the technique really accurate enough to use it to verify the age of the universe? |publisher=Scientific American |access-date=11 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101063341/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-scientists-determi |archive-date=1 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Laughlin | first1=G. | last2=Bodenheimer | first2=P. | last3=Adams | first3=F. C. | title=The End of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal | year=1997 | volume=482 | issue=1 | pages=420–432 | bibcode=1997ApJ...482..420L | doi = 10.1086/304125 }}</ref> === Chemiese samestelling === Wanneer sterre tans in die Melkweg vorm, bestaan hulle uit sowat 71% waterstof en 27% helium,<ref>{{cite book | first=Judith A. | last=Irwin | year=2007 | title=Astrophysics: Decoding the Cosmos | publisher=John Wiley and Sons | isbn=0-470-01306-0 | page=78 }}</ref> met ’n klein deeltjie swaarder elemente. Die hoeveelheid swaar elemente word tipies gemeet in terme van die ysterinhoud van die ster se atmosfeer, aangesien yster die algemeenste element is en sy [[Spektraallyn|absorpsielyne]] relatief maklik is om te meet. Omdat stellêre wolke waaruit sterre gevorm word, algaande verryk word met swaarder element van supernova-ontploffings, kan ’n meting van die ster se [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]] gebruik word om vas te stel hoe oud dit is.<ref>{{cite web |date=12 September 2006 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0634/ |title=A "Genetic Study" of the Galaxy |publisher=ESO |access-date=10 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111036/https://www.eso.org/public/news/eso0634/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding van swaarder elemente kan ook ’n aanduiding wees van die moontlikheid van die bestaan van [[eksoplaneet|eksoplanete]].<ref>{{cite journal | last1=Fischer | first1=D. A. | last2=Valenti | first2=J. | title=The Planet-Metallicity Correlation | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=622 | issue=2 | pages=1102–1117 | bibcode=2005ApJ...622.1102F | doi = 10.1086/428383 }}</ref> Die ster met die laagste ysterinhoud wat ooit gemeet is, is die dwerg HE1327-2326, met net 1/200&nbsp;000ste van die Son se ysterinhoud.<ref>{{cite web | date=17 April 2005 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2005/04/050417162354.htm | title=Signatures Of The First Stars | publisher=ScienceDaily | accessdate=2006-10-10 }}</ref> Daarenteen het die metaalryke ster [[Mu Leonis|Mu&nbsp;Leonis]] byna dubbel soveel yster as die Son, terwyl die ster [[14 Herculis]], wat ’n planeet het, byna drie keer soveel yster as die Son het.<ref>{{cite journal | last=Feltzing | first=S. | last2=Gonzalez | first2=G. | title=The nature of super-metal-rich stars: Detailed abundance analysis of 8 super-metal-rich star candidates | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2000 | volume=367 | issue=1 | pages=253–265 | bibcode=2001A&A...367..253F | doi=10.1051/0004-6361:20000477 }}</ref> === Deursnee === [[Lêer:Star-sizes.jpg|duimnael|200px|Daar is groot verskille in die grootte van sterre. Hier is ’n vergelyking van ’n paar sterre en planete. Op die foto's is die regterkantse voorwerp telkens die linkerkantse voorwerp op die volgende foto.]] Omdat sterre so ver van die Aarde af is, lyk hulle almal, buiten die Son, vir die menslike oog soos ligpunte wat flikker vanweë die Aarde se atmosfeer. Die ster met die grootste skynbare grootte benewens die Son is [[R Doradus]], met ’n hoekdeursnee van net 0,057 [[boogsekonde]].<ref>{{cite news |title=The Biggest Star in the Sky |publisher=ESO |date=11 Maart 1997 |url=http://www.eso.org/public/news/eso9706/ |access-date=10 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111026/https://www.eso.org/public/news/eso9706/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skywe van die meeste sterre is te klein om met teleskope van die Aarde af te sien en [[interferometer]]-teleskope is dus nodig om foto's van hulle te neem. Nog ’n manier om die hoekgrootte van sterre te meet is met [[okkultasie]] (verduistering). Deur die verskil in helderheid te meet wanneer dit deur die [[maan]] verduister word of wanneer dit daarna weer verskyn, kan die ster se hoekdeursnee bereken word.<ref>{{cite journal | last1=Ragland | first1=S. | last2=Chandrasekhar | first2=T. | last3=Ashok | first3=N. M. | title=Angular Diameter of Carbon Star Tx-Piscium from Lunar Occultation Observations in the Near Infrared | journal=Journal of Astrophysics and Astronomy | year=1995 | volume=16 | page=332 | bibcode=1995JApAS..16..332R }}</ref> Sterre se grootte kan wissel van neutronsterre, waarvan die deursnee tussen 20 en 40&nbsp;km kan wees, tot superreuse soos Betelgeuse in die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]], wat ’n deursnee van sowat 650 keer dié van die Son het – sowat 900&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km. Betelgeuse het egter ’n baie laer digtheid as die Son.<ref>{{cite web |last=Davis |first=Kate |date=1 Desember 2000 |url=http://www.aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml |title=Variable Star of the Month—December, 2000: Alpha Orionis |publisher=AAVSO |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615074039/http://aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml |archive-date=15 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Kinematika === [[Lêer:Pleiades large.jpg|duimnael|200px|Die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]], ’n [[Sterreswerm|oop sterreswerm]] in die [[sterrebeeld]] [[Bul (sterrebeeld)|Bul]]. Hule beweeg saam deur die ruimte.<ref>{{cite journal | last=Loktin | first=A. V. | title=Kinematics of stars in the Pleiades open cluster | journal=Astronomy Reports | volume=50 | issue=9 | pages=714–721 | month=September | year=2006 | doi=10.1134/S1063772906090058 | bibcode=2006ARep...50..714L }}</ref><br /><small>Bron: Nasa</small>]] Die beweging van ’n ster met betrekking tot die Son kan nuttige inligting verskaf oor die oorsprong en ouderdom van die ster, sowel as die struktuur en evolusie van die omliggende sterrestelsel. Die beweging van sterre kan dui op die [[radiale snelheid]] na of weg van die Son, of die booghoek waarteen dit beweeg (sy [[eiebeweging]]). Radiale snelheid word gemeet deur die [[Doppler-verskuiwing]] van die ster se spektraallyne en word aangedui in km/s. Die eiebeweging word vasgestel deur die meting daarvan in milli-[[boogsekonde]]s per jaar. Deur die [[parallaks]] van ’n ster vas te stel, kan die eiebeweging omreken word in eenhede van snelheid. Sterre met ’n hoë eiebeweging is geneig om relatief naby aan die Son te wees, en dit maak dit maklik om hul parallaks te meet.<ref>{{cite web |date=10 September 1999 |url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |title=Hipparcos: High Proper Motion Stars |publisher=ESA |access-date=10 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801015638/http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |archive-date= 1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Wanneer albei snelhede bekend is, kan die ruimtesnelheid, of die werklike snelheid met betrekking tot die Son, bereken word. Onder nabygeleë sterre het populasie I-sterre gewoonlik laer snelhede as die ouer populasie II-sterre. Die vergelyking van die kinematika van nabygeleë sterre het ook gelei tot die identifikasie van sterverbindings. Dit is waarskynlik groepe sterre met ’n gemeenskaplike punt van oorsprong in reausagtige molekulêre wolke.<ref>{{cite journal | last1=Elmegreen | first1=B. | last2=Efremov | first2=Y. N. | title=The Formation of Star Clusters | journal=American Scientist | year=1999 | volume=86 | issue=3 | page=264 | url=http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1 | accessdate=2006-08-23 | doi=10.1511/1998.3.264 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20050323072521/http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1 | archivedate=2005-03-23 | bibcode=1998AmSci..86..264E | url-status=live }}</ref> === Magneetveld === Die [[magneetveld]] van ’n ster word gevorm in dele van die binnekant waar [[konveksie]]sirkulasie plaasvind. Die sterkte van die veld wissel na gelang van die massa en samestelling van die ster, en die hoeveelheid magnetiese aktiwiteit op die oppervlak hang af van die ster se rotasiesnelheid. Hierdie oppervlakaktiwiteit veroorsaak stervlekke, gebiede van sterk magneetveld en ondernormale oppervlaktemperature. Steropvlammings is uitbarstings van hoë-energie-deeltjies wat ontstaan vanweë dieselfde magnetiese aktiwiteit.<ref>{{cite web | last=Brainerd | first=Jerome James | date=6 Julie 2005 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/observation/XRayCorona.html | title=X-rays from Stellar Coronas | publisher=The Astrophysics Spectator | accessdate= 2007-06-21 }}</ref> Jong, vinnig draaiende sterre neig om ’n groot mate van oppervlakaktiwiteit te hê vanweë hul magneetveld. Die magneetveld kan op die ster se sterwind inwerk en as ’n rem dien sodat die rotasiesnelheid afneem namate die ster ouer word. Ouer sterre soos die Son het ’n baie laer rotasiesnelheid en ’n kleiner mate van oppervlakaktiwiteit.<ref>{{cite web |last=Berdyugina |first=Svetlana V. |year=2005 |url=http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/ |title=Starspots: A Key to the Stellar Dynamo |publisher=Living Reviews |access-date=21 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614003046/http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/ |archive-date=14 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Massa === [[Lêer:Ngc1999.jpg|duimnael|links|200px|Die refleksienewel NGC&nbsp;1999 word helder velig deur V380&nbsp;Orionis (middel), ’n [[veranderlike ster]] met ’n massa van sowat 3,5&nbsp;sonmassas.]] Een van die sterre met die grootste massa sover bekend is [[Eta Carinae]],<ref>{{cite journal | first = Nathan | last = Smith | year = 1998 | url = http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | title = The Behemoth Eta Carinae: A Repeat Offender | publisher = Astronomical Society of the Pacific | journal = Mercury Magazine | volume = 27 | page = 20 | accessdate = 2006-08-13 | archive-date = 2006-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060927091554/http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | url-status = dead }}</ref> – sowat 100–150&nbsp;keer dié van die Son. Dit sal ’n leeftyd van hoogstens ’n paar miljoen jaar hê. ’n Studie van die [[Arches-swerm]] dui daarop dat 150 sonmassas tans die limiet is vir sterre in die heelal.<ref>{{cite news |title=NASA's Hubble Weighs in on the Heaviest Stars in the Galaxy |publisher=NASA News |date=3 Maart 2005 |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html |access-date=4 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212238/https://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die rede vir hierdie beperking is nie heeltemal seker nie, maar dit is deels vanweë die [[Eddington-ligsterkte]] wat die maksimum ligsterkte bepaal wat deur die atmosfeer van ’n ster kan beweeg sonder dat die gasse die ruimte ingeskiet word. Vir ’n ster met die naam [[R136a1]] in die sterreswerm RMC 136a is ’n massa van 265 sonmassas egter gemeet, wat dié beperking in twyfel trek.<ref name=eso20100721>{{cite news |title=Stars Just Got Bigger |publisher=European Southern Observatory |date=21 Julie 2010 |url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/ |access-date=24 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523101516/https://www.eso.org/public/news/eso1030/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens ’n studie is die sterre met ’n groter sonmassa as 150 in die swerm [[R136]] gevorm deur die botsing en samesmelting van sterre met ’n groot massa in dubbelsterstelsels.<ref>{{cite web |work=LiveScience.com |url=http://news.yahoo.com/mystery-monster-stars-solved-monster-mash-161251348.html?_esi=1 |title=Mystery of the 'Monster Stars' Solved: It Was a Monster Mash |first1=Natalie |last1=Wolchover |date=7 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504123648/https://news.yahoo.com/mystery-monster-stars-solved-monster-mash-161251348.html?_esi=1 |archive-date=4 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste sterre wat ná die [[Groot Knal]] gevorm het, het dalk massas van tot 300 sonmassas of meer gehad<ref>{{cite news |title=Ferreting Out The First Stars |publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics |date=22 September 2005 |url=http://www.cfa.harvard.edu/news/2005/pr200531.html |access-date=5 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927235900/http://www.cfa.harvard.edu/news/2005/pr200531.html |archive-date=27 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vanweë die algehele afwesigheid van elemente swaarder as [[litium]] in hul samestelling. Hierdie generasie van supermassiewe populasie III-sterre kom egter nie meer voor nie en hul bestaan is tans net teoreties. Met ’n massa van net 93&nbsp;keer dié van Jupiter is [[AB Doradus|AB&nbsp;Doradus&nbsp;C]], ’n metgesel van AB&nbsp;Doradus&nbsp;A, die kleinste ster bekend wat kernfusie in sy kern ondergaan.<ref>{{cite news |title=Weighing the Smallest Stars |publisher=ESO |date=1 Januarie 2005 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0503/ |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111001/https://www.eso.org/public/news/eso0503/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die teoretiese minimum massa wat ’n ster met dieselfde metaalinhoud as die Son kan hê om steeds kernfusie in sy kern te ondergaan, is sowat 75 [[Jupiter-massa]]s.<ref>{{cite web |first=Alan |last=Boss |date=3 April 2001 |url=http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html |title=Are They Planets or What? |publisher=Carnegie Institution of Washington |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090814045325/http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html |archive-date=14 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="minimum">{{cite web |last=Shiga |first=David |date=17 Augustus 2006 |url=http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html |title=Mass cut-off between stars and brown dwarfs revealed |publisher=New Scientist |access-date=23 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060902015116/http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html |archive-date= 2 September 2006 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> As die metaalinhoud egter baie laag is, kan die minimum grootte van ’n ster sowat 8,3% van die Son se massa of sowat 87 Jupiter-massas wees, volgens ’n onlangse studie van die dofste sterre.<ref name="minimum" /><ref>{{cite news |title=Hubble glimpses faintest stars |publisher=BBC |date=18 Augustus 2006 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5260008.stm |access-date=22 Augustus 2006 |first=Elli |last=Leadbeater |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212302/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5260008.stm |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Kleiner liggame wat [[bruindwerg]]e genoem word, lê in ’n grys gebied tussen sterre en [[gasreus]]e. ’n Ster se radius en massa bepaal die oppervlakswaartekrag. Reusesterre het ’n baie laer oppervlakswaartekrag as hoofreekssterre, terwyl die teenoorgestelde waar is vir kompakte sterre soos witdwerge. Die oppervlakswaartekrag kan die voorkoms van die ster se spektrum beïnvloed: ’n hoër swaartekrag kan breër absorpsielyne veroorsaak.<ref name="new cosmos" /> === Rotasie === Die rotasiesnelheid van sterre kan gemeet word deur spektroskopiese meting, of meer presies bepaal word deur die volging van die rotasietempo van stervlekke (soortgelyk aan [[sonvlek]]ke). Jong sterre kan ’n rotasiesnelheid van meer as 100&nbsp;km/s by die ewenaar hê. Die Klas&nbsp;B-ster [[Achernar]] het byvoorbeeld ’n rotasiesnelheid by sy ewenaar van sowat 225&nbsp;km/s of meer, en dit het dus ’n ewenaardeursnee van meer as 50% die afstand tussen sy pole. Dié rotasiespoed is net onder die kritieke 300&nbsp;km/s-limiet waar ’n ster uitmekaar sou spat.<ref>{{cite news |title=Flattest Star Ever Seen |publisher=ESO |date=11 Junie 2003 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0316/ |access-date=3 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408175309/https://www.eso.org/public/news/eso0316/ |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee roteer die Son net een keer elke 25-35 dae, met ’n ewenaarsnelheid van minder as 2&nbsp;km/s. ’n Ster in die hoofreeks se magneetveld en sterwind verminder die rotasiesnelheid aansienlik.<ref>{{cite web | last=Fitzpatrick | first=Richard | date=February 13, 2006 | url=http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | title=Introduction to Plasma Physics: A graduate course | publisher=The University of Texas at Austin | accessdate=2006-10-04 | archive-date=2010-01-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100104142353/http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | url-status=dead }}</ref> === Temperatuur === Die oppervlaktemperatuur van ’n hoofreeksster word bepaal deur die tempo van energievervaardiging in sy kern asook sy radius, en word dikwels geskat vanaf sy kleurindeks.<ref name="astronomynotes">{{cite web |url=http://www.astronomynotes.com/starprop/s5.htm |title=Properties of Stars: Color and Temperature |access-date=9 Oktober 2007 |last=Strobel |first=Nick |date=20 Augustus 2007 |work=Astronomy Notes |publisher=Primis/McGraw-Hill, Inc. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121075430/http://astronomynotes.com/starprop/s5.htm |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Dit word gewoonlik aangegee as die [[effektiewe temperatuur]], wat die temperatuur is van ’n geïdealiseerde swart liggaam wat energie teen dieselfde helderheid per oppervlakeenheid uitstraal as die ster. Die effektiewe temperatuur is net ’n verteenwoordigende waarde, aangesien die temperatuur toeneem na die ster se kern.<ref>{{cite web |first=Courtney |last=Seligman |work=Self-published |url=http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm |title=Review of Heat Flow Inside Stars |access-date=5 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409004312/http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die temperatuur in die kernstreek van ’n ster is verskeie miljoene [[kelvin]].<ref name="aps_mss">{{cite web | date=16 Februarie 2005 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/stars/MainSequence.html | title=Main Sequence Stars | publisher=The Astrophysics Spectator | accessdate=2006-10-10 }}</ref> Die ster se temperatuur sal die tempo van ionisering van verskeie elemente bepaal, en dit sal lei tot kenmerkende absorpsielyne in die spektrum. Die oppervlaktemperatuur van ’n ster, tesame met sy sigbare [[Magnitude|absolute magnitude]] en absorpsie-eienskappe word gebruik om ’n ster te klassifiseer (sien Klassifikasie hier onder).<ref name="new cosmos" /> ’n Swaar hoofreeksster kan ’n oppervlaktemperatuur van 50&nbsp;000&nbsp;kelvin (K) hê. Kleiner sterre soos die Son het temperature van ’n paar duisend kelvin. Rooireuse het relatief lae temperature van sowat 3&nbsp;600&nbsp;K, maar hulle het ook ’n groot ligsterkte vanweë hul groot oppervlak.<ref name=zeilik>{{cite book | last1=Zeilik | first1=Michael A. | last2=Gregory | first2=Stephan A. | title=Introductory Astronomy & Astrophysics | edition=4th | year=1998 | publisher=Saunders College Publishing | isbn=0-03-006228-4 | page=321 }}</ref> == Straling == Die energie wat sterre voortbring vanweë kernfusie, word die ruimte ingestraal as beide elektromagnetiese en deeltjiestraling. Laasgenoemde vind plaas as die ster se sterwind<ref>{{cite news |last=Koppes |first=Steve |title=University of Chicago physicist receives Kyoto Prize for lifetime achievements in science |publisher=The University of Chicago News Office |date=20 Junie 2003 |url=http://www-news.uchicago.edu/releases/03/030620.parker.shtml |access-date=15 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315190725/http://www-news.uchicago.edu/releases/03/030620.parker.shtml |archive-date=15 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat strome elektries gelaaide deeltjies vanaf die buitenste lae veroorsaak. Die vervaardiging van energie in die kern is die rede dat sterre so helder skyn: elke keer dat twee of meer atoomkerns van een element saamsmelt om ’n atoomkern van ’n nuwe, swaarder element te vorm, word [[gammastraal]]-fotone vrygestel. Hierdie energie word omgesit in ander vorme van elektromagnetiese energie van ’n laer frekwensie, soos visuele lig, teen die tyd dat dit die ster se buitenste lae bereik. Die ster straal ook vorme van elektromagnetiese straling uit wat nie met die blote oog gesien kan word nie. Dit dek inderdaad die hele [[elektromagnetiese spektrum]], van radiogolwe en infrarooistrale tot ultraviolet, [[X-strale]] en gammastrale. Deur die ster se spektrum te bestudeer, kan sterrekundiges die oppervlaktemperatuur en metaalinhoud aflei. As die afstand van die ster deur byvoorbeeld parallaksmeting bekend is, kan die ster se ligsterkte bereken word. Die massa, radius, oppervlakswaartekrag en rotasieperiode kan dan bepaal word gebaseer op stermodelle. Ook die ouderdom van die ster kan bereken word.<ref>{{cite journal | last1=Garnett | first1=D. R. | last2=Kobulnicky | first2=H. A. | title=Distance Dependence in the Solar Neighborhood Age-Metallicity Relation | journal=The Astrophysical Journal | year=2000 | volume=532 | issue= 2 | pages=1192–1196 | doi = 10.1086/308617 | bibcode=2000ApJ...532.1192G|arxiv = astro-ph/9912031 }}</ref> === Ligsterkte === In sterrekunde is die ligsterkte van ’n ster die hoeveelheid lig en ander vorme van stralingsenergie wat dit per tydseenheid uitstraal. Die ligsterkte word bepaal deur die ster se radius en oppervlaktemperatuur. Sommige sterre straal egter nie ’n konstante hoeveelheid energie oor die hele oppervlak uit nie. Die vinnig draaiende ster [[Vega]] het byvoorbeeld ’n groter energievloei by sy pole as by sy ewenaar.<ref>{{cite news |author=Staff |date=10 Januarie 2006 |title=Rapidly Spinning Star Vega has Cool Dark Equator |publisher=National Optical Astronomy Observatory |url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html |access-date=18 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515183048/https://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Magnitude === {| class="wikitable" style="float: right; margin-left: 1em;" |+ ''Aantal sterre per magnitude'' !Skynbare<br />magnitude !Aantal<br />sterre<ref>{{cite web |url=http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html |title=Magnitude |publisher=National Solar Observatory—Sacramento Peak |access-date=23 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206074842/http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html |archive-date= 6 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- style="text-align: center;" ||0 ||4 |- style="text-align: center;" ||1 ||15 |- style="text-align: center;" ||2 ||48 |- style="text-align: center;" ||3 ||171 |- style="text-align: center;" ||4 ||513 |- style="text-align: center;" ||5 ||1 602 |- style="text-align: center;" ||6 ||4 800 |- style="text-align: center;" ||7 ||14 000 |} Hoe kleiner ’n ster se [[magnitude]] is, hoe helderder is dit. Die heel helderste sterre het ’n negatiewe magnitude. ’n Verskil van een magnitude tussen sterre dui op ’n helderheidsverskil van sowat 2,5&nbsp;keer. Die '''skynbare magnitude''' (m) van ’n ster is soos dit van die Aarde af lyk en hang af van die ster se ligsterkte, afstand van die Aarde en die invloed van die Aarde se atmosfeer. '''Absolute magnitude''' (M) hou nader verband met die ster se werklike ligsterkte en stem ooreen met hoe die ster sou gelyk het op ’n vasgestelde afstand van 10&nbsp;parsek (32,6&nbsp;ligjare). Sterre se skynbare en absolute magnitude stem dus nie ooreen nie. Die helderste ster van die Aarde af, [[Sirius]], het byvoorbeeld ’n absolute magnitude van +1,41, maar ’n skynbare magnitude van -1,46. Die tweede helderste ster van die Aarde af, [[Canopus]], het ’n baie groter absolute magnitude van −5,53, maar omdat dit 310 ligjare weg is in vergelyking met Sirius se 8,6 ligjare, is sy skynbare magnitude net –0,72 en lyk hy dus dowwer. Omdat die Son so naby is, het dit ’n skynbare magnitude van −26,7, maar sy absolute magnitude is net +4,83. Soos in 2006 is die ster met die grootste bekende absolute magnitude [[LBV 1806–20]], met ’n waarde van −14,2. Dit is ’n paar miljoen keer helderder as die Son.<ref>{{cite web | last1=Hoover | first1=Aaron | date=15 Januarie 2004 | url=http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807035239/http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | archivedate=2007-08-07 | title=Star may be biggest, brightest yet observed | publisher=HubbleSite | accessdate=2006-06-08 | url-status=live }}</ref> Omdat dit egter 40&nbsp;000 ligjare weg is, kan dit nie van die Aarde af gesien word nie. Die dofste bekende sterre is tans in die sterreswerm [[NGC 6397]]. Die swerm se dofste rooidwergsterre het ’n absolute magnitude van net 26, terwyl ’n witdwerg met ’n magnitude van 28 ook ontdek is.<ref>{{cite web |date=17 Augustus 2006 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2006/37/image/a/ |title=Faintest Stars in Globular Cluster NGC 6397 |publisher=HubbleSite |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729043123/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2006/37/image/a/ |archive-date=29 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Klassifikasie == : ''Hoofartikel: [[Sterreklassifikasie]]'' {| class="wikitable" style="float: left; text-align: center; margin-left: 1em; margin-right: 1em;" |+ ''Spektraalklas/temperatuur''<ref>{{cite web |last=Smith |first=Gene |date=16 April 1999 |url=http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html |title=Stellar Spectra |publisher=University of California, San Diego |access-date=12 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110403074547/http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html |archive-date= 3 April 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ! Klas ! Temperatuur ! Voorbeeld |- style="background: {{Sterkleur|O}}" | O | 33 000&nbsp;K&nbsp;of&nbsp;meer | Zeta Ophiuchi |- style="background: {{Sterkleur|B}}" | B | 10 500–30 000&nbsp;K | Rigel |- style="background: {{Sterkleur|A}}" | A | 7 500–10 000&nbsp;K | Altair |- style="background: {{Sterkleur|F}}" | F | 6 000–7 200&nbsp;K | Procyon&nbsp;A |- style="background: {{Sterkleur|G}}" | G | 5 500–6 000&nbsp;K | Son |- style="background: {{Sterkleur|K}}" | K | 4 000–5 250&nbsp;K | Epsilon Indi |- style="background: {{Sterkleur|M}}" | M | 2 600–3 850&nbsp;K | Proxima Centauri |} Die huidige stelsel van sterreklassifikasie het in die vroeë 20ste eeu ontstaan. Sterre word in ’n klas ingedeel volgens hul spektrum. Dit strek van Klas&nbsp;O, wat baie warm is, tot Klas&nbsp;M, wat koel is. Die hoofklasse in volgorde van afnemende temperatuur is: O, B, A, F, G, K en M. ’n Verskeidenheid seldsame spektrums het ’n spesiale klassifikasie. Die algemeenstes hiervan is Klas&nbsp;L en Klas&nbsp;T vir [[bruindwerg]]e. Elke letter het 10 onderafdelings, genommer van 0 tot 9, in volgorde van afnemende temperatuur.<ref name="spectrum">{{cite web |first=Alan M |last=MacRobert |url=http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html |title=The Spectral Types of Stars |publisher=Sky and Telescope |access-date=19 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022124237/http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html |archive-date=22 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sterre kan verder opgedeel word volgens die ligsterkte-invloede in hul spektraallyne, wat ooreenstem met hul grootte. Dit strek van 0 ([[hiperreus]]e) deur III ([[reusester]]re) tor V ([[hoofreeks]]sterre); sommige skrywers voeg ook VII by ([[witdwerg]]e). Die meeste sterre is hoofreekssterre, wat beteken hulle sit waterstof in helium om vanweë kernfusie. Op ’n grafiek van ligsterkte teenoor spektraaltipe, lê hulle almal in ’n diagonale strook.<ref name="spectrum" /> (Sien die Hertzsprung-Russell-diagram hoër op.) Die Son is ’n hoofreeksster G2V, ’n geeldwerg met ’n gemiddelde temperatuur en grootte. Bykomende letters kan by die klas gevoeg word vir spesiale eienskappe, soos "m" vir buitengewoon sterk metaallyne, "var" vir variasies in die spektraallyne ens. [[Witdwerg]]e het hul eie klas wat met D begin. Dit word onderverdeel in DA, DB, DC, DO, DZ en DQ na gelang van die soorte prominente lyne in hul spektrum. Dit word gevolg deur ’n syfer wat dui op die temperatuurindeks.<ref>{{cite web | url = http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm | title = White Dwarf (wd) Stars | publisher = White Dwarf Research Corporation | accessdate = 2006-07-19 | archive-date = 2009-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091008115925/http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm | url-status = dead }}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Star types.svg|300px|duimnael|Die interne struktuur van hoofreekssterre. Die konveksiesones word aangedui met sirkels met pyltjies en die stralingsones met rooi ligstrale. Van links is ’n rooidwerg, ’n geeldwerg van gemiddelde grootte en ’n swaar blouwit-hoofreeksster.]] Die binnekant van ’n stabiele ster is in ’n toestand van [[hidrostatiese ewewig]]: Die kragte wat op enige deel van die ster inwerk, is ewe groot na binne en buite. Die kragte na binne is swaartekrag en dié na buite is vanweë die druk van binne die ster. Dié druk ontstaan vanweë die temperatuurverskille van die plasma: die buitenste deel is koeler as die kern. Die temperatuur in die kern van ’n hoofreeksster of reusester is minstens in die omgewing van 10⁷&nbsp;[[kelvin|K]]. Dié temperatuur en druk is groot genoeg dat [[kernfusie]] plaasvind en genoeg energie vrygestel word om te voorkom dat die ster verder instort.<ref name="hansen">{{cite book | last1=Hansen | first1=Carl J. | last2=Kawaler | first2=Steven D. | last3=Trimble | first3=Virginia | pages=32–33 | title=Stellar Interiors | publisher=Springer | year=2004 | isbn=0-387-20089-4 }}</ref><ref name="Schwarzschild">{{cite book | first=Martin | last=Schwarzschild | title=Structure and Evolution of the Stars | publisher=Princeton University Press | year=1958 | isbn=0-691-08044-5}}<!-- Book republished by Dover as {{ISBN|0-486-61479-4}}, but ISBN in the cite book template is the one as published by Prin. Univ. Press--></ref> Wanneer atoomkerns in die ster se kern saamsmelt, straal hulle energie uit in die vorm van [[gammastraal|gammastrale]]. Hierdie fotone en die omringende plasma werk op mekaar in en dit verhoog die termiese energie in die kern. Sterre in die hoofreeks sit waterstof in helium om en skep so ’n al hoe groter hoeveelheid helium in die kern. Eindelik is daar meer helium, en energievervaardiging in die kern stop. In plaas daarvan word fusie in sterre van minstens 0,4 [[sonmassa]]s voortgesit in lae rondom die gedegenereerde heliumkern.<ref>{{cite web |url=http://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html |title=Formation of the High Mass Elements |publisher=Smoot Group |access-date=11 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212500/https://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Benewens die hidrostatiese ewewig, handhaaf die binnekant van ’n ster ook ’n energiebalans van [[Termiese straling|termiese ewewig]]. Daar is ’n radiale temperatuurgradiënt regdeur die binnekant wat meebring dat energie na die buitekant vloei. Die vloei van energie uit ’n sterlaag na buite sal presies ooreenstem met die invloei van energie van binne. [[Lêer:Sun parts big.jpg|duimnael|300px|links|Die diagram wys ’n deursnee van die Son.<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Die stralingsone is die gebied in die ster se binnekant waar stralingsoordrag genoeg is om die vloei van energie te handhaaf en die plasma bly dus stabiel. Indien dit nie die geval is nie, sal die plasma onstabiel raak en [[konveksie]] sal plaasvind – so word ’n konveksiesone gevorm. Dit kan byvoorbeeld gebeur in gebiede waar die energievloei baie hoog is, soos naby die kern, of in gebiede van hoë ondeursigtigheid, soos in die buitenste omhulsel.<ref name="Schwarzschild" /> Die voorkoms van konveksie in die buitenste omhulsel van ’n hoofreeksster hang af van die massa. Sterre met ’n massa van ’n paar keer dié van die Son sal ’n konveksiesone diep in die binnekant hê en ’n stralingsone in die buitenste lae. (Sien illustrasie regs.) By kleiner sterre soos die Son werk dit andersom: die konveksiesone is in die buitenste lae.<ref name="imagine">{{cite web |date=1 September 2006 |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html |title=What is a Star? |publisher=Nasa |access-date=11 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141119192647/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html |archive-date=19 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Rooidwerge van minder as 0,4 sonmassa het net ’n konveksiesone, wat die opbou van ’n heliumkern voorkom.<ref name="late stages" /> Die deel van ’n ster wat sigbaar is vir ’n waarnemer, word die fotosfeer genoem. Dit is die laag waar die plasma deusigtig raak vir ligfotone. Van hier raak die energie wat in die kern voortgebring word, vry om na die ruimte te versprei. Dit is in die fotosfeer waar stervlekke, of kolle met ’n laer temperatuur, voorkom. Buite die fotosfeer lê die steratmosfeer. In ’n hoofreeksster soos die Son is die laagste vlak van die atmosfeer die dun chromosfeer waar sonspykers, of vingers warm gas, voorkom en steropvlammings begin. Dit is omring deur ’n oorgangsgebied, waar die temperatuur skerp styg binne ’n afstand van net 100&nbsp;km. Daarbuite lê die korona of ligkrans, ’n hoeveelheid uiters verhitte plasma wat tot verskeie miljoene kilometers ver kan strek.<ref>{{cite press release | publisher=ESO | date=1 Augustus 2001 | title=The Glory of a Nearby Star: Optical Light from a Hot Stellar Corona Detected with the VLT | url=http://www.eso.org/public/news/eso0127/ | accessdate=2006-07-10 }}</ref> Die voorkoms van ’n korona is blykbaar afhanklik van ’n konveksiesone in die buitenste lae van ’n ster.<ref name="imagine" /> Ondanks sy hoë temperatuur straal ’n korona baie min lig uit. Die korona van die Son is gewoonlik net sigbaar tydens ’n [[sonsverduistering]]. Van die korona af strek ’n sterwind van plasmadeeltjies na buite; dit versprei totdat dit in die instellêre medium opgeneem word. By die Son strek die invloed van die [[sonwind]] regdeur die borrelvormige [[heliosfeer]].<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Burlaga | first1=L. F. | last2=Ness | first2=N. F. | last3=Acuña | first3=M. H. | last4=Lepping | first4=R. P. | last5=Connerney | first5=J. E. P. | last6=Stone | first6=E. C. | last7=McDonald | first7=F. B. | title=Crossing the Termination Shock into the Heliosheath: Magnetic Fields | journal=Science | year=2005 | volume=309 | issue=5743 | pages=2027–2029 | doi= 10.1126/science.1117542 | pmid=16179471 | bibcode=2005Sci...309.2027B }}</ref> == Kernfusie == {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=Fusion in the Sun.svg|image2=CNO Cycle.svg|width=180|caption1=Oorsig van die proton-protonketting|caption2=Die koolstof-stikstof-suurstofsiklus}} ’n Verskeidenheid kernfusiereaksies vind plaas in die kern van sterre, afhangend van hul massa en samestelling, as deel van ster-nukleosintese. Die netto massa van die saamgesmelte atoomkerns is kleiner as die som van die aanvanklike komponente. Hierdie verlies aan massa word vrygestel as elektromagnetiese energie, volgens die massa-energieverhouding ''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''².<ref name="sunshine" /> Die waterstof-fusieproses is temperatuursensitief en ’n klein styging in die kerntemperatuur sal ’n aansienlike toename in die fusietempo meebring. Daarom wissel die kerntemperature van hoofreekssterre net van 4&nbsp;miljoen&nbsp;K vir ’n klein Klas&nbsp;M-ster tot 40&nbsp;miljoen&nbsp;K vir ’n swaar Klas&nbsp;O-ster.<ref name="aps_mss"/> In die Son, met ’n kerntemperatuur van 10&nbsp;miljoen&nbsp;K, smelt waterstof saam om helium te vorm in die proton-protonkettingreaksie:<ref name="synthesis">{{cite journal | display-authors=1 | last1=Wallerstein | first1=G. | last2=Iben Jr. | first2=I. | last3=Parker | first3=P. | last4=Boesgaard | first4=A. M. | last5=Hale | first5=G. M. | last6=Champagne | first6=A. E. | last7=Barnes | first7=C. A. | last8=KM-dppeler | first8=F. | last9=Smith | first9=V. V. | last10=Hoffman | first10=R. D. | last11=Timmes | first11=F. X. | last12=Sneden | first12=C. | last13=Boyd | first13=R. N. | last14=Meyer | first14=B. S. | last15=Lambert | first15=D. L. | title=Synthesis of the elements in stars: forty years of progress | journal=Reviews of Modern Physics | year=1999 | volume=69 | issue=4 | pages=995–1084 | url=http://authors.library.caltech.edu/10255/1/WALrmp97.pdf| format=PDF | accessdate=2006-08-04 | doi=10.1103/RevModPhys.69.995 | bibcode=1997RvMP...69..995W}}</ref> : 4¹H → 2²H + 2e⁺ + 2ν_e (4 MeV + 1 MeV) : 2¹H + 2²H → 2³He + 2γ (5,5 MeV) : 2³He → ⁴He + 2¹H (12,9 MeV) Hierdie reaksie het die volgende algehele reaksie tot gevolg: : 4¹H → ⁴He + 2e⁺ + 2γ + 2ν_e (26,7 MeV) waar e⁺ ’n positron is, γ ’n gammastraalfoton, ν_e ’n neutrino, en H en He isotope van waterstof en helium onderskeidelik. Die energie wat deur hierdie reaksie voortgebring word, is in miljoene elektron-volts, wat eintlik net ’n klein hoeveelheid energie is. Enorme hoeveelhede van hierdie reaksies vind egter konstant plaas, en dit bring al die energie voort wat nodig is om die ster se stralingsvermoë te handhaaf. {| class="wikitable" style="float: left; margin-right: 1em;" |+ Minimum stermassa nodig vir fusie |- !Element !Sonmassa |- | Waterstof ||style="text-align: center;"| 0,01 |- | Helium ||style="text-align: center;"| 0,4 |- | Koolstof ||style="text-align: center;"| 5<ref>{{cite journal | last1=Girardi | first1=L. | last2=Bressan | first2=A. | last3=Bertelli | first3=G. | last4=Chiosi | first4=C. | title=Evolutionary tracks and isochrones for low- and intermediate-mass stars: From 0.15 to 7 M_sun, and from Z=0.0004 to 0.03 | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement | year=2000 | volume=141 | issue=3 | pages=371–383 | doi=10.1051/aas:2000126 |arxiv = astro-ph/9910164 |bibcode = 2000A&AS..141..371G }}</ref> |- | Neon ||style="text-align: center;"| 8 |} In swaarder sterre word helium vervaardig in ’n siklus reaksies wat deur koolstof gekataliseer word — die [[koolstof]]-[[stikstof]]-[[suurstof]]siklus.<ref name="synthesis" /> In ouer sterre met ’n kern van 100&nbsp;miljoen&nbsp;K en ’n massa van tussen 0,5 en 10&nbsp;sonmassas, kan helium in koolstof omgesit word in die tripel-alpha-proses, wat die tussenelement [[berillium]] gebruik:<ref name="synthesis" /> : ⁴He + ⁴He + 92 keV → ^8*Be : ⁴He + ^8*Be + 67 keV → ^12*C : ^12*C → ¹²C + γ + 7,4 MeV vir ’n algehele reaksie van: : 3⁴He → ¹²C + γ + 7,2 MeV In baie groot sterre kan swaarder stowwe soos neon en suurstof ook verbrand word in ’n krimpende kern. Die laaste fase in die proses van ster-nukleosintese is wanneer [[silikon]] verbrand word. Dit bring die stabiele [[isotoop]] [[Yster|yster-56]] voort. Geen fusie kan verder plaasvind nie behalwe deur ’n endotermiese proses en daarom kan verdere energie net voortgebring word deurdat die ster instort.<ref name="synthesis" /> == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Van Zyl, J.E. ''Ontsluier die Heelal, 'n Inleiding tot Sterrekunde'', Protea Boekhuis, 2de uitg., Pretoria, 2002. {{ISBN|1-919825-44-4}} * {{cite book | first1=Cliff | last1=Pickover | year=2001 |title=The Stars of Heaven | publisher=Oxford University Press | isbn=0-19-514874-6}} * {{cite book | first1=John | last1=Gribbin | first2=Mary | last2=Gribbin | year=2001 | title=Stardust: Supernovae and Life—The Cosmic Connection | publisher=Yale University Press | isbn=0-300-09097-8}} * {{cite book | first=Stephen | last=Hawking | title=A Brief History of Time | authorlink=Stephen Hawking | year=1988 | publisher=Bantam Books | isbn=0-553-17521-1}} == Eksterne skakels == * {{cite web | last=Kaler | first=James | title=Portraits of Stars and their Constellations | publisher=University of Illinois | url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/sow.html | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=Query star by identifier, coordinates or reference code | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-fid | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=How To Decipher Classification Codes | publisher=Astronomical Society of South Australia | url=http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp | accessdate=2010-08-20 }} {{Commons-kategorie inlyn|Stars|Sterre}} {{Wikt-inlyn|ster}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Star|Engelse Wikipedia]]</small> {{Sterre}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterre| ]] qt7rfw5cymrmz21d8emijmvcyd0o4ga 0 35577 2895879 2828598 2026-04-21T15:49:23Z Eric Duff 26813 2895879 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub | clubnaam = São Paulo | image = [[Lêer:São Paulo Futebol Clube logo (2022).svg|120px]] | Volledige naam = São Paulo Futebol Clube | Opgerig = [[25 Januarie]] [[1930]] | Stadion = ''Estadio do Morumbi'', [[São Paulo]] | Kapasiteit = 67&nbsp;052 | Voorsitter = Carlos Augusto de Barros e Silva | Afrigter = [[Hernán Crespo]] | Kompetisie = [[Campeonato Brasileiro Série A]]<br />[[Copa do Brasil]]<br />[[Copa Libertadores da América]]<br /> [[Campeonato Paulista]] }} '''São Paulo Futebol Clube''' is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]klub in die stad [[São Paulo]]. Die klub is op 25 Januarie 1930 gestig.<ref>{{Cite web |url=http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/historia/2014/1/25/1930-e-1935-conheca-e-entenda-a-historia-do-tricolor/ |title=São Paulo FC – Ken en verstaan die geskiedenis van driekleur |access-date=22 Mei 2015 |archive-date=10 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510214216/http://www.saopaulofc.net/noticias/noticias/historia/2014/1/25/1930-e-1935-conheca-e-entenda-a-historia-do-tricolor/ |url-status=dead }}</ref> São Paulo is een van die suksesvolste klubs in Brasilië, en het verskeie nasionale en internasionale pryse behaal, waaronder twee wêreldbekers vir klubspanne. Hulle tuisstadion is die ''Estádio Cícero Pompeu de Toledo'', wat ook as ''Morumbi'' bekend staan, met 'n kapasiteit van 67&nbsp;052 sitplekke. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.saopaulofc.net/ SPFC se webtuiste] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Sao Paulo Futebol Clube}} [[Kategorie:Sport in São Paulo (stad)]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerklubs]] ek838dt82pe8zabff2zl4z6qlrtl1ph 0 43819 2895885 2840797 2026-04-21T16:11:59Z Jcb 223 2895885 wikitext text/x-wiki {{Rivier | rivier_naam = Zambezirivier | beeld_naam = Victoria Falls aerial view September 2003.jpg | byskrif = Die [[Victoria-waterval]] is in die loop van die Zambezi geleë, tussen [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. | kaart = Zambezi river basin.jpg | kaartbyskrif = Die [[opvanggebied]] van die Zambezirivier. | oorsprong = [[Mwinilunga]], [[Zambië]] | monding = [[Indiese Oseaan]] | stroomgebied_lande = [[Angola]], [[Zambië]], [[Namibië]], [[Botswana]], [[Zimbabwe]], [[Mosambiek]] | lengte = 2&nbsp;574&nbsp;km (1&nbsp;599&nbsp;myl) | hoogte = 1&nbsp;500&nbsp;m (4&nbsp;921&nbsp;voet) | monding_hoogte = 0&nbsp;m (0&nbsp;voet) | afloop = 3&nbsp;400&nbsp;m/s³ (120&nbsp;070&nbsp;vt³/s) | stroomgebied = 1&nbsp;390&nbsp;000&nbsp;km² (536&nbsp;682&nbsp;myl²) | kaart_beeld = Zambezi river basin-de.svg | kaart_byskrif = Kaart van die Zambezirivier-bekken in Afrika. }} Die '''Zambezirivier''' is die vierde grootste [[rivier]] in [[Afrika]] en vorm die natuurlike grens tussen [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. Eersgenoemde het sy naam van die rivier afgelei met onafhanklikwording op 24 Oktober 1964. Die Zambezirivier is ook die langste oosvloeiende rivier in Afrika en die grootste wat in die [[Indiese Oseaan]] van Afrika af invloei. Die area van sy kom is 1&nbsp;390&nbsp;000&nbsp;km², effens minder as die helfte van die [[Nylrivier]] s’n. Die 2&nbsp;574 kilometer lange rivier ontspring in Zambië en vloei deur die ooste van [[Angola]], teen die noordoostelike grens van [[Namibië]] en die noordelike grens van [[Botswana]], dan teen die grens tussen Zambië en Zimbabwe na [[Mosambiek]], waar dit die land kruis en in die Indiese Oseaan invloei. Die bekendste kenmerk van die Zambezirivier is die [[Victoria-waterval]]. Ander kenmerke sluit in die Chavuma-waterval by die grens tussen Zambië en Angola, en die Ngonye-waterval in westelike Zambië. Daar is twee hoofbronne van hidroelektriese krag in die rivier, naamlik die [[Karibadam]], wat aan Zambië en Zimbabwe krag voorsien, en die [[Cahora Bassa-dam]] in Mosambiek, wat krag aan Mosambiek en Suid-Afrika lewer. Daar is nog twee kleiner kragstasies teen die Zambezirivier in Zambië, een by die Victoria-waterval en die ander naby Kalene-heuwel in die Ikelenge-distrik. == Die river se gang == Die rivier ontspring in ’n swart moerasagtige vlei in digte, golwende woude 50 kilometer noord van Mwinilunga en 20 kilometer suid van Ikelenge in die noordwestelike provinsie van Zambië, sowat 1&nbsp;524 meter bo seespieël. Die area rondom die bron is ’n nasionale monument, woudreservaat en belangrike voëlgebied. === Bo-Zambezi === [[Lêer:Zambezi Barotse floodplain.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Barotse-vloedgebied tydens vloed in 2003]] Die rivier vloei na suidweswaarts in Angola in vir sowat 240 kilometer en sluit dan by redelik groot sytakke soos die Luena en die Chifumage aan, wat van die hooglande na die noordweste vloei. Dit draai suid en ontwikkel ’n vloedarea met groot wydteverskille tussen die droë en reënseisoene. Dit bereik digte immergroen woude, hoewel grasvelde ook aan die westelike kant voorkom. Waar dit weer by Zambië in gaan, is dit byna 400 meter wyd gedurende die reënseisoen en vloei dit vinnig, met stroomversnellings wat in die Chavuma-waterval eindig, waar die rivier deur ’n klipperige skeur vloei. Die rivier sak sowat 400 meter in hoogte vanaf sy bron teen 1&nbsp;500 meter, tot die Chavuma-waterval teen 1&nbsp;100 meter, oor ’n afstand van sowat 400 kilometer. Van hier tot by die Victoria-waterval is die vlak baie soortgelyk. Dit sak slegs nog 180 meter oor ’n afstand van sowat 800 kilometer. Die eerste van die groot sytakke wat die Zambezi binnevloei is die [[Kabomporivier]] in die noordwestelike provinsie van Zambië. ’n Groot voordeel van die Kabomporivier is besproeiing. Die [[savanne]] waardeur die rivier gevloei het verander in ’n wye vloedgebied. ’n Entjie verder suid is die samevloeiing met die Lungwebungurivier. Dit is die begin van die Barotse-vloedgebied, die bekendste kenmerk van die Bo-Zambezi, maar vloede kom nie so dikwels in hierdie noordelike deel voor nie en daar is eilande in die middel. Dertig kilometer onder die samevloeiing met die Lungwebungu plat die land af en die tipiese Barotse-vloedgebiedlandskap verskyn, met ’n vloedwydte van 25 kilometer in die reënseisoen. Vir meer as 200&nbsp;km stroomaf domineer die jaarlikse vloedsiklus die natuurlike omgewing, sowel as menslike lewe en kultuur. Tagtig kilometer verder stroomaf sluit die Luanginga, wat saam met sy sytakke ’n groot area na die weste dreineer, by die Zambezi aan. ’n Paar kilometer verder boontoe na die ooste loop die Luampa/Luena-stelsel in die reënseisoen in die stroom oor. ’n Kort afstand stroomaf van die samevloeiing met die Luanginga is die dorp Lealui, waar die Lozi-mense woon. Na Lealui draai die rivier suid-suid-oos, waar talle klein strome van die ooste daarby aansluit, maar sonder enige noemenswaardige samevloeiings vanuit die weste vir 240 kilometer. Dan vloei dit op die Ngonye-waterval uit, waarna dit aan Namibië se [[Kaprivistrook]] raak. Onder die samevloeiing van die Cuandorivier en die Zambezi draai die rivier byna reguit oos. Hier is die rivier wyd en vlak en vloei dit stadig, maar soos dit ooswaarts vloei na die grens van die groot sentrale plato van Afrika, bereik dit ’n diep kloof waarin die Victoria-waterval stort. === Middel-Zambezi === [[Lêer:Río Zambeze, Zambia-Zimbabue, 2018-07-27, DD 14.jpg|duimnael|Die Middel-Zambezi tussen Zambië en Zimbabwe]] Die Victoria-waterval word as die grens tussen die bo- en middel-Zambezi beskou. Onder die val vloei die rivier verder oos vir sowat 200 kilometer, waar dit deur loodreg mure van basalt 20 tot 60 meter uitmekaar in heuwels wat 200 tot 250 meter hoog strek. Die rivier vloei vinnig deur die Batoka-skeurvallei, waar dit voortdurend deur riwwe onderbreek word. Verby die skeurvallei is daar ’n klomp agtereenvolgende stroomversnellings wat 240 kilometer onder die Victoria-waterval eindig. Oor hierdie afstand val die rivier met 250 meter. Op hierdie punt vloei die rivier in die Karibameer in, wat in 1959 gebou is nadat die Karibadam voltooi is. Die meer is een van die grootste mensgemaakte mere ter wêreld en die hidroelektriese kragopwekkingsfasiliteite by die dam voorsien krag aan groot dele van Zambië en Zimbabwe. Die Luangwa en die Kafue is die twee grootste sytakke links van die Zambezi. Die Kafue sluit by die hoofrivier aan in ’n stil, diep stroom van omtrent 180 meter wyd. Vanaf hierdie punt vloei die Zambezirivier reguit oos. By die aansluiting met die Luangwa gaan dit Mosambiek binne. Die middel-Zambezi einding waar die rivier by die Cahora Bassa-meer invloei. Die meer is in 1974 gebou, toe die Cahora Bassa-dam gebou is. === Laer-Zambezi === [[Lêer:Lower Zambezi, Zambia (2518076209).jpg|duimnael|Die Laer-Zambezi]] Die laer-Zambezi se 650 kilometer van Cahora Bassa na die Indiese Oseaan is navigeerbaar, hoewel die rivier in die droë seisoen op talle plekke oor die groot vallei waardeur dit vloei, vlak is. Slegs op een plek,  die Lupata-skeurvallei 320 kilometer vanaf die monding, is die rivier tussen heuwels vasgekeer. Hier is dit skaars 200 meter breed. Op ander plekke wissel dit tussen 5 tot 8 kilometer in breedte en vloei dit rustig in talle strome. Die rivierbed is sanderig en die oewers is laag met baie riete. Op sommige plekke vloei die strome egter in die reënseisoen ineen om een breë, vinnig vloeiende rivier te vorm. Sowat 160 kilometer vanaf die see ontvang die Zambezi die dreinering van die [[Malawimeer]] deur die [[Shirerivier]]. Soos die rivier die Indiese Oseaan nader, verdeel dit in ’n delta. Elk van die vier primêre verdeelkanale, Kongone, Luabo en Timbwe, word deur ’n sandbank versper. ’n Meer noordelike tak, wat die Chinde-mond genoem word, het ’n minimumdiepte (by laagwater) van twee meter by die ingang en vier meter dieper in, en is die tak wat vir navigasie gebruik word. Honderd kilometer verder noord is ’n rivier genaamd die Quelimane, genoem na die dorpie by die monding. Hierdie stroom, wat besig is om toe te slik, ontvang die oorloop van die Zambezi in die reënseisoen. == Delta == [[Lêer:Zambezi River Delta.jpg|duimnael|Die Zambezidelta]] Die Zambezirivier se delta is vandag omtrent helfte die breedte wat dit was voor die konstruksie van die Kariba- en Cahora Bassa-damme, wat die seisoenale variasies in die vloei van die rivier beheer. Voordat die damme gebou is het die seisoenale vloede van die Zambezi ’n heel ander impak op die ekostelsel van die delta gehad, aangesien dit nutriënt-ryk vars water na die kusvleilande van die Indiese Oseaan gebring het. Die laer-Zambezi het ’n klein vloed vroeg in die droë seisoen ervaar, aangesien reën in die Gwembe-opvangsgebied en noordoostelike Zimbabwe deurgevloei het terwyl reën in die Bo-Zambezi, Kafue, Malawimeerkomme en Luangwa tot ’n mindere mate deur moerasse en vloedgebiede gekeer is. Die afvoer van hierdie stelsels het tot ’n veel groter vloed in Maart of April bygedra, met ’n gemiddelde maandelikse maksimum vir April van 6&nbsp;700 kubieke meter per sekonde in die delta. Die rekordvloed was meer as drie keer soveel, 22&nbsp;500 kubieke meter per sekonde in 1958. In teenstelling was die afvoer aan die einde van die droë seisoen net gemiddeld 500 kubieke meter per sekonde. In die 1960’s en 1970’s het die bou van die damme die patroon heeltemal verander. Stroomaf was die gemiddelde maandelikse minimum-maksimum 500 kubieke meter tot 6&nbsp;000 kubieke meter per sekonde; nou is dit 1&nbsp;000 kubieke meter tot 3&nbsp;900 kubieke meter per sekonde. Veral mediumvlak vloede, die soort waarby die ekologie van die laer-Zambezi aangepas het, gebeur minder gereeld en duur korter. Soos met die Itezhi-Tezhi-dam se nadelige uitwerkings op die Kafue-vlakte het dit die volgende gevolge gehad: * visse, voëls en ander wildlewe se eet- en telingspatrone is versteur * daar was minder grasvelde ná vloede vir wild en kuddes om te wei * tradisionele boerdery- en visvangspatrone is versteur === Ekologie van die delta === [[Lêer:Hippopotamus in the Zambezi.jpg|duimnael|Seekoei in die Zambezirivier]] Die Zambezidelta het uitgestrekte seisoenale en permanent gevloede grasvelde, savannes en moeraswoude. Hoewel die damme die jaarlikse vloede van die laer-Zambezi beperk en veroorsaak het dat die area van vloedgebied drasties verminder het, het dit nie vloede heeltemal gekeer nie. Wanneer swaar reën by die laer-Zambezi met goeie afloop hoër op saamval, kom massiewe vloede steeds voor en die vleilande is steeds ’n belangrike habitat. Maar die krimpende vleilande het tog skade aan die wildlewe berokken, saam met onbeheersde jag op diere soos buffels en waterbokke gedurende Mosambiek se burgeroorlog. Vandag die konflik tot ’n einde gekom het, is die kans goed dat die vloedgebiede se dierebevolking sal aangroei. Die enigste bewaarde area van vloedgebiede is die Marromeu Wildsreservaat naby die stad [[Beira]]. Hoewel daar ’n afname in die getalle groot soogdiere was, woon daar steeds ’n paar spesies, soos rietbokke en migrerende [[eland]]e. Karnivore wat hier te vinde is sluit in [[leeus]], [[luiperd]]s, [[jagluiperd]]s, [[hiëna]]s en gestreepte [[jakkals]]e. Die vloedgebiede is ’n toevlugsoord vir migrerende watervoëls en daar kom ook 'n groot verskeidenheid [[vis]]se voor, onder andere [[tiervis]], [[kurper]]s en [[Synodontis|skreeubabers]]. Die volgende [[spesie]]s is na die rivier genoem: [[Zambezi elektriese-baber]], [[Zambezikurper]], [[Zambezi-suierbekkie]], [[Zambezihaai]], [[Bo-Zambezi-geelvis]], [[Zambezi-papegaaivis]] en [[Bo-Zambezi-skreeubaber]]. Reptiele soos [[krokodil]]le en [[slang]]e woon ook hier, saam met ’n aantal inheemse [[skoenlapper]]s.  Die rivier en omliggende gebied bied ook ’n tuiste aan [[seekoeie]], [[sebra]]s, [[kameelperd]]e, [[olifant]]e en die [[Visarend|Afrika-visarend]]. == Geskiedenis en etimologie == [[Lêer:Vasco da Gama - 1838.png|duimnael|[[Vasco da Gama]]]] Die eerste Europeër wat die Zambezirivier besoek het was [[Vasco da Gama]], in Januarie 1498. Hy het anker gegooi by wat hy ''Rio dos Bons Sinais'' (“rivier van goeie omens”) genoem het, nou die Quelimane of Qua-Qua, ’n klein rivier aan die noordelike end van die delta, wat in daardie stadium deur navigeerbare kanale aan die Zambezirivier gekoppel was. Op ’n paar van die oudste kaarte word die hele rivier met daardie naam aangedui. Maar reeds teen die vroeë 1500’s het die rivier ’n nuwe naam gekry, die Cuamarivier (soms “Quama” of “Zuama”). Cuama was die plaaslike naam vir ’n buitepos wat op een van die suidelikste eilande van die delta (naby die Luabo-kanaal) geleë is. Die meeste ou kaarte dui die delta aan as die “riviere van Cuama” en die Zambezirivier as die “Cuamarivier”. Die Portugese kroniekskrywer João de Barros noem dieselfde Cuamarivier in 1552 egter die Zembere, na die binnelandse mensegroep van Monomatapa. Die Portugese Dominicaanse geestelike João dos Santos, wat [[Monomotapa|Monomatapa]] in 1597 besoek het, doen verslag van die Zambeze ([[Bantoetale]] wissel dikwels tussen z en r) en het navraag gedoen oor die oorsprong van die naam. Hy is gesê dat dit na ’n mensegroep genoem is. "''The River Cuama is by them called Zambeze; the head whereof is so farre within Land that none of them know it, but by tradition of their Progenitors say it comes from a Lake in the midst of the continent which yeelds also other great Rivers, divers ways visiting the Sea. They call it Zambeze, of a Nation of Cafres dwelling neere that Lake which are so called.''" —J. Santos ''Ethiopia Oriental'', 1609 Daar word dus aanvaar dat die naam “Zambezi” afkomstig is van ’n groep mense wat by ’n groot meer na die noorde woon. Die mees waarskynlike kandidate is die “M’biza”, of Bisa, ’n Bantoegroep wat in die huidige sentraal-oos-Zambië woon, tussen die Zambezirivier en die [[Bangweulumeer]]. Die Bisa het ’n reputasie as groot materiaalhandelaars. Die Bisa-oorsprong vir die rivier se naam is egter nie sonder dispuut aanvaar nie. In 1845 het W.D. Cooley die Portugese handelaar Manuel Caetano Pereira wat in 1796 deur die area gereis het, se notas bestudeer. Hy het tot die gevolgtrekking gekom dat die term “Zambezi” nie van die Bisa-mense afkomstig is nie, maar eerder van die Bantoeterm “mbege/mbeze” (“vis”) en dat dit daarom bloot “rivier van visse” beteken. David Livingstone, wie die bo-Zambezi in 1853 bereik het, verwys daarna as “Zambesi”, maar maak ook melding van die plaaslike naam “Leeambye” wat deur die Lozi-groep gebruik word, met die betekenis “groot rivier”. Livingstone gebruik ook ander name vir die Zambezi – Luambeji, Luambesi, Ambezi, Ojimbesi en Zambesi – alles benamings wat deur verskillende groepe mense wat langs die rivier woon gegee is. == Verkenning van die rivier == [[Lêer:David Livingstone by Thomas Annan.jpg|duimnael|[[David Livingstone]]]] Die Zambezi-gebied was onder [[Middeleeue|Middeleeuse]] geograwe bekend as die Ryk Monomotapa en die loop van die rivier, asook die posisies van die mere [[Ngamimeer|Ngami]] en Nyasa, is redelik akkuraat op vroeë kaarte aangeteken. Die eerste Europeër wat die binnelandse deel van die Zambezirivier besoek het was die Portugees António Fernandes in 1511 en weer in 1513, met die doel om verslag te doen oor die handelstoestande en aktiwiteite in die binneland van [[Sentraal-Afrika]]. Die finale verslag van hierdie verkenningstogte het die belangrikheid van die hawes van die bo-Zambezi vir die plaaslike handelstelsel beklemtoon, veral die [[Oos-Afrika]]anse goudhandel. Die eerste opgetekende verkenning van die bo-Zambezi was deur David Livingstone gemaak in sy besoek aan [[Betsjoeanaland]] tussen 1851 en 1853. Twee of drie jaar later het hy die Zambezi se monding bereik en sy reis ook die Victoria-waterval "ontdek" . Gedurende 1858 tot 1860 het Livingstone en John Kirk weer tot by die waterval gereis en die roete van die sytak die Shire gevolg tot by die Malawimeer. Vir die daaropvolgende 35 jaar het baie min verkenning van die rivier plaasgevind. Die Portugese ontdekker Serpa Pinto het ’n paar van die westelike sytakke bestudeer en in 1878 afmetings van die Victoria-waterval geneem. In 1884 het die [[Skotland|Skots]]-gebore sendeling Frederick Stanley Arnot oor die hooglande tussen die Zambezi en die [[Kongorivier]] gereis en die bron van die Zambezi geïdentifiseer. Hy het besluit dat die nabygeleë Kalene-heuwel ’n goeie ligging vir ’n sendingstasie is. Twee ekspedisies wat in 1895 en 1898 deur majoor A. St. Hill Gibbons gelei is, het die verkenning van die bokom en sentrale gang van die rivier wat Livingstone begin het, voortgesit. == Ekonomie == Die bevolking van die Zambeziriviervallei word geskat op 32 miljoen. Sowat 80% van die bevolking is van landbou afhanklik. Gemeenskappe aan die rivier vang baie vis en talle mense reis van ver om vis te vang. Sommige Zambiese dorpe op die paaie wat na die rivier lei eis nieamptelike “visvangbelasting” van mense wat Zambezi-visse na ander dele van die land vervoer. Buiten [[visvang]] vir voedsel, is visvang as [[sport]] ook ’n belangrike aktiwiteit by sommige dele van die rivier. Tussen Mongu en Livingstone is daar talle safari-oorde wat op toeriste gemik is. Die riviervallei is ryk aan mineraalneerslae en fossielbrandstof, en [[steenkool]]mynbedrywighede is belangrik op sekere plekke. Die damme in die rivier bied ook werk vir talle mense in die omgewing, vir die instandhouding van die hidroëlektriese kragstasies en die damme self. Talle dele van die rivier is ook baie gewilde toeristebestemmings. Die Victoria-waterval ontvang meer as 100&nbsp;000 besoekers jaarliks, met 141&nbsp;929 besoekers in 2015. == Fotogalery == <center><gallery> Lêer:Zambezi River at junction of Namibia, Zambia, Zimbabwe & Botswana.jpg|Die Zambezirivier op die kruising van Namibië, Zambië, Zimbabwe en Botswana Lêer:Zambezi River near Zambezi Town.jpg|Die Zambezirivier in die noordweste van Zambië Lêer:2 locals in a canoe in the Zambezi river.jpg|Twee plaaslike mense in die Zambezirivier naby die Victoria-waterval, Zambië Lêer:Kariba dam.jpg|Die Karibadam op die grens van Zambië en Zimbabwe Lêer:Zambezi River Delta.jpg|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Zambezidelta in Mosambiek </gallery></center> == Sien ook == * [[2007 Mosambiekse oorstroming]] * [[Kruisings oor die Zambezirivier]] * [[Lys van riviere in Afrika]] == Bronne == * Akers, Mary (red.), ''Encyclopaedia Rhodesia'', The College Press Pvt. Ltd., Salisbury, 1973. * ''"ZM002 Source of the Zambezi". birdlife.org. Birdlife International. Retrieved 1 August2015.'' * ''Knifton, Dulcie (July 2004). Revise AS Level Geography for Edexcel Specification B. Heinemann. {{ISBN|9780435101541}}.'' * Richard Beilfuss & David dos Santos: Patterns of Hydrological Change in the Zambezi Delta, Mozambique. Archived 2 January 2008 at the Wayback Machine Working Paper No 2 Program for the Sustainable Management of Cahora Bassa Dam and The Lower Zambezi Valley (2001) * ''Goudie, A.S. (2005). "The drainage of Africa since the Cretaceous". Geomorphology. '''67''': 437–456.'' * ''Moore, A.E. (1999). "A reapprisal of epeirogenic flexure axes in southern Africa". South African Journal of Geology. '''102''' (4): 363–376.'' * Barros, ''Da Asia'', Dec. I, Lib. X, vol. 2, p.374) * Fr. J. dos Santos (1609), ''Ethiopia Oriental e varia historia de cousas Notaveis do Oriente'', Pt. III. English translation is from Samuel Purchas's 1625 ''Haklyutus Posthumus'', (1905) ed., Glasgow, vol. 10: p.220-21 * The connection between Santos/Monomatapa "Zambezi" and the "M'biza" is suggested in Cooley (1845). * "Notícias dadas por Manoel Caetano Pereira, comerciante, que se entranhou pelo interior da África", as published in José Acúrsio das Neves (1830) ''Considerações Políticas e Comerciais sobre os Descobrimentos e Possessões na África e na Ásia''. Lisbon: Imprensa Regia. p.373 * W.D. Cooley (1845) "The Geography of N'yassi, or the Great Lake of Southern Africa, investigated, with an account of the overland route from the Quanza in Angola to the Zambezi in the government of Mozambique", ''Journal of the Royal Geographical Society'', p.185-235. * David Livingstone (1857) ''Missionary Travels and Researches in South Africa'' (p.208) * ''Cana, Frank (1911). "Zambezi". In Chisholm, Hugh (ed.). Encyclopædia Britannica. '''28''' (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 951–953.'' * ''Newitt, Malyn (2005). A History of Portuguese Overseas Expansion, 1400–1668. Routledge. p. 81. {{ISBN|0-203-32404-8}}.'' * ''Howard, Dr. J. Keir (2005). "Arnot, Frederick Stanley". Dictionary of African Christian Biography. Archived from the original on 27 September 2007. Retrieved 14 December2011.'' * ''Pritchett, James Anthony (2007). Friends for life, friends for death: cohorts and consciousness among the Lunda-Ndembu. University of Virginia Press. pp. 29–31. {{ISBN|0-8139-2624-6}}.'' * ''Fish, Bruce; Fish, Becky Durost (2001). Angola, 1880 to the present: slavery, exploitation, and revolt. Infobase Publishing. p. 30. {{ISBN|0-7910-6197-3}}.'' * Republic of Zambia Ministry of Tourism and Arts 2015 Tourism Statistical Digest * E. C. Mills: "Overlanding Cattle from Barotse to Angola", ''The Northern Rhodesia Journal'', Vol 1 No 2, pp 53–63 (1950). Accessed 16 December 2017. * ''"Mongu-Kalabo Road – Zambia's Engineering Marvel". zedcorner.com. 13 April 2016. Retrieved 13 March 2018.'' * ''Kooper, Lugeretzia (23 June 2017). "Zambezi fishermen warned against overfishing". namibian.com.na. The Namibian. Retrieved 24 July 2017.'' * Coppinger, Mike en Jumbo Williams: Zambezi River Expedition. In: Optima. Deel 35, nr. 2, Junie 1987 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Zambezi}} * {{en}} {{Wikivoyage|Zambezi_Basin|Zambezi}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Zambezi-River |title=Zambezi River |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=28 Julie 2020}} {{Normdata}} [[Kategorie:Riviere in Angola]] [[Kategorie:Riviere in Botswana]] [[Kategorie:Riviere in Mosambiek]] [[Kategorie:Riviere in Namibië]] [[Kategorie:Riviere in Zambië]] [[Kategorie:Riviere in Zimbabwe]] 6v8swymh0jnti0gazf0ag620riwuxhs 0 44529 2896251 2895480 2026-04-22T10:45:02Z Martinvl 12559 dit is op die Gregoriaanse kalender bebaseer 2896251 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas4 | title = Huidige datum en tyd uitgedruk volgens ISO 8601 <small>[{{purge|verfris}}]</small> <!-- ISO 8601-1:2019 § 3.2.1 states the separator should be a "Hyphen" character when available --> | label1 = Datum in [[UTC]] | data1 = {{#time: Y-m-d}} | label2 = Tyd in [[UTC]] | data2 = {{#time: H:i:s"Z"}}<br />{{#time: "T"His"Z"}} | label3 = Datum en tyd in [[UTC]] | data3 = {{#time: Y-m-d"T"H:i:s"Z"}}<br />{{#time: Ymd"T"His"Z"}} | label4 = Datum en tyd met die verrekening | data4 = {{Tyd in tydsone|df-cust=Y-m-d"T"H:i:s−12:00|UTC-12:00}}<br /> {{Tyd in tydsone|df-cust=Y-m-d"T"H:i:s+00:00|UTC+00:00}}<br /> {{Tyd in tydsone|df-cust=Y-m-d"T"H:i:s+12:00|UTC+12:00}} | label5 = [[ISO week datum|Week]] | data5 = {{#time: o-"W"W}} | label6 = Week met weekdag | data6 = {{#time: o-"W"W-N}} | label7 = [[Ordinale datum]] | data7 = {{CURRENTYEAR}}&hyphen;{{padleft:{{#expr:{{#time: z}}+1}}|3}} <!-- Use U+2010 hyphen per ISO --> }} [[Lêer:ISO 8601 explanation.svg|250px|duimnael|Verduideliking van ISO 8601 - al drie die uitbreidings wat getoon word, is geldig.]] '''ISO 8601''' is 'n internasionale standaard vir die uitruil van datum- en tydverwante data. Die standaard is getiteld "Data-elemente en uitruilformate - Inligtinguitruiling - Voorstelling van datums en tye" en is deur die [[ISO|Internasionale Standaardeorganisasie]] (ISO) uitgereik. Dit is gebaseer op die datum volgens die [[Gregoriaanse kalender]] en die 24-uur-voorstelling van tyd. Die doel van die standaard is om die risiko van verkeerde interpretasie te vermy waar numeriese verteenwoordiging van die datums en tye oor nasionale grense uitgeruil word, en verwarring en ander gevolglike foute of verliese te vermy. Die standaard organiseer die data sodat die grootste termyn (jaar) eerste in die datastring verskyn en vorder tot in die kleinste tydperk (sekonde). Dit maak ook voorsiening vir 'n gestandaardiseerde metode van tydgebaseerde kommunikasie-inligting oor [[tydsone]]s deur die gebruik van [[Gekoördineerde Universele Tyd]] (UTC).<ref>ISO, FAQ: ''[http://www.iso.org/iso/date_and_time_format Numeric representation of Dates and Time]''</ref> <!-- voorbeeld vervang met kantbalk bo {| class="infobox" style="text-align: center; width: 25em" | Voorbeelddatum: |- | <big>'''{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}}'''</big> |- | Voorbeeld van afsonderlike datum en tyd in [[UTC]]: |- | <big>'''{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}} {{CURRENTTIME}}Z'''</big> |- | Voorbeeld van gekombineerde datum en tyd in [[UTC]]: |- | <big>'''{{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH}}-{{CURRENTDAY2}}T{{CURRENTTIME}}Z'''</big> |- | Voorbeeld van datum met weeknommer: |- | <big>'''2010-W01-1'''</big> |- | Voorbeeld van ordinale datum: |- | <big>'''{{CURRENTYEAR}}-004'''</big> |} --> == Eksterne skakels == *[http://www.w3.org/QA/Tips/iso-date Use international date format (ISO) - Quality Web Tips] [[W3C|The World Wide Web Consortium (W3C)]] *[http://www.cl.cam.ac.uk/~mgk25/iso-time.html ISO 8601 summary by Markus Kuhn] *[http://www.iso.org/iso/support/faqs/faqs_widely_used_standards/widely_used_standards_other/date_and_time_format.htm Summary of 8601 by ISO] *[http://isotc.iso.org/livelink/livelink/fetch/2000/2122/138351/138352/customview.html?func=ll&objId=138352&objAction=browse&sort=name Technical Committee ISO/TC 154], Processes, data elements and documents in commerce, industry and administration. *[http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/calendar/isocalendar.htm The Mathematics of the ISO 8601 Calendar] *[http://www.w3.org/TR/NOTE-datetime W3C Specification about UTC Date and Time] and [[IETF]] [[Internet standard]] {{RFC|3339}}, based on ISO 8601 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Iso 8601}} [[Kategorie:Tyd]] [[Kategorie:Tydsones]] igsau5d2lhibcf9nnfy8da64ito2utl 0 45380 2896073 2893483 2026-04-22T05:20:16Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896073 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AnnaAnderson1922.jpg|duimnael|220px|regs|Anna Anderson, wat beweer het sy is [[Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]], dogter van tsaar [[Nikolaas II van Rusland]].]] '''Anna Anderson''' ([[16 Desember]] [[1896]] – [[12 Februarie]] [[1984]]) is die bekendste van die baie mense wat voorgegee het hulle is ’n oorlewende gesinslid van tsaar [[Nikolaas II van Rusland]] ná die [[Moord op die Romanofs|moord op die keiserlike gesin]]. Sy het beweer sy is Nikolaas II se jongste dogter, [[Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]].<ref name=plos>{{citation|author=Coble, Michael D.; Loreille, Odile M.; Wadhams, Mark J.; Edson, Suni M.; Maynard, Kerry; Meyer, Carna E.; Niederstätter, Harald; Berger, Cordula; Berger, Burkhard; Falsetti, Anthony B.; Gill, Peter; Parson, Walther; Finelli, Louis N.|date=11 Maart 2009|title=Mystery Solved: The Identification of the Two Missing Romanov Children Using DNA Analysis|journal=PLoS ONE|volume=4|issue=3|page=e4838|doi=10.1371/journal.pone.0004838|url=http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0004838|Access=3 Julie 2009}}</ref><ref name=godl>{{citation|last=Godl|first=John|date=Augustus 1998|title=Anastasia: The Unmasking of Anna Anderson|journal=The European Royal History Journal|issue=VI|publisher=Arturo Beeche|location=Oakland|pages=3–8}}</ref> Die regte Anastasia is op 17 Julie 1918 in [[Jekaterinburg]], [[Rusland]], saam met haar ouers, susters en broer deur die [[Bolsjewis]]te tereggestel, maar dit was onbekend wat van hulle lyke geword het. In 1920 is Anderson opgeneem in ’n hospitaal vir geestelik versteurdes nadat sy in [[Berlyn]] probeer [[selfmoord]] pleeg het. Sy het haarself daarna eers ''Fräulein Unbekannt'' ([[Duits]] vir "Mejuffrou Onbekend") genoem en geweier om haar identiteit bekend te maak. Later het sy eers die van Tschaikovsky en toe Anderson gebruik. In Maart 1922 het bewerings dat sy Anastasia is, vir die eerste keer die publiek se aandag getrek. Die meeste oorlewende lede van die Romanof-familie het gesê dat Anderson jok, maar baie mense het haar geglo. In 1927 het ’n privaat speurder, wat deur die tsarina se broer, [[Ernst Ludwig, Groothertog van Hesse|Ernst Ludwig, groothertog van Hesse]], aangestel is, uitgevind Anderson is '''Franziska Schanzkowska''', ’n [[Pole|Poolse]] fabriekwerker met ’n geskiedenis van geestelike versteuring. Ná ’n hofsaak wat baie dekades geduur het, het ’n [[Duitsland|Duitse]] hof beslis Anderson kon nie bewys dat sy Anastasia is nie.<ref>Klier and Mingay, p. 109; Kurth, ''Anastasia'', pp. 10, 53</ref> Tussen 1922 en 1968 het Anderson in [[Amerika]] en [[Duitsland]] gewoon en in sanatoriums en verpleeginrigtings. Sy het in 1968 na Amerika geïmmigreer en kort voordat haar visum verval het, getrou met Jack Manahan, ’n geskiedenisprofessor van [[Virginië]]. Ná haar dood in 1984 is Anderson se lyk veras en in Duitsland begrawe. Ná die verbrokkeling van die [[Sowjetunie]] is bekend gemaak waar die lyke van die [[tsaar]], tsarina en al vyf hulle kinders is en verskeie laboratoriums in verskeie lande het hulle identiteit deur middel van [[DNS]]-toetse vasgestel.<ref name=plos /><ref name=pnas>{{citation|url=http://www.pnas.org/content/106/13/5258.abstract|title=Genomic identification in the historical case of the Nicholas II royal family|author=Rogaev, Evgeny I.; Grigorenko, Anastasia P.; Moliaka, Yuri K.; Faskhutdinova, Gulnaz; Goltsov, Andrey; Lahti, Arlene; Hildebrandt, Curtis; Kittler, Ellen L. W.; Morozova, Irina|date=31 Maart 2009|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=106|issue=13|pages=5258–5263|Access=8 September 2009|doi=10.1073/pnas.0811190106}}</ref> Toetse op hare en ander weefsel van Anderson het gewys dat haar DNS nie ooreenstem met die Romanof-familie s’n nie,<ref>Van der Kiste and Hall, p. 174</ref><ref name=stoneking>{{citation|author=Stoneking, Mark; Melton, Terry; Nott, Julian; Barritt, Suzanne; Roby, Rhonda; Holland, Mitchell; Weedn, Victor; Gill, Peter; Kimpton, Colin; Aliston-Greiner, Rosemary; Sullivan, Kevin|date=9 Januarie 1995|title=Establishing the identity of Anna Anderson Manahan|journal=Nature Genetics|volume=9|pages=9–10|url=http://www.nature.com/ng/journal/v9/n1/abs/ng0195-9.html|Access=3 Julie 2009|doi=10.1038/ng0195-9}}</ref> maar wel met dié van Karl Maucher, ’n familielid van Franziska Schanzkowska.<ref name=stoneking /> Wetenskaplikes, historici en die groot nuusagentskappe aanvaar dat Anderson wel Schanzkowska was.<ref name=plos /><ref>{{citation|author=Sykes, Bryan|year=2001|title=The Seven Daughters of Eve|publisher=Norton|location=New York|page=75|isbn=0 393 02018 5}}</ref><ref>Massie, p. 249</ref><ref>{{citation|author=Gutterman, Steve|date=23 Augustus 2007|title=Bones turn up in hunt for last czar's son|url=http://www.msnbc.msn.com/id/20417240/|publisher=Associated Press|Access=3 Julie 2009}}</ref><ref>{{citation|author=Sieff, Martin|date=1 Mei 2008|title=Romanov mystery finally solved|url=http://www.upi.com/news/issueoftheday/2008/05/01/Romanov-mystery-finally-solved/UPI-19691209678305/|publisher=United Press International|access=3 Julie 2009}}</ref> ==Dalldorf-inrigting (1920-'22)== Op 27 Februarie 1920<ref>Berlynse polisieverslag, aangehaal deur Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 89</ref> het ’n onbekende jong vrou in Berlyn probeer selfmoord pleeg deur van die Bendlerstrassebrug in die Landwehrkanaal te spring. Sy is deur ’n polisiesersant gered en opgeneem in die Elisabeth-hospitaal aan Lützowstrasse. Omdat sy nie identiteitsdokumente gehad het nie en geweier het om haarself te identifiseer, is sy as ''Fräulein Unbekannt'' ("Mejuffrou Onbekend") opgeneem in ’n geesteshospitaal in Dalldorf (nou Wittenau, in Reinickendorf), waar sy die volgende twee jaar gebly het.<ref name=km93>Klier en Mingay, p. 93; Berlynse polisieverslag, aangehaal deur Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 89</ref> Die onbekende pasiënt het littekens aan haar kop en liggaam gehad<ref>King en Wilson, pp. 82–84; Massie, p. 163</ref> en het Duits gepraat met ’n aksent wat deur mediese personeel as "[[Russies]]" beskryf is.<ref>Verpleegster Erna Buchholz en dr. Bonhoeffer aangehaal deur Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', pp. 95–96</ref> [[Beeld:Anna_Anderson_Mugshot_1920.jpg|thumb|Foto’s wat by die Dalldorf-inrigting van Anna Anderson geneem is ná haar selfmoordpoging in 1920.]] Aan die begin van 1922 het Clara Peuthert, ’n medepasiënt in die sielsiekehospitaal, beweer die onbekende vrou is [[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|groothertogin Tatjana van Rusland]], een van die vier dogters van [[Nikolaas II van Rusland|keiser Nikolaas II]].<ref>''I, Anastasia'', p. 91; Klier en Mingay, p. 94; Kurth, ''Anastasia'', p. 14</ref> Na haar vrylating het Peuthert aan die Russiese emigrantkaptein Nicholas von Schwabe gesê sy het Tatjana in Dalldorf gesien.<ref>King en Wilson, p. 91; Klier en Mingay, p. 94, Kurth, ''Anastasia'', pp. 16–17</ref> Schwabe het die inrigting besoek en die vrou as Tatjana aanvaar.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 21; Welch, p. 103</ref> Hy het ander emigrante oorreed om die onbekende vrou te besoek, insluitende Zinaida Tolstoi, ’n vriendin van [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt|keiserin Aleksandra]]. Uiteindelik het barones Sophie Buxhoeveden, ’n voormalige hofdame van die tsarina, saam met Tolstoi die inrigting besoek. Toe sy die vrou sien, het Buxhoeveden verklaar: "Sy is te kort vir Tatjana."<ref>Klier en Mingay, p. 95; Kurth, ''Anastasia'', p. 25; Massie, p. 163</ref> Sy het vertrek, oortuig dat die vrou nie ’n Russiese groothertogin was nie.<ref>''I, Anastasia'', p. 93; Hall, p. 340; Kurth, ''Anastasia'', p. 25</ref> ’n Paar dae later het die onbekende vrou opgemerk: "Ek het nie gesê ek is Tatjana nie."<ref>Klier and Mingay, p. 95; Kurth, ''Anastasia'', p. 26</ref> ’n Verpleegster by Dalldorf, Thea Malinovsky, het jare ná die pasiënt se vrylating uit die inrigting beweer die vrou het haar in die herfs van 1921 vertel sy is ’n ander dogter van die tsaar, [[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]].<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 12</ref> Die pasiënt self kon egter nie die voorval onthou nie.<ref>''I, Anastasia'', p. 91</ref> Haar biograwe ignoreer óf Malinovsky se bewering<ref>Klier en Mingay, pp. 93–94</ref> óf verweef dit in hulle vertelling.<ref>King en Wilson, pp. 88–89; Massie, p. 163</ref> ==Duitsland en Switserland (1922-'27)== Teen Mei 1922 het Peuthert, Schwabe en Tolstoi geglo die vrou was Anastasia, hoewel Buxhoeveden gesê het daar is geen ooreenkoms nie.<ref>''I, Anastasia'', p. 93; Klier en Mingay, p. 95</ref> Nietemin is die vrou uit die inrigting geneem en ’n kamer gegee in die Berlynse huis van baron Arthur von Kleist, ’n Russiese emigrant wat ’n polisiehoof in Russiese Pole was voor die val van die tsaar. Die Berlynse polisieman wat die saak hanteer het, speurinspekteur Franz Grünberg, het gedink Kleist "het dalk bymotiewe gehad, soos in emigrantkringe gesuggereer is: As die ou toestande ooit in Rusland herstel sou word, het hy groot bevordering verwag danksy die feit dat hy na die jong vrou omgesien het."<ref>Brief van Grünberg aan sy hoof, aangehaal deur Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 92</ref> Sy het begin om haarself Anna Tschaikovsky te noem,<ref>Klier en Mingay, p. 96; Kurth, ''Anastasia'', p. 53; Berlynse polisierekords, aangehaal deur Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 112</ref> en het "Anna" gekies as ’n kort vorm van "Anastasia",<ref>''I, Anastasia'', p. 98; Klier en Mingay, p. 96</ref> hoewel Peuthert "haar oral as Anastasia beskryf het".<ref>Grünberg se aantekeninge, aangehaal deur Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 112</ref> Tschaikovsky het in die huise van bekendes gebly, insluitend Kleist, Peuthert, ’n arm werkersklasgesin met die naam Bachmann, en op inspekteur Grünberg se landgoed by Funkenmühle, naby Zossen.<ref>''I, Anastasia'', pp. 100–112; Klier en Mingay, pp. 97–98; Kurth, ''Anastasia'', pp. 29–63</ref> By Funkenmühle het Grünberg gereël dat die tsarina se suster, prinses Irene van Hesse en by [[Ryn]], Tschaikovsky ontmoet, maar Irene het haar nie herken nie.<ref>Klier en Mingay, pp. 97–98; Kurth, ''Anastasia'', pp. 51–52; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', pp. 103, 106–107; Welch, p. 108</ref> Grünberg het ook ’n besoek van kroonprinses Cecilie van Pruise gereël, maar Tschaikovsky het geweier om met haar te praat, en Cecilie is verward deur die ontmoeting gelaat.<ref>''I, Anastasia'', p. 115; Kurth, ''Anastasia'', p. 64; Klier en Mingay, p. 98; Massie, p. 168</ref> Later, in die 1950’s, het Cecilie ’n verklaring onderteken dat Tschaikovsky Anastasia was,<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 343; Massie, p. 168; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 116</ref> maar Cecilie se familie het haar verklaring betwis en gesuggereer dat sy [[demensie]] het.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 343</ref> Teen 1925 het Tschaikovsky ’n tuberkulose-infeksie aan haar arm ontwikkel, en sy is in opeenvolgende hospitale vir behandeling geplaas. Sy was siek en byna sterwend, en het aansienlik gewig verloor.<ref>Kurth, ''Anastasia'', pp. 84–85; Massie, p. 172; Welch, p. 110</ref> Sy is besoek deur die tsarina se kamerbediende Aleksei Wolkof; Anastasia se privaat onderwyser Pierre Gilliard; sy vrou, Aleksandra Teglewa, wat Anastasia se kinderoppasser was; en die tsaar se suster, groothertogin Olga. Hoewel hulle simpatie betoon het, al was dit net vir Tschaikovsky se siekte, en geen onmiddellike openbare verklarings gemaak het nie het hulle uiteindelik almal ontken dat sy Anastasia was.<ref>Klier en Mingay, pp. 99–103; Kurth, ''Anastasia'', pp. 99–124; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', pp. 135–169</ref> In Maart 1926 het sy herstel op koste van groothertogin Anastasia se grootoom, prins Valdemar van [[Denemarke]]. Valdemar was bereid om Tschaikovsky materiële hulp aan te bied, deur die Deense ambassadeur in Duitsland, terwyl haar identiteit ondersoek is.<ref>Klier en Mingay, p. 91; Kurth, ''Anastasia'', p. 102</ref> Om haar in staat te stel om te reis, het die Berlynse Vreemdelingekantoor vir haar ’n tydelike identiteitsertifikaat uitgereik as "Anastasia Tschaikovsky", met groothertogin Anastasia se persoonlike besonderhede.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 130</ref> Ná ’n rusie met Rathlef is Tschaikovsky in Junie 1926 verskuif na die Stillachhaussanatorium in Oberstdorf in die Beierse Alpe, en Rathlef het na Berlyn teruggekeer.<ref>Klier en Mingay, p. 104; Kurth, ''Anastasia'', pp. 130–134; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', pp. 180–187</ref> [[Beeld:Anna_Anderson_Anastasia_Side_Profile.jpg|thumb|240px|’n Vergelyking van die syprofiele van Anastasia Nikolajewna en Anna Anderson, geskep deur Pierre Gilliard.]] By Oberstdorf is Tschaikovsky besoek deur Tatiana Melnik, gebore Botkin. Melnik was die niggie van Serge Botkin, die hoof van die Russiese vlugtelingkantoor in Berlyn, en die dogter van die keiserlike familie se persoonlike geneesheer, Jewgeni Botkin, wat in 1918 saam met die tsaar se gesin deur die kommuniste vermoor is. Tatiana Melnik het groothertogin Anastasia as kind ontmoet en het laas in Februarie 1917 met haar gepraat.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 138</ref> Vir Melnik het Tschaikovsky soos Anastasia gelyk, selfs al "het die mond verander en merkbaar growwer geword, en omdat die gesig so maer is, lyk haar neus groter as wat dit was."<ref>Tatiana Melnik se verlaring onder eed, 1929, aangehaal deur Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 193; King en Wilson, p. 172 en Kurth, ''Anastasia'', pp. 141–142</ref> In ’n brief het Melnik geskryf: "Haar houding is kinderlik, en oor die algemeen kan sy nie as ’n verantwoordelike volwassene gereken word nie, maar moet soos ’n kind gelei en gedirigeer word. Sy het nie net tale vergeet nie, maar het oor die algemeen die vermoë om akkuraat te vertel verloor … selfs die eenvoudigste stories vertel sy onsamehangend en verkeerd; dit is eintlik net woorde aanmekaargesit in ongrammatikale Duits … Haar gebrek lê duidelik in haar geheue en gesig."<ref>Aangehaal deur Massie in p. 169 en Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 195</ref> Melnik het verklaar Tschaikovsky was Anastasia, en het aanvaar dat enige onvermoë van haar kant om gebeure te onthou en haar weiering om Russies te praat, veroorsaak is deur haar verswakte fisieke en geestelike toestand.<ref>Massie, p. 170; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', pp. 197–198</ref> Hetsy onbedoeld deur ’n opregte begeerte om "die pasiënt se swak geheue te help"<ref>Gilliard, Pierre (1929) ''La Fausse Anastasie'' aangehaal in Krug von Nidda, p. 198</ref> óf as deel van ’n doelbewuste vertoning,<ref>Godl (1998)</ref> het Melnik vir Tschaikovsky besonderhede van die lewe in die keiserlike familie ingeoefen. ==Kasteel Seeon (1927)== [[Beeld:Franziska Schanzkowska.jpg|thumb|220px|Franziska Schanzkowska, omstreeks 1913.]] In 1927, onder druk van sy familie, het Valdemar besluit om nie verdere finansiële steun aan Tschaikovsky te verskaf nie, en die geld uit Denemarke het opgedroog.<ref>Kurth, ''Anastasia'', pp. 151–153; Massie, p. 181</ref> Hertog George van Leuchtenberg, ’n verlangse familielid van die tsaar, het haar ’n tuiste gegee by Kasteel Seeon.<ref>Klier en Mingay, pp. 105–106; Kurth, ''Anastasia'', pp. 151–153; Massie, p. 181</ref> Die tsarina se broer, [[Ernst Ludwig, Groothertog van Hesse|Ernst Ludwig, groothertog van Hesse]], het ’n privaat speurder, Martin Knopf, aangestel om die bewerings te ondersoek dat Tschaikovsky Anastasia is. Tydens haar verblyf by Kasteel Seeon het Knopf gerapporteer dat Tschaikovsky eintlik ’n Poolse fabriekwerker genaamd Franziska Schanzkowska is.<ref>King en Wilson, pp. 306–314; Klier en Mingay, p. 105; Massie, pp. 178–179</ref> Schanzkowska het tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] in ’n ammunisiefabriek gewerk. Kort nadat haar verloofde aan die front gesneuwel het, het ’n handgranaat uit haar hand geval en ontplof. Sy is aan die kop beseer, en ’n voorman is voor haar dood.<ref>King en Wilson, pp. 282–283; Klier en Mingay, p. 224; Massie, p. 249</ref> Sy het apaties en depressief geword is op 19 September 1916 kranksinnig verklaar,<ref>King en Wilson, p. 283; Kurth, ''Anastasia'', p. 167</ref> en het tyd in twee geestesinrigtings deurgebring.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 415, nota 93</ref> Vroeg in 1920 is sy as vermis aangemeld van haar woonplek in Berlyn, en sedertdien is sy nie weer deur haar familie gesien nie.<ref>Klier en Mingay, pp. 105, 224; Kurth, ''Anastasia'', p. 166; Massie, pp. 178–179, 250</ref> In Mei 1927 is Franziska se broer Felix Schanzkowski aan Tschaikovsky voorgestel by ’n plaaslike herberg in Wasserburg naby Kasteel Seeon. Leuchtenberg se seun, Dmitri, was heeltemal seker Tschaikovsky is ’n bedrieër en dat Felix haar as sy suster herken het,<ref>Klier en Mingay, p. 106; Kurth, ''Anastasia'', p. 415, nota 80</ref> maar Leuchtenberg se dogter, Natalie, het oortuig gebly van Tschaikovsky se egtheid.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 180; Massie, p. 181</ref> Leuchtenberg self was dubbelsinnig.<ref>King en Wilson, p. 160; Massie, p. 181</ref> Volgens een verslag het Felix aanvanklik verklaar Tschaikovsky is sy suster Franziska,<ref>Klier en Mingay, p. 106</ref> maar die beëdigde verklaring wat hy onderteken het, het slegs melding gemaak van ’n "sterk ooreenkoms", het fisiese verskille uitgelig en gesê sy het hom nie herken nie.<ref>Klier en Mingay, p. 106; Beëdigde verklaring van Felix Schanzkowski, aangehaal in Kurth, ''Anastasia'', p. 174</ref> Jare later het Felix se familie gesê hy het geweet Tschaikovsky is sy suster, maar het verkies om haar aan haar nuwe lewe oor te laat, wat baie geriefliker was as enige alternatief.<ref>Klier en Mingay, p. 224</ref> Besoekers aan Seeon het ingesluit prins [[Feliks Joesoepof]], man van Anastasia se niggie aan vaderskant prinses Irina Aleksandrowna van Rusland, wat geskryf het: {{Cquote|Ek verklaar kategories dat sy nie Anastasia Nicolajewna is nie, maar net ’n avonturier, ’n siek histerielyer en ’n vreeslike toneelspeelster. Ek kan eenvoudig nie verstaan hoe enigiemand hieroor kan twyfel nie. As jy haar gesien het, is ek oortuig daarvan dat jy sou teruggedeins het van afgryse by die gedagte dat hierdie vreeslike skepsel ’n dogter van ons tsaar kan wees.<ref>Brief van Joesopof aan groothertog Andrei Wladimirowitsj van Rusland, 19 September 1927, aangehaal in Kurth, ''Anastasia'', p. 186</ref>}} Ander besoekers, soos Felix Dassel, ’n offisier wat Anastasia in 1916 in die hospitaal besoek het, en Gleb Botkin, wat Anastasia as kind geken het en Tatiana Melnik se broer was, was egter oortuig daarvan dat Tschaikovsky eg is.<ref>Klier en Mingay, pp. 89, 135; Kurth, ''Anastasia'', pp. 193, 201</ref> ==Verenigde State (1928-'31)== Teen 1928 het Tschaikovsky se aanspraak belangstelling en aandag in die [[Verenigde State]] ontlok, waar Gleb Botkin artikels gepubliseer het ter ondersteuning van haar saak.<ref>Godl (1998); Klier en Mingay, p.108; Massie, p. 182</ref> Botkin se publisiteit het die aandag getrek van ’n veraf niggie van Anastasia, Xenia Leeds, ’n voormalige Russiese prinses wat met ’n ryk Amerikaanse nyweraar getroud was.<ref>Klier en Mingay, p. 108; Kurth, ''Anastasia'', p. 202; Massie, p. 182</ref> Botkin en Leeds het gereël dat Tschaikovsky op Leeds se koste na die Verenigde State vaar.<ref>Kurth, ''Anastasia'', pp. 202–204</ref> Op die reis na die VSA het Tschaikovsky [[Parys]] aangedoen, waar sy [[groothertog Andrei Wladimirowitsj van Rusland]], die tsaar se neef, ontmoet het. Hy het geglo sy is Anastasia.<ref>King en Wilson, p. 208; Klier en Mingay, p. 109; Kurth, ''Anastasia'', pp. 204–206</ref> Tschaikovsky het ses maande lank op die landgoed van die Leeds-familie in Oyster Bay, [[New York (deelstaat)|New York]], gewoon.<ref>Klier en Mingay, p. 109; Kurth, ''Anastasia'', pp. 214–219; Massie, pp. 175–176, 181</ref> [[Beeld:Rachmaninoff seated at Steinway grand piano.jpg|thumb|220px|Die pianis en komponis [[Sergei Rachmaninoff]] het betaal dat Anna in Long Island bly, waar sy die naam Anderson vir die eerste keer gebruik het.]] Terwyl die 10de herdenking van die tsaar se teregstelling in Julie 1928 nader gekom het, het Botkin ’n prokureur, Edward Fallows, aangestel om toesig te hou oor regstappe om enige deel van die tsaar se boedel buite die [[Sowjetunie]] te bekom. Omdat die dood van die tsaar nooit bewys is nie, kon die boedel eers 10 jaar ná die veronderstelde datum van sy dood aan familielede beskikbaar gestel word.<ref>Clarke, p. 187; Klier en Mingay, p. 110; Kurth, ''Anastasia'', pp. 220–221; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 242</ref> Buiten ’n betreklik klein deposito in Duitsland, wat onder die tsaar se erkende familielede versprei is, is geen geld egter ooit gevind nie.<ref>Klier en Mingay, p. 117</ref> Ná ’n rusie, moontlik oor Tschaikovsky se aanspraak op die boedel,<ref>Klier en Mingay, p. 110; Kurth, ''Anastasia'', pp. 221–222; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 242</ref> het Tschaikovsky uit die Leeds se herehuis getrek, en die pianis [[Sergei Rachmaninoff]] het gereël dat sy in die Garden City Hotel in Hempstead, New York, woon en later in ’n klein kothuis. Om die pers te vermy, is sy geregistreer as mev. Anderson, die naam waaronder sy later bekend gestaan het.<ref>Klier en Mingay, p. 110; Kurth, ''Anastasia'', p. 227; Massie, p. 181; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', p. 244</ref> In Oktober 1928, ná die dood van die tsaar se moeder, [[Prinses Dagmar van Denemarke|Maria Fjodorowna]], het die 12 naaste familielede van die tsaar by Maria se begrafnis vergader en ’n verklaring onderteken wat Anderson as ’n bedrieër veroordeel het.<ref>Klier en Mingay, p. 111; Kurth, ''Anastasia'', p. 229; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', pp. 238–239</ref> Die Kopenhagen-verklaring, soos dit bekend sou word, het verduidelik: "Ons pligsbesef dwing ons om te verklaar dat die verhaal slegs ’n sprokie is. Die nagedagtenis van ons dierbare afgestorwene sou geskaad word as ons hierdie fantasieverhaal sou toelaat om te versprei en enige geloofwaardigheid te kry."<ref>Klier en Mingay, p. 111; Kurth, ''Anastasia'', p. 229</ref> Vanaf vroeg in 1929 het Anderson saam met Annie Burr Jennings gewoon. Sy was 'n ryk oujongnooi van Park Avenue wat bly was om iemand te huisves wat sy gedink het die tsaar se dogter is.<ref>Massie, p. 182</ref> 18 maande lank was Anderson die pronkstuk van die New Yorkse samelewing.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 232; Massie, p. 182</ref> Toe het ’n patroon van selfvernietigende gedrag begin: woede-uitbarstings, die doodmaak van haar troetelparkiet<ref>Klier en Mingay, p. 113; Brief van Wilton Lloyd-Smith, mej. Jennings se prokureur, aan Annie Jennings, 15 Julie 1930, aangehaal in Kurth, ''Anastasia'', p. 250</ref> en sy het een keer selfs kaal op die dak rondgehardloop.<ref>Brief van Wilton Lloyd-Smith, mej. Jennings se prokureur, aan Annie Jennings, 22 Augustus 1930, aangehaal in Kurth, ''Anastasia'', p. 251; Massie, p. 182</ref> Op 24 Julie 1930 het regter Peter Schmuck van die hooggeregshof van New York ’n bevel onderteken om haar na ’n sielsiekehospitaal te stuur.<ref>Kurth, ''Anastasia'', pp. 251–252</ref> Voordat sy daarheen gebring kon word, het Anderson haarself in haar kamer toegesluit, en die deur is met ’n byl oopgebreek. Sy is met geweld na die Four Winds-sanatorium in Westchester, New York, geneem waar sy net meer as ’n jaar gebly het.<ref>Massie, p. 182; Krug von Nidda in ''I, Anastasia'', pp. 250–251</ref> In Augustus 1931 het Anderson na Duitsland teruggekeer, vergesel van ’n privaat verpleegster in ’n geslote kajuit op die passasierskip Deutschland.<ref>Kurth, ''Anastasia'', pp. 253–255; Massie, p. 186</ref> Jennings het die reis, die verblyf by die Westchester-sanatorium, en nog ses maande se sorg in die psigiatriese vleuel van ’n verpleegtehuis by Ilten naby [[Hannover]] betaal.<ref>Massie, p. 186</ref> Met haar aankoms in Ilten is Anderson as gesond van gees verklaar,<ref>Klier en Mingay, p. 125; Kurth, ''Anastasia'', p. 259</ref> maar aangesien die kamer vooruitbetaal was en sy nêrens anders gehad het om heen te gaan nie, het sy in ’n suite op die sanatoriumterrein aangebly.<ref>Kurth, ''Anastasia'', pp. 258–260</ref> ==Duitsland (1931-'68)== Anderson se terugkeer na Duitsland het persbelangstelling ontlok en sy het die simpatie van nog lede van die Duitse aristokrasie gekry.<ref name="k&m">Klier en Mingay, p. 127</ref> Sy het weer begin rondwoon as gas van haar weldoeners.<ref>Kurth, ''Anastasia'', pp. 271–279</ref> In 1932 het die Britse sensasiekoerant ''News of the World'' ’n opspraakwekkende storie gepubliseer waarin sy daarvan beskuldig is dat sy ’n Roemeense aktrise is wat bedrog pleeg.<ref>Klier en Mingay, p. 127; Kurth, ''Anastasia'', p. 276</ref> Haar prokureur het ’n lastersaak aanhangig gemaak, maar die lang proses het voortgeduur tot die uitbreek van [[Tweede Wêreldoorlog]], toe die saak van die hand gewys is omdat Anderson in Duitsland gewoon het en Duitse inwoners nie mense in vyandelike lande kon dagvaar nie.<ref name="k&m"/> Van 1938 af het prokureurs namens Anderson in Duitsland die verspreiding van die tsaar se boedel onder sy erkende familielede betwis, en hulle het op hulle beurt haar identiteit betwis.<ref>Klier en Mingay, p. 115; Kurth, ''Anastasia'', pp. 289–356</ref> Die geding het afwisselend dekades lank voortgeduur, sonder oplossing. [[Louis Mountbatten, 1ste graaf Mountbatten van Birma|Lord Louis Mountbatten]] het sommige van sy Duitse familielede se regskostes teen Anderson betaal.<ref>Klier en Mingay, p. 128; Massie, p. 189</ref> Die uitgerekte verrigtinge was die langste hofsaak in die Duitse geskiedenis.<ref>King en Wilson, p. 236; Klier en Mingay, p. 115</ref> Anderson het in 1938 ’n laaste ontmoeting met die Schanzkowski-familie gehad. Gertrude Schanzkowska het volgehou dat Anderson haar suster, Franziska, is,<ref>Klier en Mingay, p. 129; Kurth, ''Anastasia'', p. 283; Massie, p. 180</ref> maar die [[Nazi]]regering het die ontmoeting gereël om Anderson se identiteit vas te stel; en as sy as Schanzkowska aanvaar word, sou sy gevange geneem word.<ref>Klier en Mingay, p. 129</ref> Die Schanzkowski-familie het geweier om beëdigde verklarings teen haar te onderteken, en geen verdere stappe is geneem nie.<ref>King en Wilson, p. 316; Klier en Mingay, p. 129</ref> Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog het Anderson in Schloss Winterstein saam met Louise van Sakse-Meiningen gewoon, in wat die Sowjet-besettingsone geword het. In 1946 het prins Frederik van Sakse-Altenburg haar oor die grens na Bad Liebenzell in die Franse besettingsone help kom.<ref>Klier en Mingay, p. 129; Kurth, ''Anastasia'', pp. 285–286</ref> Prins Frederik het Anderson gevestig in ’n voormalige leërkaserne op die dorpie Unterlengenhardt, aan die rand van die [[Swartwoud]], waar sy ’n soort toeristeaantreklikheid geword het.<ref>Klier en Mingay, pp. 130–131; Kurth, ''Anastasia'', pp. 263–266; Massie, p. 186</ref> Lili Dehn, ’n vriendin van keiserin Aleksandra, het haar besoek en as Anastasia erken,<ref>Klier en Mingay, pp. 153–154; Kurth, ''Anastasia'', p. 288; Massie, p. 187</ref> maar toe Charles Sydney Gibbes, die Engelse privaat onderwyser van die keiserlike kinders, Anderson ontmoet, het hy haar as ’n bedrieër veroordeel.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 304; Massie, p. 187</ref> In ’n beëdigde verklaring het hy gesê: "Sy lyk op geen manier soos die ware groothertogin Anastasia wat ek geken het nie ... Ek is heeltemal seker sy is ’n bedrieër."<ref>Massie, p. 187</ref> Anderson het ’n kluisenaar geword, omring deur katte, en haar huis het vervalle geraak.<ref>Klier en Mingay, p. 140; Kurth, ''Anastasia'', p. 334; Massie, p. 191</ref> In Mei 1968 is Anderson na ’n hospitaal in Neuenbürg geneem nadat sy halfbewusteloos in haar huis ontdek is. In haar afwesigheid het prins Frederik die eiendom op bevel van die plaaslike gesondheidsraad laat skoonmaak.<ref>Klier en Mingay, p. 140; Kurth, ''Anastasia'', pp. 370–371</ref> Haar Ierse wolfhond en 60 katte is doodgemaak.<ref>Klier en Mingay, p. 140; Kurth, ''Anastasia'', pp. 371–372</ref> Anderson was verskrik hieroor en het haar langtermynondersteuner Gleb Botkin se aanbod aanvaar om terug te verhuis na die Verenigde State.<ref>Klier en Mingay, p. 142; Kurth, ''Anastasia'', pp. 371–372; Welch p. 253</ref> ==Finale jare (1968-'84)== [[Beeld:Botkin,Gleb.jpg|thumb|220px|Anderson se langtermyn-ondersteuner Gleb Botkin, omstreeks 1960.]] Botkin het op die universiteitsdorp Charlottesville, [[Virginië]], gewoon en ’n plaaslike vriend van hom, die geskiedenisprofessor en genealoog John Eacott "Jack" Manahan het vir Anderson se reis na die Verenigde State betaal.<ref>Klier en Mingay, p. 142; Kurth, ''Anastasia'', p. 370; Massie, pp. 191–192</ref> Sy het die land binnegekom op ’n besoekersvisum vir ses maande en kort voordat dit sou verval, het sy op 23 Desember 1968 in ’n burgerlike seremonie getrou met Manahan, wat 20 jaar jonger as sy was. Botkin was die strooijonker.<ref>King en Wilson, p. 246; Kurth, ''Anastasia'', p. 375</ref> Jack Manahan het van dié geriefshuwelik gehou<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 375; Massie, p. 192</ref> en homself beskryf as "groothertog-in-afwagting"<ref>Massie, p. 192</ref> of "skoonseun van die tsaar".<ref>Klier en Mingay, p. 145</ref> Die egpaar het in aparte slaapkamers gebly in ’n huis in University Circle in Charlottesville, en het ook ’n plaas naby Scottsville besit.<ref>Kurth, ''Anastasia'', p. 381</ref> Botkin is in Desember 1969 oorlede.<ref>Klier en Mingay, p. 162; Kurth, ''Anastasia'', p. 376</ref> In Februarie van die volgende jaar, 1970, het die hofsake uiteindelik tot ’n einde gekom, sonder dat enige party Anderson se identiteit kon bevestig.<ref>King and Wilson, pp. 236–238; Klier en Mingay, p. 139; Kurth, ''Anastasia'', p. 377</ref> Manahan en Anderson, nou wettig bekend as Anastasia Manahan,<ref>King en Wilson, p. 247; Kurth, ''Anastasia'', p. 375</ref> het goed bekend geword in die Charlottesville-omgewing as eksentrieke figure.<ref>Klier en Mingay, p. 162; Kurth, ''Anastasia'', p. 388; Tucker</ref> Al was Jack Manahan welgesteld, het hulle in vuil en armoedige omstandighede geleef met groot getalle honde en katte, en hope vullis.<ref>Klier en Mingay, p. 162; Kurth, ''Anastasia'', p. 381; Massie, p. 192; Tucker</ref> Op 20 Augustus 1979 is Anderson na die hospitaal in Charlottesville gebring met ’n dermobstruksie. ’n Gangreneagtige gewas en ’n stuk van haar derm is deur dr. Richard Shrum verwyder.<ref>King and Wilson, p. 251; Massie, p. 194</ref> Met beide Manahan en Anderson se gesondheid wat agteruitgegaan het, is Anderson in November 1983 in ’n inrigting opgeneem en ’n prokureur, William Preston, is deur die plaaslike hof as haar voog aangestel.<ref>King en Wilson, p. 252; Klier en Mingay, p. 163</ref> ’n Paar dae later het Manahan Anderson uit die hospitaal "ontvoer"<ref>Klier en Mingay, p. 163; Massie, p. 193</ref> en hulle het drie dae lank deur Virginië rondgery. Nadat hulle in 13 state gesoek is, is hulle opgespoor en Anderson is teruggebring na ’n versorgingsgerief.<ref>Klier en Mingay, p. 164; Massie, p. 193</ref> In Januarie is vermoed sy het ’n beroerte gehad en op 12 Februarie 1984 is sy aan [[longontsteking]] oorlede.<ref>King en Wilson, p. 253; Klier en Mingay, p. 164</ref> Sy is dieselfde dag veras, en haar as is op 18 Junie 1984 in die kerkhof by Klooster Seeon begrawe.<ref>King en Wilson, pp. 253–255; Klier en Mingay, p. 164; Massie, p. 193</ref> Manahan is op 22 Maart 1990 oorlede.<ref name=hook>Tucker</ref> ==DNS-getuienis== In 1991 is die liggame van keiser Nikolaas, keiserin Aleksandra en drie van hulle dogters opgegrawe uit ’n massagraf naby [[Jekaterinburg]]. Hulle is geïdentifiseer op grond van beide skeletontledings en DNS-toetse.<ref name=gill/> [[Mitochondriale DNS]] (mtDNS) is byvoorbeeld gebruik om moederlike verwantskappe te bepaal. mtDNS uit die vroulike bene het ooreengestem met dié van [[Prins Philip, Hertog van Edinburg|prins Philip, hertog van Edinburg]], wie se ouma aan moederskant, [[prinses Victoria van Hesse-Darmstadt]], ’n suster van Aleksandra was.<ref name=gill>Gill et al.</ref> Die liggame van [[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|Aleksei]] en die oorblywende dogter is in 2007 ontdek. Herhaalde en onafhanklike DNS-toetse het bevestig dat die oorskot dié van die sewe lede van die [[Huis van Romanof|Romanofgesin]] was, en het bewys dat geen van die tsaar se vier dogters die [[Moord op die Romanofs|skietery van die Romanofs]] oorleef het nie.<ref name="coble&rogaev">Coble et al.; Rogaev et al.</ref><ref name=cnn/><ref name=cnn>{{citation|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/04/30/russia.czar/index.html|title=Discovery solves mystery of last Czar's family|publisher=CNN|date=30 April 2008|access-date=1 Julie 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080521134509/http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/04/30/russia.czar/index.html|archive-date=21 May 2008}}</ref> DNS van ’n monster van Anderson se weefsel, deel van haar derm wat in 1979 tydens ’n operasie verwyder is, is vergelyk met dié van die Romanofs en hulle familielede. Dit het nie ooreengestem met dié van die hertog van Edinburg of dié van die Romanof-bene nie, wat bevestig het dat Anderson nie aan die Romanofs verwant was nie. Die monster het egter ooreengestem met DNS wat voorsien is deur Karl Maucher, ’n kleinseun van Franziska Schanzkowska se suster, Gertrude (Schanzkowska) Ellerik, wat aangedui het dat Karl Maucher en Anna Anderson moederlik verwant was en dat Anderson Schanzkowska was.<ref>Godl (1998); Stoneking et al.</ref> Net so is verskeie stringe van Anderson se hare, wat in ’n koevert in ’n boek gevind is wat aan Anderson se man, Jack Manahan, behoort het, getoets; mtDNS uit die hare het ooreengestem met Anderson se hospitaalmonster en dié van Schanzkowska se familielid Karl Maucher, maar nie met die Romanof-oorskot of lewende familielede van die Romanofs nie.<ref>King en Wilson, pp. 263–266; Massie, p. 246; Stoneking et al.</ref> ==Beoordeling== Hoewel kommuniste die hele Romanoffamilie in Julie 1918 vermoor het, insluitend die 17-jarige groothertogin Anastasia, het kommunistiese disinformasie jare daarna gerugte gevoed dat lede van die tsaar se familie oorleef het.<ref>King en Wilson, p. 67; Klier en Mingay, pp. 70–71, 82–84; Massie, pp. 144–145</ref> Die teenstrydige gerugte oor die lot van die familie het bedrieërs in staat gestel om vals aansprake te maak dat hulle ’n oorlewende Romanof is.<ref>King en Wilson, p. 71; Klier en Mingay, pp. 84, 91; Massie, pp. 144–145</ref> Die meeste van die bedrieërs se aansprake is verwerp, maar Anna Anderson se aanspraak het bly voortbestaan.<ref>King en Wilson, p. 2; Massie, pp. 144–162</ref> Talle boeke en artikels is voor die bekendmaking van die DNS-getuienis geskryf wat veronderstel dat sy Anastasie was. Onlangse biografieë deur John Klier, Robert Massie en Greg King wat haar as ’n bedrieër beskryf, is geskryf nadat die DNS-toetse bewys het sy was nie Anastasia nie. Beoordelings verskil oor of Anderson ’n doelbewuste bedrieër was, getraumatiseer tot die aanvaarding van ’n nuwe identiteit of iemand wat deur haar ondersteuners vir hulle eie doelwitte gebruik is. Pierre Gilliard het haar ’n “slinkse psigopaat” genoem.<ref>Godl (1998); {{citation|author=Gilliard, Pierre|date=25 June 1927|title=L'Histoire d'une imposture|journal=L'Illustration}} aangehaal in Kurth, ''Anastasia'', p. 179</ref> Die gelykstelling van Anderson met lede van die keiserlike familie het begin by Clara Peuthert in die Dalldorf-inrigting, nie by Anderson self nie. Anderson het daarna blykbaar daarmee saamgegaan.<ref>Klier en Mingay, p. 94</ref> Die skrywer Michael Thornton sê: “Iewers langs die pad het sy Schanzkowska verloor en verwerp. Sy het daardie persoon totaal verloor en volkome aanvaar dat sy hierdie nuwe persoon was. Ek dink dit het per ongeluk gebeur en sy is meegesleur op ’n golf van euforie.”<ref>Aangehaal deur Klier en Mingay, p. 230</ref> Lord Louis Mountbatten, ’n neef van die Romanof-kinders, het gedink haar ondersteuners “raak eenvoudig ryk uit die tantième van verdere boeke, tydskrifartikels, toneelstukke, ensovoorts”.<ref>Brief van Mountbatten aan Ian Jacob, 8 September 1958, aangehaal in {{citation|last=Ziegler|first=Philip|title=Mountbatten|publisher=Collins|location=London|year=1985|isbn=0-00-216543-0|page=[https://archive.org/details/mountbattenoffic00phil/page/679 679]|url=https://archive.org/details/mountbattenoffic00phil/page/679}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bronne== {{refbegin|3}} * {{citation|year=1958|title=I, Anastasia: 'n Outobiografie met aantekeninge deur Roland Krug von Nidda, uit Duits vertaal deur Oliver Coburn|publisher=Michael Joseph|location=Londen}} * {{citation|last=Clarke|first=William|year=2007|title=Romanoff Gold: The Lost Fortune of the Tsars|publisher=Sutton Publishing|location=Stroud|isbn=978-0-7509-4499-1}} * {{citation | last1 = Coble | first1 = Michael D | last2 = Loreille | first2 = Odile M | last3 = Wadhams | first3 = Mark J | last4 = Edson | first4 = Suni M | last5 = Maynard | first5 = Kerry | last6 = Meyer | first6 = Carna E | last7 = Niederstätter | first7 = Harald | last8 = Berger | first8 = Cordula | last9 = Berger | first9 = Burkhard | last10 = Falsetti | first10 = Anthony B | last11 = Gill | first11 = Peter | last12 = Parson | first12 = Walther | last13 = Finelli | first13 = Louis N. | date = 11 March 2009 | title = Mystery Solved: The Identification of the Two Missing Romanov Children Using DNA Analysis | journal = PLoS ONE | volume = 4 | issue = 3 | page = e4838 | doi = 10.1371/journal.pone.0004838 | pmid = 19277206 | pmc = 2652717 | bibcode = 2009PLoSO...4.4838C| doi-access = free }} * {{Cite journal |last1=Gill |first1=Peter |last2=Ivanov |first2=Pavel L. |last3=Kimpton |first3=Colin |last4=Piercy |first4=Romelle |last5=Benson |first5=Nicola |last6=Tully |first6=Gillian |last7=Evett |first7=Ian |last8=Hagelberg |first8=Erika |last9=Sullivan |first9=Kevin |date=1 February 1994 |title=Identification of the remains of the Romanov family by DNA analysis |journal=Nature Genetics |volume=6 |issue=2 |pages=130–135 |doi=10.1038/ng0294-130 |pmid=8162066 |s2cid=33557869}} * {{citation|last=Godl|first=John|date=Augustus 1998|title=Anastasia: The Unmasking of Anna Anderson|journal=The European Royal History Journal|issue=VI|publisher=Arturo Beeche|location=Oakland|pages=3–8}} * {{citation|author=Godl, John|date=25 March 2000a|title=Remembering Anna Anderson|url=http://www.serfes.org/royal/rememberingannaanderson.htm|publisher=Archimandrite Nektarios Serfes|location=Boise, Idaho|access-date=3 Julie 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325105610/http://www.serfes.org/royal/rememberingAnnaAnderson.htm|archive-date=25 March 2009|archivedate=25 Maart 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325105610/http://www.serfes.org/royal/rememberingAnnaAnderson.htm}} * {{citation|author=Godl, John|url=http://www.serfes.org/royal/rememberingannaandersonii.htm|title=Remembering Anna Anderson: Part II|publisher=Father Nektarios Serfes|location=Boise, Idaho|date=26 March 2000b|access-date=7 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101113122212/http://www.serfes.org/royal/rememberingAnnaAndersonii.htm|archive-date=13 November 2010|archivedate=13 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113122212/http://www.serfes.org/royal/rememberingAnnaAndersonii.htm}} * {{citation|author=Gutterman, Steve|date=23 Augustus 2007|title=Bones turn up in hunt for last czar's son|url=http://www.nbcnews.com/id/20417240|archive-url=https://web.archive.org/web/20131213231924/http://www.nbcnews.com/id/20417240/|url-status=dead|archive-date=13 December 2013|publisher=Associated Press|access-date=3 Julie 2009}} * {{citation|last=Hall|first=Coryne|year=1999|title=Little Mother of Russia: A Biography of Empress Marie Feodorovna|publisher=Shepheard-Walwyn|location=London|isbn=0-85683-177-8}} * {{citation|last1=King|first1=Greg|last2=Wilson|first2=Penny|year=2011|title=The Resurrection of the Romanovs|location=Hoboken|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-44498-6}} * {{citation|last=Klier|first=John|author2=Mingay, Helen|year=1995|title=The Quest for Anastasia|publisher=Smith Gryphon|location=London|isbn=1-85685-085-4}} * {{citation|last=Kurth|first=Peter|year=1983|title=Anastasia: The Life of Anna Anderson|publisher=Jonathan Cape|location=London|isbn=0-224-02951-7}} * {{citation|last=Kurth|first=Peter|year=1995|title=Tsar|publisher=Little, Brown|location=Toronto|isbn=0-316-50787-3}} * {{citation|last=Lovell|first=James Blair|year=1991|title=Anastasia: The Lost Princess|publisher=Robson Books|location=London|isbn=0-86051-807-8}} * {{citation|last=Massie|first=Robert K.|year=1995|title=The Romanovs: The Final Chapter|publisher=Random House|location=London|isbn=0-09-960121-4}} * {{citation | last1 = Rogaev | first1 = Evgeny I | last2 = Grigorenko | first2 = Anastasia P | last3 = Moliaka | first3 = Yuri K | last4 = Faskhutdinova | first4 = Gulnaz | last5 = Goltsov | first5 = Andrey | last6 = Lahti | first6 = Arlene | last7 = Hildebrandt | first7 = Curtis | last8 = Kittler | first8 = Ellen LW | last9 = Morozova | first9 = Irina | date = 31 March 2009 | title = Genomic identification in the historical case of the Nicholas II royal family | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | volume = 106 | issue = 13 | pages = 5258–5263 | doi = 10.1073/pnas.0811190106 | pmid = 19251637 | pmc = 2664067 | bibcode = 2009PNAS..106.5258R| doi-access = free }} * {{citation|author=Sieff, Martin|date=1 May 2008|title=Romanov mystery finally solved|url=http://www.upi.com/news/issueoftheday/2008/05/01/Romanov-mystery-finally-solved/UPI-19691209678305/|publisher=United Press International|access-date=3 Julie 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090624134327/http://www.upi.com/news/issueoftheday/2008/05/01/Romanov-mystery-finally-solved/UPI-19691209678305/|archive-date=24 June 2009}} * {{citation | last1 = Stoneking | first1 = Mark | last2 = Melton | first2 = Terry | last3 = Nott | first3 = Julian | last4 = Barritt | first4 = Suzanne | last5 = Roby | first5 = Rhonda | last6 = Holland | first6 = Mitchell | last7 = Weedn | first7 = Victor | last8 = Gill | first8 = Peter | last9 = Kimpton | first9 = Colin | last10 = Aliston-Greiner | first10 = Rosemary | last11 = Sullivan | first11 = Kevin | date = 9 January 1995 | title = Establishing the identity of Anna Anderson Manahan | journal = Nature Genetics | volume = 9 | pages = 9–10 | doi = 10.1038/ng0195-9 | pmid = 7704032 | issue = 1| s2cid = 11286402 }} * {{citation|last=Sykes|first=Bryan|year=2001|title=The Seven Daughters of Eve|publisher=Norton|location=New York|isbn=0-393-02018-5}} * {{citation|author=Tucker, William O. Jr.|date=5 Julie 2007|title=Jack & Anna: Remembering the czar of Charlottesville eccentrics|url=http://www.readthehook.com/stories/2007/07/05/COVER-jackManahan-I.rtf.aspx|journal=The Hook|publisher=Better Publications LLC|location=Charlottesville, Virginia|access-date=3 Julie 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20140225022054/http://www.readthehook.com/86004/cover-jack-amp-anna-remembering-czar-charlottesville-eccentrics|archive-date=25 February 2014}} * {{citation|last=Van der Kiste|first=John|author2=Hall, Coryne|year=2002|title=Once A Grand Duchess: Xenia, Sister of Nicholas II|publisher=Sutton Publishing|location=Phoenix Mill|isbn=0-7509-2749-6}} * {{citation|last=Welch|first=Frances|year=2007|title=A Romanov Fantasy: Life at the Court of Anna Anderson|publisher=W.W. Norton & Co|location=New York|isbn=978-0-393-06577-0|url-access=registration|url=https://archive.org/details/isbn_9780393065770}} {{refend}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Anna Anderson}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Anna Anderson}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Anderson, Anna}} [[Kategorie:Geboortes in 1896]] [[Kategorie:Geskiedenis van Rusland]] [[Kategorie:Sterftes in 1984]] [[Kategorie:Swendelaars]] e2w1jd2btc7iblsyf053o87f6np0ime 0 46167 2896085 2880512 2026-04-22T05:25:43Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896085 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Konstantyn die Grote |kleur = #FFCC33 |titel = Keiser van die Romeinse Ryk |beeld = Statua di Costantino ai musei capitolini.jpg |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Konstantyn die Grote. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Regeer |1 = 25 Julie 306 - 29 Oktober 312<br />29 Oktober 312 - 19 September 324<br />19 September 324 - 22 Mei 337 |opskrif2 = Volle naam |2 = Flavius Valerius Constantinus |opskrif3 = Gebore |3 = [[27 Februarie]] [[272]]; Naissus, [[Moesia]] |opskrif4 = Oorlede |4 = [[22 Mei]] [[337]]; Nicomedia |opskrif5 = |5 = |opskrif6 = Voorganger |6 = [[Constantius Chlorus]] |opskrif7 = Opvolger |7 = Konstantyn II<br />[[Constantius II]]<br />Constans I |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = |9 = |opskrif10 = |10 = |opskrif11 = Vader |11 = Constantius Chlorus |opskrif12 = Moeder |12 = [[Helena van Konstantinopel]] |opskrif13 = Eggenote |13 = Minervina<br />Fausta |opskrif14 = Kinders |14 = Constantina<br />Helena<br />Crispus<br />Konstantyn II<br />[[Constantius II]]<br />Constans I }} '''Konstantyn I''' ([[Latyn]]: Flavius Valerius Constantinus; [[Grieks]]: Κωνσταντῖνος, Konstantinos; 27 Februarie omstreeks 272 - 22 Mei 337), ook bekend as '''Konstantyn die Grote''', was van 306 tot 337&nbsp;n.C. keiser van die [[Romeinse Ryk]] en die eerste een wat die [[Christelike]] geloof aangeneem het. Hy is in Naissus, Dacia Mediterranea (nou Niš, [[Serwië]]) gebore as die seun van [[Constantius Chlorus|Flavius Constantius]], 'n Romeinse weermagoffisier van Illiriese oorsprong wat een van die vier heersers van die [[Tetrargie]] was. Sy ma, [[Helena van Konstantinopel|Helena]], was 'n [[Grieke|Griek]] en Christen van 'n lae status.<ref>{{Cite book|last1=Phelan|first1=Marilyn E.|url=https://books.google.com/books?id=5EY3EAAAQBAJ|title=In His Footsteps: The Early Followers of Jesus|last2=Phelan|first2=Jay M.|date=8 June 2021|publisher=Wipf and Stock Publishers|isbn=978-1-6667-0186-9|pages=67|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Stanton|first=Andrea L.|url=https://books.google.com/books?id=GtCL2OYsH6wC&pg=PA25|title=Cultural Sociology of the Middle East, Asia, and Africa: An Encyclopedia|date=2012|publisher=SAGE|isbn=978-1-4129-8176-7|pages=25|language=en}}</ref> Konstantyn het met lof onder die Romeinse keisers [[Diocletianus]] en Galerius gedien. Hy het sy loopbaan begin deur veldtogte in die oostelike provinsies te voer teen barbare en [[Perse]], voordat hy in 305&nbsp;n.C. na die weste herroep is om saam met sy pa in [[Britannia (provinsie)|Britannia]] te veg. Ná sy pa se dood in 306 het Konstantyn keiser geword. Hy is deur sy leër goedgekeur en het eindelik as oorwinnaar uit die stryd getree in burgeroorloë teen die keisers Maxentius en [[Licinius]]. Hy het in 324 die alleenheerser geword. Ná sy troonbestyging as keiser het Konstantyn verskeie hervormings ingestel om die ryk te versterk. Hy het die regering herstruktureer deur die burgerlike en militêre owerhede te skei. Om inflasie hok te slaan het hy die solidus, 'n nuwe [[goue muntstuk]], ingestel wat vir meer as duisend jaar die standaard vir Bisantynse en Europese geldeenhede geword het. Die Romeinse weermag is herorganiseer om uit mobiele eenhede (''comitatenses'') en garnisoentroepe (''limitanei'') te bestaan, en so is interne bedreigings sowel as barbaarse invalle teengestaan. Konstantyn het geslaagde veldtogte gevoer teen die Romeinse grensstamme soos die [[Franke]], [[Alemanne]], [[Gote]] en Sarmate en het gebiede wat deur sy voorgangers geïgnoreer is, met burgers met 'n Romeinse kultuur hervestig. Konstantyn was die eerste Romeinse keiser wat hom tot die Christendom bekeer het. Hoewel hy 'n groot deel van sy lewe as 'n [[Paganisme|heiden]] gelewe het, het hy die Christendom in 312 begin verkies en eindelik 'n Christen geword. Hy het 'n invloedryke rol gespeel in die uitvaardiging van die Edik van Milaan in 313, wat verdraagsaamheid teenoor die Christendom in die Romeinse Ryk voorgestaan het. Hy het die [[Eerste Konsilie van Nicea]] in 325 byeengeroep wat die verklaring van die Christelike geloof bekend as die [[geloofsbelydenis van Nicea]] tot gevolg gehad het.<ref>{{Cite book|title=Byzantium|author=Norwich, John Julius|year=1996|isbn=0394537785|edition= First American |location=New York|pages=54–57|oclc=18164817}}</ref> Die Heilige Grafkerk is in opdrag van hom gebou op die beweerde terrein van Jesus se graf in [[Jerusalem]]. Dit is beskou as die heiligste plek in die hele Christendom. Hoewel sommige geleerdes sy geloofsoortuigings en selfs sy begrip van die Christendom bevraagteken,<ref>{{cite web |title= Constantine the Great |publisher= About.com |url= http://ancienthistory.about.com/cs/people/p/constantine.htm |access-date= 3 March 2017 |archive-date= 5 Oktober 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20111005051712/http://ancienthistory.about.com/cs/people/p/constantine.htm |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite book |title= Constantinople: Capital of Byzantium |author= Harris, Jonathan |publisher= Bloomsbury Academic |edition= 2nd |year=2017 |url= https://books.google.com/books?id=b-ECDgAAQBAJ |page= 38|isbn= 9781474254670 }}</ref> word hy in die Oosterse Christendom as 'n [[heilige]] vereer en het hy baie gedoen om die Christendom deel van die hoofstroom- Romeinse kultuur te maak. Die tydperk van Konstantyn het 'n besonderse epog in die geskiedenis van die Romeinse Ryk gemerk, asook 'n deurslaggewende oomblik in die oorgang van die klassieke antieke tyd na die [[Middeleeue]].<ref>Gregory, ''A History of Byzantium'', 49.</ref> Hy het 'n nuwe keiserlike woning in [[Bisantium|die stad Bisantium]] laat bou en dit herdoop tot [[Konstantinopel]], na homself (nou [[Istanboel]]). Dit het daarna vir langer as duisend jaar die hoofstad van die ryk geword (moderne historici verwys na die latere Oos-Romeinse Ryk as die [[Bisantynse Ryk]]). Sy onmiddelliker politieke nalatenskap was dat hy die tetrargie vervang het met die de facto-beginsel van dinastiese opvolging deur die ryk aan sy seuns en ander lede van die Konstantynse dinastie na te laat. Sy reputasie het floreer tydens die leeftyd van sy kinders en vir eeue ná sy bewind. Die Middeleeuse kerk het hom beskou as 'n toonbeeld van kuisheid, terwyl wêreldse leiers gedink het hy was 'n simbool van keiserlike legitimiteit en identiteit.<ref>Van Dam, ''Remembering Constantine at the Milvian Bridge'', 30.</ref> Van die [[Renaissance]] af was daar kritieser beskouings van sy bewind vanweë die herontdekking van anti-Konstantynse bronne. Die neiging in moderne geskiedenis is 'n poging om die uiterstes van vorige sienings te balanseer. ==Vroeë lewe== [[Beeld:Медијана 02.jpg|thumb|220px|links|Oorblyfsels van die luuksepaleis wat Konstantyn naby sy geboortedorp, Naissus, laat bou het.]] Konstantyn is op 27 Februarie, moontlik omstreeks 272&nbsp;n.C., gebore op die dorp Naissus (vandag Niš in Serwië), wat deel was van die provinsie Dardania van Moesia.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 3, 39–42; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 17; Odahl, 15; Pohlsander, "Constantine I"; Southern, 169, 341.</ref> Sy vader was Flavius Constantius. Sy familie het waarskynlik die naam "Flavius" aangeneem nadat hulle burgerskap van een van die Flaviese keisers gekry het, want dit was algemeen vir "nuwe Romeine" om die naam van hulle voormalige meesters aan te neem.<ref>{{cite journal |last=Salway |year=1994 |first=Benet |title=What's in a Name? A Survey of Roman Onomastic Practice from c. 700 B.C. to A.D. 700 |journal=Journal of Roman Studies |volume=84 |pages=124–145|doi=10.2307/300873 |jstor=300873 |s2cid=162435434 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/114213/1/SalwayJRS1994.pdf }}</ref> Sy oorspronklike volle naam, of dié van sy vader, is onbekend. Konstantyn het waarskynlik min tyd deurgebring saam met sy vader,<ref>fMacMullen, ''Constantine'', 21.</ref> wat 'n offisier in die Romeinse weermag was. Constantius is beskryf as 'n verdraagsame en polities bedrewe man,<ref>''Panegyrici Latini'' 8(5), 9(4); Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 8.7; Eusebius, ''Vita Constantini'' 1.13.3; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 13, 290.</ref> en hy het deur die range gevorder totdat hy in 284 of 285 die goewerneurskap van [[Dalmatia (Romeinse provinsie)|Dalmatia]] van keiser [[Diocletianus]] gekry het.<ref name="CTCR">Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 3; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 59–60; Odahl, 16–17.</ref> Konstantyn se moeder was Helena, 'n Griekse vrou van 'n lae stand van Helenopolis van Bitinië.<ref>Drijvers, J.W. ''Helena Augusta: The Mother of Constantine the Great and the Legend of Her finding the True Cross'' (Leiden, 1991) 9, 15–17.</ref> Dit is onbekend of sy wettig met Constantius getroud of bloot sy houvrou was.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 3; Barnes, ''New Empire'', 39–40; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 17; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 59, 83; Odahl, 16; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 14.</ref> Hy het hoofsaaklik [[Latyn]] gepraat en met sy openbare toesprake het hy Griekse vertalers nodig gehad.<ref name=columbia>{{cite book |last1= Tejirian |first1=Eleanor H. |last2= Simon |first2= Reeva Spector |title= Conflict, conquest, and conversion two thousand years of Christian missions in the Middle East |date=2012 |publisher= Columbia University Press |location= New York |isbn=978-0-231-51109-4 |page=15 |url= https://books.google.com/books?id=bHwMD0-X7aYC}}</ref> {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | beeld1 = Istanbul - Museo archeol. - Diocleziano (284-305 d.C.) - Foto G. Dall'Orto 28-5-2006.jpg | width1 = 162 | onderskrif1 = 'n Kopbeeld van keiser Diocletianus. | beeld2 = MSR - Tête de l'empreur Maximien Hercule - Inv 34 b (cropped).jpg | width2 = 150 | onderskrif2 = Maximianus, Diocletianus se medekeiser. }} In Julie 285 het Diocletianus Maximianus tot medekeiser verklaar. Elke keiser sou sy eie hof en miltêre en administratiewe afdelings hê en elk sou regeer met 'n aparte [[Pretoriaanse Garde|pretoriaanse prefek]] as hoofluitenant.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', pp. 8–14; Corcoran, "Before Constantine" (CC), 41–54; Odahl, 46–50; Treadgold, 14–15.</ref> Maximianus het in die weste regeer en Diocletianus in die ooste. Die verdeling is bloot pragmaties genoem; amptelik was die ryk "onverdeelbaar",<ref>Bowman, p. 70; Potter, 283; Williams, 49, 65.</ref> en albei keisers kon vryelik deur die ryk beweeg.<ref>Potter, 283; Williams, 49, 65.</ref> In 288 het Maximianus vir Constantius as sy pretoriaanse prefek in [[Gallo-Romaanse periode|Gallië]] aangestel. Constantius het Helena verlaat en in 288 of 289 met Maximianus se stiefdogter, Theodora, getrou.<ref name="marriage">Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 3; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 20; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 59–60; Odahl, 47, 299; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 14.</ref> Diocletianus het die ryk in 293 weer verdeel en twee caesars aangestel om oor verdere onderverdelings van oos en wes te regeer. Elkeen sou ondergeskik aan sy augustus wees, maar met algehele gesag oor sy grondgebied regeer. Die stelsel sou later die [[Tetrargie]] genoem word. Diocletianus se eerste aanstelling as caesar was Constantius; sy tweede aanstelling was Galerius, 'n boorling van Felix Romuliana. Volgens Lactantius was Galerius 'n wrede, dierlike man. Hoewel hy soos die Romeinse [[aristokrasie]] 'n heiden was, was hy vir hulle vreemd en hafbarbaars.<ref>Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 7.1; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 13, 290.</ref> Op 1 Maart is Constantius aangestel as caesar en na Gallië gestuur om teen die rebelle Carausius en Allectus te veg.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 3, 8; Corcoran, "Before Constantine" (CC), 40–41; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 20; Odahl, 46–47; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 8–9, 14; Treadgold, 17.</ref> Toe sy pa die posisie kry, het Konstantyn die vernaamste kandidaat geword om hom op te volg. Hy is na die hof van Diocletianus, waar hy sy pa se regmatige opvolger was.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 3; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 59–60; Odahl, 56–57.</ref> ===In die ooste=== Konstantyn het 'n formele opvoeding aan Diocletianus se hof ontvang. Hy het onder meer [[Latyn]]se [[letterkunde]], [[Grieks]] en [[filosofie]] bestudeer.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 73–74; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 60; Odahl, 72, 301.</ref> Die kultuuromgewing in Nicomedia was oop, vloeibaar en sosiaal mobiel; Konstantyn kon met beide heidense en Christelike intellektuele meng. Hy het dalk die klasse bygewoon van Lactantius, 'n Christelike kenner van Latyn in die stad.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 47, 73–74; Fowden, "Between Pagans and Christians," 175–76.</ref> Omdat Diocletianus Konstantyn nie heeltemal vertrou het nie (nie een van die lede van die Tetrargie het hulle kollegas heeltemal vertrou nie) was Konstantyn 'n soort gyselaar om goeie gedrag deur Constantius te verseker. Tog was Konstantyn 'n prominente lid van die hof: Hy het in Asië vir Diocletianus en Galerius geveg en in 'n verskeidenheid tribunale gedien; hy het in 296 veldtogte teen die barbare aan die [[Donau]] gevoer en in 297 in Sirië onder Diocletianus teen die Perse geveg, sowel as in 298-299 onder Galerius in [[Mesopotamië]].<ref>Constantine, ''Oratio ad Sanctorum Coetum'', 16.2; Elliott, ''Christianity of Constantine''., 29–30; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 60; Odahl, 72–73.</ref> Teen laat 305 het hy 'n tribuun (verteenwoordiger) van die eerste orde geword, 'n ''tribunus ordinis primi''.<ref>Elliott, ''Christianity of Constantine'', 29; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 61; Odahl, 72–74, 306; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15. Contra: J. Moreau, ''Lactance: "De la mort des persécuteurs"'', ''Sources Chrétiennes'' 39 (1954): 313; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 297.</ref> [[Beeld:Romuliana Galerius head.jpg|thumb|links|180px|'n Kopbeeld van keiser Galerius.]] Konstantyn het teen die lente van 303 van die oosfront na Nicomedia teruggekeer, net betyds om die begin van Diocletianus se vervolging van Christene te aanskou, die ergste een in die Romeinse geskiedenis.<ref>Constantine, ''Oratio ad Sanctorum Coetum'' 25; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 30; Odahl, 73.</ref> Laat in 302 het Diocletianus en Galerius 'n boodskapper na die [[orakel]] van [[Apollo]] by Didyma gestuur met 'n navraag oor Christene.<ref>Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 10.6–11; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 21; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 35–36; MacMullen, ''Constantine'', 24; Odahl, 67; Potter, 338.</ref> Konstantyn het later onthou hy was in die paleis teenwoordig toe die boodskapper terugkeer en Diocletianus sy hof se eise vir algemene vervolging aanvaar.<ref>Eusebius, ''Vita Constantini'' 2.49–52; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 21; Odahl, 67, 73, 304; Potter, 338.</ref> Op 23 Februarie 303 het Diocletianus opdrag gegee dat Nicomedia se nuwe kerk verwoes, sy geskrifte verbrand en beslag op sy skatte gelê word. In die daaropvolgende maande is kerke en geskrifte verwoes, Christene amptelike range ontneem en priesters gevange geneem.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 22–25; MacMullen, ''Constantine'', 24–30; Odahl, 67–69; Potter, 337.</ref> Dit is onwaarskynlik dat Konstantyn self aan enige vervolging deelgeneem het.<ref>MacMullen, ''Constantine'', 24–25.</ref> In sy latere geskrifte het hy hom probeer voordoen as gekant teen Diocletianus se "moorddadige edikte" teen die "aanbidders van God",<ref>''Oratio ad Sanctorum Coetum'' 25; Odahl, 73.</ref> maar niks dui daarop dat hy dit destyds daadwerklik teengestaan het nie.<ref>Drake, "The Impact of Constantine on Christianity" (CC), 126; Elliott, "Constantine's Conversion," 425–26.</ref> Hoewel geen Christen van sy tyd Konstantyn uitgevra het oor sy gebrek aan optrede tydens die vervolgings nie, het dit regdeur sy lewe 'n politieke aanspreeklikheid gebly.<ref>Drake, "The Impact of Constantine on Christianity" (CC), 126.</ref> Op 1 Mei 305 het Diocletianus aangekondig hy tree af weens 'n aftakelende siekte wat hy in die winter van 304-305 opgedoen het. In 'n parallelle seremonie in [[Milaan]] het Maximianus dieselfde gedoen.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 25–27; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 60; Odahl, 69–72; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15; Potter, 341–342.</ref> Lactantius beweer Galerius het die verswakte Diocletianus gedwing om te bedank en Galerius se bondgenote in die keiserlike opvolging te aanvaar. Volgens Lactantius het die skare wat na Diocletianus se bedankingstoespraak geluister het, tot op die laaste oomblik geglo hy sou Konstantyn en [[Maxentius]] (Maximianus se seun) as sy opvolgers kies.<ref>Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 19.2–6; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 26; Potter, 342.</ref> Dit sou egter nie gebeur nie; Constantius en Galerius is tot ''augusti'' bevorder, terwyl [[Severus II|Severus]] en [[Maximinus Daza|Maximinus]], Galerius se nefie, onderskeidelik as hulle ''caesars'' aangestel is. Konstantyn en Maxentius is geïgnoreer.<ref>Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 60–61; Odahl, 72–74; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15.</ref> Van die antieke bronne berig oor planne wat Galerius in die maande ná Diocletianus se abdikasie teen Konstantyn se lewe beraam het. Hy het hom glo in jagtogte en oorloë probeer vermoor, maar Konstantyn het altyd as die oorwinnaar uit die stryd getree.<ref>''Origo'' 4; Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 24.3–9; Praxagoras fr. 1.2; Aurelius Victor 40.2–3; ''Epitome de Caesaribus'' 41.2; Zosimus 2.8.3; Eusebius, ''Vita Constantini'' 1.21; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 61; MacMullen, ''Constantine'', 32; Odahl, 73.</ref> Dit is onseker hoe waar dié bewerings is. ===In die weste=== Konstantyn het die gevaar daarvan besef om aan Galerius se hof te bly, waar hy steeds feitlik 'n gyselaar was. Sy loopbaan het daarvan afgehang dat sy pa hom in die weste red. Constantius het gou ingegryp.<ref>Odahl, 75–76.</ref> Laat in die lente of in die vroeë somer van 305 het Constantius aansoek gedoen dat sy seun hom kom help in sy veldtog in Britannia ([[Brittanje]]). Ná 'n lang drinksessie het Galerius ingestem. Volgens Konstantyn se latere propaganda het hy in die nag gevlug voordat Galerius van plan kon verander.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 27; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 39–40; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 61; MacMullen, ''Constantine'', 32; Odahl, 77; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15–16; Potter, 344–45; Southern, 169–70, 341.</ref> Toe Galerius die volgende oggend wakker word, was Konstantyn al te ver weg om te agtervolg.<ref>MacMullen, ''Constantine'', 32.</ref> Konstantyn het voor die somer van 305 in Gallië by sy pa aangesluit.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 27; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 39–40; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 61; Odahl, 77; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15–16; Potter, 344–45; Southern, 169–70, 341.</ref> [[Beeld:Statue Constantin 1er York 13.jpg|thumb|240px|'n Standbeeld van Konstantyn die Grote in [[York]], Engeland, naby die plek waar hy in 306 tot ''augustus'' verklaar is.]] Konstantyn en sy pa het die [[Engelse Kanaal]] na Brittanje oorgesteek en na York, hoofstad van die provinsie Britannia Secunda, gereis waar daar 'n groot militêre basis was. Konstantyn het 'n jaar in Noord-Brittanje aan sy pa se sy deurgebring en saam met hom aan veldtogte deelgeneem.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 27, 298; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 39; Odahl, 77–78, 309; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15–16.</ref> Constantius het deur sy bewind ernstig siek geword en is op 25 Julie 306 dood. Voor sy dood het hy sy steun toegesê aan die bevordering van Konstantyn tot die rang van volle ''augustus''. Die troepe lojaal aan Constantius se nagedagtenis het Konstanyn tot ''augustus'' uitgeroep. Gallië en Brittanje het gou sy bewind aanvaar;<ref name="N35">Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 27–28; Jones, 59; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 61–62; Odahl, 78–79.</ref> Hispania (die [[Iberiese Skiereiland]]), wat korter as 'n jaar in sy pa se domein geval het, het dit verwerp.<ref>Jones, 59.</ref> Konstantyn het vir Galerius 'n amptelike kennisgewing van sy pa se dood en sy eie aanvaarding as ''augustus'' gestuur. Saam met die kennisgewing het hy 'n portret van homself in die drag van 'n ''augustus'' ingesluit.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 28–29; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 62; Odahl, 79–80.</ref> Hy het versoek dat hy as erfgenaam van sy pa se troon aanvaar word en het sy troepe die skuld vir sy onregmatige troonbestyging gegee. Hy het gesê hulle "het hom gedwing".<ref>Treadgold, 28.</ref> Galerius was so woedend dat hy byna die portret en boodskapper laat verbrand het.<ref>{{Cite book|last=((Gibbon, Edward, 1737–1794.))|title=History of The Decline and Fall of The Roman Empire.|date=2018|publisher=[Otbebookpublishing]|isbn=978-3-96272-518-1|oclc=1059411020}}</ref> Sy raadgewers het hom kalmeer en gesê sulke ontkennings van Konstantyn se eise sou 'n oorlog ontketen.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 28–29; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 62; Odahl, 79–80; Rees, 160.</ref> Galerius was verplig om 'n kompromie aan te gaan. Hy het Konstantyn die titel ''caesar'' eerder as ''augustus'' angebied.<ref name="GCA">Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 29; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 41; Jones, 59; MacMullen, ''Constantine'', 39; Odahl, 79–80.</ref> Om te wys hy alleen gee geldigheid aan Konstantyn, het Galerius vir hom persoonlik die keiser se tradisionele [[Tiriese pers|pers mantel]] gestuur.<ref>Odahl, 79–80.</ref> Konstantyn het die aanbod aanvaar, want hy het geweet dit sou twyfel oor sy regmatigheid uit die weg ruim.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 29.</ref> ==Vroeë bewind== [[Beeld:Constantinus.JPG|thumb|links|220px|Konstantyn se portret op 'n Romeinse muntstuk; die inskripsie om die portret lui: "Constantinus Aug[ustus]".]] Konstantyn se deel van die ryk het bestaan uit Brittanje, Gallië en Spanje, en hy was bevelvoerder van een van die grootste Romeinse leërs, wat aan die belangrike [[Ryn]]grens gestasioneer was.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 16–17.</ref> Hy het in Brittanje gebly nadat hy tot keiser bevorder is en sy beheer oor die noordwestelike streke verseker. Hy het die bou van militêre basisse voltooi wat onder sy pa se bewind begin is en opdrag gegee vir die herstel van die streek se paaie.<ref>Odahl, 80–81.</ref> Hy is daarna na Augusta Treverorum ([[Trier]]) in Gallië, die Tetrargiale hoofstad van die noordwestelike Romeinse Ryk.<ref>Odahl, 81.</ref> Die Franke het gehoor Konstantyn is tot keiser verklaar en het Gallië in die winter van 306-307 oor die Benede-Ryn binnegeval.<ref>MacMullen, ''Constantine'', 39; Odahl, 81–82.</ref> Hy het hulle teruggedryf en die konings Ascaric en Merogais gevange geneem. Die konings en hulle troepe is in die vierings wat gevolg het, gevoer aan die wilde diere van Trier se amfiteater.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 29; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 41; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 63; MacMullen, ''Constantine'', 39–40; Odahl, 81–83.</ref> [[Beeld:Trier Kaiserthermen BW 1.JPG|thumb|280px|Openbare baddens (''thermae'') wat Konstantyn in Trier laat bou het, was meer as 100&nbsp;m breed en 200&nbsp;m lank, en kon 'n paar duisend mense op 'n slag huisves. Hulle het meegeding met dié in [[Rome]].<ref>Odahl, 82–83.</ref>]] Konstantyn het Trier geweldig uitgebrei Hy het die ronde muur om die stad laat versterk met militêre torings en versterkte poorte, en hy het begin met die bou van 'n paleiskompleks in die noordoostelike deel van die stad. Hy het 'n formele oudiënsiesaal en massiewe keiserlike baddens suid van sy paleis laat bou. Hy het opdrag gegee vir baie bouprojekte in Gallië tydens sy bewind as keiser van die weste, veral in Augustodunum (Autun) en Arelate ([[Arles]]).<ref>Odahl, 82–83. Sien ook: William E. Gwatkin jr. [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/secondary/journals/CJ/29/1/Roman_Trier*.html Roman Trier]." ''The Classical Journal'' 29 (1933): 3–12.</ref> Volgens Lactantius het Konstantyn 'n verdraagsame beleid teenoor Christene gevolg, hoewel hy nog nie self 'n Christen was nie. Hy het waarskynlik gedink dit is sinvoller as openlike vervolging,<ref>Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 24.9; Barnes, "Lactantius and Constantine", 43–46; Odahl, 85, 310–11.</ref> asook 'n manier om hom te onderskei van die "groot vervolger" Galerius.<ref>Odahl, 86.</ref> Hy het die vervolging van die Christene stopgesit en alles wat hulle daartydens verloor het, aan hulle terugbesorg.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 28.</ref> Konstantyn was in 'n groot mate onbeproef en 'n sweempie onwettigheid het om hom gehang. Hy het op sy pa se reputasie staatgemaak vir sy vroeë propaganda.<ref>Rodgers, 236.</ref> Mense het egter gou begin kommentaar lewer oor die ooreenkomste tussen vader en seun danksy sy militêre vermoëns en bouprojokte, en Eusebius het opgemerk Konstantyn is 'n "vernuwing, uit eie reg, van sy vader se lewe en bewind".<ref>''Panegyrici Latini'' 7(6)3.4; Eusebius, ''Vita Constantini'' 1.22, qtd. and tr. Odahl, 83; Rodgers, 238.</ref> Muntstukke, beelde en redenaarskuns het 'n nuwe neiging ontbloot: minagting vir die "barbare" buite die ryk se grense. Konstantyn het 'n geldstuk laat munt ná sy oorwinning oor die [[Alemanne]] wat huilende en smekende Alemanne uitbeeld, met die inskripsie "die Alemanne is oorwin" onder die frase "Romeinse heugenis".<ref>MacMullen, ''Constantine'', 40.</ref> Daar was min simpatie met dié vyande.<ref>Qtd. in MacMullen, ''Constantine'', 40.</ref> ===Maxentius se rebellie=== [[Beeld:Maxentius02 pushkin.jpg|thumb|links|180px|'n Kopbeeld van keiser Maxentius, wat in die Slag van Ponte Milvio deur Konstantyn verslaan is.]] Ná Galerius se erkenning van Konstantyn as ''caesar'' is Konstantyn se portret na [[Rome]] gebring, soos wat die gebruik was. Maxentius het die onderwerp van die portret bespot as die seun van 'n [[prostituut]] en sy eie magteloosheid bekla.<ref>Zosimus, 2.9.2; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 62; MacMullen, ''Constantine'', 39.</ref> Maxentius, wat jaloers op Konstantyn se mag was,<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 29; Odahl, 86; Potter, 346.</ref> het op 28 Oktober 306 beslag gelê op die titel keiser. Galerius het geweier om hom as sulks te erken, maar kon nie daarin slaag om hom te onttroon nie. Galerius het Severus teen Maxentius gestuur, maar tydens die veldtog het Severus se leërs, wat voorheen onder bevel van Maxentius se pa, Maximianus, geveg het, gedros en Severus is gevange geneem.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 30–31; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 41–42; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 62–63; Odahl, 86–87; Potter, 348–49.</ref> Maximianus, wat uit sy aftrede gebring is deur sy seun se rebellie, het laat in 307 na Gallië gereis om met Konstantyn te vergader. Hy het aangebied dat sy dogter Fausta met Konstantyn trou en hy hom tot die rang van ''augustus'' bevorder. In ruil daarvoor sou Konstantyn die ou familiebondgenootskap tussen Maximianus en Constantius herbevestig en sy steun verleen aan Maxentius se veldtog in Italië. Konstantyn het dit aanvaar en is in die laat somer van 307 met Fausta getroud. Konstantyn het Maxentius nou sy steun gegee en aangebied om hom politieke erkenning te bied.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 31; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 64; Odahl, 87–88; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15–16.</ref> Konstantyn was egter lugtig vir die Italiaanse konflik. In die lente en somer van 307 het hy Gallië vir Brittanje verlaat om enige betrokkenheid in die Italiaanse konflik te vermy;<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 30; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 62–63; Odahl, 86–87.</ref> Hy het, in plaas daarvan om militêre hulp aan Maxentius te verleen, sy troepe gestuur om teen Germaanse stamme aan die Ryn te veg. In 310 het hy na die noordelike Ryn gamarsjeer en teen die Franke geveg. Wanneer hy nie op 'n veldtog was nie, het hy deur sy grondgebied getoer en sy weldadigheid geadverteer en die ekonomie en kuns gesteun. Sy weiering om aan die oorlog deel te neem het sy gewildheid onder sy mense verhoog en sy magsbasis in die weste versterk.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 34; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 63–65; Odahl, 89; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 15–16.</ref> Maximianus het in die winter van 307-308 na Rome teruggekeer, maar gou 'n uitval met sy seun gehad. Vroeg in 308, ná 'n mislukte poging om Maxentius se titel oor te neem, het Maximianus na Konstantyn se hof teruggekeer.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 32; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 64; Odahl, 89, 93.</ref> Op 11 November 308 het Galerius 'n algemene vergadering in [[Oostenryk]] byeengeroep om die onstabiliteit in die westelike provinsies te beëindig. Diocletianus, wat vir 'n ruk uit sy aftrede herroep is, Galerius en Maximianus was teenwoordig. Maximianus is gedwing om weer te abdikeer en Konstantyn is weer tot ''caesar'' gedemofeer. [[Licinius]], een van Galerius se ou militêre bondgenote, is as ''augustus'' in die westelike streke aangestel. Die nuwe stelsel het nie lank geduur nie; Konstatyn het geweier om die demofering te aanvaar en het steeds muntstukke gemunt waarop hy homself ''augustus'' noem, al het ander lede van die Tetrargie na hom as ''caesar'' verwys op hulle muntstukke. [[Maximinus Daza|Maximinus]] was gefrustreerd dat hy oor die hoof gesien is vir bevordering terwyl die nuweling Licinius tot ''augustus'' bevorder is en het geëis dat Galerius hom bevorder. Galerius het aangebied om beide Maximinus en Konstantyn "seuns van die augusti" te noem,<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 32–34; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 42–43; Jones, 61; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 65; Odahl, 90–91; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 17; Potter, 349–50; Treadgold, 29.</ref> maar nie een van hulle het die nuwe titel aanvaar nie. Teen die lente van 310 het Galerius na albei mans verwys as ''augusti''.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 33; Jones, 61.</ref>{{clear}} ===Maximianus se rebellie=== [[Beeld:Constantine multiple CdM Beistegui 233.jpg|thumb|220px|'n Goue solidus van die "Onoorwonne Konstantyn", met die god [[Sol Invictus]] agter hom. Dit is in 313 gemunt. Die gebruik van Sol se afbeelding het klem gelê op Konstantyn se status as sy pa se opvolger.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 36–37.</ref>]] In 310 het 'n onteiende Maximianus teen Konstantyn gerebelleer terwyl Konstantyn op 'n veldtog teen die Franke was. Maximianus is suid na Arles gestuur met 'n afdeling van Konstantyn se leër in voorbereiding vir enige aanvalle deur Maxentius in Suid-Gallië. Hy het aangekondig dat Konstantyn dood is en het die keiserlike pers opgeneem. Ondanks 'n belofte van groot geld aan enigiemand wat hom as keiser steun, het die grootste deel van Konstantyn se leër lojaal aan hulle keiser gebly, en Maximianus moes weer vertrek. Konstantyn het gou van die rebellie gehoor, sy veldtog teen die Franke afgestel en met sy leër na die Ryn opgeruk.<ref name="yuhknp">Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 34–35; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 43; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 65–66; Odahl, 93; Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 17; Potter, 352.</ref> Maximianus het na Massilia ([[Marseille]]) gevlug, want dit was beter in staat om 'n lang beleg te oorleef as Arles. Dit het egter nie 'n groot verskil gemaak nie, want getroue inwoners het die agterpoorte vir Konstantyn oopgemaak. Maximianus is in hegtenis geneem en oor die kole gehaal vir sy oortredings. Konstantyn het hom in 'n mate begenadig, maar het sterk aanbeveel dat hy selfmoord pleeg. In Julie 310 het Maximianus homself opgehang.<ref name="yuhknp" /> Maximianus se dood het 'n skuif in Konstantyn se openbare beeld vereis. Hy kon nie meer op 'n verbinding met die ouer keiser Maximianus staatmaak nie en het 'n nuwe bron van legitimiteit nodig gehad.<ref>Potter, 352.</ref> In 'n toespraak wat op 25 Julie 310 in Gallië gelewer is, het die anonieme spreker 'n voorheen onbekende dinastiese verbintenis met [[Claudius II]] onthul. Dié was 'n 3de-eeuse keiser wat beroemd daarvoor was dat hy die Gote verslaan en orde in die ryk herstel het. In 'n breuk van tetrargiale modelle het die toespraak klem gelê op Konstantyn se voorouerlike reg om te regeer, eerder as beginsels van keiserlike gelykheid. Die nuwe [[ideologie]] wat in die toespraak uitgedruk is, het Galerius en Maximianus irrelevant gemaak vir Konstantyn se reg om te regeer.<ref>''Panegyrici Latini'' 6(7); Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 35–37, 301; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 66; Odahl, 94–95, 314–15; Potter, 352–53.</ref> Daar is min rede om te glo die toespraak was enigiets anders as fiksie, maar dit het Konstantyn se aanspraak op legitimiteit versterk en sy gewildheid onder die burgers van Gallië verhoog.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 36–37; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 50–53; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 66–67; Odahl, 94–95.</ref> ==Burgeroorloë== ===Oorlog teen Maxentius=== Teen middel 310 was Galerius te siek om by politiek betrokke te raak.<ref>Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 31–35; Eusebius, ''Historia Ecclesiastica'' 8.16; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 43; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 68; Odahl, 95–96, 316.</ref> Sy finale daad was 'n brief op 30 April 311 waarin 'n einde aan alle vervolgings asook verdraagsaamheid teenoor goedsdiens aangekondig is.<ref>Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 34; Eusebius, ''Historia Ecclesiastica'' 8.17; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 304; Jones, 66.</ref> Hy is kort daarna dood<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 39; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 43–44; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 68; Odahl, 95–96.</ref> en daarmee het die bietjie van die tetrargie wat nog oor was, tot 'n einde gekom.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 45; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 69; Odahl, 96.</ref> Maximinus het teeen Licinius opgeruk en [[Klein-Asië]] oorgeneem. 'n Haastige vrede is gesluit op 'n boot in die middel van die [[Bosporus]].<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 39–40; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 44; Odahl, 96.</ref> Terwyl Konstantyn deur Brittanje en Gallië getoer het, het Maxentius hom vir oorlog voorberei.<ref>Odahl, 96.</ref> Hy het Noord-Italië gefortifiseer en sy steun in die Christelike gemeenskap versterk deur hulle toe te laat om 'n nuwe biskop van Rome, [[Pous Eusebius|Eusebius]], te verkies.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 38; Odahl, 96.</ref> [[Beeld:Dame-Schmuckkasten-Trier.jpg|thumb|links|180px|'n Romeinse [[fresko]] in [[Trier]], [[Duitsland]], moontlik van Constantia (omstreeks 310&nbsp;n.C.).]] Maxentius se bewind was egter onveilig. Sy vroeë steun het afgeneem ná verhoogde belasting en minder handel; betogings het in Rome en [[Kartago]] uitgebreek,<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 37; Curran, 66; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 68; MacMullen, ''Constantine'', 62.</ref> en [[Domitius Alexander]] kon sy gesag in [[Afrika]] kortliks omverwerp.<ref name="leohak">Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 37.</ref> Teen 312 is hy nie meer ondersteun nie,<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 37–39.</ref> selfs onder Christelike Italiane.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 38–39; MacMullen, ''Constantine'', 62.</ref> In die somer van 311 het Maxentius teen Konstantyn opgeruk terwyl Licinius met sake in die ooste doenig was. Hy het oorlog teen Konstantyn verklaar en belowe om sy pa se "moord" te wreek.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 40; Curran, 66.</ref> Om te voorkom dat Maxentius 'n bondgenootskap met Licinius teen hom sluit,<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41.</ref> het Konstantyn in die winter van 311-312 sy eie bondgenootskap met Licinius gesluit en hom sy suster Constantia as vrou beloof. Maximinus het dit as 'n ondermyning van sy gesag beskou en ambassadeurs na Rome gestuur om politieke erkenning aan Maxentius te bied in ruil vir militêre steun. Maxentius het dit aanvaar.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41; Elliott, ''Christianity of Constantine'', 44–45; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 69; Odahl, 96.</ref> Volgens Eusebius was dit onmoontlik om tussen streke te reis en daar was oral 'n militêre opbou. Daar was "nie 'n plek waar mense nie elke dag 'n opvlamming van vyandelikhede verwag het nie".<ref>Eusebius, ''Historia Ecclesiastica'' 8.15.1–2, qtd. and tr. in MacMullen, ''Constantine'', 65.</ref> [[Beeld:Battle of Constantine and Maxentius (detail-of-fresco-in-Vatican-Stanze) c1650 by Lazzaro Baldi after Giulio Romano at the University of Edinburgh.jpg|thumb|180px|''Die geveg tussen Konstantyn en Maxentius'' (detail van 'n fresko deur Giulio Romano in die [[Vatikaan]]museum (kopie omstreeks 1650 deur Lazzaro Baldi, nou by die Universiteit van Edinburg.]] Konstantyn se raadgewers het gewaarsku teen 'n te vinnige aanval op Maxentius,<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41; MacMullen, ''Constantine'', 71.</ref> maar Konstantyn het mense geïnspireer met die idee dat hy bonatuurlike leiding het.<ref>Curran, 67.</ref> en alle waarskuwings geïgnoreer.<ref>MacMullen, ''Constantine'', 70–71.</ref> Vroeg in die lente van 312<ref name="esyyqc">Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41; Odahl, 101.</ref> het hy die [[Alpe]] oorgesteek met 'n kwart van sy leër, sowat 40&nbsp;000 soldate.<ref>''Panegyrici Latini'' 12(9)5.1–3; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41; MacMullen, ''Constantine'', 71; Odahl, 101.</ref> Hy het eers Segusium ([[Susa]], Italië), 'n goed versterkte dorp, ingeneem. Van daar het hy na Noord-Italië gemarsjeer.<ref name="esyyqc" /> Naby die stad Augusta Taurinorum ([[Turyn]], Italië) het Konstantyn 'n groot, swaar gewapende mag van Maxentius teengekom.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41; Jones, 70; MacMullen, ''Constantine'', 71; Odahl, 101–02.</ref> In die daaropvolgende Slag van Turyn het Konstantyn Maxentius se mag omsingel en ontwapen.<ref>''Panegyrici Latini'' 12(9)5–6; 4(10)21–24; Jones, 70–71; MacMullen, ''Constantine'', 71; Odahl, 102, 317–18.</ref> Turyn het geweier om skuilplek aan Maxentius se terugvallende magte te gee en het hulle poorte eerder vir Konstantyn oopgemaak.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41; Jones, 71; Odahl, 102.</ref> Ander stede van die Noord-Italiaanse vlakte het Konstantyn met sy oorwinning gelukgewens en ambassadeurs na hom gestuur. Hy het na [[Milaan]] beweeg, waar oop poorte en vreugdevierings hom begroet het. Konstantyn het sy soldate in Milaan laat rus tot in die somer van 312, toe hy aanbeweeg het na Brixia (Brescia).<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 41–42; Odahl, 103.</ref> Brescia se leër is gou verslaan<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 42; Jones, 71; MacMullen, ''Constantine'', 71; Odahl, 103.</ref> en Konstantyn het na [[Verona]] beweeg, waar 'n groot mag van Maxentius laer getrek het.<ref>Jones, 71; MacMullen, ''Constantine'', 71; Odahl, 103.</ref> Ná 'n geveg het Konstantyn die dorp omsingel en beleër.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 42; Jones, 71; Odahl, 103.</ref> Verona het kort daarna oorgegee, gevolg deur [[Aquileia]],<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 42; Jones, 71; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 69; MacMullen, ''Constantine'', 71; Odahl, 104.</ref> Mutina ([[Modena]])<ref>Jones, 71; MacMullen, ''Constantine'', 71.</ref> en [[Ravenna]].<ref>MacMullen, ''Constantine'', 71.</ref> Die pad na Rome was nou wyd oop vir Konstantyn.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 42; Curran, 67; Jones, 71.</ref> [[Beeld:Ponte Milvio-side view-antmoose.jpg|thumb|240px|Die Ponte Milvio oor die [[Tiber]]rivier noord van Rome, waar Konstantyn en Maxentius geveg het in die Slag van Ponte Milvio.]] Maxentius het voorberei vir dieselfde soort oorlogvoering as teen Severus en Galerius: hy het in Rome gesit en wag vir 'n beleg.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 42; Jones, 71; Odahl, 105.</ref> Hy het nog Rome se pretoriaanse wagte beheer, het baie Afrika-graan gehad en was aan alle kant deur skynbaar ondeurdringbare mure omsingel. Hy het opdrag gegee dat alle brûe oor die Tiber gesluit word, glo op aanbeveling van die gode,<ref>Jones, 71.</ref> en het die res van Sentraal-Italië onverdedig gelaat. Konstantyn het dié streek se steun gou ingepalm.<ref>Odahl, 104.</ref> Maxentius se steun het intussen geleidelik afgeneem. Hy was nie meer seker dat hy as oorwinnaar uit 'n oorlog sou tree nie en het 'n tydelike brug oor die Tiber laat bou in voorbereiding vir 'n veldslag teen Konstantyn.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 42–43; MacMullen, ''Constantine'', 78; Odahl, 108.</ref> Maxentius het noord getrek om Konstantyn te ontmoet.<ref>Lactantius, ''De Mortibus Persecutorum'' 44.8; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 43; Curran, 67; Jones, 72; Odahl, 108.</ref> ====Konstantyn aanvaar die Griekse letters Chi Rho vir Christus se afkorting==== [[Beeld:Konstantinsmedaillon.jpg|thumb|180px|'n Silwermedalje van 315: Konstantyn met 'n chi-rho-simbool as sy helmteken.]] Maxentius se magte was steeds twee keer so groot as Konstantyn s'n en hy het hulle in lang lyne georganiseer met hulle gesig na die slagveld en hulle rug na die rivier.<ref name="bvubfs">Odahl, 108.</ref> Konstantyn se leër het op die slagveld opgedaag met vreemde simbole op hulle vlae en skilde.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 43; Digeser, 122; Jones, 72; Odahl, 106.</ref> Volgens Lactantius het Konstantyn in 'n droom die idee van die simbole gekry. Hy het op sy soldate se skilde die letter Χ laat aanbring, met 'n regaf lyn daardeur getrek wat bo rond was. Die teken (☧) verteenwoordig die eerste twee letters van die Griekse naam ΧΡΙΣΤΟΣ, ''Christos''.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 306; MacMullen, ''Constantine'', 73; Odahl, 319.</ref><ref>Cameron and Hall, 206–07; Drake, "Impact of Constantine on Christianity" (CC), 114; Nicholson, 311.</ref> Konstantyn het sy eie troepe met die hele lengte van Maxentius se lyn langs ontplooi. Konstantyn het sy perderuiters opdrag gegee om te storm en hulle het deur Maxentius se ruiters gebreek. Hy het toe sy voetsoldate teen Maxentius s'n gestuur en baie van laasgenoemde is in die Tiber gestoot, waar hulle óf doodgemaak is óf verdrink het.<ref name="bvubfs" /> Die geveg was kort,<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 43; Curran, 68.</ref> en Maxentius se troepe is verslaan.<ref>MacMullen, ''Constantine'', 78.</ref> Maxentius het ook oor die brug van bote (Ponte Milvio) probeer vlug, maar hy is in die Tiber gestamp en het verdrink.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 43; Curran, 68; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 70; MacMullen, ''Constantine'', 78; Odahl, 108.</ref> ===In Rome=== [[Beeld:0 Gaius Flavius Valerius Constantinus, Palatino.jpg|thumb|180px|'n Bronskopbeeld van Konstantyn.]] Konstantyn het Rome op 29 Oktober 312 binnegegaan{{sfn|Barnes|1981|loc=[https://books.google.com/books?id=LGDjJK-JeSwC&pg=PA44 p.&nbsp;44]}}<ref>MacMullen, ''Constantine'', 81; Odahl, 108.</ref> en daar is feesgevier.<ref>Cameron, 93; Curran, 71–74; Odahl, 110.</ref> Maxentius se liggaam is uit die Tiber gehaal en onthoof, en sy kop is deur die strate geparadeer sodat almal dit kon sien.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 44; Curran, 72; Jones, 72; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 70; MacMullen, ''Constantine'', 78; Odahl, 108.</ref> Anders as sy voorgangers het Konstantyn nie hulde by die Tempel van [[Jupiter (mitologie)|Jupiter]] aan die god gebring nie.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 44; MacMullen, ''Constantine'', 81; Odahl, 111. Cf. also Curran, 72–75.</ref> Die Romeinse senaat het aan hom die "titel van die eerste naam" toegeken, wat beteken sy naam sou eerste staan in enige amptelike dokumente.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 46; Odahl, 109.</ref> Hulle het hom ook verklaar tot "die grootste ''augustus''".<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 46.</ref> Konstantyn het dekrete uitgevaardig om eindom wat mense onder Maxentius verloor het terug te gee, politieke verbannings herroep en Maxentius se teenstanders in die tronke vrygelaat.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 44.</ref> 'n Uitgebreide propagandaveldtog het gevolg, waartydens Maxentius se beeld uit alle openbare plekke verwyder is. Hy is 'n "[[tiran]]" genoem en is gestel teenoor 'n geïdealiseerde beeld van Konstantyn as die "bevryder".<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 45–47; Cameron, 93; Curran, 76–77; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 70.</ref> Alle geboue wat aan Maxentius opgedra was, is ooropgedra aan Konstantyn. Konstantyn het ook probeer om sy prestasies te verbeter. Die Circus Maximus is byvoorbeeld herontwerp sodat dit 25 keer soveel toeskouers kon hou as Maxentius se resieskompleks aan die Via Appia.<ref>Curran, 83–85.</ref> Maxentius se grootste ondersteuners is uit die weg geruim met die ontbinding van die Pretoriaanse Garde en Keiserlike Perdewag.<ref>Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 45; Curran, 76; Odahl, 109.</ref> Die oorblywende deel van Maxentius se leërs is gestuur vir grensdiens aan die Ryn.<ref>Odahl, 109.</ref> ===Oorloë teen Licinius=== [[Beeld:Aureus of Licinius.png|thumb|180px|'n Goue muntstuk van keiser Licinius.]] In die volgende jare het Konstantyn geleidelik sy militêre superioriteit oor sy teenstanders gekonsolideer. In 313 het hy Licinius in Milaan ontmoet om hulle bondgenootskap te verseker met die huwelik tussen Licinius en Konstantyn se halfsuster Constantia. Tydens die ontmoeting het die keisers ingestem tot die sogenaamde Edik van Milaan, waarkragtens volle verdraagsaamheid aan Christene en alle godsdienste in die ryk toegeken is.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 25.</ref> Die konferensie is egter kortgeknip deur die nuus dat Licinius se teenstander Maximinus die Bosporus oorgesteek het en Europese grondgebied aanval. Licinius het vertrek en Maximinus eindelik verslaan. So het hy beheer gekry oor die hele oostelike deel van die Romeinse Ryk. Betrekkinge tussen die oorblywende twee keisers het egter versleg ná 'n sluipmoordpoging op Konstantyn deur iemand wat Licinius as ''caesar'' wou aanstel.<ref name="ReferenceA">Carrié & Rousselle, ''L'Empire Romain'', 229</ref> Licinius het ook Konstantyn se standbeelde in Emona laat vernietig.<ref>Byfield, Ted, ed. ''The Christians: Their First Two Thousand Years''. vol. III. p. 148. {{cite web |url= http://www.christianhistoryproject.org/to-the-constantine-era/constantine |title=The sign in the sky that changed history |access-date=5 February 2016 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20160119071854/http://www.christianhistoryproject.org/to-the-constantine-era/constantine/ |archive-date= 19 January 2016 }}</ref> In óf 314 óf 316 het die twee ''augusti'' in die Slag van Cibalae teen mekaar geveg. Konstantyn het dit gewen. Hulle het in 317 weer gebots in die Slag van Mardia, en het tot 'n ooreenkoms gekom dat Konstantyn se seuns Crispus en [[Konstantyn II]] en Licinius se seun Licinianus ''caesars'' gemaak word.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', pp. 38–39.</ref> Hierna het Konstantyn oor [[Pannonia]] en [[Macedonia (Romeinse provinsie)|Macedonia]] regeer en in [[Sirmium]] gaan woon, van waar hy in 322 oorlog teen die Gote en Sarmate en in 323 teen die Gote gemaak het.<ref name="ReferenceA" /> In 320 het Licinius na bewering sy woord verbreek oor die godsdiensvryheid wat in 313 in die Edik van Milaan belowe is en weer begin om Christene te onderdruk:<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', pp. 41–42.</ref> gewoonlik sonder bloedvergieting, maar deur beslaglegging en die afdanking van Christelike ampsdraers.<ref>Carrié & Rousselle, ''L'Empire Romain'', pp. 229–30</ref> Hoewel dié uitbeelding van Lucinius dalk nie heeltemal akkuraat is nie, het hy wel die Christene minder gesteun as Konstantyn. Hy was geneig om die kerk te beskou as 'n mag wat lojaler aan Konstantyn as aan die keiserlike stelsel in die algemeen was.<ref>Timothy E. Gregory, ''A History of Byzantium''. Chichester: John Wiley & Sons, 2010, {{ISBN|978-1-4051-8471-7}}, p. 54</ref> Dié twyfelagtige ooreenkoms het eindelik 'n uitdaging geword vir Konstantyn in die weste, en het 'n klimaks bereik in die groot [[burgeroorlog]] van 324. Konstantyn se Christelike lofredenaars het die oorlog voorgestel as 'n geveg tussen die Christendom en die heidendom; Licinius, bygestaan deur Gotiese huursoldate, het die verlede en antieke heidendom verteenwoordig, terwyl Konstantyn en sy Franke onder die Chi-Rho-vlag geveg het. Konstantyn se leër was kleiner, maar het geseëvier in die Slag van Adrianopel. Licinius het oor die Bosporus gevlug en [[Martinianus]] as ''augustus'' in naam in die weste uitgeroep. Konstantyn het egter die volgende geveg, die Slag van [[Dardanelle|Hellespont]], gewen en eindelik die Slag van Chrysopolis op 18 September 324.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 42–43.</ref> Licinius en Martinianus het hulle by Nicomedia aan Konstantyn oorgegee op belofte dat hulle lewe gespaar sou word: Hulle het as privaat burgers in onderskeidelik [[Thessaloniki]] en [[Kappadosië]] gaan woon. In 325 het Konstantyn Licinius egter daarvan beskuldig dat hy teen hom saamsweer en hom laat gevange neem en hang; Licinius se seun, die seun van Konstantyn se halfsuster, is in 326 gedood.<ref>Scarre, ''Chronicle of the Roman Emperors'', 215.</ref> Konstantyn het dus die alleenheerser van die Romeinse Ryk geword.<ref name="macmullen">MacMullen, ''Constantine''.</ref> ==Latere bewind== ===Stigting van Konstantinopel=== [[Beeld:Constantinopolis coin.jpg|180px|thumb|'n Geldstuk wat Konstantyn laat munt het ter viering van die stigting van Konstantinopel.]] Diocletianus het Nicomedia in die ooste tydens die Tetrargie as sy hoofstad gekies.<ref>Sherrard, red. Krieger, ''Byzantium'', Silver Burdett Company, Morristown, NJ, 1966 p. 15</ref> Dit was nie ver van [[Bisantium]] nie en die ideale plek om [[Thracië]], [[Asië]] en [[Egipte]] te verdedig wat almal sy militêre aandag geverg het.<ref>Sinnigen & Boak, ''A History of Rome to A.D. 565'', 6de uitg., Macmillan Publishing Co., Inc., New York, 1977 pp. 409–10</ref> Toe Konstantyn sy nuwe hoofstad kies, het hy die verskuiwing van die middelpunt van die ryk erken vanaf die afgeleë en yl bewoonde weste na die ryker stede van die ooste, asook die militêre belangrikheid van die beskerming van die [[Donau]] teen barbaarse invalle en van Asië teen 'n vyandelike [[Persië]].<ref>Norwich, ''Byzantium: The Early Centuries'', Penguin Books, Middlesex, 1988, p. 40</ref> Dit was ook maklik om die skeepsverkeer tussen die [[Swartsee]] en die [[Middellandse See]] te monitor.<ref>Sherrard, ed. Krieger, ''Byzantium'', Silver Burdett Company, Morristown, NJ, 1966 p. 18</ref> Daar is voorgestel 'n nuwe hoofstad in die ooste sou die integrasie van die ooste as 'n sentrum van opvoeding, vooruitgang en kultuur in die Romeinse Ryk as 'n geheel verteenwoordig.<ref>Gilbert Dagron, ''Naissance d'une Capitale'', 24</ref> Nadat hy 'n paar opsies oorweeg het, het Konstantyn besluit op die Griekse stad Bisantium, wat in die vorige eeu reeds aansienlik herbou is volgens Romeinse standaarde deur [[Septimius Severus]] en [[Caracalla]], wat reeds die stad se strategiese belangrikheid besef het.<ref>Dagron, ''Naissance d'une Capitale'', 15/19</ref> Die stad is dus in 324 gestig<ref name=Oxf>"Constantinople" in ''The Oxford Dictionary of Byzantium'', Oxford University Press, Oxford, 1991, p. 508. {{ISBN|0-19-504652-8}}</ref> en hernoem tot [[Konstantinopel]] ("Konstantyn se stad"). Spesiale gedenkmuntstukke is in 330 uitgegee om die geleentheid te vier. Die figure van die ou gode is óf vervang óf opgeneem in 'n raamwerk van Christelike simbolisme. Konstantyn het die nuwe Kerk van die Heilige Apostels laat bou op die terrein van die tempel van [[Afrodite]]. Die nuwe hoofstad is dikwels met die "ou" Rome vergelyk as ''Nova Roma Constantinopolitana'', die "Nuwe Rome van Konstantinopel".<ref name="macmullen" /> ===Godsdiensbeleid=== [[Beeld:Constantine burning Arian books.jpg|thumb|200px|links|Konstantyn verbrand boeke deur Ariese ketters, uit 'n 9de-eeuse manuskrip.]] Konstantyn was die eerste keiser wat die vervolging van Christene beëindig en die Christendom saam met ander gelowe en kultusse gewettig het. In Februarie 313 het hy saam met Licinius in Milaan vergader en die Edik van Milaan uitgereik waarkragtens Christene hulle geloof sonder verdrukking kon volg.<ref>{{Cite book|last=Bowder|first=Diana|title=The Age of Constantine and Julian|publisher=Barnes & Noble Books|year=1987|isbn=9780064906012|pages=28|language=English}}</ref> Dit het strawwe vir die verkondiging van die Christelike geloof, waarvoor baie voorheen vervolg is, uit die weg geruim en eiendom aan die kerk terugbesorg. Die edik het alle gelowe van vervolging uitgesluit sodat enigiemand kon aanbid wie hy wou. Geleerdes debatteer daaroor of Konstantyn sy ma, [[Helena van Konstantinopel|Helena]], se Christelike geloof in sy jeug aangeneem het en of hy dit geleidelik deur die verloop van sy lewe aangeneem het.<ref>R. Gerberding and J. H. Moran Cruz, ''Medieval Worlds'' (New York: Houghton Mifflin Company, 2004) p. 55.</ref> [[Beeld:Sylvester I and Constantine.jpg|thumb|240px|[[Pous Silvester I]] en keiser Konstantyn.]] Volgens Christelike skrywers was Konstantyn ouer as 40 toe hy eindelik verklaar het hy is 'n Christen en dit duidelik gestel het dat hy sy suksesse te danke het aan [[God]] alleen.<ref>Peter Brown, ''The Rise of Christendom'' 2de uitg. (Oxford, Blackwell Publishing, 2003) p. 60</ref> Ondanks sy verklarings dat hy 'n Christen is, het hy tot op sy sterfbed gewag voordat hy gedoop is, want hy het geglo die doop sou hom verlos van die sondes wat hy gepleeg het in die uitvoering van sy beleide as keiser.{{sfn|Drake|2000|p= 395}} Hy het die kerk finansieel ondersteun, basilikas laat bou, voorregte aan kerklikes toegestaan (soos uitsluiting van sekere belasting), Christene in hoë ampte aangestel en eiendom aan die kerk teruggegee waarop voorheen tydens die lang tydperk van vervolging beslag gelê is.<ref>R. Gerberding and J. H. Moran Cruz, ''Medieval Worlds'' (New York: Houghton Mifflin Company, 2004) pp. 55–56.</ref> Konstantyn het dalk nie net die Christendom beskerm nie. 'n Triomfboog is in 315 laat bou om sy oorwinning in die Slag van Ponte Milvio (312) te vier. Dit is versier met beelde van die godin [[Victoria (mitologie)|Victoria]], en offerandes is aan heidense gode soos [[Apollo]], [[Diana (mitologie)|Diana]] en [[Hercules]] gebring. Op die boog is geen uitbeelding van Christelike simbolisme nie. Die boog is egter wel deur die Senaat laat bou en nie deur Konstantyn nie.<ref>Robin Lane Fox, ''apud'' Jonathan Bardill, '' Constantine, Divine Emperor of the Christian Golden Age''. Cambridge University Press, 2011, {{ISBN|978-0-521-76423-0}}, p. 307, note 27</ref> In 321 het Konstantyn gelas dat [[Sondag]] 'n rusdag vir alle burgers moet wees.<ref>''Codex Justinianeus'' 3.12.2</ref> In 323 het hy 'n dekreet uitgevaardig waarkragtens Christene verbied is om aan staatsofferandes deel te neem.<ref>''Codex Theodosianus'' 16.2.5</ref> Nadat die heidense gode van sy muntstukke af verdwyn het, het Christelike simbole in die plek daarvan hulle verskyning gemaak.<ref>Cf. Paul Veyne, ''Quand notre monde est devenu chrétien'', 163.</ref><ref name="ramsey">R. MacMullen, "Christianizing The Roman Empire A.D. 100–400, Yale University Press, 1984, p. 44, {{ISBN|0-300-03642-6}}</ref> Konstantyn se bewind het 'n presedent geskep dat die keiser groot invloed en gesag in die vroeë Christelike [[Ekumeniese konsilie|konsilies]] gehad het, veral in die dispuut oor [[Arianisme]]. Konstantyn het nie gehou van die sosiale onstabiliteit wat godsdienstige dispute ingehou het nie. Sy invloed oor die kerk was bedoel om leerstellings af te dwing, kettery uit te wis en ekklesiastiese eenheid te handhaaf; die kerk se rol was om aanbidding, leerstellings en dogma daar te stel.<ref>Richards, Jeffrey. ''The Popes and the Papacy in the Early Middle Ages 476–752'' (Londen: Routledge & Kegan Paul, 1979) pp. 15–16.</ref> ===Administratiewe hervormings=== [[Beeld:Gold coin pendant BM.JPG|thumb|180px|'n Heksagonale goue gelukbringer met 'n dubbele solidus van Konstantyn in die middel, 321, nou in die Britse Museum.]] Van die middel 3de eeu af het keisers ''equites'' (ridders) begin verkies bo senatore, wat 'n monopolie oor die belangrikste ampte van die staat gehad het. Senatore is die bevel van legioene en die meeste provinsiale goewerneurskappe ontneem, want daar is gevoel hulle het die gespesialiseerde militêre opvoeding kortgekom wat nodig was in 'n tyd van akute verdedigingsbehoeftes;<ref>Christol & Nony, ''Rome et son Empire'', 241</ref> sulke poste is deur Diocletianus en sy kollegas aan die ''equites'' gegee. Die keisers het egter steeds 'n behoefte gehad aan die talente en hulp van die rykes, op wie staatgemaak is om die sosiale orde en samehang te handhaaf deur middel van 'n web van magtige invloed en kontakte op alle vlakke. Die uitsluiting van die aristokratiese senatore het dié reëling bedreig. In 326 het Konstantyn dié neiging omgekeer en baie administratiewe poste vir senatore beskikbaar gestel. Hy het terselfdertyd die rang van bekleërs van bestaande riddersampte tot senator verhoog. Die senaat as 'n liggaam het geen groot mag gehad nie. Sommige moderne historici sien in dié hervormings 'n poging deur Konstantyn om die senatoriale orde in die keiserlike administratiewe elite te reïntegreer om die moontlikheid te voorkom dat heidense senatore van 'n Christelike keiserlike heerskappy vervreem word.<ref>Cf. Arnhein, ''The Senatorial Aristocracy in the Later Roman Empire'', aangehaal deur Perry Anderson, ''Passages from Antiquity to Feudalism'', 101.</ref> ===Monetêre hervormings=== [[Beeld:Nummus of Constantine (YORYM 2001 10313) obverse.jpg|thumb|links|180px|'n Nummus (muntstuk) van Konstantyn.]] In die 3de eeu was daar wegholinflasie wat verbind word met die vervaardiging van ongedekte geld (wat nie deur sekuriteit teen verlies gevrywaar is nie) om vir openbare uitgawes te betaal, en Diocletianus het onsuksesvol probeer om die betroubare munt van geld te hervestig. Die mislukking was weens die feit dat die silwergeldstukke oorgeëvalueer was in terme van die werklike metaalinhoud daarvan, en daarom kon dit net teen baie laer waardes sirkuleer. Konstantyn het gou ná 305 die munt van Diocletianiese "suiwer" silwer-''argenteus'' stogesit, terwyl die billon-muntstuk nog tot 360 gebruik is. Van die vroeë 300's af het Konstantyn enige poging laat vaar om die silwermunte terug te bring en eerder gekonsentreer op die munt van die die goue solidus, waarvan 72 'n pond goud verteenwoordig het. Ná sy dood is bronsmunte vervaardig, waarvan die belangrikste een die ''centenionalis'' was.<ref>Walter Scheidel, "The Monetary Systems of the Han and Roman Empires", 174/175</ref> Dié bronsstukke het voordurend minder werd geword. Die skrywer van ''De Rebus Bellicis'' meen die gaping tussen die klasse het al hoe groter geword weens dié geldbeleid; die rykes het voordeel getrek uit die satabiliteit in koopkrag van die goue munstukke, terwyl die armes tevrede moes wees met die bronsgeld, waarvan die waarde al hoe verder verswak het.<ref>''De Rebus Bellicis'', 2.</ref> Konstantyn se monetêre beleide was nou verbind met sy godsdiensbeleide; die toename in die munt van geld het saamgeval met die beslaglegging tussen 331 en 336 op alle goue, silwer- en bronsbeelde uit heidense tempels wat verklaar is tot staatseiendom. Al wat bewaar gebly het, is 'n paar bronsbeelde wat as openbare monumente in Konstantinopel gebruik is.<ref>Carrié & Rousselle, ''L'Empire Romain'', 245–246</ref> [[Beeld:Raphael Baptism Constantine.jpg|thumb|240px|''Die doop van Konstantyn'', soos studente van [[Raphael]] hulle dit voorgestel het.]] ==Siekte en dood== [[Beeld:Jupiter&Juno.jpg|thumb|240px|'n Moontlike portret van Konstantyn se dogter Helena en sy skoonseun [[Julianus]].]] Vandat hy siek geword het, het Konstantyn geweet hy gaan binnekort sterf. Hy het in die geheim vir hom 'n laaste rusplek in die Kerk van die Heilige Apostels gereël.<ref>Eusebius, ''Vita Constantini'' 4.58–60; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 259.</ref> Dit het gouer gekom as wat hy besef het. Kort ná [[Paasfees]] in 337 het hy ernstig siek geword.<ref>Eusebius, ''Vita Constantini'' 4.61; Barnes, ''Constantine and Eusebius'', 259.</ref> Hy is na die warmbaddens aan die suidkus van die Golf van Nicomedia (die huidige Golf van Izmit). Daar, in 'n kerk wat sy ma laat bou het, het hy gebid en besef hy is aan die sterf. Hy het na Konstantinopel probeer terugkeer, maar net tot in 'n voorstad van Nicomedia gevorder.<ref>Eusebius, ''Vita Constantini'' 4.62.</ref> Hy het die biskoppe laat kom en versoek om in die [[Jordaan]]rivier gedoop te word, nes [[Christus]]. In die uitstelling van sy doop het hy die destydse gebruik gevolg om eers ná die kindertyd gedoop te word. Daar word geglo hy het sy doop vir so lank uitgestel omdat hy vir soveel moontlik van sy sondes vergewe wou word.<ref>Marilena Amerise, 'Il battesimo di Costantino il Grande."</ref> Konstantyn is kort daarna in 'n voorstedelike villa dood op 22 Mei 337, die laaste dag van die 50 dae lange [[Pinkster]].<ref>Eusebius, ''Vita Constantini'' 4.64; Fowden, "Last Days of Constantine," 147; Lenski, "Reign of Constantine" (CC), 82.</ref> {{Multibeeld | align = left | direction = horizontal | background color = | voetskrif = Konstantyn se seuns en opvolgers: Konstantyn II, Constantius II en Constans. | beeld1 = Campidoglio, Roma - Costantino II cesare dettaglio.jpg | width1 = 120 | beeld2 = Bust of Constantius II (Mary Harrsch).jpg | width2 = 120 | beeld3 = Emperor Constans Louvre Ma1021.jpg | width3 = 120 }} Hoewel Konstantyn volgens Eusubius se weergawe dood is ná die Persiese veldtog, word sy sterfte in ander weergawes aangegee as in die middel van die veldtog. [[Julianus]], 'n broerskind en skoonseun van Konstantyn, het self geskryf die [[Sassanidiese Ryk|Sassaniede]] het die straf vir hulle wandade vrygespring omdat Konstantyn "in die middel van voorbereidings vir oorlog" dood is.<ref>Julian, ''Orations'' 1.18.b.</ref> Sommige kenners het tot die gevolgtrekking gekom dat Eusebius sy ''Vita'' geredigeer het om Konstantyn se reputasie te beskerm teen wat Eusebius beskou het as 'n minder simpatiekgesinde weergawe van die veldtog.<ref>Fowden, "Last Days of Constantine," 148–49.</ref> Konstantyn se liggaam is ná sy dood na Konstantinopel vervoer en in die Kerk van die Heilige Apostels begrawe.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 75–76.</ref> Sy oorskot het die plundering van die stad tydens die [[Kruistog#Vierde Kruistog|Vierde Kruistog]] oorleef, maar is die een of ander tyd daarna vernietig.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=teyNhL3AuGEC&q=body%20of%20constantine%20the%20great&pg=PA305|title=Russian Travelers to Constantinople in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|via= Google Knihy |date= 1984|access-date=15 April 2017|isbn=978-0-88402-101-8|last1=Majeska |first1=George P }}</ref> Konstantyn is opgevolg deur sy drie seuns by Fausta: Konstantyn II, Constantius II en Constans. Hy het ook twee dogters gehad: Constantina en Helena, vrou van keiser Julianus.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 71, figure 9.</ref> ==Nalatenskap== Konstantyn het die Romeinse Ryk onder een keiser herenig. Hy het groot oorwinnings behaal oor die [[Franke]] en [[Alamanne]] in 306-308, weer oor die Franke in 313-314, die [[Gote]] in 332 en die Sarmate in 334. Teen 336 het hy die grootste deel van die lang verlore provinsie [[Dacia (Romeinse provinsie)|Dacia]] teruggewen. Ten tyde van sy dood het hy 'n groot ekspedisie beplan om die plundertogte deur die [[Persiese Ryk]] in die oostelike provinsies te beëindig.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 72.</ref> Wat die kultuur betref, het Konstantyn die baardlose voorkoms van vroeëre keisers teruggebring. Dié nuwe mode het geduur tot in die tyd van [[Phokas van Bisantium|Phokas]].<ref>{{cite web|url=http://www.byzantium.xronikon.com/statfirst.html |title=Byzantine first & last times |publisher=Byzantium.xronikon.com |access-date=7 November 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.forumancientcoins.com/numiswiki/view.asp?key=Barba |title=Barba – NumisWiki, The Collaborative Numismatics Project |publisher=Forumancientcoins.com |access-date=7 November 2012}}</ref> Die [[Heilige Romeinse Ryk]] het Konstantyn as een van die eerbiedwaardige figure van sy tradisie beskou. In die latere Bisantynse staat was dit 'n groot eer vir 'n keiser om as die "nuwe Konstantyn" beskryf te word; 10 keisers is so genoem, onder andere die laaste keiser van die Oos-Romeinse Ryk.<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 91.</ref> [[Karel die Grote]] het monumentale Konstantynse vorme aan sy hof gebruik om daarop te sinspeel dat hy Konstantyn se opvolger en gelyke is. Konstantyn het 'n mitiese rol verwerf as 'n vegter teen heidene. Sy aanvaarding as 'n [[heilige]] het blykbaar in die Bisantynse Ryk versprei tydens oorloë in die laat 6de en 7de eeu teen die [[Sassanidiese Ryk|Sassaniede]] en [[Moslems]].<ref>Fourlas 2020</ref> ===Heiligwording=== Die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodokse Kerk]] beskou Konstantyn as 'n heilige (Άγιος Κωνσταντίνος, sint Konstantyn), met sy feesdag op 21 Mei,<ref>Pohlsander, ''Emperor Constantine'', 92–93.</ref> en noem hom ''isapostolos'' (ισαπόστολος Κωνσταντίνος) – 'n gelyke van die [[Apostel]]s.<ref>Lieu, "Constantine in Legendary Literature" (CC), 305.</ref> ==Stamboom== {{Chart top|width=100%|collapsed=auto}} Keisers se name is in blokke met ronde hoeke, met die datum by toe hulle ''augustus'' was. Name met 'n dikker raam verskyn in altwee afdelings. '''1: Konstantyn se ouers en halfsibbes''' {{Tree chart/start|align=center}} {{tree chart| | | | | | |CGOTH|CGOTH={{ubl|Claudius Gothicus|268–270|''gefabriseerde afstamming''}}|boxstyle_CGOTH=border:2px solid; border-radius:1em}} {{tree chart| | | | | | | |Q|}} {{tree chart| | |HELEN|y|CCHLO|y|THEO1|HELEN=[[Helena van Konstantinopel|Helena]]|boxstyle_HELEN=border:2px solid|CCHLO={{ubl|[[Constantius Chlorus]]|305–306}}|boxstyle_CCHLO=border:2px solid; border-radius:1em|THEO1=Flavia Maximiana Theodora}} {{tree chart| | | | | |!| | | |)|-|v|-|v|-|-|-|v|-|-|-|-|-|v|-|.| | | | | }} {{tree chart| | | | |CONST| |FLAVD|!|HANN1| |CONS2|y|LICI1|!|ANAST|~|BASSI|CONST={{ubl|'''Konstantyn I'''|306–337}}|boxstyle_CONST=border:3px solid; border-radius:1em|FLAVD=Flavius Dalmatius|HANN1=Hannibalianus|CONS2=Flavia Julia Constantia|LICI1={{ubl|[[Licinius]]|308–324}}|boxstyle_LICI1=border:2px solid; border-radius:1em|ANAST=Anastasia|BASSI=Bassianus}} {{tree chart| |,|-|-|-|-|-|-|-|'| |!| | | | | | | |!| | | |!}} {{tree chart| |!| | | | |GALL1|y|JULIC|y|BASIL| |LICI2| |EUTR2|y|NEPO1|GALL1=Galla|JULIC=Julius Constantius|BASIL=Basilina|LICI2=Licinius II|EUTR2=Eutropia|NEPO1=Virius Nepotianus}} {{tree chart| |!| | | | | | | |!| | | |!| | | | | | | | | | | |!}} {{tree chart|HANN2|~|CONS6|~|GALLU| |JULIA|~|HELE2| | | | | |NEPO2|HANN2=Hannibalianus|boxstyle_HANN2=border:3px solid|CONS6=Constantina|boxstyle_CONS6=border:3px solid|GALLU=Constantius Gallus|boxstyle_GALLU=border:3px solid|JULIA={{ubl|[[Julianus]]|360–363}}|boxstyle_JULIA=border:3px solid; border-radius:1em|HELE2=Helena|boxstyle_HELE2=border:3px solid|NEPO2=Nepotianus}} {{tree chart/end}} <br> '''2: Konstantyn se kinders''' {{Tree chart/start|align=center}} {{tree chart|MINER|y|CONST|y|FAUS1|MINER=Minervina|CONST={{ubl|'''Konstantyn I'''|306–337}}|boxstyle_CONST=border:3px solid; border-radius:1em|FAUS1=Fausta}} {{tree chart| | | |!| | | |)|-|v|-|v|-|v|-|-|-|-|-|.|}} {{tree chart| | |CRISP| |CONS3|!|CONS5|!|HANN2|~|CONS6|~|GALLU|CRISP=Crispus|CONS3={{ubl|Konstantyn II|337–340}}|boxstyle_CONS3=border:2px solid; border-radius:1em|CONS5={{ubl|Constans|337–350}}|boxstyle_CONS5=border:2px solid; border-radius:1em|HANN2=Hannibalianus|boxstyle_HANN2=border:3px solid|CONS6=Constantina|boxstyle_CONS6=border:3px solid|GALLU=Constantius Gallus|boxstyle_GALLU=border:3px solid}} {{tree chart| | | | | | | | | |!| | | |!}} {{tree chart| | | | |FAUS2|y|CONS4| |HELE2|~|JULIA|FAUS2=Faustina|CONS4={{ubl|[[Constantius II]]|337–361}}|boxstyle_CONS4=border:2px solid; border-radius:1em|JULIA={{ubl|[[Julianus]]|360–363}}|boxstyle_JULIA=border:3px solid; border-radius:1em|HELE2=Helena|boxstyle_HELE2=border:3px solid}} {{tree chart| | | | | | | |!}} {{tree chart| | |GRATI|~|CONS7|GRATI={{ubl|[[Gratianus]]|367–383}}|boxstyle_GRATI=border:2px solid; border-radius:1em|CONS7=Flavia Maxima Constantia}} {{Tree chart/end}} {{Chart bottom}} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bronne=== ====Antieke bronne==== {{refbegin|3}} * Athanasius van Alexandrië. ''Apologia contra Arianos'' (''Verdediging teen die Ariërs'') c. 349. ** Atkinson, M., en Archibald Robertson, vert. ''Apologia Contra Arianos''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2808.htm New Advent]. Besoek op 14 Augustus 2009. * Athanasius van Alexandrië ''Epistola de Decretis Nicaenae Synodi'' (''Briewe oor die Dekrete van die Konsilie van Nicea'') c. 352. ** Newman, John Henry, vert. ''De Decretis''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2809.htm New Advent]. Besoek op 28 September 2009. * Athanasius van Alexandrië ''Historia Arianorum'' (''Geskiedenis van die Ariërs'') c. 357. ** Atkinson, M., en Archibald Robertson, vert. ''Historia Arianorum''. uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2815.htm New Advent]. Besoek op 14 Augustus 2009. * Sextus Aurelius Victor, ''Liber de Caesaribus'' (''Boek oor die Keisers'') c. 361. * ''Codex Theodosianus'' (''Theodosiese Kode'') 439. ** Mommsen, T. en Paul M. Meyer, red. ''Theodosiani libri XVI cum Constitutionibus Sirmondianis et Leges novellae ad Theodosianum pertinentes''² (in Latyn). Berlyn: Weidmann, [1905] 1954. Saamgestel deur Nicholas Palmer, hersien deur Tony Honoré vir Oxford Text Archive, 1984. Aanlyn weergawe voorberei deur R.W.B. Salway, 1999. Preface, books 1–8. Aanlyn by [https://web.archive.org/web/20090826174516/http://www.ucl.ac.uk/history2/volterra/texts/cthinfo.htm University College London] en [https://web.archive.org/web/20070312033154/http://webu2.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/Constitutiones/codtheod.html University of Grenoble]. Besoek op 25 Augustus 2009. * ''Codex Justinianeus'' (''Justiniaanse Kode''). ** Scott, Samuel P., vert. ''The Code of Justinian'', in ''The Civil Law''. 17 vols. 1932. Aanlyn by die [http://www.constitution.org/sps/sps.htm Constitution Society]. Besoek op 14 Augustus 2009. ** {{cite book |editor1-last=Krueger |editor1-first=Paul |title=Codex Justinianus |language=la |location=Berlyn |date=1954 |url=http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/ |via=University of Grenoble |access-date=28 September 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120831060912/http://web.upmf-grenoble.fr/Haiti/Cours/Ak/ |archive-date=31 August 2012 }} * ''Epitome de Caesaribus'' (''Opsomming van die Keisers'') c. 395. ** Banchich, Thomas M., vertl. ''A Booklet About the Style of Life and the Manners of the Imperatores''. ''Canisius College Translated Texts'' 1. Buffalo, NY: Canisius College, 2009. Aanlyn by [http://www.roman-emperors.org/epitome.htm De Imperatoribus Romanis]. Besoek op 15 Augustus 2009. * ''De Rebus Bellicis'' (''Oor Militêre sake'') 4de/5de eeu. * Eunapius, ''History from Dexippus'' 1ste uitg. c. 390, 2de uitg. c. 415. * Eusebius van Caesarea. ** ''Historia Ecclesiastica'' (''Kerkgeskiedenis'') 1ste sewe boeke c. 300, 8ste en 9de boek c. 313, 10de boek c. 315, epiloog c. 325. *** Williamson, G.A., vert. ''Kerkgeskiedenis''. Londen: Penguin, 1989. {{ISBN|0-14-044535-8}} *** McGiffert, Arthur Cushman, vert. ''Kerkgeskiedenis''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', Tweede reeks, Vol. 1. Red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1890. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2501.htm New Advent]. Besoek op 28 September 2009. ** ''Oratio de Laudibus Constantini'' (''Rede tot Lof van Konstantyn'') 336. *** Richardson, Ernest Cushing, vert. ''Rede tot Lof van Konstantyn''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', '', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2504.htm New Advent]. Besoek op 16 Augustus 2009. ** ''Vita Constantini'' (''Die Lewe van die Geseënde Keiser Konstantyn'') c. 336–339. *** Richardson, Ernest Cushing, vert. ''Lewe van Konstantyn''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', '', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2502.htm New Advent]. Besoek op 9 Junie 2009. *** [http://www.evolpub.com/CRE/CREseries.html#CRE8 ''Lewe van die Geseënde Keiser Konstantyn'']. 2009. Herdruk van Bagsteruitg. [1845]. Evolution Publishing. {{ISBN|978-1-889758-93-0}}. *** Cameron, Averil en Stuart Hall, vert. ''[http://archive.eclass.uth.gr/eclass/modules/document/file.php/SEAD260/%CE%95%CF%85%CF%83%CE%AD%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CF%82%2C%20Life%20of%20Constantine%20%28trans.%20Averil%20Cameron%20-%20Stuart%20Hall%29.pdf Lewe van Konstantyn]''. 1999. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-814924-7}}. * Eutropius, ''Breviarium ab Urbe Condita'' (''Verkorte Geskiedenis van die Stad se Stigting'') c. 369. ** Watson, John Henry, vert. ''Justin, Cornelius Nepos and Eutropius''. Londen: George Bell & Sons, 1886. Aanlyn by [http://www.tertullian.org/fathers/eutropius_breviarium_2_text.htm Tertullian]. Besoek op 28 September 2009. * Rufus Festus, ''Breviarium Festi'' (''Die Verkorte Geskiedenis van Festus'') c. 370. ** Banchich, Thomas M., en Jennifer A. Meka, vert. ''Breviarium of the Accomplishments of the Roman People''. ''Canisius College Translated Texts'' 2. Buffalo, NY: Canisius College, 2001. Aanlyn by [http://www.roman-emperors.org/festus.htm De Imperatoribus Romanis]. Besoek op 15 Augustus 2009. * Jerome, ''Chronicon'' (''Kroniek'') c. 380. ** Pearse, Roger et al.., vert. ''The Chronicle of St. Jerome'', in ''Early Church Fathers: Additional Texts''. Tertullian, 2005. Anlyn by [http://www.tertullian.org/fathers/jerome_chronicle_00_eintro.htm Tertullian]. Besoek op 14 Augustus 2009. * Jordanes, ''De origine actibusque Getarum'' [''Getica''] (''Die oorsprong en dade van die Gote'') c. 551. **Mierow, Charles C., vert. ''The Origins and Deeds of the Goths''. Princeton: Princeton University Press, 1915. *** Aanlyn by die [https://www.ucalgary.ca/~vandersp/Courses/texts/jordgeti.html Universiteit van Calgary]. Besoek op 28 September 2009. *** ''The Gothic History of Jordanes''. 2006. Herdruk van 1915-uitg. Evolution Publishing. {{ISBN|978-1-889758-77-0}}. [http://www.evolpub.com/CRE/CREseries.html#CRE2 The Christian Roman Empire series] * Lactantius, ''De mortibus persecutorum'' (''Oor die dood van die Vervolgers'') c. 313–315. ** Fletcher, William, vert. ''Of the Manner in Which the Persecutors Died''. Uit ''Ante-Nicene Fathers'', Vol. 7. Red. Alexander Roberts, James Donaldson en A. Cleveland Coxe. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1886. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/0705.htm New Advent]. Besoek op 9 Junie 2009. * Libanius, ''[https://opengreekandlatin.github.io/libanius-dev/ Orationes]'' (''Redes'') c. 362–365. * Optatus, ''Libri VII de Schismate Donatistarum'' (''Sewe Boeke oor die Skeuring van die Donatiste'') 1ste uit. c. 365–367. ** Vassall-Phillips, O.R., vert. ''The Work of St. Optatus Against the Donatists''. Londen: Longmans, Green, & Co., 1917. Transcribed at tertullian.org deur Roger Pearse, 2006. Aanlyn by [http://www.tertullian.org/fathers/optatus_00_intro.htm Tertullian]. Besoek op 9 Junie 2009. ** {{cite book|doi=10.3828/978-0-85323-752-5|title=Optatus: Against the Donatists|year=1997|isbn=978-0-85323-752-5|author3=Optatus|url-access=registration|url=https://archive.org/details/optatusagainstdo0000opta|editor1-last=Edwards|editor1-first=Mark}} * ''Origo Constantini Imperiatoris'' (''Die Afstamming van Keiser Konstantyn'') c. 340–390. ** Rolfe, J.C., vert. ''Excerpta Valesiana'', in vol. 3 van Rolfe se vertaling van Ammianus Marcellinus se ''History''. Londen: Heinemann, 1952. Aanlyn by [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Excerpta_Valesiana/1*.html LacusCurtius]. Besoek op 16 Augustus 2009. * Orosius, ''[http://attalus.org/info/orosius.html Historiarum Adversum Paganos Libri VII]'' (''Sewe Geskiedenisboeke teen die heidene'') c. 417. * ''XII Panegyrici Latini'' (''Twelve Latin Panegyircs'') gedateer 289, 291, 297, 298, 307, 310, 311, 313 en 321. * Philostorgius, ''Historia Ecclesiastica'' (''Kerkgeskiedenis'') c. 433. ** Walford, Edward, vert. ''Epitome of the Ecclesiastical History of Philostorgius, Compiled by Photius, Patriarch of Constantinople''. Londen: Henry G. Bohn, 1855. Aanlyn by [http://www.tertullian.org/fathers/philostorgius.htm Tertullian]. Besoek op 15 Augustus 2009. * Praxagoras van Athene, ''Historia'' (''Geskiedenis van Konstantyn die grote'') c. 337. * Socrates van Konstantinopel (Scholasticus), ''Historia Ecclesiastica'' (''Kerkgeskiedenis'') c. 443. ** Zenos, A.C., vert. ''Ecclesiastical History''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2601.htm New Advent]. Besoek op 14 Augustus 2009. * Sozomen, ''Historia Ecclesiastica'' (''Kerkgeskiedenis'') c. 445. ** Hartranft, Chester D. ''Kerkgeskiedenis''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2602.htm New Advent]. Besoek op 15 Augustus 2009. * Theodoret, ''Historia Ecclesiastica'' (''Kerkgeskiedenis'') c. 448. ** Jackson, Blomfield, vert. ''Kerkgeskiedenis''. Uit ''Nicene and Post-Nicene Fathers'', Tweede reeks, Vol. 4. red. Philip Schaff en Henry Wace. Buffalo, NY: Christian Literature Publishing Co., 1892. Hersien en geredigeer vir New Advent deur Kevin Knight. Aanlyn by [http://www.newadvent.org/fathers/2702.htm New Advent]. Besoek op 15 Augustus 2009. * Zosimus, ''Historia Nova'' (''Nuwe geskiedenis'') c. 500. ** Onbekende vert. ''The History of Count Zosimus''. Londen: Green and Champlin, 1814. Aanlyn by [http://www.tertullian.org/fathers/zosimus00_intro.htm Tertullian]. Besoek op 15 Augustus 2009. {{refend}} ====Moderne bronne==== {{refbegin|3}} * Alföldi, Andrew. ''The Conversion of Constantine and Pagan Rome''. Vert. Harold Mattingly. Oxford: Clarendon Press, 1948. * {{cite book |last=Anderson|first=Perry|date=2013|orig-year=1974|title=Passages from Antiquity to Feudalism|publisher=Verso Books |isbn=9781781680087 |url=https://books.google.com/books?id=NE9qw3_yCRgC}} * {{cite journal|doi=10.1093/jaarel/XXXII.1.1|title=Church and State Relations: The Changes Wrought by Constantine|journal=Journal of the American Academy of Religion|pages=1–7|year=1964|last1=Armstrong|first1=Gregory T.|volume=XXXII}} * {{cite journal|doi=10.2307/988835|jstor=988835|title=Constantine's Churches: Symbol and Structure|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|volume=33|issue=1|pages=5–16|year=1974|last1=Armstrong|first1=Gregory T.}} * {{cite journal|doi=10.2307/299163|jstor=299163|title=Lactantius and Constantine|journal=Journal of Roman Studies|volume=63|pages=29–46|year=1973|last1=Barnes|first1=T. D.|s2cid=163051414 }} * {{cite book |last=Barnes |first=Timothy D. |title=Constantine and Eusebius|url= https://books.google.com/books?id=LGDjJK-JeSwC |year=1981 |publisher=Harvard University Press |location=Cambridge, MA |isbn=978-0-674-16531-1 }} * {{cite book|doi=10.4159/harvard.9780674280670|title=The New Empire of Diocletian and Constantine|year=1982|last1=Barnes|first1=Timothy D.|s2cid=162343436|isbn=9780674280670}} * {{cite journal|doi=10.2307/300656|jstor=300656|title=Constantine and the Christians of Persia|journal=Journal of Roman Studies|volume=75|pages=126–136|year=1985|last1=Barnes|first1=T. D.|s2cid=162744718 }} * {{cite book |last=Barnes |year=2011 |first=Timothy |title=Constantine: Dynasty, Religion and Power in the Later Roman Empire |publisher=Wiley-Blackwell |place=Oxford |isbn=978-1-405-11727-2 }} * {{cite book|doi=10.1017/CHOL9780521301992.004|chapter=Diocletian and the first tetrarchy, a.d. 284–305|title=The Cambridge Ancient History|pages=67–89|year=2005|last1=Bowman|first1=Alan K.|isbn=9781139053921}} * {{cite book|doi=10.1017/CHOL9780521301992.005|chapter=The Reign of Constantine, a.d. 306–337|title=The Cambridge Ancient History|pages=90–109|year=2005|last1=Cameron|first1=Averil|isbn=9781139053921|chapter-url=https://books.google.com/books?id=MNSyT_PuYVMC&pg=PA90}} * {{cite book|year=1999|last1=Carrié|first1=Jean-Michel|last2=Rouselle|first2=Aline|title=L'Empire Romain en mutation- des Sévères à Constantin, 192–337 |publisher=Seuil |place=Parys|isbn=2-02-025819-6}} * {{cite book|year=2003|last1=Christol|first1=Michel|last2=Nony|first2=D.|title=Rome et son Empire|publisher=Hachette|place=Paris|isbn=2-02-025819-6}} * {{cite book|year=1996|last1=Corcoran|first=Simon|title=The Empire of the Tetrarchs: Imperial Pronouncements and Government, AD 284–324|publisher=Clarendon Press|place=Oxford|isbn=0-19-815304-X}} * {{cite book |last=Curran |first=John |title=Pagan City and Christian Capital |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |year=2000 |edition=Hardcover |isbn=0-19-815278-7}} Paperback {{ISBN|0-19-925420-6}} * {{cite book |last=Dagron |first=Gilbert |title=Naissance d'une Capitale: Constantinople et ses instititutions de 330 a 451 |location=Paris|publisher=Presses Universitaires de France |year=1984 |isbn=2-13-038902-3|url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3403692s/f9.item.texteImage}} * {{cite book |last=Digeser |first=Elizabeth DePalma |title=The Making of A Christian Empire: Lactantius and Rome |location=London |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=0-8014-3594-3}} * {{cite journal|doi=10.2307/2849245 |jstor=2849245 |title=Education in the Christian Roman Empire: Christian and Pagan Theories under Constantine and His Successors |journal=Speculum |volume=32 |issue=1 |pages=48–61 |year=1957 |last1=Downey |first1=Glanville |s2cid=161904593}} * {{cite journal|doi=10.1086/367077 |title=What Eusebius Knew: The Genesis of the "Vita Constantini" |journal=Classical Philology |volume=83 |pages=20–38 |year=1988 |last1=Drake |first1=H. A. |s2cid=162370910}} * {{cite journal|doi=10.2307/3168653|jstor=3168653|title=Constantine and Consensus|journal=Church History|volume=64|issue=1|pages=1–15|year=1995|last1=Drake|first1=H. A.|s2cid=163129848 }} * {{cite journal|doi=10.1093/past/153.1.3|title=Lambs into Lions: Explaining Early Christian Intolerance|journal=Past & Present|volume=153|pages=3–36|year=1996|last1=Drake|first1=H. A.}} * {{cite book|last=Drake |first= H. A. |title=Constantine and the Bishops: The Politics of Intolerance |location= Baltimore |publisher= Johns Hopkins University Press |year= 2000 |isbn=0-8018-6218-3}} * {{cite journal|doi=10.2307/1088714|jstor=1088714|title=Constantine's Conversion: Do We Really Need It?|journal=Phoenix|volume=41|issue=4|pages=420–438|year=1987|last1=Elliott|first1=T. G.}} * {{cite journal|doi=10.2307/1088553|jstor=1088553|title=Eusebian Frauds in the "Vita Constantini"|journal=Phoenix|volume=45|issue=2|pages=162–171|year=1991|last1=Elliott|first1=T. G.}} * {{cite book |last=Elliott |first=T. G. |title=The Christianity of Constantine the Great |location=Scranton, PA |publisher=University of Scranton Press |year=1996 |isbn=0-940866-59-5}} * {{cite journal|doi=10.2307/301456|jstor=301456|title=Between Pagans and Christians|journal=Journal of Roman Studies|volume=78|pages=173–182|year=1988|last1=Fowden|first1=Garth|s2cid=163374397 }} * {{cite journal|doi=10.2307/300874|jstor=300874|title=The Last Days of Constantine: Oppositional Versions and their Influence|journal=Journal of Roman Studies|volume=84|pages=146–170|year=1994|last1=Fowden|first1=Garth|s2cid=161959828 }} * {{cite journal|doi=10.1353/jhi.1996.0004|title=Humanism and Truth: Valla Writes Against the Donation of Constantine|journal=Journal of the History of Ideas|volume=57|pages=79–86|year=1996|last1=Fubini|first1=Riccardo|s2cid=170927536}} * {{cite book |last=Gibbon|first=Edward|author-link=Edward Gibbon|date=1952|orig-year=1789|title=Decline and Fall of the Roman Empire|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. in 2 volumes}} * {{cite book |last=Goldsworthy|first=Adrian|date=2009|title=How Rome Fell|publisher=Yale University Press|url=https://archive.org/details/howromefelldeath0000gold|isbn=978-0-300-13719-4}} * {{cite journal|doi=10.1086/486406|title=Religion and Politics at the Council at Nicaea|journal=The Journal of Religion|volume=55|pages=1–12|year=1975|last1=Grant|first1=Robert M.|s2cid=170410226}} * {{cite journal|doi=10.2307/1087057|jstor=1087057|title=The Execution of Crispus|journal=Phoenix|volume=20|issue=4|pages=325–331|year=1966|last1=Guthrie|first1=Patrick}} * {{cite journal|doi=10.2307/3163949|jstor=3163949|title=Christians and the Roman Army A.D. 173–337|journal=Church History|volume=43|issue=2|pages=149–163|year=1974|last1=Helgeland|first1=John|s2cid=162376477 }} *{{cite book |last=Jones |year=1971 |first=A.H.M. |author2=J.R. Martindale |author3=J. Morris |title=Prosopography of the Later Roman Empire|volume=1|publisher=Cambridge University Press |isbn=0-521-07233-6|url=https://archive.org/details/prosopography-later-roman-empire/PLRE-I |ref={{sfnref|Jones|Martindale|Morris}} }} * {{cite book |last=Jones |first=A.H.M. |title=Constantine and the Conversion of Europe |location=Buffalo |publisher=University of Toronto Press |year=1978 |orig-year=1948}} * {{cite journal|doi=10.2307/2504190|jstor=2504190|title=Gibbon's "Age of Constantine" and the Fall of Rome|journal=History and Theory|volume=8|issue=1|pages=71–96|year=1969|last1=Jordan|first1=David P.}} *{{Cite book|date=1991|url=https://archive.org/details/odb_20210521|title=Oxford Dictionary of Byzantium|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander P.|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-504652-6}} * {{cite book |last=Jones |first=A.H.M. |title=Constantine and the Conversion of Europe |location=Buffalo |publisher=University of Toronto Press |year=1978 |isbn=9780802063694 |orig-year=1948 |url=https://archive.org/details/constantineconve00jone_0}} * {{cite book |last=Lenski|first=Noel |title=The Cambridge Companion to the Age of Constantine |location=New York|publisher=Cambridge University Press |year=2006 |url=https://books.google.com/books?id=cfRTip1qBJcC&pg=PA248 |isbn=9780521521574}} * {{cite book |last1=Lieu|first1=Samuel N.C.|last2=Montserrat|first2=Dominic|title=From Constantine to Julian: Pagan and Byzantine Views; A Source History |location=New York|publisher=Routledge |year=1996 |isbn=9780415093354 |url=https://books.google.com/books?id=XnTNWtBmhv8C}} * {{cite journal|doi=10.1086/449431|title=Lactantius and the Succession to Diocletian|journal=Classical Philology|volume=94|issue=2|pages=198–209|year=1999|last1=MacKay|first1=Christopher S.|s2cid=161141658}} * {{cite book |last=MacMullen |first=Ramsay |title=Constantine |location=New York |publisher=Dial Press |year=1969 |isbn=0-7099-4685-6}} * Mattingly, David. ''An Imperial Possession: Britain in the Roman Empire''. Londen: Penguin, 2007. {{ISBN|978-0-14-014822-0}} * {{cite journal|doi=10.1163/157007200X00189|title=Constantine's Vision of the Ecross|journal=Vigiliae Christianae|volume=54|issue=3|pages=309–323|year=2000|last1=Nicholson|first1=Oliver}} * Odahl, Charles Matson. ''Constantine and the Christian Empire''. New York: Routledge, 2004. Hardeband {{ISBN|0-415-17485-6}} Sagteband {{ISBN|0-415-38655-1}} * {{cite journal|doi=10.1093/ehr/XXIV.XCIII.1|title=The Campaign against Paganism A.D. 824|journal=The English Historical Review|pages=1–17|year=1909|last1=Pears|first1=Edwin|volume=XXIV|issue=XCIII}} * {{cite journal|doi=10.3406/etnor.1984.2597|title=La céramique normande|journal=Études Normandes|volume=33|issue=2|pages=79–106|year=1984|last1=Vaudour|first1=Catherine}} * {{cite book |last=Pohlsander |first=Hans |title=The Emperor Constantine |location=London & New York |publisher=Routledge |year=2004a|isbn=0-415-31937-4|url=https://books.google.com/books?id=-DCEKDw7I7cC}} Paperback {{ISBN|0-415-31938-2}} * Pohlsander, Hans. "[http://www.roman-emperors.org/conniei.htm Constantine I (306 – 337 A.D.)]." ''De Imperatoribus Romanis'' (2004b). Besoek op 16 Desember 2007. * {{cite book |last=Potter |first=David S. |title=The Roman Empire at Bay: AD 180–395 |location=New York |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=0-415-10057-7 |url=https://books.google.com/books?id=Da6U4NaBMZAC}} * {{cite book|doi=10.1093/acprof:oso/9780199249183.001.0001|title=Layers of Loyalty in Latin Panegyric|year=2002|last1=Rees|first1=Roger|isbn=9780199249183}} * {{cite journal|doi=10.1017/S0009838800040611|title=The Metamorphosis of Constantine|journal=The Classical Quarterly|volume=39|pages=233–246|year=1989|last1=Rodgers|first1=Barbara Saylor|s2cid=170720156 }} * Scheidel, Walter. "The Monetary Systems of the Han and Roman Empires". In Scheidel, red., ''Rome and China: Comparative Perspectives on Ancient World Empires''. Oxford: Oxford University Press, 2010, {{ISBN|978-0-19-975835-7}} * {{cite journal|doi=10.2307/766771|jstor=766771|title=Constantine 'and' Charlemagne|journal=Gesta|volume=15|issue=1/2|pages=237–239|year=1976|last1=Seidel|first1=Linda|s2cid=193434433}} * {{cite book |last=Southern|first=Pat. |title=The Roman Empire from Severus to Constantine |location=New York |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=0-415-23944-3}} * {{cite journal|doi=10.2307/3162367|jstor=3162367|title=The 'Eusebian Constantine'|journal=Church History|volume=40|issue=2|pages=145–155|year=1971|last1=Storch|first1=Rudolph H.|s2cid=162937055 }} * {{Cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=A History of the Byzantine State and Society|publisher=Stanford University Press|year=1997|isbn=978-0-8047-2630-6|location=Stanford|url=https://books.google.com/books?id=nYbnr5XVbzUC}} * Udoh, Fabian E. "Quand notre monde est devenu chretien", resensie, ''Theological Studies'', June 2008 * Veyne, Paul. ''L'Empire Gréco-Romain'', Parys: Seuil, 2005. {{ISBN|2-02-057798-4}} * Veyne, Paul. ''Quand notre monde est devenu chrétien'', Parys: Albin Michel, 2007. {{ISBN|978-2-226-17609-7}} * Warmington, Brian. "Some Constantinian References in Ammianus." In ''The Late Roman World and its Historian: Interpreting Ammianus Marcellinus'', red. Jan Willem Drijvers en David Hunt, 166–177. Londen: Routledge, 1999. {{ISBN|0-415-20271-X}} * {{cite journal|doi=10.1017/S1047759400013088|title=The vision of Constantine|journal=Journal of Roman Archaeology|volume=16|pages=237–259|year=2003|last1=Weiss|first1=Peter|s2cid=162396067}} * {{cite journal|doi=10.1017/S0009838800043962|title=Libanius on Constantine|journal=The Classical Quarterly|volume=44|issue=2|pages=511–524|year=1994|last1=Wiemer|first1=Hans-Ulrich|s2cid=170876695 }} * {{cite book|doi=10.1524/9783050059044|title=Der Kaiser als Sieger|year=2012|last1=Wienand|first1=Johannes|isbn=9783050059044}} * Wienand, Johannes (red.). ''Contested Monarchy. Integrating the Roman Empire in the Fourth Century AD''. Oxford: Oxford University Press 2015. * {{Cite book|last=Williams|first=Stephen|title=Diocletian and the Roman Recovery |location=New York |publisher=Routledge |year=1997|isbn=0-415-91827-8|url=https://books.google.com/books?id=9il6P3TPj-AC}} * {{cite journal|doi=10.1093/gr/45.1.70|title=On the Death of the Empress Fausta|journal=Greece and Rome|volume=45|pages=70–86|year=1998|last1=Woods|first1=David|doi-access=free}} * {{cite journal|doi=10.1093/jts/48.2.531|title=Where Did Constantine I Die?|journal=The Journal of Theological Studies|volume=48|issue=2|pages=531–535|year=1997|last1=Woods|first1=D.}} * {{cite journal|doi=10.2307/1291584|jstor=1291584|title=The True Face of Constantine the Great|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=41|pages=493–507|year=1987|last1=Wright|first1=David H.}} {{refend}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Flavius Valerius Constantinus}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Constantine the Great}} {{Bisantynse keisers}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bisantynse keisers]] [[Kategorie:Geboortes in 274]] [[Kategorie:Mense in die 3de eeu]] [[Kategorie:Mense in die 4de eeu]] [[Kategorie:Romeinse keisers]] [[Kategorie:Sterftes in 337]] rcgok9wyxaytbs8qwcd24416i6wt0ku 0 49047 2895846 2880933 2026-04-21T13:07:54Z ~2026-24363-45 206566 2895846 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lizz Meiring | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Elizabeth Henriette Meiring | Alias = Lizz Meiring | Geboortedatum = {{GDEO|1961|12|9}} | Geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Aktrise, skrywer, regisseur, TV-aanbieder, vervaardiger en nog meer | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://lizzmeiring.com/ lizzmeiring.com] | imdb = 0576999 | Toekennings = 19 | Ouers= }} '''Lizz Meiring''' (gebore 9 Desember 1961 in [[Pretoria]]) is 'n [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse aktrise, regisseur, teatervervaardiger, TV-aanbieder, seremoniemeester, spreker, kunsteaktivis, kreatiewe konsultant en skrywer. Benewens in Afrikaanse produksies, tree sy gereeld in Engelse produksies op en het ook al in [[Frans]], [[Duits]] en [[Sotho]] gewerk. Haar bynaam is ''Bizzie Lizzie'' omdat sy soms aan tot ses of meer produksies tegelyk werk. Sy het al 27 toekennings ontvang vir haar werk as aktrise, skrywer, regisseur, vervaardiger en vir haar kulturele bydrae. == Herkoms en kinderjare == Elizabeth Henriette Meiring is in Pretoria gebore. Haar pa, prof. Lewis Meiring ((† 2011), was 'n chemiese patoloog en diagnostikus, asook deeltydse professor hierin aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Haar ma, Villi'ere Meiring (née Esterhuisen) ( oorlede 17 Nov 2017 ) was onderwyseres in kunsgeskiedenis in Engels. Elizabeth, later professioneel bekend as Lizz, is die enigste dogter. Sy het 'n ouer broer, Karl Rocco Meiring, wat in die geesteswetenskaplike rigting werk, en 'n jonger broer, Rocco de Villiers Meiring, 'n biokinetikus wat die Olimpiese swemspan afrig as hoofafrigter . Sy speel vanaf sesjarige ouderdom in produksies by die Laerskool Pretoria-Oos. Sy speel in 1974 as negejarige kind in die Universiteit van Pretoria se dramadepartement se produksie "Langenhovenjaar" en in die toneelstuk "Vrou van Suid-Afrika". == Opleiding == Meiring het reeds vanaf haar eerstejaar as dramastudent in professionele teater- en televisieproduksies gewerk. Sy voltooi haar B.A. Drama (Honneurs) in [[1983]] aan die Universiteit van Pretoria. Sy doen oorklankings en radiowerk by die SAUK, sowel as aanbiedingswerk vir die Truk-balletgeselskap, en speel as dramastudent in TV-produksies by die SAUK en verhoogproduksies by Truk. == Loopbaan == Sedert haar universiteitsjare het sy in meer as 408 verhoogproduksies, in 600 TV-produksies en 40 rolprente opgetree en reeds vier reekse op verskeie TV-kanale aangebied. Sy het agt rolprentdraaiboeke geskryf. As skrywer, regisseur en teatervervaardiger het Meiring 408 produksies geskep. Sy was ook een van die stigterslede en later voorsitter van die Independent Performance Trust, 'n onafhanklike kunsorganisasie bestaande uit 12 lede wat sowat 15 nuwe teaterproduksies geskep het. Meiring het saam met die satirikus [[Pieter-Dirk Uys]] in die buiteland opgetree, en as akteur in TV-produksies in die Verenigde Koninkryk ("Message to Major" Thames Television). Meiring het verskeie boeke vertaal of verwerk as verhoogproduksies of draaiboeke. Sy het in musiekvideo's vir Dozi, Snotkop en Rocco de Villiers gespeel en opnames vir CD's gemaak saam met Bill Flynn ("Dis 'n stryd"), Snotkop ("Snotkop" debuutalbum), Thys die Bosveldklong ("Looks is nie alles nie") en vir die rolprent Pretville. Vroeër was daar sangopnames vir langspeelplate gemaak vir die TV-reekse "Mof en Mat" en "Doffel, Babbel en Bekkie". As kunsjoernalis skryf sy sedert 1999 meer as 2000 profiel onderhoude met kunsmense vir 12 verskillende publikasies, onder meer ''Insig'' (tydskrif), ''De Kat'', ''[[Rapport]]-Tydskrif'', ''[[Sarie]]'', ''[[Rooi Rose]]'' en "Kakkerlak" (letterkundetydskrif). As rubriekskrywer skryf sy 10 jaar lank 'n rubriek onder die naam "Bizzie Lizzie" vir ''Rooi Rose'' en vyf jaar lank die rubriek "Lizz se dinge" vir [[RSG]]. Meiring is betrokke by die uitbou en bevordering van die visuele kunste en open dikwels kunstuitstallings van opkomende, sowel as bekende, gerekende Suid-Afrikaanse kunstenaars. Sy is dikwels die seremoniemeester by van die land se grootste kunskompetisies se prysuitdelings. Meiring is op 'n welwillendheidsbasis aktief betrokke by die loopbaanontwikkeling van jong akteurs, skrywers, vervaardigers en regisseurs. Sy is ook 'n bestuurslid van die Teaterbystandfonds,<ref>{{af}} [http://maroelamedia.co.za/blog/goeiegoed/video-lizz-meiring-en-marion-holm-oor-die-tbf/ Lizz Meiring en Marion Holm oor die TBF]. Maroela Media, 23 Oktober 2015.</ref> die uitvoerende kunste in Suid-Afrika se enigste hulpfonds. Sy was die eerste Afrikaanssprekende gasredakteur van die tydskrif ''Kulula Mag'', en die enigste Afrikaanssprekende wat gekies is om individueel die "DStv EXPLORA" loodsadvertensie te doen. Haar onderhoud op ''RSG Geldsake'' met Ryk van Niekerk, is op die RSG 2020 Potgooi as die gewildste potgooi van 2020 aangewys. Privaatlewe Sy het in 2015 aan die vrouetydskrif ''Sarie'' gesê: "Ek het om een of ander rede mans aangetrek wat die tradisionele ding wou hê. Trou, kinders. Terwyl my selfwaarde, raison d’être, aan my werk gekoppel is. Dis ’n minnaar teen wie geen man kan baklei nie. Ek vlieg tot 200 keer per jaar, soms vier vlugte op ’n dag. Watter man gaan dit aanvaar? Dit was ’n bewuste besluit. Baie vroue besef nie jy het ’n keuse nie."<ref>{{af}} [http://www.sarie.com/bekendes/ons-praat-met-bekendes/lag-lekker-met-lizz-meiring/#/ Lag lekker met Lizz Meiring]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> == Oeuvre == Meiring se [[oeuvre]] sluit in: === Teaterproduksies === Meiring het al in 450 teaterproduksies opgetree, onder meer: * Macbeth - drama, as Lady Macbeth ( TRUK) 1985 * Genis! Genis! - drama (Harlekyn produksies) 1985 * The Monkey Walk – komedie (Colin Law Productions) 1985 * Die Proponentjie – klug (TRUK) 1987 * Die Graswewenaar – komedie (TRUK) * Kopstukke – donker komedie/ drama seisoen 1, 2, 3, 4, 5. 1992–2012 * If only we had arsenic/ Mens huil nie oor alles nie – solostuk – komedie seisoen 1-10- 1992–1995 * As die Kat weg is – klug – seisoen 1&2 * Die drie wense – kinderteater (TRUK) * Daisy- die Gifblom – drama 1992 ([[DALRO]] POTPOURRI FEES) * Boom! - solostuk – tragikomedie, seisoen – 1, 2, 3 * An audience with an African Queen – politieke satire seisoen 1, 2, 3 * An audience with Evita Bezuidenhout – politieke satire seisoen 1- 10 * Die Keiser – as die Keiserin – drama * Die Skandaal 1 &2 – komedie/ klug * Die Van Aardes van Grootoor – komedie seisoen 1,2 * Le Dindon/ Kalkoen se kind – komedie/ klug * Sneeuwitjie – die pantomime * Annerkant Blinkkant – solostuk, drama * Vettie-Vettie – komedie * El Grande de Coca Cola – komedie * Doller as Kop af – komedie * Every other inch a lady / Elke ander duim 'n dame - solostuk, komedie/ satire * Lippetaal - solostuk, drama * Desnieteenstaande - komedie/ klug * Dubbel en Dwars - komedie/ klug * Bizzie Lizzie – solostuk, tragikomedie * Lippetaal - solostuk, drama - seisoen 1, 2, 3, 4, 5, 6 * The Good Body -drama * Paulus -drama * Sing!- komedie/ satire seisoen 1-5 * Knypie oppie Kant -komedie * Die Vrou in die Maan -solostuk, drama * Die Dinges is 'n Watsem -komedie * Maak plek, Mevrou Markham -komedie * Mackbeki -drama -2009 * Lizziepacket – solostuk, tragikomedie * Lounge Lizzie -solostuk, tragikomedie * Verskrikkelik Snaaks -komedie seisoen 1, 2, 3, 4, 5 * Grooot Grap -komedie seisoen 1, 2 , 3, 4 * Speel -drama- 2013 * Ping! -kabaret- seisoene 1-6 2012–2014 * Doringrosie – die pantomime - * Mona Lisa solostuk, drama-2013 * Ben, Bapsie en familie- komedie -2013 * Ben, Bapsie en familie maak moles -komedie 2014 * Cheaper than Roses -solostuk, drama seisoen 1,2,3,4 – 2014 * Twee vir die Prys van Een -komedie seisoen 1, 2, 3, 4 – 2015 * Geheime Taal - solotuk - drama - 2017 * Met Ander Woorde - solotuk - tragikomedie - 2018, 2019 * Die Sjokolade Show -tragikomedie 2019 * Glamour Sonder Fuss - geselskonsert -2019 * Drie Susters - tragikomedie - 2018, 2019 * Lizz 35 - solostuk - tragikomedie 2019 * Die Weduwee se Sjampanje - 2020 * Kameras, konserte en kleedkamers - solostuk - tragikomedie 2020 == Televisieproduksies == Meiring het al in 600 televisieproduksies opgetree, onder meer: * Huis Lelieveld - KYKNET 2019, 2020 * Ouboet en Wors KYKNET - 2017, 2018 * Spoorloos - KYKNET - 2018 * Munisipaliteit van Gwarra Gwarra, [[kykNET]], 2014, 2015 * Kyknet vir Tannie (kykNET) 2015 * [[Molly en Wors]], kykNET, 2009, 2011, 2012, 2013 * [[Hester en Ester Bester]], kykNET 2007, 2009 * End Game (SABC) 2013 * Pandjieswinkel Stories (kykNET) 2013 * Takelani Sesame (SABC) 2007 * Hart van Staal (kykNET)2004, 2005 * Jozi Streets 1&2 (E-TV) 2003, 2004 * Song vir Katryn (kykNET) 2002 * Ietermago (kykNET) 2002 * Jackpot (SAUK) * Vetkoekpaleis (SAUK) * Daisy (SAUK) * Sleurstoom (SAUK) * Triptiek 1 & 2 (SAUK) * Manakwallaners 1& 2 (SAUK) * Sleurstroom (SAUK) * Ga bo se Gangwe (SABC 3) * Whirlpool (SABC) * Life begins at 40 (SABC) * Message to Major (Thames Television) * Evita's Christmas Special (MNET) * Evita's Indaba 1&2 (MNET) * [[Ballade vir 'n Enkeling]] (SAUK) * Going Up ! (SABC) * Kampus 1 & 2 (SAUK) * Die Swart Kat (SAUK) * Veebee (SAUK) * Rosie (SAUK) * Kwai Klub (SAUK) * [[Agter Elke Man]] (SAUK) * Rompelstompelstories (SAUK) * Mof en Mat (SAUK) * Doffel, Babbel en Bekkie (SAUK) * Die Dansende Donkie (SAUK) * Oom Kerneels vertel (SAUK) * A new Concept in Packaging (SABC) 1984 * Settlers (SAUK) -1980 * Bensusan Museum of Photography (SAUK) (aanbieder) * A word or two - seisoene 4 tot 10 (SAUK) (aanbieder) * Lizzie se lipstick flieks -seisoene 1-4 (MNET) (aanbieder) * Life's bizarre – seisoene 1&2 (SAUK) (aanbieder) 2000, 2001 * Ons soek die Sanger (kykNET) (aanbieder) 2012 * Take a Biscuit (SABC) aanbieder * Van die Borstrok bevry (SAUK) * Generations (SABC) 2004 * [[Villa Rosa]] (kykNET) (ook tekskrywer, mederegie vir Kersfeesepisode) 2006 * Font – (SABC) 2007 * Wielie Walie (SAUK) === Rolprente === Lizz het al in 28 rolprente opgetree: * Skating on Thin Uys, 1984 * Mêsh 1987 * You Must Be Joking! Too, 1987 * Sweet 'n Short, 1991 * No Hero, 1992 * [[Lipstiek Dipstiek]], 1994 * Soweto Green, 1995 * Inside Out, 2000 * A Case of Murder, 2004 * Skilpoppe, 2005 (ook teksskrywer) * [[Poena is Koning (rolprent)]], 2007 * [[Vaatjie sien sy gat]], 2008 * Triomf, 2008 * [[Stoute Boudjies]], 2010 * [[Pretville]], 2012 as Lollie le Roux * [[Molly en Wors (rolprent)|Molly en Wors]] – die movie, 2013 as Molly Visagie * Harold (internasionaal bekroonde kortfilm) 2013 * Lagmense (werkstitel) (ook teksskrywer) verfilm 2014 * Trouvoete -2015 (ook teksredigeerder, mentorskrywer) * Hoener met die Rooi Skoene - Koos Roets - hoofrol 2017 * I am all Girls - (internationale rolprent) drama - 2018 * Molly en Wors - === Boeke === * Breek (eerste roman, medeskrywer Barrie Hough, jeugroman), 2002. [[Tafelberg Uitgewers]] * Lizz se Speelgoed (drama en speeltekste – 6 boeke in die reeks), 2008. Sewe kleure Boeke * Die beste van Bizzie Lizzie, 2010. Quellerie * Amfiteater (bydraer – essay), 2009. Protea Boekhuis * Ware Suid-Afrikaanse liefdesverhale (bydraer), 2008. [[Human & Rousseau]] * True South African Love stories (bydraer), vertaalde weergawe, 2008. Human & Rousseau * Blou Maandag (kortverhaal – bydraer), 2011. [[Tafelberg Uitgewers]]. * In die Kollig – samesteller & redigeerden (bundel met dramatekste), 2013. LAPA<ref>{{af}} [http://www.fanieviljoen.co.za/tag/lizz-meiring/ In die Kollig]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> * Soete Sonde - samensteller & redigeerder en samesteller bundel - Kortkuns 2019 LAPA * Lizz omnibus deel 1 - sketse ( aanlyn beskibaar by tmtheatre .co.za * Lizz Omnibus - Deel 2 - Gedramatiseerde Prosa === Skryf, regie en vervaardiging === Lizz het al 408 skryf, regie en vervaardiging projekte gedoen: Onder andere : * Doringrosie/ Sleeping Beauty – pantomime (TRUK) (mederegisseur , teksvertaler, liriekskrywer) 1995 * Rooikappie – Pantomime (TRUK) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer) 1996 * Griet Skryf 'n sprokie – drama – seisoen 1-3 (TRUK) (Mederegisseur) 1997 * Die Skandaal 1 – klug -seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Die Skandaal 2 – klug – seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Brolloks en Bittergal – pantomime (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1998 * The Little Prince/ Die Klein Prinsie – Bunraku marionetproduksie (TLMCT & Staatsteater, Franse Departement van kuns en kultuur) (Regisseur, teksskrywer) 1998 * Die Spook van Donkergat – pantomime seisoen 1-6 (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur, medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1999 * Rumpelstilskin/ Repelsteeltjie -konvensionele marionette produksie (TLMC & Staatsteater) (Regisseur en teksskrywer) 1999 * Vlerkdans – jeugddrama seisoen 1-6 (TRUK – opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 1999 * The Rain Goddess – stokmarionetproduksie (TLMC & Deense Departement van kuns en kultuur – Opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer) 2000 * Skilpoppe – jeugdrama (Staatsteater opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 2000 * Generasie Gaap nie – kabaret/ musiekspel (Gigs Galaxy – Opdragwerk) (Samesteller, teksskrywer en regisseur) 2000 * All this I know -the music of Brel and Piaf – musiekproduksie (CLA-opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2000 * Good love – musiekproduksie (The Sixth Sense – Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2001 * Breek – jeugdrama (KKNK & Aardklop Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, medevervaardiger) 2001 * Real and Unplugged – kabaret (RAU ARTS – Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer) 2001 * The Prophet – drama (Flying Pigs Company – Opdragwerk) (Regisseur) 2001 * Sing – komedie -(KKNK) (Regisseur, vervaardiger) 2000, 2001 * A Bedful of foreigners – komedie (UJ Arts – Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2002 * Loskruit -musiekproduksie vir Saranthi Rheeders (regisseur, samesteller, teksredigeerder) 2002 * The Laramie project – drama (UJ Arts -Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2003 * Jacques Brel is alive and well and living in Paris – musiekproduksie (UJ Opdragwerk) (regisseur, teksverwerker) 2003 * Emotions/ Emosies -musiekproduksie vir Operaster Rouel Beukes (Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2003 * Lippetaal – solostuk, drama (Opdragwerk vir Insig tydskrif en Kalfiefees) (Teks, vervaardiging) 2003 * Glamour sonder fuss – leefstyl, saam met Couturier Thomas Thomson (Opdragwerk vir Nasionale Vrouedag) (Teks, regie, vervaardiger) 2003 * Windmaker – drama (Regisseur, teksskrywer, vervaardiger) 2004 * Skilpoppe – (rolprent, drama) (Opdragwerk MNET & Penguin Films) (Skrywer) 2005 * Hartedief – kabaret (Opdragwerk KKNK) (Regisseur, teksverwerker, vervaardiger) 2004 * Die Grafsteensangers – Opgevryf – musiekproduksie (Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, samesteller) 2005 * 4werke – musiekproduksie (Opdragwerk – Jacques Reinecke produksies) 2005 * Karla en die kersknol – pantomime (Opdragwerk) * Die Grapmakers - 'n Absurde Komedie - (Regisseur, skrywer, produksiebestuurder) * Die Weduwee se Sjampanje - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Met Ander Woorde - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Kameras, Konserte en kleedkamers (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Lizz 35 - (Regisseur , Skrywer, vervaardiger) * Langpad en Lipstieks (Skrywer, regisseur, vervaardiger) * Die Atleet (Skrywer, regisseur, produksiebestuurder) == Bronne == * {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0576999/ Besonderhede op IMDB]. URL besoek 22 Desember 2015. * {{af}} [http://www.nb.co.za/authors/7899 Besonderhede op NB-uitgewers se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908002653/http://www.nb.co.za/Authors/7899 |date= 8 September 2015 }}. URL besoek op 22 Desember 2015. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.artistwarehouse.co.za/ Besonderhede op die webtuiste ArtistWarehouse.co.za]. * {{af}} [http://www.roekeloos.co.za/teater/lizz-meiring-met-cheaper-than-roses-by-aardklop/ Lizz Meiring met Cheaper Than Roses by Aardklop]. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meiring, Lizz}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] fwguhekfz0nyzv9and9g29juerjipa1 2895847 2895846 2026-04-21T13:25:51Z Aliwal2012 39067 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-24363-45|~2026-24363-45]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2880929 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lizz Meiring | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Elizabeth Henriette Meiring | Alias = Lizz Meiring | Geboortedatum = {{GDEO|1961|12|9}} | Geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Aktrise, skrywer, regisseur, TV-aanbieder, vervaardiger en nog meer | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://lizzmeiring.com/ lizzmeiring.com] | imdb = 0576999 | Toekennings = 19 | Ouers= }} '''Lizz Meiring''' (gebore 9 Desember 1961 in [[Pretoria]]) is 'n [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse aktrise, regisseur, teatervervaardiger, TV-aanbieder, seremoniemeester, spreker, kunsteaktivis, kreatiewe konsultant en skrywer. Benewens in Afrikaanse produksies, tree sy gereeld in Engelse produksies op en het ook al in [[Frans]], [[Duits]] en [[Sotho]] gewerk. Haar bynaam is ''Bizzie Lizzie'' omdat sy soms aan tot ses of meer produksies tegelyk werk. Sy het al 19 toekennings ontvang vir haar werk as aktrise, skrywer, regisseur, vervaardiger en vir haar kulturele bydrae. == Herkoms en kinderjare == Elizabeth Henriette Meiring is in Pretoria gebore. Haar pa, prof. Lewis Meiring ((† 2011), was 'n chemiese patoloog en diagnostikus, asook deeltydse professor hierin aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Haar ma, Villi'ere Meiring (née Esterhuisen) was onderwyseres in kunsgeskiedenis in Engels. Elizabeth, later professioneel bekend as Lizz, is die enigste dogter. Sy het 'n ouer broer, Karl Rocco Meiring, wat in die geesteswetenskaplike rigting werk, en 'n jonger broer, Rocco de Villiers Meiring, 'n biokinetikus. Sy speel vanaf sesjarige ouderdom in produksies by die Laerskool Pretoria-Oos. Sy speel in 1974 as negejarige kind in die Universiteit van Pretoria se dramadepartement se produksie "Langenhovenjaar" en in die toneelstuk "Vrou van Suid-Afrika". == Opleiding == Meiring het reeds vanaf haar eerstejaar as dramastudent in professionele teater- en televisieproduksies gewerk. Sy voltooi haar B.A. Drama (Honneurs) in [[1983]] aan die Universiteit van Pretoria. Sy doen oorklankings en radiowerk by die SAUK, sowel as aanbiedingswerk vir die Truk-balletgeselskap, en speel as dramastudent in TV-produksies by die SAUK en verhoogproduksies by Truk. == Loopbaan == Sedert haar universiteitsjare het sy in meer as 342 verhoogproduksies, in 282 TV-produksies en rolprente opgetree en reeds vier reekse op verskeie TV-kanale aangebied. Sy het vier rolprentdraaiboeke geskryf. As skrywer, regisseur en teatervervaardiger het Meiring 207 produksies geskep. Sy was ook een van die stigterslede en later voorsitter van die Independent Performance Trust, 'n onafhanklike kunsorganisasie bestaande uit 12 lede wat sowat 15 nuwe teaterproduksies geskep het. Meiring het saam met die satirikus [[Pieter-Dirk Uys]] in die buiteland opgetree, en as akteur in TV-produksies in die Verenigde Koninkryk ("Message to Major" Thames Television). Meiring het verskeie boeke vertaal of verwerk as verhoogproduksies of draaiboeke. Sy het in musiekvideo's vir Dozi, Snotkop en Rocco de Villiers gespeel en opnames vir CD's gemaak saam met Bill Flynn ("Dis 'n stryd"), Snotkop ("Snotkop" debuutalbum), Thys die Bosveldklong ("Looks is nie alles nie") en vir die rolprent Pretville. Vroeër was daar sangopnames vir langspeelplate gemaak vir die TV-reekse "Mof en Mat" en "Doffel, Babbel en Bekkie". As kunsjoernalis skryf sy sedert 1999 meer as 500 profiel onderhoude met kunsmense vir 12 verskillende publikasies, onder meer ''Insig'' (tydskrif), ''De Kat'', ''[[Rapport]]-Tydskrif'', ''[[Sarie]]'', ''[[Rooi Rose]]'' en "Kakkerlak" (letterkundetydskrif). As rubriekskrywer skryf sy 10 jaar lank 'n rubriek onder die naam "Bizzie Lizzie" vir ''Rooi Rose'' en vyf jaar lank die rubriek "Lizz se dinge" vir [[RSG]]. Meiring is betrokke by die uitbou en bevordering van die visuele kunste en open dikwels kunstuitstallings van opkomende, sowel as bekende, gerekende Suid-Afrikaanse kunstenaars. Sy is dikwels die seremoniemeester by van die land se grootste kunskompetisies se prysuitdelings. Meiring is op 'n welwillendheidsbasis aktief betrokke by die loopbaanontwikkeling van jong akteurs, skrywers, vervaardigers en regisseurs. Sy is ook 'n bestuurslid van die Teaterbystandfonds,<ref>{{af}} [http://maroelamedia.co.za/blog/goeiegoed/video-lizz-meiring-en-marion-holm-oor-die-tbf/ Lizz Meiring en Marion Holm oor die TBF]. Maroela Media, 23 Oktober 2015.</ref> die uitvoerende kunste in Suid-Afrika se enigste hulpfonds. Sy was die eerste Afrikaanssprekende gasredakteur van die tydskrif ''Kulula Mag'', en die enigste Afrikaanssprekende wat gekies is om individueel die "DStv EXPLORA" loodsadvertensie te doen. Haar onderhoud op ''RSG Geldsake'' met Ryk van Niekerk, is op die RSG 2020 Potgooi as die gewildste potgooi van 2020 aangewys. == Privaatlewe : Gay == In Februarie 2026 het Rapport berig dat Meiring na bewering in ’n verhouding met haar jarelange bestuurder, Yvette Hannekom, is. Die berig het wyd reaksie ontlok en openbare debat aangevuur, wat volgens sommige kommentators ’n invloed op die publiek se persepsie van haar gehad het. Sy het in 2015 aan die vrouetydskruif ''Sarie'' gesê: "Ek het om een of ander rede mans aangetrek wat die tradisionele ding wou hê. Trou, kinders. Terwyl my selfwaarde, raison d’être, aan my werk gekoppel is. Dis ’n minnaar teen wie geen man kan baklei nie. Ek vlieg tot 200 keer per jaar, soms vier vlugte op ’n dag. Watter man gaan dit aanvaar? Dit was ’n bewuste besluit. Baie vroue besef nie jy het ’n keuse nie."<ref>{{af}} [http://www.sarie.com/bekendes/ons-praat-met-bekendes/lag-lekker-met-lizz-meiring/#/ Lag lekker met Lizz Meiring]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> == Oeuvre == Meiring se [[oeuvre]] sluit in: === Teaterproduksies === Meiring het al in 346 teaterproduksies opgetree, onder meer: * Macbeth - drama, as Lady Macbeth ( TRUK) 1985 * Genis! Genis! - drama (Harlekyn produksies) 1985 * The Monkey Walk – komedie (Colin Law Productions) 1985 * Die Proponentjie – klug (TRUK) 1987 * Die Graswewenaar – komedie (TRUK) * Kopstukke – donker komedie/ drama seisoen 1, 2, 3, 4, 5. 1992–2012 * If only we had arsenic/ Mens huil nie oor alles nie – solostuk – komedie seisoen 1-10- 1992–1995 * As die Kat weg is – klug – seisoen 1&2 * Die drie wense – kinderteater (TRUK) * Daisy- die Gifblom – drama 1992 ([[DALRO]] POTPOURRI FEES) * Boom! - solostuk – tragikomedie, seisoen – 1, 2, 3 * An audience with an African Queen – politieke satire seisoen 1, 2, 3 * An audience with Evita Bezuidenhout – politieke satire seisoen 1- 10 * Die Keiser – as die Keiserin – drama * Die Skandaal 1 &2 – komedie/ klug * Die Van Aardes van Grootoor – komedie seisoen 1,2 * Le Dindon/ Kalkoen se kind – komedie/ klug * Sneeuwitjie – die pantomime * Annerkant Blinkkant – solostuk, drama * Vettie-Vettie – komedie * El Grande de Coca Cola – komedie * Doller as Kop af – komedie * Every other inch a lady / Elke ander duim 'n dame - solostuk, komedie/ satire * Lippetaal - solostuk, drama * Desnieteenstaande - komedie/ klug * Dubbel en Dwars - komedie/ klug * Bizzie Lizzie – solostuk, tragikomedie * Lippetaal - solostuk, drama - seisoen 1, 2, 3, 4, 5, 6 * The Good Body -drama * Paulus -drama * Sing!- komedie/ satire seisoen 1-5 * Knypie oppie Kant -komedie * Die Vrou in die Maan -solostuk, drama * Die Dinges is 'n Watsem -komedie * Maak plek, Mevrou Markham -komedie * Mackbeki -drama -2009 * Lizziepacket – solostuk, tragikomedie * Lounge Lizzie -solostuk, tragikomedie * Verskrikkelik Snaaks -komedie seisoen 1, 2, 3, 4, 5 * Grooot Grap -komedie seisoen 1, 2 , 3, 4 * Speel -drama- 2013 * Ping! -kabaret- seisoene 1-6 2012–2014 * Doringrosie – die pantomime - * Mona Lisa solostuk, drama-2013 * Ben, Bapsie en familie- komedie -2013 * Ben, Bapsie en familie maak moles -komedie 2014 * Cheaper than Roses -solostuk, drama seisoen 1,2,3,4 – 2014 * Twee vir die Prys van Een -komedie seisoen 1, 2, 3, 4 – 2015 * Geheime Taal - solotuk - drama - 2017 * Met Ander Woorde - solotuk - tragikomedie - 2018, 2019 * Die Sjokolade Show -tragikomedie 2019 * Glamour Sonder Fuss - geselskonsert -2019 * Drie Susters - tragikomedie - 2018, 2019 * Lizz 35 - solostuk - tragikomedie 2019 * Die Weduwee se Sjampanje - 2020 * Kameras, konserte en kleedkamers - solostuk - tragikomedie 2020 == Televisieproduksies == Meiring het al in 286 televisieproduksies opgetree, onder meer: * Huis Lelieveld - KYKNET 2019, 2020 * Ouboet en Wors KYKNET - 2017, 2018 * Spoorloos - KYKNET - 2018 * Munisipaliteit van Gwarra Gwarra, [[kykNET]], 2014, 2015 * Kyknet vir Tannie (kykNET) 2015 * [[Molly en Wors]], kykNET, 2009, 2011, 2012, 2013 * [[Hester en Ester Bester]], kykNET 2007, 2009 * End Game (SABC) 2013 * Pandjieswinkel Stories (kykNET) 2013 * Takelani Sesame (SABC) 2007 * Hart van Staal (kykNET)2004, 2005 * Jozi Streets 1&2 (E-TV) 2003, 2004 * Song vir Katryn (kykNET) 2002 * Ietermago (kykNET) 2002 * Jackpot (SAUK) * Vetkoekpaleis (SAUK) * Daisy (SAUK) * Sleurstoom (SAUK) * Triptiek 1 & 2 (SAUK) * Manakwallaners 1& 2 (SAUK) * Sleurstroom (SAUK) * Ga bo se Gangwe (SABC 3) * Whirlpool (SABC) * Life begins at 40 (SABC) * Message to Major (Thames Television) * Evita's Christmas Special (MNET) * Evita's Indaba 1&2 (MNET) * [[Ballade vir 'n Enkeling]] (SAUK) * Going Up ! (SABC) * Kampus 1 & 2 (SAUK) * Die Swart Kat (SAUK) * Veebee (SAUK) * Rosie (SAUK) * Kwai Klub (SAUK) * [[Agter Elke Man]] (SAUK) * Rompelstompelstories (SAUK) * Mof en Mat (SAUK) * Doffel, Babbel en Bekkie (SAUK) * Die Dansende Donkie (SAUK) * Oom Kerneels vertel (SAUK) * A new Concept in Packaging (SABC) 1984 * Settlers (SAUK) -1980 * Bensusan Museum of Photography (SAUK) (aanbieder) * A word or two - seisoene 4 tot 10 (SAUK) (aanbieder) * Lizzie se lipstick flieks -seisoene 1-4 (MNET) (aanbieder) * Life's bizarre – seisoene 1&2 (SAUK) (aanbieder) 2000, 2001 * Ons soek die Sanger (kykNET) (aanbieder) 2012 * Take a Biscuit (SABC) aanbieder * Van die Borstrok bevry (SAUK) * Generations (SABC) 2004 * [[Villa Rosa]] (kykNET) (ook tekskrywer, mederegie vir Kersfeesepisode) 2006 * Font – (SABC) 2007 * Wielie Walie (SAUK) === Rolprente === Lizz het al in 28 rolprente opgetree: * Skating on Thin Uys, 1984 * Mêsh 1987 * You Must Be Joking! Too, 1987 * Sweet 'n Short, 1991 * No Hero, 1992 * [[Lipstiek Dipstiek]], 1994 * Soweto Green, 1995 * Inside Out, 2000 * A Case of Murder, 2004 * Skilpoppe, 2005 (ook teksskrywer) * [[Poena is Koning (rolprent)]], 2007 * [[Vaatjie sien sy gat]], 2008 * Triomf, 2008 * [[Stoute Boudjies]], 2010 * [[Pretville]], 2012 as Lollie le Roux * [[Molly en Wors (rolprent)|Molly en Wors]] – die movie, 2013 as Molly Visagie * Harold (internasionaal bekroonde kortfilm) 2013 * Lagmense (werkstitel) (ook teksskrywer) verfilm 2014 * Trouvoete -2015 (ook teksredigeerder, mentorskrywer) * Hoener met die Rooi Skoene - Koos Roets - hoofrol 2017 * I am all Girls - (internationale rolprent) drama - 2018 === Boeke === * Breek (eerste roman, medeskrywer Barrie Hough, jeugroman), 2002. [[Tafelberg Uitgewers]] * Lizz se Speelgoed (drama en speeltekste – 6 boeke in die reeks), 2008. Sewe kleure Boeke * Die beste van Bizzie Lizzie, 2010. Quellerie * Amfiteater (bydraer – essay), 2009. Protea Boekhuis * Ware Suid-Afrikaanse liefdesverhale (bydraer), 2008. [[Human & Rousseau]] * True South African Love stories (bydraer), vertaalde weergawe, 2008. Human & Rousseau * Blou Maandag (kortverhaal – bydraer), 2011. [[Tafelberg Uitgewers]]. * In die Kollig – samesteller & redigeerden (bundel met dramatekste), 2013. LAPA<ref>{{af}} [http://www.fanieviljoen.co.za/tag/lizz-meiring/ In die Kollig]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> * Soete Sonde - samensteller & redigeerder (bundel met kortluns) 2019 LAPA === Skryf, regie en vervaardiging === Lizz het al 214 skryf, regie en vervaardiging projekte gedoen: * Doringrosie/ Sleeping Beauty – pantomime (TRUK) (mederegisseur , teksvertaler, liriekskrywer) 1995 * Rooikappie – Pantomime (TRUK) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer) 1996 * Griet Skryf 'n sprokie – drama – seisoen 1-3 (TRUK) (Mederegisseur) 1997 * Die Skandaal 1 – klug -seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Die Skandaal 2 – klug – seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Brolloks en Bittergal – pantomime (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1998 * The Little Prince/ Die Klein Prinsie – Bunraku marionetproduksie (TLMCT & Staatsteater, Franse Departement van kuns en kultuur) (Regisseur, teksskrywer) 1998 * Die Spook van Donkergat – pantomime seisoen 1-6 (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur, medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1999 * Rumpelstilskin/ Repelsteeltjie -konvensionele marionette produksie (TLMC & Staatsteater) (Regisseur en teksskrywer) 1999 * Vlerkdans – jeugddrama seisoen 1-6 (TRUK – opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 1999 * The Rain Goddess – stokmarionetproduksie (TLMC & Deense Departement van kuns en kultuur – Opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer) 2000 * Skilpoppe – jeugdrama (Staatsteater opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 2000 * Generasie Gaap nie – kabaret/ musiekspel (Gigs Galaxy – Opdragwerk) (Samesteller, teksskrywer en regisseur) 2000 * All this I know -the music of Brel and Piaf – musiekproduksie (CLA-opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2000 * Good love – musiekproduksie (The Sixth Sense – Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2001 * Breek – jeugdrama (KKNK & Aardklop Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, medevervaardiger) 2001 * Real and Unplugged – kabaret (RAU ARTS – Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer) 2001 * The Prophet – drama (Flying Pigs Company – Opdragwerk) (Regisseur) 2001 * Sing – komedie -(KKNK) (Regisseur, vervaardiger) 2000, 2001 * A Bedful of foreigners – komedie (UJ Arts – Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2002 * Loskruit -musiekproduksie vir Saranthi Rheeders (regisseur, samesteller, teksredigeerder) 2002 * The Laramie project – drama (UJ Arts -Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2003 * Jacques Brel is alive and well and living in Paris – musiekproduksie (UJ Opdragwerk) (regisseur, teksverwerker) 2003 * Emotions/ Emosies -musiekproduksie vir Operaster Rouel Beukes (Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2003 * Lippetaal – solostuk, drama (Opdragwerk vir Insig tydskrif en Kalfiefees) (Teks, vervaardiging) 2003 * Glamour sonder fuss – leefstyl, saam met Couturier Thomas Thomson (Opdragwerk vir Nasionale Vrouedag) (Teks, regie, vervaardiger) 2003 * Windmaker – drama (Regisseur, teksskrywer, vervaardiger) 2004 * Skilpoppe – (rolprent, drama) (Opdragwerk MNET & Penguin Films) (Skrywer) 2005 * Hartedief – kabaret (Opdragwerk KKNK) (Regisseur, teksverwerker, vervaardiger) 2004 * Die Grafsteensangers – Opgevryf – musiekproduksie (Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, samesteller) 2005 * 4werke – musiekproduksie (Opdragwerk – Jacques Reinecke produksies) 2005 * Karla en die kersknol – pantomime (Opdragwerk) * Die Grapmakers - 'n Absurde Komedie - (Regisseur, skrywer, produksiebestuurder) * Die Weduwee se Sjampanje - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Met Ander Woorde - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Kameras, Konserte en kleedkamers (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Lizz 35 - (Regisseur , Skrywer, vervaardiger) * Langpad en Lipstieks (Skrywer, regisseur, vervaardiger) * Die Atleet (Skrywer, regisseur, produksiebestuurder) == Bronne == * {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0576999/ Besonderhede op IMDB]. URL besoek 22 Desember 2015. * {{af}} [http://www.nb.co.za/authors/7899 Besonderhede op NB-uitgewers se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908002653/http://www.nb.co.za/Authors/7899 |date= 8 September 2015 }}. URL besoek op 22 Desember 2015. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.artistwarehouse.co.za/ Besonderhede op die webtuiste ArtistWarehouse.co.za]. * {{af}} [http://www.roekeloos.co.za/teater/lizz-meiring-met-cheaper-than-roses-by-aardklop/ Lizz Meiring met Cheaper Than Roses by Aardklop]. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meiring, Lizz}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] fpo18v9t9frt950rape1x0hk5teyc4n 2896035 2895847 2026-04-21T19:56:53Z ~2026-24363-45 206566 2896035 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lizz Meiring | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Elizabeth Henriette Meiring | Alias = Lizz Meiring | Geboortedatum = {{GDEO|1961|12|9}} | Geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Aktrise, skrywer, regisseur, TV-aanbieder, vervaardiger en nog meer | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://lizzmeiring.com/ lizzmeiring.com] | imdb = 0576999 | Toekennings = 19 | Ouers= }} '''Lizz Meiring''' (gebore 9 Desember 1961 in [[Pretoria]]) is 'n [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse aktrise, regisseur, teatervervaardiger, TV-aanbieder, seremoniemeester, spreker, kunsteaktivis, kreatiewe konsultant en skrywer. Benewens in Afrikaanse produksies, tree sy gereeld in Engelse produksies op en het ook al in [[Frans]], [[Duits]] en [[Sotho]] gewerk. Haar bynaam is ''Bizzie Lizzie'' omdat sy soms aan tot ses of meer produksies tegelyk werk. Sy het al 19 toekennings ontvang vir haar werk as aktrise, skrywer, regisseur, vervaardiger en vir haar kulturele bydrae. == Herkoms en kinderjare == Elizabeth Henriette Meiring is in Pretoria gebore. Haar pa, prof. Lewis Meiring ((† 2011), was 'n chemiese patoloog en diagnostikus, asook deeltydse professor hierin aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Haar ma, Villi'ere Meiring (née Esterhuisen) was onderwyseres in kunsgeskiedenis in Engels. Elizabeth, later professioneel bekend as Lizz, is die enigste dogter. Sy het 'n ouer broer, Karl Rocco Meiring, wat in die geesteswetenskaplike rigting werk, en 'n jonger broer, Rocco de Villiers Meiring, 'n biokinetikus. Sy speel vanaf sesjarige ouderdom in produksies by die Laerskool Pretoria-Oos. Sy speel in 1974 as negejarige kind in die Universiteit van Pretoria se dramadepartement se produksie "Langenhovenjaar" en in die toneelstuk "Vrou van Suid-Afrika". == Opleiding == Meiring het reeds vanaf haar eerstejaar as dramastudent in professionele teater- en televisieproduksies gewerk. Sy voltooi haar B.A. Drama (Honneurs) in [[1983]] aan die Universiteit van Pretoria. Sy doen oorklankings en radiowerk by die SAUK, sowel as aanbiedingswerk vir die Truk-balletgeselskap, en speel as dramastudent in TV-produksies by die SAUK en verhoogproduksies by Truk. == Loopbaan == Sedert haar universiteitsjare het sy in meer as 342 verhoogproduksies, in 282 TV-produksies en rolprente opgetree en reeds vier reekse op verskeie TV-kanale aangebied. Sy het vier rolprentdraaiboeke geskryf. As skrywer, regisseur en teatervervaardiger het Meiring 207 produksies geskep. Sy was ook een van die stigterslede en later voorsitter van die Independent Performance Trust, 'n onafhanklike kunsorganisasie bestaande uit 12 lede wat sowat 15 nuwe teaterproduksies geskep het. Meiring het saam met die satirikus [[Pieter-Dirk Uys]] in die buiteland opgetree, en as akteur in TV-produksies in die Verenigde Koninkryk ("Message to Major" Thames Television). Meiring het verskeie boeke vertaal of verwerk as verhoogproduksies of draaiboeke. Sy het in musiekvideo's vir Dozi, Snotkop en Rocco de Villiers gespeel en opnames vir CD's gemaak saam met Bill Flynn ("Dis 'n stryd"), Snotkop ("Snotkop" debuutalbum), Thys die Bosveldklong ("Looks is nie alles nie") en vir die rolprent Pretville. Vroeër was daar sangopnames vir langspeelplate gemaak vir die TV-reekse "Mof en Mat" en "Doffel, Babbel en Bekkie". As kunsjoernalis skryf sy sedert 1999 meer as 500 profiel onderhoude met kunsmense vir 12 verskillende publikasies, onder meer ''Insig'' (tydskrif), ''De Kat'', ''[[Rapport]]-Tydskrif'', ''[[Sarie]]'', ''[[Rooi Rose]]'' en "Kakkerlak" (letterkundetydskrif). As rubriekskrywer skryf sy 10 jaar lank 'n rubriek onder die naam "Bizzie Lizzie" vir ''Rooi Rose'' en vyf jaar lank die rubriek "Lizz se dinge" vir [[RSG]]. Meiring is betrokke by die uitbou en bevordering van die visuele kunste en open dikwels kunstuitstallings van opkomende, sowel as bekende, gerekende Suid-Afrikaanse kunstenaars. Sy is dikwels die seremoniemeester by van die land se grootste kunskompetisies se prysuitdelings. Meiring is op 'n welwillendheidsbasis aktief betrokke by die loopbaanontwikkeling van jong akteurs, skrywers, vervaardigers en regisseurs. Sy is ook 'n bestuurslid van die Teaterbystandfonds,<ref>{{af}} [http://maroelamedia.co.za/blog/goeiegoed/video-lizz-meiring-en-marion-holm-oor-die-tbf/ Lizz Meiring en Marion Holm oor die TBF]. Maroela Media, 23 Oktober 2015.</ref> die uitvoerende kunste in Suid-Afrika se enigste hulpfonds. Sy was die eerste Afrikaanssprekende gasredakteur van die tydskrif ''Kulula Mag'', en die enigste Afrikaanssprekende wat gekies is om individueel die "DStv EXPLORA" loodsadvertensie te doen. Haar onderhoud op ''RSG Geldsake'' met Ryk van Niekerk, is op die RSG 2020 Potgooi as die gewildste potgooi van 2020 aangewys. == Privaatlewe : == == Sy het in 2015 aan die Vrouetydskrif''Sarie'' gesê: "Ek het om een of ander rede mans aangetrek wat die tradisionele ding wou hê. Trou, kinders. Terwyl my selfwaarde, raison d’être, aan my werk gekoppel is. Dis ’n minnaar teen wie geen man kan baklei nie. Ek vlieg tot 200 keer per jaar, soms vier vlugte op ’n dag. Watter man gaan dit aanvaar? Dit was ’n bewuste besluit. Baie vroue besef nie jy het ’n keuse nie."<ref>{{af}} [http://www.sarie.com/bekendes/ons-praat-met-bekendes/lag-lekker-met-lizz-meiring/#/ Lag lekker met Lizz Meiring]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> == == Oeuvre == Meiring se [[oeuvre]] sluit in: === Teaterproduksies === Meiring het al in 420 teaterproduksies opgetree, onder meer: * Macbeth - drama, as Lady Macbeth ( TRUK) 1985 * Genis! Genis! - drama (Harlekyn produksies) 1985 * The Monkey Walk – komedie (Colin Law Productions) 1985 * Die Proponentjie – klug (TRUK) 1987 * Die Graswewenaar – komedie (TRUK) * Kopstukke – donker komedie/ drama seisoen 1, 2, 3, 4, 5. 1992–2012 * If only we had arsenic/ Mens huil nie oor alles nie – solostuk – komedie seisoen 1-10- 1992–1995 * As die Kat weg is – klug – seisoen 1&2 * Die drie wense – kinderteater (TRUK) * Daisy- die Gifblom – drama 1992 ([[DALRO]] POTPOURRI FEES) * Boom! - solostuk – tragikomedie, seisoen – 1, 2, 3 * An audience with an African Queen – politieke satire seisoen 1, 2, 3 * An audience with Evita Bezuidenhout – politieke satire seisoen 1- 10 * Die Keiser – as die Keiserin – drama * Die Skandaal 1 &2 – komedie/ klug * Die Van Aardes van Grootoor – komedie seisoen 1,2 * Le Dindon/ Kalkoen se kind – komedie/ klug * Sneeuwitjie – die pantomime * Annerkant Blinkkant – solostuk, drama * Vettie-Vettie – komedie * El Grande de Coca Cola – komedie * Doller as Kop af – komedie * Every other inch a lady / Elke ander duim 'n dame - solostuk, komedie/ satire * Lippetaal - solostuk, drama * Desnieteenstaande - komedie/ klug * Dubbel en Dwars - komedie/ klug * Bizzie Lizzie – solostuk, tragikomedie * Lippetaal - solostuk, drama - seisoen 1, 2, 3, 4, 5, 6 * The Good Body -drama * Paulus -drama * Sing!- komedie/ satire seisoen 1-5 * Knypie oppie Kant -komedie * Die Vrou in die Maan -solostuk, drama * Die Dinges is 'n Watsem -komedie * Maak plek, Mevrou Markham -komedie * Mackbeki -drama -2009 * Lizziepacket – solostuk, tragikomedie * Lounge Lizzie -solostuk, tragikomedie * Verskrikkelik Snaaks -komedie seisoen 1, 2, 3, 4, 5 * Grooot Grap -komedie seisoen 1, 2 , 3, 4 * Speel -drama- 2013 * Ping! -kabaret- seisoene 1-6 2012–2014 * Doringrosie – die pantomime - * Mona Lisa solostuk, drama-2013 * Ben, Bapsie en familie- komedie -2013 * Ben, Bapsie en familie maak moles -komedie 2014 * Cheaper than Roses -solostuk, drama seisoen 1,2,3,4 – 2014 * Twee vir die Prys van Een -komedie seisoen 1, 2, 3, 4 – 2015 * Geheime Taal - solotuk - drama - 2017 * Met Ander Woorde - solotuk - tragikomedie - 2018, 2019 * Die Sjokolade Show -tragikomedie 2019 * Glamour Sonder Fuss - geselskonsert -2019 * Drie Susters - tragikomedie - 2018, 2019 * Lizz 35 - solostuk - tragikomedie 2019 * Die Weduwee se Sjampanje - 2020 * Kameras, konserte en kleedkamers - solostuk - tragikomedie 2020 == Televisieproduksies == Meiring het al in 286 televisieproduksies opgetree, onder meer: * Huis Lelieveld - KYKNET 2019, 2020 * Ouboet en Wors KYKNET - 2017, 2018 * Spoorloos - KYKNET - 2018 * Munisipaliteit van Gwarra Gwarra, [[kykNET]], 2014, 2015 * Kyknet vir Tannie (kykNET) 2015 * [[Molly en Wors]], kykNET, 2009, 2011, 2012, 2013 * [[Hester en Ester Bester]], kykNET 2007, 2009 * End Game (SABC) 2013 * Pandjieswinkel Stories (kykNET) 2013 * Takelani Sesame (SABC) 2007 * Hart van Staal (kykNET)2004, 2005 * Jozi Streets 1&2 (E-TV) 2003, 2004 * Song vir Katryn (kykNET) 2002 * Ietermago (kykNET) 2002 * Jackpot (SAUK) * Vetkoekpaleis (SAUK) * Daisy (SAUK) * Sleurstoom (SAUK) * Triptiek 1 & 2 (SAUK) * Manakwallaners 1& 2 (SAUK) * Sleurstroom (SAUK) * Ga bo se Gangwe (SABC 3) * Whirlpool (SABC) * Life begins at 40 (SABC) * Message to Major (Thames Television) * Evita's Christmas Special (MNET) * Evita's Indaba 1&2 (MNET) * [[Ballade vir 'n Enkeling]] (SAUK) * Going Up ! (SABC) * Kampus 1 & 2 (SAUK) * Die Swart Kat (SAUK) * Veebee (SAUK) * Rosie (SAUK) * Kwai Klub (SAUK) * [[Agter Elke Man]] (SAUK) * Rompelstompelstories (SAUK) * Mof en Mat (SAUK) * Doffel, Babbel en Bekkie (SAUK) * Die Dansende Donkie (SAUK) * Oom Kerneels vertel (SAUK) * A new Concept in Packaging (SABC) 1984 * Settlers (SAUK) -1980 * Bensusan Museum of Photography (SAUK) (aanbieder) * A word or two - seisoene 4 tot 10 (SAUK) (aanbieder) * Lizzie se lipstick flieks -seisoene 1-4 (MNET) (aanbieder) * Life's bizarre – seisoene 1&2 (SAUK) (aanbieder) 2000, 2001 * Ons soek die Sanger (kykNET) (aanbieder) 2012 * Take a Biscuit (SABC) aanbieder * Van die Borstrok bevry (SAUK) * Generations (SABC) 2004 * [[Villa Rosa]] (kykNET) (ook tekskrywer, mederegie vir Kersfeesepisode) 2006 * Font – (SABC) 2007 * Wielie Walie (SAUK) === Rolprente === Lizz het al in 28 rolprente opgetree: * Skating on Thin Uys, 1984 * Mêsh 1987 * You Must Be Joking! Too, 1987 * Sweet 'n Short, 1991 * No Hero, 1992 * [[Lipstiek Dipstiek]], 1994 * Soweto Green, 1995 * Inside Out, 2000 * A Case of Murder, 2004 * Skilpoppe, 2005 (ook teksskrywer) * [[Poena is Koning (rolprent)]], 2007 * [[Vaatjie sien sy gat]], 2008 * Triomf, 2008 * [[Stoute Boudjies]], 2010 * [[Pretville]], 2012 as Lollie le Roux * [[Molly en Wors (rolprent)|Molly en Wors]] – die movie, 2013 as Molly Visagie * Harold (internasionaal bekroonde kortfilm) 2013 * Lagmense (werkstitel) (ook teksskrywer) verfilm 2014 * Trouvoete -2015 (ook teksredigeerder, mentorskrywer) * Hoener met die Rooi Skoene - Koos Roets - hoofrol 2017 * I am all Girls - (internationale rolprent) drama - 2018 === Boeke === * Breek (eerste roman, medeskrywer Barrie Hough, jeugroman), 2002. [[Tafelberg Uitgewers]] * Lizz se Speelgoed (drama en speeltekste – 6 boeke in die reeks), 2008. Sewe kleure Boeke * Die beste van Bizzie Lizzie, 2010. Quellerie * Amfiteater (bydraer – essay), 2009. Protea Boekhuis * Ware Suid-Afrikaanse liefdesverhale (bydraer), 2008. [[Human & Rousseau]] * True South African Love stories (bydraer), vertaalde weergawe, 2008. Human & Rousseau * Blou Maandag (kortverhaal – bydraer), 2011. [[Tafelberg Uitgewers]]. * In die Kollig – samesteller & redigeerden (bundel met dramatekste), 2013. LAPA<ref>{{af}} [http://www.fanieviljoen.co.za/tag/lizz-meiring/ In die Kollig]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> * Soete Sonde - samensteller & redigeerder (bundel met kortluns) 2019 LAPA === Skryf, regie en vervaardiging === Lizz het al 214 skryf, regie en vervaardiging projekte gedoen: * Doringrosie/ Sleeping Beauty – pantomime (TRUK) (mederegisseur , teksvertaler, liriekskrywer) 1995 * Rooikappie – Pantomime (TRUK) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer) 1996 * Griet Skryf 'n sprokie – drama – seisoen 1-3 (TRUK) (Mederegisseur) 1997 * Die Skandaal 1 – klug -seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Die Skandaal 2 – klug – seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Brolloks en Bittergal – pantomime (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1998 * The Little Prince/ Die Klein Prinsie – Bunraku marionetproduksie (TLMCT & Staatsteater, Franse Departement van kuns en kultuur) (Regisseur, teksskrywer) 1998 * Die Spook van Donkergat – pantomime seisoen 1-6 (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur, medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1999 * Rumpelstilskin/ Repelsteeltjie -konvensionele marionette produksie (TLMC & Staatsteater) (Regisseur en teksskrywer) 1999 * Vlerkdans – jeugddrama seisoen 1-6 (TRUK – opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 1999 * The Rain Goddess – stokmarionetproduksie (TLMC & Deense Departement van kuns en kultuur – Opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer) 2000 * Skilpoppe – jeugdrama (Staatsteater opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 2000 * Generasie Gaap nie – kabaret/ musiekspel (Gigs Galaxy – Opdragwerk) (Samesteller, teksskrywer en regisseur) 2000 * All this I know -the music of Brel and Piaf – musiekproduksie (CLA-opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2000 * Good love – musiekproduksie (The Sixth Sense – Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2001 * Breek – jeugdrama (KKNK & Aardklop Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, medevervaardiger) 2001 * Real and Unplugged – kabaret (RAU ARTS – Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer) 2001 * The Prophet – drama (Flying Pigs Company – Opdragwerk) (Regisseur) 2001 * Sing – komedie -(KKNK) (Regisseur, vervaardiger) 2000, 2001 * A Bedful of foreigners – komedie (UJ Arts – Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2002 * Loskruit -musiekproduksie vir Saranthi Rheeders (regisseur, samesteller, teksredigeerder) 2002 * The Laramie project – drama (UJ Arts -Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2003 * Jacques Brel is alive and well and living in Paris – musiekproduksie (UJ Opdragwerk) (regisseur, teksverwerker) 2003 * Emotions/ Emosies -musiekproduksie vir Operaster Rouel Beukes (Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2003 * Lippetaal – solostuk, drama (Opdragwerk vir Insig tydskrif en Kalfiefees) (Teks, vervaardiging) 2003 * Glamour sonder fuss – leefstyl, saam met Couturier Thomas Thomson (Opdragwerk vir Nasionale Vrouedag) (Teks, regie, vervaardiger) 2003 * Windmaker – drama (Regisseur, teksskrywer, vervaardiger) 2004 * Skilpoppe – (rolprent, drama) (Opdragwerk MNET & Penguin Films) (Skrywer) 2005 * Hartedief – kabaret (Opdragwerk KKNK) (Regisseur, teksverwerker, vervaardiger) 2004 * Die Grafsteensangers – Opgevryf – musiekproduksie (Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, samesteller) 2005 * 4werke – musiekproduksie (Opdragwerk – Jacques Reinecke produksies) 2005 * Karla en die kersknol – pantomime (Opdragwerk) * Die Grapmakers - 'n Absurde Komedie - (Regisseur, skrywer, produksiebestuurder) * Die Weduwee se Sjampanje - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Met Ander Woorde - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Kameras, Konserte en kleedkamers (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Lizz 35 - (Regisseur , Skrywer, vervaardiger) * Langpad en Lipstieks (Skrywer, regisseur, vervaardiger) * Die Atleet (Skrywer, regisseur, produksiebestuurder) == Bronne == * {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0576999/ Besonderhede op IMDB]. URL besoek 22 Desember 2015. * {{af}} [http://www.nb.co.za/authors/7899 Besonderhede op NB-uitgewers se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908002653/http://www.nb.co.za/Authors/7899 |date= 8 September 2015 }}. URL besoek op 22 Desember 2015. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.artistwarehouse.co.za/ Besonderhede op die webtuiste ArtistWarehouse.co.za]. * {{af}} [http://www.roekeloos.co.za/teater/lizz-meiring-met-cheaper-than-roses-by-aardklop/ Lizz Meiring met Cheaper Than Roses by Aardklop]. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meiring, Lizz}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] fatgm9cdxkum584je3olsk284wleg4b 2896036 2896035 2026-04-21T19:58:34Z ~2026-24363-45 206566 Inhoud gekorrigeer 2896036 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lizz Meiring | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Elizabeth Henriette Meiring | Alias = Lizz Meiring | Geboortedatum = {{GDEO|1961|12|9}} | Geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Aktrise, skrywer, regisseur, TV-aanbieder, vervaardiger en nog meer | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://lizzmeiring.com/ lizzmeiring.com] | imdb = 0576999 | Toekennings = 27 | Ouers= }} '''Lizz Meiring''' (gebore 9 Desember 1961 in [[Pretoria]]) is 'n [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse aktrise, regisseur, teatervervaardiger, TV-aanbieder, seremoniemeester, spreker, kunsteaktivis, kreatiewe konsultant en skrywer. Benewens in Afrikaanse produksies, tree sy gereeld in Engelse produksies op en het ook al in [[Frans]], [[Duits]] en [[Sotho]] gewerk. Haar bynaam is ''Bizzie Lizzie'' omdat sy soms aan tot ses of meer produksies tegelyk werk. Sy het al 19 toekennings ontvang vir haar werk as aktrise, skrywer, regisseur, vervaardiger en vir haar kulturele bydrae. == Herkoms en kinderjare == Elizabeth Henriette Meiring is in Pretoria gebore. Haar pa, prof. Lewis Meiring ((† 2011), was 'n chemiese patoloog en diagnostikus, asook deeltydse professor hierin aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Haar ma, Villi'ere Meiring (née Esterhuisen) was onderwyseres in kunsgeskiedenis in Engels. Elizabeth, later professioneel bekend as Lizz, is die enigste dogter. Sy het 'n ouer broer, Karl Rocco Meiring, wat in die geesteswetenskaplike rigting werk, en 'n jonger broer, Rocco de Villiers Meiring, 'n biokinetikus. Sy speel vanaf sesjarige ouderdom in produksies by die Laerskool Pretoria-Oos. Sy speel in 1974 as negejarige kind in die Universiteit van Pretoria se dramadepartement se produksie "Langenhovenjaar" en in die toneelstuk "Vrou van Suid-Afrika". == Opleiding == Meiring het reeds vanaf haar eerstejaar as dramastudent in professionele teater- en televisieproduksies gewerk. Sy voltooi haar B.A. Drama (Honneurs) in [[1983]] aan die Universiteit van Pretoria. Sy doen oorklankings en radiowerk by die SAUK, sowel as aanbiedingswerk vir die Truk-balletgeselskap, en speel as dramastudent in TV-produksies by die SAUK en verhoogproduksies by Truk. == Loopbaan == Sedert haar universiteitsjare het sy in meer as 342 verhoogproduksies, in 282 TV-produksies en rolprente opgetree en reeds vier reekse op verskeie TV-kanale aangebied. Sy het vier rolprentdraaiboeke geskryf. As skrywer, regisseur en teatervervaardiger het Meiring 207 produksies geskep. Sy was ook een van die stigterslede en later voorsitter van die Independent Performance Trust, 'n onafhanklike kunsorganisasie bestaande uit 12 lede wat sowat 15 nuwe teaterproduksies geskep het. Meiring het saam met die satirikus [[Pieter-Dirk Uys]] in die buiteland opgetree, en as akteur in TV-produksies in die Verenigde Koninkryk ("Message to Major" Thames Television). Meiring het verskeie boeke vertaal of verwerk as verhoogproduksies of draaiboeke. Sy het in musiekvideo's vir Dozi, Snotkop en Rocco de Villiers gespeel en opnames vir CD's gemaak saam met Bill Flynn ("Dis 'n stryd"), Snotkop ("Snotkop" debuutalbum), Thys die Bosveldklong ("Looks is nie alles nie") en vir die rolprent Pretville. Vroeër was daar sangopnames vir langspeelplate gemaak vir die TV-reekse "Mof en Mat" en "Doffel, Babbel en Bekkie". As kunsjoernalis skryf sy sedert 1999 meer as 500 profiel onderhoude met kunsmense vir 12 verskillende publikasies, onder meer ''Insig'' (tydskrif), ''De Kat'', ''[[Rapport]]-Tydskrif'', ''[[Sarie]]'', ''[[Rooi Rose]]'' en "Kakkerlak" (letterkundetydskrif). As rubriekskrywer skryf sy 10 jaar lank 'n rubriek onder die naam "Bizzie Lizzie" vir ''Rooi Rose'' en vyf jaar lank die rubriek "Lizz se dinge" vir [[RSG]]. Meiring is betrokke by die uitbou en bevordering van die visuele kunste en open dikwels kunstuitstallings van opkomende, sowel as bekende, gerekende Suid-Afrikaanse kunstenaars. Sy is dikwels die seremoniemeester by van die land se grootste kunskompetisies se prysuitdelings. Meiring is op 'n welwillendheidsbasis aktief betrokke by die loopbaanontwikkeling van jong akteurs, skrywers, vervaardigers en regisseurs. Sy is ook 'n bestuurslid van die Teaterbystandfonds,<ref>{{af}} [http://maroelamedia.co.za/blog/goeiegoed/video-lizz-meiring-en-marion-holm-oor-die-tbf/ Lizz Meiring en Marion Holm oor die TBF]. Maroela Media, 23 Oktober 2015.</ref> die uitvoerende kunste in Suid-Afrika se enigste hulpfonds. Sy was die eerste Afrikaanssprekende gasredakteur van die tydskrif ''Kulula Mag'', en die enigste Afrikaanssprekende wat gekies is om individueel die "DStv EXPLORA" loodsadvertensie te doen. Haar onderhoud op ''RSG Geldsake'' met Ryk van Niekerk, is op die RSG 2020 Potgooi as die gewildste potgooi van 2020 aangewys. == Privaatlewe : == == Sy het in 2015 aan die Vrouetydskrif''Sarie'' gesê: "Ek het om een of ander rede mans aangetrek wat die tradisionele ding wou hê. Trou, kinders. Terwyl my selfwaarde, raison d’être, aan my werk gekoppel is. Dis ’n minnaar teen wie geen man kan baklei nie. Ek vlieg tot 200 keer per jaar, soms vier vlugte op ’n dag. Watter man gaan dit aanvaar? Dit was ’n bewuste besluit. Baie vroue besef nie jy het ’n keuse nie."<ref>{{af}} [http://www.sarie.com/bekendes/ons-praat-met-bekendes/lag-lekker-met-lizz-meiring/#/ Lag lekker met Lizz Meiring]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> == == Oeuvre == Meiring se [[oeuvre]] sluit in: === Teaterproduksies === Meiring het al in 420 teaterproduksies opgetree, onder meer: * Macbeth - drama, as Lady Macbeth ( TRUK) 1985 * Genis! Genis! - drama (Harlekyn produksies) 1985 * The Monkey Walk – komedie (Colin Law Productions) 1985 * Die Proponentjie – klug (TRUK) 1987 * Die Graswewenaar – komedie (TRUK) * Kopstukke – donker komedie/ drama seisoen 1, 2, 3, 4, 5. 1992–2012 * If only we had arsenic/ Mens huil nie oor alles nie – solostuk – komedie seisoen 1-10- 1992–1995 * As die Kat weg is – klug – seisoen 1&2 * Die drie wense – kinderteater (TRUK) * Daisy- die Gifblom – drama 1992 ([[DALRO]] POTPOURRI FEES) * Boom! - solostuk – tragikomedie, seisoen – 1, 2, 3 * An audience with an African Queen – politieke satire seisoen 1, 2, 3 * An audience with Evita Bezuidenhout – politieke satire seisoen 1- 10 * Die Keiser – as die Keiserin – drama * Die Skandaal 1 &2 – komedie/ klug * Die Van Aardes van Grootoor – komedie seisoen 1,2 * Le Dindon/ Kalkoen se kind – komedie/ klug * Sneeuwitjie – die pantomime * Annerkant Blinkkant – solostuk, drama * Vettie-Vettie – komedie * El Grande de Coca Cola – komedie * Doller as Kop af – komedie * Every other inch a lady / Elke ander duim 'n dame - solostuk, komedie/ satire * Lippetaal - solostuk, drama * Desnieteenstaande - komedie/ klug * Dubbel en Dwars - komedie/ klug * Bizzie Lizzie – solostuk, tragikomedie * Lippetaal - solostuk, drama - seisoen 1, 2, 3, 4, 5, 6 * The Good Body -drama * Paulus -drama * Sing!- komedie/ satire seisoen 1-5 * Knypie oppie Kant -komedie * Die Vrou in die Maan -solostuk, drama * Die Dinges is 'n Watsem -komedie * Maak plek, Mevrou Markham -komedie * Mackbeki -drama -2009 * Lizziepacket – solostuk, tragikomedie * Lounge Lizzie -solostuk, tragikomedie * Verskrikkelik Snaaks -komedie seisoen 1, 2, 3, 4, 5 * Grooot Grap -komedie seisoen 1, 2 , 3, 4 * Speel -drama- 2013 * Ping! -kabaret- seisoene 1-6 2012–2014 * Doringrosie – die pantomime - * Mona Lisa solostuk, drama-2013 * Ben, Bapsie en familie- komedie -2013 * Ben, Bapsie en familie maak moles -komedie 2014 * Cheaper than Roses -solostuk, drama seisoen 1,2,3,4 – 2014 * Twee vir die Prys van Een -komedie seisoen 1, 2, 3, 4 – 2015 * Geheime Taal - solotuk - drama - 2017 * Met Ander Woorde - solotuk - tragikomedie - 2018, 2019 * Die Sjokolade Show -tragikomedie 2019 * Glamour Sonder Fuss - geselskonsert -2019 * Drie Susters - tragikomedie - 2018, 2019 * Lizz 35 - solostuk - tragikomedie 2019 * Die Weduwee se Sjampanje - 2020 * Kameras, konserte en kleedkamers - solostuk - tragikomedie 2020 == Televisieproduksies == Meiring het al in 286 televisieproduksies opgetree, onder meer: * Huis Lelieveld - KYKNET 2019, 2020 * Ouboet en Wors KYKNET - 2017, 2018 * Spoorloos - KYKNET - 2018 * Munisipaliteit van Gwarra Gwarra, [[kykNET]], 2014, 2015 * Kyknet vir Tannie (kykNET) 2015 * [[Molly en Wors]], kykNET, 2009, 2011, 2012, 2013 * [[Hester en Ester Bester]], kykNET 2007, 2009 * End Game (SABC) 2013 * Pandjieswinkel Stories (kykNET) 2013 * Takelani Sesame (SABC) 2007 * Hart van Staal (kykNET)2004, 2005 * Jozi Streets 1&2 (E-TV) 2003, 2004 * Song vir Katryn (kykNET) 2002 * Ietermago (kykNET) 2002 * Jackpot (SAUK) * Vetkoekpaleis (SAUK) * Daisy (SAUK) * Sleurstoom (SAUK) * Triptiek 1 & 2 (SAUK) * Manakwallaners 1& 2 (SAUK) * Sleurstroom (SAUK) * Ga bo se Gangwe (SABC 3) * Whirlpool (SABC) * Life begins at 40 (SABC) * Message to Major (Thames Television) * Evita's Christmas Special (MNET) * Evita's Indaba 1&2 (MNET) * [[Ballade vir 'n Enkeling]] (SAUK) * Going Up ! (SABC) * Kampus 1 & 2 (SAUK) * Die Swart Kat (SAUK) * Veebee (SAUK) * Rosie (SAUK) * Kwai Klub (SAUK) * [[Agter Elke Man]] (SAUK) * Rompelstompelstories (SAUK) * Mof en Mat (SAUK) * Doffel, Babbel en Bekkie (SAUK) * Die Dansende Donkie (SAUK) * Oom Kerneels vertel (SAUK) * A new Concept in Packaging (SABC) 1984 * Settlers (SAUK) -1980 * Bensusan Museum of Photography (SAUK) (aanbieder) * A word or two - seisoene 4 tot 10 (SAUK) (aanbieder) * Lizzie se lipstick flieks -seisoene 1-4 (MNET) (aanbieder) * Life's bizarre – seisoene 1&2 (SAUK) (aanbieder) 2000, 2001 * Ons soek die Sanger (kykNET) (aanbieder) 2012 * Take a Biscuit (SABC) aanbieder * Van die Borstrok bevry (SAUK) * Generations (SABC) 2004 * [[Villa Rosa]] (kykNET) (ook tekskrywer, mederegie vir Kersfeesepisode) 2006 * Font – (SABC) 2007 * Wielie Walie (SAUK) === Rolprente === Lizz het al in 28 rolprente opgetree: * Skating on Thin Uys, 1984 * Mêsh 1987 * You Must Be Joking! Too, 1987 * Sweet 'n Short, 1991 * No Hero, 1992 * [[Lipstiek Dipstiek]], 1994 * Soweto Green, 1995 * Inside Out, 2000 * A Case of Murder, 2004 * Skilpoppe, 2005 (ook teksskrywer) * [[Poena is Koning (rolprent)]], 2007 * [[Vaatjie sien sy gat]], 2008 * Triomf, 2008 * [[Stoute Boudjies]], 2010 * [[Pretville]], 2012 as Lollie le Roux * [[Molly en Wors (rolprent)|Molly en Wors]] – die movie, 2013 as Molly Visagie * Harold (internasionaal bekroonde kortfilm) 2013 * Lagmense (werkstitel) (ook teksskrywer) verfilm 2014 * Trouvoete -2015 (ook teksredigeerder, mentorskrywer) * Hoener met die Rooi Skoene - Koos Roets - hoofrol 2017 * I am all Girls - (internationale rolprent) drama - 2018 === Boeke === * Breek (eerste roman, medeskrywer Barrie Hough, jeugroman), 2002. [[Tafelberg Uitgewers]] * Lizz se Speelgoed (drama en speeltekste – 6 boeke in die reeks), 2008. Sewe kleure Boeke * Die beste van Bizzie Lizzie, 2010. Quellerie * Amfiteater (bydraer – essay), 2009. Protea Boekhuis * Ware Suid-Afrikaanse liefdesverhale (bydraer), 2008. [[Human & Rousseau]] * True South African Love stories (bydraer), vertaalde weergawe, 2008. Human & Rousseau * Blou Maandag (kortverhaal – bydraer), 2011. [[Tafelberg Uitgewers]]. * In die Kollig – samesteller & redigeerden (bundel met dramatekste), 2013. LAPA<ref>{{af}} [http://www.fanieviljoen.co.za/tag/lizz-meiring/ In die Kollig]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> * Soete Sonde - samensteller & redigeerder (bundel met kortluns) 2019 LAPA === Skryf, regie en vervaardiging === Lizz het al 214 skryf, regie en vervaardiging projekte gedoen: * Doringrosie/ Sleeping Beauty – pantomime (TRUK) (mederegisseur , teksvertaler, liriekskrywer) 1995 * Rooikappie – Pantomime (TRUK) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer) 1996 * Griet Skryf 'n sprokie – drama – seisoen 1-3 (TRUK) (Mederegisseur) 1997 * Die Skandaal 1 – klug -seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Die Skandaal 2 – klug – seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Brolloks en Bittergal – pantomime (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1998 * The Little Prince/ Die Klein Prinsie – Bunraku marionetproduksie (TLMCT & Staatsteater, Franse Departement van kuns en kultuur) (Regisseur, teksskrywer) 1998 * Die Spook van Donkergat – pantomime seisoen 1-6 (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur, medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1999 * Rumpelstilskin/ Repelsteeltjie -konvensionele marionette produksie (TLMC & Staatsteater) (Regisseur en teksskrywer) 1999 * Vlerkdans – jeugddrama seisoen 1-6 (TRUK – opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 1999 * The Rain Goddess – stokmarionetproduksie (TLMC & Deense Departement van kuns en kultuur – Opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer) 2000 * Skilpoppe – jeugdrama (Staatsteater opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 2000 * Generasie Gaap nie – kabaret/ musiekspel (Gigs Galaxy – Opdragwerk) (Samesteller, teksskrywer en regisseur) 2000 * All this I know -the music of Brel and Piaf – musiekproduksie (CLA-opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2000 * Good love – musiekproduksie (The Sixth Sense – Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2001 * Breek – jeugdrama (KKNK & Aardklop Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, medevervaardiger) 2001 * Real and Unplugged – kabaret (RAU ARTS – Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer) 2001 * The Prophet – drama (Flying Pigs Company – Opdragwerk) (Regisseur) 2001 * Sing – komedie -(KKNK) (Regisseur, vervaardiger) 2000, 2001 * A Bedful of foreigners – komedie (UJ Arts – Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2002 * Loskruit -musiekproduksie vir Saranthi Rheeders (regisseur, samesteller, teksredigeerder) 2002 * The Laramie project – drama (UJ Arts -Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2003 * Jacques Brel is alive and well and living in Paris – musiekproduksie (UJ Opdragwerk) (regisseur, teksverwerker) 2003 * Emotions/ Emosies -musiekproduksie vir Operaster Rouel Beukes (Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2003 * Lippetaal – solostuk, drama (Opdragwerk vir Insig tydskrif en Kalfiefees) (Teks, vervaardiging) 2003 * Glamour sonder fuss – leefstyl, saam met Couturier Thomas Thomson (Opdragwerk vir Nasionale Vrouedag) (Teks, regie, vervaardiger) 2003 * Windmaker – drama (Regisseur, teksskrywer, vervaardiger) 2004 * Skilpoppe – (rolprent, drama) (Opdragwerk MNET & Penguin Films) (Skrywer) 2005 * Hartedief – kabaret (Opdragwerk KKNK) (Regisseur, teksverwerker, vervaardiger) 2004 * Die Grafsteensangers – Opgevryf – musiekproduksie (Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, samesteller) 2005 * 4werke – musiekproduksie (Opdragwerk – Jacques Reinecke produksies) 2005 * Karla en die kersknol – pantomime (Opdragwerk) * Die Grapmakers - 'n Absurde Komedie - (Regisseur, skrywer, produksiebestuurder) * Die Weduwee se Sjampanje - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Met Ander Woorde - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Kameras, Konserte en kleedkamers (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Lizz 35 - (Regisseur , Skrywer, vervaardiger) * Langpad en Lipstieks (Skrywer, regisseur, vervaardiger) * Die Atleet (Skrywer, regisseur, produksiebestuurder) == Bronne == * {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0576999/ Besonderhede op IMDB]. URL besoek 22 Desember 2015. * {{af}} [http://www.nb.co.za/authors/7899 Besonderhede op NB-uitgewers se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908002653/http://www.nb.co.za/Authors/7899 |date= 8 September 2015 }}. URL besoek op 22 Desember 2015. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.artistwarehouse.co.za/ Besonderhede op die webtuiste ArtistWarehouse.co.za]. * {{af}} [http://www.roekeloos.co.za/teater/lizz-meiring-met-cheaper-than-roses-by-aardklop/ Lizz Meiring met Cheaper Than Roses by Aardklop]. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meiring, Lizz}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] mmqnr4dzw2nzsj38jp0mzjba5g2sahu 2896037 2896036 2026-04-21T20:00:15Z Sobaka 328 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-24363-45|~2026-24363-45]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Aliwal2012|Aliwal2012]] 2880929 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lizz Meiring | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Elizabeth Henriette Meiring | Alias = Lizz Meiring | Geboortedatum = {{GDEO|1961|12|9}} | Geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Aktrise, skrywer, regisseur, TV-aanbieder, vervaardiger en nog meer | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://lizzmeiring.com/ lizzmeiring.com] | imdb = 0576999 | Toekennings = 19 | Ouers= }} '''Lizz Meiring''' (gebore 9 Desember 1961 in [[Pretoria]]) is 'n [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse aktrise, regisseur, teatervervaardiger, TV-aanbieder, seremoniemeester, spreker, kunsteaktivis, kreatiewe konsultant en skrywer. Benewens in Afrikaanse produksies, tree sy gereeld in Engelse produksies op en het ook al in [[Frans]], [[Duits]] en [[Sotho]] gewerk. Haar bynaam is ''Bizzie Lizzie'' omdat sy soms aan tot ses of meer produksies tegelyk werk. Sy het al 19 toekennings ontvang vir haar werk as aktrise, skrywer, regisseur, vervaardiger en vir haar kulturele bydrae. == Herkoms en kinderjare == Elizabeth Henriette Meiring is in Pretoria gebore. Haar pa, prof. Lewis Meiring ((† 2011), was 'n chemiese patoloog en diagnostikus, asook deeltydse professor hierin aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Haar ma, Villi'ere Meiring (née Esterhuisen) was onderwyseres in kunsgeskiedenis in Engels. Elizabeth, later professioneel bekend as Lizz, is die enigste dogter. Sy het 'n ouer broer, Karl Rocco Meiring, wat in die geesteswetenskaplike rigting werk, en 'n jonger broer, Rocco de Villiers Meiring, 'n biokinetikus. Sy speel vanaf sesjarige ouderdom in produksies by die Laerskool Pretoria-Oos. Sy speel in 1974 as negejarige kind in die Universiteit van Pretoria se dramadepartement se produksie "Langenhovenjaar" en in die toneelstuk "Vrou van Suid-Afrika". == Opleiding == Meiring het reeds vanaf haar eerstejaar as dramastudent in professionele teater- en televisieproduksies gewerk. Sy voltooi haar B.A. Drama (Honneurs) in [[1983]] aan die Universiteit van Pretoria. Sy doen oorklankings en radiowerk by die SAUK, sowel as aanbiedingswerk vir die Truk-balletgeselskap, en speel as dramastudent in TV-produksies by die SAUK en verhoogproduksies by Truk. == Loopbaan == Sedert haar universiteitsjare het sy in meer as 342 verhoogproduksies, in 282 TV-produksies en rolprente opgetree en reeds vier reekse op verskeie TV-kanale aangebied. Sy het vier rolprentdraaiboeke geskryf. As skrywer, regisseur en teatervervaardiger het Meiring 207 produksies geskep. Sy was ook een van die stigterslede en later voorsitter van die Independent Performance Trust, 'n onafhanklike kunsorganisasie bestaande uit 12 lede wat sowat 15 nuwe teaterproduksies geskep het. Meiring het saam met die satirikus [[Pieter-Dirk Uys]] in die buiteland opgetree, en as akteur in TV-produksies in die Verenigde Koninkryk ("Message to Major" Thames Television). Meiring het verskeie boeke vertaal of verwerk as verhoogproduksies of draaiboeke. Sy het in musiekvideo's vir Dozi, Snotkop en Rocco de Villiers gespeel en opnames vir CD's gemaak saam met Bill Flynn ("Dis 'n stryd"), Snotkop ("Snotkop" debuutalbum), Thys die Bosveldklong ("Looks is nie alles nie") en vir die rolprent Pretville. Vroeër was daar sangopnames vir langspeelplate gemaak vir die TV-reekse "Mof en Mat" en "Doffel, Babbel en Bekkie". As kunsjoernalis skryf sy sedert 1999 meer as 500 profiel onderhoude met kunsmense vir 12 verskillende publikasies, onder meer ''Insig'' (tydskrif), ''De Kat'', ''[[Rapport]]-Tydskrif'', ''[[Sarie]]'', ''[[Rooi Rose]]'' en "Kakkerlak" (letterkundetydskrif). As rubriekskrywer skryf sy 10 jaar lank 'n rubriek onder die naam "Bizzie Lizzie" vir ''Rooi Rose'' en vyf jaar lank die rubriek "Lizz se dinge" vir [[RSG]]. Meiring is betrokke by die uitbou en bevordering van die visuele kunste en open dikwels kunstuitstallings van opkomende, sowel as bekende, gerekende Suid-Afrikaanse kunstenaars. Sy is dikwels die seremoniemeester by van die land se grootste kunskompetisies se prysuitdelings. Meiring is op 'n welwillendheidsbasis aktief betrokke by die loopbaanontwikkeling van jong akteurs, skrywers, vervaardigers en regisseurs. Sy is ook 'n bestuurslid van die Teaterbystandfonds,<ref>{{af}} [http://maroelamedia.co.za/blog/goeiegoed/video-lizz-meiring-en-marion-holm-oor-die-tbf/ Lizz Meiring en Marion Holm oor die TBF]. Maroela Media, 23 Oktober 2015.</ref> die uitvoerende kunste in Suid-Afrika se enigste hulpfonds. Sy was die eerste Afrikaanssprekende gasredakteur van die tydskrif ''Kulula Mag'', en die enigste Afrikaanssprekende wat gekies is om individueel die "DStv EXPLORA" loodsadvertensie te doen. Haar onderhoud op ''RSG Geldsake'' met Ryk van Niekerk, is op die RSG 2020 Potgooi as die gewildste potgooi van 2020 aangewys. == Privaatlewe : Gay == In Februarie 2026 het Rapport berig dat Meiring na bewering in ’n verhouding met haar jarelange bestuurder, Yvette Hannekom, is. Die berig het wyd reaksie ontlok en openbare debat aangevuur, wat volgens sommige kommentators ’n invloed op die publiek se persepsie van haar gehad het. Sy het in 2015 aan die vrouetydskruif ''Sarie'' gesê: "Ek het om een of ander rede mans aangetrek wat die tradisionele ding wou hê. Trou, kinders. Terwyl my selfwaarde, raison d’être, aan my werk gekoppel is. Dis ’n minnaar teen wie geen man kan baklei nie. Ek vlieg tot 200 keer per jaar, soms vier vlugte op ’n dag. Watter man gaan dit aanvaar? Dit was ’n bewuste besluit. Baie vroue besef nie jy het ’n keuse nie."<ref>{{af}} [http://www.sarie.com/bekendes/ons-praat-met-bekendes/lag-lekker-met-lizz-meiring/#/ Lag lekker met Lizz Meiring]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> == Oeuvre == Meiring se [[oeuvre]] sluit in: === Teaterproduksies === Meiring het al in 346 teaterproduksies opgetree, onder meer: * Macbeth - drama, as Lady Macbeth ( TRUK) 1985 * Genis! Genis! - drama (Harlekyn produksies) 1985 * The Monkey Walk – komedie (Colin Law Productions) 1985 * Die Proponentjie – klug (TRUK) 1987 * Die Graswewenaar – komedie (TRUK) * Kopstukke – donker komedie/ drama seisoen 1, 2, 3, 4, 5. 1992–2012 * If only we had arsenic/ Mens huil nie oor alles nie – solostuk – komedie seisoen 1-10- 1992–1995 * As die Kat weg is – klug – seisoen 1&2 * Die drie wense – kinderteater (TRUK) * Daisy- die Gifblom – drama 1992 ([[DALRO]] POTPOURRI FEES) * Boom! - solostuk – tragikomedie, seisoen – 1, 2, 3 * An audience with an African Queen – politieke satire seisoen 1, 2, 3 * An audience with Evita Bezuidenhout – politieke satire seisoen 1- 10 * Die Keiser – as die Keiserin – drama * Die Skandaal 1 &2 – komedie/ klug * Die Van Aardes van Grootoor – komedie seisoen 1,2 * Le Dindon/ Kalkoen se kind – komedie/ klug * Sneeuwitjie – die pantomime * Annerkant Blinkkant – solostuk, drama * Vettie-Vettie – komedie * El Grande de Coca Cola – komedie * Doller as Kop af – komedie * Every other inch a lady / Elke ander duim 'n dame - solostuk, komedie/ satire * Lippetaal - solostuk, drama * Desnieteenstaande - komedie/ klug * Dubbel en Dwars - komedie/ klug * Bizzie Lizzie – solostuk, tragikomedie * Lippetaal - solostuk, drama - seisoen 1, 2, 3, 4, 5, 6 * The Good Body -drama * Paulus -drama * Sing!- komedie/ satire seisoen 1-5 * Knypie oppie Kant -komedie * Die Vrou in die Maan -solostuk, drama * Die Dinges is 'n Watsem -komedie * Maak plek, Mevrou Markham -komedie * Mackbeki -drama -2009 * Lizziepacket – solostuk, tragikomedie * Lounge Lizzie -solostuk, tragikomedie * Verskrikkelik Snaaks -komedie seisoen 1, 2, 3, 4, 5 * Grooot Grap -komedie seisoen 1, 2 , 3, 4 * Speel -drama- 2013 * Ping! -kabaret- seisoene 1-6 2012–2014 * Doringrosie – die pantomime - * Mona Lisa solostuk, drama-2013 * Ben, Bapsie en familie- komedie -2013 * Ben, Bapsie en familie maak moles -komedie 2014 * Cheaper than Roses -solostuk, drama seisoen 1,2,3,4 – 2014 * Twee vir die Prys van Een -komedie seisoen 1, 2, 3, 4 – 2015 * Geheime Taal - solotuk - drama - 2017 * Met Ander Woorde - solotuk - tragikomedie - 2018, 2019 * Die Sjokolade Show -tragikomedie 2019 * Glamour Sonder Fuss - geselskonsert -2019 * Drie Susters - tragikomedie - 2018, 2019 * Lizz 35 - solostuk - tragikomedie 2019 * Die Weduwee se Sjampanje - 2020 * Kameras, konserte en kleedkamers - solostuk - tragikomedie 2020 == Televisieproduksies == Meiring het al in 286 televisieproduksies opgetree, onder meer: * Huis Lelieveld - KYKNET 2019, 2020 * Ouboet en Wors KYKNET - 2017, 2018 * Spoorloos - KYKNET - 2018 * Munisipaliteit van Gwarra Gwarra, [[kykNET]], 2014, 2015 * Kyknet vir Tannie (kykNET) 2015 * [[Molly en Wors]], kykNET, 2009, 2011, 2012, 2013 * [[Hester en Ester Bester]], kykNET 2007, 2009 * End Game (SABC) 2013 * Pandjieswinkel Stories (kykNET) 2013 * Takelani Sesame (SABC) 2007 * Hart van Staal (kykNET)2004, 2005 * Jozi Streets 1&2 (E-TV) 2003, 2004 * Song vir Katryn (kykNET) 2002 * Ietermago (kykNET) 2002 * Jackpot (SAUK) * Vetkoekpaleis (SAUK) * Daisy (SAUK) * Sleurstoom (SAUK) * Triptiek 1 & 2 (SAUK) * Manakwallaners 1& 2 (SAUK) * Sleurstroom (SAUK) * Ga bo se Gangwe (SABC 3) * Whirlpool (SABC) * Life begins at 40 (SABC) * Message to Major (Thames Television) * Evita's Christmas Special (MNET) * Evita's Indaba 1&2 (MNET) * [[Ballade vir 'n Enkeling]] (SAUK) * Going Up ! (SABC) * Kampus 1 & 2 (SAUK) * Die Swart Kat (SAUK) * Veebee (SAUK) * Rosie (SAUK) * Kwai Klub (SAUK) * [[Agter Elke Man]] (SAUK) * Rompelstompelstories (SAUK) * Mof en Mat (SAUK) * Doffel, Babbel en Bekkie (SAUK) * Die Dansende Donkie (SAUK) * Oom Kerneels vertel (SAUK) * A new Concept in Packaging (SABC) 1984 * Settlers (SAUK) -1980 * Bensusan Museum of Photography (SAUK) (aanbieder) * A word or two - seisoene 4 tot 10 (SAUK) (aanbieder) * Lizzie se lipstick flieks -seisoene 1-4 (MNET) (aanbieder) * Life's bizarre – seisoene 1&2 (SAUK) (aanbieder) 2000, 2001 * Ons soek die Sanger (kykNET) (aanbieder) 2012 * Take a Biscuit (SABC) aanbieder * Van die Borstrok bevry (SAUK) * Generations (SABC) 2004 * [[Villa Rosa]] (kykNET) (ook tekskrywer, mederegie vir Kersfeesepisode) 2006 * Font – (SABC) 2007 * Wielie Walie (SAUK) === Rolprente === Lizz het al in 28 rolprente opgetree: * Skating on Thin Uys, 1984 * Mêsh 1987 * You Must Be Joking! Too, 1987 * Sweet 'n Short, 1991 * No Hero, 1992 * [[Lipstiek Dipstiek]], 1994 * Soweto Green, 1995 * Inside Out, 2000 * A Case of Murder, 2004 * Skilpoppe, 2005 (ook teksskrywer) * [[Poena is Koning (rolprent)]], 2007 * [[Vaatjie sien sy gat]], 2008 * Triomf, 2008 * [[Stoute Boudjies]], 2010 * [[Pretville]], 2012 as Lollie le Roux * [[Molly en Wors (rolprent)|Molly en Wors]] – die movie, 2013 as Molly Visagie * Harold (internasionaal bekroonde kortfilm) 2013 * Lagmense (werkstitel) (ook teksskrywer) verfilm 2014 * Trouvoete -2015 (ook teksredigeerder, mentorskrywer) * Hoener met die Rooi Skoene - Koos Roets - hoofrol 2017 * I am all Girls - (internationale rolprent) drama - 2018 === Boeke === * Breek (eerste roman, medeskrywer Barrie Hough, jeugroman), 2002. [[Tafelberg Uitgewers]] * Lizz se Speelgoed (drama en speeltekste – 6 boeke in die reeks), 2008. Sewe kleure Boeke * Die beste van Bizzie Lizzie, 2010. Quellerie * Amfiteater (bydraer – essay), 2009. Protea Boekhuis * Ware Suid-Afrikaanse liefdesverhale (bydraer), 2008. [[Human & Rousseau]] * True South African Love stories (bydraer), vertaalde weergawe, 2008. Human & Rousseau * Blou Maandag (kortverhaal – bydraer), 2011. [[Tafelberg Uitgewers]]. * In die Kollig – samesteller & redigeerden (bundel met dramatekste), 2013. LAPA<ref>{{af}} [http://www.fanieviljoen.co.za/tag/lizz-meiring/ In die Kollig]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> * Soete Sonde - samensteller & redigeerder (bundel met kortluns) 2019 LAPA === Skryf, regie en vervaardiging === Lizz het al 214 skryf, regie en vervaardiging projekte gedoen: * Doringrosie/ Sleeping Beauty – pantomime (TRUK) (mederegisseur , teksvertaler, liriekskrywer) 1995 * Rooikappie – Pantomime (TRUK) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer) 1996 * Griet Skryf 'n sprokie – drama – seisoen 1-3 (TRUK) (Mederegisseur) 1997 * Die Skandaal 1 – klug -seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Die Skandaal 2 – klug – seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Brolloks en Bittergal – pantomime (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1998 * The Little Prince/ Die Klein Prinsie – Bunraku marionetproduksie (TLMCT & Staatsteater, Franse Departement van kuns en kultuur) (Regisseur, teksskrywer) 1998 * Die Spook van Donkergat – pantomime seisoen 1-6 (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur, medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1999 * Rumpelstilskin/ Repelsteeltjie -konvensionele marionette produksie (TLMC & Staatsteater) (Regisseur en teksskrywer) 1999 * Vlerkdans – jeugddrama seisoen 1-6 (TRUK – opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 1999 * The Rain Goddess – stokmarionetproduksie (TLMC & Deense Departement van kuns en kultuur – Opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer) 2000 * Skilpoppe – jeugdrama (Staatsteater opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 2000 * Generasie Gaap nie – kabaret/ musiekspel (Gigs Galaxy – Opdragwerk) (Samesteller, teksskrywer en regisseur) 2000 * All this I know -the music of Brel and Piaf – musiekproduksie (CLA-opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2000 * Good love – musiekproduksie (The Sixth Sense – Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2001 * Breek – jeugdrama (KKNK & Aardklop Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, medevervaardiger) 2001 * Real and Unplugged – kabaret (RAU ARTS – Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer) 2001 * The Prophet – drama (Flying Pigs Company – Opdragwerk) (Regisseur) 2001 * Sing – komedie -(KKNK) (Regisseur, vervaardiger) 2000, 2001 * A Bedful of foreigners – komedie (UJ Arts – Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2002 * Loskruit -musiekproduksie vir Saranthi Rheeders (regisseur, samesteller, teksredigeerder) 2002 * The Laramie project – drama (UJ Arts -Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2003 * Jacques Brel is alive and well and living in Paris – musiekproduksie (UJ Opdragwerk) (regisseur, teksverwerker) 2003 * Emotions/ Emosies -musiekproduksie vir Operaster Rouel Beukes (Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2003 * Lippetaal – solostuk, drama (Opdragwerk vir Insig tydskrif en Kalfiefees) (Teks, vervaardiging) 2003 * Glamour sonder fuss – leefstyl, saam met Couturier Thomas Thomson (Opdragwerk vir Nasionale Vrouedag) (Teks, regie, vervaardiger) 2003 * Windmaker – drama (Regisseur, teksskrywer, vervaardiger) 2004 * Skilpoppe – (rolprent, drama) (Opdragwerk MNET & Penguin Films) (Skrywer) 2005 * Hartedief – kabaret (Opdragwerk KKNK) (Regisseur, teksverwerker, vervaardiger) 2004 * Die Grafsteensangers – Opgevryf – musiekproduksie (Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, samesteller) 2005 * 4werke – musiekproduksie (Opdragwerk – Jacques Reinecke produksies) 2005 * Karla en die kersknol – pantomime (Opdragwerk) * Die Grapmakers - 'n Absurde Komedie - (Regisseur, skrywer, produksiebestuurder) * Die Weduwee se Sjampanje - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Met Ander Woorde - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Kameras, Konserte en kleedkamers (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Lizz 35 - (Regisseur , Skrywer, vervaardiger) * Langpad en Lipstieks (Skrywer, regisseur, vervaardiger) * Die Atleet (Skrywer, regisseur, produksiebestuurder) == Bronne == * {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0576999/ Besonderhede op IMDB]. URL besoek 22 Desember 2015. * {{af}} [http://www.nb.co.za/authors/7899 Besonderhede op NB-uitgewers se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908002653/http://www.nb.co.za/Authors/7899 |date= 8 September 2015 }}. URL besoek op 22 Desember 2015. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.artistwarehouse.co.za/ Besonderhede op die webtuiste ArtistWarehouse.co.za]. * {{af}} [http://www.roekeloos.co.za/teater/lizz-meiring-met-cheaper-than-roses-by-aardklop/ Lizz Meiring met Cheaper Than Roses by Aardklop]. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meiring, Lizz}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] fpo18v9t9frt950rape1x0hk5teyc4n 2896166 2896037 2026-04-22T08:26:30Z ~2026-24731-37 206603 Verwyder privaatlewe 2896166 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lizz Meiring | Beeld = | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Elizabeth Henriette Meiring | Alias = Lizz Meiring | Geboortedatum = {{GDEO|1961|12|9}} | Geboorteplek = [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]] | Nasionaliteit = Suid-Afrika | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Aktrise, skrywer, regisseur, TV-aanbieder, vervaardiger en nog meer | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [https://lizzmeiring.com/ lizzmeiring.com] | imdb = 0576999 | Toekennings = 19 | Ouers= }} '''Lizz Meiring''' (gebore 9 Desember 1961 in [[Pretoria]]) is 'n [[Afrikaans]]sprekende [[Suid-Afrika]]anse aktrise, regisseur, teatervervaardiger, TV-aanbieder, seremoniemeester, spreker, kunsteaktivis, kreatiewe konsultant en skrywer. Benewens in Afrikaanse produksies, tree sy gereeld in Engelse produksies op en het ook al in [[Frans]], [[Duits]] en [[Sotho]] gewerk. Haar bynaam is ''Bizzie Lizzie'' omdat sy soms aan tot ses of meer produksies tegelyk werk. Sy het al 19 toekennings ontvang vir haar werk as aktrise, skrywer, regisseur, vervaardiger en vir haar kulturele bydrae. == Herkoms en kinderjare == Elizabeth Henriette Meiring is in Pretoria gebore. Haar pa, prof. Lewis Meiring ((† 2011), was 'n chemiese patoloog en diagnostikus, asook deeltydse professor hierin aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Haar ma, Villi'ere Meiring (née Esterhuisen) was onderwyseres in kunsgeskiedenis in Engels. Elizabeth, later professioneel bekend as Lizz, is die enigste dogter. Sy het 'n ouer broer, Karl Rocco Meiring, wat in die geesteswetenskaplike rigting werk, en 'n jonger broer, Rocco de Villiers Meiring, 'n biokinetikus. Sy speel vanaf sesjarige ouderdom in produksies by die Laerskool Pretoria-Oos. Sy speel in 1974 as negejarige kind in die Universiteit van Pretoria se dramadepartement se produksie "Langenhovenjaar" en in die toneelstuk "Vrou van Suid-Afrika". == Opleiding == Meiring het reeds vanaf haar eerstejaar as dramastudent in professionele teater- en televisieproduksies gewerk. Sy voltooi haar B.A. Drama (Honneurs) in [[1983]] aan die Universiteit van Pretoria. Sy doen oorklankings en radiowerk by die SAUK, sowel as aanbiedingswerk vir die Truk-balletgeselskap, en speel as dramastudent in TV-produksies by die SAUK en verhoogproduksies by Truk. == Loopbaan == Sedert haar universiteitsjare het sy in meer as 342 verhoogproduksies, in 282 TV-produksies en rolprente opgetree en reeds vier reekse op verskeie TV-kanale aangebied. Sy het vier rolprentdraaiboeke geskryf. As skrywer, regisseur en teatervervaardiger het Meiring 207 produksies geskep. Sy was ook een van die stigterslede en later voorsitter van die Independent Performance Trust, 'n onafhanklike kunsorganisasie bestaande uit 12 lede wat sowat 15 nuwe teaterproduksies geskep het. Meiring het saam met die satirikus [[Pieter-Dirk Uys]] in die buiteland opgetree, en as akteur in TV-produksies in die Verenigde Koninkryk ("Message to Major" Thames Television). Meiring het verskeie boeke vertaal of verwerk as verhoogproduksies of draaiboeke. Sy het in musiekvideo's vir Dozi, Snotkop en Rocco de Villiers gespeel en opnames vir CD's gemaak saam met Bill Flynn ("Dis 'n stryd"), Snotkop ("Snotkop" debuutalbum), Thys die Bosveldklong ("Looks is nie alles nie") en vir die rolprent Pretville. Vroeër was daar sangopnames vir langspeelplate gemaak vir die TV-reekse "Mof en Mat" en "Doffel, Babbel en Bekkie". As kunsjoernalis skryf sy sedert 1999 meer as 500 profiel onderhoude met kunsmense vir 12 verskillende publikasies, onder meer ''Insig'' (tydskrif), ''De Kat'', ''[[Rapport]]-Tydskrif'', ''[[Sarie]]'', ''[[Rooi Rose]]'' en "Kakkerlak" (letterkundetydskrif). As rubriekskrywer skryf sy 10 jaar lank 'n rubriek onder die naam "Bizzie Lizzie" vir ''Rooi Rose'' en vyf jaar lank die rubriek "Lizz se dinge" vir [[RSG]]. Meiring is betrokke by die uitbou en bevordering van die visuele kunste en open dikwels kunstuitstallings van opkomende, sowel as bekende, gerekende Suid-Afrikaanse kunstenaars. Sy is dikwels die seremoniemeester by van die land se grootste kunskompetisies se prysuitdelings. Meiring is op 'n welwillendheidsbasis aktief betrokke by die loopbaanontwikkeling van jong akteurs, skrywers, vervaardigers en regisseurs. Sy is ook 'n bestuurslid van die Teaterbystandfonds,<ref>{{af}} [http://maroelamedia.co.za/blog/goeiegoed/video-lizz-meiring-en-marion-holm-oor-die-tbf/ Lizz Meiring en Marion Holm oor die TBF]. Maroela Media, 23 Oktober 2015.</ref> die uitvoerende kunste in Suid-Afrika se enigste hulpfonds. Sy was die eerste Afrikaanssprekende gasredakteur van die tydskrif ''Kulula Mag'', en die enigste Afrikaanssprekende wat gekies is om individueel die "DStv EXPLORA" loodsadvertensie te doen. Haar onderhoud op ''RSG Geldsake'' met Ryk van Niekerk, is op die RSG 2020 Potgooi as die gewildste potgooi van 2020 aangewys. == Oeuvre == Meiring se [[oeuvre]] sluit in: === Teaterproduksies === Meiring het al in 346 teaterproduksies opgetree, onder meer: * Macbeth - drama, as Lady Macbeth ( TRUK) 1985 * Genis! Genis! - drama (Harlekyn produksies) 1985 * The Monkey Walk – komedie (Colin Law Productions) 1985 * Die Proponentjie – klug (TRUK) 1987 * Die Graswewenaar – komedie (TRUK) * Kopstukke – donker komedie/ drama seisoen 1, 2, 3, 4, 5. 1992–2012 * If only we had arsenic/ Mens huil nie oor alles nie – solostuk – komedie seisoen 1-10- 1992–1995 * As die Kat weg is – klug – seisoen 1&2 * Die drie wense – kinderteater (TRUK) * Daisy- die Gifblom – drama 1992 ([[DALRO]] POTPOURRI FEES) * Boom! - solostuk – tragikomedie, seisoen – 1, 2, 3 * An audience with an African Queen – politieke satire seisoen 1, 2, 3 * An audience with Evita Bezuidenhout – politieke satire seisoen 1- 10 * Die Keiser – as die Keiserin – drama * Die Skandaal 1 &2 – komedie/ klug * Die Van Aardes van Grootoor – komedie seisoen 1,2 * Le Dindon/ Kalkoen se kind – komedie/ klug * Sneeuwitjie – die pantomime * Annerkant Blinkkant – solostuk, drama * Vettie-Vettie – komedie * El Grande de Coca Cola – komedie * Doller as Kop af – komedie * Every other inch a lady / Elke ander duim 'n dame - solostuk, komedie/ satire * Lippetaal - solostuk, drama * Desnieteenstaande - komedie/ klug * Dubbel en Dwars - komedie/ klug * Bizzie Lizzie – solostuk, tragikomedie * Lippetaal - solostuk, drama - seisoen 1, 2, 3, 4, 5, 6 * The Good Body -drama * Paulus -drama * Sing!- komedie/ satire seisoen 1-5 * Knypie oppie Kant -komedie * Die Vrou in die Maan -solostuk, drama * Die Dinges is 'n Watsem -komedie * Maak plek, Mevrou Markham -komedie * Mackbeki -drama -2009 * Lizziepacket – solostuk, tragikomedie * Lounge Lizzie -solostuk, tragikomedie * Verskrikkelik Snaaks -komedie seisoen 1, 2, 3, 4, 5 * Grooot Grap -komedie seisoen 1, 2 , 3, 4 * Speel -drama- 2013 * Ping! -kabaret- seisoene 1-6 2012–2014 * Doringrosie – die pantomime - * Mona Lisa solostuk, drama-2013 * Ben, Bapsie en familie- komedie -2013 * Ben, Bapsie en familie maak moles -komedie 2014 * Cheaper than Roses -solostuk, drama seisoen 1,2,3,4 – 2014 * Twee vir die Prys van Een -komedie seisoen 1, 2, 3, 4 – 2015 * Geheime Taal - solotuk - drama - 2017 * Met Ander Woorde - solotuk - tragikomedie - 2018, 2019 * Die Sjokolade Show -tragikomedie 2019 * Glamour Sonder Fuss - geselskonsert -2019 * Drie Susters - tragikomedie - 2018, 2019 * Lizz 35 - solostuk - tragikomedie 2019 * Die Weduwee se Sjampanje - 2020 * Kameras, konserte en kleedkamers - solostuk - tragikomedie 2020 == Televisieproduksies == Meiring het al in 286 televisieproduksies opgetree, onder meer: * Huis Lelieveld - KYKNET 2019, 2020 * Ouboet en Wors KYKNET - 2017, 2018 * Spoorloos - KYKNET - 2018 * Munisipaliteit van Gwarra Gwarra, [[kykNET]], 2014, 2015 * Kyknet vir Tannie (kykNET) 2015 * [[Molly en Wors]], kykNET, 2009, 2011, 2012, 2013 * [[Hester en Ester Bester]], kykNET 2007, 2009 * End Game (SABC) 2013 * Pandjieswinkel Stories (kykNET) 2013 * Takelani Sesame (SABC) 2007 * Hart van Staal (kykNET)2004, 2005 * Jozi Streets 1&2 (E-TV) 2003, 2004 * Song vir Katryn (kykNET) 2002 * Ietermago (kykNET) 2002 * Jackpot (SAUK) * Vetkoekpaleis (SAUK) * Daisy (SAUK) * Sleurstoom (SAUK) * Triptiek 1 & 2 (SAUK) * Manakwallaners 1& 2 (SAUK) * Sleurstroom (SAUK) * Ga bo se Gangwe (SABC 3) * Whirlpool (SABC) * Life begins at 40 (SABC) * Message to Major (Thames Television) * Evita's Christmas Special (MNET) * Evita's Indaba 1&2 (MNET) * [[Ballade vir 'n Enkeling]] (SAUK) * Going Up ! (SABC) * Kampus 1 & 2 (SAUK) * Die Swart Kat (SAUK) * Veebee (SAUK) * Rosie (SAUK) * Kwai Klub (SAUK) * [[Agter Elke Man]] (SAUK) * Rompelstompelstories (SAUK) * Mof en Mat (SAUK) * Doffel, Babbel en Bekkie (SAUK) * Die Dansende Donkie (SAUK) * Oom Kerneels vertel (SAUK) * A new Concept in Packaging (SABC) 1984 * Settlers (SAUK) -1980 * Bensusan Museum of Photography (SAUK) (aanbieder) * A word or two - seisoene 4 tot 10 (SAUK) (aanbieder) * Lizzie se lipstick flieks -seisoene 1-4 (MNET) (aanbieder) * Life's bizarre – seisoene 1&2 (SAUK) (aanbieder) 2000, 2001 * Ons soek die Sanger (kykNET) (aanbieder) 2012 * Take a Biscuit (SABC) aanbieder * Van die Borstrok bevry (SAUK) * Generations (SABC) 2004 * [[Villa Rosa]] (kykNET) (ook tekskrywer, mederegie vir Kersfeesepisode) 2006 * Font – (SABC) 2007 * Wielie Walie (SAUK) === Rolprente === Lizz het al in 28 rolprente opgetree: * Skating on Thin Uys, 1984 * Mêsh 1987 * You Must Be Joking! Too, 1987 * Sweet 'n Short, 1991 * No Hero, 1992 * [[Lipstiek Dipstiek]], 1994 * Soweto Green, 1995 * Inside Out, 2000 * A Case of Murder, 2004 * Skilpoppe, 2005 (ook teksskrywer) * [[Poena is Koning (rolprent)]], 2007 * [[Vaatjie sien sy gat]], 2008 * Triomf, 2008 * [[Stoute Boudjies]], 2010 * [[Pretville]], 2012 as Lollie le Roux * [[Molly en Wors (rolprent)|Molly en Wors]] – die movie, 2013 as Molly Visagie * Harold (internasionaal bekroonde kortfilm) 2013 * Lagmense (werkstitel) (ook teksskrywer) verfilm 2014 * Trouvoete -2015 (ook teksredigeerder, mentorskrywer) * Hoener met die Rooi Skoene - Koos Roets - hoofrol 2017 * I am all Girls - (internationale rolprent) drama - 2018 === Boeke === * Breek (eerste roman, medeskrywer Barrie Hough, jeugroman), 2002. [[Tafelberg Uitgewers]] * Lizz se Speelgoed (drama en speeltekste – 6 boeke in die reeks), 2008. Sewe kleure Boeke * Die beste van Bizzie Lizzie, 2010. Quellerie * Amfiteater (bydraer – essay), 2009. Protea Boekhuis * Ware Suid-Afrikaanse liefdesverhale (bydraer), 2008. [[Human & Rousseau]] * True South African Love stories (bydraer), vertaalde weergawe, 2008. Human & Rousseau * Blou Maandag (kortverhaal – bydraer), 2011. [[Tafelberg Uitgewers]]. * In die Kollig – samesteller & redigeerden (bundel met dramatekste), 2013. LAPA<ref>{{af}} [http://www.fanieviljoen.co.za/tag/lizz-meiring/ In die Kollig]. URL besoek op 22 Desember 2015.</ref> * Soete Sonde - samensteller & redigeerder (bundel met kortluns) 2019 LAPA === Skryf, regie en vervaardiging === Lizz het al 214 skryf, regie en vervaardiging projekte gedoen: * Doringrosie/ Sleeping Beauty – pantomime (TRUK) (mederegisseur , teksvertaler, liriekskrywer) 1995 * Rooikappie – Pantomime (TRUK) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer) 1996 * Griet Skryf 'n sprokie – drama – seisoen 1-3 (TRUK) (Mederegisseur) 1997 * Die Skandaal 1 – klug -seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Die Skandaal 2 – klug – seisoen 1-7 (medeskrywer, medevervaardiger van IPT) * Brolloks en Bittergal – pantomime (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur en medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1998 * The Little Prince/ Die Klein Prinsie – Bunraku marionetproduksie (TLMCT & Staatsteater, Franse Departement van kuns en kultuur) (Regisseur, teksskrywer) 1998 * Die Spook van Donkergat – pantomime seisoen 1-6 (KKNK Opdragwerk) (Mederegisseur, medeskrywer, liriekskrywer, medevervaardiger) 1999 * Rumpelstilskin/ Repelsteeltjie -konvensionele marionette produksie (TLMC & Staatsteater) (Regisseur en teksskrywer) 1999 * Vlerkdans – jeugddrama seisoen 1-6 (TRUK – opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 1999 * The Rain Goddess – stokmarionetproduksie (TLMC & Deense Departement van kuns en kultuur – Opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer) 2000 * Skilpoppe – jeugdrama (Staatsteater opdragwerk) (Regisseur en teksskrywer, medevervaardiger) 2000 * Generasie Gaap nie – kabaret/ musiekspel (Gigs Galaxy – Opdragwerk) (Samesteller, teksskrywer en regisseur) 2000 * All this I know -the music of Brel and Piaf – musiekproduksie (CLA-opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2000 * Good love – musiekproduksie (The Sixth Sense – Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2001 * Breek – jeugdrama (KKNK & Aardklop Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, medevervaardiger) 2001 * Real and Unplugged – kabaret (RAU ARTS – Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer) 2001 * The Prophet – drama (Flying Pigs Company – Opdragwerk) (Regisseur) 2001 * Sing – komedie -(KKNK) (Regisseur, vervaardiger) 2000, 2001 * A Bedful of foreigners – komedie (UJ Arts – Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2002 * Loskruit -musiekproduksie vir Saranthi Rheeders (regisseur, samesteller, teksredigeerder) 2002 * The Laramie project – drama (UJ Arts -Opdragwerk) (Regisseur, teksverwerker) 2003 * Jacques Brel is alive and well and living in Paris – musiekproduksie (UJ Opdragwerk) (regisseur, teksverwerker) 2003 * Emotions/ Emosies -musiekproduksie vir Operaster Rouel Beukes (Opdragwerk) (Regisseur, samesteller, teksskrywer) 2003 * Lippetaal – solostuk, drama (Opdragwerk vir Insig tydskrif en Kalfiefees) (Teks, vervaardiging) 2003 * Glamour sonder fuss – leefstyl, saam met Couturier Thomas Thomson (Opdragwerk vir Nasionale Vrouedag) (Teks, regie, vervaardiger) 2003 * Windmaker – drama (Regisseur, teksskrywer, vervaardiger) 2004 * Skilpoppe – (rolprent, drama) (Opdragwerk MNET & Penguin Films) (Skrywer) 2005 * Hartedief – kabaret (Opdragwerk KKNK) (Regisseur, teksverwerker, vervaardiger) 2004 * Die Grafsteensangers – Opgevryf – musiekproduksie (Opdragwerk) (Regisseur, teksskrywer, samesteller) 2005 * 4werke – musiekproduksie (Opdragwerk – Jacques Reinecke produksies) 2005 * Karla en die kersknol – pantomime (Opdragwerk) * Die Grapmakers - 'n Absurde Komedie - (Regisseur, skrywer, produksiebestuurder) * Die Weduwee se Sjampanje - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Met Ander Woorde - 'n Tragi-komedie (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Kameras, Konserte en kleedkamers (Regisseur, skrywer, vervaardiger) * Lizz 35 - (Regisseur , Skrywer, vervaardiger) * Langpad en Lipstieks (Skrywer, regisseur, vervaardiger) * Die Atleet (Skrywer, regisseur, produksiebestuurder) == Bronne == * {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0576999/ Besonderhede op IMDB]. URL besoek 22 Desember 2015. * {{af}} [http://www.nb.co.za/authors/7899 Besonderhede op NB-uitgewers se webtuiste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908002653/http://www.nb.co.za/Authors/7899 |date= 8 September 2015 }}. URL besoek op 22 Desember 2015. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://www.artistwarehouse.co.za/ Besonderhede op die webtuiste ArtistWarehouse.co.za]. * {{af}} [http://www.roekeloos.co.za/teater/lizz-meiring-met-cheaper-than-roses-by-aardklop/ Lizz Meiring met Cheaper Than Roses by Aardklop]. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Meiring, Lizz}} [[Kategorie:Geboortes in 1961]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse aktrises van die 21ste eeu]] oju5lmmsjagjz0delssxzvtx1yfnauq 0 50204 2895937 2347899 2026-04-21T17:37:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895937 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Lughawe Phu Quoc | nativename = <small>''Sân bay Phú Quôc''</small> | image = PhuQuocAirport.jpg | image-width = 280 | caption = Die lughawe Phu Quoc in 2009 | image2 = | image2-width = | caption2 = | IATA = <s>PQC</s> | ICAO = <s>VVPQ</s> | type = Openbaar, uitgedien | owner-oper = Southern Airports Services Company | city-served = Qui Nhơn, [[Viëtnam]] | location = Phú Quốc | built = | used = | hub = | focus_city = | elevation-f = 23 | elevation-m = 7 | latd = 10 | latm = 13 | lats = 33 | latNS = N | longd= 103 | longm= 57 | longs= 39 | longEW= O | coordinates_region = VN | website = | pushpin_map = Viëtnam | pushpin_label = <s>PQC</s> | pushpin_map_caption = Ligging binne Viëtnam | metric-rwy = yes | r1-number = 08/26 | r1-length-f = 6&nbsp;980 | r1-length-m = 2&nbsp;128 | r1-surface = Teer | footnotes = }} [[Lêer:Phu Quoc airport.jpg|duimnael|links|Die terminaal van die voormalige lughawe]] '''Lughawe Phu Quoc''' ([[Viëtnamees]]: ''Sân bay Phú Quôc'') is 'n voormalige [[lughawe]] in [[Viëtnam]]. Die lughawe lê 2 km suid van [[Duong Dong]], [[Phu Quoc]] in die [[provinsie Kien Giang]] en is die tuiste van die Viëtnamese [[lugredery]], [[Vietnam Airlines]]. Die Lughawe se aanloopbaan is 1&nbsp;500 meter lank. Die lughawe het 0,5 miljoen passasiers per jaar bedien.<ref>[https://aivivu.com/ve-may-bay-di-phu-quoc-pqc-bao-nhieu-tien/]Vé máy bay đi Phú Quốc </ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Lughawens in Viëtnam}} [[Kategorie:Lughawens in Viëtnam|Phu Quoc]] abzwz9bib283efm6wh68ain3epqzdza 4 53531 2896051 2865550 2026-04-21T22:29:51Z ~2026-24456-45 206588 /* Hoe kan ek help? */ 2896051 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Creative Commons Intl Map.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die aanpasbare [[:en:Creative Commons|Creative Commons]] lisensie vir skeppende werke, waarvan Wikipedia 'n vername gebruiker is, is reeds aangepas vir Suid-Afrikaanse jurisdiksie.]] [[Lêer:Wiki rules.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die [[Afrikaanse Wikipedia]] was alreeds twintig jaar oud in November 2021. Om hierdie projek van die nie-winsgewende [[Wikimedia Stigting]] voort te sit, bly dit volkome afhanklik van vrywilligers, mense soos jy!]] Is jy lief vir Afrikaans? Dan is Wikipedia 'n kans vir jou om Afrikaans te help! Ons wil seker maak dat Afrikaans 'n volwaardige taal van die Internet word. Skoliere moet byvoorbeeld inligting in hul eie taal kan vind. == Hoe kan ek help? == Jy kan help deur: # Jou vriende en familie oor ons te vertel. Baie mense dink dat Wikipedia net in Engels geskryf word... # [[:Kategorie:Gaan taal na|Taal]] na te gaan. #: Kan jy 'n sin verbeter? Is die spelling reg? Moet daar 'n komma bygevoeg word? Kliek "wysig" en verbeter dit! # [[:Katdegorie:Saadjies|Saadjies]] uit te brei. #: Weet jy meer? Kan jy 'n verwysing vind? # [[Wikipedia:Kernartikels|Kernartikels]] (of [[Wikipedia:Lys van onderwerpe|ander artikels]]) te skep. #: Maar doen dit liewer nadat jy 'n bietjie [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|geleer]] het hoe om artikels te skep en te wysig. Dit is nie moeilik nie, maar voorkom probleme. # Artikels te verbeter #:Artikels in [[:Kategorie:Wikipedia skoonmaak|hierdie]] kategorie kan jou hulp gebruik # Artikels te vertaal. #: Praat jy Frans of Hindi? Engels? Chinees? Daar is artikels op hulle Wikipedias wat jy kan gebruik om 'n pragtige artikel in Afrikaans te skep. Dit kan 'n vertaling wees, maar dit kan ook jou eie weergawe wees, wat beter aangepas is vir 'n leser wat Afrikaans praat. # [[:Kategorie:Gewensde beelde|Beelde]] by 'n artikel te voeg. #: Daar is reeds baie beelde beskikbaar op [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia commons]. Maar daar is veral in Suid-Afrika en Namibië nog baie wat ontbreek. Vat jou kamera en neem 'n foto van 'n plantjie, voël, vis of kragsentrale wat nog ontbreek. == Hoe leer ek dit? == # '''Sien gerus [http://maroelamedia.co.za/ Maroela Media] se opleidingsvideo's om meer te leer:''' #: [https://www.youtube.com/watch?v=ZqX7Pv9JMdw Hoe om te registreer op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=W8_eFaCqJOc Hoe om 'n bestaande artikel te vertaal op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=l67aM3622_M Hoe om 'n nuwe artikel te skep of om 'n bestaande artikel te redigeer (verbeter of uit te brei)] # == Is daar meer wat ek kan doen? == Daar is baie meer wat jy kan doen! Maar jy moet dalk 'n bietjie leer hoe. Kyk gerus na [[Wikipedia:Agterstand]]. Daar is klomp takies om jou besig te hou wat ons Wikipedia sal verbeter. Andersins, sien gerus in die [[Wikipedia:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]] vir meer inligting. [[Kategorie:Wikipedia]] h28wad4ykkdegt8qr3w2ewl0bs6s62c 2896094 2896051 2026-04-22T05:38:54Z Oesjaar 7467 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-24456-45|~2026-24456-45]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Oesjaar|Oesjaar]] 2844790 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Creative Commons Intl Map.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die aanpasbare [[:en:Creative Commons|Creative Commons]] lisensie vir skeppende werke, waarvan Wikipedia 'n vername gebruiker is, is reeds aangepas vir Suid-Afrikaanse jurisdiksie.]] [[Lêer:Wiki rules.svg|duimnael|regs|'''Het jy geweet?'''<br />Die [[Afrikaanse Wikipedia]] was alreeds twintig jaar oud in November 2021. Om hierdie projek van die nie-winsgewende [[Wikimedia Stigting]] voort te sit, bly dit volkome afhanklik van vrywilligers, mense soos jy!]] Is jy lief vir Afrikaans? Dan is Wikipedia 'n kans vir jou om Afrikaans te help! Ons wil seker maak dat Afrikaans 'n volwaardige taal van die Internet word. Skoliere moet byvoorbeeld inligting in hul eie taal kan vind. == Hoe kan ek help? == Jy kan help deur: # Jou vriende en familie oor ons te vertel. Baie mense dink dat Wikipedia net in Engels geskryf word... # [[:Kategorie:Gaan taal na|Taal]] na te gaan. #: Kan jy 'n sin verbeter? Is die spelling reg? Moet daar 'n komma bygevoeg word? Kliek "wysig" en verbeter dit! # [[:Kategorie:Saadjies|Saadjies]] uit te brei. #: Weet jy meer? Kan jy 'n verwysing vind? # [[Wikipedia:Kernartikels|Kernartikels]] (of [[Wikipedia:Lys van onderwerpe|ander artikels]]) te skep. #: Maar doen dit liewer nadat jy 'n bietjie [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|geleer]] het hoe om artikels te skep en te wysig. Dit is nie moeilik nie, maar voorkom probleme. # Artikels te verbeter #:Artikels in [[:Kategorie:Wikipedia skoonmaak|hierdie]] kategorie kan jou hulp gebruik # Artikels te vertaal. #: Praat jy Frans of Hindi? Engels? Chinees? Daar is artikels op hulle Wikipedias wat jy kan gebruik om 'n pragtige artikel in Afrikaans te skep. Dit kan 'n vertaling wees, maar dit kan ook jou eie weergawe wees, wat beter aangepas is vir 'n leser wat Afrikaans praat. # [[:Kategorie:Gewensde beelde|Beelde]] by 'n artikel te voeg. #: Daar is reeds baie beelde beskikbaar op [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Wikimedia commons]. Maar daar is veral in Suid-Afrika en Namibië nog baie wat ontbreek. Vat jou kamera en neem 'n foto van 'n plantjie, voël, vis of kragsentrale wat nog ontbreek. == Hoe leer ek dit? == # '''Sien gerus [http://maroelamedia.co.za/ Maroela Media] se opleidingsvideo's om meer te leer:''' #: [https://www.youtube.com/watch?v=ZqX7Pv9JMdw Hoe om te registreer op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=W8_eFaCqJOc Hoe om 'n bestaande artikel te vertaal op Wikipedia] # #: [https://www.youtube.com/watch?v=l67aM3622_M Hoe om 'n nuwe artikel te skep of om 'n bestaande artikel te redigeer (verbeter of uit te brei)] # == Is daar meer wat ek kan doen? == Daar is baie meer wat jy kan doen! Maar jy moet dalk 'n bietjie leer hoe. Kyk gerus na [[Wikipedia:Agterstand]]. Daar is klomp takies om jou besig te hou wat ons Wikipedia sal verbeter. Andersins, sien gerus in die [[Wikipedia:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal]] vir meer inligting. [[Kategorie:Wikipedia]] ko87i04vp5hiwmrsc2xa2e8lyq5si6z 0 61395 2896245 2436224 2026-04-22T09:58:46Z Jcb 223 2896245 wikitext text/x-wiki {{kleinletter}} {{Inligtingskas Sagteware | naam = iBooks Author | logo = IBooks Author Logo.jpg | skermkiekie = IBooks Author screenshot.png | onderskrif = | ontwikkelaar = [[Apple Inc.]] | vrygestel = 19 Januarie 2012 | laaste weergawe = 1.1 | laaste vrystellingsdatum = 7 Maart 2012 | laaste betaweergawe = | laaste betavrystellingsdatum = | bedryfstelsel = [[Mac OS X 10.7|Mac OS X 10.7.2]]<ref>{{en}} {{cite web|title=Mac-toepwinkel - iBooks Author|url=http://itunes.apple.com/us/app/ibooks-author/id490152466?ls=1&mt=12|publisher=Apple Inc.|accessdate=21 Januarie 2012}}</ref> | grootte = 184 MB | taal = 19 tale | kategorie = [[Woordverwerker]], Lessenaarpublikasie, Digitale verspreiding | lisensie = Eiendomsagteware | webtuiste = [http://www.apple.com/ibooks/author/ www.apple.com/ibooks-author] }} '''iBooks Author''' is sagteware om e-boeke mee te skryf. Dokumente wat in ''iBooks Author'' geskep is kan as ’n [[PDF]]-lêer gestoor word of na Apple se [[iBooks]]-boekwinkel gepubliseer word. iBooks Author is gratis beskikbaar in die [[Mac App Store|Mac-toepwinkel]]. Apple het ''iBooks Author'' op 19 Januarie 2012 tydens ’n spesiale onderwys-gefokusde geleentheid in [[New York Stad]] bekend gestel.<ref name="pcmagrelease">{{cite web |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2399075,00.asp |title=Apple teiken opvoeders via iBooks 2, iBooks Author, iTunes U Toep |author=Chloe Albanesius |publisher=PCMag.com |date=19 Januarie 2012<!-- 11:32am EST--> |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002191159/https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2399075,00.asp |archive-date=2 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Terselfdertyd het Apple ook ''iBooks 2'' en ’n nuwe kategorie in die iBooks-boekwinkel vir handboeke bekendgestel.<ref name="cnetrelease">{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13579_3-57360688-37/apple-unveils-ibooks-2-for-digital-textbooks-self-pub-app-live-blog/ |title=Apple stel iBooks 2 bekend vir digitale handboeke, self-pub-toep (regstreekse blog) |author=Josh Lowensohn |date=19 Januarie 2012 |publisher=CNET |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130916084819/http://news.cnet.com/8301-13579_3-57360688-37/apple-unveils-ibooks-2-for-digital-textbooks-self-pub-app-live-blog/ |archive-date=16 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is eiendomsagteware en is slegs beskikbaar vir [[Mac OS X]]. Apple beskryf iBooks Author as ’n hulpmiddel vir “opvoeders en kleiner uitgewers om hul eie boeke te skep”.<ref name="pcmagrelease"/> Dokumente wat in iBooks Author geskep is mag slegs teen ’n koste verkoop word indien dit deur Apple aanvaar en versprei word,<ref name="latimesrelease">{{cite web |url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2012/01/apple-ibooks-author.html |title=Indien u met iBooks Author uitgee, ‘besit’ Apple u? |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=20 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006140659/http://latimesblogs.latimes.com/technology/2012/01/apple-ibooks-author.html |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="techradar">{{cite web |url=http://www.techradar.com/news/software/hands-on-ibooks-author-review-1056368 |title=Prakties: iBooks Author-resensie |publisher=TechRadar.com |date=20 Januarie 2012 |author=Gary Marshall |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212053629/http://www.techradar.com/news/software/hands-on-ibooks-author-review-1056368 |archive-date=12 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=28 April 2012 }}</ref> maar outeurs het steeds die opsie om hul werk elders te versprei indien dit gratis gedoen word.<ref name="9to5elsewhere">{{en}} [http://9to5mac.com/2012/02/03/apple-modifies-eula-for-ibooks-lays-no-claim-to-content-allows-elsewhere-distribution/#more-136102 Apple wysig EULA vir iBooks: mask geen aanspraak op inhoud, last outeur toe om elders te versprei]. 9to5Mac. URL besoek op 4 Februarie 2012.</ref> Baie Aspekte van ’n dokument insluitend teks, lettertipes, kleure, voor- en agtergrondbeelde, interaktiewe dingesies (''widgets'') en grafieke, kan in Wusiwuk (Wat u sien is wat u kry)-modus geredigeer word. Inhoudsopgawes en woordelyste kan met ’n mate van outomatisering bestuur word. Die gebruikerskoppelvlak en redigereingseienskappe word beskryf as byna identies aan Apple se [[Keynote (vertoningsagteware)|Keynote]] en [[Pages (iWork)|Pages]]-produkte.<ref name=appleinsiderfirstlook>{{cite web |last=Dilger |first=Daniel |title=Eerste indruk: Apple se nuwe iBooks Author |url=http://www.appleinsider.com/articles/12/01/19/first_look_apples_new_ibooks_author_.html |publisher=Apple Insider |access-date=22 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170212004446/http://appleinsider.com/articles/12/01/19/first_look_apples_new_ibooks_author_.html |archive-date=12 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple het sy posisie oor die regte van eboeke wat deur iBooks Author geskep is op 3 Februarie 2012 verduidelik om die kontroversie rondom die uitsluitlike verkoop van die eboeke deur die iBooks-boekwinkel aan te spreek. Hulle het gespesifiseer dat slegs boeke wat die .ibooks-agtervoegsel dra blootgestel is aan sulke beperkings.<ref>{{cite web |url=http://www.macworld.com/article/1165212/apple_updates_ibooks_author_license_clarifies_sales_restrictions.html |title=Apple dater iBooks Author-lisensie op, verduidelik verkoopsbeperkings |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170627185149/http://www.macworld.com/article/1165212/apple_updates_ibooks_author_license_clarifies_sales_restrictions.html |archive-date=27 Junie 2017 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=28 April 2012 }}</ref> Apple het ook gespesifiseer dat die gebruik van die sagteware om teks of PDF-lêers te skep binne die gebruikersooreenkoms val. Daar word steeds van uitgewers van boeke wat te koop is in die iBooks-boekwinkel verwag om ’n ISBN te koop maar die verspreiding van gratis boeke het nie dieselfde vereiste nie.<ref>{{cite web |url=http://www.macworld.com/article/1164914/four_open_questions_about_ibooks_author.html |title=Vier oop vrae omtrent iBooks Author |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117103915/http://www.macworld.com/article/1164914/four_open_questions_about_ibooks_author.html |archive-date=17 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die uitset van iBooks Author is ’n lêerformaat soortgelyk aan die [[EPUB]]-standaard, en is die besitreg van Apple en het uitbreidings wat dit verhoed om universeel leesbaar of wysigbaar te wees as ’n EPUB-dokument.<ref name="edbottjan22">{{cite web |url=http://www.zdnet.com/blog/bott/how-apple-is-sabotaging-an-open-standard-for-digital-books/4378 |title=Hoe Apple die pop standaard vir digitale boeke saboteer |publisher=ZDNet |date=22 Januarie 2012 |access-date=30 Januarie 2012 |author=Bott, Ed |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026074243/http://www.zdnet.com/blog/bott/how-apple-is-sabotaging-an-open-standard-for-digital-books/4378 |archive-date=26 Oktober 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die formaat gebruik ongedokumenteerde, gepatenteerde XML-naamruimtes en ongedokumenteerde uitbreidings vir CSS.<ref name="glazblog">{{cite web |url=http://www.glazman.org/weblog/dotclear/index.php?post/2012/01/20/iBooks-Author-a-nice-tool-but |title=iBooks Author, ’n goeie werktuig maar… |publisher=www.glazman.org |date=20 Januarie 2012 |access-date=6 Februarie 2012 |author=Daniel Glazman |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416135447/http://www.glazman.org/weblog/dotclear/index.php?post%2F2012%2F01%2F20%2FiBooks-Author-a-nice-tool-but |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.apple.com/ibooks-author/ Amptelike tuisblad] {{Apple-sagteware}} {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Ibooks Author}} [[Kategorie:Apple]] [[Kategorie:Toepassingsagteware]] 2uk29excwlbxccls0ha08rc1794dq7a 0 62572 2896067 2821291 2026-04-22T05:17:55Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896067 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Voormalige land |gewone_lang_naam = Hetitiese Ryk |gewone_naam = Hetiete |kontinent =Asië |gebied =Nabye Ooste |era =[[Bronstydperk]] |jaar_begin =1600&nbsp;v.C. |jaar_einde =1178&nbsp;v.C. |flag_p1 = |p1 = |flag_s1 = |s1= Fenisië‎ |gebeurtenis1 = Stigting |datum_gebeurtenis1 = 1600&nbsp;v.C. |gebeurtenis2 = Ontbinding |datum_gebeurtenis4 = 1178&nbsp;v.C. |beeld_kaart =AlterOrient2.png |beeld_kaart_byskrif =Die [[Hetitiese Ryk]] omstreeks 1400&nbsp;v.C. in blou |algemene_tale =[[Hetities]], Loewies |hoofstad =Hattoesa |regeringstipe =Monargie |titel_leier =Koning |leier1 =[[Labarna&nbsp;I]] <small>(eerste)</small> |jaar_leier1 = |leier2 =Soeppiloelioema&nbsp;II <small>(laaste)</small> |jaar_leier2 = }} Die '''Hetiete''' of '''Hittiete''' was 'n [[Anatolië|Anatoliese]] [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] volk wat in die [[Bronstydperk]] een van die eerste groot beskawings in [[Wes-Asië]] gevorm het. Hulle het waarskynlik van oorkant die [[Swartsee]] gekom<ref>{{Cite encyclopedia |date=2023-10-01 |title=Hittite {{!}} Definition, History, Achievements, & Facts |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hittite |access-date=2023-10-20 |language=en}}</ref> en hulle in die vroeë 2de millennium&nbsp;v.C. in die hedendaagse [[Turkye]] gevestig. Hulle het 'n reeks state in Noordsentraal-Anatolië gevestig, insluitende die koninkryk Koessara (voor 1750&nbsp;v.C.), die Kanesj- of Nesja-koninkryk (omstreeks 1750-1650&nbsp;v.C.) en 'n ryk wat om Hattoesa gesentreer was (omstreeks 1650&nbsp;v.C.).{{sfn|Kloekhorst|Waal|2019}}{{sfn|Kloekhorst|2020}} Dit was in die moderne tyd as die '''Hetitiese Ryk''' of '''Hittitiese Ryk''' bekend. Dit het in die middel 4de&nbsp;eeu&nbsp;v.C. 'n hoogtepunt bereik onder [[Soeppiloelioema&nbsp;I]], toe dit die grootste deel van Anatolië en dele van die Noord-[[Levant]] en Bo-[[Mesopotamië]] beslaan het. [[Lêer:Hattusa reconstructed wall.JPG|duimnael|links|240px|Die gerekonstrueerde stadsmuur van Hattoesa.]] Tussen die 15de en 13de eeu&nbsp;v.C. was die Hetiete een van die oorheersende magte in die [[Antieke Nabye Ooste|Naby Ooste]] en het hulle gebots met die [[Nuwe Ryk van Egipte]], die [[Middel-Assiriese Ryk]] en die ryk [[Mitanni]]. Teen die 12de eeu&nbsp;v.C. was 'n groot deel van die Hetitiese Ryk deur die Assiriese Middelryk geannekseer, en die res is geplunder deur [[Frigië|Frigiese]] nuwe aankomelinge in die streek. Van die laat 12de eeu&nbsp;v.C. af, tydens die [[verval van die Bronstydperk]], het die Hetiete versplinter in verskeie klein onafhanklike state. Van hulle het tot die 8ste eeu&nbsp;v.C. bly bestaan voordat hulle voor die [[Nieu-Assiriese Ryk]] geswig het. Hulle afstammelinge het versplinter en is eindelik in die moderne bevolkings van die Levant en Mesopotamië opgeneem.<ref>[https://www.worldhistory.org/Sea_Peoples/ "Sea Peoples"]. ''Ancient History Encyclopedia''. September 2009. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180618203237/https://www.ancient.eu/Sea_Peoples/|date=18 June 2018}}</ref> [[Hetities]] (onder sy sprekers bekend as ''Nesjili'', "die taal van Nesja") was 'n verlangse lid van die Anatoliese tak van die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalfamilie]]. Saam met die nabyverwante Loewies is dit sover bekend die oudste Indo-Europese taal.<ref>{{cite web|url= http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm|title=The peaks and troughs of Hittite|date=7 July 2004 |access-date=19 December 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20170203061604/http://www.leidenuniv.nl/en/researcharchive/index.php3-c=178.htm |archive-date=3 February 2017|url-status=live}}</ref> Die geskiedenis van die Hetitiese beskawing is hoofsaaklik bekend uit tekste in [[wigskrif]] wat in voormalige Hetitiese gebiede ontdek is, en uit diplomatieke en kommersiële korrespondensie uit verskeie argiewe van [[Assirië]], [[Babilonië]], [[Egipte]] en die breër [[Midde-Ooste]]. Die ontsyfering van dié tekste was 'n belangrike gebeurtenis in die geskiedenis van Indo-Europese studies. Kultuurbande met die prehistoriese [[Skandinawië]] is ook al voorgestel.<ref>{{cite book |last1=Kristiansen |first1=Kristian |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The Rise of Bronze Age Society |last2=Larsson |first2=Thomas B. |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |isbn=9780521843638 |pages=342–343 |access-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230932/https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |archive-date=29 March 2023 |url-status=live}}</ref><ref name="The Rise of Bronze Age Society">{{cite book |last1=Kristiansen |first1=Kristian |url=https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |title=The Rise of Bronze Age Society |last2=Larsson |first2=Thomas B. |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |isbn=9780521843638 |pages=249 |access-date=21 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329230932/https://books.google.com/books?id=di7Dc7Y1ETYC |archive-date=29 March 2023 |url-status=live}}</ref> Moderne belangstelling in die Hetiete het toegeneem met die stigting van die [[Turkye|Republiek Turkye]] in 1923. Die Hetiete het die aandag getrek van bekende Turkse [[Argeoloog|argeoloë]]. In dié tyd het die nuwe veld Hetitologie ook die benamings van Turkse instelling beïnvloed, soos ''Etibank'' ("Hetitiese Bank") in staatsbesit,<ref name="Erimtan">{{cite journal |last=Erimtan |first=Can |year=2008 |url=https://www.jstor.org/stable/20455417 |jstor=20455417 |title=Hittites, Ottomans and Turks: Ağaoğlu Ahmed Bey and the Kemalist Construction of Turkish Nationhood in Anatolia |archive-url=https://web.archive.org/web/20180922104515/https://www.jstor.org/stable/20455417 |archive-date=22 September 2018 |journal=Anatolian Studies |volume=58 |pages=141–171|doi=10.1017/S0066154600008711 }}</ref> en gelei tot die stigting van die [[Museum van Anatoliese Beskawings]] in [[Ankara]], wat 200&nbsp;km wes van die Hetitiese hoofstad, Hattoesa, gebou is en die wêreld se omvattendste uitstalling van Hetitiese kuns en artefakte bevat. ==Etimologie== Die Hetiete het hulle koninkryk Hattoesa (''Hatti'' in [[Akkadies]]) genoem. Dié naam is afgelei van die Hattiërs, 'n vroeëre volk wat Sentraal-Anatolië tot aan die begin van die 2de millennium&nbsp;v.C. bewoon en regeer het, en 'n onverwante taal, Hatties, gepraat het.<ref>Ardzinba, Vladislav. (1974): Some Notes on the Typological Affinity Between Hattian and Northwest Caucasian (Abkhazo-Adygian) Languages. In: "Internationale Tagung der Keilschriftforscher der sozialistischen Länder", Budapest, 23–25. April 1974. Zusammenfassung der Vorträge (Assyriologica 1), pp. 10–15.</ref> Die moderne konvensionele naam "Hetiete" kom van die aanvanklike identifikasie van die volk van Hattoesa deur 19de-eeuse argeoloë met die [[Bybelse Hetiete]]. Die Hetiete sou hulleself eerder iets soos "Nesjiete" genoem het, na hulle stad Nesja, wat sowat 200 jaar lank floreer het totdat 'n koning met die naam Labarna homself omstreeks 1650&nbsp;v.C. tot [[Hattoesili&nbsp;I]] ("die man van Hattoesa") hernoem en Hattoesa sy hoofstad gemaak het.<ref>{{cite book |last=Cline |first=Eric H. |title=1177 B.C.: The Year Civilization Collapsed |publisher=Princeton University Press |year=2021 |isbn=9780691208015 |page=32 |chapter=Of Arms and the Man}}</ref> ==Argeologiese ontdekkings== [[Beeld:AlacaStandarte.jpg|thumb|160px|'n Bronsvoorwerp uit 'n pre-Hetitiese grafkelder van die 3de millennium&nbsp;v.C. ([[Museum van Anatoliese Beskawings]], [[Ankara]]).]] [[Beeld:Furniture support- female sphinx with Hathor-style curls MET DP110464.jpg|thumb|160px|'n Hetitiese [[ivoor]][[sfinks]], 18de eeu&nbsp;v.C.]] ===Bybelse agtergrond=== Voor die argeologiese ontdekkings wat die Hetitiese beskawing onthul het, was die enigste inligtingsbron oor hulle die [[Hebreeuse Bybel]]. Francis William Newman het die mening uitgespreek, wat algemeen in die vroeë 19de eeu geglo is, dat "geen Hetitiese koning in mag kon vergelyk met die koning van [[Koninkryk Juda|Juda]] nie..."<ref>{{cite book |author=Francis William Newman |date=1853 |title=A history of the Hebrew monarchy: from the administration of Samuel to the Babylonish Captivity |edition=2nd |publisher=John Chapman |location=Londen |page=179 note 2}}</ref> Namate die ontdekkings in die tweede helfte van die 19de eeu die skaal van die Hetitiese koninkryk ontbloot het, het Archibald Sayce gemeen die Anatoliese bskawing was, eerder as om dit met Juda te vergelyk, "waardig om met die verdeelde Koninkryk Egipte" vergelyk te word, en dat dit "veel magtiger as Juda was".<ref>The Hittites: the story of a forgotten empire By Archibald Henry Sayce Queen's College, Oxford. Oktober 1888. Introduction</ref> Sayce en ander geleerdes het ook opgemerk Juda en die Hetiete was in die Hebreeuse tekste nooit vyande nie; in [[2 Konings]] verskaf hulle sederhout, strydwaens en perde aan die Israeliete, en in [[Genesis]] was hulle vriende en bondgenote van [[Abraham]]. Urija die Hetiet was in [[Dawid]] se weermag en het getel onder een van sy "dapper manne" in [[1 Kronieke]] (11:41). ===Aanvanklike ontdekkings=== Die Franse geleerde Charles Texier het die eerste Hetitiese ruïnes in 1834 ontdek, maar het hulle nie as sulks geïdentifiseer nie.<ref name=Erimtan/><ref>{{cite journal |last1=Texier |first1=Charles |title=Rapport lu, le 15 mai 1835, à l'Académie royale des Inscriptions et Belles-lettres de l'Institut, sur un envoi fait par M. Texier, et contenant les dessins de bas-reliefs découverts par lui près du village de Bogaz-Keui, dans l'Asie mineure |journal=Journal des Savants |date=1835 |pages=368–376 |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015036636960;view=1up;seq=372 |trans-title=Report read on 15 May 1835 to the Royal Academy of Inscriptions and Belle-lettres of the Institute, on a dispatch made by Mr. Texier and containing drawings of bas-reliefs discovered by him near the village of Bogaz-Keui in Asia Minor |language=fr |access-date=10 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190428022424/https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015036636960;view=1up;seq=372 |archive-date=28 April 2019 |url-status=live }}</ref> Die eerste argeologiese bewyse van die Hetiete verskyn in tablette wat by die handelspos Kanesj (nou Kültepe in Turkye) ontdek is. Dit bevat rekords van handel tusen Assiriese handelaars en 'n sekere "land ''Hatti''". Sommige name op die tabelle was nie Hatties of Assiries nie, maar duidelik Indo-Europees.{{sfn|Kloekhorst|2014}} [[Beeld:Hattusa_Yerkapi_rampant.JPG|thumb|200px|links|'n Skuinste by Hattoesa.]] [[Beeld:Drinking_cup_in_the_shape_of_a_fist,_MFA,_Boston_(11244059164).jpg|thumb|200px|links|'n Drinkbeker in die vorm van 'n vuis; 1400-1380 v.C., Museum van Beeldende Kuns, [[Boston]].]] Die teks op 'n monument by Boğazkale deur 'n "volk van Hattoesas" wat die sendeling William Wright in 1884 ontdek het, het ooreengestem met [[Hiërogliewe|hiëroglief]]tekste van [[Aleppo]] en [[Hama]] in Noord-[[Sirië]]. In 1887 het uitgrawings by [[Amarna]] in Egipte die diplomatieke korrespondensie ontbloot van farao [[Amenhotep III]] en sy seun, [[Achenaten]]. Twee briewe van 'n "koninkryk van Cheta" – wat skynbaar in dieselfde algemene gebied gevind is as die verwysing na die "land ''Hatti''" – is in Akkadiese standaardwigskrif geskryf, maar in 'n onbekende taal. Kort hierna het Sayce voorgestel dat ''Hatti'' of ''Chatti'' in Anatolies identies is met die "koninkryk ''Cheta''" wat in dié Egiptiese tekste voorkom, sowel as met die Bybelse Hetiete. Sy identifikasie is in die loop van die 20ste eeu algemeen aanvaar en die naam "Hetiete" het verbind geraak met die beskawing wat by Boğazköy ontbloot is.<ref>{{Cite web |title=Rediscovery of the Hittites |url=https://www.hethport.uni-wuerzburg.de/HPM/hpm-en.php?p=anfhet-en |access-date=2022-03-28 |website=www.hethport.uni-wuerzburg.de}}</ref> Tydens sporadiese uitgrawings by Boğazköy (Hattoesa) wat in 1906 begin het, het die argeoloog Hugo Winckler 'n koninklike argief met 10&nbsp;000 tablette ontdek. Daarop was Akkadiese wigskrif in dieselfde onbekende taal as die Egiptiese letters van ''Cheta'', en dit het die identiteit van die twee name bevestig. Hy het ook bewys die ruïnes by Boğazköy was die oorblyfsels van die hoofstad wat in 'n stadium Noord-Sirië beheer het.<ref>{{cite book |last1=Güterbock |first1=Hans Gustav |title=Recent Developments in Hittite Archaeology and History: Papers in Memory of Hans G. Güterbock |date=1 January 2002 |publisher=Eisenbrauns |isbn=978-1-57506-053-8 |page=101 |url=https://books.google.com/books?id=5a8-NudlBx8C&q=Hugo+Winckler+Bo%C4%9Fazk%C3%B6y+capital+empire+that+controlled+northern+syria |access-date=18 February 2022 |language=en}}</ref> Onder toesig van die Duitse Argeologiese Instituut duur uitgrawings by Hattoesa voort sedert 1907, met onderbrekings gedurende die twee wêreldoorloë. Kültepe is suksesvol deur professor Tahsin Özgüç uitgegrawe, van 1948 tot met sy dood in 2005. Uitgrawings op kleiner skaal is ook in die omgewing van Hattoesa gedoen, insluitende die rotsheiligdom Yazılıkaya, wat verskeie rotsreliëfs bevat wat die Hetitiese heersers en die gode van die Hetitiese [[panteon]] uitbeeld.<ref>{{cite journal |last1=Hatır |first1=Ergün |last2=Korkanç |first2=Mustafa |last3=Schachner |first3=Andreas |last4=İnce |first4=İsmail |title=The deep learning method applied to the detection and mapping of stone deterioration in open-air sanctuaries of the Hittite period in Anatolia |journal=Journal of Cultural Heritage |date=1 September 2021 |volume=51 |pages=38–39 |doi=10.1016/j.culher.2021.07.004 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1296207421001096 |access-date=18 February 2022 |language=en |issn=1296-2074|url-access=subscription}}</ref> ===Geskrifte=== Die Hetiete het 'n vorm van wigskrif gebruik bekend as "Hetitiese wigskrif". Tydens argeologiese ekspedisies na Hattoesa is hele stelle koninklike argiewe op wigskriftablette ontdek. Dit is in óf [[Akkadies]], die diplomatieke taal van die tyd, óf die verskeie dialekte van die Hetitiese konfederasie geskryf.<ref>''The Hittite Empire''. Chapter V. Vahan Kurkjian</ref> [[Beeld:Museum_of_Anatolian_Civilizations052_kopie1.jpg|thumb|160px|Seremoniële houers in die vorm van die heilige bulle ''Hurri'' ("Dag") en ''Seri'' ("Nag"), ontdek by Hattoesa (16de eeu&nbsp;v.C.). (Museum van Anatoliese Beskawings.]] ==Geografie== Die Hetitiese koninkryk was gesentreer om die grondgebied om Hattoesa en Nesja (Kültepe), bekend as die "land ''Hatti''". Nadat Hattoesa die hoofstad geword het, is die gebied wat deur die draai in die Kızılırmakrivier omring word, beskou as die kerngebied van die ryk, en sommige Hetitiese wette maak 'n onderskeid tussen "hierdie kant van die rivier" en "daardie kant van die rivier". Wes en suid van die kerngebied het die streek gelê wat in die vroegste Hetitiese tekste as "Loewija" bekend was. Dié naam is met die opkoms van die koninkryke Arzawa en Kizzoewatna met dié name vervang.<ref>John Marangozis (2003) ''A Short Grammar of Hieroglyphic Luwian''</ref> Tog het die Hetiete die taal wat in dié gebiede ontstaan het "Loewies" bly noem. In die noorde het die bergvolk bekend as die Kaskiërs gewoon en in die suidooste was die [[Horiete|Horitiese]] ryk Mitanni. Op sy hoogtepunt, tydens die bewind van Moersili II, het die Hetitiese ryk gestrek van Arzawa in die weste tot Mitanni in die ooste, en het dit baie van die Kaskiese gebiede in die noorde ingesluit tot so ver as Hajasa-Azzi in die verre noordooste en in die suide tot by [[Kanaän]] naby die suidelike grens met [[Libanon]]. ==Geskiedenis== ===Oorsprong=== Die voorouers van die Hetiete het tussen 4400&nbsp;v.C. en 4100&nbsp;v.C. na [[Anatolië]] gekom, toe die Anatoliese taalfamilie weggebreek het van (Proto)-Indo-Europees.<ref>Kloekhorst, Alwin, (2022). [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/82F6A46F99BB62BB588D3EFC130292CE/9781108499798c5_63-82.pdf/anatolian.pdf "Anatolian"], in: Thomas Olander (red.), The Indo-European Language Family: A Phylogenetic Perspective, Cambridge University Press, p. 78: </ref> Volgens onlangse [[Genetika|genetiese]] en argeologiese navorsing het Proto-Anatoliessprekers iewers tussen 5000&nbsp;v.C. en 3000&nbsp;v.C. in die streek aangekom.<ref>Lazaridis, Iosif, et al., (2022). [https://reich.hms.harvard.edu/sites/reich.hms.harvard.edu/files/inline-files/8_25_2022_Manuscript1_ChalcolithicBronzeAge_2.pdf], in: Science, 26 Augustus 2022, Vol 377, Issue 6609, [Research Article Summary, p. 1]</ref> Proto-Hetities het omstreeks 2100&nbsp;v.C. ontwikkel<ref>Kloekhorst, Alwin, (2022). [https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/82F6A46F99BB62BB588D3EFC130292CE/9781108499798c5_63-82.pdf/anatolian.pdf "Anatolian"], in: Thomas Olander (ed.), The Indo-European Language Family: A Phylogenetic Perspective, Cambridge University Press, p. 75</ref> en Hetities self was waarskynlik tussen die 20ste en 12de eeu&nbsp;v.C.in Sentraal-Anatolië in gebruik.<ref>Kroonen, Guus, et al., (2018). [https://zenodo.org/record/1240524#.YVvHl31Z3IU "Linguistic supplement to Damgaard et al. 2018: Early Indo-European languages, Anatolian, Tocharian and Indo-Iranian"], in ''Zenodo 2018'', p. 3</ref> [[Lêer:Hittite Empire.png|duimnael|links|220px|Die Hetitiese Ryk. Rooi: uitbreiding omstreeks 1590&nbsp;v.C.; oranje: uitbreiding omstreeks 1300&nbsp;v.C. Die Egiptiese invloedsfeer is groen.]] Hetiete het gedurende die Bronstydperk in Anatolië saam met die Hattiërs en Horiete gewoon, óf deur verowering óf deur geleidelike assimilasie.<ref>{{Cite journal |last1=Puhvel |first1=J. |year=1994 |title=Anatolian: Autochton or Interloper |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=22 |issue=3 & 4 |pages=251–264 }}.</ref><ref name = "cvhjei">{{Cite journal |last1=Steiner |first1=G. |year=1990 |title=The Immigration of the First Indo-Europeans into Anatolia Reconsidered |journal=Journal of Indo-European Studies |volume=18 |issue=1 & 2 |pages=185–214 }}.</ref> Volgens ontledings deur David W. Anthony in 2007 het veewagters van die [[steppe]] wat argaïese Indo-Europees gepraat het, omstreeks 4200 tot 4000&nbsp;v.C. na die laer [[Donau]]vallei versprei. Hulle het die verval van Ou Europa óf uitgebuit óf veroorsaak.{{sfn|Anthony|2007|p=133}} Anthony het gedink hulle tale "het moontlik argaïese Proto-Indo-Europese dialekte ingesluit, van die soort wat later gedeeltelik in Anatolië bewaar gebly het,"{{sfn|Anthony|2007|p=229}} en dat hulle afstammelinge later op 'n onbekende tyd na Anatolië getrek het, maar waarskynlik in 3000&nbsp;v.C.{{sfn|Anthony|2007|p=262}} J.P. Mallory het ook gedink dit is waarskynlik dat die Anatoliërs die [[Nabye Ooste]] in die 3de millennium&nbsp;v.C. uit die noorde bereik het, óf deur die [[Balkan]] óf deur die [[Kaukasus]].{{sfn|Mallory|Adams|1997|pp=12–16}} Volgens Parpola het die verskyning van Indo-Europeessprekendes uit Europa in Anatolië, en die verskyning van die Hetiete, verband gehou met die latere migrasies van Proto-Indo-Europeessprekendes van die Jamnaja-kultuur na die Donauvallei omstreeks 2800&nbsp;v.C.,{{sfn|Parpola|2015|pp=37–38}}{{sfn|Anthony|2007|pp=345, 361–367}} wat ooreenstem met die tradisionele aanvaarding dat die Anatoliese Indo-Europese taal iewers in die 3de millennium&nbsp;v.C. in Anatolië bekend gestel is.<ref>{{cite web |title=Anatolian languages |website=[[Encyclopædia Britannica]] Online |url=https://www.britannica.com/topic/Anatolian-languages |access-date=1 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316002105/https://www.britannica.com/topic/Anatolian-languages |archive-date=16 March 2016 |url-status=live }}</ref> Petra Goedegebuure het egter gewys Hetities het baie woorde wat met landbou verband hou, geleen van kulture aan hulle oostelike grens, wat 'n bewys is dat hulle 'n roete oor die Kaukasus gebruik het.<ref>{{Citation|title=Petra Goedegebuure {{!}} Anatolians on the Move: From Kurgans to Kanesh (Marija Gimbutas Memorial Lecture)|date=5 February 2020 |publisher=Oriental Institute, University of Chicago|url=https://www.youtube.com/watch?v=Pe4jnBdVxjw|language=en|access-date=2021-11-23}}</ref> David Reich, Iosif Lazaridis, Songül Alpaslan-Roodenberg et al. het gedemonstreer dat die Hetitiese roete wel oor die Kaukasus moes gewees het en nie die Balkan nie, aangesien die Jamnaja-uitbreiding na die Balkan 'n komponent van Oostelike jagter-versamelaarsafkoms behels het wat in geen antieke Anatoliese [[DNS]]-monsters voorkom nie. Dit dui ook daarop dat die Hetiete en hulle neefs van die Proto-Indo-Europeërs afgesplits het voor die vorming van die Jamnaja, wat met Oostelike jagter-versamelaars verbaster het.<ref>https://reich.hms.harvard.edu/sites/reich.hms.harvard.edu/files/inline-files/8_25_2022_Manuscript1_ChalcolithicBronzeAge_1.pdf</ref> Dit het 'n tyd geduur voordat die Hetiete hulleself gevestig het ná die val van die [[Oud-Assiriese Ryk]] in die middel 18de eeu&nbsp;v.C. Aparte Hetitiese groepe het 'n paar eeue lank bestaan en was gewoonlik in verskeie stede gesentreer. Sterk leiers met hulle sentrum in Hattoesa het egter toe die groepe byeengebring en groot dele van Sentraal-Anatolië verower om die Hetitiese koninkryk te vestig.<ref>{{cite web |url=http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/hitol-0-X.html |title=Hittite Online |first1=Winfred P. |last1=Lehmann |first2=Jonathan |last2=Slocum |work=Linguistics Research Center |publisher=University of Texas at Austin: College of Liberal Arts |access-date=12 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412083827/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/eieol/hitol-0-X.html |archive-date=12 April 2010 |url-status=dead }}</ref> ===Vroeë tydperk=== [[Beeld:Sphinx_Gate,_Alaca_Höyük_03.jpg|thumb|links|240px|Die Sfinkspoort (Alaca Höyük, Çorum, [[Turkye]]).]] [[Beeld:Hattusa reliefs1.jpg|thumb|220px|Reliëfs en hiërogliewe in kamer 2 by Hattoesa wat deur Soeppiloelioema II, die laaste koning van die Hetiete, laat bou en versier is.]] [[Beeld:Hittite Chariot.jpg|thumb|220px|'n Hetitiese strydwa, van 'n Egiptiese reliëf.]] Die Hetitiese staat is tydens die Middel-Bronstydperk (omstreeks 1900-1650&nbsp;v.C.) gestig uit baie klein state in Noordsentraal-Anatolië, aan die oewers van die Kızılırmakrivier.<ref>Matessi, Alvise, (2021). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S027841652100026X in: Journal of Anthropological Archaeology, Volume 62, Junie 2021</ref> Die vroeë geskiedenis van die Hetitiese koninkryk is bekend van vier kussingvormige tablette (geklassifiseer as KBo 3.22, KBo 17.21+, KBo 22.1 en KBo 22.2). Dit is nie in Hattoesa geskep nie, maar waarskynlik in Koessara, Nesja, of op 'n ander terrein in Anatolië. Dit kon in die 18de eeu&nbsp;v.C. geskryf gewees het,{{sfn|Kloekhorst|Waal|2019|p=189}}{{sfn|Kloekhorst|2020}} in Oud-Hetities, en drie van hulle gebruik die sogenaamde "Ou Skrif" (OS).<ref>Kloekhorst, Alwin en Willemijn Waal, (2019). [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3303401/{{Dooie skakel|date=Maart 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} in: Zeitschrift Für Assyriologie Und Vorderasiatische Archäologie, 109(2), '''p. 190'''</ref> Die meeste van die oorblywende tablette het net bewaar gebly as Akkadiese afskrifte wat in die 14de en 13de eeu&nbsp;v.C geskep is. Dit onthul 'n mededinging in twee takke van die koninklike familie tot in die Middelkoninkryk; 'n noordelike tak wat eers in Zalpoewa en daarna in Hattoesa gebaseer was, en 'n suidelike tak wat gebaseer was in Koessara (wat steeds nie gevind is nie) en die voormalige Assiriese kolonie Kanesj. Hulle word deur hulle name onderskei: die noordelike tak het Hattiese name behou, en die suidelike tak het Hetitiese en Loewiese name aangeneem.{{sfn|Forlanini|2010|pp=115–135}} Zalpoewa het Kanesj in 1833&nbsp;v.C. onder Oehna die eerste keer aangeval.{{sfn|Forlanini|2010|p=121}} In dié tyd van die handelaarspos, toe die handelaarskolonie van die Oud-Assiriese Ryk nog op die terrein floreer het, en voor die verowering van Pithana, het die volgende konings oor Kanesj regeer: Hoermili (voor 1790&nbsp;v.C.), Pahanoe (vir 'n kort tyd in 1790&nbsp;v.C.), Inar (omstreeks 1790-'75&nbsp;v.C.) en Warsama (omstreeks 1775-'50&nbsp;v.C.).<ref>Kloekhorst, Alwin, (2021). [https://www.academia.edu/53253292/A_new_interpretation_of_the_Old_Hittite_Zalpa_text_CTH_3_1_N%C4%93%C5%A1a_as_the_capital_under_%E1%B8%AAuzzii_a_I_Labarna_I_and_%E1%B8%AAattu%C5%A1ili_I_2021_ "A new interpretation of the Old Hittite Zalpa-text (CTH 3.1): Nēša as the capital under Huzzija I, Labarna I, and Hattušili I"], in ''Journal of the American Oriental Society, Vol.141, No. 3'', p. 564.</ref> Een stel tablette, saam bekend as die Anittateks, begin deur te vertel hoe Pithana, die koning van Koessara, die naburige Nesja (Kanesj) omstreeks 1750&nbsp;v.C. aangeval en verower het.<ref name="Kuhrt-1995">{{cite book |last1=Kuhrt |first1=Amélie |date=1995 |title=The Ancient Near East, Volume I |location=London and New York |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/ancientneareastc00akuh/page/226 226–27] |isbn=978-0-415-16763-5 |url=https://archive.org/details/ancientneareastc00akuh/page/226 }}</ref><ref>Kloekhorst, Alwin, (2021). [https://www.academia.edu/53253292/A_new_interpretation_of_the_Old_Hittite_Zalpa_text_CTH_3_1_N%C4%93%C5%A1a_as_the_capital_under_%E1%B8%AAuzzii_a_I_Labarna_I_and_%E1%B8%AAattu%C5%A1ili_I_2021_ "A new interpretation of the Old Hittite Zalpa-text (CTH 3.1): Nēša as the capital under Ḫuzzii̯a I, Labarna I, and Ḫattušili I"], in ''Journal of the American Oriental Society'', Vol. 141, No. 3, p. 564: "...Around 1750 BCE, Pitḫāna, king of Kuššara, conquered Nēša and took over power. He was succeeded by his son Anitta..."</ref> Die ware onderwerp van die tabblette is egter Pithana se seun, Anitta (bewind: 1745-'20&nbsp;v.C.).{{sfn|Forlanini|2010|p=122}} Hy het sy pa se werk voortgesit en verskeie noordelike stede verower, insluitende Hattoesa, wat hy vervloek het, en Zalpoewa. Dit was waaarskynlik propaganda vir die suidelike tak van die koninklike familie teen die noordelike tak, met Hattoesa as hoofstad.{{sfn|Forlanini|2010|p=130}} Nog 'n stel, die Verhaal van Zalpoewa, steun Zalpoewa en skeld die latere Hattoesili&nbsp;I kwyt van die aanklag dat hy Kanesj verwoes het.{{sfn|Forlanini|2010|p=130}} Anitta is opgevolg deur Zoezzoe (bewind: 1720-'10&nbsp;v.C.,{{sfn|Forlanini|2010|p=122}} maar iewers in 1710-'05&nbsp;v.C. is Kanesj verwoes, en daarmee saam die lang bestaande Assiriese handelstelsel.{{sfn|Forlanini|2010|p=121}} 'n Edelfamilie van Koessara het oorleef om die Zalpoewa/Hattoesa-familie teen te staan, maar dit is onseker of hulle direkte afstammelinge van Anitta was.{{sfn|Bryce|2005|p=}} Ook die lords van Zalpa het bly leef. Hoezzija I, 'n afstammeling van Hoezzija van Zalpa, het Hatti oorgeneem. Sy skoonseun, Labarna, 'n lid van die suidelike Hoerma, het die troon gesteel, maar het Hoezzija se kleinseun Hattoesili as sy eie seun en erfenaam aangeneem. Die ligging van Hoerma is moontlik in die berge suid van Koessara.<ref>Joost Blasweiler (2020), [https://www.academia.edu/42931706/ The kingdom of Hurma during the reign of Labarna and Hattoesili. Part I.] academia.edu</ref> ===Ou Ryk=== [[Beeld:Hattusa.rampart.jpg|thumb|180px|links|'n Skuinste by Hattoesa.]] Die stigting van die Hetitiese koninkryk word toegeskryf aan óf [[Labarna&nbsp;I]] óf [[Hattoesili&nbsp;I]] (laasgenoemde se persoonlike naam kon ook Labarna gewees het),{{sfn|Forlanini|2010|p=119}} wat die gebied suid en noord van Hattoesa verower het. Hattoesili&nbsp;I het veldtogte gevoer tot by die Semitiese [[Amoriete|Amoritiese]] koninkryk Jamchad in [[Sirië]], waar hy die hoofstad, [[Aleppo]], aangeval maar nie ingeneem het, nie. Hattoesili I het Hattoesa eindelik verower en kry die eer vir die stigting van die Hetitiese ryk. <blockquote>"Hattoesili was koning en sy seuns, broers, skoonfamilie, familie en troepe was almal verenig. Wanneer hy op 'n veldtog gegaan het, het hy die vyand se land met dwang beheer. Hy het die lande die een ná die ander verwoes, hulle mag weggeneem en hulle die grense van die see gemaak. Wanneer hy van 'n veldtog teruggekeer het, het elk van sy seuns iewers na 'n land gegaan, en in sy hand het die groot stede floreer. Maar toe die prinse se diensknegte later korrup raak, het hulle begin om die eiendomme te verniel, permanent teen hulle meesters saam te sweer en hulle bloed te vergiet." </blockquote> Dié uittreksel uit ''Die Edik van Telepinoe'' van die 16de eeu&nbsp;v.C. is bedoel om die vereniging, groei en vooruitgang van die Hetiete onder Hattoesili se bewind te illustreer. Dit illustreer ook die korrupsie van "die prinse", wat vermoedelik sy seuns was. Die gebrek aan bronne maak dit onseker oor hoe die korrupsie opgelos is. Op Hattoesili&nbsp;I se sterfbed het hy sy kleinseun [[Moersili&nbsp;I]] (of Moersjilisj&nbsp;I), as sy erfgenaam gekies.<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.worldhistory.org/hittite/|title=The Hittites|last1=Mark|first1=Joshua|date=28 April 2011|access-date=9 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413083436/https://www.worldhistory.org/hittite/|archive-date=13 April 2021|encyclopedia=World History Encyclopedia|url-status=live}}</ref> [[Beeld:The İnandık vase, a Hittite four-handled large terracota vase with scenes in relief depicting a sacred wedding ceremony, mid 17th century, found in İnandıktepe, Museum of Anatolian Civilizations, Ankara (26167755270).jpg|thumb|160px|Die İnandık-vaas, 'n groot Hetitiese [[terracotta]]vaas met vier handvatsels en reliëftonele van 'n heilige huwelikseremonie (middel 17de eeu&nbsp;v.C., Museum van Anatoliese Beskawings.]] Moersili het die verowerings van Hattoesili&nbsp;I voortgesit. In 1595 of 1587&nbsp;v.C. het hy 'n groot strooptog met die [[Eufraat]]rivier af gevoer. Hy het by Assirië verbygegaan en Mari en [[Babilon]] geplunder en die Amoritiese heersers van die [[Eerste Babiloniese dinastie|Ou Babiloniese Ryk]] afgesit. Eerder as om Babilonië by die Hetitiese grondgebied in te lyf, het hy beheer van Babilonië blykbaar aan sy Kassitiese bondgenote oorhandig, wat dit vir die volgende vier eeue regeer het. Weens vrees vir opstande tuis, het hy nie lank in Babilon vertoef nie. Dié lang veldtog het die hulpbronne van Hatti ooreis en die hoofstad in 'n toestand van byna-anargie gelaat. Moersili is deur sy swaer [[Hantili&nbsp;I]] in 'n sluipmoordaanval vermoor tydens sy reis terug na Hattoesa of kort ná sy terugkeer, en die Hetitiese koninkryk is in chaos gedompel. Hantili het die troon oorgeneem. Hy het verskeie moordpogings op hom oorleef, maar sy gesin nie. Sy vrou en hulle seun is vermoor. Ook ander lede van die koninklike familie is vermoor deur [[Zidanta&nbsp;I]], wat toe self deur sy eie seun, [[Ammoena]], vermoor is. Al die interne onrus in die koninklike familie het tot 'n afname in mag gelei. Die Horiete, 'n volk wat in die bergstreek van die Bo-[[Tigris]] en die Eufraat in die moderne Suidoos-Turkye gewoon het, het die situasie uitgebuit en Aleppo en die omringende streek verower, sowel as die kusstreek van Adanija, wat hulle tot Kizzoewatna (later Silisië) hernoem het. Deur die hele oorblywende deel van die 16de eeu&nbsp;v.C. het binnelandse rusies en oorlog met die Horiete die Hetitiese konings tuis gehou. Die Horiete het die sentrum van mag in Anatolië geword.{{sfn|Roebuck|1966|p=93}}<ref>{{Cite web|url=http://www.periclespress.net/Hittites_resources.html|title=The Hittites – Resources of Ancient Anatolia|date=May 2017|website=Pericles Press|access-date=5 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170306132041/http://www.periclespress.net/Hittites_resources.html|archive-date=6 March 2017|url-status=live}}</ref> Die Hetiete het 'n swak fase binnegaan van obskure rekords, onbelangrike leiers en kleiner domeine. Dié patroon van uitbreiding onder sterk konings, afgewissel deur krimping onder swakkes, het homself oor en oor herhaal in die Hetitiese koninkryk se 500-jarige geskiedenis. Dit maak dit moeilik om laasgenoemde tydperke te rekonstrueer. Die volgende noemenswaardige koning ná Moersili&nbsp;I was [[Telepinoe]] (omstreeks 1500&nbsp;v.C.), wat 'n paar oorwinnings in die suidweste behaal het deur hom blykbaar by een Horitiese staat (Kizzoewatna) te skaar teen 'n ander (Mitanni). Telepinoe het ook probeer om die linies van opvolging vas te stel.{{sfn|Forlanini|2010|pp=115–116}} ===Middelryk=== [[Beeld:Yazilikaya_B_12erGruppe.jpg|240px|thumb|links|Twaalf Hetitiese gode van die onderwêreld in Yazılıkaya, 'n heiligdom van Hattoesa.]] Die laaste monarg van die [[Ou Ryk van Egipte|Ou Ryk]], Telepinoe, het tot omstreeks 1500&nbsp;v.C. regeer. Sy bewind was die einde van die "Ou Ryk" en die begin van die tydperk bekend as die "Middelryk".{{sfn|Gurney|1966|p=25}} Die tydperk van die 15de eeu&nbsp;v.C. is grootliks onbekend, met min rekords wat behoue gebly het.{{sfn|Gurney|1966|pp=25–26}} Deel van die rede vir beide die swakheid en onbekendheid is dat die Hetiete voortdurend aangeval is, hoofsaaklik deur die Kaskiërs, 'n nie-Proto-Indo-Europese volk wat hulle aan die kuslyn van die Swartsee gevestig het. Die hoofstad is weer eens verskuif, eers na Sapinoewa en toe na Samoeha. Daar is 'n argief in Sapinoewa, maar dit is nog nie behoorlik vertaal nie. Dié tydperk het gelei tot die ware Hetitiese Ryk, vanaf die bewind van [[Toedhalija I]] van omstreeks 1430&nbsp;v.C. af. Een innovasie wat tot die eer van die vroeë Hetitiese heersers strek, is hulle vermoë om verbonde met naburige state te sluit. Die Hetiete was van die eerste bekende pioniers in die kuns van internasionale politiek en diplomasie. Dit is ook in dié tyd dat die Hetitiese godsdiens verskeie gode en rituele van die Horiete aangeneem het. ===Nuwe Ryk=== Met die bewind van Toedhalija&nbsp;I (wat dalk nie die eerste koning met dié naam was nie) het die Hetitiese koninkryk weer eens herrys uit die stof van onbekendheid en het dit die tydperk van die "Hetitiese Ryk" binnegegaan. In dié tyd was daar baie veranderings, waarvan een van die belangrikstes 'n versterking van die koningskap was. Die vestiging van die Hetiete het voortgeduur.{{sfn|Roebuck|1966|p=94}} Die Hetiete het egter geneig om hulle in die ouer lande van Suid-Anatolië te vestig in plaas van in lande aan die [[Egeïese See]]. Namate dié vestiging gevorder het, is bondgenootskappe gesluit met naburige volke.{{sfn|Roebuck|1966|p=94}} [[Beeld:Hattusa,_capital_of_the_Hittite_Empire_38.jpg|thumb|220px|Toedhalija IV ('n reliëf in Hattoesa).]] In dié tydperk het die titel koning oorerflik geword. Die koning het 'n "bonatuurlike aura" aangeneem en hy is deur die Hetiete as "My Son" aangespreek. Die konings van dié tydperk het begin dien as hoëpriesters vir die hele koninkryk. Hulle het elke jaar deur die Hetitiese heilige stede getoer, feeste hanter en 'n oog gehou oor die versorging van die heiligdomme.{{sfn|Roebuck|1966|p=94}} Tydens sy bewind (omstreeks 1400&nbsp;v.C.) het koning Toedhalija&nbsp;I weer 'n bondgenootskap met Kizzoewatna gesluit, toe die Horitiese state Aleppo en Mitanni oorwin en na die weste uitgebrei ten koste van Arzawa ('n Loewiese staat). [[Beeld:Ankara_Muzeum_B19-45.jpg|thumb|links|160px|'n Presiese replika van 'n Hetitiese monument, omstreeks 1300&nbsp;v.C. (Museum van Anatoliese Beskawings).]] Nog 'n swak fase het ná Toedhalija&nbsp;I gevolg, en die vyande het van alle kante gekom en selfs Hattoesa verwoes. Onder [[Soeppiloelioema&nbsp;I]] (omstreeks 1350&nbsp;v.C.) het die ryk weer sy voormalige glorie herwin, en Aleppo is weer verower. Met sy seuns in beheer van al sy nuwe verowerde stede, en Babilonië nog in die hande van sy Kassitiese bondgenoot, was Soepiloelioema die grootste makelaar van mag in die bekende wêreld, saam met Assirië en Egipte. Dit was nie lank voordat Egipte 'n bondgenootskap gesoek het nie deur 'n huwelik tussen 'n seun van hom en die weduwee van [[Toetankamen]]. Dié seun is egter vermoor voordat hy hom in 'n huwelik kon begeef. Die [[Middel-Assiriese Ryk|Assiriese Middelryk]] (1365-1050&nbsp;v.C.) se mag het weer begin groei met die troonbestyging van Assoer-oeballit I in 1365&nbsp;v.C. Hy het Mattiwaza aangeval en die koning van Mitanni verslaan ondanks die pogings van die Hetitiese koning Soeppiloelioema&nbsp;I, wat nou die groeiende Assiriese mag gevrees het, om sy troon met militêre steun te red. Assirië het Mitanni en die land van die Horiete oorgeneem en dit het hom in staat gestel om die grense te oorskry van Hetitiese grondgebied in oostelike [[Klein-Asië]]. Adad-nirari&nbsp;I het ook Karkemisj en Noordoos-Sirië, wat onder beheer van die Hetiete was, geannekseer.<ref name=Roux>{{cite book |first1=Georges |last1=Roux |title=Ancient Iraq|year=1993 |publisher=Penguin (Non-Classics) |isbn=978-0140125238 |url=https://archive.org/details/ancientiraq00roux |url-access=registration }}</ref> Tydens Soeppiloelioema I se bewind is die Hetitiese Ryk getref deur 'n [[epidemie]] van tularemie (knaagdierpes). Dit het die Hetiete dekades lank aangetas en die dood van Soeppiloelioema&nbsp;I en sy opvolger, Arnoewanda&nbsp;II, gekos.<ref>{{cite book |last1=Zuckerman |first1=Molly K. |last2=Martin |first2=Debra L. |title=New directions in biocultural anthropology |date=2016 |publisher=Wiley-Blackwell |location=Hoboken, New Jersey |isbn=978-1118962961 |page=297 |edition=1st |url=https://books.google.com/books?id=J4DODAAAQBAJ&dq=hittite+plague&pg=PA297}}</ref> Ná Soeppiloelioema se dood en die kort bewind van sy oudste seun, Arnoewanda&nbsp;II, het 'n ander seun, Moersili&nbsp;II, koning geword (omstreeks 1330&nbsp;v.C.). Hy het 'n sterk posisie in die ooste geërf en het hom tot die weste gewend, waar hy Arzawa aangeval het. Op 'n punt toe die Hetiete deur die tularemie-epidemie verswak was, het Arzawa hulle aangeval. Die Hetiete het die aanval afgeweer deur besmette ramme na die aanvallers te stuur. Dit was die eerste aangetekende gebruik van [[biologiese oorlogvoering]].<ref>{{cite journal | url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17499936/ | pmid=17499936 | year=2007 | last1=Trevisanato | first1=S. I. | title=The 'Hittite plague', an epidemic of tularemia and the first record of biological warfare | journal=Medical Hypotheses | volume=69 | issue=6 | pages=1371–1374 | doi=10.1016/j.mehy.2007.03.012 }}</ref><ref>{{cite book|last1=Windle|first1=Joachim Latacz|title=Troy and Homer: Towards a Solution of an Old Mystery|year=2004|location=Oxford|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-926308-0|url=https://books.google.com/books?id=ccQIyA9CW-wC|pages=121–122|access-date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170227092043/https://books.google.com/books?id=ccQIyA9CW-wC|archive-date=27 February 2017|url-status=live}}</ref> [[Beeld:Ramses II besieging the Cheta people in Dapur.jpg|thumb|240px|links|Die Egiptiese farao [[Ramses II]] bestorm die Hetitiese fort van Dapoer.]] ====Slag van Kadesj==== Hetitiese vooruitgang was hoofsaaklik afhanklik van beheer oor die handelsroetes en metaalbronne. Vanweë Noord-Sirië se belangrikheid vir die belangrike roetes wat die Silisiese poorte met Mesopotamië verbind het, was verdediging van dié gebied van die uiterste belang. Dit is gou getoets deur die uitbreiding van Egipte onder [[Ramses&nbsp;II]], wat gelei het tot die Slag van Kadesj tussen Egipte en die Hetiete. Die resultaat van die Slag van Kadesj is onseker, maar dit lyk of die tydige aankoms van Egiptiese versterkings 'n algehele oorwinning deur die Hetiete voorkom het.{{sfn|Gurney|1966|p=110}} Die Egiptenare het die Hetiete gedwing om skuiling in die fort van Kadesj te soek, maar hulle eie verliese het voorkom dat hulle 'n beleg van die fort kon volhou. Dié slag het in die 5de jaar van Ramses (omstreeks 1274&nbsp;v.C.) plaasgevind. ====Val van die Hetiete==== [[Beeld:Treaty of Kadesh.jpg|thumb|links|160px|Hetities-Egiptiese vredesverdrag (omstreeks 1258&nbsp;v.C.) tussen Hattoesili&nbsp;III en Ramses&nbsp;II. Dit is die oudste bekende vredesverdrag wat bewaar gebly het (Istanboelse Argeologiese Museum).]] Hierna het die mag van beide Egipte en die Hetitiese Ryk weer afgeneem vanweë die mag van Assirië.{{sfn|Gurney|1966|p=36}} Die Assiriese koning Salmaneser&nbsp;I het van die geleentheid gebruik gemaak om die Horiete en Mitanni te verower en sy land uit te brei tot by die bopunt van die Eufraat, terwyl die Hetitiese koning Moewatalli deur die Egiptenare besig gehou is. Die Hetiete het vergeefs probeer om Mitanni met militêre steun te behou.<ref name=Roux /> Assirië was nou net so 'n groot bedreiging vir Hetitiese handelsroetes as wat Egipte ooit was. Moewatalli se seun, Oerhi-Tesjoeb, het die troon bestyg en was sewe jaar lank koning Moersili&nbsp;III voordat hy ná 'n kort burgeroorlog deur sy oom, Hattoesili&nbsp;III, afgesit is. In antwoord op toenemende Assiriese besettings van Hetitiese grondgebied, het hy vrede met Ramses&nbsp;II (wat ook vir Assirië bang was) gesluit en 'n bondgenootskap met hom aangegaan deur vir hom sy dogter as vrou te gee.{{sfn|Gurney|1966|p=36}} Die Verdrag van Kadesj, een van die oudste volledige verdrae in die geskiedenis wat bewaar gebly het, het hulle grense in Suid-Kanaän bepaal en is in die 21ste jaar van Ramses (omstreeks 1258&nbsp;v.C.) onderteken. Die bepalings van die verdrag sluit die huwelik van 'n Hetitiese prinses met Ramses in.{{sfn|Gurney|1966|p=36}}<ref>{{cite web |url=http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/ramses-hattusili-treaty.htm |title=The peace treaty between Ramses II and Hattusili III |work=Ancient Egypt: an introduction to the history and culture |date=December 2006 |access-date=27 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608080809/http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/ramses-hattusili-treaty.htm |archive-date=8 June 2011 |url-status=live }}</ref> [[Beeld:Museum_of_Anatolian_Civilizations080.jpg|thumb|220px|'n [[Chimera]] met 'n menslike kop en leeu se lyf; laat Hetitiese tydperk (Museum van Anatoliese Beskawings).]] Hattoesili se seun Toedhalija IV was die laaste sterk Hetitiese koning wat daarin geslaag het om Assirië uit die Hetitiese hartland te hou, minstens in 'n mate, hoewel ook hy grondgebied aan hulle afgestaan het. Hy het die eiland [[Siprus]] tydelik geannekseer voordat dit ook in Assiriese hande beland het. Die laaste koning, Soeppiloelioema II, het ook 'n paar oorwinnings behaal.<ref name="naval">Horst Nowacki, Wolfgang Lefèvre ''Creating Shapes in Civil and Naval Architecture: A Cross-Disciplinary Comparison'' Brill, 2009 {{ISBN|9004173455}}</ref> Bryce beskou die koninkryk se val as 'n geleidelike agteruitgang, met Hattoesili se dood as die begin.<ref>{{cite book|last=Bryce|first=Trevor|year=2024|title= Hattusili: The Hittite Prince who stole an Empire|publisher=Bloomsbury|isbn=978-1-3503-4182-1|pages=182–183}}</ref> Die [[Seevolke]] het reeds teen die [[Middellandse See]] begin afbeweeg; hulle het by die Egeïese See begin en tot in Kanaän gevorder. Hulle het die staat Filistia gestig, en Silisië en Siprus van die Hetiete afgeneem. In die proses het hulle hulle handelsroetes afgesny. Dit het die Hetitiese tuislande kwesbaar vir aanvalle uit alle rigtings gelaat, en Hattoesa is omstreeks 1180&nbsp;v.C. tot op die grond afgebrand in 'n nuwe vlaag aanvalle, onder andere deur die Kaskiërs en Frigiërs. So het die Hetitiese Ryk uit die historiese rekords verdwyn en 'n groot deel van die grondgebied is deur die Assiriërs oorgeneem.{{sfn|Gurney|1966|p=39}} Hierbenewens het baie interne kwessies ook gelei tot die einde van die Hetitiese Ryk, wat deel van die groter [[verval van die Bronstydperk]] was.<ref>{{Cite book |title=Western Civilization |last1=Spielvolgel |first1=Jackson |publisher=Wadsworth Cengage Learning |year=2011 |isbn=978-1111342142 |location=Boston, MA |page=30}}</ref> ===Tydperk ná die Hetitiese Ryk=== Hoewel die Hetiete hierna uit Anatolië verdwyn het, het daar 'n paar sogenaamde Siries-Hetitiese state verskyn in Anatolië en Noord-Sirië. Hulle was die opvolgerstate van die Hetitiese Ryk. Die noemenswaardgiste Siries-Hetitiese state was dié by Karkemisj en Melid, met die regerende familie in Karkemisj wat vemoedelik 'n kadettak van die ou regerende Hetitiese linie was. Die Siries-Hetitiese state het geleidelik onder beheer van die Nieu-Assiriese Ryk gekom (911-608&nbsp;v.C.). Karkemisj en Melid is [[vasal]]state van Assirië gemaak onder Salmaneser&nbsp;III (858-'23&nbsp;v.C.), en ten volle in Sirië opgeneem tydens die bewind van [[Sargon&nbsp;II]] (722-'05&nbsp;v.C.). ==Regering== [[Beeld:AlacaStandarte_Hirsch%26Stiere.jpg|thumb|220px|Hetitiese bronsfigure van diere (Museum van Anatoliese Beskawings).]] Die vroegste bekende konstitusionele [[monargie]] is deur die Hetiete ontwikkel.<ref>{{citation |date=12 September 2008 |title=The Hittites |work=smie.co |url=http://www.smie.co/html/cultural_history/hittites/hittites_3.shtml |access-date=1 September 2020 |archive-date=20 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020063846/http://www.smie.co/html/cultural_history/hittites/hittites_3.shtml |url-status=dead |archivedate=20 Oktober 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171020063846/http://www.smie.co/html/cultural_history/hittites/hittites_3.shtml }}</ref>{{sfn|Akurgal|2001|p=118}} Die hoof van die staat was die koning, gevolg deur sy regmatige erfgenaam. Die koning was die opperste heerser van die land; hy was 'n militêre bevelvoerder, regsgesag en 'n hoëpriester.<ref>{{Cite web|url=http://www.allaboutturkey.com/hitit.htm|title=The Hittites|date=5 May 2017|website=all about turkey|access-date=5 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170513052831/http://allaboutturkey.com/hitit.htm|archive-date=13 May 2017|url-status=live}}</ref> 'n Paar amptenare het egter onafhanklike gesag uitgeoefen oor verskeie takke van die regering. Een van die belangrikste van dié ampte was dié van die ''gal mesedi'' (hoof van koninklike lyfwagte), wat gewoonlik 'n lid van die koninklike familie was.{{sfn|Bryce|2002|p=22}} Dit is vervang deur die ''gal gestin'' (hoof van wynkelders), ook 'n lid van die familie. Die hoof van die koninkryk se burokrasie was die ''gal dubsar'' (hoof van die skribas). ==Bevolking== Bryce, wat in sy boek 'n vorige raming van die bevolking van 9&nbsp;000 tot 15&nbsp;000 vir Hattoesa aanhaal, sê onlangse navorsing deur Jürgen Seeher dui daarop dat die bevolking nader aan 2&nbsp;300 tot 4&nbsp;600 was, met 'n maksimum van hoogstens 5&nbsp;000 tydens spesiale geleenthede. Vir die hele koninkryk gee Zsolt Simon 'n syfer van 140&nbsp;000 tot 150&nbsp;000, en Bryce self 200&nbsp;000+. Hy merk op dat Hatti 47&nbsp;500 troepe vir Kadesj kon bymekaarmaak en altesaam ~100&nbsp;000 vir militêre diens tydens oorloë en veldtogte (hoewel almal nie noodwendig geveg het nie). Die boek bespreek die bevolking tydens die bewind van Hattoesili&nbsp;III, en hoewel Bryce nie spesifieke datums gee nie, word verstaan dat die getalle vir dié bewind geld.<ref>{{cite book|last=Bryce|first=Trevor|year=2024|title= Hattusili: The Hittite Prince who stole an Empire|publisher=Bloomsbury|isbn=978-1-3503-4182-1|pages=130–134}}</ref> ==Taal== [[Beeld:IndoEuropeanTree.svg|thumb|220px|'n Stamboom van die Indo-Europese tale, in volgorde van eerste tot laaste bevestiging. [[Hetities]] behoort tot die familie Anatoliese tale en is die oudste geskrewe Indo-Europese taal.]] Die Hetiete se taal is sedert omstreeks die 19de eeu&nbsp;v.C. op rekord – tot omstreeks 1100&nbsp;v.C. Hetities is die eerste bevestigde lid van die Anatoliese tak van die Indo-Europese taalfamilie. Geïsoleerde Hetitiese [[leenwoord]]e en talle voorname verskyn van so vroeg as die 20ste eeu&nbsp;v.C. in [[Akkadies]]. Die taal van die Hattoesa-tablette is eindelik ontsyfer deur 'n [[Tsjeggië|Tsjeggiese]] linguis, Bedřich Hrozný (1879-1952), wat sy resultate op 24 November 1915 in [[Berlyn]] aangekondig het. Sy boek oor die ontdekking is in 1917 gepubliseer met die titel ''Die Taal van die Hetiete; sy Struktuur en Lidmaatskap in die Indo-Europese Taalfamilie''.<ref>Hrozný, Bedřich, ''Die Sprache der Hethiter: ihr Bau und ihre Zugehörigkeit zum indogermanischen Sprachstamm: ein Entzifferungsversuch'' (Leipzig, Duitsland: J.C. Hinrichs, 1917).</ref> Die ontsyfering het gelei tot die bevestiging van die [[laringaalteorie]] in Indo-Europese linguistiek, wat dekades tevore voorspel is. Vanweë sy struktuur en [[fonologie]] het somige vroeë [[Filologie|filoloë]], veral Warren Cowgill, voorgestel dit moet as 'n sustertaal van Indo-Europese tale (Indo-Hetities) geklassifiseer word, eerder as 'n dogtertaal. Teen die einde van die Hetitiese Ryk het Hetities 'n skryftaal van administrasie en diplomatieke korrespondensie geword. Die bevolking van die grootste deel van die Hetitiese Ryk het in dié tyd Loewies gepraat: nog 'n Indo-Europese taal van die Anatoliese familie wat wes van die Hetitiese streek ontstaan het.<ref name="Hawkins 1986">{{cite journal |last1=Hawkins |first1=David |title=Writing in Anatolia: Imported and Indigenous Systems |journal=World Archaeology |date=Feb 1986 |volume=17 |issue=3 |pages=363–376 |doi=10.1080/00438243.1986.9979976 |jstor=124701 }}</ref> In Hetities is baie leenwoorde, veral [[godsdiens]]tige woorde, van die nie-Indo-Europese Horities en Hatties. Laasgenoemde was die taal van die Hattiërs, die plaaslike bewoners van die land Hatti voordat hulle deur die Hetiete opgeneem of verplaas is. Heilige en magiese tekste van Hattoesa is dikwels in Hatties, Horities en Loewies geskryf, selfs nadat Hetities die norm vir ander skryfwerk geword het. [[Beeld:Museum_of_Anatolian_Civilizations027.jpg|thumb|links|140px|'n Hert simboliseer 'n manlike god.]] ==Godsdiens en mitologie== Hetitiese godsdiens en mitologie word sterk beïnvloed deur hulle Hattiese, [[Mesopotamiese mitologie|Mesopotamiese]], [[Kanaän]]itiese en Horitiese eweknieë. In vroeëre tye kon Indo-Europese elemente steeds duidelik onderskei word. Stormgode was prominent in die Hetitiese [[panteon]]. Na Tarhoent (die Horitiese Tesjoeb) is verwys as "Die Veroweraar", "Koning van die Hemele" en "Heer van die land Hatti". Hy was die hoofgod en sy simbool was die bul. As Tesjoeb is hy uitgebeeld as 'n bebaarde man wat oor twee berge staan en 'n welpie vashou. Hy was die god van gevegte en oorwinning, veral oor 'n buitelandse mag.<ref>{{cite web|url=http://home.comcast.net/~chris.s/hittite-ref.html|author=Siren, Christopher B.|title='Hittite/Hurrian Mythology REF 1.2', ''Myths and Legends''|website=Comcast.net|access-date=8 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20040706151443/http://home.comcast.net/~chris.s/hittite-ref.html|archive-date=6 July 2004|url-status=live}}</ref> Tesjoeb was ook bekend vir sy stryd teen die [[slang]] Illoejanka.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0KXABAAAQBAJ&q=Teshub%20Illuyanka&pg=PT32|title=A Brief Guide to the Greek Myths|last1=Kershaw|first1=Stephen P.|year=2013 |publisher=Little, Brown Book Group|isbn=978-1472107541|language=en}}</ref> Die Hetitiese gode is vereer met feeste soos die Poeroeli in die lente, die ''noentarrijasjas''-fees in die [[herfs]] en die KI.LAM-fees van die poorthuis, waar beelde van die Stormgod en tot 30 ander idole deur die strate geparadeer is.{{sfn|Bryce|2002|p=135}} {{-}} ==Bybelse Hetiete== Die [[Bybel]] verwys in verskeie verse na die Hetiete. Dit is onduidelik wat die verhouding tussen dié volk en die Hetiete van die [[Bronstydperk]] is. In sommige verse lyk dit of die Bybelse Hetiete hulle eie koninkryke gehad het wat skynbaar buite die geografiese Kanaän geleë was, en magtig genoeg was om 'n Siriese leër te laat vlug. Dit lyk of die Bybelse Hetiete in dié verse na die [[#Tydperk ná die Hetitiese Ryk|Siries-Hetitiese state]] van die [[Ystertydperk]] verwys. In die meeste gevalle waar hulle genoem word, woon hulle egter skynbaar tussen die Israeliete – [[Abraham]] koop 'n stuk grond by die Hetiet Efron om 'n begraafplek te hê ([[Genesis]] 49:30), en Urija die Hetiet was een van die dapper manne in [[Dawid]] se weermag ([[1 Kronieke]] 11:41). Die aard van dié etniese groep is onduidelik, maar is al vertolk as 'n plaaslike Kanaänitiese stam wat die Hetitiese kultuurinvloed geërf het by die Siries-Hetitiese koninkryke in die noorde.{{sfn|Bryce|2005|pp=355–356}}<ref name="Woudstra1981">{{cite book|last1=Woudstra|first1=Marten|title=The Book of Joshua|url=https://books.google.com/books?id=BfG1svPVYyQC&pg=PA60|year=1981|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|isbn=978-0802825254|page=60|access-date=19 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160516073138/https://books.google.com/books?id=BfG1svPVYyQC&pg=PA60|archive-date=16 May 2016|url-status=live}}</ref> Ander Bybelse geleerdes meen die Hetiete van die Bronstydperk word in die [[Hebreeuse Bybel]] en die [[Apokriewe boeke]] die "Kittiërs" genoem, volgens die Afrikaanse Bybel 'n volk uit [[Griekeland]] en afstammelinge van Jafet (Genesis 10:4).<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/stream/HittitesMittanisAryansIndoAryanSuperstrateInMitanniInternet/Hittites,%20Mittanis%20&%20Aryans%20Indo%20Aryan%20superstrate%20in%20Mitanni%20Internet_djvu.txt|title=Full text of "Hittites, Mittanis & Aryans Indo Aryan Superstrate in Mitanni Internet"|website=archive.org|language=en|access-date=2018-08-14}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bronne=== {{Refbegin|3}} * {{Cite book|last=Akurgal|first=Ekrem|title=The Hattian and Hittite Civilizations|year=2001|location=Ankara|publisher=Ministry of Culture|isbn=9789751727565|url=https://books.google.com/books?id=IZ1tAAAAMAAJ}} * {{cite book |last1=Anthony |first1=David W. |tiaatle=The horse, the wheel and language: how Bronze-Age riders from the Eurasian steppes shaped the modern world |date=2010 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton, N.J. Woodstock |isbn=978-0-691-14818-2 |url=https://books.google.com/books?id=0FDqf415wqgC&printsec=frontcover}} * {{Cite book|last=Bryce|first=Trevor R.|title=Life and Society in the Hittite World|year=2002|location=New York|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199241705|url=https://books.google.com/books?id=8-MTDAAAQBAJ}} * {{Cite book|last=Bryce|first=Trevor R.|title=The Kingdom of the Hittites|year=2005|orig-year=1998|edition=2nd|location=New York|publisher=Oxford University Press|isbn=9780199279081|url=https://books.google.com/books?id=HMHmCwAAQBAJ}} * {{Cite book|last1=Forlanini|first1=Massimo|chapter=An Attempt at Reconstructing the Branches of the Hittite Royal Family of the Early Kingdom Period|title=Pax Hethitica: Studies on the Hittites and Their Neighbours in Honour of Itamar Singer|year=2010|location=Wiesbaden|publisher=Harrassowitz Verlag|pages=115–135|isbn=9783447061193|chapter-url=https://books.google.com/books?id=gJjwCflv2q4C}} * {{cite book |last=Gurney |first=O.R. |year=1966 |title=The Hittites |publisher=Penguin |isbn=0-14-020259-5}} * {{cite conference |last=Kloekhorst |first=Alwin |date=19 June 2014 |title=Personal names from Kaniš: the oldest Indo-European linguistic material |conference=Farewell symposium Michiel de Vaan |location=Leiden |url=https://www.academia.edu/9794131 }} * {{Cite journal|last1=Kloekhorst|first1=Alwin |last2=Waal|first2=Willemijn |year=2019 |title=A Hittite Scribal Tradition Predating the Tablet Collections of Ḫattuša? |journal=Zeitschrift für Assyriologie und vorderasiatische Archäologie |volume=109 |issue=2 |pages=189–203 |doi=10.1515/za-2019-0014|hdl=1887/3199128 |s2cid=208141226|hdl-access=free }} * {{Cite journal|last=Kloekhorst|first=Alwin|year=2020|title=The Authorship of the Old Hittite Palace Chronicle (CTH 8): A Case for Anitta |journal=Journal of Cuneiform Studies|volume=72|pages=143–155 |doi=10.1086/709313 |s2cid=224830641}} * {{cite book |last1=Parpola |first1=Asko |title=The Roots of Hinduism: The Early Aryans and the Indus Civilization |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=9780190226909 |url=https://archive.org/details/rootsofhinduisme0000parp}} {{doi|10.1093/acprof:oso/9780190226909.001.0001}} * {{cite book|last=Roebuck|first=Carl|year=1966|title=The World of Ancient Times |publisher=Charles Scribner's Sons|location=New York |url=https://archive.org/details/worldofancientti00carl}} {{refend}} ==Nog leesstof== * {{en}}{{cite book |last1=Bilgin |first1=Tayfun |title=Officials and administration in the Hittite world |date=2018 |publisher=de Gruyter |location=Berlyn |isbn=9781501516627}} * {{fr}}Jacques Freu et Michel Mazoyer, Des origines à la fin de l'ancien royaume hittite, Les Hittites et leur histoire Tome 1, Collection Kubaba, L'Harmattan, Parys, 2007 * {{fr}}Jacques Freu et Michel Mazoyer, Les débuts du nouvel empire hittite, Les Hittites et leur histoire Tome 2, Collection Kubaba, L'Harmattan, Parys, 2007 * {{en}}{{cite book |editor1-last=de Martino |editor1-first=Stefan |title=Handbook of Hittite Empire |date=2022 |publisher=De Gruyter Oldenbourg |isbn=978-3-11-066178-1 |language=en}} * {{en}}Stone, Damien. The Hittites: Lost Civilizations. VK, Reaktion Books, 2023. ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Hittites}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Hittites}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Turkye]] [[Kategorie:Hetiete| ]] iu9j5byfl96hc1lptshz763349nlmbf 0 62613 2896082 2862757 2026-04-22T05:23:56Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2896082 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Oscar II class SSGN.svg|duimnael|'n Skets van die duikboot se profiel]] [[Lêer:Koursk sub localisation.jpg|duimnael|Plek waar dit gesink het.]] [[Lêer:Oscar class submarine 3.jpg|duimnael|Die susterskip ''Omsk'' (K-186)]] '''K-141 Koersk''' ([[Russies]]: Атомная подводная лодка «Курск», ''Atomnaja podwodnaja lodka "Koersk"'', "Kernaangedrewe duikboot Koersk") was ’n [[kernreaktor|kernaangedrewe]] kruismissiel-[[duikboot]] in die [[Oscar-klas duikboot|Oscar-klas]] van die [[Russiese Vloot]] wat op 12 Augustus 2000 in die [[Barentssee]] gesink het met die verlies van 118 seemanne. Dit is na die Slag van Koersk naby [[Rusland|Russiese]] stad [[Koersk (stad)|Koersk]] genoem, waar die grootste tenkgeveg in die geskiedenis tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] plaasgevind het. Dit was een van die eerste vaartuie wat ná die val van die [[Sowjetunie]] voltooi is. == Ontplooiings == Gedurende sy dienstydperk van vyf jaar het die Koersk slegs een sending onderneem, 'n ontplooiing van ses maande in die [[Middellandse See]] gedurende die somer van 1999 om die [[Amerikaanse Vloot|Amerikaanse Sesde Vloot]] te monitor tydens die [[Kosovo]]-krisis.<ref name=underwood>{{cite book|last=Underwood|first=Lamar|title=The Greatest Submarine Stories Ever Told: Dive! Dive! Fourteen Unforgettable Stories from the Deep|year=2005|publisher=Lyons Press|location=Guilford, Connecticut|isbn=978-1-59228-733-8}}</ref>{{rp|p. 215}} Dit was as gevolg van 'n gebrek aan geld vir [[brandstof]]. Die gevolg hiervan was dat baie van sy bemanning min tyd ter see deurgebring het en dus onervare was.<ref name=barany>{{cite book|last=Barany|first=Zoltan|title=Democratic Breakdown and the Decline of the Russian Military|year=2007|publisher=Princeton University Press|location=Princeton, New Jersey|isbn=978-1-4008-2804-3|page=32|url=https://books.google.com/books?id=OADs4vQy_W8C&pg=PA32&lpg=PA32}}</ref> == Vlootoefeninge en die Koersk-ramp == Die Koersk het aan die eerste grootskaalse vlootoefening deelgeneem wat deur die Russiese vloot beplan is in meer as 'n dekade,<ref name=nucnews818>{{cite web |title=Russian Sub Has 'Terrifying Hole' |url=http://nucnews.net/nucnews/2000nn/0008nn/000818nn.htm |access-date=31 Januarie 2014 |date=18 Augustus 2000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125135119/http://nucnews.net/nucnews/2000nn/0008nn/000818nn.htm |archive-date=25 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> op 10 Augustus 2000. Dertig vlootskepe insluitende die vloot se [[vlagskip]] Pjotr Weliki ("Pieter die Grote"), vier aanvalsduikbote,<ref name=potts>{{cite web|last=Potts|first=J.R.|title=K-141 Kursk Attack Submarine (1994)|url=http://www.militaryfactory.com/ships/detail.asp?ship_id=K141-Kursk|publisher=militaryfactory.com|accessdate=3 Februarie 2014|date=5 September 2013}}</ref> en 'n flottielje kleiner skepe het deelgeneem. Die bemanning het kort tevore erkenning ontvang vir hul uitstekende prestasie as die beste duikbootbemanning in die Noordelike Vloot.<ref name=brannon>{{cite book|last=Brannon|first=Robert|title=Russian civil-military relations|date=13 April 2009|publisher=Ashgate Publishers|location=Farnham, Engeland|isbn=978-0-7546-7591-4|page= 140}}</ref> Alhoewel dit slegs 'n oefening was, was die Koersk gelaai met 'n volle arsenaal aanvalswapens. Dit was een van die min Russiese skepe wat gemagtig was om te alle tye 'n volle vrag bewapening te dra. == Ontploffing == Op die eerste dag van die oefening het die Koersk 'n Granit-missiel suksesvol gelanseer, gewapen met 'n onaktiewe plofkop.<ref name="potts" /> Twee dae later, op die oggend van 12 Augustus, is voorberei om sy oefentorpedo's te lanseer teen die Kirof-klas slagskip die ''Pjotr Weliki''. Hierdie [[Torpedo|torpedo's]] het geen plofkoppe gehad nie en is teen 'n veel laer standaard vervaardig en getoets.<ref>{{Cite news| last = Dikkenberg | first = John | title = Raising the Kursk | newspaper = Sydney Morning Herald | publisher = Newspaper Source Plus. Web. | date = 19 Oktober 2001}}</ref> Op 12 Augustus 2000 teen 11:28 plaaslike tyd (07:28 UTC), was daar 'n ontploffing ter voorbereiding van die vuring.<ref>Rosenberg, Debra, ''et al''. "A Mystery In The Deep." ''Newsweek'' 136.9 (2000): 34. Academic Search Premier. Webaanhaling. 7 Desember 2011.</ref> Die finale verslag van die Russiese vloot oor die ramp het tot die gevolgtrekking gekom dat die ontploffing die gevolg was van die weiering van een van Koersk se waterstofperoksiedaangedrewe Tipe 65-torpedo's.<ref>Sviatov, George. "The Kursk's Loss Offers Lessons." ''U.S. Naval Institute Proceedings'', 129.6 (2003): 71. Academic Search Premier. Webaanhaling. 7 Desember 2011.</ref> 'n Verdere ondersoek het tot die slotsom gekom dat HTP, 'n vorm van hoogs gekonsentreerde [[waterstofperoksied]] wat as dryfmiddel vir die torpedo's gebruik word, deur 'n foutiewe sweislas in die torpedo-omhulsel gesypel het.<ref>{{Citation | last = Marshall | first = Geoff | title = The Loss of the HMS Sidon | newspaper = In Depth | publisher = Submarines Association Australia | date = Julie 2008 | volume = 28 | issue = 4 | url = http://submarinesaustralia.com/indepth_archive/in_depth__jul_08.html | accessdate = 2 September 2010 | archivedate = 16 Februarie 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110216055128/http://submarinesaustralia.com/indepth_archive/in_depth__jul_08.html }}</ref> Indien HTP in kontak kom met 'n katalisator, sal dit vinnig uitsit teen 'n faktor van 5&nbsp;000, met die vrystelling van groot hoeveelhede stoom en [[suurstof]]. Die drukking wat deur die uitsetting van die HTP veroorsaak is, het die keroseenbrandstoftenk in die torpedo laat bars met 'n ontploffing gelykstaande aan 100-250&nbsp;kg TNT. Die duikboot het in relatief vlak water gesink, op 108&nbsp;m en ongeveer 135&nbsp;km van Seweromorsk af, by {{Koördinate|69|40|N|37|35|O}}. 'n Tweede ontploffing 135 sekondes ná die aanvanklike een was gelykstaande aan 3-7 ton TNT. Die ontploffings het 'n reuse gat in die romp geskiet en die eerste drie kompartemente van die duikboot laat ineenstort, wat gelei het tot die dood of verlamming van almal behalwe 23 van die 118 bemanning aan boord. == Reddingspogings == Die [[Britse Vloot|Britse]] en Noorse vlote het hulp aangebied, maar Rusland het alle hulp geweier. Al 118 matrose en offisiere aan boord die Koersk het gesterf. Die Russiese admiraliteit het aanvanklik die publiek ingelig dat die meeste van die bemanning binne minute ná die ontploffing dood is, maar op 21 Augustus het Noorse en Russiese duikers die liggame van 24 matrose in die negende kompartement en die turbinekamer van die boot gevind. Kaptein-luitenant Dmitri Kolesnikof het 'n nota geskryf met 'n lys name van 23 matrose wat nog gelewe het in die kompartement nadat die skip reeds gesink het. Die Koersk was toegerus met 'n kaliumsuperoksiedpatroon met 'n chemiese suurstofopwekker, wat gebruik kon word om [[koolstofdioksied]] te absorbeer en chemies suurstof vry te stel tydens 'n noodgeval. Die patroon het ongelukkig met seewater gekontamineer geraak, en die gevolglike [[chemiese reaksie]] het 'n flitsbrand veroorsaak wat al die beskikbare suurstof verteer het. Die ondersoek het getoon dat sommige mense die brand tydelik oorleef het deur onder die water in te duik, aangesien die brandmerke teen die wande aangedui het dat die water teen dié tyd op middellyfvlak was. Uiteindelik het die res van die bemanning óf verbrand of versmoor. <center><gallery caption="Monumente"> Lêer:Kursk Memorial (18993375164) crop.jpg|in Moermansk </gallery></center> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Literatuur == * Gary Weir en Walter Boyne (2003), ''Rising Tide: The untold story of the Russian submarines that fought the Cold War'', Basic Books, NY, NY. * Ramsey Flynn (2004), ''Cry from the Deep: The Submarine Disaster That Riveted the World and Put the New Russia to the Ultimate Test'', Harper Collins. * Dunmore, S. (2002). ''Lost Subs : From the Hunley to the Kursk, the greatest submarines ever lost-and found.'' Cambridge, MA: Da Capo. {{ISBN|0-306-81140-5}} == Eksterne skakels == * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4145280.stm BBC: Kursk mistakes haunt Russia] * {{cite web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=917851|title='A Time to Die': The Kursk Disaster|last1=Siegel |first1=Robert |last2=Moore | first2= Robert|date=2003-01-13|publisher=NPR|accessdate=2009-09-14}} * [http://www.murman.ru/kurskmem ''Koersk''-gedenkwebtuiste] {{Commons-kategorie inlyn|K-141_Kursk_(submarine,_1994)|Koersk-duikboot}} {{en-vertaal|Russian submarine Kursk (K-141)}} [[Kategorie:Duikbote]] [[Kategorie:Geskiedenis van Rusland]] [[Kategorie:Russiese wapentuig]] [[Kategorie:Skeepswrakke]] bws9uqur5rtb40zdb6eswgt5ys7yh0j 0 66025 2896042 2840216 2026-04-21T21:32:01Z Jcb 223 2896042 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Forest panorama4.jpg|duimnael|'n [[Naaldwoud]]]] __NOTOC__ [[Lêer:Annual-change-forest-area.svg|duimnael|Toename (groen) en afname (rooi) in globale woudbedekking]] [[Lêer:Aboveground Woody Biomass in the United States 2011.jpg|duimnael|'n Kaart van die V.S.A. se biomassa-konsentrasie, 'n maatstaf van die hoeveelheid organiese koolstof wat in die stamme, takke en blare van bome gestoor word.]] 'n '''Woud''' is 'n stuk land wat dig met [[boom|bome]] begroei is. 'n Bos bome word amptelik as 'n woud beskryf as meer as 64% van die lug met boomtoppe bedek is. Plante en struike groei gewoonlik onder die bome. Woude is die oorheersende landelike [[ekostelsel]] van die aarde en is oor die hele wêreld versprei.<ref name="yude" /> Woude kan geklassifiseer word as: * [[Naaldwoude]] * Loofwoude * Tropiese reënwoude * Mediterreense woude ==Kyk ook== * [[Boom]] * [[Ontbossing]] == Bronnelys == * Harris, John: Our shrinking land. In: [[Conserva]]. Departement van Omgewingsake. Deel 6, nr. 4, Julie/Augustus 1991. ISSN 0258-3313 * Raath, Johan: 'n Behoefte aan bome. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 6, nr. 4, Julie/Augustus 1991. ISSN 0258-3313 * Reyneke, P.G.: Bome vir 'n groener Suid-Afrika. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 5, nr. 4, Julie 1990. ISSN 0258-3313 * Searll, Juenesse: Bome vir Afrika. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 6, nr. 4, Julie/Augustus 1991. ISSN 0258-3313 == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="yude">{{cite journal |title=The Structure, Distribution, and Biomass of the World's Forests |first1=Yude |last1=Pan |first2=Richard A. |last2=Birdsey |first3=Oliver L. |last3=Phillips |first4=Robert B. |last4=Jackson |journal=Annu. Rev. Ecol. Evol. Syst. |year=2013 |volume=44 |pages=593–62 |url=http://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/2013/nrs_2013_pan_001.pdf |doi=10.1146/annurev-ecolsys-110512-135914 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160807012240/http://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/2013/nrs_2013_pan_001.pdf |archivedate=7 August 2016 |df=dmy-all }}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Forests}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Woude| ]] 3iezixwdzlt1xmmj1lte01bwyol500h 0 66500 2896038 2847912 2026-04-21T20:46:01Z CommonsDelinker 1161 Administrateur [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vervang "Alyxia.oliviformis1web.jpg" met "Starr_030222-0002_Alyxia_oliviformis.jpg" omrede: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Starr 030222-0002 Alyxia olivi 2896038 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Apocynaceae | image = Starr 030222-0002 Alyxia oliviformis.jpg | image_caption = ''[[Alyxia oliviformis]]'' | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Asterids]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = '''Apocynaceae''' | familia_authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] | type_genus = ''[[Apocynum]]'' | type_genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Genera | subdivision = Sien teks. | synonyms = * Asclepiadaceae <small>[[Moritz Balthasar Borkhausen|Borkh.]]</small> (nom. cons.) * Periplocaceae <small>[[Rudolf Schlechter|Schltr.]]</small> (nom. cons.) * Plumeriaceae <small>[[Paul Fedorowitsch Horaninow|Horan.]]</small> * tapeliaceae <small>[[Paul Fedorowitsch Horaninow|Horan.]]</small> * Vincaceae <small>[[Lorenz Chrysanth von Vest|Vest]]</small> * Willughbeiaceae <small>[[Jacob Georg Agardh|J. Agardh]]</small> }} '''Apocynaceae''' is die oleander-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Gentianales''. Hierdie familie sluit mooi [[plant]]e en [[struik]]e in, byvoorbeeld die Frangipani, [[Selonsroos|Oleander]], [[Hoya]] en [[Impalalelie]]. Al die plante van die familie bevat 'n waterige of wit melksap wat normaalweg giftig is. Sommige van die sappe kan ook medisinaal gebruik word. Die blare is enkelvoudig en teenoorstaande. Die meeste [[spesie]]s dra tweelingvrugte maar sommige plante dra ook enkelvrugte. Daar behoort 1500 [[spesie]]s tot die familie waarvan 40 plaaslik voorkom en 25 daarvan bome is. == Boom spesies == Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Boesmansgif]] (''Acokanthera oppositifolia'') * [[Bospaddaboom]] (''Tabernaemontana ventricosa'') * [[Bottelboom]] (''Pachypodium lealii'') * [[Duinegifboom]] (''Acokanthera oblongifolia'') * [[Grootnoemnoem]] (''Carissa macrocarpa'') * [[Halfmens]] (''Pachypodium namaquanum'') * [[Madagaskarpalm]] (''Pachypodium lamerei'') * [[Horingpeultjieboom]] (''Diplorhynchus condylocarpon'') * [[Impalalelie]] (''Adenium multiflorum'') * [[Kamassie]] (''Gonioma kamassi'') * [[Kinaboom]] (''Rauvolfia caffra'') * [[Paddaboom]] (''Tabernaemontana elegans'') * [[Saalpeultjieboom]] (''Wrightia natalensis'') * [[Wildefrangipani]] (''Voacanga thouarsii'') == Struik spesies == * [[Selonsroos]] (''Nerium oleander'') == Plant spesies == * [[Ghaap]] (''Hoodia gordonii'') * [[Pylgif]] (''Adenium boehmianum'') * [[Wasblom]] (''Hoya sp.'') <gallery> Lêer:Acokanthera oblongifolia 2.jpg|Boesmansgif Lêer:Pachypodium namaquanum00.jpg|Halfmens Lêer:Rauvolfia caffra stem leaves.JPG|Kinaboom </gallery> == Sien ook == {{Commonskat|Apocynaceae}} {{Wikispecies|Apocynaceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Apocynaceae]] jkfadeobbnr1qe9m7u9ttqbgngj0ud5 0 70503 2896237 2618550 2026-04-22T09:53:17Z Jcb 223 2896237 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Fornax Dwarf GALEX WikiSky.jpg|duimnael|240px|Die Fornax-dwergsterrestelsel is ’n elliptiese satellietstelsel van die [[Melkweg]].]] ’n '''Dwergsterrestelsel''' is ’n klein [[sterrestelsel]] wat uit tot verskeie miljarde [[ster]]re bestaan, ’n klein aantal in vergelyking met die [[Melkweg]] se 200–400 miljard. Die [[Groot Magellaanse Wolk]] met sy 30&nbsp;miljard sterre word soms as ’n dwergstelsel geklassifiseer, terwyl ander dit beskou as ’n volle sterrestelsel wat om die Melkweg wentel. == Vorming == Volgens die huidige teorie vorm die meeste sterrestelsels, insluitende dwergstelsels, saam met [[donkermaterie]] of uit gas wat [[Metaal (astronomie)|metale]] bevat. Nasa se ruimtetuig die [[Galaxy Evolution Explorer]] het egter dwergstelsels geïdentifiseer wat gevorm het uit gas sonder metale. Hierdie stelsels is gevind in die Leo-ring, ’n wolk van [[waterstof]] en [[helium]] rondom twee massiewe sterrestelsels in die [[sterrebeeld]] [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]].<ref>[http://www.sciencedaily.com/releases/2009/02/090218132145.htm "New Recipe For Dwarf Galaxies: Start With Leftover Gas"], Science Daily, 19 Februarie 2009</ref> Omdat dwergsterrestelsels so klein is, word hulle soms deur nabygeleë spiraalstelsels uitmekaargeruk totdat hulle eindelik saamsmelt.<ref name="ng">{{cite web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2010/09/photogalleries/100909-spiral-galaxies-eat-dwarf-space-science-pictures/ |title=Pictures: New Proof Spiral Galaxies Eat, Digest Dwarfs |author=Jaggard, Victoria |date=9 September 2010 |work=National Geographic Daily News |publisher=[[National Geographic Society]] |access-date=11 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006144712/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/09/photogalleries/100909-spiral-galaxies-eat-dwarf-space-science-pictures/ |archive-date=6 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Plaaslike dwerge == [[Lêer:Phoenix dwarf galaxy.jpg|duimnael|240px|Die [[Phoenix-dwergsterrestelsel]] is ’n onreëlmatige dwergstelsel met jonger sterre in die middelstreke en ouer sterre in die buitestreke.<ref>{{cite web |title=Hubble Sizes up a Dwarf Galaxy |url=http://spacetelescope.org/images/potw1143a/ |work=Picture of the Week |publisher=ESA/Hubble |access-date=25 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190810072059/https://spacetelescope.org/images/potw1143a/ |archive-date=10 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Daar is baie dwergstelsels in die [[Lokale Groep]]. Hierdie klein stelsels wentel dikwels om groter stelsels soos die Melkweg, [[Andromeda-sterrestelsel|Andromeda]]- en [[Triangulum-sterrestelsel]]. In 2007<ref>{{cite journal |last=Metz |first=M. |year=2007 |title=Dwarf-spheroidal satellites: are they of tidal origin? |author2=Kroupa |doi=10.1111/j.1365-2966.2007.11438.x |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume=376 |pages=387–392 |arxiv=astro-ph/0701289 |bibcode = 2007MNRAS.376..387M }}</ref> is voorgestel dat baie dwergstelsels geskep is deur getykragte tydens die vroeë evolusie in die Melkweg en Andromeda. Gety-dwergstelsels vorm wanneer sterrestelsels bots. Strome galaktiese materiaal word geruk uit die groter stelsels en uit die halo's van donkermaterie om hulle.<ref>[http://newswise.com/articles/view/549307/ New Recipe for Dwarf Galaxies: Start with Leftover Gas] Newswise, URL besoek op 20 Februarie 2009.</ref> Meer as 20 bekende dwergstelsels wentel om die Melkweg en na aanleiding van onlangse waarnemings<ref>{{cite journal | author = Noyola, E. and Gebhardt, K. and Bergmann, M. | title = Gemini and Hubble Space Telescope Evidence for an Intermediate-Mass Black Hole in ω Centauri | journal = The Astrophysical Journal | arxiv = 0801.2782 | year = 2008 | volume = 676 | issue = 2 | pages = 1008–1015 | doi = 10.1086/529002 | bibcode = 2008ApJ...676.1008N }}</ref> glo sterrekundiges die grootste [[bolswerm]] in die Melkweg, [[Omega Centauri]], is eintlik die kern van ’n dwergsterrestelsel met ’n [[swartkolk]] in sy middel wat die een of ander tyd deur die Melkweg opgeneem is. == Soorte dwergstelsels == Daar is baie vorms dwergsterrestelsels: * [[Elliptiese sterrestelsel]]: elliptiese dwergstelsels (dE) en ’n subtipe, sferoïdale dwergstelsels (dSph) * [[Onreëlmatige sterrestelsel]]: onreëlmatige dwergstelsels (dI) * [[Spiraalsterrestelsel]]: dwergspiraalstelsels (dS) <ref name="schombertetal1995">{{cite journal | author=J.M. Schombert, R.A. Pildis, J.A. Eder, A. Oelmer jr. | title=Dwarf Spirals | journal=Astronomical Journal | year=1995 | volume=110 | pages=2067–2074 | bibcode=1995AJ....110.2067S | doi=10.1086/117669}}</ref> Die term hobbit-sterrestelsel is onlangs voorgestel vir stelsels kleiner en dowwer as dwergstelsels.<ref>[http://www.space.com/scienceastronomy/070115_mm_hobbit_galaxies.html New 'Hobbit' Galaxies Discovered Around Milky Way]. Space.com (2007-01-15). URL besoek op 2012-02-03.</ref><ref>[http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2007/109/1 Hobbits in Space – ScienceNOW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090328130213/http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2007/109/1 |date=28 Maart 2009 }}. Sciencenow.sciencemag.org. 9 Januarie 2007. URL besoek op 2012-02-03.</ref> Ultra-kompakte dwergsterrestelsels is ’n klas van baie kompakte stelsels wat onlangs ontdek is. Hulle het ’n besonder groot aantal sterre, en daar word geglo hulle is sowat 200 [[ligjare]] breed en bevat sowat ’n honderdmiljoen sterre.<ref>Anglo-Australian Observatory [http://www.aao.gov.au/press/mini_galaxies.html Astronomers discover dozens of mini-galaxies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080722214932/http://www.aao.gov.au/press/mini_galaxies.html |date=22 Julie 2008 }} 0100 AEST Vrydag 2 April 2004</ref> Die teorie is dat dit die kerns van dwergstelsels is wat hul gas en buitenste sterre verloor het weens gety-interaksies terwyl hulle deur sterryke [[sterreswerm]]s beweeg het. Hulle kom voor in die [[Virgo-sterreswerm|Virgo]]-, [[Fornax-sterreswerm|Fornax]]-, [[Abell 1689]]-, [[Coma-sterreswerm|Coma]]- en ander sterreswerms.<ref>{{cite journal|author1=Mieske|author2=Infante|author3=Benitez|author4=Coe|author5=Blakeslee|author6=Zekser|author7=Ford|author8=Broadhurst|author9=Illingworth|title=Ultra Compact Dwarf galaxies in Abell 1689: a photometric study with the ACS|doi=10.1086/423701|year=2004|journal=The Astronomical Journal|volume=128|issue=4|pages=1529–1540|arxiv=astro-ph/0406613|bibcode = 2004AJ....128.1529M }}</ref> == Voorbeelde == * [[Canis Major-dwergsterrestelsel]] * [[Carina-dwergsterrestelsel]] * [[Draco-dwergsterrestelsel]] * [[Fornax-dwergsterrestelsel]] * [[Groot Magellaanse Wolk]] * [[Klein Magellaanse Wolk]] * [[Leo II-dwergsterrestelsel]] * [[Phoenix-dwergsterrestelsel]] * [[Sagittarius- Elliptiese Dwergsterrestelsel]] * [[Sculptor-dwergsterrestelsel]] * [[Sextans-dwergsterrestelsel]] * [[Ursa Minor-dwergsterrestelsel]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.astro.uu.se/~ns/mwsat.html Melkweg-satellietstelsels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140219170336/http://www.astro.uu.se/~ns/mwsat.html |date=19 Februarie 2014 }} * [http://www.space.com/scienceastronomy/070115_mm_hobbit_galaxies.html Space.com-artikel oor "hobbit-stelsels"] * [http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2007/109/1 ''Science''-artikel oor "hobbit-stelsels"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090328130213/http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2007/109/1 |date=28 Maart 2009 }} {{Commons-kategorie inlyn|Dwarf galaxies}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Dwarf galaxy|Engelse Wikipedia]] {{Sterrestelsels}} {{Normdata}} [[Kategorie:Dwergsterrestelsels| ]] l8v81t5edxllo6qlp5zxelv5547qeiq 0 71586 2896178 1060416 2026-04-22T08:41:47Z EmausBot 18510 dubbele aanstuur na [[Eurasiese los]] reggemaak 2896178 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Eurasiese los]] pamqw3anivhswxkml9y6go8jj5jyyw9 0 72823 2896190 2436897 2026-04-22T08:57:35Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896190 wikitext text/x-wiki '''José Fontana''' ([[19 Maart]] [[1912]] – [[3 April]] [[1986]]), beter bekend as '''Rei''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir [[Coritiba]] en Vasco da Gama. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1931 === Vasco da Gama === * '''Kampioen van Rio de Janeiro''': :: 1934 en 1936 == Eksterne skakels == * [http://www.coritiba.com.br/portal/2008/10/10/rei/ Rei's page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110603012401/http://www.coritiba.com.br/portal/2008/10/10/rei/ |date= 3 Junie 2011 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Jose Fontana (sokkerspeler)}} [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Geboortes in 1912]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] 031lq1ilqgf4nd4u6jr2sn0l3wxwqbf 0 72825 2896195 2434070 2026-04-22T09:02:25Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896195 wikitext text/x-wiki '''Dirceu Krüger''' ([[11 April]] [[1945]]) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir Britânia en [[Coritiba]]. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': 7 :: 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974 en 1975 * '''Torneio do Povo''': 1 :: 1973 == Eksterne skakels == * [http://www.historiadocoritiba.com.br/kruger/ Kruger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820020828/http://www.historiadocoritiba.com.br/kruger/ |date=20 Augustus 2009 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Krüger, Dirceu}} [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] au88dq613myevp3aj4lwpbphzpk5mly 2896198 2896195 2026-04-22T09:05:24Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Rus in vrede. 2896198 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Dirceu Krüger | image = | full_name = | birth_date = {{birth date|1945|4|11|df=y}} | birth_place = [[Curitiba]], [[Brasilië]] | death_date = {{Death date and age|2019|4|25|1945|4|11|df=y}} | death_place = Curitiba, [[Brasilië]] | position = [[Midfielder]] | youthyears1 = | youthclubs1 = Combate Barreirinha | youthyears2 = | youthclubs2 = União Ahú | years1 = 1963–1966 | clubs1 = [[Britânia Sport Club|Britânia]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 1966–1975 | clubs2 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | caps2 = 228 | goals2 = 50{{citation needed|date=November 2025}} | manageryears1 = 1979 | managerclubs1 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | manageryears2 = 1984 | managerclubs2 = Coritiba | manageryears3 = 1985 | managerclubs3 = Coritiba | manageryears4 = 1986 | managerclubs4 = Coritiba | manageryears5 = 1988 | managerclubs5 = Coritiba | manageryears6 = 1996 | managerclubs6 = Coritiba | manageryears7 = 1997 | managerclubs7 = Coritiba }} '''Dirceu Krüger''' ([[11 April]] [[1945]] — 25 April 2019) was 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy get onder meer vir Britânia en [[Coritiba]] gespeel. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': 7 :: 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974 en 1975 * '''Torneio do Povo''': 1 :: 1973 == Eksterne skakels == * [http://www.historiadocoritiba.com.br/kruger/ Kruger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820020828/http://www.historiadocoritiba.com.br/kruger/ |date=20 Augustus 2009 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Krüger, Dirceu}} [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Sterftes in 2019]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] 3agf9dgp6f9bywrj9nt5f0gwu57sxho 0 72827 2896207 1622401 2026-04-22T09:17:21Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896207 wikitext text/x-wiki '''Oberdan Nazareno Vilain''' ([[11 April]] [[1945]]), beter bekend as '''Oberdan''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir [[Coritiba]], Santos en Grêmio. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': 7 :: 1975 en 1976 === Santos === * '''Recopa dos Campeões Intercontinetais''': :: 1968 * '''Supercopa Sulamericana dos Campeões Intercontinentais''': :: 1968 * '''Campeonato Brasileiro''' :: 1968 * '''Torneio Rio-São Paulo''' :: 1966 * '''Campeonato Paulista''' :: 1965, 1967, 1968, 1969 en 1973 === Grêmio === * '''Kampioen van Rio Grande do Sul''': :: 1977 == Eksterne skakels == * [http://www.ogol.com.br/jogador.php?id=227335&epoca_id=105%7C O Gol] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Geboortes in 1945]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] szotzqx7ztlvywp8ddmhrz1msrexsiu 0 72837 2896209 1622794 2026-04-22T09:18:00Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896209 wikitext text/x-wiki '''Paulo Roberto Vecchio''' ([[30 Januarie]] [[1943]]), beter bekend as '''Paulo Vecchio''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir Internacional, Londrina, Ferroviário, Metrol, [[Coritiba]] en Londrina. == Erelys == === Internacional === * '''Kampioen van Rio Grande do Sul''': :: 1961 === Londrina === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1962 === Ferroviário === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1965 en 1966 === Metropol === * '''Kampioen van Santa Catarina''': :: 1967 === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1968, 1969, 1971 en 1972 == Eksterne skakels == * [http://www.coritiba.com.br/ Coritiba] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] 6qyg7hzq2y6xb3otjt0rzvtzh8tv321 2896210 2896209 2026-04-22T09:20:14Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Rus in vrede. 2896210 wikitext text/x-wiki '''Paulo Roberto Vecchio''' ([[30 Januarie]] [[1943]] – [[17 Februarie]] [[2023]]), beter bekend as '''Paulo Vecchio''', was 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het onder meer vir Internacional, Londrina, Ferroviário, Metrol, [[Coritiba]] en Londrina gespeel. == Erelys == === Internacional === * '''Kampioen van Rio Grande do Sul''': :: 1961 === Londrina === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1962 === Ferroviário === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1965 en 1966 === Metropol === * '''Kampioen van Santa Catarina''': :: 1967 === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1968, 1969, 1971 en 1972 == Eksterne skakels == * [http://www.coritiba.com.br/ Coritiba] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] 371c91t3mqyz5hvi07jtosso5tel3om 2896211 2896210 2026-04-22T09:21:03Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896211 wikitext text/x-wiki '''Paulo Roberto Vecchio''' ([[30 Januarie]] [[1943]] – [[17 Februarie]] [[2023]]), beter bekend as '''Paulo Vecchio''', was 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het onder meer vir Internacional, Londrina, Ferroviário, Metrol, [[Coritiba]] en Londrina gespeel. == Erelys == === Internacional === * '''Kampioen van Rio Grande do Sul''': :: 1961 === Londrina === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1962 === Ferroviário === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1965 en 1966 === Metropol === * '''Kampioen van Santa Catarina''': :: 1967 === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1968, 1969, 1971 en 1972 == Eksterne skakels == * [http://www.coritiba.com.br/ Coritiba] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Vecchio, Paulo Roberto}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] 86xqdk00swa0pyou4sd22jjlt2p4fvg 2896225 2896211 2026-04-22T09:35:54Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896225 wikitext text/x-wiki '''Paulo Roberto Vecchio''' ([[30 Januarie]] [[1943]] – [[17 Februarie]] [[2023]]), beter bekend as '''Paulo Vecchio''', was 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het onder meer vir Internacional, Londrina, Ferroviário, Metrol, [[Coritiba]] en Londrina gespeel.<ref>{{Cite web|url=https://terceirotempo.uol.com.br/que-fim-levou/paulo-vecchio-3771|title=Paulo Vecchio - Que fim levou?|website=Terceiro Tempo|language=pt|access-date=2026-04-22}}</ref> == Erelys == === Internacional === * '''Kampioen van Rio Grande do Sul''': :: 1961 === Londrina === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1962 === Ferroviário === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1965 en 1966 === Metropol === * '''Kampioen van Santa Catarina''': :: 1967 === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1968, 1969, 1971 en 1972 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.coritiba.com.br/ Coritiba] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Vecchio, Paulo Roberto}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] lezwipm3m1moj9jaevsf3hvax0tf2r2 2896226 2896225 2026-04-22T09:36:22Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Eksterne skakels */ 2896226 wikitext text/x-wiki '''Paulo Roberto Vecchio''' ([[30 Januarie]] [[1943]] – [[17 Februarie]] [[2023]]), beter bekend as '''Paulo Vecchio''', was 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het onder meer vir Internacional, Londrina, Ferroviário, Metrol, [[Coritiba]] en Londrina gespeel.<ref>{{Cite web|url=https://terceirotempo.uol.com.br/que-fim-levou/paulo-vecchio-3771|title=Paulo Vecchio - Que fim levou?|website=Terceiro Tempo|language=pt|access-date=2026-04-22}}</ref> == Erelys == === Internacional === * '''Kampioen van Rio Grande do Sul''': :: 1961 === Londrina === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1962 === Ferroviário === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1965 en 1966 === Metropol === * '''Kampioen van Santa Catarina''': :: 1967 === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1968, 1969, 1971 en 1972 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Vecchio, Paulo Roberto}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2023]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] czew7oebqi1nbdnzxj8kk6tga0fu9el 0 72842 2896205 2738316 2026-04-22T09:15:39Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896205 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Capitão Hidalgo | image = [[Lêer:Atletiba 1972.jpg|240px]] | caption = Sicupira (links) en Capitão Hidalgo vir Coritiba in 1972 | full_name = José Hidalgo Neto | birth_date = {{birth date|1943|11|3}} | birth_place = [[São Paulo (stad)|São Paulo]], [[São Paulo (staat)|São Paulo]], [[Brasilië]] | height = 1,85 m | position = Voormalige verdedigende middelveldspeler | youthclubs1 = [[Futebol Juventus-SP]] | years1 = 1960–1965 | clubs1 = [[Futebol Juventus-SP]] | years2 = 1966–1969 | clubs2 = [[Futebol XV de Piracicaba]] | years3 = 1968 | clubs3 = → [[Futebol Atlético-MG]] (leen) | years4 = 1969 | clubs4 = → [[Santos-sokkerklub|Santos]] (leen) | years5 = 1970–1975 | clubs5 = [[Coritiba-sokkerklub|Coritiba]] | caps5 = 4 | goals5 = 0 | career = 1960–1975 (15 jaar) }} '''José Hidalgo Neto''' ([[São Paulo]], [[3 November]] [[1943]]), beter bekend as '''Capitão Hidalgo''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] uitgetrede [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het in sy aktiewe speeljare onder meer vir [[Juventus-sokkerklub|Juventus]], XV de Piracicaba, Atlético Mineiro, [[Santos-sokkerklub|Santos]] en [[Coritiba]] gespeel. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :1971, 1972, 1973, 1974 en 1975 * '''Torneio do Povo''': :1973 === XV de Piracaba === * '''Kampioen van São Paulo''': :1967 == Eksterne skakels == * [http://www.galodigital.com.br/enciclopedia/Jos%C3A9_Hidalgo_Neto Galodigital]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.carosouvintes.org.br/blog/?p=314]{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.parana-online.com.br/editoria/esportes/news/172304/ Paraná Online] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Neto, Jose Hidalgo}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] pxy7e5x7bb8exo3m6f020eo0dyl323b 2896206 2896205 2026-04-22T09:16:37Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896206 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Capitão Hidalgo | image = [[Lêer:Atletiba 1972.jpg|240px]] | caption = Sicupira (links) en Capitão Hidalgo vir Coritiba in 1972 | full_name = José Hidalgo Neto | birth_date = {{birth date|1943|11|3}} | birth_place = [[São Paulo (stad)|São Paulo]], [[São Paulo (staat)|São Paulo]], [[Brasilië]] | height = 1,85 m | position = Verdedigende middelveldspeler | youthclubs1 = [[Futebol Juventus-SP]] | years1 = 1960–1965 | clubs1 = [[Futebol Juventus-SP]] | years2 = 1966–1969 | clubs2 = [[Futebol XV de Piracicaba]] | years3 = 1968 | clubs3 = → [[Futebol Atlético-MG]] (leen) | years4 = 1969 | clubs4 = → [[Santos-sokkerklub|Santos]] (leen) | years5 = 1970–1975 | clubs5 = [[Coritiba-sokkerklub|Coritiba]] | caps5 = 4 | goals5 = 0 | career = 1960–1975 (15 jaar) }} '''José Hidalgo Neto''' ([[São Paulo]], [[3 November]] [[1943]]), beter bekend as '''Capitão Hidalgo''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] uitgetrede [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het in sy aktiewe speeljare onder meer vir [[Juventus-sokkerklub|Juventus]], XV de Piracicaba, Atlético Mineiro, [[Santos-sokkerklub|Santos]] en [[Coritiba]] gespeel. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :1971, 1972, 1973, 1974 en 1975 * '''Torneio do Povo''': :1973 === XV de Piracaba === * '''Kampioen van São Paulo''': :1967 == Eksterne skakels == * [http://www.galodigital.com.br/enciclopedia/Jos%C3A9_Hidalgo_Neto Galodigital]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.carosouvintes.org.br/blog/?p=314]{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.parana-online.com.br/editoria/esportes/news/172304/ Paraná Online] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Neto, Jose Hidalgo}} [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] gyrftd4kiiiv15oaw2oxjf2vo0jdv9o 0 72843 2896200 2475325 2026-04-22T09:06:41Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896200 wikitext text/x-wiki '''Aladim Luciano''' (Barra Mansa, [[10 Oktober]] [[1946]]), beter bekend as '''Aladim''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir Bangu, Corinthians, [[Coritiba]] (1973-1977; 1979-1980; 1983-1985), Atlético-PR en Colorado. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1973, 1974, 1975 en 1979 * '''Torneio do Povo''': :: 1973 * '''Campeonato Brasileiro''': :: 1985 === Corinthians === * '''Torneio do Povo''': :: 1971 == Eksterne skakels == * [http://www.aladimluciano.com.br/ Website official] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422191035/http://www.aladimluciano.com.br/ |date=22 April 2009 }} * [http://futpedia.globo.com/jogadores/aladim Futpedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508071315/http://futpedia.globo.com/jogadores/aladim |date= 8 Mei 2009 }} * [http://eleicoes.uol.com.br/2008/candidatos/candidato.jhtm?city=75353&positionNumber=13&candidateNumber=43333 UOL]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Luciano, Aladim}} [[Kategorie:Geboortes in 1946]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] hjrhs3ksyjjkwdytl2vmhcgn0j4gdxs 0 72856 2895939 2846461 2026-04-21T17:39:53Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895939 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Usaf.f15.f16.kc135.750pix.jpg|duimnael|Vier vegters en 'n tenker-vliegtuig wat brandstof vervoer.]] [[Lêer:B-2 Spirit original.jpg|duimnael|'n ''[[Northrop Grumman B-2 Spirit]]''-bomwerper.]] 'n '''Lugmag''' is die deel van 'n [[land]] se militêre krygsmag wat in die lugruim opereer. Lugmagte is tipies verantwoordelik vir die verkryging van beheer oor die lugruim, die uitvoering van strategiese en taktiese bombadering, en ondersteuning aan land- en vlootmagte, dikwels in die vorm van lugverkenning en noue lugondersteuning. 'n Lugmag gebruik [[vliegtuig|vliegtuie]] soos [[Vegvliegtuig|vegters]], [[bomwerper]]s, [[helikopter]]s en [[vragvoertuig|vragvliegtuie]]. 'n Lugmag kan ook militêre personeel, toerusting en voorraad vervoer. Vir die meeste (maar nie alle) wermagte word 'n organisatoriese onderskeid getref tussen die [[leër]], die [[vloot]] en die lugmag, en dit is grootliks onafhanklike komponente. Baie lugmagte is ook verantwoordelik vir operasies in die militêre ruimte, interkontinentale ballistiese missiele (IKBM) en kommunikasietoerusting. Sommige lugmagte kan ander lugverdedigingsbates soos lugafweerartillerie, oppervlak-tot-lug-missiele of anti-ballistiese missielwaarskuwingsnetwerke en verdedigingstelsels beheer. Sommige lande, hoofsaaklik [[Rusland]], die voormalige Sowjetunie en lande wat hul militêre magte volgens Sowjet-lyn gemodelleer het, het of het 'n lugverdedigingsmag wat organisatories geskei is van hul lugmag. Die grootste lugmag ter wêreld is die [[Amerikaanse Lugmag|lugmag]] van die [[Verenigde State van Amerika]]. == Geskiedenis == === Swaarder-as-lug militêre vliegtuie === Die eerste lugvaartmag ter wêreld was die ''Aviation Militaire'' van die Franse Leër wat in 1910 gestig is, wat uiteindelik ''l'Armée de l'Air'' geword het. In 1911, tydens die Italië-Turkse Oorlog, het [[Italië]] vir die eerste keer ooit in die wêreld vliegtuie gebruik vir verkennings- en bombarderingmissies teen Turkse posisies in [[Libië]].<ref>Biddle, ''Rhetoric and Reality in Air Warfare'', bl.19</ref> Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] het [[Frankryk]], [[Duitsland]], Italië, die [[Britse Ryk]] en die [[Ottomaanse Ryk]] almal belangrike magte van bomwerpers en vegters besit. Gedurende die Eerste Wêreldoorlog het meer senior bevelvoerders [[verantwoordelikheid]] ontvang om die lugoorlogvoering te bestuur, sowel as om die vlieëniers te lei. === Onafhanklike lugmagte === 'n Onafhanklike lugmag is een wat 'n aparte tak van die weermag van 'n land is en, ten minste nominaal, as 'n militêre diens behandel word op gelyke voet mrt dié ouer takke soos die Vloot of die Leër. Die [[Britse Koninklike Lugmag]] (RAF) was die eerste onafhanklike lugmag ter wêreld.<ref>[http://www.royal-air-force-90th-anniversary.co.uk/history.asp Royal Air Force 90th Anniversary] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116174318/http://www.royal-air-force-90th-anniversary.co.uk/history.asp |date=16 January 2010 }} History of the RAF</ref> Die RAF is op 1 April 1918 gestig deur samesmelting van die Britse Leër se ''Royal Flying Corps'' en die ''Royal Naval Air Service''. Met die stigting van die RAF het dit uit meer as 20 000 vliegtuie bestaan, en was onder bevel van 'n hoof van die lugpersoneel wat die rang van generaal-majoor beklee het en deur sy eie regeringsministerie (die lugministerie) bestuur word. Die [[Finse Lugmag]] word ook beskou as die eerste onafhanklike lugmag ter wêreld, wat op 6 Maart 1918 gevorm is, toe die Sweedse graaf, Eric von Rosen, die tweede vliegtuig, Thulin Typ D,<ref>'n foto van hierdie vliegtuig kan gevind word in die boek deur Shores 1969, bl. 4.</ref> aan Finland gegee het. Sommige meen egter dat die Finse lugmag nie amptelik gedurende die Finse burgeroorlog bestaan het nie, en dat die Rooi Wagte (Finse rebelle) hul eie lugmag gehad het.<ref name="keskinen">Keskinen, Partonen, Stenman 2005.</ref> In die daaropvolgende dekades het die meeste lande met 'n wesenlike militêre vermoë hul eie onafhanklike lugmagte gevestig. Die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] is op 1 Februarie 1920 gestig en die [[Koninklike Australiese Lugmag]] is kort daarna op 31 Maart 1921 gestig, hoewel daar eers in 1922 'n hoof van die lugmag aangewys was wat op 'n gelyke voet met sy eweknieë van die Australiese Leër en die Vloot was. Die [[Koninklike Kanadese Lugmag|Kanadese Lugmag]] is gestig aan die einde van die Eerste Wêreldoorlog en is tussen 1918 en 1924 is dit verskeie kere afgeskaf en geherorganiseer. Dit het die permanente Koninklik Kanadese Lugmag geword toe dit op 1 April 1924 die koninklike titel deur koninklike proklamasie ontvang het. Dit het egter eers in 1938 onafhanklik van die Kanadese Leër geword toe 'n Hoof van die Lugmag aangewys is. Net so is die Koninklike Nieu-Seeland Lugmag in 1923 gestig as die Nieu-Seeland Permanente Lugmag, maar het eers in 1937 onafhanklik van die Nieu-Seeland Leër geword. Ander Britse beïnvloed lande het ook hul eie onafhanklike lugmagte gevestig. Die Koninklike Egiptiese lugmag is byvoorbeeld in 1937 geskep toe die Egiptiese militêre lugvaart van die leër se beheer geskei is. Die Afghaanse Lugmag is op 22 Augustus 1924 gestig met die steun van die [[Sowjetunie]] en [[Groot-Brittanje]], maar 'n [[burgeroorlog]] het die meeste vliegtuie vernietig en dit is eers weer tot stand gebring in 1937, toe koning Mohammed Nadir Shah die mag oorgeneem het. Buite die Britse Ryk, is die Italiaanse Koninklike Lugmag in 1923 gestig<ref>[http://www.aeronautica.difesa.it/storia/1919_1936_C/Pagine/CreazioneAeronautica.aspx UNA NUOVA FORZA ARMATA AUTONOMA]</ref>, die Finse Lugmag is op 4 Mei 1928 as 'n aparte diens gestig, en die Brasiliaanse Lugmag is in 1941 tot stand gebring. Beide die Verenigde State Lugmag en die Fillipynse Lugmag is in 1947 as 'n aparte takke van hul onderskeie gewapende magte gevestig. Die [[Israeliese Lugmag]] het op 18 Mei 1948 met die staat [[Israel]] ontstaan, maar is geskep uit die bestaande ''Sherut Avir'' (lugdiens) van die Haganah-paramilitêre groep. Die Japanse Lugverdedigingsmag is eers in 1954 tot stand gebring; tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is Japanese militêre lugvaart deur die leër en die vloot beheer. Anders as al hierdie lande, bly die Mexikaanse Lugmag 'n integrale deel van die Mexikaanse Leër. === Die wêreldoorloë === ==== Eerste Wêreldoorlog ==== Duitsland was die eerste land wat met sy ''Luftstreitkräfte'' gereelde lugaanvalle op vyandelike [[infrastruktuur]] georganiseer het. In die Eerste Wêreldoorlog het dit sy [[zeppelin]]s ([[lugskip|lugskepe]]) vir die bombadering van Britse stede gebruik. In daardie tyd het Brittanje wel vliegtuie gehad en hoewel Britse lugskepe minder gevorderd was as die zeppelins is hulle baie selde offensief gebruik. In plaas daarvan is hulle gewoonlik gebruik om op Duitse U-bote ([[duikboot|duikbote]]) te spioeneer. Vastevlerkvliegtuie was destyds redelik primitief en kon snelhede bereik wat vergelykbaar was met dié van die destydse motors en die montering van minimale wapens en toerusting. 'n Lugmag was nog steeds grootliks 'n nuwe onderneming, en relatief onbetroubare vliegtuie en beperkte opleiding het tot 'n ongelooflike lae lewensverwagting vir vroeë militêre vliegtuie gelei. ==== Tweede Wêreldoorlog ==== Toe die Tweede Wêreldoorlog begin het, het vliegtuie baie veiliger, vinniger en betroubaarder geword. Hulle is as standaard aanvaar vir bombardering en om ander vliegtuie af te skiet. Die Sowjet Lugmag was teen die begin van die Tweede Wêreldoorlog in 1939 die grootste militêre lugmag ter wêreld, en hoewel dit baie deur die oorlog uitgeput was, sou dit die grootste lugoperasies van die Tweede Wêreldoorlog tydens die vier jaar van gevegte met die Duitse ''[[Luftwaffe]]'' geloods het. Waarskynlik was die oorlog se belangrikste lugoperasie, die [[Slag om Brittanje]]. Dit het gedurende 1940 oor Brittanje en die [[Engelse kanaal]] tussen die Britse Koninklike Lugmag en die Duitse ''Luftwaffe'' afgespeel. Uiteindelik het Brittanje seëvierend uitgekom, en dit het daartoe gelei dat [[Adolf Hitler]] sy plan om Brittanje binne teval, prysgegee het. Ander prominente lugmagbedrywighede gedurende die Tweede Wêreldoorlog sluit in die geallieerde bomaanvalle op Duitsland gedurende 1942–1944, en die Rooi Lugmagoperasies ter ondersteuning van strategiese grondoffensiewe aan die Oostelike Front. Die lugoorlog in die teater van die [[Stille Oseaan]] was van 'n soortgelyke strategiese belang as die Slag om Brittanje, maar is grootliks deur die Amerikaanse en Japanse vlootlugvaart vermoëns gevoer en nie deur lugmagte nie. === Strategiese bombardering === Die rol van die lugmag vir strategiese bombardering teen vyandelike infrastruktuur is gedurende die dertigerjare ontwikkel deur die Japannese in China en deur die Duitsers tydens die [[Spaanse Burgeroorlog]]. Hierdie rol vir die [[bomwerper]] is tydens die Tweede Wêreldoorlog vervolmaak tydens die geallieerde "Duisend Bomwerperaanval"-operasies. Die noodsaaklikheid om hierdie bomwerpers gedurende die dag en snags te onderskep, het die ontwikkeling van vegvliegtuie aangespoor. Die oorlog het geëindig toe die Amerikaanse weermag [[Boeing B-29 Superfortress]]-bomwerpers in Augustus 1945 [[kernwapen|atoombomme]] op [[Hiroshima]] en [[Nagasaki]] in [[Japan]] laat val het. === Na die Tweede Wêreldoorlog === Die Amerikaanse Lugmag het in 1947 'n onafhanklike diens geword. Met die begin van die [[Koue Oorlog]] het die USF sowel as die Sowjet Lugmag hul kernwapen strategiese bomwerper vermoëns opgebou. Verskeie tegnologiese vooruitgang is gedurende hierdie tyd gebruik: die [[straalmotor]]; die [[missiel]]; die [[helikopter]]; en brandstof invlug-aanvulling. In 1954 is die Japan Selfverdediging Lugmag gestig as 'n aparte diens. Japan het vroeër sy militere lugdiens binne sy leër en vloot gelewer. Gedurende die 1960's het die Koninklike Kanadese Lugmag met die leër en die vloot saamgesmelt om die verenigde Kanadese magte te vorm, met lugbates verdeel tussen verskillende bevelstrukture en 'n groen uniform vir almal. Dit was baie ongewild en in 1975 is Kanadese lugvaart-eenhede onder 'n enkele organisasie (Lugbevel - ''Air Command'') met 'n enkele bevelvoerder geherorganiseer. In 2011 het die Kanadese magte se Lugbevel teruggekeer na die naam voor die 1960's, die Koninklike Kanadese Lugmag. == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] (SAAF) * [[Britse Lugmag]] (Royal Air Force) * [[Luftwaffe]] ([[Duitsland|Duitse]] Lugmag) {{Normdata}} [[Kategorie:Lugmagte| ]] cmz4tuagkxnk5n3862jq710ykpx23op 0 72904 2896201 2446032 2026-04-22T09:07:20Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896201 wikitext text/x-wiki '''Marco Aurélio Morais dos Santos''' (Ponta Grossa, [[6 Oktober]] [[1965]]), beter bekend as '''Dida''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir Colorado, [[Coritiba]] (1985-1986; 1994-1995), Corinthians, Palmeiras, Flamengo, Grêmio, Cerro Porteño, XV de Jaú, Ponte Preta en Pensacola. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1986 * '''Kampioen van Brasilië''': :: 1985 === Corinthians === * '''Kampioen van São Paulo''': :: 1988 === Brasilië (onder-20) === * '''FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi''' :: 1985 == Eksterne skakels == * [http://br.sambafoot.com/jogadores/1190_Dida.html Sambafoot] * [http://www.ogol.com.br/jogador/dida/1984_85/ficha/114/default/94248 O Gol]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1965]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] 6uugeci5gayc376n3gamxg5f9ag3mar 0 72906 2896189 2196161 2026-04-22T08:57:16Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896189 wikitext text/x-wiki '''Reinaldo Felisbino''' (Bauru, [[17 April]] [[1962]]), beter bekend as '''Lela''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir Noroeste, Inter de Limeira, Santo André, Fluminense, [[Coritiba]], Sampaio Corrêa, Noroeste, Central (PE), Lençoense (SP) en Palmares. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Brasilië''': :: 1985 * '''Kampioen van Paraná''': :: 1986 {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Felisbino, Reinaldo}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] 07z906ju7xrx9ac9q96u29xzufesyu1 0 72911 2896202 2473388 2026-04-22T09:07:40Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896202 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Chicão | image = | fullname = Francisco Carlos Martins Vidal | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1962|9|4}} | birth_place = [[Rio Brilhante, Mato Grosso do Sul]], [[Brasilië]] | currentclub = | death_date = | death_place = | height = | position = Aanvaller | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = | clubs1 = [[SC Corinthians Paulista|Corinthians]] | caps1 = | goals1 = | nationalyears1 = | nationalteam1 = [[Brasiliaanse nasionale onder-23 sokkerspan|Brasilië o/23]] | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | manageryears1 = | managerclubs1 = | medaltemplates = }} '''Francisco Carlos Martins Vidal''' ([[4 September]] [[1962]]), beter bekend as '''Chicão''', is 'n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]speler. Hy speel onder meer vir Ponte Petra, Santo, [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]], Botafogo, Bragantino, Santa Cruz, Atlético-PR, Vitória, Remo, Atlético Sorocaba, Ituana en Portuguesa. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1989 == Eksterne skakels == * [http://futpedia.globo.com/jogadores/chicao1 Futpédia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225005105/http://futpedia.globo.com/jogadores/chicao1 |date=25 Februarie 2009 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Martins Vidal, Francisco Carlos}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] 7il40vz6ajagojyrgtoau7x4usxx73c 0 72912 2896185 2447472 2026-04-22T08:54:35Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896185 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Ademir Alcântara | image = | fullname = Ademir Bernardes Alcântara | height = 1,86&nbsp;m | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1962|12|17}} | birth_place = [[Mandaguaçu]], [[Paraná (deelstaat)|Paraná]], [[Brasilië]] | position = Aanvallende middelveldspeler | youthyears1 = 1979 | youthclubs1 = [[Cianorte Futebol Clube|Cianorte]] | years1 = 1979–1984 |clubs1= [[Esporte Clube Pinheiros (PR)|Pinheiros]] | years2 = 1984 |clubs2= [[Esporte Clube Pelotas|Pelotas]] |caps2= 53 |goals2=21 | years3 = 1985–1986 |clubs3= [[Sport Club Internacional|Internacional]]|caps3=27 |goals3=8 | years4 = 1986–1988 |clubs4= [[Vitória S.C.|Vitória Guimarães]]| caps4=64 |goals4=20 | years5 = 1988–1990 |clubs5= [[S.L. Benfica|Benfica]] |caps5=30 |goals5=4 | years6 = 1990–1991 |clubs6= [[Boavista F.C.|Boavista]] |caps6=17 |goals6=7 | years7 = 1991–1994 |clubs7= [[C.S. Marítimo|Marítimo]] |caps7=85 |goals7=16 | years8 = 1994 |clubs8= [[Mogi Mirim Esporte Clube|Mogi Mirim]] | years9 = 1995–1996 |clubs9= [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] |totalcaps=276 |totalgoals=76 }} '''Ademir Bernardes de Alcântera''' ([[17 Desember]] [[1962]]), beter bekend as '''Ademir Alcântera''', is 'n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]speler. Hy speel onder meer vir Cianorte, Pinheiros, Pelotas, Internacional, Vitória de Guimarães, Benfica, Boavista, Marítimo, Mogi Mirim en [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]]. == Eksterne skakels == * [http://www.ogol.com.br/jogador/ademir_bernardes_de_alcantara/atual/ficha/0/default/15333 O Gol]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Alcantara, Ademir}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] 8dhnli800gjw9vaxuoegopj5drvnxrg 0 72914 2896213 1986266 2026-04-22T09:23:52Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896213 wikitext text/x-wiki '''Edwald Yurk''' (Guaratuba, [[16 Mei]] [[1962]]), beter bekend as '''Vavá''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir [[Coritiba]], Goiás, Palmeiras, Náutico, Avaí en Rio Branco-PR. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Brasilië''': :: 1985 * '''Kampioen van Paraná''': :: 1986 == Eksterne skakels == * [http://www.ogol.com.br/jogador.php?id=240597 O Gol] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Yurk, Edward}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] tu9zaypnrhhkpg5ndiboyw9jj0harfx 2896216 2896213 2026-04-22T09:28:43Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896216 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Vavá | image = | caption = | full_name = Edwald Yurk | birth_date = {{birth date|1962|5|16}} | birth_place = Guaratuba, [[Paraná (deelstaat)|Paraná]], [[Brasilië]] | nationality = Brasiliaans | height = 1,90 m | position = Sentrale verdediger | youthclubs1 = {{Futebol Coritiba}} | years1 = 1980–1986 | clubs1 = [[Coritiba-sokkerklub|Coritiba]] | years2 = 1986 | clubs2 = [[Futebol Goiás]] | years3 = 1987 | clubs3 = [[SE Palmeiras|Palmeiras]] | years4 = 1989 | clubs4 = [[Futebol Náutico]] | years5 = 1990 | clubs5 = [[Futebol Avaí]] | years6 = 1992 | clubs6 = [[Futebol Atlético-GO]] | years7 = 1992 | clubs7 = Sport Club Guarany (Cruz Alta) | years8 = 1993 | clubs8 = Iraty Sport Club | years9 = 1994 | clubs9 = [[Futebol Internacional-SC]] | years10 = 1995 | clubs10 = [[Futebol Rio Branco-PR]] }} '''Edwald Yurk''' (Guaratuba, [[16 Mei]] [[1962]]), beter bekend as '''Vavá''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir [[Coritiba]], Goiás, Palmeiras, Náutico, Avaí en Rio Branco-PR. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Brasilië''': :: 1985 * '''Kampioen van Paraná''': :: 1986 == Eksterne skakels == * [http://www.ogol.com.br/jogador.php?id=240597 O Gol] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Yurk, Edward}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] ro1ibs175o8u0uyyj4emv0nznujod6y 2896218 2896216 2026-04-22T09:29:03Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896218 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Vavá | image = | caption = | full_name = Edwald Yurk | birth_date = {{birth date|1962|5|16}} | birth_place = Guaratuba, [[Paraná (deelstaat)|Paraná]], [[Brasilië]] | nationality = Brasiliaans | height = 1,90 m | position = Sentrale verdediger | youthclubs1 = {{Futebol Coritiba}} | years1 = 1980–1986 | clubs1 = [[Coritiba-sokkerklub|Coritiba]] | years2 = 1986 | clubs2 = [[Futebol Goiás]] | years3 = 1987 | clubs3 = [[SE Palmeiras|Palmeiras]] | years4 = 1989 | clubs4 = [[Futebol Náutico]] | years5 = 1990 | clubs5 = [[Futebol Avaí]] | years6 = 1992 | clubs6 = [[Futebol Atlético-GO]] | years7 = 1992 | clubs7 = Sport Club Guarany (Cruz Alta) | years8 = 1993 | clubs8 = Iraty Sport Club | years9 = 1994 | clubs9 = [[Futebol Internacional-SC]] | years10 = 1995 | clubs10 = [[Futebol Rio Branco-PR]] }} '''Edwald Yurk''' (Guaratuba, [[16 Mei]] [[1962]]), beter bekend as '''Vavá''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het onder meer vir [[Coritiba]], Goiás, Palmeiras, Náutico, Avaí en Rio Branco-PR gespeel. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Brasilië''': :: 1985 * '''Kampioen van Paraná''': :: 1986 == Eksterne skakels == * [http://www.ogol.com.br/jogador.php?id=240597 O Gol] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Yurk, Edward}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] 5y6c3x537oycik5t32f5ocy7j3wpidv 2896219 2896218 2026-04-22T09:29:18Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896219 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Vavá | image = | caption = | full_name = Edwald Yurk | birth_date = {{birth date|1962|5|16}} | birth_place = Guaratuba, [[Paraná (deelstaat)|Paraná]], [[Brasilië]] | nationality = Brasiliaans | height = 1,90 m | position = Sentrale verdediger | youthclubs1 = [[Coritiba-sokkerklub|Coritiba]] | years1 = 1980–1986 | clubs1 = [[Coritiba-sokkerklub|Coritiba]] | years2 = 1986 | clubs2 = [[Futebol Goiás]] | years3 = 1987 | clubs3 = [[SE Palmeiras|Palmeiras]] | years4 = 1989 | clubs4 = [[Futebol Náutico]] | years5 = 1990 | clubs5 = [[Futebol Avaí]] | years6 = 1992 | clubs6 = [[Futebol Atlético-GO]] | years7 = 1992 | clubs7 = Sport Club Guarany (Cruz Alta) | years8 = 1993 | clubs8 = Iraty Sport Club | years9 = 1994 | clubs9 = [[Futebol Internacional-SC]] | years10 = 1995 | clubs10 = [[Futebol Rio Branco-PR]] }} '''Edwald Yurk''' (Guaratuba, [[16 Mei]] [[1962]]), beter bekend as '''Vavá''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy het onder meer vir [[Coritiba]], Goiás, Palmeiras, Náutico, Avaí en Rio Branco-PR gespeel. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Brasilië''': :: 1985 * '''Kampioen van Paraná''': :: 1986 == Eksterne skakels == * [http://www.ogol.com.br/jogador.php?id=240597 O Gol] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Yurk, Edward}} [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] c2nahan9ivbr4isrprhn6wpl4z45pbu 0 72916 2896208 2444952 2026-04-22T09:17:37Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896208 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Pachequinho | fullname = Eriélton Carlos Pacheco | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1970|9|26}} | birth_place = [[Ponta Grossa]], [[Brasilië]] | height = 1,64&nbsp;m | currentclub = | position = Middelveldspeler | years1 = 1990–1996 | clubs1 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | caps1 = 79 | goals1 = 20 | years2 = 1997 | clubs2 = [[Esporte Clube Bahia|Bahia]] | caps2 = | goals2 = | years3 = 1997 | clubs3 = [[Clube Atlético Paranaense|Atlético Paranaense]] | caps3 = 20 | goals3 = 7 | years4 = 1998 | clubs4 = [[Sociedade Esportiva Matonense|Matonense]] | caps4 = | goals4 = | years5 = 1998 | clubs5 = [[Clube Atlético Paranaense|Atlético Paranaense]] | caps5 = | goals5 = | years6 = 1999–2000 | clubs6 = [[Criciúma Esporte Clube|Criciúma]] | caps6 = 10 | goals6 = 1 | totalcaps = | totalgoals = | manageryears1 = 2015 | managerclubs1 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (interim) | manageryears2 = 2016–2017 | managerclubs2 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (assistent) | manageryears3 = 2016 | managerclubs3 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (interim) | manageryears4 = 2017 | managerclubs4 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | manageryears5 = 2018 | managerclubs5 = [[América Futebol Clube (RN)|América-RN]] | pcupdate = | ntupdate = }} '''Eriélton Carlos Pacheco''' (Ponta Grossa, [[26 September]] [[1970]]), beter bekend as '''Pachequinho''', is 'n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]speler. Hy speel onder meer vir Ponte Petra, Santo, [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]], Bahia, Atlético-PR, Matonense en Paraná. == Eksterne skakels == * [http://www.coritiba.com.br/site/index.php?pag=noticias&n_cod=5468 Coritiba] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123134554/http://coritiba.com.br/site/index.php?pag=noticias&n_cod=5468 |date=23 November 2010 }} * [http://www.ogol.com.br/player/pachequinho/1996_1997/profile/126/default/172860 O Gol]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Pacheco, Eriélton Carlos}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerafrigters]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Afrigters van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1n8cuzifumrxtiqyp1es4l4erpa1d3t 0 72947 2896222 2654263 2026-04-22T09:30:26Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896222 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Stadion | stadionnaam = Major Antônio Couto Pereira | bynaam = Couto Pereira | beeld = [[Lêer:Imperio alviverde 2.jpg|400px]] | vollenaam = | vorigenaam = | ligging = [[Curitiba]], [[Brasilië]] | koördinate = | sooi_gespit = | gebou = | geopen = 1932 | renovasie = 2005 | uitgebrei = | gesluit = | afgebreek = | eienaar = | operateur = | oppervlak = | boukoste = | argitek = | struktuuringenieur = | diensteingenieur = | algemene_kontrakteur= | projekbestuurder = | hoofkontrakteurs = | voormalige_name = | tuisveld_van = [[Coritiba]] | sitplekke = 37,182 | dimensies = 109x72 m }} '''Major Antônio Couto Pereira''', beter bekend as '''Couto Pereira''' is 'n [[sokker|sokkerstadion]] in [[Curitiba]], [[Brasilië]]. Dit is die tuisstadion van [[Coritiba]]. {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Sokkerstadions in Brasilië]] [[Kategorie:Paraná]] ir17hej2yrpxgjrfhnluwe6g8yiu014 0 72955 2896223 2394058 2026-04-22T09:30:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896223 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Marquinhos Santos | image = | fullname = Marcos Vinícius dos Santos Gonçalves | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1979|5|24|mf=yes}} | birth_place = [[Santos]], [[Brasilië]] | currentclub = (Bestuurder) | manageryears1 = 2011 | managerclubs1 = [[Brasiliaanse nasionale onder-15 sokkerspan|Brasilië O-15]] | manageryears2 = 2012 | managerclubs2 = [[Brasiliaanse nasionale onder-17 sokkerspan|Brasilië O-17]] | manageryears3 = 2012–2013 | managerclubs3 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | manageryears4 = 2014 | managerclubs4 = [[Esporte Clube Bahia|Bahia]] | manageryears5 = 2014–2015 | managerclubs5 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] }} '''Marcos Vinícius dos Santos Gonçalves''', beter bekend as '''Marquinhos Santos''' is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]afrigter. Marquinhos Santor bestuur tans [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]]. == Eksterne skakels == * [http://www.coritiba.com.br Coritiba] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Santos, Marquinhos}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerafrigters]] [[Kategorie:Afrigters van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] 81v3iuiv06fzby9qlwn86k5sc0k0apo 0 73721 2896041 2826225 2026-04-21T21:30:56Z Jcb 223 2896041 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Oom Samie se winkel 02 (3556639892).jpg|duimnael|Buitekant]] [[Lêer:Oom Samie se winkel 01 (3555826155).jpg|duimnael|Binnekant]] '''Oom Samie se winkel''' is 'n reisbestemming in die stad [[Stellenbosch]] in [[Suid-Afrika]]. Die winkel is in [[Dorpstraat]] geleë. Dit is feitlik onveranderd sedert die stigting daarvan as 'n landelike handelspos in 1904. Ruilhandel is vroeërjare algemeen hier bedryf. Tans dien dit as 'n werkende winkel sowel as 'n [[museum]]. Besoekers kan [[Lekkergoed|lekkernye]], [[Vrug|vrugte]], [[groente]], handgemaakte strooibesems en ander [[kuns]] en kunsvlyt hier koop en die oudhede bekyk. == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="120" perrow="3"> Lêer:Boutique de vin à Franschhoek.jpg|Die winkel te Dorpsstraat 84 Lêer:Dummy outside Oom Samie se Winkel.jpg|Pop op die [[stoep]] Lêer:Dummy outside Oom Samie se Winkel 2.jpg|Pop van naby Lêer:Mixed sweets.jpg|Lekkergoed Lêer:Resting at Oom Samie se Winkel 2.jpg|Besoekers rus op die bank </gallery> == Bronnelys == * Maree, Berna: A motley array ... In: South African Panorama. Jaargang 32, nr. 7, Julie 1987. ISSN 0038-254X * Roux, Helene: Oom Samie se winkel ... In: Omgewing RSA. Deel 11, nr. 2, Februarie 1984 == Eksterne skakel == * [https://oomsamiesewinkel.co.za/ Amptelike webwerf] * [http://www.sa-venues.com/things-to-do/westerncape/visit-oom-samie-se-winkel/ Inligting op die toerismewebwerf van Suid-Afrika] * {{Commons-kategorie inlyn|Oom Samie se Winkel}} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Stellenbosch]] ngfh4wm9v7qk7y2kegnyuwzmt2f10iz 0 74477 2896186 2432443 2026-04-22T08:55:25Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Eksterne skakels */ 2896186 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Auri | image = | fullname = Auri Dias Faustino | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1973|11|17}} | birth_place = [[Nova Aurora, Paraná|Nova Aurora]], [[Brasilië]] | height = 1,85&nbsp;m | position = Verdediger | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = | years1 = 1992–1997 | years2 = 1997–2001 | years3 = 1998 | years4 = 1999–2000 | years5 = 2001–2002 | years6 = 2002–2003 | years7 = 2003–2009 | years8 = 2009–2010 | clubs1 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | clubs2 = [[Vitória S.C.|Vitória Guimarães]] | clubs3 = → [[G.D. Chaves|Chaves]] (loan) | clubs4 = → [[Gil Vicente F.C.|Gil Vicente]] (leen) | clubs5 = [[G.D. Chaves|Chaves]] | clubs6 = [[Associação Naval 1º de Maio|Naval]] | clubs7 = [[Vitória F.C.|Vitória Setúbal]] | clubs8 = [[S.C. Covilhã|Covilhã]] | caps1 = | caps2 = 19 | caps3 = 11 | caps4 = 31 | caps5 = 31 | caps6 = 33 | caps7 = 164 | caps8 = 30 | totalcaps = 319 | goals1 = | goals2 = 0 | goals3 = 0 | goals4 = 2 | goals5 = 0 | goals6 = 1 | goals7 = 8 | goals8 = 5 | totalgoals = 16 | nationalyears1 = | nationalteam1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | club-update = | nationalteam-update = }} '''Auri Dias Faustino''' (Nova Aurora, [[17 November]] [[1973]]), beter bekend as '''Auri''', is 'n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]speler. Hy speel onder meer vir [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]], V. Guimarães, Desportivo Chaves, Gil Vicente, Naval, V. Setúbal en Sp. Covilhã. == Eksterne skakels == * [http://www.sportingdacovilha.com/index.asp?idEdicao=50&id=2052&idSeccao=370&Action=noticia SportingdaCovilha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090728151251/http://www.sportingdacovilha.com/index.asp?idEdicao=50&id=2052&idSeccao=370&Action=noticia |date=28 Julie 2009 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Auri Dias Faustino}} [[Kategorie:Geboortes in 1973]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] kwf26k2sg2w8mynknsq1s6sd4rmc0rp 0 74479 2896188 1972184 2026-04-22T08:56:44Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896188 wikitext text/x-wiki '''Claudiomiro Salenave Santiago''' (Santana do Livramento, [[25 Augustus]] [[1971]]), beter bekend as '''Claudiomiro''', is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[Sokker|sokkerspeler]]. Hy speel onder meer vir [[Coritiba]], Santos, Grêmio en Vitória. == Erelys == === Santos === * '''Copa Conmebol''': :: 1998 === Grêmio === * '''Copa do Brasil''' :: 2001 === Vitória === * '''Kampioen van Bahia''': :: 2005 {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Geboortes in 1971]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] 27xri70ghea97nq467yg09sojsft773 0 74552 2896192 2437200 2026-04-22T09:00:00Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896192 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name = Keirrison |image = |fullname = Keirrison de Souza Carneiro |birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|12|3}} |birth_place = [[Dourados]], [[Brasilië]] |height = 1,84&nbsp;m<ref name="futpédia">{{pt}} {{cite web|title=Keirrison |url=http://futpedia.globo.com/jogadores/keirrison |accessdate=2009-04-15 |publisher=Futpédia |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214092600/http://futpedia.globo.com/jogadores/keirrison |archivedate=14 February 2009 |df= }}</ref> |position = Aanvaller |currentclub = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] |clubnumber = 99 |youthyears1 = 2002–2005 |youthyears2 = 2005–2006 |youthclubs1 = [[Centro Esportivo Nova Esperança|CENE]]<ref name="Biography">{{cite web |title=Biografia do K9 |url=http://www.keirrison9.com/blog/?page_id=13 |access-date=1 Julie 2009 |publisher=keirrison9.com |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918054601/http://www.keirrison9.com/blog/?page_id=13 |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |youthclubs2 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]]<ref name="Biography"/> |years1 = 2006–2009 |clubs1 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] |caps1 = 31 |goals1 = 21 |years2 = 2009 |clubs2 = [[Sociedade Esportiva Palmeiras|Palmeiras]] |caps2 = 19 |goals2 = 11 |years3 = 2009–2014 |clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps3 = 0 |goals3 = 0 |years4 = 2009–2010 |clubs4 = → [[S.L. Benfica|Benfica]] (leen) |caps4 = 7 |goals4 = 0 |years5 = 2010 |clubs5 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (leen) |caps5 = 12 |goals5 = 2 |years6 = 2010–2011 |clubs6 = → [[Santos FC|Santos]] (leen) |caps6 = 17 |goals6 = 4 |years7 = 2011–2012 |clubs7 = → [[Cruzeiro Esporte Clube|Cruzeiro]] (leen) |caps7 = 8 |goals7 = 1 |years8 = 2012–2014 |clubs8 = → [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (leen) |caps8 = 12 |goals8 = 1 |years9 = 2014–2015 |clubs9 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] |caps9 = 27 |goals9 = 4 |years10 = 2016 |clubs10 = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] |caps10 = 27 |goals10 = 7 |years11 = 2017 |clubs11 = [[F.C. Arouca|Arouca]] |caps11 = 2 |goals11 = 0 |years12 = 2017–2018 |clubs12 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] |caps12 = 2 |goals12 = 0 |years13 = 2018– |clubs13 = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] |club-update = 30 September 2017 }} '''Keirrison de Souza Carneiro''' (Dourado, [[3 Desember]] [[1988]]), beter bekend as '''Keirrison''', is 'n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]speler. Hy het onder meer vir [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (2006-2008; 2013-); [[SE Palmeiras|Palmeiras]], [[FC Barcelona]] (2009-), [[SL Benfica|Benfica]], [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] en [[Santos-sokkerklub|Santos]] gespeel. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Brasilië (Série B)''': :: 2007 * '''Kampioen van Paraná''': :: 2008 === Santos === * '''Kampioen van São Paulo''': :: 2011 * '''Libertadores''': :: 2011 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.goldok9.com.br/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090811023119/http://www.goldok9.com.br/ |date=11 Augustus 2009 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Keirrison}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] 483uk1ig0jkirz93k6gd3i62q30cknm 2896194 2896192 2026-04-22T09:01:35Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896194 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name = Keirrison |image = [[Lêer:Keirrison2013.jpg|240px]] |fullname = Keirrison de Souza Carneiro |birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|12|3}} |birth_place = [[Dourados]], [[Brasilië]] |height = 1,84&nbsp;m<ref name="futpédia">{{pt}} {{cite web|title=Keirrison |url=http://futpedia.globo.com/jogadores/keirrison |accessdate=2009-04-15 |publisher=Futpédia |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090214092600/http://futpedia.globo.com/jogadores/keirrison |archivedate=14 February 2009 |df= }}</ref> |position = Aanvaller |currentclub = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] |clubnumber = 99 |youthyears1 = 2002–2005 |youthyears2 = 2005–2006 |youthclubs1 = [[Centro Esportivo Nova Esperança|CENE]]<ref name="Biography">{{cite web |title=Biografia do K9 |url=http://www.keirrison9.com/blog/?page_id=13 |access-date=1 Julie 2009 |publisher=keirrison9.com |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918054601/http://www.keirrison9.com/blog/?page_id=13 |archive-date=18 September 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |youthclubs2 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]]<ref name="Biography"/> |years1 = 2006–2009 |clubs1 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] |caps1 = 31 |goals1 = 21 |years2 = 2009 |clubs2 = [[Sociedade Esportiva Palmeiras|Palmeiras]] |caps2 = 19 |goals2 = 11 |years3 = 2009–2014 |clubs3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] |caps3 = 0 |goals3 = 0 |years4 = 2009–2010 |clubs4 = → [[S.L. Benfica|Benfica]] (leen) |caps4 = 7 |goals4 = 0 |years5 = 2010 |clubs5 = → [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] (leen) |caps5 = 12 |goals5 = 2 |years6 = 2010–2011 |clubs6 = → [[Santos FC|Santos]] (leen) |caps6 = 17 |goals6 = 4 |years7 = 2011–2012 |clubs7 = → [[Cruzeiro Esporte Clube|Cruzeiro]] (leen) |caps7 = 8 |goals7 = 1 |years8 = 2012–2014 |clubs8 = → [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (leen) |caps8 = 12 |goals8 = 1 |years9 = 2014–2015 |clubs9 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] |caps9 = 27 |goals9 = 4 |years10 = 2016 |clubs10 = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] |caps10 = 27 |goals10 = 7 |years11 = 2017 |clubs11 = [[F.C. Arouca|Arouca]] |caps11 = 2 |goals11 = 0 |years12 = 2017–2018 |clubs12 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] |caps12 = 2 |goals12 = 0 |years13 = 2018 |clubs13 = [[Londrina Esporte Clube|Londrina]] |caps13 = 3 |goals13 = 0 |club-update = }} '''Keirrison de Souza Carneiro''' (Dourado, [[3 Desember]] [[1988]]), beter bekend as '''Keirrison''', is 'n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]speler. Hy het onder meer vir [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (2006-2008; 2013-); [[SE Palmeiras|Palmeiras]], [[FC Barcelona]] (2009-), [[SL Benfica|Benfica]], [[ACF Fiorentina|Fiorentina]] en [[Santos-sokkerklub|Santos]] gespeel. == Erelys == === Coritiba === * '''Kampioen van Brasilië (Série B)''': :: 2007 * '''Kampioen van Paraná''': :: 2008 === Santos === * '''Kampioen van São Paulo''': :: 2011 * '''Libertadores''': :: 2011 == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.goldok9.com.br/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090811023119/http://www.goldok9.com.br/ |date=11 Augustus 2009 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Keirrison}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] rz3ksgy7ta39ekm99m6hgub5a3l2ol0 0 76118 2896050 2895554 2026-04-21T22:18:53Z HermanvanAswegen988 200973 /* Letterkundige werke */ 2896050 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = W.E.G. Louw | bynaam = WEG Louw | beeld = WEG Louw.jpg | onderskrif = W.E.G. Louw | geboortenaam = William Ewart Gladstone Louw | geboortedatum = [[31 Mei]] [[1913]]<br />[[Sutherland]] | dood_datum = [[24 April]] [[1980]]<br />[[Stellenbosch]] | titel = Digter, akademikus en skrywer | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | party = | godsdiens = [[NG Kerk]] | huweliksmaat = [[Rosa Nepgen]] | kinders = | webwerf = | voetnotas = }} '''William Ewart Gladstone Louw''' (31 Mei [[1913]] – 24 April [[1980]]) was kunsredakteur van ''[[Die Burger]]'' en ’n professor in Nederlandse letterkunde aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]. Hy was 'n [[Afrikaans]]e [[digter]] en lid van die [[Dertigers]]-beweging in die letterkunde, wat die [[Hertzogprys]] met sy poësie gewen het.<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/louww.html</ref><ref>Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/W.E.G._Louw</ref> == Lewe en werk == [[Beeld:Rosa Nepgen en WEG Louw.jpg|regs|300px|duimnael|W.E.G. Louw en sy vrou, die komponis [[Rosa Nepgen]].]] === Herkoms en vroeë lewe === William Ewart Gladstone Louw is op [[31 Mei]] [[1913]] as die jongste van vier broers in [[Sutherland]] gebore. Sy ouer broer was die latere digter [[N.P. van Wyk Louw]], en die gesin se woonhuis in Jubileestraat is later weens sy en sy broer se belang in die letterkunde as museum verklaar. Albei seuns het hul skoolloopbaan aan [[SACS]] voltooi, toe nog in die Kaapse middestad. In 1935 is hy die [[Hertzogprys]] vir ''Die ryke dwaas'' (saam met [[C. Louis Leipoldt]] en [[Totius]]) toegeken. Die versameling poësie kan moontlik as die begin van die [[Dertigers]]-beweging in die Afrikaanse literatuur beskou word.<ref>Lindenberg, E., et al. ''Inleiding tot die Afrikaanse Letterkunde.'' Pretoria en Kaapstad: Vyfde uitgawe, 1980.</ref> Hy was die seun van die prokureur Bismarck von Moltke Louw en Martha Hendrina Johanna Frederika (Poppie) van Wyk, dogter van ’n bekende boer van die distrik. Sy broers was Koos, die bekende digter [[N.P. van Wyk Louw]] en Bismarck von Moltke.<ref>Geni: http://www.geni.com/people/W-E-Gladstone-Louw/6000000004148776685</ref> Hy begin sy laerskoolopleiding op Sutherland. In Desember 1920 vestig die gesin hulle in [[Oranjezicht]] in Kaapstad. Die verhuising is egter nie ’n volslae breuk met sy plattelandse verlede nie, aangesien hulle huis in Sutherland eers in 1925 verkoop word, sy pa steeds vennoot in die prokureurspraktyk op die dorp is en die kinders vir etlike jare steeds vir die somer- en wintervakansies sou terugkeer na familie in die distrik of die naburige [[Calvinia]]-distrik. In [[Kaapstad]] ontvang hy sy laer- en hoërskoolopleiding hoofsaaklik aan die Engelsmedium [[South African College]], waar hy in 1930 matrikuleer. Sy matriekuitslae sluit twee onderskeidings in en hy verower hiermee ’n studiebeurs. Op hoërskool dien hy op die redaksie van die skooltydskrif ''The South African College Magazine'', waarin van sy eerste gedigte verskyn, terwyl hy ook dien op die komitee van die Literary and Debating Society. In hierdie tyd ontvang hy musieklesse by ’n [[Duitsers|Duitse]] dame, wat sy belangstelling in verskeie ander aspekte van die [[Wes-Europese Somertyd|Wes-Europese]] kultuur prikkel. Skoolvakansies bring hy meestal deur op sy oupa Van Wyk se plaas Gunsfontein naby Sutherland. [[Lêer:Lidmaatskap WEG Louw.jpg|duimnael|regs|240px|Dié herinnering aan sy aanneming as lidmaat van die [[NG gemeente Jeppestown]] is op 11 April 1943 aan W.E.G. Louw uitgereik.]] === Verdere studie en loopbaan as digter === Van 1931 af studeer hy aan die [[Universiteit van Kaapstad]], waar hy die [[B.A.-graad]] in 1933 en die M.A.-graad in 1934 met ’n studie oor die poësie van die Nederlandse digter J.H. Leopold verwerf. Van die begin van 1931 neem hy elke Vrydagaand privaatlesse in Duits by [[N.P. van Wyk Louw]] en hierdie kontak verstewig die verhouding tussen die twee broers, wat weens die groot ouderdomsverskil tot in daardie stadium oppervlakkig was. Hy wys die gedigte wat hy skryf in hierdie tyd aan sy broer en ’n paar intieme vriende en hulle moedig hom aan om dit te laat publiseer. Vergesel van ’n paar vriende lees hy dan die verse aan professor [[F.E.J. Malherbe]] voor, maar dit is ’n ongelukkige ontmoeting. In ’n latere brief aan Malherbe stip W.E.G. Louw redes hiervoor aan, naamlik hulle vreemdheid vir mekaar, die teenwoordigheid van ander, sy eie smaaklose lees van die verse en Malherbe se moegheid en prikkelbaarheid. Malherbe het tydens die ontmoeting ’n aantal opmerkings gemaak wat Louw as onvanpas en sonder werklike insig beskou het, en hy besluit daarna om eerder self die gedigte te publiseer as om deur ’n uitgewer te werk. So verskyn ''Die ryke dwaas'' dan, wat ook met die [[Hertzogprys]] bekroon word en amptelik die Dertiger-beweging in die poësie inlui. Malherbe kry ’n afskrif van die bundel en skryf uit die bloute ’n waarderingsbrief aan Louw, waarin hy die genot wat hy aan die bundel het, duidelik stel. Hy lewer dan ook ’n waarderende resensie daaroor in ''[[Huisgenoot|Die Huisgenoot]]'', maar in latere jare is daar ’n breuk tussen Louw en Malherbe, wanneer dit uit getuienis soos vervat in ''Dokumente van Dertig'' van [[J.C. Kannemeyer]] duidelik begin word dat Malherbe se optredes nie altyd vry te spreek is van onegtheid, ’n gebrek aan insig en ’n jag na eie voordeel nie. [[Gerrit Dekker]], vername meningvormer in die letterkunde van daardie tyd, skryf ook ’n positiewe resensie, waarna die sukses van die bundel feitlik verseker is. Tydens sy studentejare is Louw aktief betrokke by die Afrikaanse Nasionale Studentebond. Hy het in sy vroeë studentejare ’n verhouding met Hettie Smit (wat weerklank vind in haar boek ''Sy kom met die sekelmaan'') en leer ook vir [[Fred le Roux|F.J. le Roux]] goed ken. Hy het ook ’n belangrike aandeel aan die stigting van die Vereniging vir die Vrye Boek in 1936 wat hom ten doel stel om die aandag op die nuwe poësie te vestig en om N.P. van Wyk Louw se ''Alleenspraak'' gepubliseer te kry. As student blink hy uit deur die J.H. Hidding-beurs aan [[Kaapstad Universiteit]] en die ''Queen Victoria Memorial Scholarship'' vir oorsese studie in die [[Verenigde Koninkryk]] te ontvang. Gedurende 1935 is hy vir ’n tyd waarnemende lektor in Afrikaans-Nederlands aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. Teen die einde van 1935 vertrek hy na [[Nederland]], waar hy aan die Gemeentelike Universiteit van Amsterdam studeer en in 1939 die doktorale eksamen (Drs.Litt.) voltooi onder leiding van N.A. Donkersloot en A.A. Verdenius. Hy neem Kunsgeskiedenis hier as ’n byvak. Deur kritiese beskouinge en toesprake stel hy die jonger Afrikaanse poësie aan die Nederlanders bekend en publiseer onder meer in 1939 ’n bestekopname van die jongste Afrikaanse digkuns in ''De nieuwere Afrikaanse poëzie'', terwyl hy ook die bydrae ''Vernuwing in die Afrikaanse poësie'' lewer tot J. Haantjes se ''Kroniek van Zuid-Afrika'', wat in 1938 verskyn. Tydens sy tyd in Nederland maak hy van die geleentheid gebruik om gereeld konserte, toneelopvoerings en museums te besoek en tydens vakansies reis hy na ander dele van Wes-Europa. In [[München]] in Duitsland maak hy ’n intensiewe studie van [[Rembrandt]] se skilderye in opdrag van Frederik Hendrik oor die lyding en dood van Christus, wat later sou lei tot sy reeks sonnette ''Die passie van ons Heer'' wat in ''Adam en ander gedigte'' opgeneem word. Net na die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] keer hy in November 1939 terug na [[Kaapstad-stadion|Kaapstad]], waar hy in 1942 aan die plaaslike universiteit promoveer (Ph.D.-graad) met ’n proefskrif oor ''Die invloed van Gorter op Leopold: ’n Bydrae tot die studie van die sensitivisme'', wat later gepubliseer word. Saam met [[D.B. Bosman]], N.P. van Wyk Louw en [[Jan Greshoff]] stel hy die bloemlesing ''Tussen die'' ''engtes'' (1940) saam met die doel om Nederlandse skrywers tydens die Duitse besetting te steun. Geld so ingesamel stel hulle in staat om later vir A. Roland Holst en J.C. Bloem op besoeke na Suid-Afrika te bring. Daarna werk hy vanaf September 1941 ’n tyd lank by die Reddingsdaadbond in Johannesburg, ’n organisasie wat gestig is om op ekonomiese en kulturele gebied hulp te verleen aan Afrikaners wat weens die droogte en depressiejare verarm is. Hier vertolk hy veral ’n groot rol as toneelorganiseerder. Hy probeer ’n betrekking by ''[[Die Burger]]'' kry, maar die bevinding is dat hy met ’n doktorsgraad te goed gekwalifiseer is vir die joernalistiek. In 1942 doen hy aansoek om die pos as hoogleraar in Afrikaans-Nederlands aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], ’n posisie wat vakant word met die aftrede van [[D.F. Malherbe]]. Hoewel hy die enigste kandidaat is wat deur die Senaat aanbeveel word, stel die Raad ’n ander kandidaat aan. Hulle neem klaarblyklik eksepsie teen “politieke” verse in sy bundel ''Terugtog'' (veral die ''Renegaat-sonnette'', wat as ’n toespeling op generaal [[J.B.M. Hertzog]] beskou is).<ref name=":0">Remembered: http://remembered.co.za/obituary/view/8469 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161222142232/http://remembered.co.za/obituary/view/8469 |date=22 Desember 2016 }}</ref> === Loopbaan as akademikus en in die koerantbedryf === Vanaf die begin van 1944 word hy aangestel as hoogleraar in Afrikaans-Nederlands aan die [[Rhodes-universiteit|Rhodes Universiteitskollege]] in [[Grahamstad]]. In dieselfde jaar tree hy in Melville in [[Johannesburg]] in die huwelik met die komponis [[Rosa Nepgen|Rosa Sophia Cornelia Nepgen]] van [[Barkly-Oos]], ’n huwelik waaruit twee seuns gebore word, Johannes en Paul. Saam met N.P. van Wyk Louw en H.A. Mulder rig hy in 1945 die onafhanklike blad ''Standpunte'' op en hy tree ook geruime tyd op as redaksie-sekretaris van hierdie blad. Aan die einde van 1948 vertrek hy op ’n ses maande lange oorsese reis. Op Grahamstad speel hy ’n belangrike rol in die klein Afrikaanse gemeenskap en is die dryfkrag agter die stigting in 1956 van ’n plaaslike Afrikaanse skool, Hoërskool P.J. Olivier. Wanneer die koshuis van hierdie skool later gebou word, kry dit die naam van Huis W.E.G. Louw. Deur sy bemiddeling kom die Vlaamse letterkundige [[Rob Antonissen]] in 1951 na Suid-Afrika en word hy aangestel as dosent aan Rhodes Universiteit en volg Louw as hoogleraar op wanneer hy besluit om die professoraat in 1957 te laat vaar. Hy verhuis in 1957 na [[Oranjezicht]] in Kaapstad, waar hy kunsredakteur word van ''Die Burger'', ’n betrekking wat hy tot einde Desember 1966 beklee. In hierdie kapasiteit skryf hy gereeld self artikels oor musiek en die skilderkuns en lewer toneel, rolprent en letterkundige kritiek, terwyl hy elke week ’n kort essay skryf wat Saterdae as die hoofartikel in die blad verskyn. Hy redigeer en skryf verskeie artikels en reekse waarin hy die belangstelling van die lesers in die letterkunde prikkel, soos byvoorbeeld ''Omgang met poësie'' van 19 Mei 1959 en die ''Euwel van die voorgeskrewe boek''. Hy redigeer ook bylaes van kulturele aard, soos die ''Wonder van Afrikaans'' bylae wat op 16 April 1959 in ''Die Burger'', ''Die Volksblad'' en ''Die Oosterlig'' verskyn het, met bydraes van onder andere [[M.E.R.]], N.P. van Wyk Louw, [[D.J. Opperman]] en [[Boerneef]]. Vanaf Januarie 1967 tot einde 1978 is hy professor in die Nederlandse letterkunde aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy vir W.J. du P. Erlank ([[Eitemal]]) in hierdie kapasiteit opvolg en in 1979 is hy besoekende professor in Afrikaans aan die Universiteit van Kaapstad. Steeds gaan hy voort om gereelde toneelresensies vir ''Die Burger'' te skryf. Hy vestig hom in hierdie tyd eers in ’n huis op [[Stellenbosch]] en later op ’n plasie tussen wingerde en olyfbome langs die Strand-pad naby Stellenbosch, wat hy Sondraai noem. Tussen 1948 en 1973 lê hy ses oorsese besoeke af en besoek feitlik elke Wes-Europese land vir studie, of as afgevaardigde van genootskappe, of om lesings ingevolge kultuurverdrae te gee. In 1954 bring hy onder andere besoek aan sy broer N.P. van Wyk Louw in Amsterdam, waar hy vier maande vertoef in sy navorsing oor Martinus Nijhoff se literatuuropvattings en enkele lesings aan die Universiteit van Amsterdam gee oor ''Prosodie: die wetenskap van die ritmiek''.<ref name=":0" /> === Persoonlike lewe en sterfte === Hy leef hom ook uit op kultuurgebied en is sedert 1944 lid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]], van 1960 lid van die Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, sedert 1954 erelid van die Friese Akademie en lid van die Afrikaanse Skrywerskring. Hy dien vanaf 1955 tot 1968 op die uitvoerende komitee van die Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings en dien ook op die beheerrade van die S.A. Kultuurhistoriese Museum en van die Nasionale Kunsmuseum. Hy is tussen 1958 en 1966 raadslid van die Universiteit van Kaapstad. Tot met sy dood is hy letterkundige adviseur van die nuwe Afrikaanse Bybelvertaling, toneelkritikus van ''Die Burger'' en direkteur van [[Historiese Huise van Suid-Afrika]] Beperk. Hy is ’n oortuigde [[Calvinisme|Calvinis]] en dien by herhaling as ouderling in sy kerk.<ref name=":0" /> Hy is op [[24 April]] [[1980]] op sy kleinhoewe Sondraai naby [[Stellenbosch]] aan ’n [[hartaanval]] oorlede.<ref>Anoniem. ''Gevierde digter oorlede''. Die Transvaler, 25 April 1980</ref> Sy as word later herbegrawe by die Louw-huis museum in [[Sutherland]], waar hy groot geword het. == Skryfwerk == === Poësie === Reeds op skool in 1929 verskyn eers Engelse en later ook Afrikaanse gedigte van hom in die skoolblad, ''The South African College School Magazine'', en hy is ook vir ’n ruk op die redaksie van hierdie blad. Op universiteit publiseer hy gereeld in ''Kwartaalblad van die [[Universiteit van Kaapstad]]'' en later ook in ander tydskrifte soos ''Die Huisgenoot''. Met sy digbundel ''Die ryke dwaas'' (gedigte geskryf tussen sy sestiende en twintigste jaar en self uitgegee) lei hy die belangrike [[Dertigers|Dertiger]]-beweging in die Afrikaanse poësie in en lewer verse wat verrassend nuut is in Afrikaans. In hierdie poësie word weggebreek van die nasionalistiese verse van sy voorgangers en word die belydenisvers, die persoonlike ervaring en die “geding-met-God” in bewoë toon en gevleuelde taalgebruik vooropgestel. Die natuur word ook meer persoonlik ervaar, eerder as in diens van ’n nasionalistiese of godsdiensbelewing. Hierin vind hy aansluiting by die Nederlandse [[Tachtigers]] en die Engelse en Duitse romantiese poësie. Die titel weerspieël die paradoks van die jong man wat eers met kinderlike helderheid die lewe en selfs die goddelike wonder in sy lewenspassie ervaar, maar met groter insig van die volwassenheid voel hoedat alles minder eksak word en hy vind dat die erkenning en rus in God al verder wyk. So verloor die dwaas sy gewaande helderheid, maar word tog ryker aan menslikheid. Waar die bundel by bekendstelling vars aandoen in veral sy tematiek en openhartige belydenis, deurstaan die talle sierwoorde en soms oordrewe romantiek van baie verse nie die toets van die tyd nie. Enkele eenvoudiger verse in hierdie bundel word baie bekend, waaronder die treffende sonnet ''Ek sal opstaan'', na aanleiding van die gelykenis van die verlore seun, en ''Vaalvalk'', ’n stemmingsbeeld waarin die valk in sy beweging geassosieer word met die weemoedige wals. ''Ou Flenterkatiera'' sluit aan by die volksvers in sy uitbeelding van ’n skaapwagter wat snags sy eensaamheid slegs met sy musiek en dop kan trotseer. ''Stil aand'' is ’n mooi liefdesgedig, terwyl ''Naglied'' die teleurgestelde minnaar uitbeeld wat in die koue voor sy slapende geliefde se venster staan net om naby aan haar te kan wees. ''Die ryke dwaas'' word in 1934 met die Hertzogprys vir poësie bekroon. Die Letterkundige Kommissie het hom in hierdie jaar vir alleenbekroning aanbeveel, maar hy deel die prys met Totius en C. Louis Leipoldt. In ’n tweede druk in 1935 laat Louw sommige van die jeugverse weg, verander die chronologie van die bundel en voeg ander verse by. Hy volg hierdie bundel op met die soortgelyke<ref name=":1">Eybers, Elisabeth. ''Voetpad van verkenning''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe,1978.</ref> ''Terugtog'', waar die titel veral die terugkeer na God suggereer. Die sentrale tema van hierdie bundel is die stryd “met God om God”, soos Louw dit self formuleer in sy boekie ''De nieuwere Afrikaanse poëzie''. Hierin swerf die digter deur die verslaenheid en wanhoop wat die lewe en die liggaamlike passie kenmerk, maar kom deur sy krisis tog eindelik uit by ’n groter geestelikheid. Hierdie geestelike krisis bring mee ’n strakker segging, ’n vermindering van die sierwoorde en groter vormbeheersing, maar terselfdertyd verloor die gedigte baie van die spontaneïteit wat in sy eerste bundel bekoor het. Hierdie geestelike stryd word ten beste verwoord in die lang aanvangsgedig, ''Die dood van die dwaas'', die sonnet ''Die liefde van God'' en die ''Vier gebede''. Die bundel bevat ook natuurstemminge, liefdesgedigte en vaderlandse gedigte. Gedigte soos ''Oktober'' en ''Teen die helling'' en die Bybelse wedergeboorte-sonnette (veral ''Maria'', wat handel oor die engel Gabriël se aankondiging van die geboorte van Jesus) tel onder sy beste werk, terwyl ''Verlange'' die beste onder die liefdesgedigte is. ''Hiëronimus in die woestyn'' is geskryf na aanleiding van ’n skildery van [[Hieronymus Bosch|Jeroen Bosch]] en Louw sal daarna nog etlike gedigte skryf na aanleiding van kunswerke. Op nie-literêre gronde is daar skerp kritiek teen die drie sonnette ''Aan die renegaat'', gedigte oor die ontrou en geknoei van leiers en die afvalligheid van volksgenote, waarin kritici ’n aanval sien op generaal Hertzog se persoon en ook sy samesmeltingspolitiek. Objektief beskou en verlos van sy tyd se politiek is dit egter ’n verdoeming van alle renegaatskap, geskryf in ’n toon van opregte verontwaardiging oor onregte. In 1943 is daar beide ’n meerderheidsverslag en ’n minderheidsverslag van die keurkommissie vir die [[Hertzogprys]]. Die meerderheidsverslag beveel aan dat ''Terugtog'' bekroon word saam met ''Kwatryne'' van [[I.D. du Plessis]] en ''Rooidag'' van [[Uys Krige]], terwyl die minderheidsverslag aanbeveel dat ''Terugtog'' alleen bekroon word. Uiteindelik word as kompromis [[Elisabeth Eybers]] se ''Belydenis in die skemering'' en ''Die stil avontuur'' bekroon. In ''Adam en ander gedigte'' <ref>Mulder, H.A. Standpunte. Reeks 1, no.2 1945.</ref>beslaan die titelgedig die eerste afdeling. Dit is ’n grootse gedig oor die lewensaanvang waarin Adam sy posisie teenoor God, die wêreld en die vrou ontdek. Treffend word die droom van ’n ongerepte wêreld met sy suiwere skoonheid in liriese poësie verheerlik, terwyl die gedeelte waar Adam alleen die wêreld verken treffend gekontrasteer word met sy ontdekkingstog saam met die vrou. Die geluk wat hulle saam ondervind word ook effektief gekontrasteer met die latere ongeluk en uitwerping uit die Paradys, veral omdat die gedig met die woord “voleindiging” eindig, maar voor die sondeval en uitwerping, waarvan die leser terdeë bewus is. Hierdie gedig het reeds in 1940 in ''Die Huisgenoot'' verskyn en beslaan byna die helfte van die bundel. Die tweede afdeling is die voortreflike sonnette oor ''Die Passie van ons Heer'', wat handel oor die lyding en opstanding van Christus. Dit is onder andere geïnspireer deur die kuns van Rembrandt. Veral ''Avondmaal'' is ’n hoogtepunt met sy treffende gebruik en teenstelling van die woorde “brood” en “wyn”. ''Golgota'' beskryf Christus se lydensweg en die smaad wat hy moes verduur, wat uitloop op die skeur van die tempelvoorhang en die simboliese vernietiging van die skans tussen God en mens. ''Opstanding'' is treffend in sy siening van die afsterf van die liggaam in die eerste kwatryn en die opstyging van die gees in die tweede kwatryn wat met die beeld van “saad” verbind word. Die derde afdeling is ''Gedigte''. Hoogtepunte hier is ''Kain'' (wat Kain se vernedering met die afwysing van sy offer en sy aggressie daarna laat oploop tot ’n hoogtepunt), ''Hieronymus in die woestyn'' (na aanleiding van ’n skildery van Jeroen Bosch) en ''Heimwee'' (oor die gebondenheid aan die aarde wat selfs in die hemel tot heimwee lei). Hierdie bundel is ’n hoogtepunt in sy oeuvre tot op daardie tydstip, veral deur die vormbeheer, suiwerheid van taal en beeld en harmonie tussen die sintuiglikheid en geestelikheid wat uit die beste verse spreek. Opvallend is die impressies van skilderkuns wat hy tot treffende gedigte omskep, wat ’n kenmerk van sy digkuns word. Die verse in<ref>Antonissen, Rob. Standpunte. Nuwe reeks 12, Junie-Julie 1956.</ref> ''Bybels en Babels''<ref name=":2">Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963.</ref> toon ten spyte van die lang tydverloop tussen publikasies weinig vooruitgang op sy vroeëre werk, hoewel dit in ’n meer leesbare styl is, ontdaan van onnodige geswollenheid in die taal. Die gedigte word in die twee afdelings ''Bybels'' en ''Babels'' opgedeel, waar die eerste afdeling godsdienstige gedigte bevat. Hier is die drie sonnette in die ''Drieluik'' (''Johannes die Doper'', ''Maria met die kind'' en ''Johannes die Apostel'') hoogtepunte met hulle fyn afwerking en atmosfeerskepping, wat treffend iets van ’n ewige waarheid illustreer. Die lang gedig ''Simson'' bevat mooi fragmente, maar ook etlike vaal kolle. Die begin en einde skets Simson in sy laaste ure, terwyl hy in die middel sy verlede onthou en dit vir die leser sing. Hierdie herinneringe wat in groot detail weergegee word, vertraag egter die verhaalgang en die klein besonderhede neem die aandag af van die geheel, sodat dit as epiese vers nie heeltemal geslaagd is nie. ''Die brandende doringbos'' is ’n siklus van ses gedigte wat Moses se lewe as tema het, waar die interafhanklikheid van die gedigte veroorsaak dat die geheel eerder as ’n enkele gedig gelees moet word. Die ''Babels'' afdeling bevat verse oor “wêreldse” onderwerpe, onder meer die skilderkuns. Vernuwend in Louw se digkuns is hier ’n aantal praatverse, wat wegdoen met die streng struktuur wat sy vroeëre poësie kenmerk. ''Assisi'' het hierdie heilige as tema en beeld ’n besoek aan sy graf uit en daarna ’n beskrywing van sy wonderbaarlike lewe, wat bevredigend afgesluit word deur elemente wat terugverwys na die inset. ''Voordag'' werk mooi met teenstellings, waar die klokkie langs die bed (beeld van die hier en nou) gekontrasteer word met die kerkklokke (beeld van iets oneindig groter en ewig) en die aardse tyd (voordag) wat afgespeel word teen die ewigheid. ’n Hoogtepunt in die bundel is die bekende ''Villa Scacciapensieri'', wat die vroeë oggend aktiwiteite uitbeeld, soos die boer in sy tuin en die jagter wat die hasie in die slaai skiet, waarna die einde al hierdie elemente kreatief saamtrek. ''Ballade van die wêreld se beloop'' is ook noemenswaardig, waarin die tafereel van mense en dinge mooi geskilder word, terwyl ''Portret van ’n moeilike man'' beïndruk met saaklike maar helder beskrywing. ''Naggesprek en ander gedigte'' is in twee genommerde afdelings verdeel, waar die eerste afdeling drie lang gedigte oor kunstenaars, ’n digter (Van Wyk Louw), ’n skilder ([[Rembrandt van Rijn|Rembrandt]]) en ’n beeldhouer ([[Michelangelo]]), bevat. Die baie lang titelgedig is interessant veral daarin dat dit intieme inligting gee van die digter se verhouding met sy ouer broer N.P. van Wyk Louw, asook van hulle persoonlike geskiedenis en ervarings en hulle letterkundige opvattings. Die toon hiervan is elegies, maar ook berustend, terwyl dit ongelyk is daarin dat dit ontroerende poëtiese beelding afwissel met ’n prosaïese spreekwyse op ’n gemeensame praattoon, wat eerder die dokumentering as die digkuns ten doel het. ''Rembrandt – selfportret'' het hierdie skilder se lewe as tema, met die begin en einde wat mooi sluit en die gedig siklies maak. Die belangrikste onder die drie kunstenaarsgedigte is ''Gevangenes'', wat handel oor die slawe en onvoltooide beelde van Michelangelo in Florence en Parys. Hierdie beelde was oorspronklik bedoel vir die graftombe van pous Julius II, met die gevangenes wat as slawe geketting is of deur hulle onvoltooidheid in die marmer gevange sit. Die onvoltooidheid lei tot die mooi teenstelling tussen verlossing en gevangenskap en die spanning wat heers tussen orde en chaos. Die korter gedigte in die tweede afdeling bevat sensitiewe waarneming, maar baie stel teleur in onderdele weens ’n tekort aan hegtheid en volkome integrasie met die res van die gedig. ''Somerreis'' beïndruk met sy fyn waarneming en gebruik van volksidioom, waar ten spyte van talle verskille die mense een is in hulle eindbestemming. ''Transvaal'' beeld hierdie streek op sobere wyse uit en ''Verdeelde hart'' is die weergawe van die spreker se gevoelens wanneer hy sy geboortedorp uit die lug sien. ''Geloftedag, 1967'' is wesentlik ’n waarnemingsgedig met ’n kritiese blik op die Afrikaner en sy leefwyse, waar die gelui van die kerkklok geen aandag trek in die soeke na geld en plesier nie. In ''Nagrit'' word die motor-tema effektief verdiep soos die gesprek voortduur. By geleentheid van sy sestigste verjaardag in 1973 word ’n faksimilee-uitgawe van die handgeskrewe teks van die titelgedig, onderteken deur die skrywer, in ’n beperkte genommerde uitgawe uitgegee. ''Vensters op die vrees''<ref>Brink, André P. Rapport, 21 November 1976.</ref> bevat gedigte wat ’n ondergangsvisioen verwoord, met die angs oor die toekoms in<ref>Brink, André P. ''Tweede Voorlopige Rapport.'' Human & Rousseau. Kaapstad, Pretoria en Johannesburg. Eerste uitgawe, 1980.</ref> Suid-Afrika wat weerklank vind in gebeure uit die wêreldgeskiedenis en in<ref>Cloete, T.T. Tydskrif vir Geesteswetenskappe. Jaargang 17 no.2, Junie 1977.</ref> simboliese kunswerke. ''Vierde Kruistog'' verwerk die apokaliptiese einde van die antieke Christelike stad Bisantium wat in 1204 deur die magte van mede-Christene uit die Vierde Kruistog verniel is, ter wille van die selfsugtige handelsbelange van Venesië. Gesien teen die agtergrond van die eietydse opstande in [[Soweto]] en die oorlog in [[Angola]], is hierdie ondergang egter ook van belang vir Suid-Afrika, waar die Afrikaners se historiese skuld van meer as driehonderd jaar teenoor die gekleurdes vereffen moet word. Die lang slotgedig, ''Drieluik. Die tuin van aardse luste'' is ’n beskrywing van die skilder Jeroen Bosch se Wellusttuin-triptiek met die hel wat reeds in die aardse lewe sigbaar word. ''Drie vensters op die vrees'', waarvandaan die bundel sy titel verkry, beeld uit hoe die mens hom uiterlik verskans teen bedreiging maar innerlik weerloos voortleef. Die angsmotief handel hier agtereenvolgens oor die lewe van die grensboer in die verlede wat deur wilde dier en San bedreig word, daarna oor die mens van die hede met die gevare wat daar uit Angola op die landsgrense heers, en ten slotte oor ’n toekomsvisioen waar die mens deur stralers, tenks, kanonne, [[mortier]]e, atoombom en uiteindelik selfs ’n totale uitwissing bedreig word. Hierdie bedreiging kom egter nie net van buite af nie, maar ook uit die gemaksugtigheid van die mens in sy selfsugtige leefwyse. Baie meer prominent in hierdie bundel is ook gedigte oor die hede en herinneringe aan ’n jeugwêreld. ''Sondraai'' skets ’n plaas in verskillende seisoene, terwyl ''Matjiesfontein'' ’n kind se angs knap weergee. ''Verslag van ’n winterreis'' is ’n negedelige siklus van veertienreëlige verse en gee indrukke na ’n besoek aan die jeugwêreld, waarin die angsmotief die bindende element is in die weergawe van die tydverloop en lewe en dood. Die verskil tussen die persoonlike van die jeugtyd met sy inleef in die natuur en die afsydigheid van die moderne wêreld met sy gejaag word mooi uitgebeeld. ''Die dassie wat doodgetrap is vanmôre'' is die tweede gedig in hierdie siklus en gee met sy weergawe van die kraai wat die doodgetrapte dassie se oë en tongetjie uitpik ’n mooi kontras tussen die jeug- en moderne wêreld, teen die agtergrond van die tydlose Groot Karoo. “''Opvlugte en opdragte''”<ref>Brink, André P. “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981</ref> verskyn postuum. Dit is ’n bundel van nagelate gedigte wat hy nie self kon persklaar maak nie, wat tot gevolg het dat sekere van die gedigte nie op dieselfde vlak as ander is nie.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 19 no. 2, Mei 1981</ref>Hierin word veral ’n beskrywende eerder as passievolle vers gebundel,<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 21 no. 2, Junie 1981</ref> met die religieuse en die bewustheid van ’n ander wêreld wat in kontras staan teen die tydelike, problematiese aardse belewenis. Die “''Opvlugte''” deel bevat doemprofesieë oor die politieke bestel in Afrika, die geknoei tydens die Koue Oorlog en die geestelike vervlakking van Wes-Europa, wat aansluit by die verse oor die ondergangsmotief in “''Vensters op die vrees''”. Die “''Opdragverse''” bevat gedigte vir mense soos onder andere Uys Krige, Gerrit Bakker en Ernst van Heerden. In die treffende gedig “''Jasmyn''” is die onderwerp Saladin, die Moslemleier wat in die twaalfde eeu Islam-eenheid bewerkstellig en die Kruisvaarders verslaan het om Jerusalem en Palestina vir Islam te verower. Die gedig beeld Saladin se bepeinsinge uit oor die dood en sy kommer oor sy geliefde dogtertjie en haar teenwoordigheid in die jasmyn. In “''Amsterdam, September 1939''” kyk die digter nostalgies terug na die onvergeetlike somer kort voor die begin van die Tweede Wêreldoorlog, waarna alles verander het. Die derde afdeling in die bundel is ’n afdruk van sy laaste versplan (“''Veertien variasies op ’n tema''”), wat aanduidend is van ’n reeks gedigte wat hy oor die tema van dood en wederopstanding wou geskryf het. ==== Versamelde werke ==== Sy ''Versamelde gedigte'' word vir die eerste keer in 1973 uitgegee, waarna dit in 1988 grondig verwerk word om latere bundels en gedigte wat na hierdie tyd verskyn, ook in te sluit. Hy publiseer van sy gedigte in verskeie tydskrifte, insluitende die ''Jaarboek van die Afrikaanse Skrywerskring'', ''Standpunte'' en ''Tydskrif vir Letterkunde''. Van sy gedigte word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende ''Goot verseboek'', ''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte'', ''Afrikaanse versameling'', ''Afrikaanse verse'', ''Digterstemme'', ''Woordpaljas'', ''Uit ons digkuns'', ''Digters en digkuns'', ''Junior verseboek'', ''Nuwe klein verseboek'', ''Faune'', ''Miskien sal ek die wingerd prys'', ''Liggaamlose taal'', ''Verse vir Opperman'', ''Voorspraak'', ''My Afrikaanse verseboek'', ''Die mooiste Afrikaanse liefdesgedigte'', ''Die goue vreugde'' en ''Tussen die engtes''. As samesteller is hy saam met D.B. Bosman, N.P. van Wyk Louw en Jan Greshoff verantwoordelik vir die bloemlesing ''Tussen die'' ''engtes'' (1940) wat die doel het om Nederlandse skrywers tydens die Duitse besetting te steun. Verder is hy verantwoordelik vir die redaksie van die bundels ''Vyftig gedigte van C Louis Leipoldt'' en<ref>Brink, André P. Rapport, 19 November 1978.</ref> ''Driesprong'',<ref>Johl, Ronél. Die Transvaler, 3 Maart 1979.</ref>laasgenoemde ’n keuse uit die gedigte van [[Jan F.E. Celliers]], [[Totius]] en [[C. Louis Leipoldt|Leipoldt]]. Baie van sy gedigte word deur sy vrou, Rosa Nepgen, getoonset en deur ander komponiste soos [[Blanche Gerstman]], Arnold van Wyk, Johannes Röntgen, Wolfgang Wijdeveld, Flor Peeters en Rudolf Mengelberg. === Prosa === ==== Letterkundige werke ==== Op prosagebied stel hy in 1939 die jonger Afrikaanse poësie aan die Nederlandse publiek bekend in die boekie<ref name=":1" /> ''De nieuwere Afrikaanse poëzie'', waarin hy vir hierdie mark ’n voëlvlug gee oor die ontwikkeling van die Afrikaanse poësie in die algemeen en dan groter aandag gee aan die belangrikste figure in die aanloop tot die Dertigers en die Dertigers self. Die vernaamste leemte van hierdie deeglike opsomming van sy onderwerp is die algehele afwesigheid van ’n beskouing oor sy eie werk. Sy proefskrif, ''Die invloed van Gorter op Leopold'', word ook gepubliseer. Tussen 1938 en 1952 skryf hy ook kritiese opstelle wat eers in verspreide tydskrifte gepubliseer word en dan in die versamelbundels <ref name=":2" />''Ou wyn van vreugde'' (oor ons ouer digters, hoofsaaklik Totius, Leipoldt en Marais waarin hy belangrike herwaarderings en waardebepalings verwoord) en ''Vaandels en voetangels''<ref name=":2" /> gebundel word. In laasgenoemde bundel verskyn werke van uiteenlopende aard, onder andere sy nadoodse waarderings van die Nederlandse digters [[Hendrik Marsman|H. Marsman]], [[E. du Perron]] en [[Menno ter Braak]] en beskouings oor die Afrikaanse poësie, prosa en literêre kritiek. Veral van belang is sy opstel oor ''Vernuwing van die Afrikaanse poësie'', wat reeds in 1938 geskryf is en waarin hy die ou Afrikaanse “motiewe”-kuns as ’n beperkte soort literatuur verwerp en daarop wys dat die nuwe Afrikaanse letterkunde groter aandag vir die Afrikaanse mens vra en met die kardinale probleme van die lewe worstel. Sy kritiese geskrifte word in 1970 met die Gustav Preller-prys vir Literêre Kritiek bekroon. ==== Rubriekbundels ==== Sy rubrieke wat hy in ''Die Burger'' skryf oor godsdiens, kultuur, kuns, literatuur en dies meer word gekeur en opgeneem in die bundels<ref>Van Rensburg, F.I.J. Kriterium, Oktober 1963.</ref> ''Onvoltooide kalender'' en ''Kolom''. Hierdie stukke munt uit in hulle kritiese kommentaar op eietydse gebeure en besinning oor kultuursake en standaarde. In teenstelling met veral die meer persoonlike rubriek wat later meer algemeen word, is hierdie stukke berekend en kan selfs beskryf word as meer opvoedkundig van aard. In Oktober en November 1976 word ’n gesprek tussen Roy Pheiffer en hom deur die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] uitgesaai, waarin hy praat oor sy digterskap, lewe en werk. Hierdie gesprekke word in 1977 in boekvorm uitgegee onder die titel ''Persoonlike perspektiewe''.<ref>Brink, André P. Rapport, 12 Februarie 1978.</ref> Vir die ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner''<ref>Britz, E.C. Beeld, 19 Desember 1977.</ref> se derde deel onder redaksie van [[C.M. van den Heever]] en [[P. de V. Pienaar]] skryf hy<ref>Schutte, H.J. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979.</ref> die hoofstuk ''Die Afrikaanse poësie na 1900''. ==== Esaays en kortverhale ==== Sy essay ''Soeteweide-kaas?'' word deur [[Hennie Aucamp]] in die versamelbundel ''Borde borde boordevol'' opgeneem. [[Elize Botha]] neem die ongepubliseerde stukke ''’n Praatjie op straat'' en ''Van stokperdjies tot diens'' op in haar versamelbundel oor ''Afrikaanse essayiste''. ==== Reisverhale en bundels ==== Oor sy en sy vrou se reis deur [[Italië]], [[Griekeland]] en die [[Midde-Ooste]] in 1966 skryf hy in die reisverhaal ''So ver as ’n engel te perd kan ry'', waarin sy sensitiewe waarneming die erfgoed van die Westerse kultuur aan die leser bekendstel. Na sy dood skenk sy weduwee sy dokumenteversameling aan die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]] en hieruit stel [[J.C. Kannemeyer]] en medewerkers in 2005 die bundel<ref>Coetzee, Ampie. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 43 no. 1, Herfs 2006.</ref> ''Ek ken jou goed genoeg'' saam, waarin die briefwisseling tussen N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw tussen 1936 en 1939 gepubliseer word, vergesel van ’n inleiding deur Kannemeyer. Hierdie publikasie lei daartoe dat familie van die broers ’n onsuksesvolle aansoek by die hooggeregshof in Kaapstad indien om verspreiding van die boek te stop. Die rede vir die polemiek is die simpatie wat daar veral uit N.P. van Wyk Louw se briewe blyk vir die nasionaal-sosialistiese beleidsrigtings van die Duitse regering onder Hitler, asook die argwaan wat beide broers toon teenoor die rol van Jode in Suid-Afrika. Gelees teenoor die algemene agtergrond van sy tyd, die feit dat die briewe geskryf is voor Hitler se ergste vergrype en die ouderdom van die broers (albei is steeds in hulle twintigs), is hulle sentimente egter nie werklik radikaal nie en het beide se latere geskrifte afdoende bewys gelewer van hulle sobere oordeel oor sake van die dag. Veral Van Wyk Louw word beskou as filosoof in sy uitsprake oor rasseverhoudinge in Suid-Afrika, veral tussen wit en bruin. Die briewe bevat verder besonder insiggewende verslae oor die literatuur van die tyd, Nederlands en Afrikaans, en die kunsbeskouing en filosofiese dryfvere wat die broers se werk inspireer. Hierdie eerste bundel word opgevolg deur<ref>Anker, Johan. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 49 no. 2 Lente 2012.</ref> ''Briewe van W.E.G. en N.P. van Wyk Louw 1941–1970'', eweneens geredigeer en van ’n inleiding voorsien deur J.C. Kannemeyer. Hierdie korrespondensie gee ’n besonder insiggewende blik op die kultuurlewe van die Afrikaners van die tyd, veral soos dit uiting vind in toneelopvoerings. Waar die eerste bundel verskeie verwysings na die Nazi-filosofie bevat, is hierdie bundel se behandeling van die [[Tweede Wêreldoorlog]] veel meer ingestel op die plaaslike politiek en veral die stryd tussen die Nasionale en [[Verenigde Party]] en die oorlogsgesindes en teenstanders van die oorlog. Die broers se lojaliteit teenoor die [[Nasionale Party]] en die nasionale gedagte blyk duidelik, hoewel verskeie politieke leiers sterk onder kritiek deurloop. ==== Referate ==== Deur die jare lewer hy verskeie belangwekkende referate, onder andere die eerste N.P. van Wyk Louw-gedenklesing in 1971 onder die titel ''Twee bronne van vernuwing in die poësie van N.P. van Wyk Louw,'' wat in ’n universiteitspublikasie van die R.A.U. uitgegee word. Hy lewer die bydrae ''Die Afrikaanse poësie na 1900'' in C.M. van den Heever en P. de V. Pienaar se ''Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner'', die artikel ''Letterkundige aspekte van die Kerklied'' in ''Die Gereformeerde Kerklied deur die eeue'' en ''Leipoldt – the universal man'' in ''300 Years of Cape wine''. Sy kennis van en belangstelling in wyn blyk uit sy artikels in ''Die Wynboer'' en sy bydrae tot ''Gees van die Wingerd''. Verskeie hoofsaaklik ongebundelde artikels oor die skilderkuns verskyn van hom in ''Die Burger'' en hy lewer ook waardevolle bydraes hieroor vir ''Die Afrikaanse Kinderensiklopedie''. ==== Vertalings ==== Sy vertaling van Gustave Flaubert se ''Die legende van die heilige Julianus die herbergsame'' word in 1940 deur die Vereniging vir die Vrye Boek gepubliseer. [[Koos Human]] neem ''Die vervloekte jagter'', ’n fragment uit hierdie vertaling, op in die bloemlesing ''Willekeur''. Die vertaling van [[George Bernard Shaw]] se ''Johanna die soldaat van God'' verskyn in 1962. Ander vertalings van hom sluit in Reinhard Herrmann se Duitse werke ''Jona en die groot vis'' en ''Die verlore seun'', asook Marlene Reidel se versies ''Kasper se wêreldreis''. Vir opvoering in 1942 deur die Volksteater onder leiding van [[Anna Neethling-Pohl]] verwerk hy Maurice Maeterlinck se ''Monna Vanna'' in Afrikaans en sy vertaling van Jan Fabricius se drama ''Gods meule maal'' word in 1943 opgevoer deur die Hanekom-geselskap.  In 1935 reeds het hy ''Fritsie'' van Hermann Südermann in Afrikaans vertaal vir ’n opvoering deur die Kaapstadse Amateur Toneelvereniging in die Kleinteater in Kaapstad, terwyl hy ''Die Indringer'' (''L'intruse'' van Maurice Maeterlinck) saam met sy broer N.P. van Wyk Louw vir hierdie vereniging vertaal. <ref>Brink, André P. Rapport, 30 Julie 1978.</ref> == Eerbewyse == Die Suid-Afrikaanse Kunsvereniging oorhandig in 1965 aan hom die medalje van verdienste. Op 22 September 1970 word hy op Stellenbosch gehuldig vir sy bydrae tot die Afrikaanse letterkunde op ’n huldigingsaand wat deur die plaaslike skakelkomitee van die [[Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge|Federasie van Afrikaanse Kultuurverenigings]] (FAK), die Afrikaanse Skrywerskring en die Afrikaanse Taal- en Kultuurbond (ATKB) gereël is. Die program vir die geleentheid sluit in voordragte van sy gedigte en sang van sommige van sy getoonsette gedigte, met ’n huldigingsrede deur R.H. Pheiffer. In 1970 ken die Akademie ook die [[Gustav Prellerprys vir Literatuurwetenskap en Letterkundige Kritiek|Gustav Preller-prys]] aan hom toe vir sy literêre kritiek. By geleentheid van sy vyf en sestigste verjaardag verskyn die huldigingsbundel ''Skanse teen die tyd'' in 1978 (saamgestel deur E.C. Britz, J.C. Kannemeyer en R.H. Pheiffer) en in dieselfde jaar word die Junie uitgawe van ''Standpunte'' aan sy werk gewy. Ten tye van sy eeufees in 2013 word die produksie ''W.E.G. Louw 1913'' by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] opgevoer, bestaande uit woordmusiek en beeldmateriaal uit sy lewe. == Publikasies == Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:<ref>Worldcat: http://www.worldcat.org/identities/lccn-n79-29924/</ref><ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Louw,_William_Ewart_Gladstone{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1934 |''Die ryke dwaas'' |- |1939 |''De nieuwere Afrikaanse poëzie'' |- |1940 |''Terugtog'' |- |1942 |''Die invloed van Gorter op Leopold'' |- |1944 |''Adam en ander gedigte'' |- |1956 |''Bybels en Babels'' |- |1958 |''Ou wyn van vreugde'' |- | |''Vaandels en voetangels'' |- |1962 |''Onvoltooide kalender'' |- |1964 |''Kolom'' |- |1969 |''So ver as ’n engel te perd kan ry'' |- |1971 |''Twee bronne van vernuwing in die poësie van N.P. van Wyk Louw'' |- |1972 |''Naggesprek en ander gedigte'' |- |1973 |''Versamelde gedigte'' |- |1976 |''Vensters op die vrees'' |- |1977 |''Persoonlike perspektiewe'' |- |1980 |''Opvlugte en opdragte'' |- |1988 |''Versamelde gedigte'' |- |2006 |''Ek ken jou goed genoeg'' (briefwisseling tussen N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw, 1936–1939 – saamgestel deur J.C. Kannemeyer) |- |2011 |''Briewe van W.E.G. en N.P. van Wyk Louw 1941–1970'' (saamgestel deur J.C.  Kannemeyer) |- | !Vertalings |- |1940 |''Die legende van die heilige Julianus die herbergsame'' – Gustave Flaubert |- |1960 |''Kasper se wêreldreis'' – Marlene Reidel (saam met Rosa Nepgen) |- |1961 |''Jona en die groot vis'' – Reinhard Herrmann |- | |''Die verlore seun'' – Reinhard Herrmann |- |1962 |''Johanna, die soldaat van God'' – George Bernard Shaw |- | !Samesteller |- |1940 |''Tussen die engtes'' (saam met D.B. Bosman en N.P. van Wyk Louw) |- |1946 |''Vyftig gedigte van C. Louis Leipoldt'' |- |1978 |''Driesprong: ’n bloemlesing uit die gedigte van Celliers, Totius en Leipoldt'' |} == Sien ook == * [[Lys van Afrikaanse digters]] == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob. ''Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede.'' Nasou Beperk. Elsiesrivier. Derde hersiene uitgawe. Tweede druk, 1964. * Antonissen, Rob. ''Kern en tooi''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe. Eerste druk. Elsiesrivier, 1963. * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) ''Voorspraak.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe. Tiende druk, 1994. * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. ''Skrywers en rigtings.'' J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Eerste uitgawe, 1952. * Beukes, W.D. (red.) ''Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990.'' Nasionale  Boekhandel Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe, eerste druk. 1992. * Botha, Danie. ''Voetligte en applous''! Protea Boekhuis. Pretoria. Eerste uitgawe. Eerste druk, 2006. * Botha, Danie. ''Die helder dae.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 2014. * Botha, Elize. ''Afrikaanse essayiste.'' Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Vyfde druk, 1975. * Britz, E.C.; Kannemeyer, J.C. en Pheiffer, R.H. (reds.) ''Skanse teen de tyd.'' Tafelberg-Uitgewers Beperk.  Kaapstad, 1978. * Britz, E.C. ''W.E.G. Louw (1913–1980)'' in Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998. * Buning, Tj. ''Uit ons digkuns''. J.L. van Schaik Bpk. Pretoria. Nuwe omgewerkte druk, 1960. * Cloete, T.T. (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig.'' Nasou Beperk. Eerste uitgawe, 1980. * Cloete, T.T. ''Faune.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg. Eerste uitgawe. Derde druk, 1971. * Dekker, G. ''Afrikaanse Literatuurgeskiedenis.'' Nasou Beperk. Kaapstad. Elfde druk, 1970. * Grobler, P. du P. ''Verkenning.'' Human & Rousseau. Kaapstad, 1962. * Grové, A.P. ''Dagsoom.'' Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1978. * Grové, A.P. ''Die duister digter.'' Universiteitspers. Natal, Pietermaritzburg en Durban. 1949. * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans.'' Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Grové, A.P. ''W.E.G. Louw.'' in Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * HAUM. ''Stellenbosse Galery.'' HAUM-Uitgewers. Kaapstad en Pretoria, 1974. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1.'' Academica. Pretoria en Kaapstad.  Tweede druk, 1984. * Kannemeyer, J.C. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2.'' Academica. Pretoria, Kaapstad en  Johannesburg. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1983. * Kannemeyer, J.C. ''D.J. Opperman: ’n Biografie''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Eerste uitgawe,  1986. * Kannemeyer, J.C. ''Die dokumente van Dertig''. Jutalit Kenwyn. Eerste uitgawe. Eerste druk, 1990. * Kannemeyer, J.C. ''Verse vir die vraestel''. Tafelberg-Uitgewers Beperk. Eerste uitgawe, 1998. * Kannemeyer, J.C. ''Die Afrikaanse literatuur 1652–2004''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria.  Eerste uitgawe, 2005. * Krige, Uys (red.) ''Afrikaanse versameling.'' A.A.M. Stols Uitgevers-maatschappij Maastricht. Eerste uitgawe, 1937. * Lindenberg, E. (red.) ''Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde.'' Academica. Pretoria en Kaapstad. Vierde uitgawe. Eerste druk, 1973. * Malherbe, F.E.J. ''Aspekte van Afrikaanse literatuur.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en  Port  Elizabeth. Eerste uitgawe, 1940. * Nasionale Pers Beperk. ''Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album.'' Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, 1936. * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) ''Digters en digkuns''. Perskor-Uitgewers.  Kaapstad. Vyfde uitgawe. Sewende druk, 2007. * Nienaber, P.J. ''Die Hertzogprys Vyftig Jaar.'' Nasionale Boekhandel. Kaapstad. Eerste uitgawe, 1965. * Nienaber, P.J. ''Hier is ons skrywers!'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Eerste uitgawe, 1949. * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse  letterkunde.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Tweede hersiene uitgawe, 1963. * Nienaber, P.J. et al. ''Perspektief en Profiel.'' Afrikaanse Pers-Boekhandel. Johannesburg. Derde hersiene uitgawe, 1969. * Nienaber, P.J. (red.) ''Rapier en Knuppel''. Nasionale Boekhandel. Kaapstad, 1965. * Opperman, D.J. ''Digters van Dertig''. Nasou Beperk. Kaapstad. Eerste druk, 1953. * Opperman, D.J. ''Junior verseboek''. Nasionale Boekhandel Beperk. Kaapstad. Agste druk, 1960. * Pheiffer, R.H. ''Woordpaljas''. Human & Rousseau. Kaapstad en Johannesburg. Derde uitgawe. Derde  druk, 1993. * Pretorius, Réna. ''Ryk domeine''. Human & Rousseau. Kaapstad en Pretoria. Tweede uitgawe. Derde druk, 1990. * Steyn, J.C. ''Van Wyk Louw: ’n Lewensverhaal Deel I.'' Tafelberg-uitgewers Beperk. Eerste. uitgawe, 1998. * Steyn, J.C. ''Van Wyk Louw: ’n Lewensverhaal Deel II''. Tafelberg-uitgewers Beperk. Eerste. uitgawe, 1998. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe,  1999. === Vakkundige artikels === *Coetzee, Ampie. 2006. ''Ek ken jou goed genoeg … Die briefwisseling tussen NP van Wyk Louw en WEG Louw 1936-1939''. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Kannemeyer, JC. 2004. ''Die vriendskap van twee broers'' (NP van Wyk Louw en WEG Louw). ''Stilet.'' *Marais, Guillaume. 1984. Professor W.E.G. Louw se Laaste Lesing. ''Tydskrif vir Letterkunde.'' *Ohlhoff, Heinrich. 2006. Afrikaanse digters oor kuns, kultuur, en politiek in die 1930's. ''Ek ken jou goed genoeg ... die briefwisseling tussen N.P. Van Wyk Louw en W.E.G. Louw 1936-1939'', JC Kannemeyer (red.) - book review. ''Historia.'' === Tydskrifte en koerante === * Blignault, Audrey. ''Afrikaans het nooit só geklink. Afrikaans 1875–1975''. Bylae tot Beeld, 10 Oktober 1975. * Braid, Lorraine. ''Villa in die son.'' Insig, Januarie 2002. * Britz, Etienne. ''’n Man van beskawing''. Rapport, 27 April 1980. * Britz, E.C. ''By die dood van W.E.G. Louw''. Standpunte. Nuwe reeks 148, Augustus 1980. * Britz, Etienne. ''Verslag van die inwyding van die geboortehuis van N.P. van Wyk Louw en W.E.G. Louw op Sutherland''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 24 no. 4, November 1986. * Britz, Etienne. ''Hy het Afrikaans in Duits laat leef''. Insig, Mei 1994. * Buys, Junita. ''Louw-huis.'' Kakkerlak. Uitgawe 4, 2005. * Buys, Junita. ''W.E.G. Louw.'' Kakkerlak. Uitgawe 5, 2006. * Cilliers, R. ''Verslag van ’n boetprofeet''. Standpunte. Nuwe reeks 135, Junie 1978. * Cloete, T.T. ''Oor W.E.G. Louw se bundels ‘Naggesprek’ en ‘Versamelde gedigte’.'' Standpunte. Nuwe  reeks 112, April 1974. * Cloete, T.T. ''Bespreking van gedigte.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 20 no. 1, Februarie 1982. * De Villiers, I.L. ''Iets heiligs gesê.'' Standpunte. Nuwe reeks 135, Junie 1978. * Fensham, Charles. ''W.E.G. Louw – ’n huldeblyk.'' Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 18 no. 3, Augustus 1980. * Jansen, Ena. ''Van altaarkleed tot voetevel.'' Standpunte. Nuwe reeks 135, Junie 1978. * Kannemeyer, J.C. ''W.E.G. Louw aanskou ‘vyand’ en ‘domheid’.'' Die Burger, 17 November 1994. * Kannemeyer, J.C. ''Gaan weg sodat ek vir jou kan skryf.'' By, 3 September 2011. * Marais, Guillaume. ''Professor W.E.G. Louw se laaste lesing''. Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 1, Februarie 1984. * Nienaber-Luitingh, W. ''William Evart Gladstone Louw. Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, 1980–1981.'' E.J. Brill, Leiden 1982. * Olivier, Gerrit. ''Enkele gedagtes oor die ‘Tuin van Aardse Luste’ en die soek na harmonie in die poësie Van W.E.G. Louw.'' Standpunte. Nuwe reeks 135, Junie 1978. * Pretorius, Réna. ''William Ewart Gladstone Louw: 31 Mei 1913 – 24 April 1980.'' Tydskrif vir  Geesteswetenskappe. Jaargang 22 no. 1, Maart 1982. * Snyman, Henning. ’''Matjiesfontein’ – ’n Digterlike nostalgie.'' Standpunte. Nuwe reeks 135, Junie 1978. * Van Heerden, Ernst. ''Nuwe dimensie in Afrikaanse poësie gebring''. Die Transvaler, 25 April 1980. * Viljoen, Louise. ''Die totstandkoming van ‘Standpunte’''. Standpunte. Nuwe reeks 135, Junie 1978. === Internet === * [http://www.argief.litnet.co.za/cgi-bin/giga.cgi?cmd=cause_dir_news_item&cause_id=1270&news_id=93722 Artikel op LitNet]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Dertigers}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Louw, W.E.G.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse letterkundige kritici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse taalkundiges]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Essayiste]] [[Kategorie:Kritici]] [[Kategorie:Geboortes in 1913]] [[Kategorie:Sterftes in 1980]] c3b541rkejd4681ctt52m6exyaafil4 0 77275 2895858 2893044 2026-04-21T14:30:56Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895858 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:kulula.com}} {{Infobox airline | airline = kulula.com | image = Kulula logo.svg | image_size = | IATA = MN | ICAO = CAW | callsign = COMAIR | founded = {{begin datum en ouderdom|2001|7|6|df=yes|br=yes}} | commenced = | ceased = 9 Junie 2022 | aoc = | bases = | hubs = [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]]<br />[[Lanseria-lughawe]] | secondary_hubs = | focus_cities = [[Kaapstad Internasionale Lughawe]]<br />[[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 10 | destinations = 6 | company_slogan = | parent = [[Comair]] | headquarters = [[Kemptonpark]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] | key_people = | revenue = | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | website = [https://www.kulula.com/ kulula.com] }} [[Lêer:Kulula.com Boeing 737-400 Lebeda.jpg|duimnael|links|'n Boeing 737-400ie van Kulula.com.]] '''kulula.com''' was 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[laekosteredery]]<ref>{{Cite web|url=https://www.kulula.com/info/contactus.aspx|title=Contact Us|publisher=kulula.com|access-date=6 Februarie 2011|archive-date=27 Desember 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227140842/https://www.kulula.com/info/contactus.aspx|url-status=dead}}.</ref> wat op groot binnelandse roetes vanaf die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en [[Lanseria-lughawe]] naby Johannesburg gevlieg, en dit ook as basis vir hulle bedrywighede gebruik.<ref name= "FI">{{cite news | title = Directory: World Airlines | work= Flight International | page= 103 | date= 2007-04-03}}</ref> Die woord ''kulula'' beteken "dis maklik" in die Nguni-tale [[Zoeloe]] en [[Xhosa]]. Die redery het hoofsaaklik binnelandse lugroetes bedien en meegeding met die ander plaaslike laekostelugrederye. == Geskiedenis == Kulula is op 6 Julie 2001 gestig en het in Augustus begin opereer as Suid-Afrika se eerste "geen-fieterjasie"-lugvervoerder. Die verklaarde doel was om kulula.com as meer as net 'n lugredery-handelsmerk te posisioneer, maar om bespreking, betaling en die volledige reiservaring bekostigbaar te maak.<ref name="Comair">{{cite web |url=http://www.comair.co.za/about-us/the-comair-story |title=The Comair Story - Launching kulula.com |publisher=Comair Limited |access-date=9 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505195645/https://www.comair.co.za/about-us/the-comair-story |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2010 is kulula deur [[FIFA]] gedwing om 'n bemarkingsveldtog te staak wat homself beskryf het as die "nie-amptelike nasionale draer van die jy-weet-wat",<ref>{{Citation|url=https://www.flickr.com/photos/flxy/4422751637/|title=Flickr|contribution=Picture|publisher=Yahoo!}}.</ref> wat plaasgevind het "nie volgende jaar nie, nie verlede jaar nie, maar êrens tussenin",<ref>{{Citation|url=http://www.facebook.com/photo.php?pid=4357082&id=145976583494#!/photo.php?pid=3772173&id=145976583494&fbid=373135408494|title=The advert|publisher=Facebook}}.</ref> verwysend klaarblyklik na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] wat destyds in Suid-Afrika plaasgevind het. 'n Ander advertensie het "bekostigbare vlugte [aan] almal behalwe [[Sepp Blatter]]" (die FIFA-president) aangekondig, wat 'n gratis sitplek aangebied is "vir die duur van die ding wat nou gebeur".<ref>{{Citation|url=http://www.facebook.com/photo.php?pid=4357082&id=145976583494|title=The advert|publisher=Facebook}}.</ref> In Julie 2012 het kulula aangekondig<ref name="Boeing">{{cite web|url=http://www.kulula.com/press-room/20-jul-2012-kulula-celebrates-first-of-its-brand-new-fleet|title=kulula celebrates first of its brand new fleet|publisher=kulula.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212031539/http://www.kulula.com/press-room/20-jul-2012-kulula-celebrates-first-of-its-brand-new-fleet|archive-date=12 Desember 2017|access-date=9 September 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> dat hy die eerste van sewe splinternuwe Boeing 737-800's bedryf, met drie wat voor die einde van die jaar in gebruik sou wees, en die oorblywende vier wat in 2015 en 2016 afgelewer sou word. == Korporatiewe sake == === Eienaarskap === kulula.com was nie 'n aparte maatskappy nie, maar was 'n handelsnaam van [[Comair]],<ref name="Comair" /> wat ook vlugte bedryf het as [[konsessiesaak]] van [[British Airways]]. Die hoofkantoor van die lugredery was naby O.R. Tambo in die Bonaero Park-gebied van [[Kempton Park]] in Gauteng geleë. === Besigheidstendense === Finansiële en bedryfsresultate vir kulula.com was nie afsonderlik openbaar gemaak nie, maar volledig opgeneem in die finansiële jaarresultate vir Comair (vir jare geëindig 30 Junie). [[Lêer:2011-06-21_15-55-53_South_Africa_-_Crossroads_-_ZS-ZWP.jpg|duimnael|Die kulula.com Boeing 737-800 ''Flying 101'']] [[Lêer:ZS-OBK_McDonnell_Douglas_MD-82_Kulula.com_(7689775660).jpg|duimnael|'n Voormalige Kulula MD-82, wat in 2004 deur die lugdiens verkry is.<ref>{{Cite web|url=https://www.airfleets.net/ficheapp/plane-md80-49115.htm|title=1Time Airline ZS-OBK (McDonnell Douglas MD-80/90 - MSN 49115) (Ex F-GPZE OE-LDY ) {{!}} Airfleets aviation|website=www.airfleets.net|access-date=2019-03-03}}</ref>]] == Bestemmings == Teen Januarie 2020 het kulula.com die volgende bestemmings bedien: {{vlagland|Suid-Afrika}} *[[Johannesburg]]: **[[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] '''Spil''' **[[Lanseria-lughawe]] '''Spil''' *[[Kaapstad]] – [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] '''Fokusstad''' *[[Durban]] – [[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] '''Fokusstad''' *[[Port Elizabeth]] – [[Port Elizabeth-lughawe]] *[[Oos-Londen]] – [[Oos-Londenlughawe]] *[[George]] – [[George-lughawe]] == Bankrotskap == kulula.com het hul sakebedrywighede beëindig op 9 Junie 2022. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{commonskat-inlyn|Kulula.com}} * {{en}} [https://www.kulula.com/ Amptelike webtuiste] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lugrederye]] i96h8p1s7zdv5vo73vmxmivh5djty63 2896047 2895858 2026-04-21T21:49:35Z Jcb 223 2896047 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:kulula.com}} {{Infobox airline | airline = kulula.com | image = Kulula logo.svg | image_size = | IATA = MN | ICAO = CAW | callsign = COMAIR | founded = {{begin datum en ouderdom|2001|7|6|df=yes|br=yes}} | commenced = | ceased = 9 Junie 2022 | aoc = | bases = | hubs = [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]]<br />[[Lanseria-lughawe]] | secondary_hubs = | focus_cities = [[Kaapstad Internasionale Lughawe]]<br />[[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] | frequent_flyer = | lounge = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 10 | destinations = 6 | company_slogan = | parent = [[Comair]] | headquarters = [[Kemptonpark]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]], [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]] | key_people = | revenue = | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | website = [https://www.kulula.com/ kulula.com] }} [[Lêer:Kulula.com Boeing 737-400 Lebeda.jpg|duimnael|links|'n Boeing 737-400ie van Kulula.com.]] '''kulula.com''' was 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[laekosteredery]]<ref>{{Cite web|url=https://www.kulula.com/info/contactus.aspx|title=Contact Us|publisher=kulula.com|access-date=6 Februarie 2011|archive-date=27 Desember 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101227140842/https://www.kulula.com/info/contactus.aspx|url-status=dead}}.</ref> wat op groot binnelandse roetes vanaf die [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] en [[Lanseria-lughawe]] naby Johannesburg gevlieg, en dit ook as basis vir hulle bedrywighede gebruik.<ref name= "FI">{{cite news | title = Directory: World Airlines | work= Flight International | page= 103 | date= 2007-04-03}}</ref> Die woord ''kulula'' beteken "dis maklik" in die Nguni-tale [[Zoeloe]] en [[Xhosa]]. Die redery het hoofsaaklik binnelandse lugroetes bedien en meegeding met die ander plaaslike laekostelugrederye. == Geskiedenis == Kulula is op 6 Julie 2001 gestig en het in Augustus begin opereer as Suid-Afrika se eerste "geen-fieterjasie"-lugvervoerder. Die verklaarde doel was om kulula.com as meer as net 'n lugredery-handelsmerk te posisioneer, maar om bespreking, betaling en die volledige reiservaring bekostigbaar te maak.<ref name="Comair">{{cite web |url=http://www.comair.co.za/about-us/the-comair-story |title=The Comair Story - Launching kulula.com |publisher=Comair Limited |access-date=9 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505195645/https://www.comair.co.za/about-us/the-comair-story |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2010 is kulula deur [[FIFA]] gedwing om 'n bemarkingsveldtog te staak wat homself beskryf het as die "nie-amptelike nasionale draer van die jy-weet-wat",<ref>{{Citation|url=https://www.flickr.com/photos/flxy/4422751637/|title=Flickr|contribution=Picture|publisher=Yahoo!}}.</ref> wat plaasgevind het "nie volgende jaar nie, nie verlede jaar nie, maar êrens tussenin",<ref>{{Citation|url=http://www.facebook.com/photo.php?pid=4357082&id=145976583494#!/photo.php?pid=3772173&id=145976583494&fbid=373135408494|title=The advert|publisher=Facebook}}.</ref> verwysend klaarblyklik na die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] wat destyds in Suid-Afrika plaasgevind het. 'n Ander advertensie het "bekostigbare vlugte [aan] almal behalwe [[Sepp Blatter]]" (die FIFA-president) aangekondig, wat 'n gratis sitplek aangebied is "vir die duur van die ding wat nou gebeur".<ref>{{Citation|url=http://www.facebook.com/photo.php?pid=4357082&id=145976583494|title=The advert|publisher=Facebook}}.</ref> In Julie 2012 het kulula aangekondig<ref name="Boeing">{{cite web|url=http://www.kulula.com/press-room/20-jul-2012-kulula-celebrates-first-of-its-brand-new-fleet|title=kulula celebrates first of its brand new fleet|publisher=kulula.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20171212031539/http://www.kulula.com/press-room/20-jul-2012-kulula-celebrates-first-of-its-brand-new-fleet|archive-date=12 Desember 2017|access-date=9 September 2013|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> dat hy die eerste van sewe splinternuwe Boeing 737-800's bedryf, met drie wat voor die einde van die jaar in gebruik sou wees, en die oorblywende vier wat in 2015 en 2016 afgelewer sou word. == Korporatiewe sake == === Eienaarskap === kulula.com was nie 'n aparte maatskappy nie, maar was 'n handelsnaam van [[Comair]],<ref name="Comair" /> wat ook vlugte bedryf het as [[konsessiesaak]] van [[British Airways]]. Die hoofkantoor van die lugredery was naby O.R. Tambo in die Bonaero Park-gebied van [[Kempton Park]] in Gauteng geleë. === Besigheidstendense === Finansiële en bedryfsresultate vir kulula.com was nie afsonderlik openbaar gemaak nie, maar volledig opgeneem in die finansiële jaarresultate vir Comair (vir jare geëindig 30 Junie). [[Lêer:2011-06-21_15-55-53_South_Africa_-_Crossroads_-_ZS-ZWP.jpg|duimnael|Die kulula.com Boeing 737-800 ''Flying 101'']] [[Lêer:ZS-OBK_McDonnell_Douglas_MD-82_Kulula.com_(7689775660).jpg|duimnael|'n Voormalige Kulula MD-82, wat in 2004 deur die lugdiens verkry is.<ref>{{Cite web|url=https://www.airfleets.net/ficheapp/plane-md80-49115.htm|title=1Time Airline ZS-OBK (McDonnell Douglas MD-80/90 - MSN 49115) (Ex F-GPZE OE-LDY ) - Airfleets aviation|website=www.airfleets.net|access-date=2019-03-03}}</ref>]] == Bestemmings == Teen Januarie 2020 het kulula.com die volgende bestemmings bedien: {{vlagland|Suid-Afrika}} *[[Johannesburg]]: **[[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]] '''Spil''' **[[Lanseria-lughawe]] '''Spil''' *[[Kaapstad]] – [[Kaapstad Internasionale Lughawe]] '''Fokusstad''' *[[Durban]] – [[Koning Shaka Internasionale Lughawe]] '''Fokusstad''' *[[Port Elizabeth]] – [[Port Elizabeth-lughawe]] *[[Oos-Londen]] – [[Oos-Londenlughawe]] *[[George]] – [[George-lughawe]] == Bankrotskap == kulula.com het hul sakebedrywighede beëindig op 9 Junie 2022. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{commonskat-inlyn|Kulula.com}} * {{en}} [https://www.kulula.com/ Amptelike webtuiste] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lugrederye]] glekblic0xp12rjo4q1svbz015qw14h 0 78367 2896224 2474587 2026-04-22T09:32:47Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896224 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Tcheco | image = [[Lêer:Tcheco (futebolista).JPG|250px]] | fullname = Anderson Simas Luciano | height = 1,80&nbsp;m | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1976|4|11}} | birth_place = [[Curitiba]], [[Brasilië]] | currentclub = | clubnumber = | position = Aanvallende middelveldspeler | youthyears1 = 1994–1995 | youthclubs1 = [[Paraná Clube|Paraná]] | years1 = 1996–1998 | years2 = 1999 | years3 = 2000–2001 | years4 = 2002–2003 | years5 = 2003–2005 | years6 = 2005 | years7 = 2006–2007 | years8 = 2008 | years9 = 2008–2009 | years10 = 2010 | years11 = 2010 | years12 = 2011–2012 | clubs1 = [[Paraná Clube|Paraná]] | clubs2 = [[Clube Esportivo de Bento Gonçalves|Esportivo]] | clubs3 = [[J. Malucelli Futebol|Malutrom]] | clubs4 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | clubs5 = [[Al-Ittihad (Jeddah)|Al-Ittihad]] | clubs6 = → [[Santos Futebol Clube|Santos]] (leen) | clubs7 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | clubs8 = [[Al-Ittihad (Jeddah)|Al-Ittihad]] | clubs9 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | clubs10 = [[SC Corinthians Paulista|Corinthians]] | clubs11 = → [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (leen) | clubs12 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | caps1 = 17 | caps2 = - | caps3 = 2 | caps4 = 45 | caps5 = - | caps6 = 2 | caps7 = 50 | caps8 = 9 | caps9 = 57 | caps10 = 5 | caps11 = 12 | caps12 = 31 | goals1 = 0 | goals2 = - | goals3 = 0 | goals4 = 10 | goals5 = - | goals6 = 0 | goals7 = 7 | goals8 = 0 | goals9 = 10 | goals10 = 0 | goals11 = 0 | goals12 = 3 | manageryears1 = 2012–2013 | managerclubs1 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (assistent afrigter) | manageryears2 = 2013 | managerclubs2 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] (opsigter) }} '''Anderson Simas Luciano''' ([[Curitiba]], [[11 April]] [[1976]]), beter bekend as '''Tcheco''', is 'n voormalige [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]speler. Hy het onder meer vir Paraná, Malutrom, [[Coritiba-sokkerklub|Coritiba]], Al-Ittihad, Grêmio en [[SC Corinthians Paulista|Corinthians]] gespeel. == Erelys == === Paraná === * '''Kampioen van Paraná''': :: 1996, 1997 === Malutrom === * '''Kampioen van Brasilië''' - Série C: :: 2000 === Coritiba === * '''Kampioen van Paraná''': :: 2003, 2011 en 2012 * '''Kampioen van Brasilië''' - Série B: :: 2010 === Al-Ittihad === * '''King of Saudi Arabia Cup''': :: 2003 * '''Saudi Premier League''': :: 2003 * '''Copa da Ásia''': :: 2004 * '''Liga dos Campeões da AFC''': :: 2004, 2005 * '''Crown Prince Cup''': :: 2004 * '''Arab Champions League''': :: 2005 == Grêmio == * '''Kampioen van Rio Grande do Sul''': :: 2006 en 2007 == Eksterne skakels == * [http://futpedia.globo.com/jogadores/tcheco Futpédia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211202319/http://futpedia.globo.com/jogadores/tcheco |date=11 Februarie 2009 }} * [http://www.cbf.com.br/loadpage.php?p=controller&c=jogador_ficha&cod=126391 CBF] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Simas Luciano, Anderson}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerafrigters]] [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Afrigters van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Geboortes in 1976]] [[Kategorie:Lewende mense]] sl0eepttfgpt7ggrtzt45oxw5gu3s9s 0 81478 2896197 1810179 2026-04-22T09:04:25Z Aliwal2012 39067 2896197 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Takeshi Inoue |image= |fullname=Takeshi Inoue |dateofbirth={{geboortedatum|1928|9|30}} |cityofbirth=[[Hyogo Prefektuur|Hyogo]] |countryofbirth=[[Japan]] |dateofdeath={{sterftedatum en ouderdom|1928|9|30|1992|4|5}} |height= |position=Middelveldspeler |years1= |clubs1=[[Urawa Reds|New Mitsubishi Heavy Industries]] |caps1= |goals1= |totalcaps= |totalgoals= |nationalyears1=1954 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=1 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Takeshi Inoue'''|井上 健|Inoue Takeshi|[[30 September]] [[1928]] - [[5 April]] [[1992]]}} was 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|[[Japannese nasionale sokkerspan]] |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1954||1||0 |- !Totaal||1||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/50029/Takeshi_Inoue.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/inoue_takeshi.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Inoue, Takeshi}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1928]] [[Kategorie:Sterftes in 1992]] cw7cvwg4jw9jy5zsg80thpfqpoqnh4d 0 81481 2896199 1810486 2026-04-22T09:06:12Z Aliwal2012 39067 2896199 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Tomohiko Ikoma |image= |fullname=Tomohiko Ikoma |dateofbirth={{geboortedatum|1932|8|25}} |cityofbirth=[[Hyogo Prefektuur|Hyogo]] |countryofbirth=[[Japan]] |dateofdeath={{sterftedatum en ouderdom|1932|8|25|2009|4|27}} |height=174 cm |position=Doelwagter |years1=1955-1966 |clubs1=[[Urawa Reds|Mitsubishi Motors]] |caps1=0 |goals1=0 |totalcaps=0 |totalgoals=0 |nationalyears1=1955 |nationalteam1=[[Japanse nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=5 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Tomohiko Ikoma'''|生駒 友彦|Ikoma Tomohiko|[[25 Augustus]] [[1932]] - [[27 April]] [[2009]]}} was 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|[[Japanse nasionale sokkerspan]] |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1955||5||0 |- !Totaal||5||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/50027/Tomohiko_Ikoma.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/ikoma_tomohiko.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Ikoma, Tomohiko}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] eadahb6bi7r4bwo2e6tun6e95eyuwj5 0 81500 2896253 1904762 2026-04-22T11:27:05Z Aliwal2012 39067 2896253 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Akira Kitaguchi |image= |fullname=Akira Kitaguchi |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1935|3|8}} |cityofbirth=[[Osaka]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=172 cm |position=Vorentoe |years1=1957-1966 |clubs1=[[Urawa Reds|Mitsubishi Motors]] |caps1=4 |goals1=0 |totalcaps=4 |totalgoals=0 |nationalyears1=1958-1959 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=10 |nationalgoals1=1 }} {{Nihongo|'''Akira Kitaguchi'''|北口 晃|Kitaguchi Akira|[[8 Maart]] [[1935]] - }} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1958||3||1 |- |1959||7||0 |- !Totaal||10||1 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/50051/Akira_Kitaguchi.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/kitaguchi_akira.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Kitaguchi, Akira}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1935]] [[Kategorie:Lewende mense]] 824t8nexbvupg59skwycsfbh346pt2t 0 81504 2896255 1906831 2026-04-22T11:29:54Z Aliwal2012 39067 2896255 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Hiroshi Ninomiya |image= |fullname=Hiroshi Ninomiya |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1937|2|13}} |cityofbirth=[[Hyogo-prefektuur|Hyogo]] |countryofbirth=[[Japan]] |height= |position=Voorspeler |years1=1959-1968 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=45 |goals1=8 |totalcaps=45 |totalgoals=8 |nationalyears1=1958-1961 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=12 |nationalgoals1=9 }} {{Nihongo|'''Hiroshi Ninomiya'''|二宮 寛|Ninomiya Hiroshi| * [[13 Februarie]] [[1937]]}} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1958||2||0 |- |1959||9||9 |- |1960||0||0 |- |1961||1||0 |- !Totaal||12||9 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/50087/Hiroshi_Ninomiya.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/ninomiya_hiroshi.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ninomiya, Hiroshi}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] hq1hbaspuhz6x81ut4p4mwcrhirsmtp 0 81520 2896256 1809314 2026-04-22T11:32:05Z Aliwal2012 39067 2896256 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Shozo Tsugitani |image= |fullname=Shozo Tsugitani |dateofbirth={{geboortedatum|1940|6|25}} |cityofbirth=[[[[Hyogo-prefektuur|Hyogo]]]] |countryofbirth=[[Japan]] |dateofdeath={{sterftedatum en ouderdom|1940|6|25|1978|6|2}} |height=167 cm |position=Middelveldspeler |years1=1963-1967 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=40 |goals1=16 |totalcaps=40 |totalgoals=16 |nationalyears1=1961-1965 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=12 |nationalgoals1=4 }} {{Nihongo|'''Shozo Tsugitani'''|継谷 昌三|Tsugitani Shozo|[[25 Junie]] [[1940]] - [[2 Junie]] [[1978]]}} was 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1961||2||0 |- |1962||2||0 |- |1963||5||4 |- |1964||1||0 |- |1965||2||0 |- !Totaal||12||4 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/50002/Shozo_Tsugitani.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/tsugitani_shozo.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Tsugitani, Shozo}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Sterftes in 1978]] qp3gpudt8jfnotf3zfzudhe4r7zmq25 2896257 2896256 2026-04-22T11:32:41Z Aliwal2012 39067 2896257 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Shozo Tsugitani |image= |fullname=Shozo Tsugitani |dateofbirth={{geboortedatum|1940|6|25}} |cityofbirth=[[Hyogo-prefektuur|Hyogo]] |countryofbirth=[[Japan]] |dateofdeath={{sterftedatum en ouderdom|1940|6|25|1978|6|2}} |height=167 cm |position=Middelveldspeler |years1=1963-1967 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=40 |goals1=16 |totalcaps=40 |totalgoals=16 |nationalyears1=1961-1965 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=12 |nationalgoals1=4 }} {{Nihongo|'''Shozo Tsugitani'''|継谷 昌三|Tsugitani Shozo|[[25 Junie]] [[1940]] - [[2 Junie]] [[1978]]}} was 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1961||2||0 |- |1962||2||0 |- |1963||5||4 |- |1964||1||0 |- |1965||2||0 |- !Totaal||12||4 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/50002/Shozo_Tsugitani.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/tsugitani_shozo.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Tsugitani, Shozo}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Sterftes in 1978]] 2jjpbn6mlyhfoxpsoz45spahit8vb6b 0 81533 2896258 1810161 2026-04-22T11:34:59Z Aliwal2012 39067 2896258 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Tadao Onishi |image= |fullname=Tadao Onishi |dateofbirth={{geboortedatum|1943|4|18}} |cityofbirth=[[Kyoto]] |countryofbirth=[[Japan]] |dateofdeath={{sterftedatum en ouderdom|1943|4|18|2006|6|29}} |height= |position=Verdediger |years1=1967-1974 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=83 |goals1=0 |totalcaps=83 |totalgoals=0 |nationalyears1=1969 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=1 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Tadao Onishi'''|大西 忠生|Onishi Tadao|[[18 April]] [[1943]] - [[29 Junie]] [[2006]]}} was 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1969||1||0 |- !Totaal||1||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/43811/Tadao_Onishi.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/onishi_tadao.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Onishi, Tadao}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2006]] kpvahfyknt4rljxcaal0qctqkpsz6yj 0 81543 2896259 1909250 2026-04-22T11:37:58Z Aliwal2012 39067 2896259 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Ryuichi Sugiyama |image=[[file:Ryuichi Sugiyama 1964 (cropped).jpg|160px]] |fullname=Ryuichi Sugiyama |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1941|7|4}} |cityofbirth=[[Shizuoka]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=169 cm |position=Voorspeler |years1=1966-1973 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=115 |goals1=41 |totalcaps=115 |totalgoals=41 |nationalyears1=1961-1971 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=56 |nationalgoals1=15 }} {{Nihongo|'''Ryuichi Sugiyama'''|杉山 隆一|Sugiyama Ryuichi|* [[4 Julie]] [[1941]]}} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1961||3||0 |- |1962||6||0 |- |1963||5||1 |- |1964||2||1 |- |1965||4||3 |- |1966||6||2 |- |1967||5||4 |- |1968||4||1 |- |1969||4||0 |- |1970||11||1 |- |1971||6||2 |- !Totaal||56||15 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20479/Ryuichi_Sugiyama.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/sugiyama_ryuichi.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sugiyama, Ryuichi}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1941]] [[Kategorie:Lewende mense]] n9sixqojsxf9xog70m8wdd2hbmlu8oj 0 81544 2896260 1904535 2026-04-22T11:39:12Z Aliwal2012 39067 2896260 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Hiroshi Katayama |image= |fullname=Hiroshi Katayama |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1940|5|28}} |cityofbirth=[[Tokio]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=170 cm |position=Verdediger |years1=1963-1972 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=107 |goals1=3 |totalcaps=107 |totalgoals=3 |nationalyears1=196-1971 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=38 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Hiroshi Katayama'''|片山 洋|Katayama Hiroshi|* [[28 Mei]] [[1940]]}} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1961||4||0 |- |1962||1||0 |- |1963||5||0 |- |1964||1||0 |- |1965||4||0 |- |1966||6||0 |- |1967||5||0 |- |1968||3||0 |- |1969||4||0 |- |1970||0||0 |- |1971||5||0 |- !Totaal||38||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20851/Hiroshi_Katayama.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/katayama_hiroshi.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Katayama, Hiroshi}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1940]] [[Kategorie:Lewende mense]] edy7jsj861fhk0a44mqyqpqty1jkrv5 0 81547 2896261 1904697 2026-04-22T11:40:57Z Aliwal2012 39067 2896261 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Yoshio Kikugawa |image= |fullname=Yoshio Kikugawa |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1944|9|12}} |cityofbirth=[[Shizuoka]] |countryofbirth=[[Japan]] |height= |position=Verdediger |years1=1968-1974 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=94 |goals1=2 |totalcaps=94 |totalgoals=2 |nationalyears1=1969-1971 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=16 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Yoshio Kikugawa'''|菊川 凱夫|Kikugawa Yoshio|* [[12 September]] [[1944]]}} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1969||2||0 |- |1970||12||0 |- |1971||2||0 |- !Totaal||16||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/43797/Yoshio_Kikugawa.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/kikugawa_yoshio.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Kikugawa, Yoshio}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Lewende mense]] 64b0upitx18b21ih8qrywa62ncjd67t 0 81554 2896262 1910672 2026-04-22T11:42:42Z Aliwal2012 39067 2896262 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Kenzo Yokoyama |image= |fullname=Kenzo Yokoyama |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1943|1|21}} |cityofbirth=[[Saitama]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=175 cm |position=Doelwagter |years1=1966-1977 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=136 |goals1=0 |totalcaps=136 |totalgoals=0 |nationalyears1=1964-1974 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=49 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Kenzo Yokoyama'''|横山 謙三|Yokoyama Kenzo|* [[21 Januarie]] [[1943]]}} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1964||1||0 |- |1965||4||0 |- |1966||6||0 |- |1967||5||0 |- |1968||3||0 |- |1969||3||0 |- |1970||12||0 |- |1971||6||0 |- |1972||3||0 |- |1973||2||0 |- |1974||4||0 |- !Totaal||49||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20490/Kenzo_Yokoyama.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/yokoyama_kenzo.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Yokoyama, Kenzo}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Lewende mense]] qxbe6dkvdcq1mg837c9tau6v5mi20l9 0 81558 2896263 1803700 2026-04-22T11:44:28Z Aliwal2012 39067 2896263 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Kazumi Takada |image= |fullname=Kazumi Takada |dateofbirth={{geboortedatum|1951|6|28}} |cityofbirth=[[Shizuoka]] |countryofbirth=[[Japan]] |dateofdeath={{sterftedatum en ouderdom|1951|6|28|2009|10|1}} |height=169 cm |position=Voorspeler |years1=1971-1979 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=128 |goals1=25 |totalcaps=128 |totalgoals=25 |nationalyears1=1970-1975 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=16 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Kazumi Takada'''|高田 一美|Takada Kazumi|[[28 Junie]] [[1951]] - [[1 Oktober]] [[2009]]}} was 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1970||4||0 |- |1971||0||0 |- |1972||5||0 |- |1973||3||0 |- |1974||0||0 |- |1975||4||0 |- !Totaal||16||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/43789/Kazumi_Takada.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/takada_kazumi.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Takada, Kazumi}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Sterftes in 2009]] dt34sqw8l3og79fzrtfyepqbdd62pp7 0 81559 2896264 1899156 2026-04-22T11:45:18Z Aliwal2012 39067 2896264 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Michio Ashikaga |image= |fullname=Michio Ashikaga |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1950|5|22}} |cityofbirth=[[Akita]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=175 cm |position=Middelveldspeler |years1=1969-1978 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=132 |goals1=36 |totalcaps=132 |totalgoals=36 |nationalyears1=1971-1975 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=7 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Michio Ashikaga'''|足利 道夫|Ashikaga Michio|[[22 Mei]] [[1950]] - }} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1971||1||0 |- |1972||3||0 |- |1973||2||0 |- |1974||0||0 |- |1975||1||0 |- !Totaal||7||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/43793/Michio_Ashikaga.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/ashikaga_michio.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Ashikaga, Michio}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Lewende mense]] 53vo3v77dzgpx9j78y9tazo19n3qvmt 0 81561 2896271 1810172 2026-04-22T11:56:34Z Aliwal2012 39067 2896271 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Takaji Mori |image= |fullname=Takaji Mori |dateofbirth={{geboortedatum|1943|11|24}} |cityofbirth=[[Hiroshima-prefektuur]] |countryofbirth=[[Japan]] |dateofdeath={{sterftedatum en ouderdom|1943|11|24|2011|7|17}} |height=173 cm |position=Verdediger |years1=1967-1977 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=146 |goals1=28 |totalcaps=146 |totalgoals=28 |nationalyears1=1966-1976 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=56 |nationalgoals1=2 }} {{Nihongo|'''Takaji Mori'''|森 孝慈|Mori Takaji|[[24 November]] [[1943]] Fukuyama - [[17 Julie]] [[2011]]}} was 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1966||4||0 |- |1967||5||1 |- |1968||4||0 |- |1969||4||0 |- |1970||13||0 |- |1971||3||0 |- |1972||8||0 |- |1973||1||1 |- |1974||1||0 |- |1975||9||0 |- |1976||4||0 |- !Totaal||56||2 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20478/Takaji_Mori.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/mori_takaji.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mori, Takaji}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1943]] [[Kategorie:Sterftes in 2011]] 698ea79hi4irswhhptsgd2hqmr2vobr 0 81563 2896267 1901325 2026-04-22T11:50:24Z Aliwal2012 39067 2896267 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Kuniya Daini |image= |fullname=Kuniya Daini |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1944|10|12}} |cityofbirth=[[Hyogo-prefektuur|Hyogo]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=173 cm |position=Verdediger |years1=1970-1978 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=119 |goals1=1 |totalcaps=119 |totalgoals=1 |nationalyears1=1972-1976 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=44 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Kuniya Daini'''|大仁 邦彌|Daini Kuniya|[[12 Oktober]] [[1944]] - }} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1972||6||0 |- |1973||4||0 |- |1974||7||0 |- |1975||12||0 |- |1976||15||0 |- !Totaal||44||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20483/Kuniya_Daini.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/daini_kuniya.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Daini, Kuniya}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Lewende mense]] luympkobcxjc0mwn70ppeczp9aew4zs 2896270 2896267 2026-04-22T11:55:27Z Aliwal2012 39067 2896270 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Kuniya Daini |image= |fullname=Kuniya Daini |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1944|10|12}} |cityofbirth=[[Kobe]], [[Hyogo-prefektuur|Hyogo]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=173 cm |position=Verdediger |years1=1970-1978 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=119 |goals1=1 |totalcaps=119 |totalgoals=1 |nationalyears1=1972-1976 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=44 |nationalgoals1=0 }} {{Nihongo|'''Kuniya Daini'''|大仁 邦彌|Daini Kuniya|[[12 Oktober]] [[1944]] - }} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|Japannese nasionale sokkerspan |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1972||6||0 |- |1973||4||0 |- |1974||7||0 |- |1975||12||0 |- |1976||15||0 |- !Totaal||44||0 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20483/Kuniya_Daini.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/daini_kuniya.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Daini, Kuniya}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1944]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5z7zw8pk4zz5uez1aqq66mjwfrj5dba 0 81573 2896265 1902673 2026-04-22T11:47:49Z Aliwal2012 39067 2896265 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Mitsunori Fujiguchi |image= |fullname=Mitsunori Fujiguchi |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1949|8|17}} |cityofbirth=[[Gunma]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=175 cm |position=Middelveldspeler |years1=1974-1982 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=127 |goals1=27 |totalcaps=127 |totalgoals=27 |nationalyears1=1972-1978 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=26 |nationalgoals1=2 }} {{Nihongo|'''Mitsunori Fujiguchi'''|藤口 光紀|Fujiguchi Mitsunori|[[17 Augustus]] [[1949]] - }} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|[[Japannese nasionale sokkerspan]] |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1972||5||0 |- |1973||2||0 |- |1974||1||0 |- |1975||4||0 |- |1976||2||0 |- |1977||0||0 |- |1978||12||2 |- !Totaal||26||2 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20854/Mitsunori_Fujiguchi.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/fujiguchi_mitsunori.html Japan National Football Team Database] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fujiguchi, Mitsunori}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Lewende mense]] p6eousrexzedjo8kdkgffn9oywwmdsy 2896266 2896265 2026-04-22T11:49:15Z Aliwal2012 39067 2896266 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |playername=Mitsunori Fujiguchi |image= |fullname=Mitsunori Fujiguchi |dateofbirth={{geboortedatum en ouderdom|1949|8|17}} |cityofbirth=[[Gunma-prefektuur|Gunma]] |countryofbirth=[[Japan]] |height=175 cm |position=Middelveldspeler |years1=1974-1982 |clubs1=[[Urawa Red Diamonds|Mitsubishi Motors]] |caps1=127 |goals1=27 |totalcaps=127 |totalgoals=27 |nationalyears1=1972-1978 |nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps1=26 |nationalgoals1=2 }} {{Nihongo|'''Mitsunori Fujiguchi'''|藤口 光紀|Fujiguchi Mitsunori|[[17 Augustus]] [[1949]] - }} is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !colspan="3"|[[Japannese nasionale sokkerspan]] |- !Jare!!Kere!!Doele |- |1972||5||0 |- |1973||2||0 |- |1974||1||0 |- |1975||4||0 |- |1976||2||0 |- |1977||0||0 |- |1978||12||2 |- !Totaal||26||2 |} == Eksterne skakels == *[http://www.national-football-teams.com/player/20854/Mitsunori_Fujiguchi.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/fujiguchi_mitsunori.html Japan National Football Team Database] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fujiguchi, Mitsunori}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Lewende mense]] hu04rucxbnte4zxdf2518qtn8ixxoti 0 81922 2896183 1904062 2026-04-22T08:51:33Z Aliwal2012 39067 2896183 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name=Masami Ihara<br />井原 正巳 |image= |caption= |fullname=Masami Ihara |birth_date={{Geboortedatum en ouderdom|1967|9|18}} |birth_place=[[Koka, Shiga|Koka]], [[Shiga-prefektuur|Shiga]], [[Japan]] |death_date= |death_place= |height=1,82&nbsp;m |position=Verdediger |currentclub= |clubnumber= |youthyears1=1986–1989|youthclubs1=[[Universiteit van Tsukuba]] |years1=1990–1999|clubs1=[[Yokohama F. Marinos]]|caps1=267|goals1=5 |years2=2000|clubs2=[[Júbilo Iwata]]|caps2=20|goals2=1 |years3=2001–2002|clubs3=[[Urawa Red Diamonds]]|caps3=54|goals3=1 |totalcaps=341|totalgoals=7 |nationalyears1=1988–1999|nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]]|nationalcaps1=122|nationalgoals1=5 |manageryears1=2006–2008|managerclubs1=[[Japanse nasionale o/23-sokkerspan|Japan o/23]] (assistent) |manageryears2=2009–2014|managerclubs2=[[Kashiwa Reysol]] (assistent) |manageryears3=2015–|managerclubs3=[[Avispa Fukuoka]] |medaltemplates= |club-update= |nationalteam-update= }} '''Masami Ihara''' (gebore [[18 September]] [[1967]]) is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |1988||5||0 |- |1989||11||0 |- |1990||6||0 |- |1991||2||0 |- |1992||11||0 |- |1993||15||2 |- |1994||9||1 |- |1995||16||1 |- |1996||13||0 |- |1997||21||1 |- |1998||10||0 |- |1999||3||0 |- !Totaal||122||5 |} == Eksterne skakels == * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/ihara_masami.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ihara, Masami}} [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7lafg8pk02hlgn70mg1tp6yggmsb4go 0 81967 2896165 1910622 2026-04-22T08:24:15Z Aliwal2012 39067 2896165 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name=Nobuhisa Yamada<br />山田 暢久 |image= |caption= |fullname=Nobuhisa Yamada |birth_date={{Geboortedatum en ouderdom|1975|9|10}} |birth_place=[[Fujieda, Shizuoka|Fujieda]], [[Shizuoka-prefektuur|Shizuoka]], [[Japan]] |death_date= |death_place= |height=1,75&nbsp;m |position=Verdediger, middelveldspeler |currentclub= |clubnumber= |youthyears1=|youthclubs1= |years1=1994–2013|clubs1=[[Urawa Reds]]|caps1=540|goals1=27 |totalcaps=540|totalgoals=27 |nationalyears1=1995|nationalteam1=[[Japannese nasionale o/20-sokkerspan|Japan o/20]]|nationalcaps1=4|nationalgoals1=1 |nationalyears2=2002–2004|nationalteam2=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]]|nationalcaps2=15|nationalgoals2=1 |manageryears1=|managerclubs1= |medaltemplates= |club-update= |nationalteam-update= }} '''Nobuhisa Yamada''' (gebore [[10 September]] [[1975]]) is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2002||1||0 |- |2003||11||0 |- |2004||3||1 |- !Totaal||15||1 |} == Eksterne skakels == * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/yamada_nobuhisa.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Yamada, Nobuhisa}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] m6q0u9hlfwfzseahjbw7cl7806nqw15 0 81983 2896176 1908348 2026-04-22T08:41:27Z Aliwal2012 39067 2896176 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name=Alessandro Santos<br />三都主 アレサンドロ |image= |caption= |fullname=Alessandro Santos |birth_date={{Geboortedatum en ouderdom|1977|7|20}} |birth_place=[[Maringá]], [[Paraná (deelstaat)|Paraná]], [[Brasilië]] |death_date= |death_place= |height=1,78&nbsp;m |position=Middelveldspeler |currentclub= |clubnumber= |youthyears1=|youthclubs1= |years1=1997–2003|clubs1=[[Shimizu S-Pulse]]|caps1=198|goals1=56 |years2=2004–2009|clubs2=[[Urawa Red Diamonds]]|caps2=100|goals2=11 |years3=2007|clubs3=→ [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] (leen)|caps3=20|goals3=1 |years4=2009–2012|clubs4=[[Nagoya Grampus]]|caps4=55|goals4=0 |years5=2013|clubs5=[[Tochigi SC]]|caps5=25|goals5=2 |years6=2014|clubs6=[[FC Gifu]]|caps6=18|goals6=2 |years7=2015|clubs7=[[Maringá Futebol Clube|Maringá]]|caps7=|goals7= |years8=2015|clubs8=[[Grêmio de Esportes Maringá|Grêmio Maringá]]|caps8=|goals8= |years9=2016|clubs9=[[Paraná Soccer Technical Center|PSTC]]|caps9=|goals9= |totalcaps=416|totalgoals=72 |nationalyears1=2002–2006|nationalteam1=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]]|nationalcaps1=82|nationalgoals1=7 |manageryears1=|managerclubs1= |medaltemplates= |club-update= |nationalteam-update= }} '''Alessandro Santos''' (gebore [[20 Mei]] [[1977]]) is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2002||9||1 |- |2003||15||1 |- |2004||22||2 |- |2005||17||1 |- |2006||19||2 |- !Totaal||82||7 |} == Eksterne skakels == * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/santos_alessandro.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Santos, Alessandro}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1977]] [[Kategorie:Lewende mense]] m9u89lkcwed6l859a87b1r2mf8zy5nl 0 82000 2896171 2855223 2026-04-22T08:38:15Z Aliwal2012 39067 2896171 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Shinji Ono<br/>小野 伸二 | image = [[Lêer:Shinji_Ono_WSW.jpg|220px]] | upright = 0.9 | caption = Ono in 2013 | full_name = Shinji Ono<ref>{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Japan |publisher=FIFA |page=16 |date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |archive-date=10 June 2019}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1979|9|27|df=y}}<ref>{{cite web|url=http://www.feyenoord.com/domains/feyenoord/pages/datapresenter.asp?contentcode=SPELER_HOMEPAGE&dataid=12820000000010|title=Shinji Ono|publisher=Feyenoord|archive-url=https://web.archive.org/web/20060225172721/http://www.feyenoord.com/domains/feyenoord/pages/datapresenter.asp?contentcode=SPELER_HOMEPAGE&dataid=12820000000010|archive-date=25 February 2006}}</ref> | birth_place = Numazu, [[Shizuoka-prefektuur|Shizuoka]], [[Japan]] | death_date = | death_place = | height = 1,75 m<ref>{{cite web|url=http://www.footballaustralia.com.au/wswanderersfc/players/Shinji-Ono/980|title=Shinji Ono|publisher=Western Sydney Wanderers FC|archive-url=https://web.archive.org/web/20130320080915/http://www.footballaustralia.com.au/wswanderersfc/players/Shinji-Ono/980|archive-date=20 March 2013}}</ref> | position = Middelveldspeler | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = | youthclubs1 = Imazawa Boys SC<ref name="kicker1">{{cite web | url = https://www.kicker.de/shinji-ono/laufbahn | title = Shinji Ono | language = de | website = Kicker | access-date = 3 October 2019}}</ref> | youthyears2 = 1992–1994 | youthclubs2 = Imazawa Junior High School | youthyears3 = 1995–1997 | youthclubs3 = [[Shimizu Commercial High School|Shimizu Shogyo High School]] | years1 = 1998–2001 | clubs1 = [[Urawa Reds]] | caps1 = 79 | goals1 = 20 | years2 = 2001–2005 | clubs2 = [[Feyenoord]] | caps2 = 112 | goals2 = 19 | years3 = 2006–2007 | clubs3 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps3 = 53 | goals3 = 8 | years4 = 2008–2009 | clubs4 = [[VfL Bochum]] | caps4 = 29 | goals4 = 0 | years5 = 2010–2012 | clubs5 = [[Shimizu S-Pulse]] | caps5 = 70 | goals5 = 8 | years6 = 2012–2014 | clubs6 = [[Western Sydney Wanderers FC|Western Sydney Wanderers]] | caps6 = 47 | goals6 = 9 | years7 = 2014–2019 | clubs7 = [[Hokkaido Consadole Sapporo]] | caps7 = 62 | goals7 = 2 | years8 = 2019–2020 | clubs8 = [[FC Ryukyu]] | caps8 = 23 | goals8 = 0 | years9 = 2021–2023 | clubs9 = [[Hokkaido Consadole Sapporo]] | caps9 = 6 | goals9 = 0 | totalcaps = 481 | totalgoals = 66 | nationalyears1 = 1995 | nationalteam1 = Japan o/17 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1999 | nationalteam2 = Japan o/20 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 2004 | nationalteam3 = Japannese Olimpiese span (O.P.) | nationalcaps3 = 3 | nationalgoals3 = 2 | nationalyears4 = 1998–2008 | nationalteam4 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps4 = 56 | nationalgoals4 = 6 | manageryears1 = | managerclubs1 = }} '''Shinji Ono''' (gebore [[27 September]] [[1979]]) is 'n [[Japan|Japannese]]voormalige professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as middelvelder gespeel het. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |1998||3||0 |- |1999||0||0 |- |2000||12||1 |- |2001||9||1 |- |2002||8||1 |- |2003||5||0 |- |2004||7||2 |- |2005||2||0 |- |2006||9||1 |- |2007||0||0 |- |2008||1||0 |- !Totaal||56||6 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/ono_shinji.html Japan National Football Team Database] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ono, Shinji}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] se47th3nuypf2xhmwvtfd9zcdv1158j 0 82001 2896182 1909350 2026-04-22T08:50:27Z Aliwal2012 39067 2896182 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name=Naohiro Takahara<br />高原 直泰 |image=[[Lêer:Takahara Naohiro, Omiya vs Shimizu 2012 (cropped).jpg|250px]] |caption=Takahara draf in 2012 vir [[Shimizu S-Pulse]] uit |fullname=Naohiro Takahara |birth_date={{Geboortedatum en ouderdom|1979|6|4}} |birth_place=[[Mishima, Shizuoka|Mishima]], [[Shizuoka-prefektuur|Shizuoka]], [[Japan]] |death_date= |death_place= |height=1,80&nbsp;m |position=Aanvaller |currentclub=[[Okinawa SV]] |clubnumber=10 |youthyears1=1995–1997|youthclubs1=[[Shimizu Higashi High School]] |years1=1998–2002|clubs1=[[Júbilo Iwata]]|caps1=105|goals1=58 |years2=2001|clubs2=→[[Boca Juniors]] (leen)|caps2=6|goals2=1 |years3=2002–2006|clubs3=[[Hamburger SV|Hamburg]]|caps3=97|goals3=13 |years4=2006–2008|clubs4=[[Eintracht Frankfurt]]|caps4=38|goals4=12 |years5=2008–2010|clubs5=[[Urawa Reds]]|caps5=63|goals5=10 |years6=2010|clubs6=→[[Suwon Samsung Bluewings]] (leen)|caps6=12|goals6=4 |years7=2011–2012|clubs7=[[Shimizu S-Pulse]]|caps7=46|goals7=9 |years8=2013–2014|clubs8=[[Tokyo Verdy]]|caps8=41|goals8=11 |years9=2014–2015|clubs9=[[SC Sagamihara]]|caps9=54|goals9=11 |years10=2016–|clubs10=[[Okinawa SV]]|caps10=|goals10= |totalcaps=462|totalgoals=129 |nationalyears1=1995|nationalteam1=[[Japanse nasionale o/17-sokkerspan|Japan o/17]]|nationalcaps1=3|nationalgoals1=1 |nationalyears2=1998–1999|nationalteam2=[[Japanse nasionale o/20-sokkerspan|Japan o/20]]|nationalcaps2=16|nationalgoals2=16 |nationalyears3=1998–2000|nationalteam3=[[Japanse nasionale o/23-sokkerspan|Japan o/23]]|nationalcaps3=11|nationalgoals3=4 |nationalyears4=2000–2008|nationalteam4=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]]|nationalcaps4=57|nationalgoals4=23 |manageryears1=2016–|managerclubs1=[[Okinawa SV]] |medaltemplates= |club-update=31 Desember 2015 |nationalteam-update= }} '''Naohiro Takahara''' (gebore [[4 Junie]] [[1979]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2000||11||8 |- |2001||4||0 |- |2002||4||1 |- |2003||8||2 |- |2004||5||1 |- |2005||7||2 |- |2006||5||3 |- |2007||9||6 |- |2008||4||0 |- !Totaal||57||23 |} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/takahara_naohiro.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Takahara, Naohiro}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] 61ernfu57nklsmx1mnr19cgxhgjbfnr 0 82022 2896168 2857282 2026-04-22T08:34:52Z Aliwal2012 39067 2896168 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler |name=Marcus Tulio Tanaka<br />田中 マルクス 闘莉王 |image=[[Lêer:Tulio 20080622.jpg|250px]] |fullname=Marcus Tulio Lyuji Murzani Tanaka<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010 List of Players |publisher=[[FIFA]] |date=4 Junie 2010 |access-date=13 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517205300/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |birth_date={{Geboortedatum en ouderdom|1981|4|24}} |birth_place = [[Palmeira d'Oeste]], [[São Paulo|SP]], [[Brasilië]] |height=1,85&nbsp;m |youthyears1= |youthclubs1=[[Mirassol Futebol Clube|Mirassol]] |youthyears2=1998–2000 |youthclubs2=Shibuya Makuhari High School |currentclub=[[Kyoto Sanga]] |clubnumber=4 |position= Sentrale agter |years1=2001–2003 |clubs1=[[Sanfrecce Hiroshima]] |caps1=39 |goals1=2 |years2=2003 |clubs2 = → [[Mito HollyHock]] (leen) | caps2=45 |goals2=10 |years3=2004–2009 |clubs3=[[Urawa Red Diamonds]] |caps3=168 |goals3=37 |years4=2010–2016 |clubs4=[[Nagoya Grampus]] |caps4=185 |goals4=36 |years5=2017–2019 |clubs5=[[Kyoto Sanga FC]] | caps5 = 92 | goals5 = 19 | totalcaps = 499 | totalgoals = 104 |nationalyears1=2004 | nationalteam1=[[Japanse nasionale o/23-sokkerspan|Japan o/23]] | nationalcaps1=7 | nationalgoals1=0 |nationalyears2=2006–2010<ref name=nationalteam>{{cite web |url=http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/tanaka_marcus_tulio.html |title=TANAKA Marcus Tulio |publisher=Japan National Football Team Database |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426013749/https://www.japannationalfootballteam.com/en/players/tanaka_marcus_tulio.html |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |nationalteam2=[[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] |nationalcaps2=43 |nationalgoals2=8 |pcupdate= 22 Februarie 2018 |ntupdate= 7 Februarie 2011 }} '''Marcus Tulio Tanaka''' (gebore [[24 April]] [[1981]]) is 'n voormalige [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2006||5||1 |- |2007||4||1 |- |2008||10||2 |- |2009||13||2 |- |2010||11||2 |- !Totaal||43||8 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/tanaka_marcus_tulio.html Japan National Football Team Database] {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Tanaka, Marcus Tulio}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4skfhmvfxx4yxk8tmzi1csgw6vgxezz 0 82037 2896191 2218531 2026-04-22T08:58:30Z Aliwal2012 39067 2896191 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Yuki Abe <br />阿部 勇樹 | image = [[Lêer:Yuki Abe 7.05.2011.jpg|250px]] | caption = Abe draf in 2011 vir Leicester City uit | fullname = Yuki Abe<ref name="FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players">{{cite news |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |publisher=FIFA |format=PDF |page=16 |date=4 Junie 2010 |access-date=20 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517205300/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1981|9|6|}} | birth_place = Ichikawa, [[Chiba-prefektuur|Chiba]], [[Japan]] | height = 1,77&nbsp;m | currentclub = [[Urawa Red Diamonds]] | clubnumber = 22 | position = Verdedigende middelveldspeler | youthyears1 = 1994–1998 | youthclubs1 = JEF United Ichihara Youth | years1 = 1998–2006 | clubs1 = [[JEF United Ichihara]] | caps1 = 214 | goals1 = 36 | years2 = 2007–2010 | clubs2 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps2 = 120 | goals2 = 14 | years3 = 2010–2012 | clubs3 = [[Leicester City F.C.]] | caps3 = 52 | goals3 = 2 | years4 = 2012– | clubs4 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps4 = 205 | goals4 = 22 | nationalyears1 = 2000 | nationalteam1 = Japan o/20 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 2 | nationalyears2 = 2002–2004 | nationalteam2 = Japan o/23 | nationalcaps2 = 13 | nationalgoals2 = 3 | nationalyears3 = 2005–2011 | nationalteam3 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps3 = 53 | nationalgoals3 = 3 | club-update = 23 February 2018 | ntupdate = 2 Oktober 2011 (UTC) }} '''Yuki Abe''' (gebore [[6 September]] [[1981]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2005||5||0 |- |2006||8||1 |- |2007||11||1 |- |2008||9||0 |- |2009||8||1 |- |2010||9||0 |- |2011||3||0 |- !Totaal||53||3 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/abe_yuki.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Abe, Yuki}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] i38hf7rjbfdt1v5zkv6ujqdnw46a9bq 0 82051 2896196 1904530 2026-04-22T09:02:36Z Aliwal2012 39067 2896196 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Yōsuke Kashiwagi<br />柏木 陽介 | image = | fullname = Yōsuke Kashiwagi | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|12|15}} | birth_place = [[Kobe]], Hyogo, Japan | height = 1,75&nbsp;m | currentclub = [[Urawa Red Diamonds]] | clubnumber = 10 | position = Sentrale middelveldspeler | youthyears1 = 2003–2005 | youthclubs1=[[Sanfrecce Hiroshima]] | years1 = 2006–2009 | clubs1=[[Sanfrecce Hiroshima]] | caps1 = 112 | goals1 = 18 | years2 = 2010– | clubs2=[[Urawa Red Diamonds]] | caps2 = 265 | goals2 = 41 | nationalyears1 = 2005–2007 | nationalteam1 = Japan o/20 | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 3 | nationalyears2 = 2007 | nationalteam2 = Japan o/22 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2010–2016 | nationalteam3 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps3 = 11 | nationalgoals3 = 0 | pcupdate = 14:34, 20 April 2018 (UTC) | ntupdate = 24 Februarie 2012 }} '''Yosuke Kashiwagi''' (gebore [[15 Desember]] [[1987]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2010||1||0 |- |2011||2||0 |- |2012||1||0 |- !Totaal||4||0 |} == Eksterne skakels == * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/kashiwagi_yosuke.html Japan National Football Team Database] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kashiwagi, Yosuke}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] 25w4cg222gpaxl961iwrqve3nw1jzb8 0 82052 2896179 1905167 2026-04-22T08:45:16Z Aliwal2012 39067 2896179 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Tadanari Lee | image = [[Lêer:Tadanari Lee.jpg|250px]] | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|12|19}} | birth_place = Nishitōkyō, [[Tokio]], [[Japan]] | height = 1,82&nbsp;m | currentclub = [[Urawa Red Diamonds]] | clubnumber = 20 | position = Aanvaller | youthyears1 = | youthclubs1 = Komine FC | youthyears2 = 1998–2000 | youthclubs2 = [[Yokogawa Musashino F.C.|Yokogawa Musashino]] | youthyears3 = 2000–2004 | youthclubs3 = [[F.C. Tokyo]] | years1 = 2004–2005 | clubs1 = [[F.C. Tokyo]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2005–2009 | clubs2 = [[Kashiwa Reysol]] | caps2 = 108 | goals2 = 24 | years3 = 2009–2012 | clubs3 = [[Sanfrecce Hiroshima]] | caps3 = 70 | goals3 = 26 | years4 = 2012–2014 | clubs4 = [[Southampton F.C.|Southampton]] | caps4 = 7 | goals4 = 1 | years5 = 2013 | clubs5 = → [[F.C. Tokyo]] (leen) | caps5 = 13 | goals5 = 4 | years6 = 2014– | clubs6 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps6 = 107 | goals6 = 21 | nationalyears1 = 2007–2008 | nationalteam1 = Japan o/23 | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 2 | club-update =5 Augustus 2017 | nationalteam-update = 29 Februarie 2012 }} '''Tadanari Lee''' (gebore [[19 Desember]] [[1985]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2011||10||2 |- |2012||1||0 |- !Totaal||11||2 |} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/lee_tadanari.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Lee, Tadanari}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] a170g0onakjvkaixdknop7v8r58u6t9 2896180 2896179 2026-04-22T08:47:33Z Aliwal2012 39067 Klub= Tampines Rovers 2896180 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Tadanari Lee | image = [[Lêer:Tadanari Lee.jpg|250px]] | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|12|19}} | birth_place = Nishitōkyō, [[Tokio]], [[Japan]] | height = 1,82&nbsp;m | currentclub = Tampines Rovers | clubnumber = 20 | position = Aanvaller | youthyears1 = | youthclubs1 = Komine FC | youthyears2 = 1998–2000 | youthclubs2 = [[Yokogawa Musashino F.C.|Yokogawa Musashino]] | youthyears3 = 2000–2004 | youthclubs3 = [[F.C. Tokyo]] | years1 = 2004–2005 | clubs1 = [[F.C. Tokyo]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2005–2009 | clubs2 = [[Kashiwa Reysol]] | caps2 = 108 | goals2 = 24 | years3 = 2009–2012 | clubs3 = [[Sanfrecce Hiroshima]] | caps3 = 70 | goals3 = 26 | years4 = 2012–2014 | clubs4 = [[Southampton F.C.|Southampton]] | caps4 = 7 | goals4 = 1 | years5 = 2013 | clubs5 = → [[F.C. Tokyo]] (leen) | caps5 = 13 | goals5 = 4 | years6 = 2014– | clubs6 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps6 = 107 | goals6 = 21 | nationalyears1 = 2007–2008 | nationalteam1 = Japan o/23 | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 2 | club-update =5 Augustus 2017 | nationalteam-update = 29 Februarie 2012 }} '''Tadanari Lee''' (gebore [[19 Desember]] [[1985]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2011||10||2 |- |2012||1||0 |- !Totaal||11||2 |} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/lee_tadanari.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Lee, Tadanari}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8zzprytd1actwqktvqkk99sfjjhzfje 2896181 2896180 2026-04-22T08:49:03Z Aliwal2012 39067 2896181 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Tadanari Lee | image = [[Lêer:Tadanari Lee.jpg|250px]] | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1985|12|19}} | birth_place = Nishitōkyō, [[Tokio]], [[Japan]] | height = 1,82&nbsp;m | currentclub = Tampines Rovers | clubnumber = | position = Sportdirekteur | youthyears1 = | youthclubs1 = Komine FC | youthyears2 = 1998–2000 | youthclubs2 = [[Yokogawa Musashino F.C.|Yokogawa Musashino]] | youthyears3 = 2000–2004 | youthclubs3 = [[F.C. Tokyo]] | years1 = 2004–2005 | clubs1 = [[F.C. Tokyo]] | caps1 = 0 | goals1 = 0 | years2 = 2005–2009 | clubs2 = [[Kashiwa Reysol]] | caps2 = 108 | goals2 = 24 | years3 = 2009–2012 | clubs3 = [[Sanfrecce Hiroshima]] | caps3 = 70 | goals3 = 26 | years4 = 2012–2014 | clubs4 = [[Southampton F.C.|Southampton]] | caps4 = 7 | goals4 = 1 | years5 = 2013 | clubs5 = → [[F.C. Tokyo]] (leen) | caps5 = 13 | goals5 = 4 | years6 = 2014– | clubs6 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps6 = 107 | goals6 = 21 | nationalyears1 = 2007–2008 | nationalteam1 = Japan o/23 | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 4 | nationalyears2 = 2011–2012 | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 11 | nationalgoals2 = 2 | club-update =5 Augustus 2017 | nationalteam-update = 29 Februarie 2012 }} '''Tadanari Lee''' (gebore [[19 Desember]] [[1985]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2011||10||2 |- |2012||1||0 |- !Totaal||11||2 |} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/lee_tadanari.html Japan National Football Team Database] {{DEFAULTSORT:Lee, Tadanari}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3dfr27x3m83hgl65m9s93qwt0kz2ezg 0 82060 2896167 2210648 2026-04-22T08:32:48Z Aliwal2012 39067 2896167 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Makoto Hasebe | image = [[Lêer:Makoto Hasebe 2018 (cropped).jpg|250px]] | caption = Hasebe draf tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] vir [[Japanse nasionale sokkerspan|Japan]] uit | fullname = Makoto Hasebe<ref name="FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players">{{cite news |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |publisher=FIFA |format=PDF |page=16 |date=4 Junie 2010 |access-date=20 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517205300/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1984|1|18}} | birth_place = [[Fujieda, Shizuoka]], Japan | height = 1,80&nbsp;m<ref>{{cite web |title=National Team Squad |url=http://www.jfa.or.jp/eng/national_team/squad/ |work=jfa.or.jp |publisher=Japan Football Association |access-date=15 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200312140052/http://www.jfa.or.jp/eng/national_team/squad/ |archive-date=12 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | position = Verdedigende middelveldspeler | currentclub = [[Eintracht Frankfurt]] | clubnumber = 20 | youthyears1 = 1999–2001 | youthclubs1 = Fujieda Higashi High School | years1 = 2002–2007 | clubs1 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps1 = 149 | goals1 = 12 | years2 = 2008–2013 | clubs2 = [[VfL Wolfsburg]] | caps2 = 135 | goals2 = 5 | years3 = 2013–2014 | clubs3 = [[1. FC Nürnberg]] | caps3 = 14 | goals3 = 0 | years4 = 2014– | clubs4 = [[Eintracht Frankfurt]] | caps4 = 111 | goals4 = 2 | nationalyears1 = 2006–2018 | nationalteam1 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps1 = 114 | nationalgoals1 = 2 | pcupdate = 23 Junie 2018 }} '''Makoto Hasebe''' (gebore [[18 Januarie]] [[1984]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2006||6||0 |- |2007||0||0 |- |2008||10||0 |- |2009||11||1 |- |2010||10||0 |- |2011||15||1 |- |2012||11||0 |- |2013|||| |- !Totaal||63||2 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/hasebe_makoto.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Hasebe, Makoto}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] 6p1cvjwadvuj6e73w95pbj4egkzkgy9 0 82073 2896184 2207656 2026-04-22T08:54:04Z Aliwal2012 39067 2896184 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Hajime Hosogai | image = [[Lêer:Hajime hosogai.jpg|250px]] | fullname = Hajime Hosogai | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|df=yes|1986|6|10}} | birth_place = Maebashi, Gunma, Japan | height = 1,77&nbsp;m<ref>{{cite web |title=National Team Squad |url=http://www.jfa.or.jp/eng/national_team/squad/ |work=jfa.or.jp |publisher=[[Japan Football Association]] |access-date=15 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200312140052/http://www.jfa.or.jp/eng/national_team/squad/ |archive-date=12 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | currentclub = [[Kashiwa Reysol]] | clubnumber = 37 | position = Verdedigende middelveldspeler / heelagter | youthyears1 = 1999–2001 | youthclubs1 = FC Maebashi | youthyears2 = 2002–2004 | youthclubs2 = Maebashi Ikuei High School | years1 = 2005–2010 | clubs1 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps1 = 98 | goals1 = 5 | years2 = 2011–2013 | clubs2 = [[Bayer 04 Leverkusen]] | caps2 = 17 | goals2 = 0 | years3 = 2011–2012 | clubs3 = → [[FC Augsburg]] (leen) | caps3 = 39 | goals3 = 3 | years4 = 2013–2016 | clubs4 = [[Hertha BSC]] | caps4 = 53 | goals4 = 0 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = → [[Bursaspor]] (leen) | caps5 = 20 | goals5 = 0 | years6 = 2016–2017 | clubs6 = [[VfB Stuttgart]] | caps6 = 10 | goals6 = 0 | years7 = 2017– | clubs7 = [[Kashiwa Reysol]] | caps7 = 14 | goals7 = 0 | nationalyears1 = 2006–2008 | nationalteam1 = [[Japannese nasionale o/23-sokkerspan|Japan o/23]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2010–2014 | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 30 | nationalgoals2 = 1 | pcupdate = 05:40, 12 Januarie 2018 (UTC) | ntupdate = }} '''Hajime Hosogai''' (gebore [[10 Junie]] [[1986]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2010||3||0 |- |2011||7||1 |- |2012||8||0 |- |2013|||| |- !Totaal||18||1 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/hosogai_hajime.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Hosogai, Hajime}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] 1cn8devd5myrs95dkl6rojxrngqc498 2896187 2896184 2026-04-22T08:55:42Z Aliwal2012 39067 2896187 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Hajime Hosogai | image = [[Lêer:Hajime hosogai.jpg|250px]] | fullname = Hajime Hosogai | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|df=yes|1986|6|10}} | birth_place = Maebashi, Gunma, Japan | height = 1,77&nbsp;m<ref>{{cite web |title=National Team Squad |url=http://www.jfa.or.jp/eng/national_team/squad/ |work=jfa.or.jp |publisher=Japan Football Association |access-date=15 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200312140052/http://www.jfa.or.jp/eng/national_team/squad/ |archive-date=12 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | currentclub = Thespa Gunma | clubnumber = 33 | position = Verdedigende middelveldspeler / heelagter | youthyears1 = 1999–2001 | youthclubs1 = FC Maebashi | youthyears2 = 2002–2004 | youthclubs2 = Maebashi Ikuei High School | years1 = 2005–2010 | clubs1 = [[Urawa Red Diamonds]] | caps1 = 98 | goals1 = 5 | years2 = 2011–2013 | clubs2 = [[Bayer 04 Leverkusen]] | caps2 = 17 | goals2 = 0 | years3 = 2011–2012 | clubs3 = → [[FC Augsburg]] (leen) | caps3 = 39 | goals3 = 3 | years4 = 2013–2016 | clubs4 = [[Hertha BSC]] | caps4 = 53 | goals4 = 0 | years5 = 2015–2016 | clubs5 = → [[Bursaspor]] (leen) | caps5 = 20 | goals5 = 0 | years6 = 2016–2017 | clubs6 = [[VfB Stuttgart]] | caps6 = 10 | goals6 = 0 | years7 = 2017– | clubs7 = [[Kashiwa Reysol]] | caps7 = 14 | goals7 = 0 | nationalyears1 = 2006–2008 | nationalteam1 = [[Japannese nasionale o/23-sokkerspan|Japan o/23]] | nationalcaps1 = 10 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2010–2014 | nationalteam2 = [[Japannese nasionale sokkerspan|Japan]] | nationalcaps2 = 30 | nationalgoals2 = 1 | pcupdate = 05:40, 12 Januarie 2018 (UTC) | ntupdate = }} '''Hajime Hosogai''' (gebore [[10 Junie]] [[1986]]) is 'n [[Japan]]nese [[sokkerspeler]]. Hy het vir die [[Japannese nasionale sokkerspan]] uitgedraf. == Internasionale loopbaan == {| class="wikitable" style="text-align:center;" !Jaar!!Wedstryde!!Doelpunte |- |2010||3||0 |- |2011||7||1 |- |2012||8||0 |- |2013|||| |- !Totaal||18||1 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/hosogai_hajime.html Japan National Football Team Database] {{Saadjie}} {{DEFAULTSORT:Hosogai, Hajime}} [[Kategorie:Japannese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] kwl01zumyv4dw41kjhd75r49q57gyrj 0 82778 2895887 2737428 2026-04-21T16:17:05Z Jcb 223 2895887 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Bergkaree | image = Searsia leptodictya, habitus, Skeerpoort, c.jpg | image_caption = Groeiwyse naby [[Skeerpoort]] in die [[Magaliesberg]], [[Noordwes]] | status = LC | status_system = iucn3.1 | taxon = Searsia leptodictya | authority = (Diels) T.S.Yi, A.J.Mill. & J.Wen, (2004) | synonyms=* ''Rhus leptodictya'' <small>(Diels)</small> * ''Rhus amerina'' <small>Meikle</small> * ''Rhus leptodictya f. pilosa'' <small>R.Fern. & A.Fern.</small> * ''Rhus rhombocarpa'' <small>R.Fern. & A.Fern.</small> * ''Searsia leptodictya f. pilosa'' <small>(R.Fern. & A.Fern.) Moffett</small><ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77063303-1</ref> }} Die '''bergkaree''' (''Searsia leptodictya'') is 'n [[Suid-Afrika]]anse immergroen [[boom]] wat as die "Mohlwehlwe" in Sotho en as die "Mountain karee" in Engels bekend staan.<ref>http://redlist.sanbi.org/species.php?species=5522-74</ref> Die boom se FSA-nommer is 387.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref><ref name=PvanWyk>{{cite book | last = Van Wyk | first = Piet | title=Field guide to the TREES of the Kruger National Park|publisher=Struik | location = Kaapstad | date = 2008 | page = 173 | isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> Die [[spesie]] is [[inheems]] in [[Angola]], [[Botswana]], [[Eswatini]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Namibië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika is die boom inheems in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]]. == Beskrywing == Die boom lyk baie soos die [[karee]] en [[witkaree]] maar die blaarrande is saagtandig.<ref name="Moller">{{cite book | last = Moller | first = Eugene | title= Watter Boom is dit? | date = 2013 | isbn = 978-1-77007-832-1}}</ref> Die boom het 'n enkele, rowwe donkerbruin tot swart stam.<ref>{{citation|title=TREES of the Kruger National Park, a field guide|publisher=Piet van Wyk. Struik Uitgewers, Kaapstad, 2008.|ISBN=978 1 77007 759 1}}</ref> Dit bereik 'n hoogte van 5&nbsp;meter met dieselfde omtrek by die takke en bied goeie weerstand teen droogte maar slegs gedeeltelik teen ryp.<ref name="Moller" /> Dit is 'n pragtige klein boom vir 'n klein tuin met sy ronde kroon en interessante hangeffek van sy takkies en blaarstele. Dit kan in volle son of in gedeeltelike skaduwee geplant word. Die immergroen boom dra klein wit [[blom]]metjies, wat op vroulike bome verander in bondels van klein, plat bessies 5&nbsp;mm in deursnee. Die [[vrug]]gies lok baie [[voël]]s wat graag die bessies vreet. Daar kan ook bier gebrou word van die bessies. == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="130" style="font-size:100%; line-height:130%"> Lêer:Searsia leptodictya, saailing, Strikfontein se Nek, b.jpg|<center>Saailing in die [[Waterberg]], Limpopo Lêer:Searsia leptodictya, loof, Pretoria.jpg|<center>Loof Lêer:Searsia leptodictya, vrugte, a, Pretoria.jpg|<center>Vrugte Lêer:Searsia leptodictya, Magaliespark.jpg|<center>''S. leptodictya'' as sierboom by 'n vakansieoord </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Searsia|leptodictya]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] b27inp5nsyu3okxzqgho1zwovgnicky 0 82788 2896235 2894648 2026-04-22T09:52:02Z Jcb 223 2896235 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Die smal en breë weg'' (kunswerk)}} [[Beeld:Der breite und der schmale Weg 2008.jpg|250px|duimnael|''Der breite und der schmale Weg'', ontwerp deur Charlotte Reihlen en geskilder deur Paul Beckmann. Hierdie weergawe word in 2008 verhandel en bevat teksverse uit die 1984-Luthervertaling in fraktuurskrif. Die oorspronklike alsiende oog ontbreek, maar die opelug sendingsdiens is wel 'n nuwe toevoeging.]] [[Beeld:Der breite und der schmale Weg.jpg||250px|duimnael|Die bekender weergawe.]] [[Beeld:Alsiende_oog_DSEBW.JPG|250px|duimnael|Die alsiende oog tussen die wolke is uit die jonger weergawes verwyder, moontlik weens die verbintenisse met die sekulêre vrymesselary en die Oog van Horus]] '''''Die smal en breë weg''''' is 'n ''Andachtsbild'' (stigtelike beeld) oorspronklik ontwerp deur die [[Stuttgart]]se piëtistiese diakones [[Charlotte Reihlen]], wat die onderskeid tussen goed en kwaad uitbeeld.<ref name="Schiedt" /> Dit word dikwels as 'n verdeelde dubbelpad uitgebeeld: Die breë weg, wat deur vele gekies word, lei na die verdoemenis; die smalle na die paradys en die Nuwe Jerusalem. Sy gee die hele kunswerk die titel ''Der breite und der schmale Weg'' en laat dit druk. Dit is tot vandag toe een van die bekendste werke oor hierdie onderwerp. Charlotte Reihlen wou hiermee mense aanspoor om Jesus te volg. == Aanloop == Ná die opkoms van die rasionalisme, die nuwe wetenskappe en histories-kritiese benadering van die Bybel, ontstaan daar in Duitsland die teologiese teenreaksie: die [[piëtisme]] - die innerlike belewing van die vroomheid.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Essays_on_theology_and_religious_studies/AFjfEAAAQBAJ?hl=af&gbpv=1&dq=%22brede%20weg%22&pg=PA141&printsec=frontcover Sinnaghel, H. De wijde en nauwe poort in het hermeneutisch perspectief. Over de gelijkenis van de "Twee Wegen" in Matteüs 7:13-14. In: ''Essays on Theology and Religious Studies'', pp. 128-145]</ref> In Stuttgart oorheers die piëtisme, waarin nie die geformuleerde geloofsbelydenis nie, maar die persoonlike geloofservaring voorop gestel word. Die standpunt "om te beleef is méér as om bloot te bely" kom tot uiting in die tweepad-motief waarin die individuele mens in sy lewenspad voor te staan kom - en hy moet kies.<ref name="Bluyssen">[https://archive.org/details/godverborgenenna0000bluy/page/172/mode/2up?q=Charlotte+Reihlen Bluyssen, J.W.M. 2002. ''God verborgen en nabij : religie als heilig spel.'' Amsterdam : Anthos p. 173-174.]</ref> Die gelowige individu en sy goeie werke staan daarom sentraal: ''acta, non verba''.<ref name="Schiedt" /> Wat presies Charlotte Reihlen tot die skepping van die kunswerk sou aanspoor, bly 'n raaisel. Dit kon selfs 'n sameloop van omstandighede gewees het. Ds. J.J.W.A. Wijchers skryf die boek '' Vromen en Verlichten'' in 1974 (wat hy in 1985 weer sou herskryf), wat toeligting bied vir die kunsuitstalling, wat vanaf 15 Junie tot 18 Augustus 1974 gehou is by die Aarsbisschoppelijk Museum te Utrecht - en waar kunswerke van die twee eeue van die Protestantse Geloofsbelewing vanaf 1650 tot 1850 uitgebeeld is. Daarin gee hy ook 'n kort oorsig oor hierdie kunswerk, ''Der breite und der schmale Weg''.<ref name="Scholten" /> In 1985 skryf hy ''Uitleg van De brede en de smalle weg'', wat telkemale herdruk word.<ref name="verheggen" /> Charlotte Reihlen (gebore Mohl) is uit 'n ou predikantegeslag in Kemnat (Schwabe) gebore. Sy trou in 1823 met die welgestelde handelaar Friedrich Reihlen en kry 'n seuntjie, wat jonk sterf. In 1826 is 'n tweede seun gebore, en daarna nog 'n derde seun. Nou skryf Wijchers dat, toe die oudste seun siek is, hoor sy eendag 'n stem hier binnekant haar, wat haar vermaan: "As jy jou nie bekeer nie, sal jou kind sterf." Met al die gerief en plesier in die wêreld wat haar man haar kon bied, ondanks haar geloof, kon sy nie so ver kom nie.<ref name="Scholten" /> Toe die seuntjie sterf in 1829 wou Reihlen opsluit 'n nuwe weg inslaan. Haar man vind dit "dwase vroomheid", en probeer haar deur afleiding van haar probleme te vergeet. Toe dit nie werk nie, trek hy Amerika toe. Alleen - dit is sy pad wat hy gekies het. Juis daar kom hy tot inkeer toe hy die preek van 'n Duitse lekeprediker aanhoor. Hy keer terug Duitsland toe, waar hy nou Charlotte se ideale kon help verwesenlik. Saam begin man en vrou hulle te beywer vir Christelike skole, vir die sendingveld, Bybelverspreiding, vir 'n diakonessehuis en vir evangelisasie.<ref name="Scholten" /> Sy het ook verskeie kinderhuise ondersteun.<ref name="Schiedt" /> Vir evangelisasiewerk is illustrasiemateriaal benodig, en so het die prent van die smal en breë weg uiteindelik die lig gesien. Hierdie verborge outobiografiese gegewens van Charlotte Reihlen is sodoende subtiel dog kunstig verweef in die kunswerk.<ref name="Scholten">[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010823354:mpeg21:p002 Scholten, L.M.P. 1974. De brede en smalle weg. ''Trouw''. 21 juni:2]</ref> Daar is egter ook 'n minder aangename weergawe. Op 24 Julie 1866, drie weke ná die Slag van Königgrätz, is die Württembergers tydens die Oostenryks-Pruisiese oorlog (wat eers op 23 Augustus 1866 sou eindig) deur die Pruise 'n gevoelige nekslag by Tauberbischofsheim toegedien. Op 26 Julie, toe hierdie nuus rugbaar word in Stuttgart, kry Friedrich Reihlen 'n beroerteaanval wat hom sedertdien en tot en met sy dood in 1870 'n invalide gemaak het.<ref name="Lang68.71" /> Die dood was nou op haar drumpel - nie alleen op die slagveld nie, maar ook in haar huis. Charlotte het met dubbele doodsangs 'n oproep op haar medemens gedoen om boetedoening en bekering: weg van hul goddeloosheid, na God toe. Sy gee die Stuttgart-litograaf Conrad Schacher (1831–1870) die opdrag om haar ontwerpe te laat druk. Haar seun Theodor help haar hiermee, veral by die voorbereiding van die boekie van agt bladsye lank - die een wat die kunswerk se betekenis uitlê en gou gratis saam met die drukeksemplare versprei word.<ref name="Lang68.71">Lang, F.G. 2014. ''Charlotte Reihlen: 1805–1868; Lebensweg und Zwei-Wege-Bild'' Stuttgart: Verein für Württembergische Kirchengeschichte, S. 68-71; 175–182.</ref> Volgens Schiedt ''kon'' die skrywer moontlik Theodor Reihlen gewees het, omdat hy duidelik by die ontstaan van die beeld betrokke was. Nietemin, die boekie heet «Erläuterung des Bildes ‹Der breite und der schmale Weg›, mit Anführung der auf dem Bilde meist nur angedeuteten Schriftstellen».<ref name="Schiedt" /> ===Die drukwerk begin=== Oor die presiese drukdatum heers daar onenigheid. Ds. Wijchers stel die datum op 1866.<ref name="Scholten" /><ref name="verheggen" /> Massing (1988) het 'n Engelse afdruk gekry met 'n baie lang inskripsie, wat die Duitse herkoms erken, dat die kunswerk in 1862 deur mev. Charlotte Reihlen van Stuttgart '''''ontwerp''''' is en toe deur 'n jong kunstenaar Herr Schacher (ook van Stuttgart) geskilder is (dié datum word egter nié verstrek nie). Dit wil-wil strook met 'n brief [hier in Engels vertaal] wat haar seun (Adolf Reihlen) geskryf het, waarin haar seun sê omtrent 6 jaar voor haar dood (21 Januarie 1868) het die idee haar te binne geskiet om die breë en smal weg te laat maak. Massing stel die drukdatum omstreeks 1866.<ref name="Massing1988">[https://web.archive.org/web/20240621030957/https://ccposters.com/wp-content/uploads/2018/11/Massing_The_Broad_and_Narrow_Way.pdf Massing, J.M. 1988. The Broad and Narrow Way: From German Pietists to English Open-Air Preachers. ''Print Quarterly'' V, pp. 258-267]</ref> Friedrich Gustav Lang (2014) sê die oorspronklike wit-en-swart steendrukwerk is in 1867 deur Conrad Schacher uitgegee<ref name="Massing2015" /><ref name="wkgo.de">[https://www.wkgo.de/cms/article/index/das-bild-der-breite-und-der-schmale-weg Friedrich Gustav Lang: ''Das Bild - Der breite und der schmale Weg'', in: Württembergische Kirchengeschichte Online, 2022]</ref> terwyl die verklaringsboekie wat die plakkaat vergesel het in Junie 1867 uitgegee is.<ref name="Lang110''>Friedrich Gustav Lang. 2014. Charlotte Reihlen (1805–1868). Lebensweg und Zwei-Wege-Bild. In: ''Kleine Schriften des Vereins für württembergische Kirchengeschichte''. Stuttgart: Verein für württembergische Kirchengeschichte, S. 110.</ref> De eerste kleurafdruk van die Stuttgartse weergawe (ook by Schacher) verskyn omstreeks 1873-1884 en die derde weergawe word in 1890/1891 deur die litograaf Paul Beckmann (1846-1919) nuut oorgeteken en by Wilhelm Menges gedruk;<ref name="Massing2015" /> want ondertussen het die damesmodes ook verander.<ref name="Lang" /> By die effens hersiene weergawe deur Paul Beckmann, kry die beeld nuwe kleure.<ref name="Schiedt" /> Reeds in 1867 verskyn die Hollandse weergawe in Amsterdam. Dit verskyn by die Ortodoks-Protestantse uitgewer H. de Hoogh te Amsterdam,<ref name="verheggen" /> op inisiatief van die Utrechtse advokaat Anthony Michiel Cornelis van Asch van Wijk (1808-1874), wat jonkheer [dus, van die kleinadel] was.<ref name="Lieberg">[https://www.google.co.za/books/edition/Opwekking_van_de_natie/UQcUAgAAQBAJ?hl=af&gbpv=1&pg=PA165&printsec=frontcover Van Lieberg, M. 2012. Het vroege diakonessenwezen in Nederland (1836-1886). In: Van Lieberg, F. (red.). ''Opwekking van de natie: Het protestante Réveil in Nederland''. Hilversum: Uitgeverij Verloren, bl. 111-168, hier spesifiek bl. 165-167]</ref> Blykbaar het ene 'Pastor Israel' van Stuttgart met enkele kopieë in Nederland aangekom en vir dié regter enetjie gegee, wat op sy beurt weer H. de Hoogh genader het - die tophandelaar van godsdiensliteratuur in Amsterdam.<ref name="Massing1988" /> Op sy tweede besoek aan Holland in 1868 sien die Engelse predikant Gawin Kirkham hierdie afdruk in die uitstalvenster by De Hoogh, by wie hy toevallig oorgebly het, koop een (met 'n verklarende boekie by), en keer daarmee terug Londen toe om in sy evangelisasiewerk te gebruik.<ref name="Massing1988" /><ref>[https://www.ridgewaycommunitychurch.org.uk/wp-content/uploads/2022/01/The-Broad-and-Narrow-way.pdf "History and Explanation of the picture "The Broad and The Narrow Way". By the late Gawin Kirkham - Secretary of the Open-Air Mission (Republished from Private Collection - © Peter N Millward)]: The purpose of my second visit was to preach the Gospel, which I did by interpretation, and with manifest blessing, having Robert Craig as my fellow-labourer. We were the guests of Mr. H. de Hoogh, a kind bookseller, at 76, Nieuwendijk, Amsterdam. Here we arrived on January 31st, 1868. Our host had a Dutch copy of this Picture in his shop window. Next day I saw it for the first time, and was at once attracted by it. Day by day I looked at, and tried to understand its meaning; and I brought a copy to England on my return. Friends to whom it was shown were deeply interested; and soon after, at my request, the Dutch Explanation was translated into English, by Frederick Emmighausen, a young Dutchman, residing in London, and afterwards published.</ref> 'n Engelse weergawe verskyn in 1883, waarmee Kirkham die wêreld deurkruis.<ref name="Lang" /> In 1921 en 1960 verskyn op Duitse bodem nog afdrukke wat effens aangepas is.<ref name="Schiedt" /> Sedert 1921 word die beeld as steendrukwerk met nege kleure deur J.F. Steinkopf gewysig<ref name="Massing2015" /> en by die St. Johannes-drukkery in Lahr-Dinglingen gedruk, wat byna gelyktydig saamval met vele tale in druk (waaronder Duits, Nederlands, Engels, Spaans, Hongaars en selfs Armeens) en in twee weergawes uitgegee. Daarby word bedoel - op die een weergawe tref mens langs die Smal Weg 'n opelug sendingsdiens op die grasperk aan (soos op die Engelse weergawe), en op die ander een nie (soos by die Duitse weergawe).<ref name="Lang" /> Die Nederlandse kopie wat in die Skeepswrakmuseum op [[Bredasdorp]] te siene is, het dit ook nie. Sedert die vlakdrukpersweergawe van 1960 volg die Duitse plakkaat die Engelse vorm. Tot 2010 is dit die weergawe wat by die uitgewery verkrygbaar was.<ref name="Lang">Friedrich Gustav Lang. 2014. Charlotte Reihlen (1805–1868). Lebensweg und Zwei-Wege-Bild. In: ''Kleine Schriften des Vereins für württembergische Kirchengeschichte''. Stuttgart: Verein für württembergische Kirchengeschichte, S. 73–76. 79–86.</ref> Brasilië se Portugese weergawe verskyn eers in 1929, maar herdrukke en nuwe weergawes sou gedruk word tot in die 1970's.<ref>[https://web.archive.org/web/20250420172339/https://scispace.com/pdf/uma-proposta-de-periodizacao-da-cultura-visual-evangelica-2ho1v4hn2d.pdf Renders, H. 2018. 'O cartaz Os dois caminhos, de Charlotte Reihlen desde 1929.' Uma proposta de periodização da cultura visual evangélica brasileira: estabelecimento, apropriação, abrasileiramento e metamorfização glocal. ''Numen'', 21(1):19-20.]</ref> Ds. Wijchers skat dat die prent teen omstreeks 1875 by die "rechtzinnige volksdeel" in Nederland ingang gevind het.<ref name="Scholten" /> In ''Wenken op den weg ten leven'' (1875) is daar in dieselfde jaartal 'n advertensie wat lui:<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Wenken_op_den_weg_ten_leven/wxhWAAAAcAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=%22smalle+weg%22&pg=PT3&printsec=frontcover Notten, J.W.A. 1875. ''Wenken op den Weg ten Leven''. Leeuwarden: H. Bokma.]</ref> {{cquote|GEKLEURDE PLAAT.<br> Voorstellende:<br> '''De breede en de smalle weg.'''<br> Met verklaring.<br> Prys ''f'' 0.75.<br> }} Dit, desondanks die teologiese feit dat die mens in die beeld nou self voor die keuse staan om eiehandig iets te doen as hy gered wil word (dus, geen sprake van die uitverkiesingsleer/[[Predestinasie in Calvinisme|predestinasie]] van die Calviniste nie; geen genadegawe van die Lutherane nie), maar mens moet onthou dat met godsdiensverdraagsaamheid in Nederland, buiten die beeldestorm 'n paar eeue tevore, die Nederlanders ook in die 1800's nie lief was vir uiterstes nie.<ref name="Scholten" /> == Omskrywing == Vir 'n kunswerk wat eintlik veronderstel was om selfverklarend te wees, soos die aanvangswoorde lui, het die aanvanklike 8 bladsye van die eerste Duitse meegaande boekie<ref name="Schiedt">[https://web.archive.org/web/20250412091205/https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/47667913/W_G_Schiedt_breiter_und_schmaler_Weg-libre.pdf?1469968855=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DDer_breite_und_der_schmale_Weg_in_Wege_u.pdf&Expires=1744452725&Signature=SsZUPsetpDjmfPghdApyfi46EMF1JsRujriyTytclV2IVLWzQI6cykAkFNNe-a4Za-SvDsFXwv-kAowZzEB~JeAkj6EtBsa-IBlue~JoQwktzyRSb31r1sJnAjaMIAZtaeaWPdxiKrP4qetQnGeNYhNW0eEf5riL4RRUH7rUPRocv6TFUleb~rdGhEasKMICKF45w39ZKrLY7EUHi1vP46z0cnxaKIJ5yCJ2zanJLEQoTMFpWVeqxAbS6NabPrld8lJsCuSdqgI8zLOPb7gSQqH1jMoIF41WjCfT-xpsgZcnC5V9ckRTGLv-3blwBfr0l-flQw0nOFOYXFmyEnAqzA__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA Schiedt, H-U. 2016. Der breite und der schmale Weg. In: ''Les chemins et l'histoire'' / ''Strade e storia'' (1), pp. 42-44.]</ref> egter [https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/PR-01886-00007-00541/1 meer as verdubbel met die Engelse vertaling]. Die breë weg loop verby 'n kroeg, danssaal, teater, dobbelhuis, bordeel en die leningsbank. Op die pad word 'n donkie mishandel, 'n man besteel, daar vind 'n teregstelling plaas en die rusdag word ontheilig deur die Sondagstrein (heel agter). Net meer duidelikheid oor die trein in die boekie: {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Duits (1867)<ref name="Schiedt" /> ! scope="col" style="width: 300px;" | Engelse vertaling (1886)<ref name="Cambridge13">[https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/PR-01886-00007-00541/13 Cambridge University: Explanation of the Picture "The Broad and The Narrow Way." Translated from the German, p. 13]</ref> ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans |- | Bezüglich des abgebildeten Eisenbahnzuges möge erwähnt sein, dass die Eisenbahn an sich eine gute Erfindung ist, welche auch dem Reiche Gottes Vorschub leistet; im grossen Ganzen dient sie jedoch mehr dem Reiche Antichrists zur Ausbreitung und hat viel Sünde im Gefolge, z. B. die Sonntagsentheiligung u.s.w. || As regards the railway train represented in the picture, it may be said that the railway is in itself a good and useful invention which furthers the Kingdom of God. Nevertheless, all things considered, it yet more furthers the kingdom of Antichrist, and is productive of much sin, such as Sabbath desecration, &c. || Wat die uitgebeelde trein aanbetref moet mens te kenne gee dat die trein self 'n goeie uitvindsel is, wat ook die Koninkryk van God help bevorder; oor die algemeen help dit eerder die uitbreiding van die koninkryk van die Antichris aan, en gaan met veel sonde gepaard, bv. die Sondagsontheiliging, ens. |} Al staan dit nie so uitdruklik in die verklaring uitgestippel nie, glo Friedrich Gustav Lang daar steek iets meer agter: iets baie aktueel in die 1860's. Naby die trein speel daar 'n oorlogstoneel af, en drie slawe moet in die oerweergawe van die plakkaat met naakte rûe onder die sweep deurloop. Lang maak nou die gevolgtrekking dat Reihlen op die plakkaat verwys na die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] wat tussen 1861 en 1865 gewoed het, met slawerny wat onder andere die rede tot oorlog (''casus belli'') was. By hierdie oorlog speel die spoorlyn wel 'n belangrike rol. Die stoomtrein beteken bevryding vir tienduisende slawe wat na die noorde wil vlug. Hulle prys die trein toe as die wa wat die profeet Elia na die hemel gevoer het en sing geestelike liedere (''spirituals'') soos ''Swing low, sweet chariot''. Maar in dieselfde oorlog dien die treine ook al lopende moordwapens. Leërs uit die noorde en die suide jaag ook hul gepantserde slagskepe, die ''ironclads'', oor dieselfde treinspore, sodat hierdie stryd in die geskiedenisboeke beskryf sou word as die ''Railroad War'' of ''The Railroad Campaign of the American Civil War''.<ref>[https://archive.is/5mja2 Bruijn, S.M. 2014. Sporen naar 't verderf. ''Reformatorisch Dagblad''. 16 April:4]</ref> Die treinspoor word in sowel Amerika as Königgrätz dus die onheilsbringer (omdat die treine vir die eerste maal strategies vir oorlog aangewend is); die boodskap was dan oorspronklik bedoel: oorlog en slawerny is van die duiwel. Maar ten tyde van die ''Erklärung''-boekie wat in Junie 1867 verskyn het, het alle kommer en kwel van die oorlog saam met die lentebriesie verdwyn, en die ysterspoor het voortaan net aan die Sondagsontheiliging herinner.<ref name="Lang110'' /> Aan die einde van die breë weg word 'n brandende stad uitgebeeld. Bo die vuur en die rook, in die duisternis, hang 'n weegskaal: die afweging van goed en kwaad by die Laaste Oordeel. Wie 'n sondige lewe gelei het, sal in die "buitenste duisternis" (Matthéüs 8:12) beland. 'n Poortjie bied toegang tot die smal weg. Op die padpredikant regvoor staan geskrywe "Leben und Seligkeit" (''Lewe en saligheid''). As mens die poortjie binnegaan sien jy die beeld van die gekruisigde Christus. Dit was ongewoon in die Protestants-Christelike Nederland (weens die Calvinistiese interpretasie dat die [[Tien Gebooie]] enige vorm van beeldeverering verbied), maar in die Lutherse bedehuise van Duitsland waar Charlotte Reihlen woonagtig was, het kruisbeelde wel gehang. Uit die rots waarop die kruis staan, stroom lewende water waarmee 'n pelgrim sy dors les: dors na geestelike heil en lewe kan slegs deur Christus geles word. Verder met die pad op loop 'n moeder met haar kind, wat 'n verwysings is na die Bybelboek Timótheüs ([[2 Timoteus|2 Tim.]] 3:14-15). Op die smal paadjie word daar ook verwys na die werke van barmhartigheid: die hongeriges word iets te ete gegee, die dorstige word iets te drinke gegee, die vreemdeling word herberg gegee, die naakte word geklee en die siekes en gevangenes word besoek (Matthéüs 25:35-40). Regsbo is die Nuwe Jerusalem, die Stad van God, met daaronder 'n kroon en palmtakke. Die kroon is die eerbetoon aan die Oorwinnaar (Openbaring 2:10). Die palmtakke waarmee die pelgrims die Here Jesus begroet, simboliseer die oorwinning ([[Openbaring]] 7:9). Bo die hemelse stad word 'n lam uitgebeeld, die Lam van God wat die sonde van die wêreld wegneem (Openbaring 14:1; [[Evangelie volgens Johannes|Johannes]] 1:29). Bo in die middel, tussen die brandende stad en die Nuwe Jerusalem, is in 'n driehoek die alsiende oog van God afgebeeld, volgens 1 Petrus 3:12: ''Want die oë van die Here is op die regverdiges en sy ore tot hulle gebed, maar die aangesig van die Here is teen die kwaaddoeners.'' Die driehoek versinnebeeld die Drie-eenheid: die Vader, die Seun en die Heilige Gees. == Opvoedkundige waarde van die illustrasie == In Duitsland was die kunswerk baie gewild onder godsdienstige Protestante gesinne; dikwels sou hierdie beeld nie alleen as trougeskenk vir die pasgetroudes dien nie, maar later alte dikwels pryk as muurversiering in die kinderkamer. Waar die opvoeding begin. 'n Blitssoektog deur die internet lewer uiteenlopende herinneringe en emosies op. Dit wissel, aan die een kant, tussen bekoorlikheid en vervoering oor die haarfyn details in die beeld, en aan die ander kant 'n beklemmingsgevoel oor die engheid wat die geloofslewe daarin voorstel.<ref name="Schiedt" /> Ook in Nederland maak die prent deel uit van die opvoeding in Protestante huishoudings - as didakties-moralistiese vermaning. Vanweë die gedetailleerde en keurige bewerking is daar eweneens oorgenoeg kykplesier ondervind.<ref name="Bluyssen" /> In 'n neutedop illustreer ''Die smal en breë weg'' die ongewenste en die gewenste lewenswandel: wie hom aan die Bybelse voorskrifte van die smal pad hou, is 'n plek in die hiernamaals verseker; vir dié wat die breë weg kies is die "buitenste duisternis" hul voorland. Baie kinders het met angs na laasgenoemde gekyk. Volwassenes wat in 'n Protestantse ouerhuis grootgeword het, onthou nog al te goed die "alsiende oog".<ref name="Boekband">{{Google books|07wlALNXmA0C&pg|Door Boekband Bekoord: Boekbanden Van Protestants-christelijke Uitgevers 1892–1940|page=35}}</ref> Charlotte Reihlen het die beeld ontwerp as hulpmiddel om die Bybelse boodskap duidelik oor te dra: die woord alleen was nie meer genoeg nie. Volgens Dan en Muscchenga (2005), volg hierdie praktyk die tradisie van die sewentiende-eeuse Protestantse opvoedkundige [[Johann Amos Comenius]] wat in sy leerboek ''Orbis sensualium pictus'' (''Die wêreld in beeld'') voorstel dat teks en beeld naas mekaar geplaas moet word om die kind mee op te voed. Uit hierdie tradisie het sodoende ook fraai geïllustreerde kinderbybels ontstaan.<ref name="Boekband" /> == Invloede en voorlopers == Wat nooit uit die oog verloor moet word nie: ''Der breite und der schmale Weg'' van Reihlen is geensins uniek nie, maar is stewig veranker in tradisie. Dit is ook niks vreemd dat sogenaamde "Protestante kuns" tradisionele Katolieke simboliek sal benut nie.<ref name="Renders2016">[https://web.archive.org/web/20250419133201/https://periodicos.pucminas.br/horizonte/article/download/P.2175-5841.2016v14n44p1323/10848 Renders, H. 2016. A linguagem visual transconfessional da xilogravura pietista “O caminho largo e o caminho estreito”, de Charlotte Reihlen. ''Horizonte, Belo Horizonte'' 14(44): 1323-1353]</ref> So is daar die een gravure van Hieronymus Wierix uit 1616 wat op die oog af noue trekke met die kunswerk van Charlotte Reihlen toon. Warm op die spoor waar presies Reihlen haar inspirasie vandaan kon gekry het, kom Renders af op 'n hele rits houtsneewerke wat intertekstueel die een agtereenvolgend by die ander gaan leen het: hier is daar sprake van 'n internasionale en interdenominale wisselwerking. So het Hieronymus Wierix (1553-1619) 'n gravure gemaak na die werk van Hendrik van Balen (1575-1632). Daar is 'n groep vergelykbare houtsneë waar die Nuwe Jerusalem heel bo afgebeeld word, en onderaan drie paaie: één lei na die hemel, en twee na die hel. Volgens Renders se ondersoek staan die Duits-piëtistiese werk veel nader aan die visuele kultuur van die [[Teenhervorming|Katolieke reformasie]] as aan die gereformeerde tak van die Protestantisme. Hy probeer uitwys hoe hierdie werk uit die 19de eeu, wat onder die Evangeliese kringe (as minderheidsgroep in [[Brasilië]]) in die 20ste eeu 'n enorme hoë aansien geniet het, feitlik mildelik gaan leen het uit die Katolieke werke van die 17de eeu en, tot 'n mindere mate, uit 'n werk uit die 19de eeu wat sowel deur die Protestante as deur die Katolieke gewaardeer is.<ref name="Renders2016" /> Die tweepad-motief kom nie by Lutherse kunstenaars (soos [[Albrecht Dürer]], [[Lucas Cranach die Ouere]] én jongere) ten tyde van die Hervorming voor nie. Hier volg 'n lys houtsneewerk met die tweepad-motief uit die 16de tot die 18de eeu (dié '''in vetdruk''' het met die Klassieke te make):<ref name="Renders2016" /><ref name="Renders.Gossner" /> {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 50px;" | Geskep ! scope="col" style="width: 300px;" | Naam ! scope="col" style="width: 100px;" | Denominasie ! scope="col" style="width: 300px;" | Titel |- |1570 || Jan Collaert naar Degenhardus (1525/30 – 1580) || Katoliek || ''Smenschens Salich[eid], en v[er]doemenis beteekenis'' |- |1571 || Maarten van Heemskerck (1498-1574) || Katoliek || ''De brede en de smalle weg'' |- |1579 || Gerard de Jode (1509–1591) || Katoliek || '''''Hercules elegit virtutis calem''''' (Hercules kies die pad van die deug) |- |1583 || Johannes van Doetecum, die Ouere (1554-1605) || Gereformeerd || ''De smalle en brede Weg'' |- |1584 || Gilles Mostaert (1528-1598) || Katoliek || ''De brede en smalle weg met Christus tijdens de bergrede'' |- |1590 || Johannes (Jan) Wierix (1549-1620) || Katoliek || '''''Hercules bij de kruispunt''''' |- |1590 || Frans Hogenberg (1535 – 1590) || Katoliek || ''De brede en de smalle weg: allegorie op de menselijke levensloop'' |- |1600 || Hieronymus Wierix (1553-1619) || Katoliek || ''De brede en de smalle weg'' |- |1611 || Theodoor Rombouts (1597 -1637) || Gereformeerd || ''De brede en de smalle Weg'' |- |1616 || Hieronymus Wierix || Katoliek || ''De brede en de smalle weg'' |- |1623-1653 || Pieter Symonsz Potter (1597-1652) || Gereformeerd || '''''Hercules op de tweesprong''''' |- |1629 || Ludovicus van Leuven (1600-1661) || Katoliek || ''De drie wegen'' (boekillustrasie) |- |1639 || Laurence Neter (1600/04 – 1649/69) || Gereformeerd || ''De brede en de smalle weg'' |- |1645 || Karel van Mander (1548-1606) || Gereformeerd || ''Allegorie met brede en smalle pad'' |- |1649 || Jan Christiaensz Micker (1598-1664) || Gereformeerd || ''Brede en smalle weg'' |- |1699 || Jan Claesz ten Hoorn (1621-1715) || Gereformeerd || ''Gesigt van de Hel'' |- |1699 || Jan Luyken (1649-1712) || Mennoniet || ''Jongeling moet kiezen tussen de brede en de smalle weg'' |- |1700 || Schellenbaur || Lutheraan || ''Der Kern aller Gebet'' [Zwe Wege Bild]. |- |1704 || Cornelis Huyberts (1669-1712) || Gereformeerd || ''De smalle en brede Weg'' |- |1706-1707 || Carel Allard (1648-1709) || Gereformeerd || ''Roma Pertubata / 't Lusthof van Momus'' |- |1712 || Jan Luyken (1649-1712) || Gereformeerd || ''Een engel wijst een wandelaar op een smalle weg die leidt naar het hemels Sion'' |- |1712 || Jan Luyken (1649-1712) || Gereformeerd || ''De smalle weg en de brede weg'' |- |1767 || Cornelis van Noorde (1731-1795) || Gereformeerd || ''De smalle en brede Weg'' |} [[Lêer:Brede en de smalle weg, RP-P-1898-A-19872.jpg|duimnael|350px|Die 1600-gravure van Hieronymus Wierix]] Met bogenoemde tabel probeer Renders 'n blykie gee hoe gewild die onderwerp in Nederland/Vlaandere destyds was, maar ook watter sterk gevestigde Nederlands/Vlaamse tradisie dit was. Mens sien ook vanaf 1639 hoe die houtsneewerk wat hierdie onderwerp uitbeeld nou vernaamlik gekerf word deur die hand van die Gereformeerdes (dus, Protestante). Tog sal die Katoliek, Hieronymus Wierix, se werk die duidelikste ooreenkomste met Reihlen s'n toon.<ref name="Renders2016" /> Al was Wierix se werk eintlik 'n uitvloeisel van die Teenhervorming, dus, téén die Protestantse Hervorming gemik, het sy werk duideliker invloed op die steendrukwerk van Reihlen gehad as die driepad-motief wat in die 1800's in Switserland en omstreke op daardie stadium gewild was.<ref name="Renders2016" /> Terwyl Schiedt aanvoer dit was die beeld (1840) van Johann Heinrich Fischer, van Aarau, Switserland, wat as voorloper van Reihlen se werk gedien het (vergelyk ook [https://cerl.epc.ub.uu.se/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&pid=alvin-record%3A401078&dswid=-4193 die Sweedse drukwerk in 1856]),<ref name="Schiedt" /> wou Charlotte Reihlen volgens Lang doelbewus en uitdruklik van enkele beelde wat in die 1840's verskyn het, afwyk<ref name="wkgo.de" /> (wat Fischer se werk dus moet insluit). Op die heuwels van die voorloper tref mens nog langs albei paadjies allerlei deugde en ondeugde aan wat opgenoem word; Charlotte Reihlen wou egter liewer klein toneeltjies skep wat goeie en bose dade uitbeeld. By die 1840-werk is die Nuwe Jerusalem bo in die middel gesentreer, terwyl die hellevuur weer eenkant na die rand toe geskuif is. By haar werk moes die Verdoemenis links en die Saligheid regs 50/50 wees, 'n wesenlike aksentverskuiwing.<ref name="Lang102.105" /> Volgens Lang is dit eerder Jakob Renz (kleurlitografie), F. W. Bergemann in Neuruppin<ref name="Massing2015">[https://web.archive.org/web/20230728214715/https://printquarterly.co.uk/wp-content/uploads/2019/11/2015-03Issue.pdf Massing, J.M 2015. Notes: 'Charlotte Reihlen and the Broad and Narrow Way'. In: ''Print Quarterly'', March. pp. 65-66.]</ref>, Kis (Katoliek; ''[https://www.wkgo.de/medien/Themen/16.%20Inv.00.037.jpg Schmerzlicher Irrtum des üppigen Lebens jetziger Weltmenschen]'') en Ling (Protestant; ''[https://www.wkgo.de/medien/Themen/11.%20Inv.92.255.jpg Seelenspiegel oder der Wettlauf des alltäglichen Lebens]'') wat die voorlopers moes wees.<ref name="Renders.Gossner" /> Volgens Renders is Kis se werk direk afhanklik van die gravure uit 1616 van die Katoliek Wierix. Die komposisieplan bly dieselfde, maar so ook die twee karakteristieke motiewe van die werk: die groepe soldate in die onderste en voorste deel van die prent en die motief van die kake van die hel - die eindbestemming van diegene wat die Breë Weg bewandel. By Ling vind mens die mond van die hel wat tot 'n vlammespel afgewater is, en soldate wat vervang is deur gewone burgers. By Riehlen is die vlamme op een lyn met die oorlogsbeeld, al blyk dit tog dat daar groepies aanwesig is.<ref name="Renders2016" /><ref name="Renders.Gossner">[https://web.archive.org/web/20250419132437/https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/60972505/RENDERS__Helmut._Vortrag_Zwei_Wege-Bilder-libre.pdf?1571676484=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3D17_01_2020_Landeskirchliche_Archiv_Stutt.pdf&Expires=1745072672&Signature=WMyTgZlfFAYwM8WK26Wcl1zn3kxvwXN1EQQD3zANF7JJzZWuv2lHfDgd~DSINy~-w1~pNt~VBEcuctf7-XCass0ilgSDW5Yp2P4gS5eK3bcptPz-2pULH~tdNLRTHIe0Z0fvHSuLwtBsAjSQUnMQ60XmJcT5xANiTTqb0TydnhD1sc2kTJXVkQ3kiO49oX8D3qf61APCL9yAGOIaJrsF26NG2k07J2~690LmHy7KCbGrNS7w0Hq~YoRNJoLhyhSNazULHO7QV1mRby63R8W5~OB88AjCNsRCp3p2TCKvBN~uGJMXMGNyytTAGN84g0pY~FGTtsrFsz0hlz93j~koJA__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA Renders, H. 2020. Rede: Zwei Wege-Bilder, einschliesslich, Gossner´s Herzbüchlein: europäische religiöse Volkskunst des 19. Jahrhunderts. (Praatjie gelewer op 17 Januarie 2020 te Landeskirchliches Archiv Stuttgart, 18:00-19:30)]</ref> Daarom dan: ten eerste skep Kis en Ling albei 'n plattelandse toneeltjie agter elke poort, terwyl Reihlen weer die agtergrond met stedelike instellings vul, maar so ook die intense stadslewe wat daarmee gepaard gaan, soos konflik, aanvalle en geweld. By sowel Wierix as Reihlen oorheers die '''stedelike element'''.<ref name="Renders2016" /> Die tweede element wat mens opval is die goddelike oog en die Nuwe Jerusalem wat by Ling en Kis afwesig is. Hulle beeld of die hemel, of die Nuwe Jerusalem uit, maar nie albei gelyk nie. Slegs in die werk van Wierix uit 1600 kom hierdie kombinasie voor, maar dan in 'n ondergeskikte posisie. Wanneer mens die twee afsonderlike werke (1600 én 1616) van Wierix sáám bekyk, en die voorstelling van God die Vader verruil met die goddelike oog, dan kom jy tog by die weergawe van Reihlen uit. In sy artikel stippel Renders dan letterlik die ooreenkomste op die kunswerk uit.<ref name="Renders2016" /> Wat vir Renders wel baie anders opval: Wierix skilder vanuit 'n ''teosentriese'' (godgesentreerde) perspektief. Christus kyk vanuit die hemel na die kyker van die 1600-gravure, waardeur sy regterkant dan die linkerkant van die kyker word. Met ander woorde, die smal weg aan die linkerkant lei, vanuit die standpunt van die kyker, na Jesus se regterkant. [https://web.archive.org/web/20250413151622/https://dick.wursten.be/images/bredesmalleweg_17dE.jpg Dieselfde word herhaal in die 1616-gravure], selfs al is Christus in die hemel nou die gekruisigde.<ref name="Renders2016" /> By Reihlen tref mens egter 'n ''antroposentriese'' (mensgesentreerde) blik aan: nou is die smal weg aan die regterkant geplaas, vanuit die ''kyker'' se oogpunt.<ref name="Renders2016" /> Nog 'n kennelike verskil by Reihlen is die engele en demone wat nie meer op aarde die pelgrims beskerm/begelei of pla/aanval nie - slegs engele word in die hemel uitgebeeld. Die mond van die hel, die skelet in doodsgewaad met die sens, en die demone is almal afwesig - hier is sprake van modernisering, weg van die Middeleeuse beeldspraak - wat mens trouens ook by die eietydse portrette met die driepad-motief opgemerk het.<ref name="Renders2016" /> Laastens merk Renders op dat die gewoonte onder die mens om beelde te gebruik nie uitgesterf het nie. Inteendeel. Die Protestante het nie die ''Heilige Hart van Jesus'' in hul huise opgehang soos die Katolieke nie, maar het tog die behoefte ervaar om ''Die smal weg en die breë weg'' op te hang, al is die spore daarvan, onwetend, juis anti-Protestants.<ref name="Renders2016" /> En tog is dit geen uitgemaakte saak nie. Claus Bernet voer aan toe Wierix omstreeks die jaar 1600 'n gravure gemaak het, gegrond op die werk van Hendrik van Balen, was Balen Katoliek, en sy kollega, die einste Wierix, is sedert 1585 (tydens die Beleg van Antwerpen) al geregistreer as "Lutheraan". Wierix werk egter jare later in opdrag van die Jesuïete, en het hom ''moontlik'' weer bekeer.<ref name="Bernet">Bernet, C. Expectations of Philadelphia and the Heavenly Jerusalem in German Pietism. In: Shantz, D.H. (ed.). 2015. ''A Companion to German Pietism, 1660–1800''. Leiden: Brill, p. 158: If we ask ourselves where Reihlen took her inspiration, we will be led back into the history of piety. Around 1600, the engraver Hieronymus Wierix (1553– 1619) created an engraving based on a work by Hendrik van Balen (1575–1632). Balen was a Catholic and his colleague Wierix had been registered as a Lutheran since 1585, but worked in his later years for the Jesuits '''and possibly converted'''. The entire compositional image structure and many details, such as the architecture, the cross, the pilgrim’s path, and its characteristics were borrowed by Reihlen and developed further.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250208045058/https://bulletin.rijksmuseum.nl/article/download/19994/21660 Zsuzsanna van Ruyven-Zeman. 2002. Portretten van hoog tot laag en van klein tot groot. De familie Wierix en Hendrick Goltzius.] Sien voetnota 12 op bl. 403: '''In 1585 blijken alledrie de broers Lutheraan te zijn'''.</ref><ref>Vergelyk ook [https://archive.org/details/catalogueraison00wiergoog/page/XXII/mode/2up?q=profanes ''Catalogue raisonné de l'oeuvre des trois frères, Jean, Jérôme & Antoine Wierix'' (1866), xxxiii]: Les Pères de la Compagnie de Jésus se sont constamment appliqués à propager les images de sainteté; c'était, dans leur pensée, un moyen efficace de combattre les progrès du protestantisme. Les frères Wierix ont travaillé habituellement sous la direction & pour le compte des jésuites; ils ne se sont pas cependant abstenus de traiter des sujets profane.</ref> Mauquoy-Hendrickx stel dit egter so: "Op die moordlyste van die Antwerpse Burgerwag verskyn die name van die Wierix-broers, omdat hulle beskou word as aanhangers van die Lutherse geloof."<ref>Mauquoy-Hendrickx, M. 1983. ''Les estampes des Wierix''. (nota 4), p. 542, doe. 38'': "Les frères Wierix sont considérés comme adhérant à la foi Luthérienne dans les listes d'épuration de la garde civile Anversoise."</ref> Dit is hier waar die grense tussen "Katolieke" en "Protestante" kuns regtig verlê word. Hoe dit ook al sy, Reihlen het verder voortgebou op die struktuur van die beeldsamestelling en welke detail dan ook, soos die argitektuur, die kruis, die bedevaartspad, en ander kenmerke van Wierix se werk.<ref name="Bernet" /> Daar is ook diegene wat dink ''[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Bunyan,_The_Road_From_the_City_of_Destruction_to_the_Celestial_City_1821_Cornell_CUL_PJM_1038_01.jpg The Pilgrim's Progress]'' deur John Bunyan (die boek is in Afrikaans vertaal: ''Die pelgrim se reis'') kon Reihlen inspireer het,<ref name="Lieberg" /> maar ook dié gedagtegang word verwerp. Verheggen lê die saak so uit: die verhaal het in piëtistiese en verligte kringe veel aandag geniet en die verstrengelde tweepad-motief beeld die vrye keuse tussen goed en kwaad uit, wat lynreg staan teenoor die streng gereformeerde leerstelling dat die lot van die siel vooraf deur God bepaal is. Maar dan sê sy - dit is juis hierdie "verstrengelde pad", wat deur Bunyan inspireer is, wat hier, in 'Der breite und der schmale Weg' ''weer is verlaten: de wegen zijn duidelijk gescheiden''.<ref name="verheggen">[https://web.archive.org/web/20200919145441/http://evelyneverheggen.nl/Documenten-website-Evelyne/De-brede-en-de-smalle-weg-in-beeld.pdf Verheggen, E. 2018. De brede en de smalle weg in beeld. ''Speling: Tijdschrift voor bezinning'', 2018/3, pp. 19-27]</ref><br> Renders gooi ook sy stuiwer in die armbeurs: as mens hierdie houtgravures van Bunyan een vir een sou deurkyk (1678, 1679 en 1682), dan is dit toneeltjies wat losstaan, vanaf die "stad van vernietiging" dwarsdeur tot by die "hemelse stad". Ikonografiese details is afwesig wat wel in die werk van Reihlen voorkom. Vergeleke met 'n drieluik, vorm dié drie gravures nie eens 'n geheelbeeld of eenheid soos wat mens by Riehlen sou vind nie. Daar is wel sprake van 'n raakpunt tussen Bunyan en Reihlen wat metafories van aard, maar nie visueel van aard is nie. Bunyan het ook gewoon inspirasie gaan put uit wat sy tyd meer as 'n eeu lank in gravures en embleemboeke te bied gehad het (sien die tabel bo) - of dit nou deur kunstenaars van die Teenhervorming of die Protestante Hervorming uitgebeeld was.<ref name="Renders2016" /> Daar word soms aangevoer die Stuttgartse prediker Sixt Karl Kapff het Reihlen gehelp om die piëtisme (as godsdienstige stroming van die Protestantisme) in die woorde van Jesus teen die einde van die Bergrede (Matteus 7:13-14) in beeld vas te vang, deels gegrond op sy publikasies<ref>Vergelyk: Kapitel 4: Zwischen Konsolidierung und Resignation Der württembergische Pietismus im Vormärz; 'Hauptweg und Nebenwege'. In: ''Arbeiten zur Geschichte des Pietismus: Im Auftrag der Historischen Kommission zur Erforschung des Pietismus'' Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, S. 335: Reihlens theologischer Berater Sixt Carl Kapff hatte durch verschiedene Schriften die Bildgestaltung vorbereitet und begleitet. Seit 1850 wandte er sich in seinen Veröffentlichungen verstärkt Fragen der Sozialpolitik, Moral und Lebensgestaltung zu [...] Als Beispiele seien genannt: Vortrag über die ''Sonntagsfeier'' (1850); ''Die Revolution, ihre Ursachen, Folgen und Heilmittel'' (1851); ''Das Hazardspiel und die Nothwendigkeit seiner Aufhebung'' (1854); ''Erziehung und Ehe, behandelt in vier Predigten'' (1855); ''Der glückliche Fabrikarbeiter'' (1856).</ref> deels gegrond op die aanname van enge korrespondensie tussen hom en die familie.<ref>Vergelyk: Kapitel 4: Zwischen Konsolidierung und Resignation Der württembergische Pietismus im Vormärz; 'Hauptweg und Nebenwege'. In: ''Arbeiten zur Geschichte des Pietismus: Im Auftrag der Historischen Kommission zur Erforschung des Pietismus'' Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, S. 336: In Korntal hatte Kapff seinerzeit einen Aufsatz »Ueber das tausendjährige Reich und die Wiederbringung« geschrieben, aber nie veröffentlicht. Ein Sohn von Charlotte Reihlen fertigte später eine Abschrift des Aufsatzes an, die Kapff mit dem Vorsatz versah: » Dieses Heft ist die von Theodor Reihlen gemachte Abschrift eines Aufsatzes, den ich als Pfarrer in Kornthal machte, von dem ich aber nicht wünsche, daß er veröffentlicht wird. Er ist nur für tiefer denkende bekehrte Christen. Die Welt kann das nicht gehörig würdigen, versteht es nicht und würde es leicht mißbrauchen. S. C. Kapff.«</ref> Volgens Friedrich Gustav Lang is dit onwaarskynlik dat Kapff haar van raad bedien het - in die kunswerk is daar 'n tweeledige uitkoms, en Kapff het heimlik die ''apokatastase'' aangehang, waar daar net één uitkoms kan wees, naamlik: "dat aan die einde van hierdie wêreldbedeling alle mense tot God sal terugkeer en salig sal word."<ref>[[WAT]] s.v. apokatastase; want, as elke knie dan by die wederkoms voor Christus sal buig en as Saligmaker bely, dan sal almal mos gered wees?</ref> Maar wat baie belangrik is: Reihlen sien goeie dade as "vrugte van die geloof", en nie as toegangsvoorwaardes na die hemel toe, soos sy so dikwels van beskuldig is nie. In die bovermelde boekie word dit dan ook duideliker as in die beeld self.<ref name="Lang102.105">Lang, F.G. 2014. Charlotte Reihlen (1805–1868). Lebensweg und Zwei-Wege-Bild. In: ''Kleine Schriften des Vereins für württembergische Kirchengeschichte''. Stuttgart: Verein für württembergische Kirchengeschichte, S. 102–105</ref> == Reihlen se invloed op ander werke == In die ''Catéchisme en images'' (1908), 'n Katolieke kategismeboek met beelde, ook later in Nederlands beskikbaar<ref>[https://web.archive.org/web/20250419132945/https://prentencatechismus.org/uncategorized/de-geboden-derde-gebod-van-god-heilig-steeds-de-dag-des-heren/ Prentencatechismus. De geboden - Derde gebod van God - Heilig steeds de dag des Heren]</ref> , tref mens beeld Nommer 32 aan, betreffende die Derde gebod van God. Wat onmiddellik opval is die straatuitleg van die Franse dorpie wat op 'n druppel water lyk na ''Die smal en die breë weg''. Hierdie keer lei alle paaie egter reguit kerk toe.<ref>[https://web.archive.org/web/20240623201604/https://missiondesainteanne.wordpress.com/wp-content/uploads/2018/09/catc3a9chisme-en-images-1908-toutes-les-pages.pdf Catéchisme en images, 1908]</ref><ref>Kyk ook na die jukstaponering in die 2015-voorlegging van [https://web.archive.org/web/20240701000324/http://d284f45nftegze.cloudfront.net/julianlutz/Breiter-schmaler-Weg.pdf Brigitte Hufenbach, cand. Soz. Arb. en J. Thomas Hörnig, Prof. Dr. theol. habil.], bl. 15</ref> == Suid-Afrika == === ''De bre(e)de en de smalle weg'' === In die ''350 Jaar: NG Kerk'' (2002) dien die ''De breede en smalle weg'' in die voorhuis as aanduider van Christelike herlewing onder die kudde - iets waarvoor die dominees en gemeentelede al sedert die 1860's voor gebid het.<ref>Hofmeyr, G. (red.). 2002. ''N.G. Kerk 350 : eenhonderd bakens in die geskiedenis van die Nederduitse Gereformeerde Kerk, 1652-2002'' Wellington: Lux Verbi, bl. 120-121: Die herlewings van 1860 tot 1862 en dié wat vanaf 1874 gevolg het, het 'n blywende invloed op die NG Kerk gehad en het 'n groot bydrae gelewer tot die evangeliese karakter van die kerk. Dit het baie positiewe gevolge gehad: [...] Die bekende uitbeelding van die smal en breë weg wat vroeër talle lidmate se mure versier het. Dit was tipies van die spiritualiteit van die herlewingsgesindes en toon die maklike en algemeen bewandelde breë weg wat uitloop op die hel. Die trein op die breë weg weerspieël ook die agitasie teen Sondag - plesiertreine waarby Kaapse herlewingsgesindes betrokke was . Die smal weg lei verby die Kruis na die Hemelstad. Die Alsiende Oog van God word ook uitgebeeld. [...] Hierdie banier weerspieël die piëteit van herlewingsgesindes.</ref> Maar sonder 'n vaste tydlyn wat verkoopsyfers, verspreiding en afsetgebied aandui, kon die plakkaat netsowel as gerieflike breinkaart (''mind map'') of [[eselsbrug|eselsbruggie]] gedien het, net so onmisbaar as 'n atlas in die Aardrykskundeklas. Dit moes vir sy tyd vernuwend gewees het; geen resitasies of Bybelverse of kernwoorde op abstrakte wyse uit die kop soos 'n papegaai vir die kategese leer nie: Gods wette word nou sonder sukkel op grafiese wyse voorgestel, saamgevat en opgesom. En boonop in kleur ook, nie bloot swart-en-wit nie. Hoe dan ook, waar daar 'n vraag is, is daar 'n aanbod: In Oudtshoorn se wêreld was selfs afdrukke van ''De breede en de smalle weg'' by die Jodewinkel verkrygbaar.<ref>[https://scholar.sun.ac.za/bitstream/10019.1/51707/1/weil_inskakeling_2000.pdf Weil, T. 2000. Die inskakeling van die Jode by die Afrikaanssprekende gemeenskap op die platteland van 1880 tot 1950. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling. Universiteit van Stellenbosch, p. 86; met as bron - Sue van Waart, 1990, ''Paleise van die pluime'', bl. 63]</ref> 'n Mens moet waak teen veralgemenings, maar dr. Franz Bachmann skryf wel in sy boek ''Süd-Afrika: Reisen, Erlebnisse und Beobachtungen'' (1901), tydens sy ses jaar wat hy in die Kaapkolonie, Natal en Pondoland deurgebring het, die volgende oor die [[Hopefield]]-omgewing spesifiek, wat toon dat godsdienstige afbeeldings in die Afrikanerhuis, ongeag die oorsprong, geen vreemde gesig was nie:<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/S%C3%BCd_Afrika/gjEPAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Wand-bilder%20Papier%20Katholizismus&pg=PA85&printsec=frontcover Bachmann, F. 1901. Hopefield. In: ''Süd-Afrika: Reisen, Erlebnisse und Beobachtungen''. Berlin: Hermann Eichblatt, S. 85]</ref> {| class="wikitable" ! scope="col" style="width: 300px;" | Oorspronklike Duits (1901) ! scope="col" style="width: 300px;" | Afrikaans |- |Als Kuriosität seien die überall anzutreffenden bunten Wandbilder von gepretztem Papier erwähnt, die Christus, die Jungfrau Maria und verschiedene Heilige, in den grellsten Farben gedruckt, darstellen. Man glaubt in einem katholischen Lande zu sein. Aber von Katholizismus haben die Leute doch kaum dem Namen nach eine Ahnung! Die Bilder werden meist von herumziehenden Hausierjuden verkauft. || As 'n soort eienaardigheid tref mens orals bont muurskilderye van geperste papier aan, wat Christus, die Maagd Maria en verskeie heiliges uitbeeld, wat in die skelste kleure gedruk is. 'n Mens sou dink jy bevind jou in 'n Katolieke land. Maar die mense het nie die vaagste benul wat katolisisme is nie, laat staan nog die naam! Die skilderye word meestal deur rondtrekkende Joodse smouse verkoop. |} Die Nederlandse weergawe, ''De breede en de smalle weg'', is in Suid-Afrika as Africana bekend. Volgens [[C.G.S. de Villiers]] (1894-1978) het geen plaasvoorhuis (in die Overberg-distrik, hier in sy boek meer in die besonder [[Caledon]] en [[Bredasdorp]] waar hy gereeld as kind rondgereis het) ''De Breede en de Naauwe Weg'' ontbreek nie.<ref>De Villers, C.G.S. 1964. ''Medereisigers''. Kaapstad: Tafelberg Uitgewers, bl. 85 & 86: Toe ek as jong seun saam met Pa en Ma by Pa se suster, ouma Swart, op Elandsdrif, Bredasdorp, gaan kuier het, was dit die gebruik om op Agterdeur te gaan uitspan voordat die laaste skof langs die Rooistrandveld en Elim aangepak word. Oom Elie en tant Let Groenewald was nie familie van ons nie; Pa en Ma het hulle net baie goed geken. [...] Tant Let se voorhuis was baie klein en het geblink van sindelikheid. Die vier vergrote portrette van die egpaar se ouers het feitlik die hele muurspasie bedek, maar daar was darem nog plek vir ''De Breede en de Naauwe Weg'', wat vanslewe in geen plaasvoorhuis ontbreek het nie.</ref> Volgens sy agterkleinniggie,{{voetnota|C.G.S. de Villiers se ouma was Susanna Magdalena Martha du Toit (30.9.1811 - 18.9.1901), wat weer Suzanne van Rensburg se oumagrootjie was. Albei skrywers maak melding van die plaas Elandsdrif, en die geboortedatum 1811 en dat sy in 1829 met 'n De Villiers van Caledon getroud is.}} 'n Bredasdorper, Susanna Magdalena Martha van Rensburg (gebore Swart; 1919-1974),<ref>[https://web.archive.org/web/20250419133409/https://www.graves.eggsa.org/westerncape/Bredasdorp_Urban/Bredasdorp-nuwe-BP/R%20-%20Vanne%20__%20Surnames%20-%20R/DSCF1790.JPG eggsa.net: eGGSA Graves - Western Cape - RENSBURG Susanna Magdalena Martha, van nee SWART 1919-1974.]</ref> is hul "Breede en de smalle weg" in die spens aangetref, maar dit was op 'n plek gehang waar mens dit nooit kon miskyk nie. In die postuum gebundelde ''Breë weg, smalle weg'' (1978) oor haar Bredasdorpse jeug,<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/kann003gesk02_01/kann003gesk02_01_0009.php Kannemeyer, J.C. 1983. ''Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur''. Band 2. Kaapstad, Academica.]</ref> wat stukke bevat wat tussen 17 Augustus en 19 Oktober 1971 deur die SAUK uitgesaai is, glo sy dat die kunswerk "tot dertig, veertig jaar gelede" nog (dus, 1930's tot 1940's) seker in elke tweede Afrikaanse huis te sien was.<ref name="VanRensburg.1978">Van Rensburg, S. 1978. ''Breë weg, smalle weg''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 1-6</ref> ==== Vervreemding ==== Oormaatproduksie en -verspreiding. Die Hollandse taal wat die teks met verloop van tyd ontoeganklik gemaak het. En bowenal, die kyker, wat totaal en al van die oorsprong, ontwikkeling en die bedoeling van die werk vervreem is, en hulself nie meer daarin kan vind nie.<br> Wat kan skeefloop?<br> Die onkunde dwing die kyker om hom eenvoudig te verlaat op indrukke van elke kwasveeg, [[Hineininterpretierung]] deur die eietydse waardes of verwysingsraamwerk daarop af te dwing (soms met 'n tikkie humor), of dit laat die persoon eenvoudig net koud. Met ander woorde, die plakkaat word in wese 'n Rorschachtoets wat die kyker se eie gedagtegang blootlê. Oplaas kry mens die bewoording, soos geuiter deur die karakter Jos Goosen wat terugdink aan sy jongdae, in [[Harry Kalmer]] (1956–2019) se fiksieboek ''Die man met die dertien kinders'' (1998):<ref>Kalmer, H. 1998. ''Die man met die dertien kinders''. Kaapstad: Queillerie-Uitgewers, pp. 2-3.</ref> {{cquote| "de smalle weg en de breede weg"<br> Ek is seker ons het nooit daardie naam in ons huis gebruik nie.<br> Dit het ek eers later iewers gehoor of in 'n boek gelees. "De smalle weg en de breede weg". Of was dit andersom? "De breede weg en de smalle weg."<br> Vir my was dit net 'n prent in die gang. Dié tipe kitsch wat deesdae weer in die mode is. Hoogmode. Met dieselfde selfbewustheid as drie eendjies in 'n ry teen die muur, geborduurde Bybeltekste, aforismes ("Wat is 'n huis sonder 'n moeder?") en prentjies van die Voortrekkermonument op volstruiseiers. Die prent het reg teenoor die kleinhuisiedeur gehang. Die mense (almal wit) was in swart geteken. Die hele skildery was gebaai in die oranjerooi vlamme van die hel waarheen die mense op die breë weg op pad was. In die hel was daar duiwels, sondaars, krullende slange en (heel regs in die agterste hoek as jy geweet het waar om te kyk) twee swart mense met gepynigde uitdrukkings op hul gesigte. As die kleinhuisiedeur oop was terwyl jy op die toilet sit, kon jy (sonder om eers op te staan) duidelik sien dat die mense op die breë weg baie meer pret het as dié op die smal weg. }} Gaan mens egter terug na die stuk van Suzanne van Rensburg (gebore in 1919, let wel), gelewer aan die SAUK in 1971, stel sy dit onteenseglik dat niemand werklik geweet het waar ''De breede en smalle weg'' vandaan gekom het nie, en sy self het duidelik geen benul hoe oud die werk regtig is nie:<ref name="VanRensburg.1978" /> {{cquote| Die kunstenaar is onbekend, maar dat hy 'n Skrifgeleerde van formaat moes gewees het, betwyfel ek nie, want op daardie prent is daar nie minder as sewentig vers-en-kapittel-aanhaling uit die Bybel nie. Maar boonop was daardie kunstenaar en Skrifgeleerde ook 'n ware kenner van die Victoriaanse modes, want sy keuse vir elke okkasie was doodreg. Die vroue op die breë pad, met hul ingegorde middeltjies, wipstert-busselrokke, parasols en yslike hoede waarin opgestopte voëls nes maak, is toonbeelde van Victoriaanse kuisheid en korrektheid. Die mans daarenteen, met hul Victoriaanse sjarme van buigings en verleidelike gebare, pluiskeil en swaelstertpakke, is die ware wolwe in skaapsklere van daardie era. }} Oor die kleredrag sê sy dan net, mens moet seker dankbaar wees dat daardie honderd siele op die Breë Weg nie in hippieklere aangetrek was nie: "Die Victoriaanse klere besorg darem 'n mate van kuisheid aan al die sondige tonele daar op die breë pad." By ''De Balzaal'', merk sy op, is daar 'n paar danspare op die grondverdieping besig om so 'n "ekskuus my vir die wals" in hul wipstert-rokke te dans. Sy vind dit ook effe vreemd by ''De Speelbank Sociëteit'', dat 'n man buite die venster aan 'n tou om sy nek swaai - "en dit nogal met sy hoed op".<ref name="VanRensburg.1978" /> Van Rensburg kan glad nie die kloutjie by die oor kry waarom treinry sonde is nie:<ref name="VanRensburg.1978" /> {{cquote| Hoër op, waar die pad nouer word, maak hulle oorlog, wat natuurlik 'n groot sonde is. Agter die voetsoldate ry 'n trein verby, maar dat treinry nou ook sonde is, dit kon ek nie kleinkry nie. Hoe op aarde sou Pa, 'n ware gelowige, ons hele gesin dan jaar ná jaar in 'n sondige trein neem om by Ma se familie in die Koeberg te gaan kuier! Nee wat, om die pap darem nou so dik aan te maak, sou selfs ons ou ds. Viljoen met huiwering vul. }} Soos met Kalmer se fiktiewe karakter hierbo, is daar vir haar ook 'n gemis vir iets lekkers vir die kinders, en die betekenis van die diakonessehuis ontgaan haar heeltemal:<ref name="VanRensburg.1978" /> {{cquote| Hier is dit rustig en sonder die versoekings van die breë weg, net die kastyding des geestes en des vleeses. Die bedrywighede op daardie smal paadjie is minimaal en ons kinders se groot beswaar was dat daar niks lekkers op daardie pad gebeur nie... nie eens kinders wat onskuldige speletjies soos "Ring-a-rosie", Ly of gly, Vroteier, "In and out the windows", en "Walking on the green grass" speel nie. Met pandspeletjies kon jy darem nog die kat in die donker knyp... en dit was nou vir jou sonde, doodeenvoudig sonde. Die enigste geboue op daardie pad is 'n kerk, 'n kinderhuis vir in die eg gebore kindertjies, 'n diakonessehuis vir oues van dae en 'n Sondagskool... en meneer die kunstenaar, wat dan van die Kinderkrans? }} Nadat sy 'n wandelingbeskrywing na die Goue Poorte gegee het, kan sy afsluit met:<ref name="VanRensburg.1978" /> {{cquote| Nou is ons reis voltooi. Jy waag dit skaars om om te kyk, want daar ver links lê die rookwalms van die bose plek en hier skuins onder 'n diep kloof met die goue reënboog daaroor gespan. Maar reg daarbo? O, aarde bedek my en heuwels val op my... die Alsiende Oog in die driehoek.}} Sy vergelyk dan daardie oog met dié van 'n speelgoedwinkelier op Bredasdorp wat niks misgekyk het nie, en haar skuldgevoel toe 'n ballonnetjie eendag per ongeluk in haar hand beland en gaan teruggee het. Daarop het die winkelier gesê: "Ek het jou gesien met hierdie groot oog", en hy rek die oog so wawyd oop, net soos daardie oog op die plakkaat.<ref name="VanRensburg.1978" /> ==== Reihlen 'herontdek' ==== Wanneer presies die naam Reihlen bekend geword het in die Afrikaanse taalruimte is moeilik te sê, behalwe dat dit nogal saamval met die uitgee van die moderne Afrikaanse weergawe sedert 1997, asook die aansluiting van die internet. Nog in 1995, in die ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'', rondom die etimologie van Afrikaanse spreekwoorde, word daar nie 'n dooie woord gerep oor Reihlen nie:<ref>Pretorius, J.C. 1995. Waarom sê ons so? Afrikaanse spreekwoorde uit die pionierstyd - ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'', 51(2), November, pp 1-59; hier spesifiek bl. 15 & 16</ref> {{cquote| '''Die breë en die smal weg''' - Teen die einde van die negentiende en begin twintigste eeu het 'n godsdienstige prent, bekend as "De breede en de smalle weg", in talle huise teen die muur gehang. Dié prente is nog tot in die twintigste eeu as pryse in Sondagskole uitgedeel. Die prent beeld die weg van dood en verdoemenis en dié van lewe en redding uit. Die breë weg aan die linkerkant lyk baie aanloklik met aanwysings soos welkom, danssaal, wêreldsheid, herberg, Sondagontheiliging, dobbelhuis, leningsbank, lotery, teater en ander. Orals staan groepe mense gesellig rond. Daar is ook ' n trein. Mens moet onthou dat daar met die koms van die stoomtrein groot teenkanting van die Kerk se kant was, omdat die treine ook op Sondae sou loop. Die breë weg eindig bo aan die linkerkant van die prent in die ewige vuur. Die smal weg aan die regterkant is baie steil en moeilik, met aanwysings soos lewe en redding, weg van redding, Sondagskool, diakonessehuise en ander. Daar is baie minder mense wat hierdie weg, wat in die Hemelse Jerusalem eindig, volg. Bo in die middel van die prent is die alwetende Alsiende Oog. By elke persoon of groep persone is 'n Bybelteks wat na een of ander gedeelte van die Ou of Nuwe Testament verwys. Bekende uitdrukkings in dié verband is: '''Die breë weg opgaan of bewandel''' - 'n sondige lewe lei.<br> '''Die smal pad''' - die lewenswyse na die ewige lewe }} [[Abraham H. de Vries]] ontleed ''Gebet van Tities Tokaan'', wat in ''Kort Vertel: Aspekte van die Afrikaanse Kortverhaal'' (1998) verskyn, waarin Jeremias die smalle weg bewandel het, en tog, net soos Job en sy kinders, geteister is met teenslae. En Tities, as voorbidder vir Jeremias, plaas God onder gebed in die beskuldigdebank. Dit is hier waar die woord "Swabiese tekening" duidelik gebruik word:<ref>De Vries, A.H. 1998. ''Kort Vertel: Aspekte van die Afrikaanse Kortverhaal''. Amsterdam: Suid-Afrikaanse Instituut, p. 58</ref> {{cquote| Selfs al sou die leser hier nog Heere die eerlike erns van 'n bidder gun, volg net daarna 'n openlike klag ("maar toch Heere, jy het nie pad langs gehou met Jeremias nie") want Jeremias het hom in die laaste tyd goed gedra; hy het, sou 'n mens in terme van die bekende '''Swabiese tekening''' van die Breede en die Smalle kon sê - op die smalle weg gebly, teenoor die Heere wat nie padlangs gehou het nie, afgedwaal het. Om niemandal, al die vroomheid, Jeremias se melkbokke word deur die weerlig doodgeslaan. }} Op 24 Desember 2010 verskyn in ''Die Burger'' die artikel getiteld "Kersfees in die Klein-Karoo" (waarin Abraham de Vries die Karoo-Kersfees van sy jeug onthou, nes hy vantevore al in [https://www.dbnl.org/tekst/_nee003200601_01/_nee003200601_01_0106.php ''Neerlandia'' (2006) gemaak het]), waarin die kind op sy naam genoem word:<ref>[https://discover.sabinet.co.za/search?Search=%22reihlen%22&ProductType=allcontent Sabinet Discovery s.v. reihlen, toegangs: 18 April 2025.]</ref> "[...] van 'n Nederlandse afdruk van die toneel wat die koopmansvrou uit Zwabe, '''Charlotte Reihlen'''-Mohl, in 1866 in Stuttgart laat maak het na die dood van haar tweede seuntjie." ==== Post-millennium ervaringe ==== Die gevoelservaring van ''De breede en smalle weg'' is na die millenniumwending uiteenlopend, na gelang van die persoonlikheid: Pleks daarvan dat die individu bevryding en die losmaak van slaafse kerkdogma sou ervaar, soos die Piëtisme beoog het, word die afdruk van ''De breede en smalle weg'' vir die kyker net nog 'n slaanstok in die hand van die kerk en samelewing om mee gelooi te word.<br> Callie Roos spreek byvoorbeeld kritiek uit teen hierdie tweeledige manier van dink en doen. Want beelde soos "die smal weg teenoor die breë weg" vorm deel van 'n raamwerk, wat meebring dat Christene hulself voortdurend vertel dat hulle nooit goed genoeg is nie, tot mislukking gedoem is, en op die lange duur eenvoudig tou opgooi. In alles word die kwaad en die boosheid gesoek. Mens vrees straf, mens vrees die dood. Dit bring pyn en onsekerheid mee. Op hierdie manier word die individu gekondisioneer om by georganiseerde godsdiens netjies in gelid te val (uit selfbehoud), verdere blootstelling word vermy, die dieper betekenis gaan verlore. En dit bring verstarring van die kerk en samelewing mee.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/In_Christus/NOHsDwAAQBAJ?hl=af&gbpv=1&dq=%22bre%C3%AB%20weg%22&pg=PT46&printsec=frontcover Roos, C. 2020. ''In Christus: van toeskouer tot spoortrapper''. Johannesburg : Delta Boeke]</ref> Ander verkies weer die getrokke riglyne in 'n uiters chaotiese wêreld. Vir Sonja Goldberg het die plakkaat in die een gastekamer op haar tannie se plaas 'n "onuitwisbare indruk" op haar gemaak. Daar is slegs twee paaie wat gevolg kan word. Maar dit is die klein, lae hekkie van die smal weg wat mense die meeste afskrik.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Kom_saam_Wysheid_vir_jou_lewensreis/v9geEQAAQBAJ?hl=af&gbpv=1&dq=%22bre%C3%AB%20weg%22&pg=PT59&printsec=frontcover Goldberg, S. 2024. Die pad na Jesus toe. ''Kom saam: Wysheid vir jou lewensreis.'' Midrand: Luca Uitgewers]</ref> === ''Die smal en breë weg'' === [[Lêer:Die smal en breë weg Advent 2000 Trust.JPG|duimnael|regs|''Die smal en breë weg'' van Advent 2000 Trust]] In 1997 haal die Advent 2000 Trust die ou plakkaat onder die stof uit, [https://godsanswer.co.za/wp-content/uploads/2019/02/1.-Broad-Narrow-Road.pdf en maak hom brandaktueel], met 'n lokale kleurtjie by.<ref>[https://web.archive.org/web/20140816020736/http://www.godsanswer.co.za/ Advent 2000 Trust, Tuisblad, 16 Augustus 2014]</ref> Teen 2011 is daar oor 'n tydperk van dertien jaar 1,9 miljoen plakkate gedruk en in 32 tale vertaal (waaronder Russies, Chinees en Koreaans).<ref name="VanVelden" /> Teen 2013 is meer as 2,6 miljoen kopieë in 40 tale versprei,<ref>[https://godsanswer.co.za/wp-content/uploads/2019/02/Christus_se_opdrag.pdf Godsanswer: Christus se opdrag (by Properties dui die .pdf-datum op: 23 September 2013]</ref> en is selfs in 2023 nog op die sendingsveld in Mosambiek geslaag, ondanks die sinode van die Gereformeerde Kerk se afkeuring daarvan, vanweë die Jesus-figuur daarop.<ref>[https://web.archive.org/web/20250413200324/https://juignuus.co.za/getuienis-die-bree-en-die-smal-weg/ Venter, A. 2023. Getuienis: Die breë en smal weg. ''Juig!'': 3 Junie]</ref> Die Afrikaanse weergawe heet: ''Die smal en breë weg''. Die plakkaat se numering ondergaan 'n hellevaart: Nommer 1 begin by God, en Nommer 100 eindig by die hel. Die Bybelverse verskyn onderaan die kunswerk. Die kyker word oorval met lewendige, vrolike en aantreklike kleure - ontdaan van die sobere (of sonverbleikte?) kleure van vroeër - maar word ook gekonfronteer met al die nuwe euwels in die Nuwe Suid-Afrika, wat mens links op die Breë Weg kan vind. Of nié vind nie: die treine loop nie meer nie. In stede daarvan vind mens minibustaxi-geweld (of kaping?) op jou drumpel wat botvier; aborsies en straathoere om elke hoek, boonop reg onder die bordjie "Get AIDS Here". Homoseksuele in punkdrag en tatoeëermerke is 'n nuwe toevoeging, maar slawerny is van die baan af. Verkragtig, moord en doodslag woed oral. Betogings met klipgooiery en oorlog met skerpgeskut is moeilik te onderskei. Die Bacchus by die ingang van ouds moes bietjie links lê vir twee doedies in bikini's wat die "Welcome"-banier ophou. Die Smal Weg behou steeds sy plattelandse sjarme, maar die rus en vrede is nou in absolute skrille kontras met die stadsgeweld. Boonop is die hemelpoorte nie meer in 'n mistieke glans gehul of deur steil en nou kronkeldraaie bemoeilik nie, maar toegankliker vir die gelowige. Omdraaikans op die Breë Weg is daar wel, maar die diep versonke kloof tussen die hemel en hel het, anders as op die beeld van 130 jaar tevore, nou heeltemal onoorbrugbaar geword. Ook hiervoor is 'n logiese rede. In 'n onderhoud met ''Maroela Media'' in 2021, onthou André Venter, wat die plakkaat laat ontwerp het, hoe hy as 5-jarige die heel eerste keer 'n afdruk van ''De breede en de smalle weg'' in sy oupa se huis gesien het. Die indruk op hom was iets ontsaglik. Al kon hy nie Nederlands lees nie, was die beeld vir hom genoeg. Maar hy vind egter geen ongenuanseerde bekeringspad daarop nie.<ref name="VenterMaroela2021" /> Die tweestryd het hy in sy ouerhuis ondervind: sy pa was 'n wonderlike mens, maar egter alkoholis. Boonop moes André, as kind, 57 keer trek en by 27 verskillende skole aanpas. Sy ma het André die noue weg laat bewandel en stabiliteit gebring. Hy het die verkeerde goed by sy pa gesien, maar sy ma het die mooi kant gebring: "Dus, die verkeerde en die regte pad."<ref name="VenterMaroela2021" /> In die 1980's het sy pa tot bekering gekom, nadat André (nou al getroud en op universiteit) hom tussen die boemelaars gaan uithaal en weggedra het.<ref name="VenterMaroela2021" /> André Venter werk eers in die staatsdiens op 'n plaas in Hartbeespoortdam, bring sy eie onderneming op die been en vestig hom in die boubedryf. In sy werk beleef hy self 'n noue ontkoming op sy lewenspad, want hy was lief vir spoed en het een aand op pad in 'n trop beeste vasgery. Hy is gelukkig: met slegs 'n paar skraapmerke kom hy verder ongedeerd van die ongelukstoneel af. Hy betrek sy neef, wat toe self alkoholis was, om houtwerk vir hom te doen, op die een voorwaarde dat hy die drank moet los. As deel van die neef se rehabilitasie, besoek hulle saam een dag die NG Kerk (Venter is eintlik lidmaat van die Gereformeerde Kerk), en tydens die erediens vra die predikant: "Waar is die ou prent waar mens sommer kan sien watter sonde die mense doen?". Op daardie oomblik het Venter besef waarom sy lewe op die Botswanapad gespaar is.<ref name="VenterMaroela2021" /> Die afdrukke van die plakkaat wissel van hand na hand, en het al onder meer antwoord gegee in Sierre Leone, Kenia, op 'n skip in Italië, Alaska, Nieu-Seeland, ens. Nog 'n paar plakkate is al gedruk, by name ''Hemel of Hel'' (wat vier jaar geduur het om te ontwerp), ''God se Antwoord'', ''Die Grootste Wet'' en ''Christus se Opdrag''.<ref name="VenterMaroela2021">[https://web.archive.org/web/20210225074838/https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/die-reispad-na-die-hemel-of-hel/ Stoltz-Masson, E. 2021. Die reispad na die Hemel of Hel. ''Maroela Media''. 21 Februarie.]</ref> H. Londt word as die tekenaar, volgens Van Velden, aangedui.<ref name="VanVelden" /> ==== Poststrukturalistiese en postmoderne analise ==== Van Velden ontleed in haar 2011-verhandeling die eietydse Afrikaanse weergawe deur 'n poststrukturele en postmoderne lens. Aangesien ''Die smal en breë weg'' baie letterlik vertolk word, pas hierdie ondubbelsinnigheid nie so lekker in die postmoderne kraal nie. Voorts word daar nie te veel by die Piëtisme stilgestaan nie, ook nie gelet op die 1866-voorganger se oorspronklike bedoeling of sy geleidelike daling in gewildheid nie, ook skort diskoers vanuit Duitsland (die kunswerk se heimat), want die waarheid is immers 'n oop en relatiewe begrip. Voorts word uit die oog verloor dat die kunswerk, 'n ''tydsdokument'' is, net soos enige spotprent ook, net soos die verhandeling, en die postmodernisme as stroming self. Die hele hoofstuk kon met daardie een sin saamgevat word: "Hierdie oorvereenvoudigde illustrasie van Bybelse begrippe van eskatologie, sonde en verlossing ondersteun ‘n eksklusiewe, swart-op-wit teologie wat myns insiens indruis op post-strukturalistiese en postmoderne sienswyses."<ref name="VanVelden">[https://scholar.sun.ac.za/server/api/core/bitstreams/27ae15d6-7ed3-491a-aebd-45dc656f558a/content Van Velden, C.M. 2011. 'n Weg na betekenis: 'n gevallestudie van letterlike en figuurlike ikonografie van Bybelse eksegese. Ongepubliseerde M.Phil-verhandeling. Universiteit van Stellenbosch.]</ref> Die volgende kritiekpuntjies is geopper:<ref name="VanVelden" /> * Die letterlike vertolking is fundamentalisties, is gegrond op die idee van absolute waarhede, universele finaliteit, terwyl die Bybel metafories en misteries vertolk moet word.<ref name="VanVelden" /> Dit is nog 'n kenmerk van die postmodernisme: die idee van "desentrering": die gedagte dat daar geen stabiliteit, outoriteit of sentrum bestaan nie.<ref name="ViljoenCloete" /> * Daar is te veel "binêre teenoorgesteldes, obsessiewe klassifikasie en hiërargieë".<ref name="VanVelden" /> * Die ''Soek jouself! Waar is jy op pad heen?'' en ''Is jy tevrede met jou toekoms?'' bied 'n 'didaktiese en dreigende toonaard' en die anonieme kunstenaar skep rondom homself 'n 'eiegeregtige outoriteit', asof die skepper "die gesag het" om so 'n "verdoemende uitspraak" te lewer. "Die kunstenaar se begrip van die gekose teksgedeeltes [word] as finale antwoorde voorgehou."<ref name="VanVelden" /> * Vrees of geforseerde belydenis word by die kyker aangewakker.<ref name="VanVelden" /> * Dit is nie mooi dat diegene met gestremdhede letterlik gekoppel word aan Matteus 18:8, Markus 9:45 en Lukas 15:8, en feitlik niemand op die Smal Weg enige sigbare gebreke het nie.<ref name="VanVelden" /> * Die teksverse word té gefragmenteerd aangebied<ref name="VanVelden" /> (ironies, want fragmentering is deel van die postmoderne kuns).<ref name="ViljoenCloete" /> 'n Mens se oog begin by die poorte, en volg padlangs tot die gesigseinder waar jou lot op jou wag. Daar is geen "parallelle chronologie" in die gegewe verwysings wat met ‘n bestaande Bybelgedeelte aangaande die finale oordeel, verlossing of verderf vergelyk kan word nie. Ook, nog 'n probleem: die nommers volg ook nie die pad wat die oog sou volg nie. Sy voel dus "dat die plakkaat meer integriteit sou gehad het sonder die byvoeging van Bybeltekste."<ref name="VanVelden" /> * Deur die onoorkomelike kloof word daar op 'n letterlike wyse gesê dat daar geen integrasie tussen die paaie is nie; met ander woorde, as die persoon verkeerd kies (want sy voorland is immers die algehele afrekening van die slegte), word die persoon deur immoraliteit verswelg - geen nuanses of uitsonderings kom voor nie.<ref name="VanVelden" /> * Terwyl kuns veronderstel is om 'n "spirituele leefwêreld te skep waarin veelvoudige interpretasies en vrye denke aangemoedig word, wil dit voorkom of ‘n estetika van letterlike ikonografie dikwels die teenoorgestelde aanmoedig." Sy erken egter die didaktiese aard daarvan. Die kyker word soos 'n kind benader, en dié se oordeelsvermoë word ondergeskik aan die beeld se 'finale' betekenis.<ref name="VanVelden" /> * Evangelisasie benut die kweek van geestelike identiteit en die materiële kultuur; en hierdie veilige groepsidentiteit kan as verdedigingsmeganisme aangewend word wanneer die groep bedreig voel. En verdediging is immers die fondament waarop propaganda berus, wat weer die didaktiek benodig. "Aansluitend by die kwessie van herhaling, volg die kwessie van massaproduksie en verbruikerskultuur" [...] "hierdie weergawe [is] in al die Suid-Afrikaanse landstale beskikbaar, versprei oor Suider-Afrika heen en beskikbaar vir so min as R10 ‘n plakkaat".<ref name="VanVelden" /> Die verspreidingsyfer is wel so hoog, erken sy meer as een keer weer, juis vanweë die letterlikheid daarvan, en erken self sukses word gekoppel aan syfers<ref name="VanVelden" /> (wat ironies genoeg 'n kenmerk is van die postmodernisme: die omarming van die massakultuur, gepaardgaande met die verspreiding (dispersie) van mag en toeganklikheid onder die menigte):<ref name="ViljoenCloete">[https://web.archive.org/web/20250417074514/https://www.litterm.co.za/2021/04/22/postmodernisme-2/ Cloete, T.T. & H. Viljoen. reds. ''Literêre terme en teorieë''. s.v. "postmodernisme" (geraadpleeg 17 April 2025)]</ref> {{cquote| Dit wil dus voorkom of hierdie plakkaat juis suksesvol is omdat dit die behoeftes van die gemeenskap waarop dit gerig is, op 'n letterlike wyse weerspieël in die visuele narratief. - p. 24<br> ---<br> Dit wil voorkom of juis die 'letterlikheid' daarvan dikwels as trekpleister dien. Al kan hierdie gewildheid onder meer toegeskryf word aan ‘n skynbare eksegetiese toeganklikheid, is daar baie meer faktore wat inspeel op die aanskaffing en aanwending van letterlike Bybelse ikonografie. - p. 27<br> ---<br> Vanuit ‘n hermeneutiese benadering, is dit duidelik dat oordrewe letterlike beeldmateriaal as interpreterende teks maklik faal. Hierdie tipe beeldmateriaal geniet desnieteenstaande steeds geweldige populariteit." - p. 27<br> ---<br> Die feit dat hierdie spesifieke uitbeelding van ''Die Smal en Breë Weg'' steeds aandag (in miljoene) geniet, in ‘n wye verskeidenheid tale vertaal en gedruk is, en oor die wêreld heen versprei word byna 150 jaar nadat dit die eerste maal die lig gesien het en oor kontinente heen getrek het, is merkwaardig. - p. 28 }} Sy het egter groot lof vir Willem Boshoff se ''Bread-and-Pebble Road Map'' (wat uit klip en sand bestaan met Arabiese name op), wat elke liewe grens van denkwyse en vooroordeel en hiërargie uitdaag - insluitend kerkdogma - maar kom uiteindelik tot die besef die werk is nie juis geskik vir die sendingveld nie, daarvoor is die visuele taal grootliks beperk tot die grense van die kontemporêre kunsgalery, met 'n uitgelese groepie. Dit voer " 'n redelike elitistiese bestaan. Nie alleen is die kontemporêre uitstalruimte 'n ontoeganklike area vir groot getalle mense in Suid-Afrika nie, maar Boshoff se visuele taal blyk ook eksklusief tot 'n klein minderheid individue te spreek wat opgelei is in kontemporêre (en veral postmodernistiese) vorme van visuele interpretasie."<ref name="VanVelden" /> Tot haar slotsom, glo sy, kan daar net dalk 'n goue middeweg tussen die twee werke wees.<ref name="VanVelden" /> == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{de-vertaal|Special:PermanentLink/253812161|Charlotte Reihlen] }} {{Normdata}} [[Kategorie:Skilderye]] [[Kategorie:Christendom]] o70t2xx4i4gc2cezb04yazrkkd2mlvl 0 83341 2896087 2884466 2026-04-22T05:26:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896087 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Sri Lankaanse nasionale manskrieketspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouekrieketspan, sien [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan]].'' {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Sri Lanka | beeld = Kenteken van die Sri Lankaanse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Sri Lankaanse nasionale krieketspan | bynaam = ''The Lions'' („die [[leeu]]s“) | konferensie = [[Sri Lanka Krieket]] | toetskaptein = [[Dhananjaya de Silva]] | edi-kaptein = [[Charith Asalanka]] | t20i-kaptein = [[Dasun Shanaka]] | afrigter = {{vlagikoon|Sri Lanka}} [[Sanath Jayasuriya]] | toetsstatusjaar = 1981 | ikr_status = Assosiaatlid | ikr_aansluiting = 1965 | ikr_status2 = Volle lid | ikr_aansluiting2 = 1981 | ikr_streek = [[Asiatiese Krieketraad|AKR]] (Asië) | toetsrang = 6de | beste_toetsrang = 2de <small>(2002)</small> | edi-rang = 6de | beste_edi-rang = 1ste <small>(1996)</small> | t20i-rang = 8ste | beste_t20i-rang = 1ste <small>(2012)</small> | eerste_toets = t {{Cr-EN}} op [[P. Sara-ovaal]], [[Colombo]]; 17–21 Februarie 1982 | mees_onlangse_toets = t {{Cr-BD}} op [[Singhalese Sportklubkrieketveld]], [[Colombo]]; 25–28 Junie 2025 | aantal_toetse = 327 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 107/127 (32,72%)<br />(0 gelykop, 93 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wtk_verskynings = 4/4 | wtk_eerste = [[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] | wtk_beste = 5de plek (in [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]]) | eerste_edi = t {{Cr-WI-1927}} op [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]; 7 Junie 1975 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-EN}} op [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]]; 27 Januarie 2026 | aantal_edis = 943 | aantal_edis_vanjaar = 3 | edi-rekord = 435/461 (46,13%)<br />(6 gelykop, 41 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 1/2<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 13/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] | wb_beste = '''Kampioen''' (in [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]]) | wbk_verskynings = 2 | wbk_eerste = 1979 | wbk_beste = Kampioen (in 1979 en 2023) | kt_verskynings = 8/9 | kt_eerste = [[Kampioenetrofee 1998|1998]] | kt_beste = '''Kampioen''' (in [[Kampioenetrofee 2002|2002]]) | eerste_t20i = t {{Cr-EN}} op [[Rose Bowl]], [[Southampton]]; 15 Junie 2006 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-PK}} op [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]]; 28 Februarie 2026 | aantal_t20is = 232 | aantal_t20is_vanjaar = 12 | t20i-rekord = 102/122 (43,97%)<br />(6 gelykop, 2 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 4/8<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 10/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = '''Kampioen''' (in [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]]) | h_patroon_la = _yellow_border | h_patroon_b = _collaryellow | h_patroon_ra = _yellow_border | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFFF | h_liggaam = FFFFFF | h_regterarm = FFFFFF | h_broek = FFFFFF | a_patroon_la = _yellow_border | a_patroon_b = _sl_odi25 | a_patroon_ra = _yellow_border | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 0E2447 | a_liggaam = 0E2447 | a_regterarm = 0E2447 | a_broek = 0E2447 | t_patroon_la = _sl_t20wc26 | t_patroon_b = _sl_t20wc26 | t_patroon_ra = _sl_t20wc26 | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 0E2447 | t_liggaam = FFD200 | t_regterarm = 0E2447 | t_broek = 091B89 }} Die '''Sri Lankaanse nasionale krieketspan''' ([[Singalees]]: ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම; [[Tamil]]: இலங்கை தேசிய கிரிக்கெட் அணி), met die bynaam '''The Lions''' ([[Engels]] vir: „die [[leeu]]s“), is die nasionale [[krieket]]span wat [[Sri Lanka]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Sri Lanka Krieket]] (SLC) en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Die span het sy eerste internasionale krieketwedstryd in 1926/27 (as Ceylon) gespeel en in 1981 toetsstatus verkry, wat van Sri Lanka die agtste toetsland, en die derde in [[Asië]], maak. Sri Lanka is tans (Februarie 2026) sesde op die IKR-toetsranglys, sesde op die eendagranglys en agtste die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/test |title=Men's Test Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Februarie 2026 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Februarie 2026 |accessdate=2 Maart 2026 |archive-date=17 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Februarie 2026 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die Sri Lankaanse nasionale krieketspan het in die vroeë 1990’s hul grootste sukses behaal, toe hulle die [[Krieketwêreldbeker 1996|1996-krieketwêreldbeker]] tuis kon wen. Sedertdien het die span tot ’n krag in internasionale krieket ontwikkel. Sri Lanka het ook die eindstryde van die [[Krieketwêreldbeker 2007|2007-]] en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]]-toernooie gehaal, maar hulle het by albei dié toernooie as naaswenners geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworldcupinformation.com/2014/10/team-sri-lanka-at-cricket-world-cup.html |title=Team Sri Lanka at Cricket World Cups |accessdate=28 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828231229/http://www.cricketworldcupinformation.com/2014/10/team-sri-lanka-at-cricket-world-cup.html |archive-date=28 Augustus 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sri Lanka het die krieketwêreldbekertoernooi in 1996 gewen, die [[Kampioenetrofee 2002]]-titel met Indië gedeel en die [[T20I-wêreldbeker 2014]] beklink, is agtereenvolgende naaswenners in die krieketwêreldbekertoernooie van 2007 en 2011 en naaswenners in die [[T20I-wêreldbeker]]toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2012|2012]]. Die Sri Lankaanse krieketspan hou op die oomblik ’n paar wêreldrekords, waaronder die rekord vir hoogste spantotale in al drie vorms van die spel: toets-, eendag- en Twintig20-wedstryde. Vier voormalige Sri Lankaanse spelers is in die Internasionale Krieketraad se Heldesaal opgeneem. Die kolfwerk van Sanath Jayasuriya, Aravinda de Silva, Mahela Jayawardene en Kumar Sangakkara gerugsteun deur die boulwerk van Muttiah Muralitharan, Chaminda Vaas en Lasith Malinga, asook baie ander talentvolle spelers, ondersteun die sukses van Sri Lanka se krieket gedurende die laaste twee dekades. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Sri Lanka Krieket}} [[Lêer:Inter-Provincial Twenty20 teams.PNG|duimnael|links|Kaart van die Lanka Premierliga se T20-spanne]] Sri Lanka Krieket (SLC) is op 30 Junie 1975 as Raad van Krieket vir Sri Lanka (BCCSL) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Sri Lanka.<ref name="About">{{en}} {{cite web |url=https://cricket.lk/about/ |title=About |publisher=[[Sri Lanka Krieket]] |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Op 21 Julie 1981 het Sri Lanka ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en mag dus toetskrieket speel, wat na die belangrikste en vernaamste internasionale krieketwedstryde verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/sri-lanka-cricket |title=Sri Lanka Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Sri Lankaanse beheerliggaam in 1983 ’n stigtingslid van die Asiatiese Krieketkonferensie (''Asian Cricket Conference'', ACC; nou [[Asiatiese Krieketraad]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiancricket.org/aboutus |title=Inaugural Meeting of The Asian Cricket Conference on 19th and 20th September 1983, New Delhi, India. |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka Krieket bestuur al die Sri Lanka-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die SLC verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Sri Lankaanse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Sri Lanka oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka A is die tweede nasionale span van Sri Lanka en van hul wedstryde geniet [[Eersterangse krieket|eersterangse]] of A-lys-status. == Geskiedenis == === Beginjare === Krieket is deur die Britte tydens die [[Britse Ryk|Britse koloniale tydperk]] na Sri Lanka, destyds Ceylon genoem, gebring. Daar word aangeneem dat krieket in die vroeë 1800’s in Sri Lanka gespeel is en die eerste bekende spelverslag het op 5 September 1832 in ''The Colombo Journal'' verskyn.<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Ariyasinghe |first1=D.A.G. |last2=Ariyarathna |first2=P.A.S.A. |title=Legacy of "Sri Lankan Cricket" Portrayed through "Chinaman" |journal=Journal of the Centre for Heritage Studies |date=2018 |volume=1 |pages=19–33 |url=https://www.researchgate.net/publication/335258994 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die Colombo Krieketklub is kort daarna gestig en vanaf November 1832 is die eerste krieketwedstryde gereël.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://archives.dailynews.lk/2001/pix/PrintPage.asp?REF=/2012/12/01/spo26.asp |title=Cricket in Sri Lanka during the good old days |publisher=Daily News |author=Hafiz Marikar |date=1 Desember 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sundaytimes.lk/131110/sports/chogm-ccc-and-the-cricket-legacy-68659.html |title=CHOGM, CCC and the cricket legacy |publisher=Sunday Times |author=S.R. Pathiravithana |date=10 November 2013 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Teen 1880 is die eerste nasionale krieketspan saamgestel, destyds onder die naam „Ceylon“, en vanaf die 1920’s het hulle [[Eersterangse krieket|eersterangse wedstryde]] begin speel. In Oktober 1882, op pad na [[Australië]] om „[[die As]] teruggekry“, het [[Ivo Bligh]] se [[Engelse nasionale krieketspan|Engelse span]] in ’n wedstryd in Colombo gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-brief-history-261477 |title=Sri Lanka domestic cricket: A brief history |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Chris Harte |title=A History of Australian Cricket |publisher=Andre Deutsch |year=1993 |isbn=978-0-233-98825-2 |pages=128}}</ref> In 1888/89 het ’n Engelse span, aangevoer deur [[George Vernon]], na Ceylon en Indië getoer en ’n Elf-per-kant-wedstryd teen ’n „All-Ceylon“-span in Kandy gespeel. In 1890 het die [[Australiese nasionale krieketspan|Australiese span]] op pad na [[Engeland]] in Colombo gespeel. Die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) het Ceylon sedert 1911/12 by 23 geleenthede besoek, mees onlangs in 2000/01. Teen 1911 het reeds vyf Engelse spanne Ceylon besoek. Die kapteine was Ivo Bligh (in 1882/83), George Vernon (in 1889/90), [[W. G. Grace]] (in 1891/92), Lord Hawke (in 1892/93) en Andrew Stoddart (in 1894/95). Die Bligh-, Grace- en Stoddart-spanne was op pad na Australië, terwyl die Vernon- en Hawke-spanne tydens hul Indiese toere in Ceylon aangedoen het. === Op pad na volle lidmaatskap === Ceylon het in 1927 sy eerste eersterangse wedstryd onder dié naam teen die MKK op Nomads Ground, Victoriapark, [[Colombo]] met ’n beurt verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/12/12189.html |title=Ceylon v Marylebone Cricket Club in 1926/27 |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126191937/https://cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/12/12189.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1933 het die eerste oorwinning oor Patiala op Dhruve Pandove-stadion gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/14/14516.html |title=Patiala v Ceylon in 1932/33 |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126191814/https://cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/14/14516.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aanvanklik is in Ceylon eersterangse krieketwedstryde net gespeel as toerende spanne dié eiland besoek het. Dit was veral die geval as Engelse en Australiese spanne tydens die wedersydse toere se lang reis die eiland as ’n tussenhalte gebruik het. [[Douglas Jardine]] se berugte „[[Lyfkrieket-reeks|lyfkrieketspan]]“ het tydens hul Australiese 1932/33-toer in Ceylon aangedoen. By geleentheid het verteenwoordigende spanne van Ceylon wedstryde oorsee gespeel, veral in Indië. Sir Julien Cahn se Engelse span het Ceylon in 1936/37 besoek. Die [[Indiese nasionale krieketspan]] het Ceylon in April 1945 besoek en een eersterangse wedstryd teen Ceylon op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/17/17473.html |title=Ceylon v India in 1944/45 |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126192036/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/17/17473.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd het as gevolg van slegte weer onbeslis geëindig. Die Indiese span was ’n volstoomspan aangevoer deur [[Vijay Merchant]] en het noemenswaardige spelers ingesluit. Daarna het verskeie Australiese spanne op pad na Engeland en terug Australië toe vir wedstryde in Ceylon aangedoen. In die nadraai van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Australiese Dienstespan in 1945/46 na Ceylon en Indië getoer, waartydens [[Keith Miller]] ’n honderdtal in Colombo aangeteken het. Miller het in 1948 met die Australiese span op pad na Engeland teruggekom en in ’n wedstryd in Colombo gespeel. In Februarie 1949 het die [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] vir die eerste keer Ceylon besoek en twee eersterangse wedstryde gespeel. Wes-Indië het die eerste wedstryd op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo met ’n beurt en 22 lopies gewen, nadat hulle 462/2 met honderdtalle deur [[Allan Rae]], [[Everton Weekes]] en [[Clyde Walcott]] aangeteken het. [[Prior Jones]] het in dié wedstryd tien paaltjies geneem. Die tweede wedstryd op dieselfde stadion het in ’n gelykop geëindig, en Rae het ’n verdere honderdtal vir Wes-Indië aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-ceylon-1948-49/ |title=1948/49 West Indies in India, Pakistan and Ceylon |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=9 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609123036/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-ceylon-1948-49/ |archive-date=9 Junie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Augustus 1949 het [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] vir twee eersterangse wedstryde Ceylon besoek. Albei wedstryde is op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo gespeel. Pakistan, aangevoer deur [[Mohammad Saeed]], het die eerste wedstryd met ’n beurt en 192 lopies gewen, Saeed self het 93 aangeteken. Die Pakistanse sterbouler [[Fazal Mahmood]] het 4/15 geneem en Ceylon is op net 95 lopies in hul tweede beurt uitgeboul. Pakistan het die tweede wedstryd met tien paaltjies gewen, ondanks soms goeie kolfwerk deur Ceylon in hul eerste beurt. Van 1953/54 tot 1975/76 het die Ceylon Krieketvereniging eersterangse wedstryde teen Madras (later Tamil Nadu genoem) vir die M. J. Gopalan-trofee gereël. Dié trofee is amper al om die twee jaar in Colombo, afwisselend met die wedstryd in Madras, uitgespeel, met een bykomende wedstryd in 1982/83. In November 1956 het Indië vir twee eersterangse wedstryde op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo Ceylon besoek. Albei wedstryde het onbeslis geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/2/India_in_Ceylon_1956-57.html |title=India in Ceylon 1956/57 |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126193006/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/2/India_in_Ceylon_1956-57.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Toe hulle vir volle lidmaatskap aansoek gedoen het, het Ceylon van 1965 tot 1981 ’n geassosieerde lid van die Internasionale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Countries/25.html |title=Sri Lanka |publisher=Cricket Archive |accessdate=12 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512032007/https://cricketarchive.com/Archive/Countries/25.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1964/65 het Ceylon ’n Pakistanse A-span tuis en ’n Indiese volstoomspan in Indië verslaan. In Januarie 1967 het Wes-Indië vir een eersterangse wedstryd op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo Ceylon besoek. Die wedstryd het onbeslis geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-and-ceylon-1966-67/ |title=1966/67 West Indies in India and Ceylon |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=7 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607151638/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-and-ceylon-1966-67/ |archive-date=7 Junie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Wes-Indië is aangevoer deur [[Gary Sobers]], wat 115 lopies in sy span se enigste beurt aangeteken het. Ander honderdtalle is deur beide [[Basil Butcher]] en [[Clive Lloyd]] aangeteken. In 1968 het Ceylon ter verbetering van sy kanse op toetsstatus ’n toer na Engeland beplan.<ref name="SSP">{{en}} {{cite book |author=S. S. Perera |title=The Janashakthi Book of Sri Lanka Cricket (1832–1996) |publisher=Janashakthi Insurance |location=Colombo |year=1999 |pages=320–26}}</ref> Tussen Junie en Augustus is 19 wedstryde gereël, waaronder ’n wedstryd teen die MCC op [[Lord’s]], nege eersterangse wedstryde teen countyspanne en vyf bykomende eersterangse wedstryde.<ref>{{en}} ''Wisden'' 1968, bl. 1069.</ref> Die [[Sri Lanka Krieket|Raad vir Beheer van Krieket in Ceylon]] het egter gesukkel om geld vir dié toer te verkry en vervolgens moes privaat skenkings ingesamel word. Buitendien het die regering gehuiwer, om die nodige valutareserwes vry te stel, omdat hulle probleme met die betaling van belangrike invoere gehad het.<ref name="SSP" /> ’n Bykomende probleem was die spankeuring in April 1968. [[Chandra Schaffter]], een van die vier keurders, het bedank, aangesien hy van mening was, dat die ander twee keurders, Herbert Fernando en Dhansiri Weerasingh hulle mekaar in die span sou keur, met een van hulle as kaptein. Die daaropvolgende opstand het in Mei tot die kansellasie van die toer gelei, net dae voor die beplande vertrekking na Engeland.<ref name="SSP" /> In 1969/70 het weer ’n Australiese span die eiland besoek. Dié span het een eersterangse wedstryd teen Ceylon gespeel, voordat hulle vir ’n vyf-toetsreeks na Indië getoer het. In November 1972 het Pakistan Sri Lanka (dié jaar van Ceylon na Sri Lanka herdoop) besoek en een eersterangse wedstryd op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo gespeel. Die wedstryd het onbeslis geëindig nadat dit deur reën geraak is. Pakistan, aangevoer deur [[Intikhab Alam]], het onderskeidelik 262/8 en 48/3 aangeteken; Sri Lanka het in antwoord daarop 133 en 120/3 aangeteken. In Januarie en Februarie 1974 het Indië na Sri Lanka getoer. Hulle het twee eersterangse, twee eendaagse wedstryde teen Sri Lanka en twee bykomende eersterangse wedstryde teen die Sri Lankaanse Raadspresidentspan gespeel. Indië het Sri Lanka op die Singalese Sportklub-krieketveld met ses paaltjies verslaan, maar die ander drie eersterangse wedstryde is deur die weer geraak en het onbeslis geëindig. In Februarie 1975 het Wes-Indië as deel van ’n groter toer na Indië en Pakistan Sri Lanka besoek. Aangevoer deur [[Clive Lloyd]] het hulle twee eersterangse wedstryde teen Sri Lanka, wat albei onbeslis geëindig het, en een eendaagse wedstryd gespeel wat Wes-Indië met agt paaltjies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-sri-lanka-1974-75/ |title=1974/75 West Indies in India, Pakistan and Sri Lanka |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423130053/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-pakistan-and-sri-lanka-1974-75/ |archive-date=23 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1975]] in Engeland het Sri Lanka in sy eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-wedstryd]] gespeel en hulle is op [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] in [[Manchester]] deur die latere kampioen Wes-Indië met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/prudential-world-cup-1975-60793/sri-lanka-vs-west-indies-4th-match-65038/full-scorecard |title=4th Match, Manchester, Jun 7 1975, Prudential World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Nadat hulle ook in die ander twee groepwedstryde deur Australië en Pakistan verslaan is, is hulle vroeg uitgeskakel. Enkele dae ná die wêreldbekertoernooi is op 30 Junie 1975 die beheerliggaam [[Sri Lanka Krieket|Raad vir Beheer van Krieket in Sri Lanka]] gestig.<ref name="About" /> In Januarie 1976 het Pakistan vir drie eersterangse en twee eendaagse wedstryde na Sri Lanka getoer. Sri Lanka het die eersterangse openingswedstryd op die Colombo Sportklub-krieketveld verbasend met vier paaltjies gewen en Pakistan die tweede wedstryd op dieselfde plek met dieselfde telling. Daartussen het Pakistan teen die Sri Lankaanse Raadspresidentspan op die Asgiriya-stadion in [[Kandy]] gespeel en met sewe paaltjies gewen. In 1977/78 het D. H. Robins se Engelse span Sri Lanka besoek. Dié span is aangevoer deur [[Mike Denness]] en het verskeie bekende spelers ingesluit. Albei eersterangse wedstryde het onbeslis geëindig, terwyl die gaste die eendaagse wedstryd gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/Tours_1977-78.html |title=Tours in 1977–78 |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126193141/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/Tours_1977-78.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Pakistan, aangevoer deur [[Majid Khan]], het Sri Lanka in April 1979 vir een eendaagse wedstryd besoek. Dié wedstryd op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion is deur Pakistan met 55 lopies gewen, nadat hulle 164/8 in hul 40 beurte aangeteken het. Sri Lanka het net daarin geslaag om met 109/8 te antwoord. In Februarie 1979 het Wes-Indië Sri Lanka besoek. Die eersterangse wedstryd teen Sri Lanka op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo het in ’n gelykop geëindig. Wes-Indië het voorheen gelykop in ’n opwarmingswedstryd teen die Sri Lanka Raadspresidentspan op die Colombo Sportklub-krieketveld gespeel. Wes-Indië het ook in drie eendaagse wedstryde teen Sri Lanka gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-and-sri-lanka-1978-79/ |title=1978/79 West Indies in India and Sri Lanka |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |accessdate=23 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423221345/https://www.windiescricket.com/series/west-indies-in-india-and-sri-lanka-1978-79/ |archive-date=23 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Aangesien Sri Lanka nie oor toetsstatus beskik het nie, moes hulle vir die volgende krieketwêreldbekertoernooi kwalifiseer, waarin hulle met hul oorwinning tydens die IKR-trofee 1979 geslag het. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1979]] in Engeland is Sri Lanka weer in die groepfase uitgeskakel, maar hulle het ’n verrassende oorwinning met 47 lopies oor die toetsland [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] aangeteken. Om dié rede het die wêreldbeheerliggaam in 1981 besluit om aan Sri Lanka volle lidmaatskap en daarmee toetsstatus toe te ken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/cricket/cwc-1979-naive-india-stunned-by-minnows-sri-lanka |title=CWC 1979: Naive India stunned by minnows Sri Lanka |publisher=Sportskeeda |author=Indra Vikram Singh |date=5 September 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Kort tevore het die Australiese span op pad na Engeland Sri Lanka besoek en een wedstryd in Colombo gespeel. === Die jong toetsland === Sedert 21 Julie 1981 is Sri Lanka ’n volle lid van die IKR en hulle het sodoende die agtste toetsland geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/team/sri-lanka-cricket |title=Sri Lanka Cricket |publisher=Sportskeeda |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In Februarie 1982 het Sri Lanka in sy eerste toetswedstryd teen Engeland op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo gespeel. [[Bandula Warnapura]] was die kaptein van Sri Lanka in dié wedstryd wat Engeland met sewe paaltjies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rewind-sri-lanka-s-first-test-in-1982-558426 |title=The birth of a nation |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=24 Maart 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Nadat die daaropvolgende vier toetswedstryde gedurende dieselfde jaar ook in nederlae geëindig het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/team/8.html?class=1;spanmax1=14+Oct+1982;spanval1=span;template=results;type=team;view=results |title=Sri Lanka’s Test record 1982 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> het ’n deel van die span ’n rebeelletoer na [[Suid-Afrika]] onderneem. Die [[Proteas|Suid-Afrikaanse span]] was weens die [[apartheid]]sbeleid internasionaal geskors, waarvolgens hierdie toer in ’n skandaal ontaard het. Al die betrokke spelers van die ''Arosa Sri Lanka'' genoemde span, waaronder die eerste toetskaptein van Sri Lanka, Bandula Warnapura, is uit al die krieket verband, waardeur hul loopbane beëindig is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/luke-alfred-on-the-sri-lankan-rebel-tour-of-south-africa-in-1982-1079798 |title=When Sri Lanka went to cuckoo land |publisher=ESPNcricinfo |author=Luke Alfred |date=1 Februarie 2017 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Vervolgens het die span aanvanklik gesukkel om sukses te behaal. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1983]] in Engeland is Sri Lanka ná net een oorwinning in die groepfase uitgeskakel. In Desember 1983 het [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] na Sri Lanka getoer. Destyds het Sri Lanka oor toetsstatus beskik, maar nie Zimbabwe nie. Die Zimbabwiese span het twee eersterangse wedstryde teen die Sri Lankaanse Raadspresidentspan op die Tyronne Fernando-stadion en ’n Sri Lankaanse span op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion gespeel. Albei wedstryde het onbeslis geëindig. Zimbabwe het ook drie eendaagse wedstryde teen Sri Lanka gespeel. Die Engelse span het tydens hul Indiese toer 1984/85 ’n kort oponthoud in Sri Lanka gemaak. Dit was nie in hul oorspronklike skedule nie; dié verandering is ná die moord op [[Indira Gandhi]] spontaan gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-in-india-and-sri-lanka-1984-85-151943 |title=England in India and Sri Lanka, 1984–85 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1986 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Gedurende dieselfde seisoen het Nieu-Seeland twee eendaagse wedstryde in Sri Lanka gespeel. Sri Lanka het die eerste wedstryd met vier paaltjies gewen en Nieu-Seeland die tweede met sewe paaltjies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-sri-lanka-1984-85-62124/sri-lanka-vs-new-zealand-1st-odi-64241/full-scorecard |title=1st ODI, Colombo (PSS), Nov 3 1984, New Zealand tour of Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-tour-of-sri-lanka-1984-85-62124/sri-lanka-vs-new-zealand-2nd-odi-64242/full-scorecard |title=2nd ODI, Moratuwa, Nov 4 1984, New Zealand tour of Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:SanathJayasuriya.jpg|duimnael|upright|[[Sanath Jayasuriya]], bekend as „Master Blaster“, het as gevolg van die verwoestende vertonings van ’n hoë gehalte in EDI-wedstryde gedurende die 1990’s bekendheid verwerf. Tussen 1990 en 2002 was hy ook kaptein van Sri Lanka en het sy span onder andere in hul oorwinning in die [[Krieketwêreldbeker 1996]] oor Indië aangevoer<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/sanath-jayasuriya-49209 |title=Sanath Jayasuriya |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref>]] Op 6 September 1985 het Sri Lanka sy eerste toetsoorwinning aangeteken, nadat hulle onder kaptein [[Duleep Mendis]] Indië in die tweede wedstryd van die toetsreeks met 149 lopies op die Paikiasothy Saravanamuttu-stadion in Colombo verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-s-greatest-test-victories-547481 |title=Sri Lanka's greatest Test victories |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Desember 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Nadat die eerste en derde toetswedstryde onbeslis geëindig het, het Sri Lanka eindelik sy eerste toetsreeks met 1–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/waking-up-the-neighbours-363303 |title=Waking up the neighbours |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=2 Augustus 2008 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later het hulle as gasheer vir die eerste keer die Asiatiese Beker gewen. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1987]] in Indië en Pakistan is Sri Lanka ná ses nederlae in die groepfase uitgeskakel. Tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]] in Australië en Nieu-Seeland is Sri Lanka ná net twee oorwinnings in die groepfase, waar al die deelnemende spanne teen mekaar te staan gekom het, uitgeskakel. In Desember dieselfde jaar het Sri Lanka egter sy tweede toetsoorwinning aangeteken, nadat hulle Nieu-Seeland verslaan het. Sri Lanka het die tweetoetsreeks met 1–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-v-new-zealand-1992-93-153627 |title=Sri Lanka v New Zealand 1992–93 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1994 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Dit is onmiddellik opgevolg deur ’n oorwinning met een paaltjie tydens die Engelse toer wat uit ’n eensame toetswedstryd bestaan het; dit was hul eerste oorwinning oor dié span.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-v-england-1992-93-153613 |title=Sri Lanka v England 1992–93 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1994 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Twee jaar later, op 15 Maart 1995, het Sri Lanka onder kaptein [[Arjuna Ranatunga]] sy eerste oorsese toetswedstryd in Nieu-Seeland gewen, nadat hulle die Black Caps met 241 lopies op [[McLeanpark]] in [[Napier]] verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-tour-of-new-zealand-1994-95-61623/new-zealand-vs-sri-lanka-1st-test-63678/full-scorecard |title=1st Test, Napier, Mar 11 – 15 1995, Sri Lanka tour of New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met dié oorwinning het Sri Lanka sy eerste oorsese toetsreek met 1–0 gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-zealand-v-sri-lanka-1994-95-153275 |title=New Zealand v Sri Lanka 1994–95 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1996 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hul volgende toetsreeks was ook oorsee, in Pakistan, en dit het ook in ’n oorwinning vir Sri Lanka geëindig, dié keer met 2–1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-v-sri-lanka-153546 |title=Pakistan v Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 1997 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> === Eerste internasionale titeloorwinning === [[Lêer:1996 World Cup trophy.jpg|duimnael|links|upright|Die Krieketwêreldbekertrofee van 1996 wat Sri Lanka gewen het]] [[Lêer:Sri Lanka 5 rupie Cricket World Cup.JPG|duimnael|’n Sri Lankaanse 5-roepeemunt ter herdenking aan die oorwinning tydens die Krieketwêreldbeker 1996]] Die [[Krieketwêreldbeker 1996]] is deur Indië, Pakistan en Sri Lanka saam aangebied. Sri Lanka is aangevoer deur [[Arjuna Ranatunga]], en hulle het hul groepwedstryde in A teen Australië, Wes-Indië, Indië, Zimbabwe en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] gespeel. Beide Australië en Wes-Indië het hul wedstryde teen Sri Lanka in Sri Lanka weens veiligheidskwessies verbeur (destyds is Sri Lanka deur ’n burgeroorlog tussen die regering en die separatistiese Tamilse Tiere geteister), waardeur Sri Lanka albei wedstryde sonder teenstanders gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/sport/story/19960229-world-cup-opens-amid-controversy-over-australia-and-west-indies-refusal-to-play-in-sri-lanka-834812-1996-02-29 |title=World Cup opens amid controversy over Australia and West Indies refusal to play in Sri Lanka |publisher=India Today |date=29 Februarie 1996 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het teen Zimbabwe met ses paaltjies gewen, danksy [[Aravinda de Silva]] se 91 lopies, destyds die meeste aangetekende lopies deur ’n Sri Lankaanse speler tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi en die meeste deur ’n speler op die [[Singalese Sportklub-krieketveld]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wills-world-cup-1995-96-60981/sri-lanka-vs-zimbabwe-9th-match-65164/full-scorecard |title=9th Match, Wills World Cup at Colombo, Feb 21 1996 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd het [[Sanath Jayasuriya]] die Indiese boulers verras, waardeur Sri Lanka dié wedstryd met ses paaltjies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/five-world-cup-bowling-nightmares-840261 |title=Five World Cup bowling nightmares |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Februarie 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die laaste groepwedstryd teen Kenia het Sri Lanka destyds die hoogste telling deur ’n span met 398/5 aangeteken, waartoe Aravinda 145 lopies bygedra het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151213.html |title=Kenya v Sri Lanka in Wills World Cup |publisher=Wisden |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Dié telling was die hoogste deur ’n Sri Lankaanse speler tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/from-334-to-481-the-rise-of-the-highest-odi-total-1052783 |title=From 334 to 481: the rise of the highest ODI total |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=1 September 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die kwarteindstryd teen Engeland het Sanath 82 vinnige lopies uit net 44 aflewerings aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151228.html |title=England v Sri Lanka in Wills World Cup |publisher=Wisden |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het dié wedstryd met vyf paaltjies gewen en sy eerste halfeindstryd tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/for-the-love-of-the-game-774557 |title=For the love of the game |publisher=ESPNcricinfo |author=Rasitha Herath |date=27 Augustus 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Op Eden Gardens in [[Kolkata]] het Sri Lanka en Indië herontmoet. Toe die teenstander op die rand van ’n nederlaag was, het die Indiese ondersteuners kwaad geword. Hulle het bottels en ander goed op die veld gegooi, waardeur die wedstryd nie voltooi kon word nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-world-cup-performances-aravinda-de-silva-takes-sri-lanka-to-the-finals-281229 |title=Mad Max destroys India |publisher=ESPNcricinfo |author=Sambit Bal |date=23 Februarie 2017 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die skeidsregters het met albei spanne gesels en daarop besluit om die wedstryd aan Sri Lanka toe te ken. Sri Lanka het toe tot sy eerste eindstryd van ’n krieketwêreldbekertoernooi gevorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151232.html |title=India v Sri Lanka in Wills World Cup |publisher=Wisden |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die eindstryd het Sri Lanka teen Australië onder [[Mark Taylor]] op [[Gaddafistadion]] in [[Lahore]] te staan gekom. Sri Lanka het glo sy grootste krieketoomblik beleef, toe die span daarin geslaag het om die wedstryd teen die groot gunsteling te wen,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/974745/out-of-hand |title=Out of hand |publisher=The Cricket Monthly |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> veral te danke aan die uitstekende prestasie deur [[Aravinda de Silva]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/men-of-the-world-cup-finals-1996-aravinda-de-silva-813303 |title=Aravinda takes it up a notch |publisher=ESPNcricinfo |date=29 Desember 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het sy aanvangskolwers Sanath Jayasuriya en Romesh Kaluwitharana vroeg verloor. Asanka Gurusinha en De Silva het egter daarin geslaag om hulle te vestig. Gurusinha is ná ’n belangrike 57 lopies kleedkamer toe en De Silva het die beslissende vennootskap met die kaptein Ranatunga begin. Sri Lanka het 51 lopies in die oorblywende tien boulbeurte nodig gehad. De Silva se honderdtal was die derde honderdtal in ’n krieketwêreldbekereindstryd, ná Clive Lloyd s’n in 1975 en Viv Richards s’n in 1979.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/de-silva-delivers-the-trophy-for-sri-lanka-794431 |title=De Silva delivers the trophy for Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |date=3 November 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Dit was die eerste keer wat ’n span ’n krieketwêreldbekereindstryd wen nadat hulle met veldwerk begin het en Sri Lanka was ook die eerste span, wat ’n krieketwêreldbekertoernooi op eie vasteland gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151234.html |title=World Cup final Australia v Sri Lanka 1996 |publisher=ESPNcricinfo |author=Scyld Berry |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later kon hulle tydens die Asiatiese Beker nog ’n tuistoernooi beklink. Tydens die [[Krieketwêreldbeker]] 1999 in Engeland, Skotland, Ierland, Nederland en Wallis het die verdedigende kampioen in Groep A teen Suid-Afrika, Indië, Zimbabwe, Engeland en Kenia te staan gekom. In die eerste groepwedstryd teen Engeland is hulle op 204 lopies na 48.2 boulbeurte uitgeboul. Die hoogbonsende kolfblad het aan die spelers van die subkontinent ’n groot kopseer besorg. Engeland het dié wedstryd maklik met agt paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-1999-61046/england-vs-sri-lanka-1st-match-65193/full-scorecard |title=1st Match, Lord's, May 14 1999, ICC World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die tweede groepwedstryd teen Suid-Afrika het hulle weer gesukkel. Nadat Suid-Afrika 199 lopies voorgelê het, kon Sri Lanka net 110 lopies aanteken; Mahanama was die beste kolwer met 36 lopies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-1999-61046/south-africa-vs-sri-lanka-9th-match-65201/full-scorecard |title=9th Match, Northampton, May 19 1999, ICC World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Teen Zimbabwe het Sri Lanka eindelik geseëvier (met vier paaltjies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-1999-61046/sri-lanka-vs-zimbabwe-14th-match-65206/full-scorecard |title=14th Match, Worcester, May 22 1999, ICC World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die daaropvolgende wedstryd het Indië 373/6 aangeteken, waaronder [[Sourav Ganguly]] ’n uitstekende 183 lopies in 158 aflewerings.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/classic-moments-ganguly-and-dravid-s-taunton-rampage-794797 |title=The Taunton rampage |publisher=ESPNcricinfo |date=3 November 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het met net 216/10 geantwoord en Indië het dié wedstryd met 157 lopies gewen. As gevolg van hierdie nederlaag is Sri Lanka uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/151497.html |title=World Cup 1999, eleventh group A match, India v Sri Lanka |publisher=Wisden |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In vergelyking met die vorige krieketwêreldbekertoernooi was hierdie toernooi as ’t ware teleurstellend. Hul laaste wedstryd teen Kenia het Sri Lanka met 45 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-1999-61046/kenya-vs-sri-lanka-27th-match-65219/full-scorecard |title=27th Match, Southampton, May 30 1999, ICC World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Op 11 September 1999 het [[Sanath Jayasuriya]] Sri Lanka in hul eerste toetsoorwinning oor Australië aangevoer, toe hulle met ses paaltjies op die Asgiriya-stadion in Kandy geseëvier het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-sri-lanka-1999-61418/sri-lanka-vs-australia-1st-test-63845/full-scorecard |title=1st Test, Kandy, Sep 9 – 11 1999, Australia tour of Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Nadat die twee ander toetswedstryde onbeslis geëindig het, het hulle dié toetsreeks met 1–0 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-v-australia-1999-2000-154089 |title=Sri Lanka v Australia 1999–2000 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 2001 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> === Draai van die nuwe millennium === [[Lêer:SCC Ground Colombo.jpg|duimnael|Toetswedstryd tussen Sri Lanka en England in [[Colombo]], 2001]] Op 14 Junie 2000 het Sri Lanka in sy 100ste toetswedstryd teen Pakistan gespeel. Hulle het hierdie wedstryd op die Singalese Sportklub in [[Colombo]] onder kaptein [[Sanath Jayasuriya]] gespeel. Pakistan het dié wedstryd met vyf paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-2000-61514/sri-lanka-vs-pakistan-1st-test-63885/full-scorecard |title=1st Test, Colombo (SSC), Jun 14 – 17 2000, Pakistan tour of Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hulle het die toetsreeks met 0–2 verloor, nadat Pakistan ook die tweede toetswedstryd gewen en die derde onbeslis geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/3rd-test-sri-lanka-v-pakistan-statistical-highlights-88594 |title=3rd Test, Sri Lanka v Pakistan, Statistical Highlights |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Julie 2000 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het die Asiatiese Toetskampioenskap 2001/02 gewen, nadat hulle Pakistan in die eindstryd met ’n beurt en 175 lopies verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/asian-test-championship-final-to-be-held-in-pakistan-116067 |title=Asian Test Championship final to be held in Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Januarie 2002 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Kampioenetrofee 2002]] het Sri Lanka die titel met Indië gedeel, nadat die eindstryd twee keer uitgereën is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-and-sri-lanka-share-the-spoils-123500 |title=India and Sri Lanka share the spoils |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=30 September 2002 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> === Tyd van goeie toernooiprestasies === [[Lêer:Chaminda Vaas.jpg|duimnael|upright|Chaminda Vaas het in die groepwedstryd teen Bangladesj met die eerste drie aflewerings ’n driekuns behaal]] Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2003]], wat deur Suid-Afrika, Zimbabwe en Kenia saam aangebied is, is Sri Lanka aangevoer deur Sanath Jayasuriya. Hulle het in Groep B teen Suid-Afrika, Nieu-Seeland, Wes-Indië, [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] en Kenia te staan gekom. Die eerste groepwedstryd teen Nieu-Seeland het Sri Lanka met 47 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/jayasuriya-powers-sri-lanka-to-comfortable-victory-126524 |title=Jayasuriya powers Sri Lanka to comfortable victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=10 Februarie 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die daaropvolgende wedstryd teen Bangladesj het Chaminda Vaas die eerste bouler geword om ’n driekuns in die eerste drie aflewerings te behaal, nadat hy die eerste drie paaltjies geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/fiery-vaas-brings-bangladesh-to-their-knees-126663 |title=Fiery Vaas brings Bangladesh to their knees |publisher=ESPNcricinfo |author=Anand Vasu |date=14 Februarie 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met hierdie prestasie het Vaas die derde van slegs vier spelers geword wat twee driekunste behaal het. Bangladesj het net 124/10 aangeteken. Sri Lanka se aanvangskolwers het die teiken behaal sonder om ’n paaltjie af te staan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155861.html |title=Pool B – 2003 World Cup – Bangladesh v Sri Lanka |publisher=Wisden |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd teen Kanada<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/155865.html |title=Pool B – 2003 World Cup – Canada v Sri Lanka |publisher=Wisden |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> het Sri Lanka weer ’n wêreldrekord aangeteken, nadat Kanada met 36 lopies die laagste telling nog in ’n krieketwêreldbekerwedstryd en in ’n EDI-wedstryd aangeteken het. Sri Lanka het dié wedstryd maklik met nege paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-boost-nrr-with-crushing-victory-126809 |title=Sri Lanka boost NRR with crushing victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=19 Februarie 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die aansluitende wedstryd is hulle egter deur die „buiteperd“ Kenia vir die eerste keer in ’n wedstryd verslaan. Dié wedstryd is op die Nairobi Gymkhana Club in [[Nairobi]] gespeel, Kenia het eerste gekolf en 201 lopies aangeteken, terwyl Sri Lanka ná 45 boulbeurte op net 157 lopies uitgeboul is. Dit is die eerste keer wat Sri Lanka deur ’n assosiaatlid verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/kenya-stun-sri-lanka-with-electric-fielding-display-126932 |title=Kenya stun Sri Lanka with electric fielding display |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Februarie 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die wedstryd teen Wes-Indië het Sri Lanka herstel en met ses lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-survive-sarwan-charge-to-defeat-west-indies-127066 |title=Sri Lanka survive Sarwan charge to defeat West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=28 Februarie 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die laaste groepwedstryd teen Suid-Afrika het Sri Lanka eerste gekolf en 268/9 aangeteken. Suid-Afrika was op 229/6, toe reën uitgesak het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/great-world-cup-moments-south-africa-go-out-in-another-rain-affected-match-281397 |title=Raining on the Rainbow Nation |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=24 Februarie 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Volgens die [[Duckworth-Lewis-Stern-metode|Duckworth-Lewis-metode]] is dié wedstryd as ’n gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/833071/muddled-by-maths |title=Muddled by maths |publisher=The Cricket Monthly |author=Andy Zaltzman |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het eerste in Poel B geëindig en tot die Super Ses gevorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/joy-for-sri-lanka-despair-for-south-africa-130177 |title=Joy for Sri Lanka, despair for South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=3 Maart 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die Super Ses het Sri Lanka teen beide Australië<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ponting-and-lee-star-in-emphatic-australia-win-130282 |title=Ponting and Lee star in emphatic Australia win |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=7 Maart 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> en Indië<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-cruise-into-semi-finals-against-abject-sri-lanka-130340 |title=India cruise into semi-finals against abject Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=10 Maart 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> verloor en net Zimbabwe verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-book-themselves-semi-final-date-with-australia-130450 |title=Sri Lanka book themselves semi-final date with Australia |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=15 Maart 2003 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hierdie uitslag het aan hulle die vierde plek in die tabel besorg, nadat Kenia vir die eerste keer die halfeindstryd gehaal het. In die halfeindstryd het Sri Lanka weer teen Australië te staan gekom. Op ’n moeilike, stadige kolfblad in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] het Australië gesukkel om 212 lopies aan te teken en die Sri Lankaanse kolfwerk te weerstaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-wriggle-free-and-march-into-world-cup-final-130522 |title=Australia wriggle free and march into World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Charlie Austin |date=14 Mei 2020 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Toe tydens die 39ste boulbeurt reën begin uitsak het, het die Australiese boulwerk Sri Lanka op 123 lopies beperk, heelwat minder as die teiken soos bepaal deur die Duckworth-Lewis-metode. Die wedstryd het ’n denkwaardige oomblik gehad, toe Adam Gilchrist van die kolfblad stap sonder dat sy paaltjie gekantel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/gilchrist-walks-424451 |title=Gilchrist walks |publisher=ESPNcricinfo |author=John Stern |date=20 September 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Beker 2004 kon die gasheer nog ’n titel beklink. [[Lêer:Mahela Jayawardene.jpg|duimnael|links|upright|[[Mahela Jayawardene]] was tussen 2005 en 2012 Sri Lanka se kaptein]] [[Lêer:Kensington Oval, Barbados During 2007 World Cup Cricket Final.jpg|duimnael|Eindstryd van die Krieketwêreldbeker 2007 op Kensington-ovaal in Barbados tussen Australië en Sri Lanka]] Wes-Indië het die [[Krieketwêreldbeker 2007]] aangebied. Onder [[Mahela Jayawardena]] het Sri Lanka in Groep B teen Indië, Bangladesj en [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]] te staan gekom. Bermuda se debuut het in die ergste nederlaag tydens dié toernooi geëindig, 40 lopies minder as [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] se nederlaag teen Australië die vorige dag. Sri Lanka het die wedstryd met 243 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-runs-at-last-for-jayawardene-and-sangakkara-285468 |title=World Cup runs at last for Jayawardene and Sangakkara |publisher=ESPNcricinfo |author=S Rajesh en HR Gopalakrishna |date=15 Maart 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd is Bangladesj met 198 lopies verslaan. Dit was Bangladesj se derde hoogste nederlaag en hul hoogste sedert hulle vier jaar voorheen deur Indië met 200 lopies verslaan is. Dit was net as gevolg van reën gedurende Bangladesj se beurt en die gevolglike vermindering van die teiken dat hul nederlaag kleiner was. Bangladesj is op net 112 lopies uitgeboul, nadat amper al die Sri Lankaanse boulers paaltjies geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/another-bangla-run-fest-for-jayasuriya-286598 |title=Another Bangla run-fest for Jayasuriya |publisher=ESPNcricinfo |author=S Rajesh en HR Gopalakrishna |date=21 Maart 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die laaste groepwedstryd was teen Indië. Sri Lanka het onoorwonne tot die tweede rondte gevorder, nadat hulle Indië op 185 lopies uitgeboul het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/india-vs-sri-lanka-20th-match-group-b-247476/match-report |title=Murali spins Sri Lanka to 69-run win |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddhartha Vaidyanathan |date=23 Maart 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens die Super 8 het Sri Lanka redelik goed gevaar en hulle is net deur beide Suid-Afrika en Australië verslaan. In die wedstryd teen Suid-Afrika het Malinga die eerste bouler in internasionale krieket geword om vier paaltjies met vier agtereenvolgende aflewerings te neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/malinga-takes-four-430998 |title=Malinga takes four |publisher=ESPNcricinfo |author=Telford Vice |date=25 Oktober 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die daaropvolgende wedstryd het Sri Lanka die gasheer die derde agtereenvolgende nederlaag binne vier dae toegedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/jayasuriya-s-masterclass-and-vaas-first-stumping-288405 |title=Jayasuriya's masterclass, and Vaas' first stumping |publisher=ESPNcricinfo |author=George Binoy en HR Gopalakrishna |date=2 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Engeland is naelskraap met twee lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/england-vs-sri-lanka-33rd-match-super-eights-247489/match-report |title=Fernando holds his nerve to seal a thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Will Luke |date=4 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In dié wedstryd het Jayasuriya die mees ingespanne speler in EDI-wedstryde geword en by [[Sachin Tendulkar]] verbygesteek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/murali-trumps-pietersen-and-a-milestone-for-jayasuriya-288921 |title=Murali trumps Pietersen, and a milestone for Jayasuriya |publisher=ESPNcricinfo |author=S Rajesh en HR Gopalakrishna |date=5 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het twee van sy oorblywende drie wedstryde gewen – teen Nieu-Seeland<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/new-zealand-vs-sri-lanka-39th-match-super-eights-247495/match-report |title=Sri Lanka stroll to six-wicket win |publisher=ESPNcricinfo |author=Anand Vasu |date=12 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/ireland-vs-sri-lanka-45th-match-super-eights-247501/match-report |title=Ruthless Sri Lanka trounce Ireland |publisher=ESPNCricinfo |author=Andrew McGlashan |date=18 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Ten spyte van hul nederlaag teen Australië het Sri Lanka die halfeindstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/australia-vs-sri-lanka-43rd-match-super-eights-247499/match-report |title=Australia cruise past under-strength Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddhartha Vaidyanathan |date=16 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het weer teen Nieu-Seeland te staan gekom en 289/7 danksy ’n honderdtal deur die kaptein Jayawardena aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-world-cup-performances-mahela-jayawardene-s-115-v-new-zealand-in-the-2007-semi-final-499862 |title=The art of Mahela |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=7 Februarie 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het tot sy tweede eindstryd in ’n krieketwêreldbekertoernooi gevorder; die eindstryd was ’n herhaling van die 1996-eindstryd teen Australië.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wc2007/content/story/292518.html |title=Road to the final |publisher=ESPNcricinfo |author=George Binoy |date=27 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die begin van die wedstryd is deur reën vertraag en vervolgens tot 38 boulbeurte per span verminder. Gilchrist het ’n ongelowige beurt van 149 lopies aangeteken – die hoogste vir ’n kolwer in ’n krieketwêreldbekereindstryd – wat aan Australië ’n indrukwekkende voorloop teen pouse besorg het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/australia-vs-sri-lanka-final-247507/match-report |title=Gilchrist leads Australia to World Cup treble |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=28 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die beurt was egter ietwat omstrede aangesien Gilchrist ’n muurbalbal in die linkerhandskoen gebruik het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-classic-moments-adam-gilchrist-s-century-in-the-2007-world-cup-794973 |title=Gilchrist squashes Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |date=3 November 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Verdere reën het daartoe gelei dat Sri Lanka se beurt tot 36 boulbeurte verminder en die teiken tot 269 hersien is. Aan die einde van die 33ste boulbeurt, toe Sri Lanka vir die hersiene D/L-teiken ’n verdere 37 lopies benodig het, het die skeidsregters die wedstryd weens slegte ligtoestande afgelas. Terwyl die Australiese spelers reeds begin vier het (omdat die vereiste 20 boulbeurte gespeel is), het die skeidsregters foutiewelik aangekondig dat die oorblywende boulbeurte die volgende dag gespeel sou word, aangesien die wedstryd weens lig, maar nie reën nie, afgelas is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/speed-apologises-for-light-chaos-292851 |title=Speed apologises for light chaos |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=30 April 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Omdat Sri Lanka 61 lopies in 18 aflewerings moes aanteken, was Jayawardene van mening dat dit nie nodig is om die volgende dag terug te keer nie, en hy het sy span aangewys om weer te kolf. Die skeidsregters het later om verskoning gevra vir hul fout: die wedstryd moes toe geëindig en Australië met 37 lopies gewen het. Die laaste drie boulbeurte is in byna volledige duisternis gespeel en Sri Lanka het net nege lopies bygevoeg, waardeur Australië volgens die D/L-metode met 53 lopies gewen het, omdat Sri Lanka twee boulbeurte minder gekolf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-officials-banned-by-icc-299277 |title=World Cup officials banned by ICC |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Junie 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het sy eerste internasionale [[Twintig20|T20I-wedstryd]] op 15 Junie 2006 op Rose Bowl in Engeland gespeel en met twee lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-tour-of-england-2006-211972/england-vs-sri-lanka-only-t20i-225271/full-scorecard |title=Only T20I (N), Southampton, Jun 15 2006, Sri Lanka tour of England |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met die bekendstelling van Twintig20-krieket het die invoering van ’n nuwe toernooiformaat gepaard gegaan. Tydens die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007]] in Suid-Afrika het Sri Lanka in die groepfase teen Kenia en Nieu-Seeland te staan gekom. In die eerste wedstryd het Sri Lanka ’n nuwe wêreldrekord aangeteken, toe hulle hul beurt met 260/6 afsluit, destyds die hoogste T20I-telling in internasionale krieket.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-break-records-in-convincing-win-310966 |title=Sri Lanka break records in convincing win |publisher=ESPNcricinfo |author=HR Gopalakrishna en Mathew Varghese |date=14 September 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het die wedstryd met 172 lopies beklink, die hoogste oorwinning in ’n T20I-wedstryd. Die telling het 30 viere ingesluit, tot op hede die meeste in ’n T20I; 186 lopies is deur viere en sesse behaal, die meeste in ’n T20I.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2007-08-286109/kenya-vs-sri-lanka-8th-match-group-c-287860/match-report |title=Sri Lanka overwhelm Kenya |publisher=ESPNcricinfo |author=Kanishkaa Balachandran |date=14 September 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende groepwedstryd teen die Nieu-Seelandse Black Caps het hulle 164/7 aangeteken en die wedstryd met sewe paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2007-08-286109/new-zealand-vs-sri-lanka-11th-match-group-c-287863/match-report |title=Jayasuriya stars in Sri Lankan win |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=15 September 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die eerste wedstryd van die daaropvolgende hoofrondte is Sri Lanka deur Pakistan met 33 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2007-08-286109/pakistan-vs-sri-lanka-16th-match-group-f-287868/match-report |title=Pakistan raise all-round game in easy win |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=17 September 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het hulle teen Bangladesj met 64 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2007-08-286109/bangladesh-vs-sri-lanka-19th-match-group-f-287871/match-report |title=Sri Lanka storm to 64-run win |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=18 September 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die beslissende wedstryd teen Australië het Sri Lanka met tien paaltjies verloor en hulle is uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2007-08-286109/australia-vs-sri-lanka-22nd-match-group-f-287874/match-report |title=Clinical Australia cruise into the semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=20 September 2007 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> ’n Jaar later het hulle die Asiatiese Beker in Pakistan beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2008-298014/india-vs-sri-lanka-final-335358/match-report |title=Mendis spins Sri Lanka to title triumph |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=6 Julie 2008 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> === 2009-aanval op die span in Lahore === Op 3 Maart 2009 is die Sri Lankaanse spankonvooi in [[Lahore]], Pakistan, deur gewapende mans aangeval. Tydens dié aanval is vyf polisiemanne en twee burgerlikes dood. Sewe krieketspelers en ’n lid van die afrigtingsspan is beseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/7920748.stm |title=Profiles of injured Sri Lanka party members |publisher=[[BBC]] |date=3 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die span was op pad na die Gaddafistadion, waar die derde dag van die tweede toets teen Pakistan sou begin. Ná die aanval is die toetswedstryd deur Sri Lanka Krieket afgelas. Voorheen het die beheerliggaam ingestem om pleks van Indië, wat met verwysing na veiligheidsoorwegings geweier het, na Pakistan te toer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,25133438-5001021,00.html |title=Police dead, players hurt in Sri Lankan cricket ambush |publisher=[[The Daily Telegraph]] |date=3 Maart 2009 |accessdate=26 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326014132/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,25133438-5001021,00.html |archive-date=26 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Samaraweera en Paranavitana is in ’n hospitaal opgeneem. Van die ander spelers het ligte beserings en skrapnelwonde opgedoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/srilanka/4930665/Sri-Lanka-cricket-players-lucky-to-survive-terror-attack-in-Pakistan.html |title=Sri Lanka cricket players lucky to survive terror attack in Pakistan |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Simon Briggs |date=3 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Samaraweera het skrapnelwonde aan sy been en Paranavitana aan sy bors opgedoen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/cricket/international/srilanka/4931483/Sri-Lanka-cricket-attacks-Kumar-Sangakkara-injured-in-Pakistan-shooting.html |title=Sri Lanka cricket attacks: Kumar Sangakkara injured in Pakistan shooting |publisher=[[The Daily Telegraph]] |author=Simon Briggs |date=3 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die hoofafrigter Trevor Bayliss en die hulpafrigter Paul Farbrace is ook lig beseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/7920306.stm |title=Lahore Test scrapped after attack |publisher=[[BBC]] |date=3 Maart 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://news.yahoo.com/s/ap/20090303/ap_on_re_as/as_pakistan |title=Sri Lankan cricket team attacked in Pakistan |agency=Associated Press |author=Rizwan Ali |accessdate=4 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304184425/http://news.yahoo.com/s/ap/20090303/ap_on_re_as/as_pakistan |archive-date=4 Maart 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As gevolg van die aanval is die tydens die [[Krieketwêreldbeker 2011]] in Pakistan beplande wedstryde aan die ander gashere Bangladesj, Indië en Sri Lanka toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/other_international/pakistan/8004684.stm |title=Pakistan counts cost of Cup shift |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> === Verdere goeie toernooiprestasies === [[Lêer:Kumar Sangakkara bat in hand.JPG|duimnael|upright|[[Kumar Sangakkara]] was tussen 2009 en 2011 Sri Lanka se kaptein]] [[Lêer:T20 final 2009.jpg|duimnael|[[Lasith Malinga]] boul teen die Pakistanse Shahid Afridi tydens die [[T20I-wêreldbeker 2009]] se eindstryd op [[Lord’s]] in Engeland]] Tydens die tweede [[T20I-wêreldbeker 2009]] in Engeland het Sri Lanka in die groepfase teen Australië en Wes-Indië te staan gekom. Die eerste wedstryd het hulle met ses paaltjies gewen, waardeur Australië vir die eerste keer in die groepfase van ’n belangrike toernooi uitgeskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sangakkara-ponting-hail-mendis-408092 |title=Sangakkara, Ponting hail Mendis |publisher=ESPNcricinfo |author=George Binoy |date=8 Junie 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd het Sri Lanka Wes-Indië met 15 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2009-335113/sri-lanka-vs-west-indies-11th-match-group-c-356002/match-report |title=Jayasuriya and Dilshan set up victory |publisher=ESPNcricinfo |author=George Binoy |date=10 Junie 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die hoofrondte het Sri Lanka al sy drie wedstryde teen Pakistan (met 19 lopies),<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2009-335113/pakistan-vs-sri-lanka-15th-match-group-f-356005/match-report |title=Sri Lanka maintain winning ways |publisher=ESPNcricinfo |author=S Rajesh |date=12 Junie 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Ierland (met nege lopies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2009-335113/ireland-vs-sri-lanka-19th-match-group-f-356009/match-report |title=Jayawardene saves Sri Lanka's blushes |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=14 Junie 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> en Nieu-Seeland (met 48 lopies) gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2009-335113/new-zealand-vs-sri-lanka-23rd-match-group-f-356013/match-report |title=Sri Lanka march to semi-finals in style |publisher=ESPNcricinfo |author=George Binoy |date=16 Junie 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die halfeindstryd het Sri Lanka Wes-Indië met 57 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2009-335113/sri-lanka-vs-west-indies-2nd-semi-final-356016/match-report |title=Dilshan powers Sri Lanka to final |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=19 Junie 2009 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die eindstryd op [[Lord’s]] is Sri Lanka deur Pakistan met agt paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-twenty20-2009-473265 |title=World Twenty20, 2009 |publisher=ESPNcricinfo |date=15 April 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Alhoewel die T20I-wêreldbeker sedert 2007 al om die twee jaar aangebied is, is die beplande Kampioenetrofee, wat 2010 in Wes-Indië sou plaasvind, in ’n T20I-formaat verander, nadat die [[Kampioenetrofee 2009|Kampioenetrofee 2008]] in Pakistan weens veiligheidskwessies met een jaar uitgestel is en die internasionale krieketkalender aangepas moes word. Vervolgens het die [[T20I-wêreldbeker 2010]] net tien maande ná die vorige toernooi plaasgevind. In Wes-Indië het Sri Lanka in die groepfase teen Nieu-Seeland en Zimbabwe te staan gekom, maar hulle is in die eerste wedstryd met twee paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2010-412671/new-zealand-vs-sri-lanka-1st-match-group-b-412678/match-report |title=New Zealand start with tense victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddarth Ravindran |date=30 April 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die wedstryd teen Zimbabwe het Mahela sy eerste T20I-honderdtal en die eerste deur ’n Sri Lankaan aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/world-twenty20-2010/content/story/458339.html |title=Jayawardene charms the crowd |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Mei 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hy het die vierde speler geword wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het en die derde tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2010-412671/sri-lanka-vs-zimbabwe-7th-match-group-b-412686/match-report |title=Jayawardene ton floors Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |author=Sriram Veera |date=3 Mei 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die Zimbabwiese beurt het reën uitgesak en volgens die D/L-metode het Sri Lanka met 14 lopies gewen. In die hoofrondte se eerste wedstryd het Sri Lanka Wes-Indië met 57 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/world-twenty20-2010/content/story/458907.html |title=Jayawardene sparkles at the top |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Mei 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het hulle teen Australië met 81 lopies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2010-412671/australia-vs-sri-lanka-20th-match-group-f-412696/match-report |title=Australia hand Sri Lanka 81-run thrashing |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=9 Mei 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Teen Indië het Sri Lanka met vyf paaltjies geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2010-412671/india-vs-sri-lanka-23rd-match-group-f-412699/match-report |title=Sri Lankan win knocks India out |publisher=ESPNcricinfo |author=Sriram Veera |date=11 Mei 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Daarmee het Sri Lanka sy tweede agtereenvolgende T20I-halfeindstryd bereik, maar hulle is deur Engeland met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2010-412671/england-vs-sri-lanka-1st-semi-final-412701/match-report |title=England stroll to resounding win |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=13 Mei 2010 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:Wankhede ICC WCF.jpg|duimnael|Die Wankhedestadion in Mumbai tydens die eindstryd van die Krieketwêreldbeker 2011 tussen Indië en Sri Lanka; die gasheer wen met ses paaltjies]] Indië, Bangladesj en Sri Lanka het die [[Krieketwêreldbeker 2011]] saam aangebied. In die groepfase het Sri Lanka teen Kanada, Pakistan, Kenia, Australië, Zimbabwe en Nieu-Seeland te staan gekom. Die eerste wedstryd het hulle met 210 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/sri-lanka-vs-canada-3rd-match-group-a-433560/match-report |title=Jayawardene ton sinks outclassed Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Sahil Dutta |date=20 Februarie 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd teen Pakistan het Sri Lanka sy eerste tuisnederlaag tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi gely (met elf lopies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc_cricket_worldcup2011/content/story/503236.html |title=Serene Misbah stars for Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Februarie 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Teen Kenia het Malinga ’n driekuns behaal, die tweede van sy loopbaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/sri-lanka-vs-kenya-14th-match-group-a-433571/match-report |title=Malinga's yorkers dismantle Kenya |publisher=ESPNcricinfo |author=Siddarth Ravindran |date=1 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hy het die eerste bouler geword om twee driekunste tydens krieketwêreldbekertoernooie te behaal, en die vierde bouler wat twee EDI-driekunste behaal het. Sri Lanka het die wedstryd met nege paaltjies beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-v-kenya-malinga-s-freakery-wasted-on-kenya-503784 |title=Malinga's freakery wasted on Kenya |publisher=ESPNcricinfo |author=Osman Samiuddin |date=1 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die wedstryd tussen Sri Lanka en Australië is uitgereën.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/sri-lanka-vs-australia-20th-match-group-a-433577/match-report |title=Rain ruins match after Sangakkara fifty |publisher=ESPNcricinfo |author=Sriram Veera |date=5 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd teen Zimbabwe het Tharanga en Dilshan ’n nuwe krieketwêreldbekerrekord vir die aanvangsvennootskap opgestel en 282 lopies aangeteken. Dit was ook die eerste keer wat albei aanvangskolwers tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi ’n honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-v-zimbabwe-priceless-opening-and-the-upar-cut-505505 |title=Priceless opening and the upar cut |publisher=ESPNcricinfo |author=Osman Samiuddin |date=10 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met hul oorwinning oor Zimbabwe (met 139 lopies) het Sri Lanka die kwarteindstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/sri-lanka-vs-zimbabwe-26th-match-group-a-433583/match-report |title=Dilshan, Tharanga take Sri Lanka into quarterfinals |publisher=ESPNcricinfo |author=George Binoy |date=10 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die laaste groepwedstryd het hulle Nieu-Seeland met 112 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/new-zealand-vs-sri-lanka-38th-match-group-a-433594/match-report |title=Murali and Sangakkara ease Sri Lanka top |publisher=ESPNcricinfo |author=Sahil Dutta |date=18 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die kwarteindstryd het Sri Lanka Engeland met tien paaltjies geklop, nadat albei aanvangskolwers die teiken van 229 lopies suksesvol gejaag het. Daarmee het Sri Lanka ’n nuwe rekord vir die hoogste suksesvolle lopiejaag in ’n oorwinning met tien paaltjies in die EDI-geskiedenis opgestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/sri-lanka-vs-england-4th-quarter-final-433603/match-report |title=Tharanga and Dilshan crush England |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=26 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die halfeindstryd het hulle Nieu-Seeland met vyf paaltjies verslaan en vir die tweede agtereenvolgende keer tot die eindstryd gevorder.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/sri-lanka-vs-new-zealand-1st-semi-final-433604/match-report |title=Sri Lanka survive jitters to reach World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=29 Maart 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka is egter deur Indië met ses paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2010-11-381449/india-vs-sri-lanka-final-433606/match-report |title=Retroreport – Dhoni and Gambhir lead India to World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=2 April 2020 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Ná dié wedstryd het Murali, wat as die beste draaibouler beskou is, uit al die internasionale formate van krieket bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sambit-bal-clash-of-the-two-titans-sachin-tendulkar-and-muttiah-muralitharan-at-the-world-cup-fina-509078 |title=The two titans |publisher=ESPNcricinfo |author=Sambit Bal |date=1 April 2011 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:Tillakaratne Dilshan portrait.jpg|duimnael|upright|[[Tillakaratne Dilshan]] was tussen 2011 en 2012 Sri Lanka se kaptein]] Die [[eilandstaat]] het die [[T20I-wêreldbeker 2012]], die eerste toernooi van sy soort in Asië, aangebied. Sri Lanka het in die groepfase teen Zimbabwe en Suid-Afrika te staan gekom. Die eerste wedstryd het hulle met 82 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-zimbabwe-1st-match-group-c-533272/match-report |title=The Mendises script big win for Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die volgende wedstryd teen die Proteas moes weens reën herhaaldelik onderbreek word, waarvolgens die wedstryd tot net sewe boulbeurte per span verminder is. Suid-Afrika het die wedstryd met 32 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-south-africa-7th-match-group-c-533278/match-report |title=South Africa win seven-a-side affair |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=22 September 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het nogtans tot die hoofrondte gevorder. Teen Nieu-Seeland het hulle gelykop gespeel, nadat albei spanne 174 lopies aangeteken het. Sri Lanka het die Superboulbeurt gewen en die wedstryd beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-new-zealand-13th-match-group-1-533284/match-report |title=Sri Lanka prevail in Super Over |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=27 September 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die volgende twee wedstryde het Sri Lanka maklik teen beide Wes-Indië (met nege paaltjies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-west-indies-18th-match-group-1-533289/match-report |title=Varied, unorthodox Sri Lanka hammer West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=29 September 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> en Engeland (met 19 lopies) gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-england-22nd-match-group-1-533293/match-report |title=Malinga's five sends England crashing out |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=1 Oktober 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die halfeindstryd het Sri Lanka Pakistan met 16 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-pakistan-1st-semi-final-533296/match-report |title=Jayawardene inspires Sri Lanka to second WT20 final |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=4 Oktober 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die eindstryd is hulle egter deur Wes-Indië met 36 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2012-13-531597/sri-lanka-vs-west-indies-final-533298/match-report |title=Samuels, Sammy give WI first world title since 1979 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=7 Oktober 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hul troosprys was dat Sri Lanka die eerste gasheer geword het om in ’n T20I-wêreldbekereindstryd te verskyn. Ajantha Mendis het met 15 paaltjies die meeste geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/fernando-another-final-another-heartbreak-for-sri-lanka-586027 |title=Another final, another heartbreak for Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fernando |date=8 Oktober 2012 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> === Derde internasionale titeloorwinning === [[Lêer:Lasith Malinga signing.jpg|duimnael|links|upright|[[Lasith Malinga]] was tussen 2012 en 2014 Sri Lanka se kaptein en het hulle tot die T20I-titel in 2014 geneem]] Sri Lanka het die jaar 2014 met die titeloorwinning tydens die Asiatiese Beker in Bangladesj begin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-cup-2013-14-671665/pakistan-vs-sri-lanka-final-710311/match-report |title=Thirimanne ton takes SL to title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=8 Maart 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die hoofrondte van die [[T20I-wêreldbeker 2014]] in Bangladesj het hulle teen Suid-Afrika, [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]], Engeland en Nieu-Seeland te staan gekom. Die eerste wedstryd het Sri Lanka met vyf paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/south-africa-vs-sri-lanka-14th-match-group-1-682923/match-report |title=Tight bowling disrupts South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=22 Maart 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd het hulle Nederland op 39 lopies uitgeboul, wat die laagste telling van ’n span in ’n T20I-wedstryd was en Sri Lanka het dié maklike teiken van 40 lopies binne in vyf boulbeurte gejaag, wat die hoogste T20I-oorwinning volgens oorblywende aflewerings is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/netherlands-crash-to-lowest-t20i-total-730809 |title=Netherlands crash to lowest T20I total |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=24 Maart 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd is Sri Lanka deur Engeland met ses paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/england-vs-sri-lanka-22nd-match-group-1-682939/match-report |title=Hales ton keeps England alive |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=27 Maart 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die laaste beslissende groepwedstryd is Nieu-Seeland op 60 lopies uitgeboul, die laagste telling deur ’n toetsland in ’n T20I-wedstryd, en Sri Lanka het met 59 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/world-t20/content/story/733187.html |title=Williamson's 70%, and Herath's unbelieveable average |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=31 Maart 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met hierdie oorwinning het Sri Lanka sy vierde agtereenvolgende T20I-halfeindstryd gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/new-zealand-vs-sri-lanka-30th-match-group-1-682955/match-report |title=Herath spins New Zealand out of WT20 with 5 for 3 |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=31 Maart 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die halfeindstryd het hulle die verdedigende T20I-wêreldkampioen Wes-Indië met 27 lopies (volgens die D/L-metode) verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/fan-following-sri-lanka-v-west-indies-world-t20-semi-final-734441 |title=Save our hearing please |publisher=ESPNcricinfo |author=Mayisha Kabir |date=4 April 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die eindstryd het hulle Indië met ses paaltjies verslaan, waarmee Sri Lanka ná die Krieketwêreldbeker 1996 en die gedeelde titel tydens die Kampioenetrofee 2002 sy derde internasionale titel ingepalm het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/world-t20-2013-14-628368/india-vs-sri-lanka-final-682965/match-report |title=Cool Sangakkara breaks final hoodoo |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=6 April 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Ná die wedstryd het Mahela en Sanga uit T20I-krieket bedank.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/janaka-malwatta-two-gentlemen-of-sri-lanka-carried-to-final-glory-735515 |title=Two gentlemen of Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Janaka Malwatta |date=7 April 2014 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> === Gemengde toernooiprestasies === [[Lêer:Sri Lanka vs Australia World Cup 2015.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Sri Lanka en Australië tydens die Krieketwêreldbeker 2015 op die [[Sydney-krieketveld]]]] Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] in Australië en Nieu-Seeland het Sri Lanka in die groepfase teen Nieu-Seeland, [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], Bangladesj, Engeland, Australië en Skotland te staan gekom. In die eerste wedstryd is hulle deur die Black Caps met 98 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/new-zealand-vs-sri-lanka-1st-match-pool-a-656399/match-report |title=Anderson, McCullum set up massive win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=13 Februarie 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het Sri Lanka teen Afghanistan met vier paaltjies gewen, hoewel albei aanvangskolwers in die tweede boulbeurt met nulletjies uitgeboul is; dit was eers die tweede keer in die EDI-geskiedenis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/836735.html |title=Mahela Jayawardene leads Sri Lanka to nervy win over Afghanistan |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Februarie 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Teen Bangladesj het Sri Lanka geseëvier met honderdtalle deur beide Dilshan (161*) en Sangakkara (105*).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/bangladesh-vs-sri-lanka-18th-match-pool-a-656433/match-report |title=Dilshan, Sangakkara tons set up big win |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=26 Februarie 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met sy honderdtal het Dilshan die vorige rekord vir die hoogste individuelle krieketwêreldbekertelling deur ’n Sri Lankan van Aravinda (144) verbeter. Sri Lanka het die wedstryd met 92 lopies beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/839563.html |title=Tillakaratne Dilshan powers Sri Lanka past Bangladesh |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Februarie 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Teen Engeland het Sangakkara sy tweede agtereenvolgende honderdtal aangeteken en saam met Thirimanne, wat ook ’n honderdtal aangeteken het, het hy Sri Lanka na ’n oorwinning met nege paaltjies geneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/841491.html |title=Kumar Sangakkara's ton helps Sri Lanka thrash England |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Maart 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die wedstryd teen Australië het Dilshan in [[Mitchell Johnson]] se boulbeurt ses viere geslaan, dit was die eerste keer in ’n krieketwêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/1003175.html |title=32nd Match – Australia v Sri Lanka |publisher=Wisden |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sangakkara het sy derde agtereenvolgende honderdtal aangeteken, daarna het Sri Lanka egter vinnig sy paaltjies begin verloor. Australië het dié wedstryd met 64 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/australia-vs-sri-lanka-32nd-match-pool-a-656461/match-report |title=Maxwell's hundred trumps Sangakkara's |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=8 Maart 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die laaste groepwedstryd het Sri Lanka Skotland maklik met 148 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ageing-like-kumar-sangakkara-848425 |title=Ageing like wine Sangakkara |publisher=ESPNcricinfo |author=Tharindu Vishwanath |date=12 Maart 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sangakkara het sy vierde agtereenvolgende honderdtal met 124 lopies aangeteken. Hy het die eerste kolwer in die EDI-geskiedenis geword wat daarin geslag het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/story/847797.html |title=Kumar Sangakkara hits record fourth successive ODI ton |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Maart 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die kwarteindstryd is Sri Lanka deur Suid-Afrika met nege paaltjies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2014-15-509587/south-africa-vs-sri-lanka-1st-quarter-final-656483/match-report |title=Pumped-up South Africa end knockout hoodoo |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=18 Maart 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Ná hierdie teleurstellende wedstryd het beide Sanga en Jayawardena hul EDI-loopbane beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sambit-bal-on-mahela-jayawardene-s-unscripted-farewell-852225 |title=The sadness of Mahela's unscripted farewell |publisher=ESPNcricinfo |author=Sambit Bal |date=18 Maart 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met hierdie nederlaag het Sri Lanka vir die eerste keer sedert die Krieketwêreldbeker 1999 nie die halfeindstryd gehaal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-disappointing-result-and-a-solemn-farewell-852201 |title=A disappointing result, and a solemn farewell |publisher=ESPNcricinfo |author=Praveen Indraratna |date=18 Maart 2015 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:Angelo Mathews.jpg|duimnael|upright|[[Angelo Mathews]] was tussen 2013 en 2017 Sri Lanka se kaptein]] Een van die groot verrassings in Sri Lanka se krieketgeskiedenis was tydens die [[T20I-wêreldbeker 2016]] in Indië. Voor die T20I-wêreldbeker 2016 het Sri Lanka in vyf T20I-reekse gespeel, maar net een oorwinning oor Wes-Indië aangeteken (hulle het teen Pakistan, in Nieu-Seeland, in Indië en tydens die Asiatiese Beker 2016 verloor). Die kaptein Lasith Malinga het tydens elke reeks beserings opgedoen en Sri Lanka se nuwe keurkomitee het Angelo Mathews as kaptein vir die T20I-wêreldbeker 2016 benoem, waardeur Malinga sy pos in die span verloor het. Sri Lanka het die toernooi in die hoofrondte met ’n oorwinning van ses paaltjies oor Afghanistan begin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/fernando-sri-lanka-grateful-for-tillakaratne-dilshan-s-extended-mid-life-crisis-984721 |title=Sri Lanka grateful for Dilshan's extended mid-life crisis |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=17 Maart 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd is hulle deur Wes-Indië met sewe paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/986261.html |title=Badree, Fletcher steamroll Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=20 Maart 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die beslissende wedstryd teen Engeland is Sri Lanka met tien lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/990909.html |title=Mathews at the heart of the battle |publisher=ESPNcricinfo |author=David Hopps |date=26 Maart 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka is saam met Suid-Afrika, teen wie hulle in die laaste wedstryd met agt paaltjies verloor het, uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/991517.html |title=Hurt teams out to salvage pride after early exit |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=27 Maart 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hul swak vertoning in al drie bestanddele van die spel (boulwerk, kolfwerk en veldwerk) het hul uitskakeling meegebring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/icc-world-twenty20-2016/content/story/992083.html |title=SA bow out of WT20 with low-key victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=28 Maart 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Op 4 Augustus 2016 het Sri Lanka in sy 250ste toetswedstryd teen Australië in Galle gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-s-ten-best-tests-silken-aravinda-stoic-arjuna-and-magical-mahela-1042001 |title=Silken Aravinda, stoic Arjuna, and magical Mahela |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=4 Augustus 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Hulle het met 229 lopies gewen<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-sri-lanka-2016-995431/sri-lanka-vs-australia-2nd-test-995453/match-report |title=Australia tour of Sri Lanka, 2nd Test: Sri Lanka v Australia at Galle, Aug 4–8, 2016 |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=6 Augustus 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> en vir die eerste keer die Warne-Muralidaran-trofee sedert sy bekendstelling ingepalm. Op 17 Augustus 2016 het Sri Lanka onder Angelo Mathews Australië vir die eerste keer in sy krieketgeskiedenis met 3–0 platgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-sri-lanka-2016-995431/sri-lanka-vs-australia-3rd-test-995455/match-report-5 |title=Sri Lanka's historic whitewash against Australia |publisher=ESPNcricinfo |author=Brydon Coverdale |date=17 Augustus 2016 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Op 6 Oktober 2017 het Sri Lanka in sy eerste dag/aandtoetswedstryd teen Pakistan op die Doebai Internasionale Krieketstadion gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-to-make-day-night-test-debut-in-dubai-1120050 |title=Sri Lanka to make day-night Test debut in Dubai |publisher=ESPNcricinfo |date=9 September 2017 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Aangevoer deur Dinesh Chandimal het Sri Lanka dié wedstryd met 68 lopies gewen en die toetsreeks met 2–0 beklink. Dimuth Karunaratne het die eerste Sri Lankaan geword wat ’n vyftigtal, ’n honderdtal en 150 lopies in ’n dag/aandtoetswedstryd aangeteken het. Die nuweling Lahiru Gamage het die eerste Sri Lankaan geword wat ’n paaltjie in ’n dag/aandtoetswedstryd geneem het, terwyl Dilruwan Perera die eerste vyfpaaltjie-oes geneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pak-in-uae-2017-18-1120278/pakistan-vs-sri-lanka-2nd-test-1120285/match-report |title=Dilruwan's five-for seals memorable series sweep |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=10 Oktober 2017 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die [[Krieketwêreldbeker 2019]] is in Engeland en Wallis aangebied en Sri Lanka is deur [[Dimuth Karunaratne]] aangevoer. Hoewel hy Sri Lanka tydens hul twee noemenswaardige toetsoorwinnings in Suid-Afrika aangevoer het, het Karunaratne laas tydens die Krieketwêreldbeker 2015 vir Sri Lanka in EDI-wedstryde gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/karunaratne-to-captain-sri-lanka-at-world-cup-1181212 |title=Karunaratne to captain Sri Lanka at World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=17 April 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die eerste wedstryd is hulle deur Nieu-Seeland op 136 binne-in 29.2 boulbeurte uitgeboul. Karunaratne het die tweede aanvangskolwer geword wat tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi ’n hele kolfbeurt gespeel het sonder om sy paaltjie te verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/icc-cricket-world-cup-2019-ferguson-henry-skittle-sri-lanka-for-136-850586 |title=Cricket World Cup 2019: Ferguson, Henry skittle Sri Lanka for 136 |publisher=Cricket Country |author=Jamie Alter |date=1 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Nieu-Seeland het die Krieketwêreldbeker 2019 met ’n maklike oorwinning van tien paaltjies oor Sri Lanka begin.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/new-zealand-vs-sri-lanka-3rd-match-1144485/match-report |title=Matt Henry and Lockie Ferguson tear up Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=1 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die tweede wedstryd het hulle Afghanistan met 34 lopies geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/afghanistan-vs-sri-lanka-7th-match-1144489/match-report |title=Nuwan Pradeep, Lasith Malinga bowl Sri Lanka to scrappy win |publisher=ESPNcricinfo |author=Shamya Dasgupta |date=4 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die volgende twee wedstryde teen Pakistan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/pakistan-vs-sri-lanka-11th-match-1144493/match-report |title=Persistent rain forces Pakistan v Sri Lanka washout in Bristol |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=7 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> en Bangladesj<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/bangladesh-vs-sri-lanka-16th-match-1144498/match-report |title=It's all Brizzle drizzle and fizzle as Sri Lanka v Bangladesh is washed out |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=11 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> is uitgereën en elke span het twee punte elk ontvang. In die volgende wedstryd is Sri Lanka deur die verdedigende kampioen Australië met 87 lopies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/australia-vs-sri-lanka-20th-match-1144502/match-report |title=Aaron Finch and Mitchell Starc headline big Australia win |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=15 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Daarna het Sri Lanka die gunsteling en latere kampioen Engeland vir die vierde agtereenvolgende keer tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi verslaan (met 20 lopies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ian-chappell-sri-lanka-s-win-over-england-shows-that-odis-don-t-need-huge-totals-to-be-exciting-1190145 |title=Sri Lanka's win over England shows that ODIs don't need huge totals to be exciting |publisher=ESPNcricinfo |author=Ian Chappell |date=23 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Gedurende dié wedstryd het Malinga die vierde bouler geword wat 50 paaltjies tydens krieketwêreldbekertoernooie geneem het, na Sri Lanka se Muralitharan, Pakistan se snelbouler [[Wasim Akram]] en die Australiese snelbouler [[Glenn McGrath]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-lasith-malinga-joins-mcgrath-murali-and-akram-1190113 |title=Stats – Lasith Malinga joins McGrath, Murali and Akram |publisher=ESPNcricinfo |author=Shiva Jayaraman |date=21 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Met 26 beurte in krieketwêreldbekertoernooie was hy ook die vinnigste om dié mylpaal te bereik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket-world-cup/lasith-malinga-england-vs-sri-lanka-stats-records-5793905/ |title=Lasith Malinga breaks record for fewest matches to 50 World Cup wickets |publisher=The Indian Express |date=22 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende beslissende wedstryd is Sri Lanka deur Suid-Afrika met nege paaltjies verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/andrew-fidel-fernando-sri-lanka-s-romance-with-the-world-cup-1191511 |title=Sri Lanka's romance with the World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=28 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Vervolgens is Sri Lanka uit die Krieketwêreldbeker 2019 geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/south-africa-vs-sri-lanka-35th-match-1144517/match-report |title=Du Plessis, Amla, bowlers dent Sri Lanka's semi-final hopes |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=28 Junie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die volgende wedstryd teen Wes-Indië het [[Avishka Fernando]] sy eerste EDI-honderdtal aangeteken en sodoende Sri Lanka se jongste speler geword om ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan te teken. In antwoord daarop was Wes-Indië vir die meeste van die beurt in beheer en die jong kolwer [[Nicholas Pooran]] het ook sy eerste EDI-honderdtal aangeteken. Dit was die eerste keer tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd dat twee spelers onder 25 honderdtalle in dieselfde wedstryd aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/angelo-mathews-and-the-craziest-ball-of-the-2019-world-cup-1192164 |title=Angelo Mathews and the craziest ball of the 2019 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=1 Julie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het dié wedstryd met 23 lopies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/sri-lanka-vs-west-indies-39th-match-1144521/match-report |title=Avishka Fernando, bowlers hand West Indies another defeat |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=1 Julie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> In die laaste wedstryd teen Indië het Sri Lanka 264 lopies in 50 boulbeurte aangeteken, danksy ’n honderdtal deur Angelo Mathews. Dit was sy derde EDI-honderdtal, wat hy al drie teen Indië aangeteken het. Indië het die teiken binne-in 43 boulbeurte gejaag en met sewe paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2019-1144415/india-vs-sri-lanka-44th-match-1144526/match-report |title=Rohit, Rahul smash centuries; India jump to top of points table |publisher=ESPNcricinfo |author=Varun Shetty |date=6 Julie 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het Sri Lanka in die eerste rondte al sy drie wedstryde teen [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]], [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] gewen en die Super 12 gehaal. In dié rondte het die Sri Lankane egter slegs Bangladesj en Wes-Indië verslaan, terwyl hulle teen Australië, Suid-Afrika en Engeland verloor het, waarvolgens hulle uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/bangladesh-vs-south-africa-30th-match-group-1-1273741/match-report |title=Rabada, Nortje set up SA's rout of Bangladesh |publisher=ESPNcricinfo |author=Varun Shetty |date=2 November 2021 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die Asiatiese Beker 2022 in die Verenigde Arabiese Emirate het die span met sy sesde titeloorwinning beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/men-s-t20-asia-cup-2022-1327237/pakistan-vs-sri-lanka-final-1327281/match-report |title=Rajapaksa, Hasaranga, Madushan win the Asia Cup crown for Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=11 September 2022 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië het Sri Lanka in die eerste wedstryd teen Namibië ’n historiese nederlaag gely, maar daarvan herstel, sowel die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] as Nederland verslaan en sodoende die Super 12 gehaal. In dié rondte het die Sri Lankane egter slegs Ierland en Afghanistan verslaan, terwyl hulle teen Australië, Nieu-Seeland en Engeland verloor het, waarmee die span uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/england-vs-sri-lanka-39th-match-group-1-1298173/match-preview |title=Sri Lanka look to spoil England's qualification party |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=4 November 2022 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Die [[Krieketwêreldbeker 2023]] se groepfase in Indië het op ’n soortgelyke manier verloop en die Sri Lankane kon slegs Nederland en Engeland klop, terwyl hulle teen Suid-Afrika, Pakistan, Australië, Afghanistan, Indië, Bangladesj en Nieu-Seeland verloor het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2023/nov/06/bangladesh-v-sri-lanka-cricket-world-cup-2023-live |title=Bangladesh win to eliminate Sri Lanka: Cricket World Cup 2023 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Daniel Harris, Taha Hashim |date=6 November 2023 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Daarmee het hulle vir die eerste keer versuim om vir die [[Kampioenetrofee 2025]] in Pakistan te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-and-afghanistan-switch-to-odis-with-a-focus-on-solving-old-problems-1420297 |title=Sri Lanka and Afghanistan switch to ODIs with a focus on solving old problems |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=8 Februarie 2024 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde State van Amerika]] en [[Wes-Indië]] is die span deur Suid-Afrika en Bangladesj verslaan, terwyl die wedstryd teen [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] weens reën afgelas moes word, waarna hulle slegs Nederland kon klop en sodoende uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-sri-lanka-38th-match-group-d-1415738/match-report |title=Netherlands knocked out after Bangladesh beat Nepal; SL sign off with win |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=17 Junie 2024 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2026]] in Indië en Sri Lanka het die medegasheer die Super 8 gehaal, waar hulle egter ná drie nederlae teen Engeland, Nieu-Seeland en Pakistan uit die toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-despite-win-over-sri-lanka-2026-02-28/ |title=New Zealand reach semis after Pakistan eliminated from T20 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=28 Februarie 2026 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> == Kleure == {| class="wikitable" style="font-size: 80%;text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+Borge tydens IKR-toernooie !Toernooi !Truiverskaffer !Borg op die mou |- |[[Krieketwêreldbeker 1975]] | rowspan="5" |— | rowspan="6" |— |- |IKR-trofee 1979 |- |[[Krieketwêreldbeker 1979]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1983]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1987]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1992]] |ISC |- |[[Krieketwêreldbeker 1996]] | rowspan="2" |— | rowspan="4" |Singer |- |[[Kampioenetrofee 1998]] |- |[[Krieketwêreldbeker 1999]] |Asics |- |[[Kampioenetrofee 2000]] |— |- |[[Kampioenetrofee 2002]] | rowspan="2" |AJ Sports | rowspan="6" |Dilmah |- |[[Krieketwêreldbeker 2003]] |- |[[Kampioenetrofee 2004]] |Trendy |- |[[Kampioenetrofee 2006]] | rowspan="3" |MAS |- |[[Krieketwêreldbeker 2007]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2007]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2009]] | rowspan="4" |Reebok | rowspan="4" |— |- |[[Kampioenetrofee 2009]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2010]] |- |[[Krieketwêreldbeker 2011]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2012]] | rowspan="9" |MAS | rowspan="3" |Homestead |- |[[Kampioenetrofee 2013]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2014]] |- |[[Krieketwêreldbeker 2015]] |– |- |[[T20I-wêreldbeker 2016]] |Confident Group |- |[[Kampioenetrofee 2017]] |Dialog |- |[[Krieketwêreldbeker 2019]] |Kent RO |- |[[T20I-wêreldbeker 2021]] |AstroPay |- |[[T20I-wêreldbeker 2022]] |Moose |- |Krieketwêreldbeker 2023-kwalifisering | rowspan="3" |Moose |Dialog |- |[[Krieketwêreldbeker 2023]] | rowspan="2" |Amul |- |[[T20I-wêreldbeker 2024]] |- |[[T20I-wêreldbeker 2026]] | |[[IFS AB]] |} {| class="wikitable" style="font-size: 80%;text-align:center;margin-left:1em;float:right" |+Truiborg !Tydperk !Truiverskaffer !Truiborg |- |1995–2000 |MAS | rowspan="2" |Singer |- |2000–2003 |AJ Sports |- |2004–2008 |MAS |Dilmah |- |2009–2010 | rowspan="2" |Reebok |Dialog |- |2010–2012 |Mobitel |- |2013–2014 |Emerald |Homestead |- |2014–2016 | rowspan="5" |MAS |Dialog |- |2017–2018 |Huawei |- |2019–2020 |Dialog |- |2021–2022 |AstroPay<ref>{{en}} {{cite web |url=https://srilankacricket.lk/2021/10/astropay-partners-with-sri-lanka-t20-team-as-it-forays-into-cricket-sponsorship/ |title=AstroPay partners with Sri Lanka T20 team as it forays into cricket sponsorship |publisher=[[Sri Lanka Krieket]] |date=5 Oktober 2021 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |- |sedert 2022 |FairPlay<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/asia-cup-2022-fairplay-news-roped-in-as-the-official-national-team-sponsor-of-sri-lanka-cricket-team-14623661.htm |title=Asia Cup 2022: FairPlay News Roped in as the Official National Team Sponsor of Sri Lanka Cricket Team |publisher=CNBC TV18 |date=31 Augustus 2022 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |} [[Lêer:Sri Lanka Cricket Team Practicing.jpg|duimnael|links|Sri Lanka se krieketspan op Pallekele]] [[Lêer:Lion waiting in Namibia.jpg|duimnael|links|Die [[leeu]] (''Panthera leo''), Sri Lanka se nasionale tier en naamgewer van die Sri Lankaanse nasionale krieketspan]] In toetswedstryde dra die span wit krieketkleure met ’n opsionele oortrektrui of sweetpak-baadjie, met ’n donkerblou en blou V-halslyn gedurende koue weer, soos tydens toere na Australië, Engeland en Nieu-Seeland. [[Vlag van Sri Lanka|Sri Lanka se vlag]] is op die linkerbors met die toetsnommer gewoonlik bo die vlag; helms is donkerblou en die veldwerkers se pette (gewoonlik ’n bofbalpet of ’n wit breedgerande sonhoed) is soortgelyk geverf. Die borg se kenteken is op die regterbors en op die mou met Krieket Sri Lanka se kenteken op die linkerkant in toetskrieket. In die tydperk tussen 2000 en 2010 het al Ceylon Tea, Reebok, Mobitel Sri Lanka en Dialog Axiata as borge van Sri Lanka opgetree; Dilmah het in die vroeë 2000’s as borg aangebly, nadat hulle by Singer, die hoofborg gedurende die 1990’s, oorgeneem het. Voormalige truivervaardigers sluit in Reebok, AJ Sports, Asics, ISC en Adidas. Sri Lanka se EDI- en T20I-truis wissel van jaar tot jaar aangesien die span truie in verskeie skakerings van ligblou met geel strepe langs die skouers en heupe gebruik. In die verlede het Sri Lanka se trui skakerings van helderblou en goudgeel gebruik. Tydens die Wêreldreeksbeker 1984/85 het Sri Lanka geel truie met blou strepe gedra. Tydens amptelike IKR-toernooie soos die Krieketwêreldbeker, T20I-wêreldbeker en Asiatiese Beker, staan ''SRI LANKA'' op die voorkant van die trui pleks van die borg se kenteken, en die borg se kenteken verskyn op die mou. ’n Merkwaardige verandering in die truikleur het met die T20I-wêreldbeker 2007 in Suid-Afrika gekom. Die span het ’n ligte silwertrui gebruik en dié trui is sedertdien nie meer gesien nie. Sedertdien gebruik Sri Lanka se trui die gewone briljante blou kleur en fyn geel strepe. Tydens die T20I-wêreldbeker 2016 is die kleure oranje en groen van Sri Lanka se vlag ontleen en op die trui gebruik. Tydens die [[Kampioenetrofee 2017]]-wedstryd teen Indië het die trui verander na ’n meestal geel geverfde trui met blou strepe en die gewone blou broek. Vir die Krieketwêreldbeker 2019 is Sri Lanka se trui van herwinde plastiekvullis van Sri Lanka se kus gemaak. Naas MAS Holdings het Krieket Sri Lanka sy vennootskap met Kent RO Systems as hoofborg vir dié krieketwêreldbekertoernooi bekend gemaak. Aan die kant van die hemp se blou agtergrond is ’n tekening van ’n skilpad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thepapare.com/sri-lanka-unveil-eco-friendly-world-cup-jersey/ |title=Sri Lanka unveil ‘Eco-Friendly’ World Cup jersey |publisher=thepapare |author=Damith Weerasinghe |date=3 Mei 2019 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Tydens nieamptelike toernooie soos bilaterale en driehoekige toernooie verskyn die borg se kenteken prominent op die voorkant van die trui. Tans is Sri Lanka se hoofborge Amul, Nippon Paint, Brandix en Red Bull. === Kenteken === Sri Lanka se krieketkenteken is ’n goue leeu met ’n swaard in die regterhand op ’n helderblou agtergrond. Die naam ''Sri Lanka Cricket'' staan bo die leeu. In toetskrieket word die kenteken op die pet effens verander, waar die leeu met ’n swaard deur blomblare omring word en dan ’n blou sirkel omring die helmteken en ’n geel sirkel omring die blou sirkel. Die Sri Lanka nasionale krieketspan se bynaam is ''The Lions'', genoem na die nasionale dier van Sri Lanka, die [[leeu]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketmonthly.com/story/834255/the-lion-s-fairy-tale |title=The lion's fairy tale |publisher=The Cricket Monthly |author=Andrew Fidel Fernando |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka Krieket se kenteken toon derhalwe ’n leeu. == Tuisstadions == {{Location map+ |Sri Lanka |caption=Sri Lankaanse krieketstadions wat reeds toetswedstryde gehuisves het |places= {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Saravanamuttu</small>|position=right|lat=6.93|long=79.85}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>SSC</small>|position=left|lat=6.93|long=79.85}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>CCC</small>|position=top|lat=6.93|long=79.85}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>R. Premadasa</small>|position=bottom|lat=6.939667|long=79.872028}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Tyronne Fernando</small>|position=bottom|lat=6.78|long=79.87}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Galle</small>|position=bottom|lat=6.03|long=80.2}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Asgiriya</small>|position=left|lat=7.299722|long=80.633889}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Muttiah Muralitharan</small>|position=right|lat=7.280278|long=80.722222}} }} Net soos ander vername krieketlande soos Australië, Bangladesj, Engeland, Ierland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Suid-Afrika, Wes-Indië en Zimbabwe beskik Sri Lanka oor geen amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Sri Lankaanse nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Sri Lanka. Die Sri Lankaanse nasionale krieketspan het tot dusver agt tuisstadions tydens toetswedstryde gebruik: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste toets |- | 1 | [[Paikiasothy Saravanamuttu-stadion]] (Saravanamuttu-stadion) | [[Colombo]] | 17 Februarie 1982 |- | 2 | [[Asgiriya-stadion]] | [[Kandy]] | 22 April 1983 |- | 3 | [[Singalese Sportklub-krieketveld]] (SSC) | [[Colombo]] | 16 Maart 1984 |- | 4 | [[Colombo Krieketklubveld]] (CCC) | [[Colombo]] | 24 Maart 1984 |- | 5 | [[R. Premadasa-stadion|Ranasinghe Premadasa-stadion]] (Premadasa-stadion) | [[Colombo]] | 28 Augustus 1992 |- | 6 | [[De Soysa-stadion|Tyronne Fernando-stadion]] (Fernando-stadion) | [[Moratuwa]] | 8 September 1992 |- | 7 | [[Galle Internasionale Stadion]] | [[Galle]] | 3 Junie 1998 |- | 8 | [[Muttiah Muralitharan Internasionale Krieketstadion|Pallekele Internasionale Krieketstadion]] | [[Kandy]] | 1 Desember 2010 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 1996|Kampioenetrofee 2002|Krieketwêreldbeker 2011|T20I-wêreldbeker 2012|T20I-wêreldbeker 2026}} Die Krieketwêreldbeker 1996 is deur Indië, Pakistan en Sri Lanka saam aangebied. Indië het 17 wedstryde op 17 verskeie plekke gehuisves, terwyl Pakistan 16 wedstryde op ses plekke en Sri Lanka vier wedstryde op drie plekke aangebied het. Al drie die gashere het hul wedstryde tydens die groepfase tuis gespeel (behalwe vir die ontmoeting tussen Indië en Sri Lanka wat in Indië aangebied is). Die eindstryd is op [[Lahore]] se [[Gaddafistadion]] beslis. Sri Lanka het beide die Kampioenetrofee 2002 en die T20I-wêreldbeker 2012 op sy eie aangebied. Die Krieketwêreldbeker 2011 is deur Indië, Sri Lanka en Bangladesj saam aangebied. Oorspronklik is ook wedstryde in Pakistan beplan, maar dié land is ná die 2009-aanval op die Sri Lankaanse nasionale krieketspan van sy gasheerregte ontneem. Indië het 29 wedstryde op agt verskeie plekke gehuisves, terwyl Sri Lanka twaalf wedstryde op drie plekke en Bangladesj agt wedstryde op twee plekke aangebied het. Die drie gashere het die meeste van hulle wedstryde tuis gespeel. Sri Lanka het saam met Indië die T20I-wêreldbeker 2026 aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> == Internasionale toere == Soos gebruiklik sedert die begin van internasionale krieket, onderneem die Sri Lankaanse nasionale krieketspan deels maandelange oorsese toere, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaasliksaamgestelde spanne en klubspanne speel. Eweneens huisves hulle ander nasionale spanne wat na Sri Lanka toer. Gedurende die plaaslike somer tree hulle as gasheer op of onderneem op hul beurt toere deur die ander krieketlande van die Noordelike Halfrond en gedurende die plaaslike winter onderneem hulle toere deur krieketlande van die Suidelike Halfrond. As deel hiervan ding Sri Lanka in toetskrieket sedert 2007/08 teen Australië om die Warne-Muralitharan-trofee en sedert 2015/16 teen Wes-Indië om die Sobers-Tissera-trofee mee. == Spelers == === Bekende spelers === [[Lêer:Mahela Jayawardene 3.JPG|duimnael|upright|Mahela Jayawardene (2014)]] [[Lêer:Photograph of Muttiah Muralitharan.jpg|duimnael|upright|Muttiah Muralitharan (2013)]] [[Lêer:Kumar Sangakkara bat in hand.JPG|duimnael|upright|Kumar Sangakkara (2014)]] Vier voormalige Sri Lankaanse spelers is vir hul uitstekende prestasies in die [[Internasionale Krieketraad]] se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/hall-of-fame/hall-of-famers |title=ICC Hall of Famers |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Mahela Jayawardene]] || Kolwer || 2021 |- | [[Muttiah Muralitharan]] || Bouler || 2016 |- | [[Kumar Sangakkara]] || Paaltjiewagter, Kolwer || 2021 |- | [[Aravinda de Silva]] || Kolwer || 2023 |} === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 170 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 219 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 112 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Sri Lanka gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Sri Lankaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Kumar Sangakkara]] | 2000–2015 | align=center | 134 | align=center | '''12&nbsp;400''' | [[Kumar Sangakkara]] | 2000–2015 | align=center | 397 | align=center | '''13&nbsp;975''' | [[Pathum Nissanka]] | 2021–hede | align=center | {{0}}91 | align=center | '''2&nbsp;648''' |- | [[Mahela Jayawardene]] | 1997–2014 | align=center | 149 | align=center | '''11&nbsp;814''' | [[Sanath Jayasuriya]] | 1989–2011 | align=center | 441 | align=center | '''13&nbsp;364''' | [[Kusal Mendis]] | 2016–hede | align=center | 106 | align=center | '''2&nbsp;622''' |- | [[Angelo Mathews]] | 2009–hede | align=center | 119 | align=center | '''{{0}}8&nbsp;214''' | [[Mahela Jayawardene]] | 1998–2015 | align=center | 443 | align=center | '''12&nbsp;381''' | [[Kusal Perera]] | 2013–hede | align=center | {{0}}95 | align=center | '''2&nbsp;335''' |- | [[Dimuth Karunaratne]] | 2012–hede | align=center | 100 | align=center | '''{{0}}7&nbsp;222''' | [[Tillakaratne Dilshan]] | 1999–2016 | align=center | 330 | align=center | '''10&nbsp;290''' | [[Dasun Shanaka]] | 2015–hede | align=center | 131 | align=center | '''1&nbsp;912''' |- | [[Sanath Jayasuriya]] | 1991–2007 | align=center | 110 | align=center | '''{{0}}6&nbsp;973''' | [[Aravinda de Silva]] | 1984–2003 | align=center | 308 | align=center | '''{{0}}9&nbsp;284''' | [[Tillakaratne Dilshan]] | 2006–2016 | align=center | {{0}}80 | align=center | '''1&nbsp;889''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Muttiah Muralitharan]] | 1992–2010 | align=center | 132 | align=center | '''795''' | [[Muttiah Muralitharan]] | 1993–2011 | align=center | 343 | align=center | '''523''' | [[Wanindu Hasaranga]] | 2019–hede | align=center | 95 | align=center | '''154''' |- | [[Rangana Herath]] | 1999–2018 | align=center | {{0}}93 | align=center | '''433''' | [[Chaminda Vaas]] | 1994–2008 | align=center | 321 | align=center | '''399''' | [[Lasith Malinga]] | 2006–2020 | align=center | 84 | align=center | '''107''' |- | [[Chaminda Vaas]] | 1994–2009 | align=center | 111 | align=center | '''355''' | [[Lasith Malinga]] | 2004–2019 | align=center | 226 | align=center | '''338''' | [[Dushmantha Chameera]] | 2015–hede | align=center | 77 | align=center | '''{{0}}93''' |- | [[Suranga Lakmal]] | 2010–2022 | align=center | {{0}}70 | align=center | '''171''' | [[Sanath Jayasuriya]] | 1989–2011 | align=center | 441 | align=center | '''320''' | [[Maheesh Theekshana]] | 2021–hede | align=center | 83 | align=center | '''{{0}}82''' |- | [[Dilruwan Perera]] | 2014–2021 | align=center | {{0}}43 | align=center | '''161''' | [[Nuwan Kulasekara]] | 2003–2017 | align=center | 184 | align=center | '''199''' | [[Ajantha Mendis]] | 2008–2014 | align=center | 39 | align=center | '''{{0}}66''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=1;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Maart 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was 18 spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Sri Lanka tydens ’n toetswedstryd, 27 tydens ’n EDI en 14 tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=1;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Bandula Warnapura | 1982 | Anura Tennekoon | 1975–1979 | Mahela Jayawardene | 2006–2012 |- | 2 | Duleep Mendis | 1982–1987 | Bandula Warnapura | 1979–1982 | Tillakaratne Dilshan | 2008–2011 |- | 3 | Somachandra de Silva | 1983 | Duleep Mendis | 1982–1987 | Kumar Sangakkara | 2009–2012 |- | 4 | Ranjan Madugalle | 1988 | Somachandra de Silva | 1983 | Thilina Kandamby | 2011 |- | 5 | Arjuna Ranatunga | 1989–1999 | Ranjan Madugalle | 1988 | Angelo Mathews | 2012–2021 |- | 6 | Aravinda de Silva | 1991–1999 | Arjuna Ranatunga | 1988–1999 | Dinesh Chandimal | 2013–2018 |- | 7 | Hashan Tillakaratne | 1999–2004 | Ravi Ratnayeke | 1988 | Lasith Malinga | 2014–2020 |- | 8 | Sanath Jayasuriya | 1999–2002 | Aravinda de Silva | 1992–1996 | Upul Tharanga | 2017 |- | 9 | Marvan Atapattu | 2002–2005 | Roshan Mahanama | 1994 | Thisara Perera | 2017–2018 |- | 10 | Mahela Jayawardene | 2006–2013 | Sanath Jayasuriya | 1998–2003 | '''Dasun Shanaka''' | 2019–hede |- | 11 | Kumar Sangakkara | 2009–2011 | Marvan Atapattu | 2001–2006 | Kusal Perera | 2021 |- | 12 | Tillakaratne Dilshan | 2011–2012 | Mahela Jayawardene | 2004–2013 | Sahan Arachchige | 2023 |- | 13 | Angelo Mathews | 2013–2017 | Chaminda Vaas | 2006 | Wanindu Hasaranga | 2024 |- | 14 | Rangana Herath | 2016–2017 | Kumar Sangakkara | 2009–2011 | Charith Asalanka | 2024–2025 |- | 15 | Dinesh Chandimal | 2017–2021 | Tillakaratne Dilshan | 2010–2012 |- | 16 | Suranga Lakmal | 2018 | Angelo Mathews | 2012–2018 |- | 17 | Dimuth Karunaratne | 2019–2023 | Dinesh Chandimal | 2013–2018 |- | 18 | '''Dhananjaya de Silva''' | 2024–hede | Lahiru Thirimanne | 2015–2019 |- | 19 | | | Upul Tharanga | 2016–2017 |- | 20 | | | Chamara Kapugedera | 2017 |- | 21 | | | Lasith Malinga | 2017–2019 |- | 22 | | | Thisara Perera | 2017 |- | 23 | | | Dimuth Karunaratne | 2019–2021 |- | 24 | | | Kusal Perera | 2021 |- | 25 | | | Dasun Shanaka | 2021–2023 |- | 26 | | | Kusal Mendis | 2023–2024 |- | 27 | | | '''Charith Asalanka''' | 2024–hede |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 Februarie 2024 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 35 || 5 || 22 || 0 || 8 || 14,28 || 11 September 1999 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 28 || 21 || 1 || 0 || 6 || 75,00 || 23 Julie 2002 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 39 || 9 || 19 || 0 || 11 || 23,07 || 18 Maart 1993 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 April 2023 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 46 || 7 || 22 || 0 || 17 || 15,21 || 11 September 1985 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 40 || 11 || 18 || 0 || 11 || 27,50 || 9 Desember 1992 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 59 || 17 || 23 || 0 || 19 || 28,81 || 14 Maart 1986 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 33 || 9 || 18 || 0 || 6 || 27,27 || 23 Julie 2000 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 24 || 11 || 4 || 0 || 9 || 45,83 || 17 November 2001 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 20 || 14 || 0 || 0 || 6 || 70,00 || 14 September 1996 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''327''' || '''107''' || '''127''' || '''0''' || '''93''' || '''32,72''' || 11 September 1985 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #2616 op 4–8 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 2 Maart 2026.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=1;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Januarie 2026 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |} === Wêreldtoetskampioenskaprekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2019–2021|2019–2021]] || Sewende plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023|2021–2023]] || Vyfde plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2023–2025|2023–2025]] || Sesde plek |- |[[Wêreldtoetskampioenskap 2025–2027|2025–2027]] || ''gekwalifiseer'' |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 15 || 10 || 4 || 0 || 1 || 66,67 || 3 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 105 || 37 || 64 || 0 || 4 || 35,23 || 13 April 1983 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 60 || 45 || 13 || 0 || 2 || 75,00 || 2 April 1986 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 82 || 38 || 40 || 1 || 3 || 46,34 || 14 Februarie 1982 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 April 2007 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 171 || 59 || 99 || 2 || 11 || 34,50 || 18 Junie 1979 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 108 || 44 || 54 || 1 || 9 || 40,74 || 18 Junie 1983 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 160 || 59 || 96 || 1 || 4 || 36,88 || 29 Maart 1982 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 81 || 33 || 46 || 1 || 1 || 40,74 || 2 Maart 1992 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 67 || 32 || 32 || 0 || 3 || 47,76 || 19 Oktober 1989 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 66 || 51 || 12 || 0 || 3 || 77,27 || 23 Februarie 1992 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 Maart 2007 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Februarie 2003 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 6 || 5 || 1 || 0 || 0 || 83,33 || 6 Maart 1996 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 6 || 6 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 16 September 2002 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Junie 2023 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 13 Julie 2011 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 17 Julie 2004 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''943''' || '''435''' || '''461''' || '''6''' || '''41''' || '''46,13''' || 18 Junie 1979 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 2 Maart 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / One-Day Internationals / Result Summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || '''Kampioen''' |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Halfeindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Naaswenner |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Naaswenner |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Kwarteindrondte |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Halfeindrondte |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Kwarteindrondte |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || '''Gedeel met Indië''' |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Halfeindrondte |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Groepfase |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 0 || 66,67 || 17 Maart 2016 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 27 || 11 || 15 || 1 || 0 || 40,74 || 8 Junie 2009 |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 22 || 13 || 9 || 0 || 0 || 59,09 || 18 September 2007 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 18 || 4 || 14 || 0 || 0 || 22,22 || 15 Junie 2006 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Junie 2009 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 33 || 9 || 21 || 2 || 1 || 27,27 || 9 Desember 2009 |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 29 || 9 || 17 || 2 || 1 || 31,03 || 22 Desember 2006 |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 30 || 12 || 18 || 0 || 0 || 40,00 || 13 Oktober 2008 |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 18 || 5 || 12 || 1 || 0 || 27,78 || 20 Julie 2013 |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 18 || 10 || 8 || 0 || 0 || 55,56 || 10 Junie 2009 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 12 || 8 || 4 || 0 || 0 || 66,67 || 10 Oktober 2008 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 15 September 2025 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Oktober 2008 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 September 2007 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 18 Oktober 2021 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Maart 2014 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 Februarie 2026 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Februarie 2016 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''232''' || '''102''' || '''122''' || '''6''' || '''2''' || '''43,97''' || 25 Februarie 2016 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3750 op 1 Maart 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=8;type=team |title=Records / Sri Lanka / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Maart 2026 |accessdate=2 Maart 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Naaswenner |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Naaswenner |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || '''Kampioen''' |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Super 12 |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Super 12 |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Super 8 |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Bekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |1984 || Naaswenner |- |1986 || '''Wenner''' |- |1988 || Naaswenner |- |1990 || Naaswenner |- |1993 || Toernooi afgelas |- |1995 || Naaswenner |- |1997 || '''Kampioen''' |- |2000 || Naaswenner |- |2004 || '''Kampioen''' |- |2008 || '''Kampioen''' |- |2010 || Naaswenner |- |2012 || Vierde plek |- |2014 || '''Wenner''' |- |2016 || Vierde plek |- |2018 || Eerste rondte |- |2022 || '''Kampioen''' |- |2023 || Naaswenner |- |2025 || Super 4 |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Sri Lanka national cricket team|Sri Lankaanse nasionale krieketspan}} * {{en}} {{si}} {{ta}} [https://srilankacricket.lk/ Amptelike webwerf van Sri Lanka Krieket] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/sri-lanka-8 Sri Lanka op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/sri-lanka-cricket Sri Lanka by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Sri Lanka]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Asië]] 16q9q1xe8ky7a3yoqqp0zhabty08jg0 0 86312 2895880 2770059 2026-04-21T16:00:52Z Jcb 223 2895880 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Varangians guard.jpg|duimnael|Getekende Varjaagse wagters in 'n manuskrip van die [[Bisantium|Bisantyn]] [[Johannes Skylitzes]] (11de eeu)]] '''Warangiërs''', '''Warjage''' of '''Varangiërs''' of '''Varjage''' ([[Russies]]: варяги, ''varjagi'') is 'n benaming vir die [[Wikings]] of Noormanne wat vanuit [[Skandinawië]] na die [[Russiese Laaglande]] in die ooste getrek het om handel te dryf, as [[huursoldaat|huursoldate]] te dien, of om hulle daar te vestig. Hulle was die stigters van die Slawiese staat [[Kiëf-Roes]], wat 'n voorloper was tot die latere [[Rusland]]. == Etimologie == Die [[Grieks]]e woord ''Várangos'' en die Oud Oos-Slawiese ''varęgŭ'' is beide afgelei van die [[Oudnoors]]e ''væringi'', wat oorspronklik 'n samestelling uit ''vár'' (belofte) en ''gengi'' (metgesel) was, en wat ongeveer "'n geswere persoon" of "'n vreemdeling wat tot diens by 'n nuwe feodalistiese heer as dienaar of beskermling gesweer is" beteken. == Geskiedenis == In die vroeë [[Middeleeue]] reis [[Swede|Sweedse]] Wikings deur die Russiese riviere en bou handelsnedersettings al langs hierdie riviere in wat later bekend sou staan as die [[handelsroete van die Warangiërs na die Grieke]]. Die Grieke verwys hier na die welvarende [[Bisantynse Ryk]] (wat oorspronklik die oostelike deel van die vroeëre [[Romeinse Ryk]] was) wat die oostelike [[Middellandse See]]-gebied, [[Anatolië]], die [[Balkan]]skiereiland, en die [[Swartsee]] beheer het. Na verloop van tyd begin hierdie Wikings 'n elite te vorm tussen die Slawe in Rusland en begin hulle as Warangiërs bekend te staan. Die verhaal gaan dat hulle eens deur 'n Slawiese opstand verjaag is, maar dat die Slawe egter direk daarna sodanig onder mekaar begin veg het, dat hulle die Warangiërs weer vra om hulle te lei. Hoe dit ookal sy, die Varjaag [[Rjoerik]] slaag in 860 daarin om 'n groot aantal van dergelike nedersettings in Noord-Rusland te verenig, en van selfs die Bisantynse hoofstad [[Konstantinopel]] aan. Hierdie en daaropvolgende oorvalle het geen resultaat gelewer nie, maar sommige Warangiërs het wel hul dienste as huurlinge aan die Bisantyne aangebied. Hulle word by die [[lyfwag]] van die keiser geïnkorporeer en hul naam, Warangiërs, word later ook die naam van hierdie militêre elitekorps. In die tweede helfte van die 9de eeu begin die Warangiërs in Rusland met die plaaslike bevolking assimileer en begin die eerste buitelyne van 'n egte Russiese staat vorm. Die Oos-Slawiese volke en die Bisantyne het geen onderskeid tussen Skandinawiërs en ander [[Germaans]]e volke getref nie. Met die term Warangiërs is daar in die Kievse Ryk tussen [[850]] en [[1110]] ook na die [[Engelse]] verwys. [[Engeland]] was gedurende hierdie tydperk ook grotendeels onder [[Denemarke|Deense]] bestuur ([[Danelaw]]). == Bronne == * Buckler, Georgina. ''Anna Comnena: A Study''. Oxford: University Press, 1929. * Blondal, Sigfus. ''Varangians of Byzantium: An Aspect of Byzantine Military History''. Trans. by Benedikt S. Benedikz, Cambridge: 1978. {{ISBN|0-521-21745-8}}. * Davidson, H.R. Ellis. ''The Viking Road to Byzantium''. London: 1976. {{ISBN|0-04-940049-5}}. * Enoksen, Lars Magnar. (1998). ''Runor: historia, tydning, tolkning''. Historiska Media, Falun. {{ISBN|91-88930-32-7}}</nowiki>. * Jansson, Sven B. (1980). ''Runstenar''. STF, Stockholm. {{ISBN|91-7156-015-7}}. [[Kategorie:Kiëf-Roes]] [[Kategorie:Skandinawië]] a5q5gohemy2s917gunotac3tfbu6nu9 0 86486 2896048 2450942 2026-04-21T22:12:21Z Icodense 92844 Touluose → Toulouse 2896048 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #FFFFFF; background: #003399; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Albi'''<br /> [[Lêer:(Albi) Cité épiscopale d'Albi - Le palais de la Berbie et la cathédrale Ste Cécile.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Tarn_topographic_map-fr.svg|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Blason ville fr Albi (Tarn).svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|90px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Frankryk}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Région (gewes)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Oksitanië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Département''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Blason département fr Tarn.svg|20px]] [[Tarn]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|43|56|N|2|09|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[51 v.C.]] (''Civitas Albigensium'') |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 44,26 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 130-308 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2011) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 49&nbsp;179 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;111/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 95&nbsp;892 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Stéphanie Guiraud-Chaumeil |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.mairie-albi.fr/ ''mairie-albi.fr''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Albi''' is 'n stad in die suide van [[Frankryk]]. Dit is die hoofstad van die Franse [[département]] [[Tarn]] en het 'n bevolking van ongeveer 50&nbsp;000 mense. Die [[Tarn-rivier]] vloei deur die stad. In Julie 2010 is die plek as 'n [[UNESCO]]-[[wêrelderfenisgebied]] verklaar. == Geskiedenis == [[Lêer:(Albi) East views of the Ste Cécile Cathedral - Apse.jpg|duimnael|links|Die katedraal]] [[Lêer:Albi Sainte-Cecile Clocher.jpg|duimnael|links|Nabyskoot van die kloktoring om die ongelooflike mure te wys]] Die gebied was reeds in die [[Romeinse Ryk|Romeinse tye]] bewoon en die sogenaamde ''Civitas Albiensium'' was hier geleë. In 843 het ''Karel die Kale''<!-- Charles the Bald --> die stad in besit geneem. Die [[Kathaar|Kathare]], wat Albigense of Albigensers genoem is, is na die stad vernoem. Die Kathaar-beweging was 'n sytak van die [[Christendom]] wat in die [[Middeleeue]] vervolg en uitgewis is. As gevolg hiervan is die stad byna heeltemal tussen 1209 en 1229 in 'n [[kruistog]] vernietig (sien [[Albigensiese Kruistog]]). Sedert 1678 is die stad die setel van 'n aartsbiskop. Dit is sedert 1790 die [[hoofstad]] van die département Tarn. == Katedraal == Die katedraal Sainte-Cécile (Frans: ''Cathédrale Ste-Cécile d'Albi'') is 'n bekende trekpleister vir toeriste. Dit is in [[Gotiese argitektuur|gotiese styl]] soos 'n fort gebou. Die katedraal se mure is tot 6 meter dik, wat dit die grootste baksteengebou ter wêreld maak. Binne die katedraal is daar fresko's (muurskilderye) uit die [[Renaissance]]. == Museum == Die stad is ook die ligging van 'n museum wat aan die skilder [[Henri de Toulouse-Lautrec]] opgedra is. De Toulouse-Lautrec is in die stad gebore. Die museum bevat ook skilderye van ander kunstenaars. == Eksterne skakels == * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/643.htm Amptelike UNESCO bladsy] {{Commons-kategorie inlyn}} {{Prefekture van departemente in Frankryk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Tarn]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Frankryk]] q33ebf75y9yig0hdggmsw6cioub1vxc 0 89082 2896246 2862455 2026-04-22T09:59:14Z Jcb 223 2896246 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Antieke Egiptiese godin Isis. Vir die djihadiese militante groep "Islamitiese Staat in Irak en die Levant" soms afgekort as ISIS, sien [[Islamitiese Staat]].'' {{Egiptiese godin | naam = Isis | beeld = Isis.svg | onderskrif = Die godin Isis uitgebeeld as ’n vrou met ’n kopstuk in die vorm van ’n troon en met ’n [[anch]] in haar hand. | soort = [[Antieke Egipte|Egipties]] | godin_van = Gesondheid, die huwelik en liefde | hiro = <hiero>st-t:H8-B1-</hiero> &nbsp;'''of'''&nbsp; <hiero>-st-t:y-I12</hiero> | kultus = Philae, Abydos | simbool = Die troon, die sonskyf met horings, swaeltjie, kobra, aasvoël | ouers = [[Geb]] en [[Noet]] | sibbes = [[Osiris]], [[Set (mitologie)|Set]], [[Nephthys]], [[Horus|Haroeris]] | metgesel = Osiris, [[Ra]] en soms [[Anoebis]] | kinders = [[Horus]], [[Bastet]] en soms [[Ammit]] }} '''Isis''' (die oorspronklike Egiptiese uitspraak was meer waarskynlik "Aset" of "Iset") was in die [[Antieke Egipte|Egiptiese]] [[mitologie]] ’n godin wat aanbid is as die ideale ma en vrou, en as die beskermer van die natuur en toorkrag. Sy was die vriendin van slawe, sondaars en vertraptes, maar het ook die gebede van die rykes, maagde, aristokrate en heersers aangehoor.<ref name="R.E Witt p7">R.E Witt, ''Isis in the Ancient World'', p. 7, 1997, {{ISBN|978-0-8018-5642-6}}</ref> Sy word dikwels uitgebeeld as die ma van [[Horus]], maar soms is Horus se ma [[Hathor]]. Isis is ook bekend as die beskermer van die dooies en die godin van kinders. Die naam Isis beteken "troon"<ref name="isiopolis">{{cite web |url=http://isiopolis.wordpress.com/2011/11/07/how-do-you-pronounce-isis-egyptian-name |title=Isiopolis essay by M. Isidora Forrest (Isis Magic, M. Isidora Forrest, Abiegnus House, 2013, {{ISBN|978-1-939112-00-2}}) on Isis' name origin and pronunciation |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106042453/http://isiopolis.wordpress.com/2011/11/07/how-do-you-pronounce-isis-egyptian-name/ |archive-date= 6 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=30 Julie 2014 }}</ref> en haar kopstuk is ’n troon. As die verpersoonliking van die troon was sy ’n belangrike verteenwoordiger van die [[farao]] se mag. Die farao is uitgebeeld as haar kind, wat op ’n troon sit wat sy verskaf het. Haar kultus was gewild regdeur Egipte, maar haar belangrikste [[Egiptiese tempel|tempels]] was by Behbeit El-Hagar in die [[Nyldelta]] en later op die eiland [[Philae]] in [[Bo-Egipte]]. ==Mite== [[Beeld:Egypte louvre 066.jpg|thumb|links|220px|Van links: Isis, haar man, Osiris, en hul seun, Horus – die karakters van die Osiris-mite – in ’n standbeeld uit die [[22ste Dinastie van Egipte]].]] [[Beeld:Terre cuite pleureuse Louvre E27247.jpg|thumb|220px|links|Beeld van ’n vrou, waarskynlik Isis, wat rou; 15de of 14de eeu v.C.]] Die mite oor die dood en herlewing van [[Osiris]] is die eerste keer in die ''Piramidetekste'' genoem en het gegroei tot een van die uitgebreidste en invloedrykste mites van Egipte.{{sfn|Wilkinson|2003|p=119}} Isis speel die aktiefste rol in die mite en namate dit van die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] (omstreeks 1550-1070 v.C.) tot die [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese tydperk]] (305-30 v.C.) in die [[letterkunde]] ontwikkel het, het sy een van die mees komplekse mitologiese karakters geword.{{sfn|Vinson|2008|pp=313–316}} Terselfdertyd het sy eienskappe van ander godinne opgeneem, wat haar aansien tot ver buite die Osiris-mite uitgebrei het.{{sfn|Dunand|Zivie-Coche|2004|pp=235–237}} Isis is deel van die [[Ennead]] van [[Heliopolis (antiek)|Heliopolis]], ’n familie van nege gode wat van die skeppergod, [[Atoem]] of [[Ra]], afstam. Sy en haar sibbes – Osiris, [[Set (god)|Set]] en [[Nephthys]] – is die laaste geslag van die Ennead en die kinders van [[Geb]], god van die aarde, en [[Noet]], godin van die lug. Die skeppergod, die wêreld se oorspronklike heerser, se mag word van seun tot seun van die Ennead oorgedra, sodat Osiris eindelik koning word. Isis, wat Osiris se suster is, is ook sy vrou en koningin.{{sfn|Pinch|2004|pp=66, 68, 76–78}} Set vermoor Osiris en sny sy liggaam, in verskeie weergawes van die mite, in stukke op. Isis en Nephthys, asook ander gode soos [[Anoebis]], soek na die stukke van sy liggaam en sit dit weer aanmekaar. Hulle daad is ’n mitiese prototipe van [[Mummie|mummifikasie]] en ander Egiptiese begrafnisrituele.{{sfn|Pinch|2004|pp=79–80, 178–179}} Isis is die perfekte voorbeeld van die rouende weduwee. Haar en Nephthys se liefde vir en hartseer oor hulle broer, en Isis se opsê van towerspreuke, help om hom weer te laat lewe.{{sfn|Assmann|2005|pp=32–36, 115–118}} Antieke Egiptiese begrafnistekste bevat toesprake deur Isis waarin sy haar hartseer oor Osiris se dood uitspreek, asook haar seksuele begeerte na hom en selfs woede omdat hy haar verlaat het. Al hierdie emosies speel ’n rol in sy herlewing, omdat hulle bedoel is om hom tot aksie aan te spoor.{{sfn|Smith|2009|pp=54–55, 97–99}} Eindelik wek Isis vir Osiris op en het seks met hom, waartydens hulle seun, Horus, verwek word.{{sfn|Pinch|2004|pp=79–80, 178–179}} Hierna lewe Osiris net voort in die [[Doeat]], of onderwêreld. Maar deur ’n seun en erfgenaam vir hom te baar wat sy dood kan wreek en begrafnisrituele vir hom kan uitvoer, maak Isis seker haar man sal in die [[hiernamaals]] bly bestaan.{{sfn|Assmann|2001|pp=129–131, 144–145}} Isis se rol in oortuigings oor die hiernamaals is op hierdie mite gebaseer. Sy het gehelp om die siele van afgestorwe mense tot heelheid te herstel nes sy vir Osiris gedoen het. Nes ander godinne, soos [[Hathor]], het sy ook die rol vertolk van moeder vir die dooies deur beskerming en voeding te verskaf.{{sfn|Cooney|2010|pp=227–228}} Vir ’n groot deel van die Egiptiese geskiedenis is geglo manlike gode soos Osiris verskaf herskeppende kragte, onder meer seksuele vermoë, wat noodsaaklik vir hergeboorte was. Daar is geglo Isis het hom bloot gehelp deur sy krag te stimuleer.{{sfn|Cooney|2010|pp=227–228}} In die [[Nuwe Ryk van Egipte|Nuwe Ryk]] het vroulike goddelike mag belangriker in oortuigings oor die hiernamaals geword.{{sfn|Cooney|2010|pp=235–236}} Verskeie Ptolemeïese tekste lê klem daarop dat Isis die aktiewe rol vertolk het in die verwekking van Horus deur haar onaktiewe man [[Seksuele stimulasie|seksueel te stimuleer]],{{sfn|Smith|2009|pp=119, 141}} sommige grafversierings uit die Romeinse tydperk beeld Isis uit in ’n sentrale rol in die hiernamaals,{{sfn|Venit|2010|pp=98, 107}} en volgens ’n begrafnisteks uit dié tydperk is geglo vroue kan in die hiernamaals by die gevolg van Isis en Nephthys aansluit.{{sfn|Smith|2017|p=386}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} === Bronne === {{refbegin|2}} * {{cite book|last=Assmann|first=Jan|translator=David Lorton|title=The Search for God in Ancient Egypt|publisher=Cornell University Press|year=2001|origyear=Duits 1984|isbn=978-0-8014-3786-1|ref=harv|url=https://archive.org/details/searchforgodinan00assm}} * {{cite book |last=Assmann |first=Jan |translator=David Lorton |title=Death and Salvation in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2005 |origyear=Duits 2001 |isbn = 978-0-8014-4241-4 |ref=harv}} * {{cite journal |last=Cooney |first=Kathlyn M. |title=Gender Transformation in Death: A Case Study of Coffins from Ramesside Period Egypt |journal = Near Eastern Archaeology |volume=73 |issue=4 |date =Desember 2010 |pages=224–237 |jstor=41103940 |ref=harv}} * {{cite book|last=Dunand|first=Françoise|last2=Zivie-Coche|first2=Christiane |translator=David Lorton|title=Gods and Men in Egypt: 3000 BCE to 395 CE|publisher=Cornell University Press|year=2004|origyear=Frans 1991| isbn=978-0-8014-8853-5 |ref=harv}} * [[Eusebius]], ''Kronikon'' 32.9–13, 40.7–9, 43.12–16 * [[Ovidius]], ''[[Metamorfose]]'' i.588–747'' * {{cite book |last=Pinch|first=Geraldine |title=Egyptian Mythology: A Guide to the Gods, Goddesses, and Traditions of Ancient Egypt |year=2004 |origyear=1ste uitg. 2002 |publisher=Oxford Univ. Press |isbn=978-0-19-517024-5 |ref=harv}} * {{cite book |last=Smith |first=Mark |title=Traversing Eternity: Texts for the Afterlife from Ptolemaic and Roman Egypt |year=2009 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-815464-8 |ref=harv}} * {{cite book |last=Smith |first=Mark |title=Following Osiris: Perspectives on the Osirian Afterlife from Four Millennia |year=2017 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-958222-8 |ref=harv}} * {{cite book |last=Venit |first=Marjorie S. |chapter=Referencing Isis in Tombs of Graeco-Roman Egypt: Tradition and Innovation |editor1-last=Bricault |editor1-first=Laurent |editor2-last=Versluys |editor2-first=Miguel John |title=Isis on the Nile: Egyptian Gods in Hellenistic and Roman Egypt. Proceedings of the IVth International Conference of Isis Studies, Liège, November 27–29, 2008 |pages=89–119 |year=2010 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-18882-2 |ref=harv}} * {{cite book |last=Vinson |first=Steve |chapter=Through a Woman's Eyes, and in a Woman's Voice: Ihweret as Focalizor in the ''First Tale of Setna Khaemwas'' |editor1-last=McKechnie | editor1-first=Paul | editor2-last=Guillaume |editor2-first=Philippe |title=Ptolemy II Philadelphus and His World |pages=303–351 |publisher=Brill | year=2008 | isbn= 978-90-04-17089-6 |ref=harv}} * {{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003 |isbn=978-0-500-05120-7 |ref=harv |url=https://archive.org/details/completegodsgodd00wilk_0 }} {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295449/Isis Britannica Online Encyclopedia] {{Commons-kategorie inlyn|Isis}} {{Egipgode}} {{Normdata}} [[Kategorie:Godinne]] [[Kategorie:Egiptiese mitologie]] gy2ywz7ewm1f1gbb02cs3tqrtd568pi 0 93101 2896104 2429553 2026-04-22T06:18:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896104 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Stephen Amell | Beeld = Stephen Amell WonderCon 2013 (Straighten Crop).jpg | Beeldbeskrywing = Amell by WonderCon 2013 | Beeldonderskrif = Amell by WonderCon 2013 | Geboortenaam = Stephen Amell | Gebore = 8 Mei 1981 | Geboorteplek = Toronto, Ontario, Kanada }} '''Stephen Amell''' (gebore 8 Mei 1981) is 'n Kanadese akteur wat die rol van '''Oliver Queen''' in die TV-reeks ''The Arrow'' vertolk. == Persoonlike Lewe == Amell is gebore in [[Toronto]], [[Ontario]]. Hy is die neef van die akteur [[:en:Robbie Amell|Robbie Amell]].<ref>{{cite web |last=Bierly |first=Mandi |url=http://insidetv.ew.com/2013/09/16/stephen-amell-robbie-amell-arrow-tomorrow-people/ |title=Invasion of the Amells: A Q&A with The CW's best bloodline |work=Entertainment Weekly |publisher=Time Inc. |date=16 September 2013 |access-date=24 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112034331/http://insidetv.ew.com/2013/09/16/stephen-amell-robbie-amell-arrow-tomorrow-people/ |archive-date=12 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy is op 25 Desember 2012 getroud met die aktrise en model, Cassandra Jean op die Karibiese Eilande;<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/01/12/stephen-amell-marries-cassandra-jean_n_2463787.html|title=Stephen Amell Marries Cassandra Jean In The Caribbean|date=12 Januarie 2013|publisher=Huffington Post|accessdate=13 Januarie 2013}}</ref> en is weer, vir 'n tweede keer, getroud op 26 Mei 2013 in [[New Orleans]].<ref>{{cite web |url=http://www.people.com/people/article/0,,20703849,00.html |title=Arrow's Stephen Amell Marries for a Second Time |date=27 Mei 2013 |publisher=People.com |access-date=28 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160531095551/http://www.people.com/people/article/0,,20703849,00.html |archive-date=31 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die paartjie het 'n dogter, Mavi Alexandra, wat in Oktober 2013 gebore is.<ref>{{cite web |url=http://celebritybabies.people.com/2013/10/19/arrow-stephen-amell-welcomes-daughter-mavi/ |title=Stephen Amell Welcomes Daughter Mavi Alexandra |date=19 Oktober 2013 |publisher=celebritybabies.people.com |access-date=8 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705180448/http://celebritybabies.people.com/2013/10/19/arrow-stephen-amell-welcomes-daughter-mavi/ |archive-date=5 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Loopbaan == [[Lêer:Stephen Amell (7594976852).jpg|duimnael|links|Stephen Amell by die 2012 San Diego Comic-Con International]] Amell het gedurende 2004 in drie episodes van die vierde seisoen van ''Queer as Folk'' verskyn. Amell het ook die rol van Adam vertolk in die eerste seisoen van die TV-reeks ''Dante's Cove''; hy is in die tweede seisoen met Jon Fleming vervang. In 2007 het Amell 'n Gemini-prys ontvang vir sy rol in ReGenesis.<ref name="Free" /> Hy is dieselfde jaar benoem vir 'n Gemini-toekenning in die kategorie ''Best Ensemble Cast'' vir ''Rent a Goalie''.<ref>{{cite web |author=nurun.com |url=http://www.wellandtribune.ca/2007/10/25/winning-ensemble-rent-a-goalie-star-vows-to-leave-his-mark-on-regina-at-this-weeks-geminis |title=Winning ensemble; Rent-a-Goalie star vows to le... &#124; Entertainment &#124; Welland Tribune |publisher=Wellandtribune.ca |date=25 Oktober 2007 |access-date=18 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171205215817/http://www.wellandtribune.ca/2007/10/25/winning-ensemble-rent-a-goalie-star-vows-to-leave-his-mark-on-regina-at-this-weeks-geminis |archive-date=5 Desember 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het herhalende rolle gehad in die TV-reekse ''Da Kink in My Hair'' en ''Heartland''. Op 3 Desember 2010 het Amell aangesluit by die span van ''The Vampire Diaries'' as die weerwolf 'Brady' vir die tweede seisoen.<ref>{{cite news |title=Casting Scoop: Meet the Newest Vampire Diaries Hottie! |author=Kristin Dos Santos and Jennifer Arrow |url=http://www.eonline.com/news/watch_with_kristin/casting_scoop_meet_newest_vampire/214268 |newspaper=[[E! Online]] |date=3 Desember 2010 |access-date=18 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805041454/http://www.eonline.com/news/watch_with_kristin/casting_scoop_meet_newest_vampire/214268 |archive-date=5 Augustus 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Amell het ook verskyn as Joran van der Sloot in die film, ''Justice for Natalee Holloway'' wat oorspronklik in Mei 2011 die lig gesien het.<ref name="AV">{{cite news |title=Here is the guy who will play Green Arrow for The CW |author=Sean O'Neal |url=http://www.avclub.com/articles/here-is-the-guy-who-will-play-green-arrow-for-the,68608/ |newspaper=[[AV Club]] |date=31 Januarie 2012 |access-date=18 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131106122836/http://www.avclub.com/articles/here-is-the-guy-who-will-play-green-arrow-for-the,68608/ |archive-date= 6 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Oktober 2011 het seisoen 3 van HBO se reeks ''Hung'' vertoon met Amell in die rol van Jason, 'n prostituut.<ref name="Free">{{cite news |title=Amell has big role on 'Hung' |author=Bill Harris |url=http://www.lfpress.com/entertainment/tv/2011/09/29/18757611.html |newspaper=[[London Free Press]] |date=29 September 2011 |access-date=18 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110171356/http://www.lfpress.com/entertainment/tv/2011/09/29/18757611.html |archive-date=10 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy het ook verskyn as Jim in die vierde reeks van ''90210''.<ref name="TV" /> Amell het op 28 Oktober 2011 afgekondig dat die Kersfees-episode van ''New Girl'' met [[Zooey Deschanel]] en [[Max Greenfield]] klaar verfilm is. Hy verwys na sy ondervinding met die vertolking van die rol in 'n onderhoud met ''Daemon's TV''.<ref name="TV">{{cite news |title=Exclusive Interview: HUNG's Stephen Amell Opens Up About Jason's Trouble With Women, Fun Sex Scenes & Larry David |author=Americ Ngwije |url=http://www.tvequals.com/2011/10/28/stephen-amell-exclusive-interview/ |newspaper=Daemon's TV |date=28 Oktober 2011 |access-date=18 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121857/https://www.tvequals.com/2011/10/28/stephen-amell-exclusive-interview/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 9 November 2011 is aangekondig dat Amell die rol van Scottie sal vertolk, 'n [[paramedikus]] op American Broadcasting Company (ABC) se mediese drama ''Private Practice''.<ref>{{cite news |title='Private Practice' Taps 'Hung' Star for Recurring Role |author=Lesley Goldberg |url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/private-practice-taps-hung-star-259420 |newspaper=[[The Hollywood Reporter]] |date=9 November 2011 |access-date=18 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190629043431/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/private-practice-taps-hung-star-259420 |archive-date=29 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Januarie 2012 het Amell 'n rol in die CW-reeks ''Arrow'' losgeslaan, vir die vertolking van die strokiesprentkarakter Green Arrow.<ref name="AV" /> In Junie 2012 het Amell die rol van Wynn Delaney in Believe Pictures se weergawe van Janette Oke se reeks ''When Calls the Heart'' vertolk, wat op 19 Oktober 2013 op die Hallmark-kanaal verskyn het.<ref>{{cite web |title=Official Facebook For When Calls The Heart |url=https://www.facebook.com/WhenCallsTheHeartMovie |access-date=23 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151129190003/https://www.facebook.com/WhenCallsTheHeartMovie |archive-date=29 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Believe Pictures Official Website |url=http://www.believe-pictures.com/ |access-date=23 Januarie 2013 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20191101093101/http://www.believe-pictures.com/ |archive-date= 1 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Filmografie == [[Lêer:Stephen Amell 2014 Phoenix Comicon 1 (cropped).jpg|duimnael|2014 Phoenix Comicon]] === Films === <!--do NOT add rowspans to this table per WP:FILMOGRAPHY--> {| class="wikitable sortable" ! Jaar ! Titel ! Rol |- | 2006 | The House Next Door | Buddy Harrelson |- | 2007 | The Tracey Fragments | Speurder |- | 2007 | Closing the Ring | Teddy Gordon |- | 2009 | Screamers: The Hunting | Guy |- | 2010 | The Cutting Edge : Fire & Ice | Philip Seaverm |- | 2011 | Justice for Natalee Holloway | Joran van der Sloot |- | 2011 | Stay with Me | Travis |- | 2013 | When Calls the Heart | Wynn Delaney <!--do NOT add rowspans to this table per WP:FILMOGRAPHY--> |} === Televisie === <!--do NOT add rowspans to this table per WP:FILMOGRAPHY--> {| class="wikitable sortable" ! Jaar ! Titel ! Rol ! Episode |- | 2004 | Queer as Folk | Instrukteur | 2 episodes |- | 2004 | Degrassi: The Next Generation | Portier | Episode: "Ghost in the Machine: Deel 2" |- | 2005 | Missing | Ian Harrington | Episode: "Paper Anniversary" |- | 2005 | Tilt | 'Bellboy' | Episode: "Rivered" |- | 2005 | Beautiful People | Jason | 5 episodes |- | 2005 | Dante's Cove | Adam | 2 episodes |- | 2006–2008 | Rent-a-Goalie | Billy | 18 episodes |- | 2007 | ReGenesis | Craig Riddlemeyer | 2 episodes |- | 2007–2012 | Heartland | Nick Harwell | 6 episodes |- | 2007–2009 | Da Kink in My Hair | Matthew | 4 episodes |- | 2009 | Flashpoint | Peter Henderson | Episode: "Exit Wounds" |- | 2010 | Blue Mountain State | Travis | 2 episodes |- | 2010 | CSI: Miami | Peter Truitt | Episode: "Sleepless in Miami" |- | 2010 | [[NCIS]]: Los Angeles | Marine Gunnery Sergeant Andrew Weaver | Episode: "Bounty" |- | 2011 | The Vampire Diaries | Brady | 2 episodes |- | 2011 | CSI: Crime Scene Investigation | A.J. Gust | Episode: "73 Seconds" |- | 2011 | Hung | Jason | 10 episodes |- | 2011 | 90210 | Jim | 2 episodes |- | 2011–2012 | New Girl | Kyle | 2 episodes |- | 2012 | Private Practice | Scott Becker | 7 episodes |- | 2012–2020 | Arrow | rowspan="2" | Green Arrow / Oliver Queen / The Arrow | Hoofkarakter |- | 2014–present | The Flash | Episode: "Pilot" |- |} === Videospeletjies === <!--do NOT add rowspans to this table per WP:FILMOGRAPHY--> {| class="wikitable sortable" ! Jaar ! Titel ! Rol |- | 2013 | Injustice: Gods Among Us | Stem van die Green Arrow<ref>{{cite web |url=http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=44284 |title=Stephen Amell Adds "Arrow" To "Injustice" Roster |publisher=Comic Book Resources |date= |accessdate=3 May 2013 |archive-date=10 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130510230957/http://www.comicbookresources.com/?page=article&id=44284 |url-status=dead }}</ref> <!--do NOT add rowspans to this table per WP:FILMOGRAPHY--> |} == Toekennings en nominasies == {| class="wikitable sortable" |- ! Jaar ! Toekenning ! Kategorie ! Werk ! Resultaat |- | 2007 | 2007 Gemini Toekennings | Beste Akteur in 'n gas rol – Dramtiese Reeks | ReGenesis | Wen |- | 2007 | 2007 Gemini Toekennings | Beste Vertolking in a Komediereeks of Program | Rent-a-Goalie | Nominasie |- | 2008 | 2008 Gemini Toekennings | Beste Vertolking in a Komediereeks of Program | Rent-a-Goalie | Nominasie |- | 2012 | IGN Toekennings | Beste TV Held | Arrow | Nominasie |- | 2013 | NewNowNext Toekennings | 'Cause You're Hot' | Arrow | Nominasie |- | 2013 | 2013 Teen Choice Toeknnings | Beste TV Akteur – Fantasie / Sci-Fi | Arrow | Nominasie |- | 2013 | 2013 Teen Choice Toekennings | Best Nuweling | Arrow | Nominasie |- | 2014 | IGN Toekennings | Beste TV Held | Arrow | Nominasie – 2de plek |- | 2014 | 40ste People's Choice Toekennings | Gunsteling Sci-Fi/Fantasie TV Akteur | Arrow | Nominasie |- | 2014 | Leo Toekennings | Beste manlike hoofkarakter in 'n dramatiese reeks | Arrow | Nominasie |- | 2014 | Constellation Toekennings | Beste Manlike Prestasie in 'n 2013 Sci-Fi TV Episode | Arrow | Nominasie |- | 2014 | Young Hollywood Toekennings | Super Superhero | Arrow | Nominasie |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne Bronne == * {{Commonskat-inlyn|Stephen Amell}} {{DEFAULTSORT:Amell, Stephen}} [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kanadese manlike akteurs van die 21ste eeu]] 193rti80998n4wq1adunaxr15zl4c0p 0 95563 2896061 2679770 2026-04-22T01:34:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896061 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |formule= {{chem|Zn|O}} |CASNo=1314-13-2<ref name="FS">{{cite web|url=https://www.fishersci.com/content/dam/fishersci/en_US/documents/programs/education/regulatory-documents/sds/chemicals/chemicals-z/S25641.pdf|title=MSDS|publisher=Fisher|access-date=3 Oktober 2023}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Voorkoms= wit vastestof<ref name="FS"/> |Reuk=reukloos<ref name="FS"/> |Reukdrempel= |Flitspunt=nie-brandbaar |MolereMassa=[g/mol]<ref name="FS"/> |Kookpunt= |Digtheid= 5,610 [g/cm{{sup|3}}] <ref name="FS"/> |Smeltpunt= 1975 °C<ref name="FS"/> |Oplosbaarheid= onoplosbaar<ref name="FS"/> |Brekingsindeks= |Ksp= |LD50= 7 950 [mg/kg] (muis; oraal)<ref name="FS"/> |LC50= 2 500 [mg/m{{sup|3}}] (muis; inaseming) <ref name="FS"/> |struktuur=Zinc oxide.jpg |struktuur2=Zincite-3D-balls.png |Selparms= a=324pm; c=522pm <ref>{{cite web|url=https://next-gen.materialsproject.org/materials/mp-2133#:~:text=ZnO%20is%20Wurtzite%20structured%20and,)%20Zn%E2%80%93O%20bond%20length.|publisher=Materials project|title=Zinc oxide}}</ref> |Ruimtegroep=P6{{sub|3}}mc |Ruimtegroepnommer=186 |Strukturbericht=B4 |HenryKonstante = }} '''Sinkoksied''' is 'n [[Anorganiese chemie|anorganiese]] verbinding met die formule ZnO. ZnO is 'n wit poeier wat in water onoplosbaar is, en dit word wyd gebruik as 'n toevoeging in talle materiale en produkte, waaronder [[rubber]], [[plastiek]], [[keramiek]], [[glas]], [[sement]], smeermiddels, [[verf]], [[salf]], [[kleefmiddel]]s, seëlmiddels, pigmente, [[voedsel]], [[battery]]e, ferrits, brandvertragers en noodhulpbande. Alhoewel dit natuurlik voorkom as die [[mineraal]] [[sinkiet]], word die meeste sinkoksied sinteties vervaardig.<ref name="VKWZ"/> ZnO is 'n breë band-[[halfgeleier]] van die II-VI-halfgeleiergroep. Die inheemse [[dotering]] van die halfgeleier as gevolg van suurstofvakatures of interstisiële van sink is n-tipe.<ref name="ozgur"/> Hierdie halfgeleier het verskeie gunstige eienskappe, waaronder goeie deursigtigheid, hoë elektroniese mobiliteit, breë [[bandgaping]] en sterk kamertemperatuur-luminessensie. Hierdie eienskappe is waardevol in opkomende toepassings vir: deursigtige [[elektrode]]s in vloeibare kristalskerms, energiebesparende of hittebeskermende vensters, en elektronika as dunfilm-transistors en lig-uitstralende [[diode]]s. == Chemiese eienskappe == Suiwer ZnO is 'n wit poeier, maar kom in die natuur voor as die seldsame mineraal [[sinkiet]], wat meestal [[mangaan]] en ander onsuiwerhede bevat wat dit 'n geel tot rooi kleur verleen.<ref name="k1"/> [[Kristalstruktuur|Kristallyne]] sinkoksied is [[termokromies]], en verander van wit na geel as dit in lug verhit word en na koeling na wit terugkeer.<ref name="Wiberg&Holleman"/> Hierdie kleurverandering word veroorsaak deur 'n geringe suurstofverlies by hoë temperature om die [[Nie-stoigiometriese verbinding|nie-stoigiometriese]] Zn_1+xO te vorm, waar teen 800°C, x =0,00007.<ref name="Wiberg&Holleman"/> Sinkoksied is 'n [[amfiproties|amfoteriese]] oksied. Dit is byna onoplosbaar in water, maar dit sal in die meeste sure, soos [[soutsuur]], oplos:<ref name="G&E"/> :ZnO + 2HCl → ZnCl₂ + H₂O Soliede sinkoksied sal ook in 'n alkalie oplos om oplosbare sinkate te gee: :ZnO + 2NaOH + H₂O → Na₂[Zn(OH)₄] ZnO reageer stadig met vetsure in [[olie]]s om die ooreenstemmende [[karboksilaat|karboksilate]] te produseer, soos oleaat of stearaat. ZnO vorm sementagtige produkte as dit met 'n sterk waterige oplossing van [[sinkchloried]] gemeng word, en dit word die beste beskryf as sinkhidrosiechloried.<ref name="Nicholson"/> Hierdie sement word in tandheelkunde gebruik.<ref name = "Ferracane"/> ZnO vorm ook 'n sementagtige materiaal wanneer dit met [[fosforsuur]] behandel word; verwante materiale word in tandheelkunde gebruik.<ref name = "Ferracane"/> 'n Belangrike komponent van sinkfosfaatsement wat deur hierdie reaksie geproduseer word, is hopeite, Zn₃(PO₄)₂·4H₂O.<ref name="Park"/> ZnO ontbind en vorm sinkdamp en [[suurstof]] teen ongeveer 1975°C en standaard suurstofdruk. As ZnO verhit word met koolstof ontstaan 'n [[karbotermiese]] reaksie waarin die sinkoksied omskep word in sinkdamp teen 'n baie laer temperatuur (ongeveer 950°C).<ref name="Greenwood"/> :ZnO + C → Zn_(damp) + CO Sinkoksied kan geweldig reageer met [[aluminium]]- en [[magnesium]]poeiers, met gechloreerde rubber en [[lynolie]] tydens verhitting, wat 'n brand- en ontploffingsgevaar kan veroorsaak.<ref name="inchem"/><ref name="hazard"/> Dit reageer met waterstofsulfied om [[sinksulfied]] te gee: :ZnO + H₂S → ZnS + H₂O == Verwysings == {{verwysings| 30em| verwysings= <ref name = "Ferracane">{{cite book|author=Ferracane, Jack L.|title=Materials in Dentistry: Principles and Applications|year=2001|publisher=Lippincott Williams & Wilkins|isbn=978-0-7817-2733-4|url=https://books.google.com/?id=5uvuvNKpIkQC&pg=PA143|pages=70, 143|language=Engels}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="Greenwood">{{cite book|author1=Greenwood, N. N. |author2=Earnshaw, A. |last-author-amp=yes |year=1997|title=Chemistry of the Elements|publisher=Oxford:Butterworth-Heinemann|isbn=978-0-7506-3365-9| language=Engels}}</ref> <ref name="G&E">{{cite book|author1=Greenwood, N. N. |author2=Earnshaw, A. |last-author-amp=yes |year=1997|title=Chemistry of the Elements|publisher=Oxford:Butterworth-Heinemann|isbn=978-0-7506-3365-9| language=Engels}}</ref> <ref name="hazard">{{cite web |title=ZINC OXIDE |work=Vermont |date=21 April 1998 |url=http://hazard.com/msds/mf/baker/baker/files/z3705.htm |access-date=16 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191111081538/https://hazard.com//msds/mf/baker/baker/files/z3705.htm |archive-date=11 November 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> <ref name="inchem">{{cite web |title=ICSC 0208 |work=ZINC OXIDE |url=http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0208.htm |access-date=16 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216180920/http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0208.htm |archive-date=16 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="k1">{{cite journal|doi=10.1002/cphc.200700002|title=ZnO: Material, Physics and Applications|year=2007|author=Klingshirn, C.|journal=ChemPhysChem|volume=8|pages=782–803|pmid=17429819|issue=6| language=Engels}}</ref> <ref name="Nicholson">{{cite journal|doi=10.1023/A:1004327018497|title=The chemistry of cements formed between zinc oxide and aqueous zinc chloride|year=1998|last=Nicholson| first=J. W|journal=Journal of Materials Science|volume=33|pages=2251–2254|issue=9|bibcode = 1998JMatS..33.2251N | language=Engels}}</ref> <ref name="ozgur">{{cite journal|doi=10.1063/1.1992666|title=A comprehensive review of ZnO materials and devices|year=2005|first=Ü.| last=Özgür |journal=Journal of Applied Physics|volume=98|coauthors=Alivov, Ya. I.; Liu, C.; Teke, A.; Reshchikov, M. A.; Doğan, S.; Avrutin, V.; Cho, S.-J.; Morkoç, H. |issue=4 |pages=041301–041301–103 |bibcode = 2005JAP....98d1301O |url=https://scholarscompass.vcu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1158&context=egre_pubs| language=Engels}}</ref> <ref name="Park">{{cite journal|title=Setting reaction and resultant structure of zinc phosphate cement in various orthophosphoric acid cement-forming liquids|last=Park | first=C.-K. | coauthors=Silsbee, M. R.; Roy, D. M. |journal=Cement and Concrete Research|year=1998|volume=28|issue=1|pages=141–150|doi=10.1016/S0008-8846(97)00223-8| language=Engels}}</ref> <ref name="VKWZ">{{cite book | last=Völz | first=Hans G. | last2=Kischkewitz | first2=Jürgen | last3=Woditsch | first3=Peter | last4=Westerhaus | first4=Axel | last5=Griebler | first5=Wolf-Dieter | last6=De Liedekerke | first6=Marcel | last7=Buxbaum | first7=Gunter | last8=Printzen | first8=Helmut | last9=Mansmann | first9=Manfred | last10=Räde | first10=Dieter | last11=Trenczek | first11=Gerhard | last12=Wilhelm | first12=Volker | last13=Schwarz | first13=Stefanie | last14=Wienand | first14=Henning | last15=Adel | first15=Jörg | last16=Adrian | first16=Gerhard | last17=Brandt | first17=Karl | last18=Cork | first18=William B. | last19=Winkeler | first19=Heinrich | last20=Mayer | first20=Wielfried | last21=Schneider | first21=Klaus | last22=Leitner | first22=Lutz | last23=Kathrein | first23=Hendrik | last24=Schwab | first24=Ekkehard | last25=Jakusch | first25=Helmut | last26=Ohlinger | first26=Manfred | last27=Veitch | first27=Ronald | last28=Etzrodt | first28=Günter | last29=Pfaff | first29=Gerhard | last30=Franz | first30=Klaus-Dieter | last31=Emmert | first31=Ralf | last32=Nitta | first32=Katsuhisa | last33=Besold | first33=Robert | last34=Gaedcke | first34=Harald | title=Pigments, Inorganic | publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA | publication-place=Weinheim, Germany | date=15 Desember 2006 | isbn=3-527-30673-0 | doi=10.1002/14356007.a20_243.pub2 | page=| language=Engels}}</ref> <ref name="Wiberg&Holleman">{{cite book|author1=Wiberg, E. |author2=Holleman, A. F. |lastauthoramp=yes |year=2001|title=Inorganic Chemistry|publisher=Elsevier|isbn=978-0-12-352651-9| language=Engels}}</ref> }} {{Oksiede}} {{normdata}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van sink|oksied]] kbx5a2r0d2yupj9wsasz87hr2m0d6jd 0 97146 2896078 2864979 2026-04-22T05:22:12Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896078 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wêrelderfenisgebied |naam = Groot-Zimbabwe |beeld = [[Lêer:Great-Zimbabwe-2.jpg|290px]] |beeldbyskrif= Binne die ruïnes van Groot-Zimbabwe |lande = {{vlagland|Zimbabwe}} |onderafdelings = |tipe = Kultuur |kriteria = i, iii, vi |ID = 364 |skakel = |streek = [[Afrika]] |duimdrukkerkaart = Zimbabwe |duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van Groot-Zimbabwe in Zimbabwe |duimdrukkeretiketposisie = onderkant |duimdrukkerkaartgrootte = |kaart_byskrif = |breedtegraad = 20 |breedtegraad_m = 16 |breedtegraad_s = |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 30 |lengtegraad_m = 56 |lengtegraad_s = |lengtegraad_OW = O |koördinate = |jaar = 1986 |sessie = 10de |uitbreiding = |bedreigd = }} '''Groot-Zimbabwe''' ([[Engels]]: ''Great Zimbabwe'', [[Shona (taal)|Shona]]: ''Masvingo eZimbabwe'') is ’n ruïnestad, sowat 39&nbsp;km suidoos vanaf [[Masvingo]] en in die [[Masvingo (provinsie)|gelyknamige provinsie]] in [[Zimbabwe]] geleë. Die [[nedersetting]] op die gelyknamige plato het as [[hoofstad]] van die Koninkryk Zimbabwe gedien, wat behalwe vir Zimbabwe ook groot dele van [[Mosambiek]] beheer het. Groot-Zimbabwe het tydens sy bloeitydperk vanaf die 11de tot middel van die 15de eeu ’n bevolking van sowat 18&nbsp;000 gehad, is deur die monarge van Zimbabwe as koninklike paleis gebruik en was die politiese magsentrum. Die rykdom van die [[metropool]] was gebaseer op handel in [[bees]]te, [[goud]] en ander produkte. Getuienis van die geestelike sentrum is die Zimbabwe-voëls uit [[seepsteen]]. Die aanleg is die grootste voor-koloniale steenmakery in [[Afrika suid van die Sahara]] en een van die oudste. [[Lêer:Gr Zimbabwe map.png|duimnael|links|Kaart van die ruïnes van Groot-Zimbabwe]] Die stad was reeds verlate en vervalle toe Europeërs vir die eerste keer in die 16de eeu op die stad afgekom het. Verkeerdelik is dit vir ’n lang tyd as die tuiste van die koningin van Saba geïnterpreteer, maar die resultate van argeologiese navorsing weerlê hierdie tesis. Die oorsprongtyd word in die laat [[Ystertydperk]] gedateer, wat in die streek ooreenstem met die 11de eeu. Die groot strukture is deur die Shona-voorvaders gebou. Die klipstad strek oor ’n area van 7,22&nbsp;km². Onder die groot strukture se mees prominente kenmerke was die mure, waarvan sommige meer as vyf meter hoog was. Dit is sonder messelkalk gebou. Die vroegste bekende geskrewe aantekening van die Groot-Zimbabwiese ruïnes was in 1531 deur Vicente Pegado, kaptein van die Portugese garnisoen Sofala, langs die kus van die hedendaagse [[Mosambiek]]. Hy het dit as ''Symbaoe'' opgeteken. Die eerste bevestigde besoek deur Europeërs was laat in die 19de eeu, met ondersoeke na die terrein wat in 1871 begin het. Later was studies van die monument kontroversieël in die argeologiese wêreld, met politieke druk wat deur die regering van [[Rhodesië]] op argeoloë geplaas is om te ontken dat dit deur inheemse Afrikane gebou is. Groot-Zimbabwe is intussen as nasionale monument deur die Zimbabwiese regering erken en die moderne onafhanklike staat is daarna genoem. Die woord “groot” onderskei die terrein van die honderde kleiner ruïnes wat oor die Zimbabwiese hoëveld versprei is. Daar is 200 sulke terreine in [[Suider-Afrika]], soos Bumbuse in Zimbabwe en Manyikeni in Mosambiek, met monumentale mure sonder messelkalk gebou. Groot-Zimbabwe is die grootste van hierdie terreine. Die Groot-Zimbabwe Nasionale Monument is in 1986 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Naam == [[Lêer:Conical tower.jpg|duimnael|Die koniese toring in die groot omheining van Groot-Zimbabwe]] Zimbabwe is die [[Shona (taal)|Shona]]-naam vir die ruïnes, soos eerste in 1531 deur Vicente Pegado opgeteken. Pegado het opgemerk dat “die inboorlinge van die land hierdie strukture Symbaoe noem, wat in hul taal ‘hof’ beteken.” Die naam bevat ‘dzimba’, die Shona-term vir ‘huise’. Daar is twee teorieë oor die etimologie van die naam. Die eerste stel voor dat die woord van ‘Dzimba-dza-mabwe’ afkomstig is, vertaal vanuit die Karanga-dialek van Shona as “groot kliphuise”. ’n Tweede teorie sê dat Zimbabwe se naam uit ‘dzimba-hwe’ gevorm is, wat in die Zezuru-dialek van Shona “geëerde huise” beteken, soos gewoonlik na die huise of grafte van hoofmanne verwys is. == Nedersetting == [[Lêer:Great-zim-aerial-looking-West.JPG|duimnael|’n Lugbeeld van Groot-Zimbabwe]] Die meeste akademici glo dat dit deur lede van die Gokomere-kultuur gebou is. Hulle is die voorvaders van die moderne Shona van Zimbabwe. Die Groot-Zimbabwe-nedersetting is teen die vierde eeu gevestig. Tussen die vierde en sewende eeue het gemeenskappe van die Gokomere- of Ziwa-kulture die vallei getem. Hulle het gemyn en [[yster]] bewerk, maar geen klipstrukture gebou nie. Hierdie is die vroegste Ystertydperknedersetting in die gebied wat deur argeologiese opgrawings geïdentifiseer is. == Konstruksie en groei == [[Lêer:Great inclosure - Great Zimbabwe (15).jpg|duimnael|Groot Kamp]] Konstruksie aan die klipstrukture dateer uit die 11de eeu en het vir meer as 300 jaar voortgeduur. Die ruïnes by Groot-Zimbabwe is van die oudste en grootste strukture in Suider-Afrika en is die tweede oudste naas Mapungubwe in Suid-Afrika. Die mees formidabele struktuur, waarna daar algemeen as die Groot Kamp verwys word, se mure is tot 11 meter hoog oor ’n afstand van sowat 250 meter, wat dit die grootste antieke struktuur in [[Afrika suid van die Sahara]] maak. David Beach glo dat die stad en sy nasie, die Koninkryk Zimbabwe, van 1200 tot 1500 gefloreer het, hoewel ’n ietwat vroeër datum vir sy heengaan geïmpliseer word deur ’n beskrywing in die vroeë 1500’s deur João de Barros. Sy groei is in verband gebring met die agteruitgang van Mapungubwe vanaf die 1300’s, danksy klimaatsverandering, of die groter beskikbaarheid van [[goud]] in die hinterland van Groot-Zimbabwe. Volgens tradisionele skattings het Groot-Zimbabwe ’n bevolking van tot 18&nbsp;000 tydens sy bloeityd gehad. Maar ’n meer onlangse opname het bevind dat die bevolking waarskynlik nooit meer as 10&nbsp;000 was nie. Die ruïnes wat nog bestaan is heeltemal van klip gebou en strek oor 730 hektaar. == Kenmerke van die reünes == [[Lêer:Great Zimbabwe 8.jpg|duimnael|Groot-Zimbabwe se groot mure]] In 1531 het Vicente Pegado Zimbabwe as volg beskryf: “By die goudmyne van binnelandse vlaktes tussen die [[Limpopo (rivier)|Limpopo]]- en [[Zambezirivier]]e is daar ’n enorme fort van klip gebou, en dit blyk dat geen messelkalk dit aanmekaar bind nie. Hierdie struktuur is byna deur heuwels omring, waarop nog strukture soortgelyk aan hierdie een staan en een daarvan is ’n toring meer as 22 meter hoog. Die inheemse mense van die land noem hierdie strukture Symbaoe, wat in hul taal ‘hof’ beteken.” Die ruïnes vorm drie verskillende argitektoniese groepe. Dit staan as die Heuwelkompleks, die Valleikompleks en die Groot Kamp bekend. Die Heuwelkompleks is die oudste en is van die negende tot die dertiende eeue bewoon. Die Groot Kamp is van die dertiende tot die vyftiende eeue bewoon en die Valleikompleks van die veertiende tot sestiende eeue. Noemenswaardige kenmerke van die Heuwelkompleks sluit die Oostelike Kamp in, waarin die Zimbabwe-voëls glo gestaan het, asook ’n hoë balkon-kamp wat oor die Oostelike Kamp uitkyk en ’n reusagtige rots in ’n soortgelyke vorm as die Zimbabwe-voël. Die Groot Kamp bestaan uit ’n binnemuur wat ’n reeks strukture omring, en ’n jonger buitemuur. Die Keëlvormige Toring, 5,5 meter in diameter en 9 meter hoog, is tussen die twee mure gebou. Die Valleikompleks is in die Bo- en Ondervalleiruïnes verdeel, met verskillende periodes van bewoning. Daar is verskillende argeologiese interpretasies van hierdie groeperings. Een moontlikheid is dat die komplekse die werk van opeenvolgende konings verteenwoordig: sommige van die nuwe heersers het ’n nuwe woning gebou. Die fokus van mag het van die Heuwelkompleks in die twaalfde eeu na die Groot Kamp, die Bo-Vallei en eindelike die Onder-Vallei verskuif in die vroeë sestiende eeu. Die alternatiewe “strukturalistiese” interpretasie hou vol dat die verskillende komplekse verskillende funksies gehad het: die Heuwelkompleks was ’n tempel, die Valleikompleks was vir die inwoners en die Groot Kamp was deur die koning gebruik. Strukture wat meer uitgebreid was, is waarskynlik vir die konings gebou, hoewel daar ’n argument is dat die datering van opgrawings in die komplekse nie hierdie interpretasie steun nie. == Koninklike artefakte == [[Lêer:Soapstone birds on pedestals.jpg|duimnael|Voëls gekerf uit seepsteen, Groot-Zimbabwe]] Die belangrikste artefakte wat by die monument gevind is, is die agt Zimbabwe-voëls. Dit is uit mikahoudende seepsteen gekerf, aan die bopunt van monoliete die hoogte van ’n mens. Gleuwe in ’n platform by die Oostelike Kamp van die Heuwelkompleks blyk ontwerp te wees om die monoliete met die Zimbabwe-voëls te hou, maar aangesien dit nie by hul oorspronklike plek gevind is nie, kan daar nie bepaal word watter monoliet en [[voël]] waar was nie. Ander artefakte sluit in seepsteenfiguurtjies, pottebakkersartikels, ysterklokke, ivoorartikels, koperware, brons spiespunte, ystergietblokke en smeltkroese, en goue krale, armbande, halssnoere en skede. Glaskrale en porselein van [[Chinese Keiserryk|China]] en [[Persiese Ryk|Persië]], onder ander buitelandse artefakte, is ook gevind en getuig van die internasionale handelsbande van die koninkryk. Deel van die uitgebreide klipruïnes van die groot stad, wat vandag steeds staan, is die agt monolitiese voëls wat uit seepsteen gekerf is. Daar word geglo dat dit die bateleurarend verteenwoordig – ’n goeie omen, beskermende gees en boodskapper van die gode in die Shona-kultuur. == Handel == Argeologiese getuienis dui daarop dat Groot-Zimbabwe ’n handelsentrum geword het, met artefakte wat suggereer dat die stad deel van ’n handelsnetwerk gevorm het wat aan [[Kilwa]] gekoppel word en tot so ver as China gestrek het. Kopermunte wat by [[Kilwa]] Kisiwani gevind is blyk van dieselfde suiwer erts te wees wat aan die [[Swahili]]-kus gevind is. Hierdie internasionale handel was hoofsaaklik in goud en ivoor; sommige skattings dui aan dat meer as 20 miljoen onse goud uit die grond ontgin is. Internasionale handel was bykomend tot die plaaslike [[landbou]]handel, waarbinne vee veral belangrik was. Die groot veetroppe wat aan die stad voorsien het, het seisoenaal getrek en is deur die hof bestuur. Chinese potskerwe, Arabiese munte, glaskrale en ander uitheemse items is by Zimbabwe gevind. Ten spyte van hierdie sterk internasionale handelsbande is daar geen bewyse dat argitektoniese konsepte tussen Groot-Zimbabwe en sentra soos Kilwa geruil is nie. == Agteruitgang == [[Lêer:Flag of Zimbabwe.svg|duimnael|Die Zimbabwe-voël pryk op die [[vlag van Zimbabwe]]]] Moontlike oorsake vir die agteruitgang en eindelike verlating van die terrein om en by 1450 sluit ’n afname in handel in vergelyking met terreine verder noord in, asook die uitputting van die goudmyne, politieke instabiliteit, en hongersnood en watertekorte wat deur klimaatsverandering veroorsaak is. Die Mutapa-staat het in die vyftiende eeu ontstaan uit die noordwaartse uitbreiding van die Groot Zimbabwe-tradisie. Dit is deur Nyatsimba Mutota van Groot-Zimbabwe gestig nadat hy gestuur is om nuwe [[sout]]bronne in die noorde te gaan soek. Hierdie teorie ondersteun die oortuiging dat Groot-Zimbabwe se kwyning deur ’n tekort aan hulpbronne veroorsaak is. Groot Zimbabwe was die voorganger van die Khami- en Nyanga-kulture. == Galery == <center><gallery mode="packed" heights="180px"> Great-Zimbabwe.jpg|Uitsig oor die ruïnes soos vanaf die suide gesien, 1997 Wall of the great enclosure, Great Zimbabwe.JPG|Die muur van die groot omheining, 2010 Zim-bird.jpg|Kopie van 'n Zimbabwe-voël uit seepsteen Shona witch doctor (Zimbabwe).jpg|'n Sangoma van die [[Mashona]] naby Groot-Zimbabwe </gallery></center> == Sien ook == * [[Lys van Wêrelderfenisgebiede]] == Bronne == * Basson, Sebastian: Zimbabwe-polemiek. In: Lantern. Tydskrif vir Kuns, Kennis en Kultuur. Jaargang 28, nr. 3, Augustus 1979 * Beach, David (1998). ''"Cognitive Archaeology and Imaginary History at Great Zimbabwe". Current Anthropology.'' '''39''': 47–72. doi:10.1086/204698. * Fleminger, David (2008). ''Mapungubwe Cultural Landscape. 30 Degrees South. bl. 57.'' {{ISBN|978-0-9584891-5-7}} * Frederikse, Julie (1990) [1982]. ''"(1) Before the war". None But Ourselves.'' Biddy Partridge (photographer). Harare: Oral Traditions Association of Zimbabwe with Anvil Press''.'' bl. 10–11. {{ISBN|0-7974-0961-0}} * M. Sibanda, H. Moyana et al. 1992. ''The African Heritage. History for Junior Secondary Schools. Book 1''. Zimbabwe Publishing House. {{ISBN|978-0-908300-00-6}} * Shadreck Chirikure; Innocent Pikirayi (2008). ''"Inside and outside the dry stone walls: revisiting the material culture of Great Zimbabwe". Antiquity.'' '''82''' (318): 976–993. doi:10.1017/S0003598X00097726. * Michel Lafon (1994). ''"Shona Class 5 revisited: a case against *ri as Class 5 nominal prefix" (PDF). Zambezia. '''21''': 51–80.''. Sien ook ''Lawrence J. Vale (1999). "Mediated monuments and national identity". Journal of Architecture.'' '''4''' (4): 391–408. doi:10.1080/136023699373774. * McCall-Theal, G. (1900). ''Records of South-eastern Africa. VI (book 10).'' Cape Town: Cape Colony Printers. bl. 264–273. * Huffman, Thomas N. (2008). ''"Climate change during the Iron Age in the Shashe-Limpopo Basin, southern Africa". Journal of Archaeological Science.'' '''35''' (7): 2032–2047. doi:10.1016/j.jas.2008.01.005. * Gilbert Pwiti (1991). ''"Trade and economies in southern Africa: the archaeological evidence" (PDF). Zambezia.'' '''18''': 119–129. * Kuklick, Henrika (1991). ''"Contested monuments: the politics of archaeology in southern Africa".'' In George W. Stocking (ed''.). Colonial situations: essays on the contextualization of ethnographic knowledge.'' Univ of Wisconsin Press. bl. 135–170. {{ISBN|978-0-299-13124-1}} * Chirikure, S.; et al. (2017). ''"What was the population of Great Zimbabwe (CE1000 – 1800)". PLoS ONE.'' '''12''' (6): e0178335. doi:10.1371/journal.pone.0178335. PMC 5470674. {{PMID|28614397}} * Collett, D. P.; A. E. Vines; E. G. Hughes (1992). ''"The chronology of the Valley Enclosures: implications for the interpretation of Great Zimbabwe". African Archaeological Review.'' '''10''': 139–161. doi:10.1007/BF01117699. * Gayre, R. (1972). ''The origin of the Zimbabwean Civilization.'' Galaxie Press, Rhodesia. * Karin Holmgren; Helena Öberg (2006). ''"Climate Change in Southern and Eastern Africa during the past millennium and its implications for societal development". Environment, Development and Sustainability. '''8''':'' 1573–2975. doi:10.1007/s10668-005-5752-5''.'' * Gilbert Pwiti (2004). ''"Economic change, ideology and the development of cultural complexity in northern Zimbabwe". Azania: Archaeological Research in Africa.'' '''39''': 265–282. doi:10.1080/00672700409480403. * Oliver, Roland; Anthony Atmore (1975). ''Medieval Africa 1250–1800.'' Cambridge: Cambridge University Press. bl. 738. {{ISBN|0-521-20413-5}} * Huffman, Thomas (1972). ''"The rise and fall of Zimbabwe". The Journal of African History.'' '''13''' (3): 353–366. doi:10.1017/S0021853700011683. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Great Zimbabwe|Groot-Zimbabwe}} * {{en}} {{Wikivoyage|Great_Zimbabwe|Groot-Zimbabwe}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Great-Zimbabwe |title=Great Zimbabwe |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=28 Julie 2020}} {{de-vertaal|Groß-Simbabwe}} {{en-vertaal|Great Zimbabwe}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Zimbabwe]] [[Kategorie:Geskiedenis van Zimbabwe]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Zimbabwe]] [[Kategorie:Argeologiese vindplekke]] ahty898axtj8s9gt18yii51ee6u843v 0 101182 2895943 2894672 2026-04-21T17:43:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895943 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dieoorlewendestweededrukvoorblad.jpg|duimnael|Die Oorlewendes]] [[Lêer:Wintervandienovavoorblad.jpg|duimnael|Winter van die NOVA ]] [[Lêer:ProjekXVreemdelingevoorblad.jpg|duimnael|Projek X: Vreemdelinge]] [[Lêer:Een biljoen jaar NC.png|duimnael|Een biljoen jaar NC]] [[Lêer:T!Nax'u.png|duimnael|T!Nax'u]] [[Lêer:Deur na Nebula Nege.jpg|duimnael|Deur na Nebula Nege]] [[Lêer:Diebruinplaneet1.jpg|duimnael|Die Bruin Planeet]] Hierdie '''lys van Afrikaanse wetenskapsfiksie''' is chronologies sorteer en sluit slegs die oorspronklike werke in. Hierdie lys sluit ook, waar moontlik, radiodramas, kortverhale en TV-reekse in. == Oorsig == Reeds in '''1960''' skryf [[Jan Rabie]] die artikel "Toekomsfiksie en die letterkunde".<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-12.</ref> Rabie stel in hierdie artikel die wetenskapsfiksie-genre as wêreldletterkunde aan die leser bekend, hoewel hy ook drie Afrikaanse outeurs noem: hyself, [[Leon Rousseau]] en [[Tiaan Eybers]].<ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9-10.</ref> Rabie bespeur oor die algemeen 'n element van wêreldontvlugting, feëverhale<ref>Kannemeyer, J. 2004. Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyse. Kaapstad: Tafelberg, p. 267</ref>, herleefde legendes en mites<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):10.</ref>en “kommenterende gewete van die mensdom” <ref> Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> in “toekomsfiksie”, wat hy spesifiek in een sin as sinoniem vir “Afrikaanse wetenskapsfiksie” of “ruimterillers” of “science fiction” uitstip<ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):9.</ref>. Rabie eien die potensiaal van 'n genre wat die vermoë het om kultuurskeppend te wees, maar gaan een stappie verder: wetenskapsfiksie kan die grens oorbrug tussen humanisme en die wetenskap, kuns en wetenskap, “tussen 'n roos en 'n atoom” <ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref>. Rabie <ref>Rabie, J. 1960. Toekomsfiksie en die letterkunde. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(100):11.</ref> sien hierdie genre teen die onsekere dampkring van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog. '''1976''': Een fokus wat Rabie sowel in sy artikel as in 'n toegestane onderhoud op [[Onrus]]<ref> Pieterse, L. 1976. 'n Kuiertjie by Jan Rabie op Onrus. ''Die Kaapse Bibliotekaris'', 3(2):5-6</ref> deel, is sy belangstelling in en bekommernis oor die toekoms van die mens en die Afrikaner, maar ook die uitreik van die mens na die buitenste ruimte. Twee vrae word beantwoord, waaronder: {{cquote| ''Jan, hoe skakel jou ruimteromans of toekomsfiksie nou by jou ander werk in? Is dit dan nie juis jy wat die genré (sic) in Afrikaans begin het nie?'' Ja! Die hele planeet behoort aan my! En nog 'n ding: Engels is die bril waarmee die gemiddelde Afrikaner na die wêreld kyk en ek het Engels omseil. Ek het Frans goed gaan leer, Grieks ook en Franse en Griekse romans vertaal ek hope van in Afrikaans. Die planeet behoort aan ons almal! Ek is nuuskierig, daarom het ek Europa toe gegaan, wat in China gebeur is ook my erfenis, maar ek is fanaties Afrikaans! Maar ek weet, as ek die hele planeet lief het, is ek verantwoordelik vir een stukkie daarvan. Ek kom weer op daai ding terug! }} en {{cquote| ''Dus is die tuin en duikery jou afleiding?'' Dit was bergklim ook, musiek ook, klassieke musiek, ruimtefiksie! Laasgenoemde miskien omdat ek so bekommerd is oor die Afrikaner se toekoms dat ek belangstel in die toekoms verder, in die ruimte, waarheen ons eendag sal uittrek! }} '''1983''': "Sciencefiction: problematiek en perspektief", deur C.E. Ungerer, is die eerste proefskrif omtrent die wetenskapsfiksie in die Afrikaanse taal.<ref>[http://www.literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter, De Waal. 2000. Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang? Literator 21(2): 28. ]</ref> Sy vra haar af:<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p. 203</ref> {{cquote| Wat is die situasie in Suid-Afrika? Sciencefiction in Afrikaans - en nou is SF van gehalte nie eens ter sprake nie - kan feitlik op die vingers van mens se twee hande getel word. ''Sekondêre literatuur - met ander woorde literatuur oor SF - bestaan, na my wete, glad nie in Afrikaans nie.'' }} In haar proefskrif kyk sy wel na wetenskapsfiksie-elemente in die oeuvre van [[Etienne Leroux]], [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]], [[Breyten Breytenbach]], [[P.G. du Plessis]], [[Anna M. Louw]] en Jan Rabie. Laasgenoemde se ''Swart ster oor die Karoo'' (1957) en ''Die hemelblom'' (1971) word as "suiwer SF-verhale" beskou. Sy skryf voorts: "Dit is interessant dat die meeste SF in Afrikaans op die jeugdige leser toegespits is."<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. p.224 </ref> ''Ekliptika X'' (Pierre Conradie, 1971), ''Die bruin planeet'' (Kobus Smit, s.j.) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg, 1981) kom almal onder die loep<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 224-227</ref> en elkeen word respektiewelik as ''space opera'', avontuurboek en fantasie ingedeel: ietwat teleurstellende pogings tot wetenskapsfiksie (omdat daar weinig sprake van komplekse organisasie met verskillende strata of betekenisvlakke is), hoewel die tekste almal aan SF-kriteria voldoen. Voorts word ''Loeloeraai'' ([[C.J. Langenhoven]], 1923) en "Fofelooi is Sjorsjor" (Pierre Haarhoff, Augustus 1980) uitvoerig bespreek. Na Ungerer se mening slaag ''Loeloeraai'' nie as wetenskapsfiksie nie, al is dit ook geslaagde fiksie, omrede die wetenskapfiktiewe struktuurelemente nie geloofwaardig is nie; die wetenskapfiktiewe gegewens word nie oortuigend gerasionaliseer nie, en sommige word eksplisiet verswyg.<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 260</ref> "Fofelooi is Sjorsjor" slaag wel, omdat die wetenskapfiktiewe ''novum'' (nuutjie, gegewe) oorheersend en logies verklaarbaar is, maar daar is ook ander simboliese (maatskaplike) eienskappe opgesluit, asook geen optimale ''Endzustand'' nie (daar is in die moderne epistemologie en filosofie van die wetenskap 'n visie van die wêreld met sy gebreke, maar geen optimale oplossing nie).<ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 272-273</ref> Oor die Afrikaanse konteks skryf sy <ref>Ungerer, C.E. 1983. Sciencefiction: problematiek en perspektief. Ongepubliseerde D.Litt. et Phil.-proefskrif, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Bloemfontein. pp. 277-278</ref>: {{cquote| Die situasie van SF in Afrikaans is ietwat enigmaties. In Nederland het die belangstelling in SF ook relatief laat gekom, maar sedert die sestigerjare het dit toenemend gegroei. Die aantal SF-jeugboeke in Afrikaans is relatief baie. Navorsing dui aan dat dit gewild by skoolkinders is, maar vir die gesofistikeerde leser is SF-leesstof minimaal. Aan die ander kant is die moderne prosa en die sogenaamde absurde gegewe, nie vreemd in ons taal nie. In van hierdie prosa, is daar wel sciencefiction-elemente aanwesig, maar dit is nie so dominant dat die werke as SF gekategoriseer kan word nie. Die moderne prosa het ook relatief laat in Afrikaans gekom, maar soos aangetoon het SF parallel daarmee in ander Westerse lande ontwikkel. In Afrikaans is dit nie die geval nie. Redes hiervoor kan nie wetenskaplik verantwoord word nie, daar kan hoogstens gespekuleer word. Is dit miskien die feit dat die deursnee Afrikaner nog moet sukkel om die finansiële en kulturele agterstand in te haal en nog besig is om sy ''Umwelt'' uit te sorteer sonder om hom nog oor die sterre te bekommer? Maar hoekom dan die Nuwe Prosa en die implementering van die absurde? Of is dit maar net toevallig dat daar nog min betekenisvolle SF geskryf is, as mens in ag neem dat ons taal jonk is, die Afrikanernasie van die kleinste in die wêreld en die aantal skrywers relatief min is? Absolute antwoorde is daar nie. Die Afrikaanse tekste in die ondersoek is egter 'n manifestasie van die feit dat ons skrywers in ons taal oor die kompetensie beskik om SF van gehalte te lewer. }} '''1985''': Volgens Prophet<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5.</ref> word wetenskapsfiksie in jeugliteratuur deur literatore, onderwysers en andere as 'n genre van weinig literêre of skolastiese waarde beskou. Om hierdie rede word dit selde, indien ooit, op skole aangebied, "especially in South Afrika (sic) where the genre has yet to become respectable." Kinders glo daarom dat wetenskapsfiksie lektuur is wat geen meriete het of van belang is nie.<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 1.</ref> In Hoofstuk 6, ‘Children's SF in South Africa’<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 43-45</ref>, word gedeeltes uit Goldstuck se artikel, 'Low-flying sci-fi' (''Fontline'', Desember 1984), aangehaal: {{cquote| "In the vast symphony of classic works that science fiction has produced South African efforts rank as mere ditties" [...] "From C.J. Langenhoven's aliens-in-the-backyard to Claude Nune's time-travelling bushmen to Wessel Ebersohn's androids in the canefields, sf in this country has never aspired to the status of literature." }} Die Afrikaanse werke wat bespreek word, is die ''Fritz Deelman''-reeks (Leon Rousseau), die ''Leon Hugo''-reeks (Leon Kock), ''Sending Reyger'' (Rocco van Schalkwyk), die ''Atlantis''-reeks (Helene Hugo), ''Swart Ster oor die Wêreld'' (sic) en ''Hemelblom'' (sic) (Jan Rabie) en ''Blou vier, groen vier'' (Ilse Steenberg). Met die uitsondering van ''Blou vier, groen vier'' ("one of the best Afrikaans children's science fiction works"), en die tienerpoging ''Sending Reyger'' wat verskoon word, word die meerderheid werke oor die algemeen van swak karaktertekening en "stock situations" beskuldig. In die samevatting staan:<ref>Prophet, J. 1985. Children’s SF. Its history, literary development and applications in contemporary society. Acta Academica, Series D, no. 5, p. 49-50</ref> {{cquote| "South African children's sf, both in quality and application, lags far behind the rest of the literary world. Most of the sf produced so far has been in Afrikaans and is of extremely low literary merit. There are, however, a few encouraging signs that we too may eventually develop a strong sf literature for children - perhaps when it becomes more respectable in universities and schools." }} '''1988''': Volgens [[Elsabe Steenberg]]<ref>Steenberg, Elsabe. 1988. Primêre behoeftes van tieners waarin hul boeke voorsien. In: Cilliers, Isabel (red.). ''Op weg na begrip: Kinderliteratuur vir Suider-Afrika''. Kaapstad: Maskew Miller Longman. bl. 171-172</ref> kan Afrikaanse wetenskapsfiksie skaars as 'n volwaardige subgenre van jeugliteratuur beskou word, weens gebreke wat betref karakterisering en struktuur. Aan die positiewe kant beskik wetenskapsfiksie oor 'n intelligente opset, opwindende toekomsgerigtheid, en eis intellektuele samewerking van die leser: {{cquote| Daar is tieners wat dit eksklusief lees vir twee tot vyf jaar. In Afrikaans is daar nog min bevredigende wetenskapfiksie beskikbaar – Frans Coetzee se ''RIKUS''-reeks is byvoorbeeld eerder vir kinders geskik as vir tieners. Dat dit jeugdiges daarom laat Engels lees om hierdie behoefte te kan bevredig, het geen nadeel nie. }} Sy lig die volgende kenmerke van Afrikaanse jeugwetenskapfiksie uit: # Superwetenskap word dikwels met die fantasie en towery vermeng. # Vreemde kreature en veral masjiene speel 'n rol. # 'n Onbekende wêreld word betree. # Menslike problematiek, waarin die tiener ook na homself kan terugverwys, manifesteer: liefde teenoor haat, angs en krisis, oorwinning teenoor nederlaag. '''1988''': Inger Preis brei in die laaste hoofstuk van die verhandeling "Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal" meer uit oor die Afrikaanse wetenskapsfiksie.<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 121-156</ref> Die volgende opmerking word gemaak:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 134-135</ref> {{cquote| Daar is nog maar weinig Afrikaanse wetenskapfiksie geskryf en verreweg die meeste daarvan val onder avontuurverhale vir die jeug. Die wetenskaplike elemente in hierdie verhale dien slegs tot vermaak van jong lesers en die werke is van min literêre belang. Bydraes tot die jeugverhale kom van skrywers soos L. Rousseau, J. Kock, K. Smit, J. Bredell, J. Rabie, E. Maritz, I. Steenberg en P. Conradie. Daar is 'n paar betekenisvolle wetenskapfiksiewerke soos P.G. du Plessis se drama ''Plaston: DNS-kind'', en Anna M. Louw se se roman ''Die koms van die komeet'', maar die meeste relevante bydraes tot Afrikaanse wetenskapsfiksie kom uit die kortverhaalgenre. }} Op grond van Warrick, Greenberg en Olander se wetenskapsfiksie-elemente "grounded in scientific knowledge", "sense of noveltyd", "dislocation in space and time", "awareness of unity", "SF addresses itself to the mind", "a new awareness" en "moment of illumination", word 'n handjievol Afrikaanse wetenskapsfiksie/fantasie-kortverhaaltekste heerteen geweeg, waaronder "Ek het jou gemaak" deur Jan Rabie, "Die nuwe profeet" deur Breyten Breytenbach, "Fofelooi is Sjorsjor" deur Pierre Haarhoff, "Die man wat gewag het op die vuur" deur Eduard de Waal, "Kommune van die lyke" deur Alexis Retief, "End" deur Henk Wybenga, asook "Die besoekers van Epsilon Centauri" deur P.C. Haarhoff. Preis kom tot die gevolgtrekking:<ref>Preis, I. 1988. Fantasie: modern, postmodern en wetenskapfiksie met toespitsing op die Afrikaanse kortverhaal. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 155-156</ref> {{cquote| Die vooroordeel teen Afrikaanse wetenskapfiksie sal opgehef word as die verhale volgens nuwe kriteria geëvalueer word. Die realiteite wat deur wetenskapfiksie ondersoek word, is nie uitsluitlik binne die gebied van die empiriese nie, maar ook binne die metafisiese en geestelike gebied. Etiese, geestelike en sielkundige aspekte wat aan universele vrae verbonde is, word in wetenskapfiksie teen die agtergrond van 'n kognitiewe novum ondersoek. Dit is die perfekte interaksie tussen verbeelding en [[kognisie]], wat volgens Scholes die perfekte fiksie skep: "In the perfect structural fabulation, idea and story are so wedded as to afford us simultaneously the greatest pleasures that fiction provides: sublimation and cognition." }} '''1988''' is sonder toeval ook die jaar waarin [[P.C. Haarhoff]] die [[Eugène Maraisprys]] verower vir sy bundel ''Uit 'n ander Wêreld'' (1987), op 24 Junie.<ref>''Tydskrif vir Letterkunde''. 1988. Literêr Aktueel: 'Prof. Elize Botha, by die oorhandiging van die Eugène Marais-prys vir 1987 aan P.C. Haarhoff, 24 Junie 1988' / 'Antwoord van Pierre Haarhoff'. XXVI, 3 Augustus: pp. 97-99.</ref> In die '''1990's''' verower drie wetenskapsfiksieboeke die Sanlamprys (kinder- en jeugboekkompetisie, waarvoor manuskripte ingeskryf word). Hieronder tel ''Rebel'' deur Tertia Botha (brons, 1994, tema: ligte inslag), ''In die tyd van die Esob'' deur Martie Preller (goud, 1996, tema: sport of buitelug), en ''Die teken van Crux'' deur Elsa Hamersma (goud, 1998, tema: millenniumwending).<ref>Van der Walt, T. 2005. Bekronings en toekennings vir Afrikaanse kinder- en jeugboeke. In: Wybenga, G. & Snyman, M. (reds.). ''Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom: ʼn gids tot die Afrikaanse kinder- en jeugboek''. Pretoria: Lapa. pp. 163-176.</ref> Teen '''1995''', met die verskyning van Jeanette Ferreira se wetenskapsfiksieroman, ''Die onsterflikes'', is bevind "In Afrikaans bestaan egter so te sê geen wetenskapsfiksie vir volwassenes nie." Van die redes wat aangevoer word is omdat daar nooit eintlik wetenskapsfiksie in Afrikaans geskryf is nie, lesers ook nie daarvoor gevra het nie, dat wetenskapsfiksie as "kinderlik" beskou is [en nie vir volwassenes bedoel is nie], dat die boekemark te klein is (dat daar net 'n publikasiekans sou wees as dit óf 'n boekklubboek óf ernstige literatuur is), dat die letterkundiges nie wetenskapsfiksie ernstig opneem nie (en dit vereenselwig met middelmoot- of lughaweliteratuur), al het talle ernstige skrywers se werk wetenskapsfiksie-elemente.<ref>Wasserman, H. 1995. Waar is ons skrywers van Wf? ''Die Burger'', 15 November: 2</ref> '''2000''': De Waal Venter vra hom in sy artikel, [https://literator.org.za/index.php/literator/article/download/463/624Venter Science fiction (SF) - wat is ''eintlik'' aan die gang?], af waarom daar so min wetenskapsfiksie in Afrikaans is, vergeleke met die teelaarde van moderne wetenskapsfiksie in Amerika. Hy wonder of die Afrikaanse skrywers vrees dat hul werk as minderwaardig of minder belangrik beskou sal word sou hulle in hierdie genre skryf. Ook hier word Pierre Haarhoff se bundel ''Uit 'n ander wêreld'' uitgelig as "seker een van die sterkste kandidate van Afrikaanse volbloed-SF". Hy verwys ook na die titels wat in Carien Ungerer se proefskrif (1983) behandel word. Hy glo Afrikaanse letterkunde het wetenskapsfiksie nodig en sluit af met die woorde: {{cquote| Afrikaans, omdat dit Afrikaans is en geen ander taal nie, bied toegang tot nuuthede en insigte wat nog nie deur ander tale ontgin is nie. Afrikaanse skrywers is in hierdie opsig in 'n gelukkige situasie. Hulle staan voor 'n ''terra incognita'', 'n SF-Afrika wat wag om ontdek te word. }} '''2001''': In ''Brug na Eden'' (Charles F. Stofberg) se resensie, wys Philip John op die skraal tradisie Afrikaanse wetenskapfiksie, maar ook die uitbeelding van menseverhoudinge wat op die vlak bly van Ena Murray-verhale; meganies, eendimensioneel, en vry van eksistensiële en sielkundige verwikkeling, hoewel die volgehoue aksie asook die praktiese kant van die ruimtereise hiervoor vergoed. Ook hier word die boek "vir 'n paar dae se ontspanne vakansielees" aanbeveel, maar tog beskou as 'n welkome toevoeging.<ref>John, P. 2001. Afrikaanse wetenskapfiksie kry 'n 'Eden'. ''Beeld'', 26 November, p. 30</ref> '''2004''': Betsie van der Westhuizen skryf in ''Die Kerkblad:''<ref>Van der Westhuizen, B. 2004. Ons kinders en boeke... ''Die Kerkblad'', 107(3164):29-30.</ref> {{cquote| Ruimtefiksie en ander soorte wetenskapsfiksie kan as uitstekende basis vir tienerfilosofie funksioneer, mits die aksie en boeikrag in die verhaal groter gewig dra as die besinning. ’n Heel lesenswaardige ruimtefiksietitel is ''Die teken van Crux'' (Elsa Hamersma); Crux dui op die algemeen geldende betekenis van die Kruis. De Waal Venter se verhale, soos ''Die vyf-millimeteravontuur'', ''Vyffff'', ''Mieg se kort en lang middag'' en ''In die klein woud'' handel oor die plantkunde, fisika en ruimtefisika en is besonder ryk aan detail. Sy werk handel, op ’n dieper vlak beskou, onder andere oor ewigdurende beweging in die heelal, moontlikhede, ontdekking, selfontdekking en die mens se verantwoordelike ontwikkel van die wetenskap en tegnologie. }} '''2004''': 'n Vaktydskrifartikel, 'Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n opdatering', is deur Nieman en Hugo <ref> Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-14.</ref> geskryf ter aanvulling van De Villiers (1992) se navorsing<ref>De Villiers, C.M. 1992. Die uitbeelding van die vrou in ’n aantal bekroonde Afrikaanse jeugboeke. Ongepubliseerde M.Bibl.-verhandeling. Johannesburg: Randse Afrikaanse Universiteit.</ref> betreffende die uitbeelding van genderidentiteit in bekroonde Afrikaanse jeugboeke voor 1992 wat slegs die Scheeperspryswenners in aanmerking geneem het. Die artikel gaan van die standpunt uit dat die Suid-Afrikaanse (maar ook die internasionale) samelewing van so 'n aard verander het, dat die genderrol van die vrou ingrypend verander het. Daarvolgens word gekyk hoe die manlike en vroulike karakters in Afrikaanse bekroonde jeugboeke strook met die werklikheid ten opsigte van die "current changes since 1992"<ref>Nieman, M.M. & Hugo, A.J. 2004. Vrouekarakters in bekroonde Afrikaanse jeugboeke: ’n Opdatering. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 44(1): 1-2,5</ref>. In hierdie artikel word ook die drie bovermelde en bekroonde Sanlampryswenners van nader bekyk. '''2005''': Aan sekere universiteite is Afrikaanse wetenskapsfiksie ook as gemarginaliseerde literatuur doseer, byvoorbeeld aan tweedejaarstudente aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] (die sillabus vanaf 2005 tot en met 2015), waar die kortverhale "Die Miljardplaatjies" en "Fofelooi is Sjorsjor" deur P.C. Haarhoff, asook die roman ''Loeloeraai'' deur C.J. Langenhoven, behandel is.<ref>Genre en Tema: AFK202U, later AFK2601. Die studiegids ter sprake is: Roos, H. 2005. "In die buitenste ruimtes." In: Beer, L. (red.). Genre en tema: Enigste studiegids vir AFK202U. Pretoria: UNISA, pp. 24-32.</ref> '''2005''': Martie Preller se ''Die hart van Zeebak'' (2004) word vir die M-Net-Via Afrika se MER-literêre prys vir jeuglektuur benoem.<ref>''Beeld''. 2005. Dié skrywers vir Via Afrikas benoem. 21 Mei. 5. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/05/21/B5/05/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref><ref>Erasmus, Elfra. 2005. Kortlys vir boekpryse. ''Beeld'', 10 Junie:4. ( http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2005/06/10/KA/04/02.html)</ref><ref>Marais, Willem. 2005. Swaargewigte op belangrike literêre kortlys. ''Volksblad'', 21 Mei, 2005. ( http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2005/05/21/VB/10/02.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} )</ref> Vanaf '''2010''' (veral ná die verskyning van ''[[District 9]]'' in 2009, maar ook Amerikaanse rolprente wat munt probeer slaan het uit 'die einde van die wêreld' op 21 Desember 2012, en ander distopieë, asook Lauren Beukes se ''Zoo City'' (2010) wat oorsee gunstig ontvang is) blyk daar opnuut 'n belangstelling in die Afrikaanse wetenskapsfiksie in die akademiese en literêre kringe te wees. In hierdie dekade is die grootste strydrosse vir die Afrikaanse wetenskapsfiksie by name Afrifiksie en [[Thompson Boekdrukkery]]. Die stigting van Thompson Boekdrukkery neem 'n lang aanloop. In 2001, toe Gerhard Thompson op pad was na Engeland om daar skool te gee, kry hy 'n afskeidsgeskenk van sy broer; dit was wetenskapsfiksie - A4-velle wat met ringbinding gebind is. Met die verhuising na Taiwan in 2003 besluit Thompson om sy vrou se reisjoernale asook sy broer se boek te laat druk. Aanvanklik is hierdie drukkery maar klein. In 2007 begin Thompson, op voorstel van sy vrou, 'n jaarlikse Afrikaanse Wetenskapsfiksie- en Fantasie-kortverhaalkompetisie, in samewerking met die Orania Beweging, reël. In 2008 is die eerste vier inskrywings ontvang. Die doel van hierdie kompetisie was om 'n boek uit te gee met hierdie kortverhale, sodat die wins hieruit opnuut as prysgeld aangebied kon word. Baie Afrikaanssprekendes, so het Thompson gou bevind, weet nie wat Wetenskapsfiksie en Fantasie behels nie. In 2010 word die webtuiste Afrifiksie gestig waar inligting vryelik aan die publiek verskaf word. In '''2011''' kontak die skrywer, [[Eben van Renen]], vir Thompson, en so word Thompson Boekdrukkery se eerste boek, ''Arwantië 2953'', uitgegee. Die uitgewery kon Thompson slegs deeltyds behartig, omrede hy skoolgee. Thompson glo nie die (hoofstroom)uitgewers is soseer die remskoen wat Afrikaanse wetenskapsfiksie kniehalter nie, maar eerder die lesers wat nie genoegsame belangstelling toon nie of bloot oningelig is.<ref>''Die Kaapse bibliotekaris.'' 2013. 'n Nuwe son kom op in die Ooste: Thompson Drukkery vir Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie. Julie/Augustus, pp.28-30.</ref> By die 2014 Boekebeurs is die Thompsons (wat spesiaal uit Thailand ingevlieg het) se stalletjie goed ondersteun.<ref>{{Cite web |url=https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |title=Verster, F. 2014. Die nuwe Suid-Afrikaanse Boekebeurs: 'n nuwe blaadjie, of net 'n ander omslag? ''Die Kaapse bibliotekaris'', November/Desember, pp. 21-22./ |access-date=30 April 2019 |archive-date=16 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516003728/https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/nd14_cape_librarian_small.pdf |url-status=dead }}</ref> '''2010''': Erika Lemmer ondersoek in haar proefskrif [http://uir.unisa.ac.za/bitstream/handle/10500/3889/thesis_lemmer_e.pdf?sequence=1&isAllowed=y "Ingrid Winterbach, 'n derde kultuur en die Neo-Victoriaanse romantradisie (1984-2006)"] ook van die wetenskapsfiksie-elemente wat in Winterbach se werke as deel van die (Neo-)Victoriaanse stroming manifesteer. '''2011''': Steenkamp ondersoek die rol van identiteit en omgewingskwessies in Suid-Afrikaanse spekulatiewe fiksie ('n omvattende, dog vae begrip wat kan neig vanaf politieke toekomsromans en bespiegelende fiktiewe geskiedenisherskrywing tot stralerpak-wetenskapsfiksie) in haar proefskrif in die Anglistiek. Sy stel dit duidelik<ref>{{Cite web |url=https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |title=Steenkamp, E. L. 2011. Identity, belonging and ecological crisis in South African speculative fiction. Unpublished D.Phil.-dissertation, Rhodes University, Grahamstown. p. 190 |access-date=30 April 2019 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111033503/https://core.ac.uk/download/pdf/11984432.pdf |url-status=dead }}</ref> dat die bespreekte Afrikaanse werke beperk word tot die Engelse vertalings van die boeke van Karel Schoeman (''Promised Land'') en Eben Venter (''Trencherman''): {{cquote| However, it must be noted that there exists a rich tradition of science fiction and speculative fiction within Afrikaans literature, which regrettably falls outside of the scope of this study. Afrikaans speculative novels, such as Jan Rabie’s ''Die Groen Planeet'' (1961) and ''Swart Ster oor die Karoo'' (1957), C.J. Langenhoven’s Loeloeraai (1923), Karel Schoeman’s Afskeid en ''Vertrek'' (1990) and Koos Kombuis’s ''Hotel Atlantis'' (2003) may be of further interest to scholars working in the field of South African speculative fiction. }} '''2012''': LitNet bied vir die eerste maal 'n wetenskapsfiksiekortverhaalkompetisie vir leerlinge aan. Die beoordelaars was Koos Kombuis, Lauren Beukes, Fanie Viljoen en Elzette Steenkamp.<ref>[https://www.litnet.co.za/aandag-alle-leerders-wen-groot-pryse-met-jou-wetenskapfiksie-kortverhaal/ LitNet:Aandag alle leerders: Wen groot pryse met jou wetenskapfiksie-kortverhaal!]</ref> Sowel [https://www.litnet.co.za/tien-wenke-as-jy-wetenskapfiksie-wil-skryf/ Jaco Jacobs] as [https://www.litnet.co.za/wat-jy-moet-weet-van-wetenskapfiksie/ Fanie Viljoen] het 'n paar wenke gegee. Die top-tien-finaliste is aangewys: "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Die eksperimente" deur Esté Roberts, "Marko Blignaut" deur Kabelo Mpurwana, "LILIT" deur Heinrich Niehaus, "Nagmerrie" deur Werno Katzke, "Kloon" deur Trudie Coetzee, "Kittel" deur Carli Blignaut, "Papie" deur Emlyn Allwright, "00:00" deur Lara du Preez en "Eksperiment AL1:ALONe" deur Stephan Bester.<ref>[https://www.litnet.co.za/wf-2012-top-tien-finaliste-aangewys/ LitNet:WF 2012: Top-tien-finaliste aangewys!]</ref> Stephan Bester behaal die derde plek met "Eksperiment AL1:ALONe"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-derde-prys-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisi/ LitNet: Ontmoet die derde-prys-wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, Emlyn Allwright is die naaswenner met "Papie"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-naaswenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ LitNet:Ontmoet die naaswenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref>, en die wenner is Trudie Coetzee met "Kloon"<ref>[https://www.litnet.co.za/ontmoet-die-wenner-van-litnet-akademies-kuberklas-se-wetenskapfiksiekompetisie/ Ontmoet die wenner van LitNet Akademies Kuberklas se wetenskapfiksiekompetisie]</ref> '''2012''': Steenkamp voer 'n onderhoud met [[Eben van Renen]] en vra hom waarom hy die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhaal ''Arwantië 2953'' geskryf het.<ref>[https://www.litnet.co.za/lank-lewe-die-arwantyne-elzette-steenkamp-gesels-met-eben-van-renen-oor-afrikaanse-wf/ Steenkamp, E. 2012. Lank lewe die Arwantyne!: Elzette Steenkamp gesels met Eben van Renen oor Afrikaanse wetenskapfiksie. ''LitNet Akademies'', 29 September.]</ref> Sy antwoord is: {{cquote| Ek wou iets skep wat nie terugstaan vir Engelse sci-fi nie. Dit moes nie Oude-Doos-Afrikaanse-Wetenskapfiksie wees nie, maar ''District 9''-Skop-Jou-Gat-Wetenskapfiksie [...] En boonop moes dit nie soos ’n vertaalde boek lees nie, maar uniek Afrikaans wees, met verskeie kulturele verwysings. Die meeste Afrikaanse wetenskapfiksie boeke is óf oude doos óf in Brabbelmieks geskryf. Al twee tipes boeke is rede vir ’n goed-ontwikkelde minderwaardigheidskompleks onder jong Afrikaanse lesers. }} Volgens Van Renen word die Afrikaanse wetenskapsfiksieverhale soos dié van Jan Rabie en Fritz Deelman nie gedeel nie, omdat "ons drome [...] geproduseer, gebottel en ingevoer [word] vanuit Kalifornië. Die jonger geslag vereenselwig wetenskapsfiksie met Engels, die uitgewers beskou Afrikaanse wetenskapfiksie as 'n "niewinsgewende nismark". Hy is daarvan oortuig dat selfs die ''Harry Potter''-manuskrip deur die grootste Afrikaanse uitgewerye afgekeur sou word (volgens hom het Afrikaanse fantasie nooit bestaan nie). Voorts sê hy: {{cquote| Afrikaanse mense moet die geleentheid hê om te droom in hulle eie taal, om hierdie wêreld heeltemal te ontvlug op die enorme vlerke van drake, of teen die spoed van lig. Ons kan nie die taal aan die lewe hou alleenlik met hoge Silberstein-drome nie. Ons kort ook skop-skiet-en-donder-die-robot/draak-drome. Wat sê dit vir ons as ons lesers net ’n Engelse toekoms kan voorsien? Ons is so trots op ons poësie en prosa (pyn, drama en lyding kan ons blykbaar maklik in Afrikaans verbeel), maar ons verloor duisende lesers elke jaar aan Engelse wetenskapfiksie en fantasie. Hoekom? Wel, Engelse sci-fi het Hollywood as bemarkingsagent! Afrikaanse wetenskapfiksie het ... ’n minderwaardigheidskompleks. Ons lesers kyk bedroef na die piepklein, verouderde Afrikaanse WF-boeke en stap dan oor na die Engelse rakke. (Terloops: Wat doen dít aan ’n mens se identiteit?) G’n wonder die meeste mense kan nie meer drie sinne in Afrikaans voltooi nie. Hulle loop deur die lewe met hul gekrenkte taal-ego’s soos wannab''english'' zombies. Afrikaanse wetenskapfiksie en fantasie is twee deure wat lesers kan lok en behou, sodat hulle later ook die res van ons taal se literatuurskatte kan ontgin. Ek wil selfs hoër as dit mik. Ek wil ''Engelse'' lesers oorbring na Afrikaans boeke toe. }} Sy raad aan voornemende jong skrywers is om vir hulself 'n weg oop te baan - neem aan kompetisies deel, publiseer sélf jou eie boek, en bou 'n ondersteuningsnetwerk op. Skryf egter omdat jy daarvoor lief is. '''2012''': Henriëtte Loubser kyk vlugtig in haar akademiese LitNet-artikel, <ref name="gert">[https://www.litnet.co.za/van-n-tegnologiese-moontlikheid-tot-n-ryke-leergeleentheid-die-opvoedkundige-waarde-van/ 'Van ’n tegnologiese moontlikheid tot ’n ryke leergeleentheid: die opvoedkundige waarde van wetenskapsfiksie']</ref>, die leergeleentheid wat wetenskapsfiksie (in Afrikaans) kan bied wat deur ouers en onderwysers ontgin kan word. Dit is baie gewilde leesstof onder sowel kinders as jongmense en wetenskapsfiksie kan benewens die ontwikkeling van geletterdheidsvaardighede, kritiese denkvaardighede, ook as ideale medium dien vir die ondersoek van wetenskaplike, ekologiese en sosiale kwessies, maar kan terselfdertyd ook die wetenskap interessant maak, veral in Suid-Afrika waar die prestasie in die Wiskunde en Wetenskap "veel te wense laat". Op heel optimistiese trant sê sy: {{cquote| In Afrikaans is daar verskeie voorbeelde van WF, waarvan die eerste waarskynlik CJ Langenhoven se Loeloeraai is (Wybenga en Snyman 2005:18). Later volg skrywers soos WA de Klerk, Helena Hugo, Leon Rousseau, Tertia Botha, John Coetzee, Elsa Hamersma, Chris Karsten, Empie Maritz, Martie Preller en Jan Rabie. Nuwer stemme is onder andere Francois Bloemhof, Jaco Jacobs, Fanie Viljoen en Elizabeth Wasserman, laasgenoemde met haar briljante ''Anna Atoom''-reeks. Ons eie taal bied dus ’n ryke bron waaruit ouers en onderwysers kan put.</br> [...]</br> WF is ’n instrument wat met ’n opvoedkundige doel aangewend kan word. Dit kan deelname, die kommunikering van idees, ’n genieting van die navorsingsproses, korrelering en aanwending van data, laterale-denke-vermoëns, kritiese ontleding en sosiale interaksie aanmoedig. Dit kan ook lei tot die ontwikkeling van ander lewensvaardighede, soos goeie begrip, leesvermoë en ’n gevorderde woordeskat.</br> Die impak van wetenskap op alle lewensterreine van die mens is onteenseglik. Om wetenskap verstaanbaar en genotvol te maak, moet dit relevant gemaak word. Wetenskap moet met ander woorde lewendig gemaak word. Dit is hier waar WF aangewend kan word in die ontvreemding van wetenskap en om ’n brug te bou na openbare bewustheid. WF kan wetenskap uit die laboratorium gaan haal en dit in kultuur inbring }} '''2013''': In 'n onderhoud word Charles F. Stofberg die kuns afgevra, maar ook sy verwagtinge van die Afrikaanse Wetenskapsfiksie in die toekoms.<ref>[https://www.westerncape.gov.za/assets/departments/cultural-affairs-sport/cl_jan-feb_2014.pdf Verster, F. 2014. Charles F Stofberg: 'n argivaris as kampvegter vir Afrikaanse Wetenskapfiksie. ''Die Kaapse bibliotekaris'', Januarie/Februarie, 21-22]{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{cquote| Sy raad aan aspirant-Afrikaanse WF-skrywers is om aan te hou lees, en aan te hou skryf in Afrikaans. Die taal is ongelooflik buigbaar – ook in die ruimte en die toekoms. Ons is in Afrikaans net so goed en oorspronklik as in enige ander taal. Afrikaans se reputasie en teenwoordigheid in die WF-industrie is nog beperk, maar hy dink die belangstelling is groot. ‘Dog dink ek sommige persone sal ‘onnodiglik’ in Engels gaan skryf as hulle kan - en dis jammer.’</br> Charles is onseker oor die toekoms van Afrikaanse WF – hy sê ‘n mens sien min resensies in die koerante hieroor terwyl die fokus op historiese romans en misdaadrillers is. Hy vermoed uitgewers is onwillig om WF te publiseer. ‘Maar waarom nie daaroor skryf nie – ás die boek goed is, sal dit uitgegee word.’ }} '''2013''': Barendse skryf in haar proefskrif, 'Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999', se inleiding <ref>{{Cite web |url=http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |title=Barendse, Joan-Mari. 2013. Distopiese toekomsromans in die Afrikaanse literatuur ná 1999. Ongepubliseerde DPhil-proefskrif: Universiteit van Stellenbosch. p. 3 |access-date=30 April 2019 |archive-date= 5 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205022309/http://scholar.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.1/79916/barendse_%20distopiese_%202013.pdf?sequence=2&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref>: {{cquote| Wat wetenskapsfiksie in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde betref, is daar nie veel voorbeelde nie [...]. Van die eerste skrywers om wetenskapfiksie vir volwassenes te publiseer, is C.J. Langenhoven met ''Loeloeraai'' wat in 1923 verskyn [...]. Jan Rabie publiseer in 1957 ''Swart ster oor die Karoo'' en in 1961 ''Die groen planeet'', asook ''Die Hemelblom'' (1971)[...]. Verdere werke binne die genre van Afrikaanse wetenskapsfiksie is die kortverhaalbundel Uit 'n ander wêreld (1987) deur P.C. Haarhoff en ''Die onsterflikes'' (1995) deur Jeanette Ferreira [...]. 'n Meer onlangse toevoeging is ''Brug na Eden'' (2000) deur Charles F. Stofberg waarin daar 'n kolonie op Mars gestig is nadat die Aarde grotendeels vernietig is. Die tradisie van wetenskapfiksie kom sterker na vore in jeugliteratuur soos ''Seuns van die wolke'' (1932) deur August van Oordt, ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' (1957) en die res van die ''Fritz'' Deelman-reeks deur Leon Rousseau, ''Mieg se kort en lang middag'' (1992) en ''Swaartekrag een komma een'' deur De Waal Venter en ''Virus'' (2009) deur Jaco Jacobs [...]. Ten spyte van die skakel wat bestaan tussen utopiese literatuur en wetenskapsfiksie, word die Afrikaanse wetenskapsfiksie tekste nie in hierdie studie bespreek nie. Die rede hiervoor is dat wetenskapsfiksie in Afrikaans steeds skaars is en daar nie 'n merkwaardige toename in hierdie tydperk ná 1999 sprake is nie. }} '''2014''': In [[Koos Kombuis]] se ''Poolshoogte''-rubriek op LitNet verskyn die artikel getiteld [https://www.litnet.co.za/poolshoogte-is-daar-n-alien-op-jou-stoep/ “Is daar 'n alien op jou stoep?”]. In kontras met Barendse, maar eenparig met Steenkamp se siening, skryf hy: "As jy eers begin grawe, besef jy dat die lys gepubliseerde Afrikaanse SF-werke heeltemal te lank is om volledig in een rubriek op te noem." Kombuis bemerk dat die "nuwe SF-gier" in Suid-Afrika (wat sowel Afrikaans as Engelse werke insluit) meer as bloot die oplewing van 'n nuwe genre is – dit is trouens 'n herlewing "van 'n baie ou en inderdaad gevestigde genre". Hy spreek in die artikel ook sy misnoeë uit oor boekwinkels wat nog nie die heroplewing van die belangstelling in Afrikaanse wetenskapfiksie snap nie. Kombuis stel ook die vraag: "Is SF nie dalk bes moontlik die belangrikste genre van ons tyd nie?" Kombuis se artikel adem dieselfde gees as "Toekomsfiksie en die letterkunde" wat deur Jan Rabie geskryf is in 1960. Rabie bekyk die genre teen die onsekere agtergrond van die atoomeeu, ruimtewedloop en Koue Oorlog, terwyl Kombuis let op die onsekerheid van die huidige sosio-politieke / ekonomiese klimaat van die eietydse Suid-Afrika. '''2015''': Die skrywer Pieter Verwey ondersoek in sy verhandeling, getiteld [https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/50826/Verwey_Steampunk_2015.pdf?sequence=1&isAllowed=y “[[Steampunk]] – ‘n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood van Wyk en die moordenaarsklok'”] "Steampunk" (of, soos hy voorstel, ''ketelkoolteerkultuur'')-elemente en -temas in sy eie boek ''Clint Eastwoord Van Wyk en die Moordenaarsklok'' wat in dieselfde jaar deur Tafelberg uitgegee word as jeugfiksie. Oor die reeds bestaande jeugwetenskapsfiksie in Afrikaans, en te midde van 32 jaar wat ondertussen verloop het, gee hy eenvoudig te kenne<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. pp. 23-24}</ref>: ''Daar word nie gepoog om 'n omvattende perspektief op Afrikaanse wetenskapsfiksie te gee nie. Sien C.E. Ungerer se proefskrif ''[...]'' hieroor.''</br> Verwey tipeer Afrikaanse wetenskapsfiksie as volg<ref>Verwey, P. 2015. Steampunk - 'n Beskrywende studie en analise van die neerslag van die begrip in die teks 'Clint Eastwood Van Wyk en die Moordenaarsklok'. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling, Universiteit van Pretoria. p.92-93</ref>: ''... Afrikaanse wetenskapsfiksie ''[handel]'' byna uitsluitlik oor een van twee onderwerpe: όf die ruimte, όf die toekoms, en dit is hoofsaaklik op die jeugmark gerig''. Tog gee hy te kenne dat uitsonderings voorkom, maar dat Afrikaanse uitgewers, by name LAPA, Human & Rousseau, Tafelberg, Random House Struik, Jacana Media en Kwêla Books nie eers 'n kategorie vir wetenskapsfiksie het nie. Juis omdat die uitgewers "klaarblyklik min aandag aan wetenskapsfiksie as genre bestee, is dit nie moeilik om te glo dat daar tot vandag toe nog geen Afrikaanse wetenskapsfiksie-literatuur bestaan wat ''Steampunk'' in enige formaat verteenwoordig nie." '''2016''': [[Thompson Boekdrukkery]] sluit weens Thompson se sware werkslading, hoewel [[Afrifiksie]] bly voortbestaan. Die boeke wat by die uitgewery gepubliseer is, word voortaan gedruk en verkoop by die privaatuitgewer Groep7 Drukkers<ref>[https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie?p=1 Groep7 Drukkers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190430112956/https://groep7-selfpublish-books.co.za/20-wetenskapfiksie%3Fp%3D1 |date=30 April 2019 }}</ref>. '''2017''': Wetenskapsfiksie word al hoe meer gesog onder Afrikaanse uitgewers, al is daar nie baie van hierdie leesstof in Afrikaans nie, word in die Herfsuitgawe van ''Taalgenoot'' vermeld. Dit word toegeskryf aan die groeiende belangstelling onder jonger lesers, en die Afrikaanse leser wat van dieselfde verskeidenheid genres as die Engelse lesers bedien wil word. Die verbeelding word vrye teuels in (verskeie velde van die) wetenskap gegee en dié genre word nie vereenselwig met 'n "nasionale letterkunde" nie. Die genre kan ook oor ouderdoms- en geslagsgrense heen strek. Die temas behels onder meer die impak van die virtuele wêreld, simulasies, identiteit, ekologiese kwessies en sosiale spanning – dikwels aangebied as simptoom van groter magte in ’n komplekse samelewing; hoewel distopiese en post-apokaliptiese temas tans die meeste aangeroer word.<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/AfrikaanseSci-fi.pdf De Villiers, M. 2017. Om die toekoms oop te skryf. ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, pp. 19-21]</ref> '''2017''': In dieselfde uitgawe skryf [[Koos Kombuis]] in sy rubriek wetenskapsfiksie is belangrik; dit gaan nie alleen oor die vooruitskou nie, maar die meeste uitvindsels en verandering van die omgewing (sosiaal, ekologies, ekonomies) begin in die verbeelding en "verskuif van die vermaak- na die nuuskanale". Dieselfde reëls van goeie fiksie geld egter steeds: "Karakters moet geloofwaardig en driedimensioneel wees; optrede moet gemotiveerd wees; die tydsberekening en spanningslyn moet deurentyd boei."<ref>[https://www.litnet.co.za/wp-content/uploads/2017/07/KoosKombuis.pdf Kombuis, K. 2017. Ruimtefantasieë ''Taalgenoot'', Herfsuitgawe, p. 75]</ref> '''2018''': Ilse Salzwedel gesels met Machiel Viljoen, die webmeester van Afrifiksie.com op RSG se "Skrywers en boeke" (14 Februarie). Die luisteraarterugvoer wat Salzwedel gekry het, toon daar is heelwat wetenskapsfiksieaanhangers, maar daar is nie genoeg boeke in Afrikaans nie. Volgens Viljoen is die belangstelling onder die Afrikaanssprekendes veral in die jare geprikkel van die ruimtewedloop tussen die Westerse lande en die Sowjetunie; omrede Afrikaans by die ander Europese tale ingeskakel het (maar die sprekers ook polities Westers gesentreerd was), is daar oor en weer met belangstelling aan die fiksie gelees en het vertalings plaasgevind wat in hierdie vraag voldoen het. Na raming is daar ongeveer 120 oorspronklike werke in Afrikaans. Viljoen sê hy is deur Thompson destyds genader om 'n webwerf te stig wat kan help met die bevordering, bewusmaking, uitgee en verkoop van wetenskapsfiksieboeke. Toe Thompson Boekdrukkery gesluit het (om tegniese en finansiële redes), is daar wel besluit om die ywerige wetenskapfiksiegemeenskap wat ondertussen spontaan ontstaan het lewendig te hou. Nie alleen lesers doen mee nie, maar ook skrywers. Die gemeenskap poog om betrokkenheid te bevorder deur skryf- en skepkompetisies, maar ook die verskaffing van inligting.<ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |title=RSG:Skrywers en boeke |access-date=30 April 2019 |archive-date=21 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821065847/http://www.rsg.co.za/forcedownload.asp?fn=20180214%5FSKRYWERS%5FEN%5FBOEKE%2Emp3&f=%2Fimages%2Fupload%2Fsound%2Fklanke%2F |url-status=dead }}</ref> '''2018''': Herman Cronjé word op 30 November as naaswenner bekroon in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie met sy manuskrip, ''Die selle''.<ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG: Joernalis wen radiodrama kompetisie].</ref> '''2020''': Op [[PRAAG]] verskyn 'n artikel wat uitvaar teen die utopiese Solarpunk as subgenre van wetenskapsfiksie en spekulatiewe fiksie: dit moet maar liefs uit die Afrikaanse boekewêreld bly. Die hoofrede wat aangevoer word is die materialistiese ingesteldheid van die politieke beweging wat uit hierdie genre tot stand gekom het en neerslag vind in die literatuur, d.w.s. dat gelyke mag, gelyke hulpbronne, antikapitalisme en teenwerking van die hiërargie onder die mensdom wat deur hernieubare energie daargestel sal word, noodwendig die menslike gees of sosiale struktuur positief sal beïnvloed. Die politieke beweging is daarby ook nie daadwerklik inklusief soos hy voorgee nie, dit stel onrealistiese verwagtinge daar wat reeds in die werklike lewe verkeerd bewys is (selfs op straatvlak in Suid-Afrika). Dit toon ook suiwer blinde optimisme wat hom hoofsaaklik op die estetika verlaat, met tydrowende gevolge wat strydig is met die [[modernisme]] en ekonomie, waarvan laasgenoemdes se hoofdoel dit is om die meeste met die minste geld en tyd te bereik. Dit politiek van 'solarpunk' is revolusionêr van aard, nie evolusionêr nie. Die uiteinde kweek 'n benepe parogiale ingesteldheid (wat nader lyk op 'n kommune uit 'n distopie). Te midde van die paradyslike mooi voorkoms, word die ontginning van grondstowwe elders steeds benodig om hernieubare energie op te wek, wat die omgewing steeds bly skaad (maar wel: uit die oog, uit die hart); ook dwelms, korrupsie en besoedeling op ander vlakke is nie noodwendig gevrywaar in hierdie utopie nie.<ref>{{Cite web |url=http://praag.co.za/?p=47244 |title=Suidpunt. 2020. Nee, Afrikaans het nie 'Solarpunk' nodig nie. PRAAG, 9 Mei. |access-date=18 Mei 2020 |archive-date=21 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521093517/http://praag.co.za/?p=47244 |url-status=dead }}</ref> '''2021''': [[PRAAG]] voer 'n onderhoud met die webmeester van ''Afrifiksie.com'', Machiel Viljoen. Die onderwerpe wat aangeroer word, sluit in die oprigting en doelstelling van ''Afrifiksie'', sowel as die paar tegniese aspekte rondom die voorwaardes van die skryfkompetisies. Die gesprek loop dan in die rigting wie verantwoordelik gehou moet word vir die stadige opgang van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die wenslikheid om filosofie in die skryfwerk te verweef. Die vooruitsigte van Afrikaanse wetenskapsfiksie die toekoms in word bespreek, onder meer rakende die beskikbaarheid, die toeganklikheid van en belangstelling in die boeke, die herdrukke, die bande wat met Nederlandse kringe gesmee moet word. Ook of vertalings van Afrikaanse boeke in ander tale oorweeg moet word. Trope, die diversiteit, simboliek en van die clichés van die skrywers, asook die verwagtinge van die lesers, word vlugtig onder die loep geneem. Laastens word ook gekyk na die privaatuitgee van die manuskripte.<ref>[https://web.archive.org/web/20210426201818/http://praag.co.za/?p=47766 Suidpunt. 2021. Afrikaanse wetenskapsfiksie (onderhoud met Machiel Viljoen). PRAAG. 9 Januarie]</ref> '''2021''': Halfpad deur die jaar sluit die Afrifiksie-webwerf; die domeinnaam word te koop aangebied.<ref>[https://web.archive.org/web/20210712151315/http://afrifiksie.com/ archive.org toon die webwerf wat te koop is]</ref> Maar, Afrifiksie.com word herleef onder die naam https://afrifiksie-nova.com/ . {{cquote| Ons webwerf (Afrifiksie) se naam was geregistreer by SiteGround en die werf self was bedryf deur Dreamhost. Met ander woorde, ons het twee afsonderlike rekeninge gehad vir fooie t.o.v. die webwerf. Toe die registrasie van ons naam verval, kon die kredietkaart nie verwerk word nie, want die nuwe kaart het ‘n nuwe sekuriteitskode gehad wat nie wou deurgaan nie. Weens 'n spelfout in ons e-pos-adres kon ons nie in ons eie rekening inkom om die besonderhede by te werk nie. Wat ‘n fiasko! Teen die tyd dat ons uiteindelik in ons rekening kon inkom, het SiteGround reeds ons naam op ‘n veiling laat verkoop – en ons kon niks verder doen om die situasie te red nie. Ons het gewonder of ons moet voortgaan met die werf, of dit maar as ‘n teken sien dat ons tyd gekom het om die hoofstuk af te sluit. Maar, uiteindelik het ons besluit dat daar eenvoudig net té veel materiaal en té veel geskiedenis was om sommer so maklik maar net op te gee. Einde ten laaste het ons besluit om maar noodgedwonge ‘n nuwe naam te registreer en ons inhoud na die nuwe naam oor te dra. Ons het besluit om ons verhouding met SiteGround te beëindig en beide ons naamregistrasie en die bedryf van ons webwerf na Dreamhost oor te skuif.}} '''2021''': Annerle Barnard verower die Goue prys vir ''Spel'' in die Sanlam-prys vir Jeuglektuur 2021.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510155318/https://www.nb.co.za/af/blog/d979433152664c7480043d3aaaf79951 NB Uitgewers. NB Uitgewers: Wenners van Sanlampryse vir Jeuglektuur 2021 bekend gemaak, 23 November 2021]</ref> '''2021''': [[Cecillia du Toit]] verower die derde plek, en ontvang R15 000 vir ''Sterstof'', in die RSG Sanlam-Radiodramakompetisie.<ref>[https://web.archive.org/web/20220510091051/https://www.rsgplus.org/student-se-universele-gesinsdrama-wen-skryfkompetisie/ RSG-Plus: Student se universele gesinsdrama wen skryfkompetisie]</ref> '''2023''': Ter viering van die eeuwording van die Afrikaanse wetenskapsfiksie, maar ook die 150ste herdenking van Langenhoven se geboortedag, en meer te wete die publikasiedatum ''Loeloeraai'' in die besonder, het LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds kontantpryse uitgeloof aan die moontlike kandidate wie se wetenskapsfiksiekortverhale op [[LitNet]] se webwerf vanaf 12 Augustus 2023 tot 31 Desember 2023 verskyn. Die pryse sluit in: 1ste plek - R 3&nbsp;000,00; 2de plek - R2&nbsp;000,00 en 3de plek - R1&nbsp;000,00.<ref>[https://www.litnet.co.za/litnet-en-die-langenhoven-gedenkfonds-soek-jou-wetenskapfiksieverhaal/?fbclid=IwAR1y9Y7IUkyD1vExc9F-7TAHv7dpLuGMXEHM65wuv-UFiSskOjD5g4MMOXg ''Litnet''. 2023. LitNet en die Langenhoven Gedenkfonds soek jou wetenskapfiksieverhaal! 10 Augustus]</ref> == Volgens jaartal == === 1923 === * ''Loeloeraai'' – [[C.J. Langenhoven]]. === 1931 === * ''Seuns van die wolke'' – August van Oord. === 1954 === * "Ek het jou gemaak." In: ''21'' – [[Jan Rabie]]. (Reeds geskryf in Juniemaand 1954) === 1957 === * ''Swart Ster oor die Karoo'' – [[Jan Rabie]]. * ''Fritz Deelman en die skepe van Mars'' – [[Leon Rousseau]]. === 1959 === * ''Die Skarlaken Eskader'' – [[W.A. de Klerk]]. * ''Monsters van Venus'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Planeet van verskrikking'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Wagter in die ruimte'' - André Marais. === 1960 === * ''Die Geheimsinnige vlieënde piering'' – M. Steyn van Rooyen. * ''Voordat die son verduister'' – Nellis Fourie. * ''Jasper''-reeks, No. 5: ''Jasper en die ruimtemanne'' – [[C.F. Beyers-Boshoff]]. * ''Orde van Kreon'' – [[Tiaan Eybers]]. * ''Ridders van die ruimte'' – [[Tiaan Eybers]]. === 1961 === * ''Die groen planeet: 'n toekomsfantasie'' – [[Jan Rabie]]. === 1962 === * ''Die vlieënde piering'' - L. Terblanche (Pronkboeke) === 1964 === * ''Rowers van die ruimte-eeu'' – André van der Merwe. * ''Slawe van die Marsmanne'' – André van der Merwe. === 1966 === * ''Dood in die ruimte'' – Jeff Sutton. * ''Tydvlug 2200'' – Kobus Maritz. === 1969 === * ''Gevange op die metaalplaneet'' – Eben de Jager. === 1971 === * ''Ekliptika X'' – Pierre Conradie. * ''Die Hemelblom'' – Jan Rabie. (Is reeds as weeklikse radiovervolgverhaal in 1957 uitgesaai)<ref>Kannemeyer, J.C. 2004. ''Jan Rabie: Prosapionier en politieke padwyser''. Kaapstad: Tafelberg-Uitgewers, bl. 266</ref> === 1979 === * ''Atlantis'' – [[Helena Hugo]]. * ''Terra Piering 1'' – Juan Sadie. === 1980 === * ''Atlan, Prins van Atlantis'' – Jan Combrink. * ''Avontuur op Mars'' – Empie Maritz. * ''Galapolos'' – [[Helena Hugo]]. * ''Sending Kosmos'' – I.D. Lamprecht. * ''Sending Reijger'' - Rocco van Schalkwyk. === 1981 === * ''Bestemming Xenos'' – [[Helena Hugo]]. * ''Blou vier en groen vier'' – Ilse Steenberg. * ''Leon Hugo: Ruimteloods'' – Johan Kock. * ''Planeet Malustra'' – Juan Sadie. * ''Kaptein Kristen: Planeet 3'' – [[Wille Martin]]. === 1982 === * ''Kaptein Kristen: Atlantis'' – [[Wille Martin]]. * ''[[Ruimteskip Celeste]]''- Johan Bredell. * ''Leon Hugo: Ruimtevegter'' – Johan Kock. * ''Narcissus'' – [[Wille Martin]]. * Sias en Mias-reeks: ''Sias se ruimtetuig'' – [[Mikro]]. === 1983 === * ''Arendsvlug'' – Bertie Reynecke. * ''Die weerstandsbeweging van Ikaros, 2027'' - Rocco van Schalkwyk. * ''Onheil in die ruimte'' – Cobus van Wyk. === 1984 === * ''[[Die Oorlewendes]]'' – Johan Bredell. * ''Die vyf-millimeteravontuur'' – [[De Waal Venter]]. * ''[[Winter van die NOVA]]'' – Pets Marais. === 1985 === * ''Floris Sapiens: 'n fantasie'' – Chris Karsten. === 1986 === * ''Rikus en die ding met die Dukse'' – [[Frans Coetzee]]. === 1987 === * ''As die wit duiwe vlieg'' – Nanda Pauw. * ''Uit 'n ander wêreld'' – [[P.C. Haarhoff]]. (bundel van 12 kortverhale wat vanaf Augustus 1979 oorspronklik in ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn het). === 1988 === * ''Vyffff'' – [[De Waal Venter]]. * ''Die laaste profeet: 'n toekomsverhaal oor vryheid, vrede en liefde'' – Nanda Pauw. === 1989 === * ''Operasie Bom'' – Andries de Wit. * ''Dwergplaneet'' – Pieter Steen. * ''Wotan SQ7'' – Pieter Steen. === 1990 === * ''Snater'' – Brenda Schröder. * "[[Geslag (28.11.88)]]". In: ''Tydskrif vir Letterkunde'' 28(1):58-65. - [[De Waal Venter]]. === 1991 === * ''Bietjie-kier en die man in die Karoo'' – [[Marietjie de Jongh]]. (Onsigbare [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wese]] (en natuurmag) besoek heimlik die aarde) === 1992 === * ''Mieg se kort en lang middag'' – [[De Waal Venter]]. === 1993 === * ''Agon en die donker planeet'' – [[John Coetzee]]. * ''As ons die maan mis ry'' – Amelia Kellerman. * ''De Bruyn se brein'' – Braam van der Vyver. * ''Pegasus'' – [[Helena Hugo]]. === 1994 === * ''Rebel'' – [[Tertia Botha]]. * ''Swaartekrag een komma een'' – [[De Waal Venter]]. * "Yslik baie oeslak". In: ''Van die banke op die planke'' – [[De Waal Venter]]. (Kindertoneel) * ''Die weghollers van Teev'' – [[De Waal Venter]]. * ''Peet en die rekenaarridders'' – Carl Steyn. * "Moord" - [[Gert Basson]] (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer). * "Die nabootser" - Gert Basson (kortverhaal opgeneem in ''Vangnet'', samesteller Lindeque de Beer). === 1995 === * ''Windvlug'' – Empie Maritz. * ''Die onsterflikes'' – Jeanette Ferreira. === 1996 === * ''In die tyd van die Esob'' – Martie Preller. * ''Die gedoente op planeet Boris'' – [[John Coetzee]]. * ''Sending na Planeet 55-7: Die Artaarse koffiekrisis'' – Yvonne Botha. * ''Prinses in die ruimte'' – Ilse Steyn. === 1997 === * ''Geheime dossiere: Vreemde verskynsels'' – [[Michael Green]]. * ''Projek X: Kodenaam Centaurus'' – Martin Labuschagne. * ''Projek X: Vreemde Werklikheid'' – Heila Fourie. === 1998 === * ''Geheime dossiere: Nagbewegings'' – Michael Green. * ''Projek X: Op eie risiko'' – Martin Labuschagne. * ''Projek X: Vreemde visioene'' – Heila Fourie. * ''Die teken van Crux'' – [[Elsa Hamersma]]. * ''Liefde in die ruimte'' – [[Ilse Steyn]]. * ''Ouma Hester en die Intergalactic V-919 Supercomet'' – Janie Oosthuysen. === 1999 === * ''Kwet & Kwit se rare rit'' – [[Ellen Botha]]. * ''Geheime dossiere: Sieners'' – Michael Green. * ''[[Projek X: Vreemdelinge]]'' – Heila Fourie. === 2000 === * ''Brug na Eden'' – [[Charles F. Stofberg]]. === 2001 === * ''Monsterduiwe'' – Lien Roux-de Jager. (Herdruk verskyn in 2006 saam met die "Ruimte"-trilogie)<ref>[https://books.google.co.za/books?id=8jjhAAAAMAAJ&q=monsterduiwe&dq=monsterduiwe&hl=af&sa=X&ei=rxyhVdDJMo-w7AbGjbJg&ved=0CCwQ6AEwAg Kaapse bibliotekaris. 2006. Volume 50, bl. 23]</ref> * ''Die teken'' – Jonita Swart. === 2002 === * ''Een skoenlapper'' – Paul C. Venter. (SABC-dramareeks van 6 episodes, vanaf 4 Julie gebeeldsend).<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |title=''Die Burger''. 2002. SA mynhope word Antarktika. 21 Junie:5 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711175324/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/21/5/6.html |url-status=live }}</ref> === 2004 === * ''Die hart van Zeebak'' – Martie Preller. * Net aliens eet spinasie. In: ''Net aliens eet spinasie'' – Jaco Jacobs. * ''Alex en die geheime kristal'' – Hannchen Koornhof & Helen Schoeman. === 2005 === * ''Melkwegryke'' – Nicolaas van der Wath. === 2006 === * ''Die Doemprofeet'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie). * ''Woestynvuur'' – Lien Roux-de Jager (met die herdruk van ''Monsterduiwe'' as deel van die ''Ruimte''-trilogie). * ''Ondulan'' – [[Gerrit van Dijk]].<ref>{{Cite web |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |title=''Die Burger''. 2006. Groot verbeelding vind ruimte vir storie op CD. 11 Julie:10 |access-date=11 Julie 2015 |archive-date=11 Julie 2015 |archive-url=https://archive.ph/20150711202044/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2006/07/11/DB/10/GBmarykeeboek.html |url-status=live }}</ref> === 2007 === * ''Stad aan die einde van die wêreld'' – François Bloemhof. * ''Vin die Virusjagter'' – Jeanine Henning. === 2008 === * "[[Nagblom (kortverhaal)|Nagblom]]". In: ''Nagstories: laatnagverhale oor gruwels en die bonatuurlike'' – [[Gert Basson|Gert Cornelius]]. * "Megamoeder" - Nell Breda (kortverhaal opgeneem in ''Bevange: Speur- en misdaadstories'', samesteller [[Gert Basson|Lindeque de Beer]]). === 2009 === * "Die aliens is hier". In: ''Middernagfees'' – Jaco Jacobs. * ''Virus'' – Jaco Jacobs. * ''Flipom'' – [[François Bloemhof]]. * "Die laaste opstel". In: ''Sweef'' – Martie Preller. * ''Lang Henning en die toekomsmense'' – Mary Sadler. === 2010 === * ''Nova: Die Begin'' – Fanie Viljoen. * ''VVV oor die Karoo – die ontvoering'' – Chris Moolman. === 2011 === * ''Arwantië 2953'' – Eben van Renen. * ''Doodskontrak'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee.<ref>{{Cite web |url=http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |title=Groep7Drukkers: Boeke en Goete: Doodskontrak deur Izak A. Coetzee |access-date= 7 Desember 2019 |archive-date= 7 Desember 2019 |archive-url=https://archive.ph/20191207084416/http://groep7drukkers.blogspot.com/2011/11/doodskontrak-izak-coetzee.html |url-status=live }}</ref> * ''Nova:Vuurdoop'' – Fanie Viljoen. * ''Die Regulus-agenda, 2012'' – Chris Moolman (opvolg van ''VVV oor die Karoo – die ontvoering''). * ''Een en twintig Mei Twintig Elf'' / ''21 Mei 2011'' – Jan F. Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 24 November 2011). * ''Helkruin'' – [[Gert Basson|Hugo le Roux]]. * ''Die Verste Uur'' – [[Steve Hofmeyr]]. === 2012 === * ''Nova: Bloedbroers'' – Fanie Viljoen. * ''[[Een biljoen jaar NC]]'' – [[Charles F. Stofberg]]. * ''Poppekas'' – Deborah Steinmar. * ''Professor Fungus en die zombie-tamaties'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die ongelooflike miniatuur-avontuur'' – Jaco Jacobs. * ''[[T!Nax'u]]'' – Gerrit van Dijk. === 2013 === * ''Lakadiga – die geheim van die verlore stad'' – Troula Goosen. (Fiksieboek met kantnotas vir tweedetaalleerders van Afrikaans). * ''Marsnik III'' – Marinus Keet. * ''Meneer Monster'' – Jaco Jacobs (Illustreerder: Johann Strauss). * ''Nova: Sterreloper'' – Fanie Viljoen. * ''Professor Fungus en die mensvreter-piranhas'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die skrikwekkende Snotzilla'' – Jaco Jacobs. * ''Breking'' – Fanie Viljoen (RSG-radiodrama, uitgesaai 10 Oktober 2013). === 2014 === * ''Nova: Eindspel'' – Fanie Viljoen. * ''Sanri Steyn: Die aliens oorkant die straat'' – Theresa van Baalen (Illustreerder: Johann Strauss). * ''[[Deur na Nebula Nege]]'' – [[François Verster]]. * ''Emma en die geheime gang'' – [[Marianna Brandt]]. * ''Professor Fungus en die dino-avontuur'' – Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die robotkrisis'' – Jaco Jacobs. * ''Kinders van As'' – Izak A. (Sakkie) Coetzee. * ''Sonstorm'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 05 Junie 2014). * ''2092:God van klank'' – Wilken Calitz (RSG-radiodrama, uitgesaai 30 Oktober 2014). * ''Die Jagter Kronieke I: Die Halfbloed'' - Nico Smit. * ''Die Jagter Kronieke II: Koue Vuur'' - Nico Smit. * "[[Maslow (kortverhaal)|Maslow]]" - Susan Gaigher (as kortverhaal opgeneem in ''Nuwe Stories 3'', saamgestel deur Suzette Kotzé-Myburgh en Leti Kleyn) === 2015 === * ''Emma en die creepy komplot'' – [[Marianna Brandt]]. * ''Die Kristalblou Engel'' – Philip Brand. * ''Professor Fungus en die jelliemonsters van Mars'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die BreinDrein-eksperiment'' - Jaco Jacobs. * ''Ricky Erasmus en die interdimensionele rolstoel'' – J.V. van Wyk. * ''Clint Eastwood van Wyk en die Moordenaarsklok'' – Pieter Verwey. * ''Die roofdier'' - Louise Viljoen. * ''Engel van die nag'' - Eben van Renen. * ''[[Inversium]]'' - [[François Verster]]. * ''Die Jagter Kronieke III: Skemer Oorlog'' - Nico Smit. === 2016 === * ''Axion'' - Mike Leach. * ''Leo'' - Anna van der Walt. * ''Stellamarie'' - Anna van der Walt. * ''Professor Fungus en die diepsee-dilemma'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die vreeslik gevaarlike tuinkabouters'' - Jaco Jacobs. === 2017 === * ''Die maan val bewusteloos'' (kortfilm)<ref name="woordfees">{{Cite web |url=https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |title=Woordfeesprogram |access-date= 3 Mei 2019 |archive-date= 3 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503111051/https://woordfees.co.za/pieces/downloads/woordfees-20-12-2018-program.pdf |url-status=dead }}</ref> * ''Ek het jou gemaak'' (kortfilm, verwerking van Jan Rabie se kortverhaal)<ref name="woordfees"/> * ''Professor Fungus en die sneeumasjien'' - Jaco Jacobs. * ''Professor Fungus en die monsterformule'' - Jaco Jacobs. * ''Soos gister'' (kortfilm)<ref name="woordfees"/> === 2018 === * ''Die ongenooides'' (kortfilm) * ''Kop'' – Schalk Schoombie (RSG-radiodrama, uitgesaai 17 Mei 2018)<ref>{{Cite web |url=http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |title=RSG: Futuristiese drama oor eerste kopoorplanting |access-date= 6 Januarie 2019 |archive-date= 3 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103184212/http://www.rsgplus.org/kuns/drama/futuristiese-drama-oor-eerste-kop-oorplanting/ |url-status=dead }}</ref> * ''Kraak'' (||Hui !Gaeb Boek 1) – Rouxnette Meiring * ''Oorgang'' (kortfilm) * ''Snak'' (||Hui !Gaeb Boek 2) – Rouxnette Meiring * ''Stof'' – Alettie van den Heever<ref>[https://www.litnet.co.za/stof-deur-alettie-van-den-heever-n-litnet-akademies-resensie-essay/ Stof-resensie (LitNet)]</ref> * ''Die Skoppensboer'' – Eben van Renen * ''Grilgrypers 3: Kamp vir monsters'' – De Wet Hugo === 2019 === * '' Die Selle'' – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 18 April 2019) <ref>{{Cite web |url=http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |title=RSG Potgooi: Die Selle |access-date=19 April 2019 |archive-date=19 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190419110710/http://www.rsg.co.za/images/upload/sound/klanke/20190418_RADIOTEATER_DIE_SELLE.mp3 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201024071445/https://www.rsgplus.org/vermaak/radiodrama/rsg-sanlam-radiodrama-wenners/ RSG Sanlam Radiodramawenners 2018]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |title=''RSG-Plus''. 2019. 'Die Selle' = heerlike klug met wetenskapfiksie-krulstertjie. 12 April. |access-date=23 April 2019 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423113106/https://www.rsgplus.org/kuns/drama/die-selle-heerlike-klug-met-wetenskapfiksie-krulstertjie/ |url-status=dead }}</ref> * ''Zenkion-Aarde-Komplot (Z-A-K): die blou planeet.'' – Theresa van Baalen. === 2020 === * ''Die nag ruik na spoed'' – Schalk Schoombie * ''Toekomsmens'' – Isa Konrad * ''Skepsel'' – [[Willem Anker]] * ''Boetie ontmoet 'n alien'' – Johann Smith (RSG-radiodrama, uitgesaai 26 November 2020) * ''Goue Koors'' – [[Charles J. Fourie]] (RSG-radiomiddagvervolgverhaal, uitgesaai 7 Desember 2020 - 1 Maart 2021) * ''Z-A-K: Die reis na Zenkion'' – Theresa van Baalen * ''Weerlose meganika'' – Anton Roodt<ref>[https://web.archive.org/web/20220510094756/https://www.litnet.co.za/weerlose-meganika-deur-anton-roodt-n-resensie/ Fürstenburg, C. 2020. Weerlose meganika deur Anton Roodt: ’n resensie. Litnet. 10 Desember.]</ref> === 2021 === * ''Z-A-K: Die avonture van Lionel Afrika'' – Theresa van Baalen * ''Donkerbloed'' – Elrien Scheepers * ''Spel'' – Annerle Barnard * ''Kring'' – Renier Houy * ''Onderstebodië'' – De Wet Hugo (Kortverhaal in ''Die skool vir rampspoedige talente ander gelukkige stories'' – Lapa) === 2022 === * ''Sterstof'' – [[Cecillia du Toit]] (RSG-radiodrama, uitgesaai 21 April 2022)<ref>[https://web.archive.org/web/20220428134952/https://www.rsgplus.org/luister-donderdagaand-na-spanningsvolle-futuristiese-drama-sterstof/ RSGPlus: Luister weer na spanningsvolle futuristiese drama ‘Sterstof’. 22 April 2022]</ref> * ''Uitverkies'' – Noreen Nolte === 2023 === * ''Die Man van Proxima'' – Ina Cantoni * ''Waar jakkalse huil'' – Elrien Scheepers === 2024 === * ''My nommer is 4271'' – Luandi Brand === 2025 === * ''[https://open.spotify.com/episode/1BxHVH7apzgxjobFmo98zB?si=xjWK3WXIQYeswHKb4o-URA Die Besoeker] – Herman Cronjé (RSG-radiodrama, uitgesaai 2 Oktober 2025)'' === Sine Anno === * ''[[Die Bruin Planeet]]'' – Kobus Smit. * ''Die Nata, Deel 1: Onskuld (Leviatan van die Ruimte)'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 2: Ontnugtering'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 3: Ontdekkingsreis'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 4: Almach & Antares'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Die Nata, Deel 5: 786'' – C.L. Linström-Vorster. * ''Interster'' – SAUK (TV-reeks). * ''Saad van onheil'' – G.J. Combrink * ''Vreemde vallei'' – Heila Fourie. == Bronne == * [http://afrifiksie-nova.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir tieners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811054111/http://afrifiksie.com/wetenskapfiksie-boeke-vir-tieners/ |date=11 Augustus 2015 }} * [http://afrifiksie-nova.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ Afrifiksie.com: Wetenskapsfiksieboeke vir volwassenes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811062048/http://afrifiksie.com/oorspronklike-afrikaanse-wetenskapfiksie-boeke/ |date=11 Augustus 2015 }} *[http://afrifiksie-nova.com/in-afrikaans/boeke/tydlyn/ Afrifiksie-nova.com: Tydlyn] * [http://wc.slims.gov.za/desktop/desktopwc/core/index.phtml?language=&euser=&session=&service=&robot=&deskservice=desktop&desktop=desktopwc&workstation=&extra= Wes-Kaapse Biblioteekkatalogus]. * Amazon.com * Radio Sonder Grense-potgooie: Radiodramas. == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Afrikaanse letterkunde|Wetenskapfiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse letterkunde|Wetenskapsfiksie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Wetenskapsfiksieboeke]] 7baf98ef50r25uz8gyuqrjmpkuic0qj 0 103150 2896212 2456161 2026-04-22T09:23:29Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896212 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Wilson | image = | fullname = Wilson Rodrigues de Moura Júnior | height = 1,86&nbsp;m | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1984|1|31|df=yes}} | birth_place = [[Santo André]], [[Brasilië]] | currentclub = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | clubnumber = 84 | position = Doelwagter | youthyears1 = 2004 | youthclubs1 = [[Clube de Regatas Flamengo|Flamengo]] | years1 = 2005–2008 | years2 = 2006 | years3 = 2006 | years4 = 2006–2008 | years5 = 2009–2012 | years6 = 2013–2015 | years7 = 2015– | clubs1 = [[Clube de Regatas Flamengo|Flamengo]] | clubs2 = → [[Associação Atlética Portuguesa (RJ)|Portuguesa-RJ]] (leen) | clubs3 = → [[Olaria Atlético Clube|Olaria]] (leen) | clubs4 = → [[Figueirense Futebol Clube|Figueirense]] (leen) | clubs5 = [[Figueirense Futebol Clube|Figueirense]] | clubs6 = [[Esporte Clube Vitória|Vitória]] | clubs7 = [[Coritiba Foot Ball Club|Coritiba]] | caps1 = 0 | caps2 = 0 | caps3 = 0 | caps4 = 106 | caps5 = 68 | caps6 = 0 | goals1 = 0 | goals2 = 0 | goals3 = 0 | goals4 = 0 | goals5 = 2 | goals6 = 0 | nationalyears1 = | nationalteam1 = | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = }} '''Wilson Rodrigues de Moura Júnior''' ([[31 Januarie]] [[1984]], Santo André) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] [[sokker]]doelwagter wat tans vir die Brasileirão-sokkerklub [[Coritiba Foot Ball Club]] speel. == Erelys == === Figueirense === * League Santa Catarina: 2008 * Vise-kampioen van die toernooi Brasilië: 2007 * Vise-kampioen van die 2° Divisão: 2010 === Vitória === * League Bahia: 2013 == Individuele toekennings == * Beste van League Santa Catarina: 2012 == Eksterne skakels == * [http://guardian.touch-line.com/StatsCentre.asp?Lang=0&CTID=59&CPID=133&pStr=Player&PLID=191444&TEID=5795 Guardian Stats Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811021910/http://guardian.touch-line.com/StatsCentre.asp?Lang=0&CTID=59&CPID=133&pStr=Player&PLID=191444&TEID=5795 |date=11 Augustus 2012 }} {{Sokkersaadjie}} {{DEFAULTSORT:Wilson Rodrigues De Moura Junior}} [[Kategorie:Brasiliaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Sokkerspelers van die Coritiba-sokkerklub]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Lewende mense]] 80iumqyv80ixv9djs9fmwl23wmfxyyj 0 106732 2895963 2677648 2026-04-21T18:19:04Z JMK 649 +prent 2895963 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Hawe | naam=Durban-hawe | beeld=Durban harbor.jpg | breedte=280px | onderskrif= | land=[[Suid-Afrika]] | ligging=[[Durban]] | skepe=4 500 handelsvaartuie | ton_vrag=80 miljoen | houers=2&nbsp;568&nbsp;124 TEU's (2012) | passasiers= | inkomste= | invoer= | uitvoer= | webtuiste=[http://www.transnetnationalportsauthority.net/OurPorts/Durban/Pages/Overview.aspx Transnet] }} [[Lêer:Durban, South Africa by Planet Labs, Port of Durban.jpg|duimnael|regs|285px|Satellietbeeld van die hawe en hawe-ingang]] Die '''Durban-hawe''' in [[Durban]], [[Suid-Afrika]], is die grootste en besigste [[hawe]] in [[Afrika]].<ref name="iss-shipping1">[http://www.iss-shipping.com/Microsites/Document%20Library/Port%20Of%20Durban.pdf Inchcape Shipping Services] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021064148/http://www.iss-shipping.com/Microsites/Document%20Library/Port%20Of%20Durban.pdf |date=21 Oktober 2013 }} (pdf) URL besoek op 30 Januarie 2016</ref> Dit is strategies aan groot internasionale skeepsroetes geleë en is die land se grootste houerhawe.<ref name="iss-shipping1" /> Dit hanteer jaarliks tot 80&nbsp;miljoen ton vrag. Dit is die vierde grootste houerterminaal in die [[Suidelike Halfrond]]; dit het in 2012 altesaam 2&nbsp;568&nbsp;124 houers van sowat ses meter lank (TEU's) hanteer. == Statistiek == * Durban is die besigste hawe in Suid-Afrika en hanteer meer as 60% van die land se in- en uitvoer. * Dit is die tweede grootste houerhawe in Afrika (naas [[Port Said]] in [[Egipte]]). * Dit is die vierde grootste houerterminaal in die [[Suidelike Halfrond]]. * Die omtrek van die hawe is sowat 21&nbsp;km. * Daar is treinspore van sowat 302&nbsp;km. * Dit het meer as 58 ankerplekke wat deur meer as 20 operateurs beheer word. * Elke jaar doen sowat 4&nbsp;500 handelsvaartuie die hawe aan. * Die ingang is 19&nbsp;meter diep en 222&nbsp;m breed by sy smalste punt.<ref>[http://ports.co.za/durban-harbour.php Ports & Ships] URL besoek op 30 Januarie 2016</ref> Die hawe is 24 uur per dag, sewe dae per week oop. Op openbare vakansiedae kan werkure egter beperk word. ==Lees ook== *[[CPPI-indeks]] *[[Maydon Wharf]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * Leverton, B.J.: The Romance of the Durban Harbour. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 13, nr. 3, Maart 1964 * [http://www.transnetnationalportsauthority.net/OurPorts/Durban/Pages/Overview.aspx Amptelike webtuiste] {{Commons-kategorie inlyn|Port of Durban}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Port of Durban|Engelse Wikipedia]] {{Koördinate|29.8732|S|31.0245|O|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Durban]] [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] hw8xdchktxlcvzjo1am2ynk8jpyxifh 0 107265 2895910 2650669 2026-04-21T17:16:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895910 wikitext text/x-wiki <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> <big>'''Leadenhall Market'''</big><br /> ---- '''City of London'''</big><br /><br /> [[Lêer:Leadenhall Market In London - Feb 2006 rotated.jpg|230px]]<br /><br /> '''Sentrale binneplein'''<br /><br /> ---- [[Lêer:Horace Jones, by Walter William Ouless.jpg|160px]]<br /><br /> '''Argitek: <br />Horace Jones (1819–1887)'''<br /><br /> ---- [[Lêer:Leadenhall Market, Gracechurch St.jpg|160px]]<br /><br /> '''Hoofingang: <br />Gracechurch Street'''<br /><br /> ---- </div> '''Leadenhall Market''' is 'n historiese oordakte markplein in [[Londen]] wat nog tot in die 1960's as groothandelsmark vir onder meer [[vleis]] en [[seekos]] gedien het. Toe die bekende argitektuurkritikus Ian Nairn (1930–1983) in 1966 'n besoek aan die mark gebring het, het hy dit nog as ''"a riot of fish and fowl"'' beskryf.<ref>Ian Nairn: ''Nairn's London''. Herdrukte uitgawe van 1966. Penguin Classics 2014</ref> Vanaf die laat 20ste eeu is die fokus verskuif na luukse winkels, kroeë en restaurante wat in die behoeftes van goedbetaalde werknemers in die historiese middestad en finansiële sakekern van Londen, die ''[[City of London]]'', voorsien. [[Lêer:Mercado Leadenhall, Londres, Inglaterra, 2014-08-07, DD 048.JPG|duimnael|links|'n Nagaansig van die sentrale oktagon-dak]] Argitektonies het Leadenhall Market sy eweknieë in sekere opsigte in die groot markgeboue van Noord-Engelse stede, al is dit geen vrystaande gebou nie, maar eerder 'n reeks ommuurde straatjies wat van glas-en-yster-dakke voorsien is en perfek inpas by die omliggende geboue soos die oordakte winkelarkades van [[Cardiff]] en [[Leeds]].<ref>Nicholas Kenyon (red.): ''The City of London. A Companion Guide''. London: Thames & Hudson 2012, bl. 333</ref> Leadenhall Market se boukuns kulmineer in die sentrale oktagon-dakontwerp waar alle wandelgange in die kompleks saamloop. Ná omvattende restourasiewerk, wat tussen 1990 en 1991 in opdrag van die ''[[City of London Corporation]]'' gedoen is, is Leadenhall Market in sy oorspronklike [[Victoriaanse tydperk|Victoriaanse]] glorie herstel - met 'n geskikte kleurskema en die rekonstruksie van historiese winkelfasades. Richard Rogers se moderne Lloyd's Building, wat by die noordoostelike hoek van die markkompleks aansluit, is deur die 19de eeuse yster-en-glas-boukuns geïnspireer en aksentueer dit.<ref>Nicholas Kenyon (2012), bl. 333</ref> == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === Leadenhall het sy oorsprong in 'n laat 13de eeuse herehuis en landgoed wat deur Sir Hugh Neville besit is. Sy onmiddellike omgewing het tot 'n gewilde markplek vir pluimvee- en later [[kaas]]verkopers geword. Markaktiwiteite strek hier moontlik selfs verder terug in die verlede aangesien 'n deel van die oorspronklike Romeinse forum van [[Londinium]] onder sy fondament lê. In 1411 het Lord Mayor (burgemeester) Richard "Dick" Whittington Leadenhall aan die stad Londen geskenk. Een van sy opvolgers, Simon Eyre, het die saal van die herehuis in 1440 deur 'n groot openbare graanskuur, skoolhuis en kapel vervang, eweneens as 'n geskenk aan die burgers van Londen. Die mark is vervolgens uitgebrei as 'n sentrale verkoopplek vir pluimvee, graan, [[eier]]s, [[botter]], kaas, kruie en ander kos. Vir die volgende twee eeue was Leadenhall 'n belangrike handelsplek wat van bykomende markte vir wol, leer en bestek voorsien is. === Heropbou na die Groot Brand en uitbreiding === [[Lêer:Leadenhall market Dragon (4277218434).jpg|duimnael|200px|Die ikoniese draakskulpture, wat in die City of London as grensmarkeerders dien, het in Jones se ontwerp dekoratiewe elemente geword]] Die Groot Brand van 1666 het net ligte skade in Leadenhall berokken. Die markkompleks is as oordakte struktuur heropgebou en onderverdeel in markte vir beesvleis, groentes en kruie. Sir Horace Jones, wat tussen 1864 en 1887 as Londense stadsargitek werksaam was, was verantwoordelik vir die ontwerp van drie nuwe markkomplekse in Billingsgate, Smithfield en Leadenhall. In Leadenhall het Jones die oorspronklike steengeboue in 1881 vervang deur moderne glas- en staalstrukture. Jones was allesbehalwe 'n argitektoniese puris en het klassieke stylelemente by sy ontwerp ingesluit om 'n markgebou te skep wat hoogs doeltreffend was, maar met al sy versierings, waaronder die ''City of London'' se ikoniese draakskulpture, ook 'n fees vir die oog kon bied. Sy ontwerp is in 1972 as argitektoniese monument aangewys. Die suidwestelike uitbreidings, wat in die laat 1880's by die oorspronklike gebou gevoeg is, het eenvoudiger geraak. === Die moderne mark === Op sy hoogtepunt is daagliks 34&nbsp;000 ganse in Leadenhall Market se slagterye geslag.<ref>''Baedeker London''. 18de uitgawe 2013. Ostfildern: Mairdumont - Karl Baedeker 2013, bl. 241</ref> Die pluimveemark, waar oorspronklik ook lewende voëls verkoop is (waaronder swane, reiers en fisante),<ref>Henry B. Wheatley and Peter Cunningham: ''London Past and Present. Its History, Associations, and Traditions''. Vol. II. London: John Murray, Albemarle Street 1891, bl. 377</ref> het nog tot in die 20ste eeu bestaan. Daarna is alle winkelruimtes verhuur vir die verkoop van vleis, vis of ander kos. Ysterhake, wat tot vandag toe aan die winkelfasades behoue gebly het, getuig nog van vroeëre markaktiwiteite. Teen die middel van die 20ste eeu het steeds meer koswinkels plek gemaak vir ander kleinhandelondernemings, kroeë en restaurante sodat Leadenhall Market in die volgende dekades tot een van die ''City of Londen'' se vyf vernaamste winkelsentrums kon ontwikkel. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Koördinate|51|30|46|N|0|5|1|W|region:GB_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Londen]] ek7h7oawlz0rs9s9epgew9iajy8bhgr 0 110268 2896079 2607333 2026-04-22T05:22:35Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896079 wikitext text/x-wiki Die '''Britse weermag''' het tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] die grootste  en duurste oorlog in sy lang geskiedenis geveg.<ref>Bourne (2001), pp. 118–119</ref> Anders as die [[Franse]] en [[Duitse]] weermagte het die Britse weermag aan die begin van die konflik hoofsaaklik uit vrywilligers bestaan – en nie uit lotelinge nie.<ref>Chappell (2003), p. 4</ref> Die Britse weermag was ook aansienlik kleiner as hul Franse en Duitse eweknieë.<ref>Chappell (2003), p. 3</ref> Daar was drie afsonderlike Britse weermagte tydens die oorlog. Die "eerste" weermag was die klein vrywilligerkorps van 400,000 soldate waarvan  meer as die helfte oorsee uitgeplaas was om die [[Britse Ryk]] te beskerm. Hierdie getal het ingesluit die ''Regular Army'' en die reserviste in die ''Territorial Force''. Gesamentlik het hulle die ''British Expeditionary Force'' (BEF) gevorm wat hoofsaaklik gestig is vir diens in Frankryk en bekend geword het as die ''Old Contemptibles''. Die tweede weermag was ''Kitchener's Army'' wat bestaan het uit die vrywilligers in 1914–1915 wat bestem was om die stryd te betree by die [[Slag van die Somme]]. Die "derde" is gevorm met die instelling van opkommandering in Januarie 1916. Teen die einde van 1918 het die weermag 'n maksimum sterkte bereik van 4,000,000 en kon meer as 70 afdelings ontplooi word. Die groter meerderheid van die weermag het in die hoof oorlogsteater geveg op die Westelike Front in Frankryk en België teen die [[Duitse Ryk]]. Sommige eenhede was betrokke in Italië en [[Thessaloniki|Salonika]] teen [[Oostenryk-Hongarye]] en die Bulgaarse weermag. Ander het geveg in die Midde-Ooste, Afrika en Mesopotamië – hoofsaaklik teen die [[Ottomaanse Ryk]]- en een bataljon het in Sjina saam met die Japannese weermag geveg in die Beleg van Tsingtao. Die oorlog het uitdagings gebied vir die weermag bevelvoerders in die sin dat – voor 1914 – die grootste formasie wat enige dienende Generaal in die BEF aangevoer het tydens operasies 'n [[divisie]] was. Die uitbreiding van die weermag het meegebring dat sommige offisiere bevorder is van brigade – na afdelingsbevelvoerder in minder as 'n jaar. Bevelvoerders moes ook opgewasse wees vir die nuwe taktiek en wapens wat ontwikkel is. Die skuif weg van maneuvers na loopgraaf oorlogvoering het beteken dat [[infanterie]] en [[artillerie]] moes leer om saam te werk. Tydens aanvallende optrede – en ook wanneer hul verdedig het – het hulle geleer hoe om gekombineerde magte te gebruik om die voorste linie te verdedig. Later in die oorlog is die [[masjiengeweer]] korps en die [[tenk]] korps ook ingesluit by die nuwe taktiese doktrine. Die manskappe op die front het gebuk gegaan onder voorraad probleme – daar was 'n tekort aan voedsel; siekte was algemeen vanweë die rotplae en die klam toestande. Tesame met die vyandige aksie moes die troepe ook nuwe siektes trotseer: loopgraafvoet; loopgraafkoors en loopgraafnefritis. Teen die einde van die oorlog in 1918 is Britse verliese beraam op 673,375 dood of vermis as gevolg van vyandige aksie of siekte. 'n Verdere 1,643,469 was gewond. In die haas om te demobiliseer teen die einde van die oorlog  het die sterkte van die weermag verminder van 4,000,000 troepe in 1918 tot 370,000 teen 1920. == Organisasie == Die Briste weermag tydens die Eerste Wêreldoorlog kon sy samestelling naspoor na die stygende eise van imperiale uitbreiding. Die raamwerk was die vrywillige sisteem van werwing en die regimentsisteem wat omskryf is deur die Cardwell- en  Childers Hervormings  van die laat 19de eeu. Die weermag was voorberei en primêr aangewend vir Ryks aangeleenthede en die daaropvolgende koloniale oorloë.<ref name="ch212">Chandler (2003), p. 212</ref> Gedurende die laaste jare van die 19de eeu was die weermag in 'n belangrike konflik gewikkel – die [[Tweede Vryheidsoorlog]] (1899–1902) – wat die tekortkominge in taktiek, leierskap en administrasie beklemtoon het. Die Esher Verslag van 1904 het radikale hervormings aanbeveel soos die skepping van 'n Weermagraad; 'n Generale Staf; die afskaffing  van die posisie Opperbevelhebber van die magte en die instel van 'n Hoof van die Generale Staf.<ref>Cassidy (2006), p. 78</ref> Die Haldane hervormings van 1907 het op formele wyse 'n ekspedisionele mag geskep van sewe divisies (een [[kavallerie]], ses infanterie); die vrywilligers georganiseer in 'n nuwe ''Territorial Force'' van veertien kavallerie brigades en veertien infanterie afdelings en die vorige burgermag omskep in die  ''Special Reserve'' ten einde die ekspedisiemag te versterk.<ref>Cassidy (2006), p. 79</ref> Met die uitbreek van die oorlog in Augustus 1914 was die Britse beroepsleër 'n klein professionele mag bestaande uit  247,432 staande troepe.  Byna helfte van die beroepsleër (74 van die 157 infanterie bataljons en 12 van die 31 kavalrie regimente), was oorsee gestasioneer in garnisoene dwarsoor die [[Britse Ryk]].<ref name="tr504">Tucker & Roberts (2005), p. 504</ref> Die ''Royal Flying Corps'' was deel van die weermag tot  1918. Met die uitbreek van die oorlog het dit bestaan uit 84 vliegtuie.<ref name="tr504">Tucker & Roberts (2005), p. 504</ref> Die beroepsleër was gerugsteun deur die ''Territorial Force'' en deur reserviste. In Augustus 1914 was daar drie vorme van reserviste. Die ''Army Reserve'' van afgetrede soldate was 145,350 man sterk.<ref name="reserve">Baker, Chris.</ref> Die ''Special Reserve'' het 'n verdere  64,000 man gehad en was 'n deeltydse mag soortgelyk aan die ''Territorial Force''.<ref name="reserve">Baker, Chris.</ref> Die ''National Reserve'' het ongeveer 215,000 man gehad.<ref name="tr504">Tucker & Roberts (2005), p. 504</ref><ref name="reserve">Baker, Chris.</ref> Die beroepsleër en die reserviste was – ten minste op papier- 'n gemobiliseerde mag van amper 700,000 man, alhoewel slegs 150,000 onmiddellik beskikbaar was vir die  ''British Expeditionary Force'' (BEF) wat na die vasteland gestuur is. Dit het bestaan uit ses infanterie afdelings en een van kavallerie.<ref name="tr504">Tucker & Roberts (2005), p. 504</ref> In kontras hiermee het die Franse weermag in 1914  'n mag gemobiliseer van 1,650,000 troepe en 62 infanterie afdelings terwyl die Duitse weermag 1,850,000 troepe mobiliseer het en 87 infanterie divisies.<ref>Addington (1984), p. 92</ref> Brittanje het die oorlog begin met ses staande en veertien reserwe infanterie divisies. Gedurende die oorlog is 'n verdere ses staande, veertien ''Territorial'', 36 ''Kitchener's Army'' en ses ander divisies gevorm – insluitend die ''Naval Division'' van die [[Britse Vloot]].<ref>Tucker & Roberts (2005), p. 505</ref> Met verloop van die oorlog het die samestelling van die infanterie afdelings geleidelik verander – met groter klem wat geplaas is op die voorsiening van organiese steunvuur aan die infanterie afdelings. Teen 1918 het 'n Britse divisie bestaan uit drie infanterie brigades – elk bestaande uit drie bataljonne. Elkeen van hierdie bataljonne het 36 Lewis masjiengewere gehad. Daar was in totaal 324 van hierdie wapens in die divisie. Hier benewens was daar 'n afdelings- masjiengeweer bataljon wat toegerus was met 64 [[Vickers-masjiengeweer|Vickers masjiengewere]] in vier kompanies van 16 gewere. Elke brigade in die divisie het 'n [[mortier]] battery gehad met agt Stokes mortiere.<ref name="tr504">Tucker & Roberts (2005), p. 504</ref> Die artillerie het die samestelling van die batterye gereeld verander. Op hierdie wyse het die weermag drasties verander met verloop van die oorlog in reaksie op verskeie verwikkelinge – van die beweeglike oorlog tydens die openingsweke na die statiese loopgraafoorlog van 1916 en 1917.<ref name="messenger">Messenger (2005), pp. 25–26</ref> Die kavalarie van die ''British Expeditionary Force'' het  9.28% van die weermag verteenwoordig; teen Julie 1918 het dit slegs 1.65% verteenwoordig. Die infanterie het van  64.64% in 1914 verminder na 51.25% van die weermag in 1918 terwyl die ''Royal Engineers'' vermeerder het van 5.91% na 11.24% in 1918.<ref name="ch212">Chandler (2003), p. 212</ref> == Britse Ekspedisiemag == [[Lêer:British recruits August 1914 Q53234.jpg|duimnael|Augustus 1914: Londonse vrywilligers wag vir hul soldy by [[St Martin-in-the-Fields|St. Martin-in-the-Fields]]]] Onder die voorwaardes van die ''[[Entente Cordiale]]'' sou die Britse weermag se rol in 'n Europese oorlog wees om soldate van die Britse Ekspedisie mag (BEF) te onderneem. Dit het bestaan uit ses infanterie afdelings en vyf kavallerie brigades wat in twee afdelings verdeel was: ''Army corps I Corps'' onder bevel van Douglas Haig, en II Corps onder bevel van Horace Smith-Dorrien.<ref name="ch211">Chandler (2003), p. 211</ref> Aan die begin van die konflik is die Brits-Indiese weermag ingeroep vir ondersteuning;  in Augustus 1914 was 20 persent van die 9,610 Britse offisiere wat oorspronklik na Frankryk gestuur is – van die Indiese weermag. 16 persent van die 76,450 ander range was afkomstig van die Brits-Indiese weermag.<ref name="ch211">Chandler (2003), p. 211</ref> Duitse heerser keiser Wilhelm was bekend vir sy afkeurende houding teenoor die BEF. Hy het 'n bevel uitgereik op 19 August 1914 met die doel om  "''exterminate...the treacherous English and walk over General French's contemptible little army''". Gevolglik het die oorlewendes van die weermag later jare na hulself verwys as  "''The Old Contemptibles''". Teen die einde van 1914 (na die veldslae van Mons, Le Cateau, Aisne en Ypres) was die Britse beroepsleër bykans heeltemal uitgewis – alhoewel hulle daarin geslaag het om die Duitse opmars te stuit.<ref name="ch211">Chandler (2003), p. 211</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} [[Kategorie:Britse Ryk]] [[Kategorie:Eerste Wêreldoorlog]] je3syw4kavekb1bywn2qhhyd6w7he9c 0 116245 2896091 2895226 2026-04-22T05:27:24Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896091 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Delphi amphitheater from above dsc06297.jpg|duimnael|Teater in [[Delphi]].]] [[Lêer:Bergama tiyatro.jpg|duimnael|Teater in [[Pergamum]].]] [[Lêer:Argos Theater.jpg|duimnael|Teater in Argos.]] [[Lêer:Priene Theater1.JPG|duimnael|Teater in Priene.]] [[Lêer:Taormina TheatreAntique 02.jpg|duimnael|Teater in Taormina.]] [[Lêer:Theatre@Assos(Turkey), April '09.JPG|duimnael|Teater in Assos.]] '''Griekse teater''' verwys na die [[drama]] en teater van [[Antieke Griekeland]], wat as die begin en basis van Westerse teatergeskiedenis beskou word. Dié teater was oorspronklik 'n ritueel in die kultus van [[Dionysos]]. In die [[Romeinse mitologie]] is [[Bacchus]] die [[god]] van [[wyn]] en vrugbaarheid. == Ontstaan == Die Grieke se groot ryk begin bykans 800 voor Christus en strek tot en met die dood van Alexander, die Grote in 323 v.C., waarna die Griekse ryk verdeel is. In die ryk se bestaan van 450 jaar het die Grieke die letterkunde, argitektuur, wiskunde, wetenskap en politiek, asook die kunste van die [[Weste|westerse wêreld]] se grondslag, tot 'n groot mate ontwikkel. Een van hul mees invloedryke nalatenskappe is dié van die geskrewe klassieke tragedie en komedietekste waarop daar nog eeue na hul bestaan voortgebou is.<ref>http://www.interkriti.org/crete/iraklion/phaistos.html?vpg=2. Besoek op 30 Oktober 2016</ref> Op die eiland [[Kreta]] is 'n antieke, kultiese teater gevind naby die paleis van Phiastos wat gebruik is vanaf ongeveer 1900 v.C. tot 1700 v.C.. Daar is skilderwerk op muurpanele gevind wat afbeeldings van oesfeeste kan wees wat vir die godin van vrugbaarheid gehou is. In Griekeland, tydens die sesde eeu v.C., word ronde areas aan die voet van 'n heuwel geskep, genaamd die ''orchestra''. Hier kon die mense dan, terwyl hul teen die heuwel sit, kyk hoe die priesters die god, Dionysius vereer met hul rituele. Daar is diere op 'n altaar of ''thymele'' geoffer as deel van 'n aanbiddingsritueel.<ref>Mark Damen 2012. [https://www.usu.edu/markdamen/ClasDram/dhapters/014gkorig.htm]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} URL besoek op 31 Oktober 2016</ref> Daar word gereken dat hierdie rituele uitgebeeld is deur priesterkore van sowat 50 mans wat gesing, gedans en kostuums, maskers en grimering gedra het. Daar word beweer dat hul 'n ''Dythyrambe''<ref>Hart, ML. 2000. The art of ancient Greek theater. LA: J.Paul Getty Museum.</ref> gesing het (dit is 'n lofsang ter ere van 'n god) en met betekenisvolle gebare uitgebeeld het. Dit kon dus verband hou met die ontstaan van die latere geskrewe dramas wat geskep is deur skrywers soos Aeschylus, [[Sophokles]] en Euripedes. Daar is egter geen klinkklare bewys dat rituele die geskrewe dramatekste se ontstaan bewerkstellig het nie. Die Grieke se passie vir storievertelling as 'n [[kuns]] is versterk deur die teaterkompetisies in [[Athene]] 532 v.C.. Die Kompetisie van die Stad van Dionysia is elke jaar in Maart aangebied. Daar is in die begin afgekondig dat drie toneelskrywers se stukke as trilogië vir die fees aanvaar word. Op 'n dag is daar dan 'n groot optog of ''pompe'' gehou deur die strate van Athene. Vroue en mans, kinders en hooggeleerdes het die optog bygewoon terwyl hul 'n houtbeeld van Dionysius van buite die stad na die tempel by die teater van Dionysius teen die suidelike hang van die Akropolis. Die prosessie het dan teen die aand geëindig met 'n fees. Daar is nog steeds 'n pilaar van 'n kollosale phallus op die eiland [[Delos]] wat 300 v.C. gebou is. Hierdie is die simbool van vrugbaarheid. Daar is dus ook nog ander beelde van Phalloi in die optog gedra. Snaaks genoeg is daar vandag nog 'n soortgelyke tradisie wat in Japan gehou word in die Nagoya. In 508 v.C. is 'n nuwe kompetisie van Dionysia begin naamlik die Dithyrambe fees. Kore van die tien Atheense stamme het deelgeneem. Daar was aparte kore vir mans en seuns. Daar is gesing en die kore is begelei deur dubbel rietfluite, liere en siters teen die 2de eeu v.C. == Akteurs == Die toneelspelstyl van die Griekseteater<ref>Wiles, D. 2000. Greek theatre performance: An introduction. UK: Cambridge University Press</ref> sou definitief groter as die lewe moes wees bloot omdat die toneelstukke in opelugteaters aangebied is sonder enige mikrofoonstelsels soos ons dit vandag ken. Om die verhaal oor te dra aan die toeskouer sou hul groot gebare moes maak en baie sterk speel. Een van die eerste wenners van so 'n Stad van Dionysius kompetisie was Thespis. Hy word dan gereken as die eerste, waarlike akteur. Nog 'n bekende akteur was Prynichius wat die eerste kompetisie wen om en by tussen 511 en 508 voor Christus. Hy voer tragedies op en gebruik historiese onderwerpe, soos byvoorbeeld die geskiedkundige val van Meletus wat deur die Perse verower is. Sy stuk het die toeskouers so ontstel dat almal in die teater begin huil het en die stuk daarna verban is. Phrynichus was ook die eerste uitvoerende kunstenaar wat vroue karakters in sy werk ingesluit het. Hierdie vroue is egter deur mans gespeel met vroue maskers. Ongelukkig het geen van die skrywers wat tydens die 6de eeu voor Christus geskryf het se werke oorgebly nie. == Maskers == Die masker in die Griekse teater is gebruik sodat die akteurs meer as een karakter kon speel. Die vergrote uitdrukking op die masker se gesig het gehelp dat die gehoor hul makliker kon sien. Verder kon die masker ook as 'n klein megafoon dien om die volume van hul stemme te verhoog. Maskers is van hout, linne, en kurk gemaak. Hulle het soms ook regte hare gebruik vir die masker. == Teaterkostuums == Die kostuums het die sosiale status, geslag en ouderdom van 'n karakter suggereer. Onder is 'n gewone kleed gedra of 'n onderkleed wat ook ''peplos'' of ''chiton''<ref>Barton, L. Historic Costume for the stage. London: Adam and Charles Black.</ref> genoem is en bo-oor 'n mantel of ''himation.'' Die chiton kon van wol of linne gemaak wees. Hul dra ook 'n kleiner mantel of tjalie wat bekend staan as die ''chlamys.'' Reisigers het 'n petasos of sonhoed gedra om hul teen die weer te beskerm. Vir die alledaagse lewe is 'n sandaal wat dikwels om die kuit vas geryg is, was dikwels die skoeisel van die Grieke. Hulle dra ook graag kuitlengte stewels om hul voete te beskerm. Tragiese akteurs moes platvormskoene dra om groter en meer sigbaar te wees. Komiese karakters het gewone kouse gedra en wanneer vroue uitgebeeld is het lyfkouse gedra met ''progastreda'' vir 'n groter maag en 'n ''prosterneda'' vir borste van 'n vrou. == Gebruik van rekwisiete == Die rekwisiete is gebruik om die karakter beter te skilder: byvoorbeeld, 'n kroon vir 'n koning, 'n lier vir 'n musikant, 'n kierie vir 'n ou mens en wapens vir soldate. Die ''skeuopoios'' was die Griekse naam vir 'n rekwisietekunstenaar.<ref>http://artsedge.kennedy-center.org/interactives/greece/theater/playersProps.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161202112719/http://artsedge.kennedy-center.org/interactives/greece/theater/playersProps.html |date= 2 Desember 2016 }} Besoek op 31 Oktober 2016</ref> == Amfiteater == Vir die Stad van Dionysius-fees het die argitektoniese konsep van die Griekse teater of amfiteater verder ontwikkel.<ref>Brockett, OG. 1974. The theatre an introduction. New York: Holt, Rinehart and Winston</ref> Daar word nou tydelike houtstelasies as sitplekke teen die Akropolisheuwel gebou. Die ''orchestra'' of “verhoog” het nou 'n vierkantige vorm en agter die orchestra is 'n gebou met 2 tot 3 in- en uitgange opgerig wat die ''skene'' genoem is. Die skene of tydelike hut of tent. Die akteurs kon nou daarin met hul maskers en nuwe kostuums verdwyn en verskyn om hul vir 'n volgende toneel aan te trek. Later, in 4 v.C., word die skene 'n permanente gebou. Die ''theatron'' was die gedeelte waar die gehoor kon sit. Later is die houtsitplekke met marmer vervang. Daar was ook twee ''parados'' of gange waar die koor en akteurs kon inkom en uitgaan. == Ontwikkeling van geskrewe dramatekste == Omdat die verhale en geskiedenis van die Grieke ontwikkel het in dramas wat op skrif gestel is, het ons vandag die voorreg om drie van die skrywers se dramatekste te kan lees.<ref>Dutta, S. & Goldhill, S. 2004. Greek tragedy. London: Penguin.</ref> Daar het 32 tekste van drie van die heel belangrikste skrywers oorgebly! Aeschylus wen 'n prys vir sy tragedie in 484 v.C.. Net sewe van die 80 tekste van Aeschylus bly oor. Hy skryf onder andere ''Die perse, Prometheus gebind, Sewe teen Thebes.'' Een van sy groot werke is ''Oresteia'' en 'n ander is ''Agamemnon''. Hy verminder die koor na twaalf mans en bring 'n tweede akteur in sodat daar nou dialoog kan ontstaan tussen twee karakters. Hier volg 'n kort opsomming van die verhaal van die drama ''Agamemnon'': === Storie van Agamemnon deur Aeschylus === Op die muur van die paleis van Argos staan 'n wagter. Sodra hy 'n teken kry sal hy aankondig dat Troje oorwin is deur die Griekse leer. As hy die teken ontvang hardloop hy en vertel die nuus met groot vreugde aan Koningin Klyteimnestra. Hy gaan van die verhoog af en die koor van ou manne van Argos vertel aan die gehoor hoe Paris, die Trojaanse prins, vir Helena gesteel het. Sy was die vrou van die Griekse koning, Menelaos. Daar volg dan 'n tienjarige oorlog tussen die Trojane en die Grieke. Die hartseer nuus word ook vertel van hoe Agamemnon, die broer van Menelaos sy pragtige dogter Iphigenia aan die god van Artemis geoffer het om die regte wind vir die seile van die Griekse vloot te verseker. As die koningin Klyteimnestra verskyn moet sy aan die koor van ou manne verduidelik hoekom sy beveel het dat daar 'n dankoffer tot lof van die gode gedoen moet word. Sy lig hul dan in dat Troje die vorige na geval het. Die koor bedank die gode, maar wonder so 'n bietjie of haar nuus ooit waar is. 'n Boodskapper verskyn en bevestig die nuus. Hy vertel ook hoe swaar die Griekse manskappe in Troje gekry het en loof die gode vir hul veilige terugkoms. Klyteimnestra stuur die boodskapper terug na Agamemnon maar voordat hy kan vertrek vertel hy aan die koor van die vreeslike storm wat die Griekse vloot getref het. Menelaos en baie ander is weg. Die koor sing oor die vernietigende skoonheid van Helena en as Agamemnon binnekom, ry hy op 'n strydwa met Kassandra, die Trojaanse prinses wat hy as slavin en bywyf verower het. As Klyteimnestra hom verwelkom en haar liefde aan hom verklaar met 'n tapyt van pers mantels wat voor hom uitgesprei word, jak hy haar af. Hy wil nie op die pers mantels loop nie omdat dit 'n daad van hoogmoed is maar, sy dwing hom om dit te doen en hy gaan die paleis binne. Die koor verklaar dat daar iets nie pluis is nie. Klyteimnestra kom uit en beveel Kassandra om in die huis te gaan. Kassandra praat nie met Klyteimnestra nie en dan begin sy te profeteer. Die koor hoor hoe hul koning Agamemnon en sy, Kassandra sal sterf en dat daar iemand sal kom wat hul dood sal vergeld. Dan gaan sy die huis binne. Die koor raak bang, Agamemnon gil. Die paleis deur open en Klyteimnestra verskyn. Sy staan oor die lyke van haar man en Kassandra. Nou verklaar sy dat sy Iphigenia se dood vergeld het en haar geliefde Aegisthus, die nefie van haar gestorwe man, kom staan by haar. So tussen hakkies, Aegisthus se twee broers is gekook deur Agamemnon se vader en so bedien aan Aegisthus se vader. Klyteimnestra en Aegistus regeer van nou af die Grieke. Maar o wee! Net daar verklaar die koor dat Orestes, die seun van Agamemnon en Klyteimnestra gaan terugkeer en die dood van sy vader vergeld. Net soos daar deur Kassandra voorspel is. Geen sepie kan so erg wees soos 'n Griekse tragedie nie! === Sophocles, 'n tragedie skrywer van die Grieke, 406 tot 496 v.C. === Daar word beweer dat Sophocles agtergrond panele vir die teater of “pinakes” ontwerp het. Hy was die mees vaardigste van al die dramatiste. Sy toneelstuk ''Koning Oedipus'' word gereken as die mees perfekte Griekse tragedie. Ongelukkig wen hy nie die Stad van Dionysia Kompetisie daarmee nie. In vergelyking met Aeschylus het Sophocles meer komplekse en sielkundige en goed gemotiveerde karakters geskep. Van sy tekste is ''Antigone, Electra, Aias,'' en ''Vroue van Trachis''. 'n Voorbeeld van Sophocles se briljantheid is te vinde in die gedeelte waar Oedipus Rex agterkom dat hy sy vader doodgemaak het en met sy moeder getrou het. Aristoteles noem hierdie oomblik van erkenning in die drama die ''anagnorisis''. === Storie van koning Oedipus deur Sophocles === Die orakel van Delfi profeteer dat die koning van Thebes, Laius se seun, hom gaan doodmaak en met sy vrou, Jocasta slaap. Jocasta is die seun se eie ma. Toe die baba seun, Oedipus, gebore word beseer sy pa sy enkels en laat die kind in die berge om te sterf. 'n Skaapwagter ontdek die kind en neem hom na die koningsegpaar van Korinthe. Hul noem hom Oedipus en maak hom groot. Oedipus gaan as ouer seun na die orakel van Delfi toe om te hoor wie sy biologiese ouers is. Sy, die ''orakel'' of profetes, vertel hom dat hy sy vader gaan doodmaak en met sy moeder slaap. In sy poging om van hierdie nare voorspelling te vlug beland hy in 'n worsteling met 'n man by 'n kruispad en maak hy die man dood. Dit was Laius. Later word Oedipus die koning van Thebes en trou onwetend met sy moeder, Jocasta. Toe die arme egpaar die waarheid hoor by die siener, Tiresias hang Jocasta haarself en Oedipus steek sy eie oë uit. Die koning verlaat sy koninkryk met die hulp van sy dogter, Antigone. Hy sterf eindelik in die dorp Colonus. Wat 'n tragiese verhaal!<ref>Brockett, OG. Ibid.</ref> === Euripedes, 'n tragedie skrywer van die Grieke, 480 tot 406 v.C. === Euripedes was die grootste Griekse dramaturg. Net agtien van sy toneelstukke het die toets van die tyd weerstaan. Sy tekste was meer natuurlik as die van die ander skrywers, maar hy word nie daarvoor in sy tyd erken nie. Van sy tekste is onder andere: ''Die Bacchae, Hippolytus, Alcestis, Die vroue van Troje, Orestes, Helena, Iphigenia in Aulis'' en ''Herakles''. Hy bevraagteken die gode se mag. Hy skep sterk, intelligente vroue as karakters.<ref>Clark, B.H. 1933. Twenty six unabridged plays: World Drama. New York. Dover Publications</ref> 'n Voorbeeld van so 'n karakter is Medea wat haar seun doodgemaak het. Hy wen egter vir die toneelstuk die derde plek by die Dionysia-kompetisie. === Storie van Medea deur Euripedes === Medea se man, Jason, het Glauke, die dogter van Creon van Korinthe as vrou geneem en Medea en haar twee seuns uit Korinthe verban. Medea sweer dat sy haar man en sy gespuis gaan vernietig! Sy oortuig Creon dat sy nog 'n dag in Korinthe gaan bly. Sy organiseer 'n plek om heen te vlug na die moord. Ja, heel toevallig kom Koning Aegus van Athene daar verby. Medea belowe om hom van sy steriliteit te genees as hy haar teen Jason se mense beskerm. Sy lig hom natuurlik nie in dat sy 'n hele klomp mense gaan vermoor nie. [[Lêer:Angelique Rockas - Headshot Medea.jpg|duimnael|[[Angelique Rockas]] in die rol van Medea in die Theatro Technis-produksie, onder regie van George Eugeniou]] Medea gee aan Jason 'n kleed en kroon om vir Glauke te gee sodat hul twee seuns daar kan bly. Medea het egter die twee geskenke vervloek. Toe Glauke die kleed aantrek het sy aan die brand geslaan. 'n Boodskapper bring die vreeslike nuus vir Medea. Toe Creon sy dogter so sien het hy hom op Glauke gewerp en ook gesterf. Nou hoef Medea nog net vir Jason en hul twee seuns om die lewe bring. Sy maak haar twee seuns met 'n swaard dood – nadat sy darem so 'n bietjie geworstel het met haar moederlike instink! Net toe Jason arriveer om haar te keer om hul kinders dood te maak verdwyn die vreeslike vrou met 'n strydwa die lug in wat getrek word deur 'n draak. Jason vervloek sy vrou. Sy vervloek hom terug. Sy wil ook nie eers hul seuns se liggame teruggee sodat hy hulle kan begrawe nie. En woerts, weg is sy! == Ontwikkeling van satires == Om en by 501 v.C. is satires opgevoer tydens die Dionysia Kompetisie. Die woord kom van die woord sater af wat 'n half-mens en half-dier is. Vandag kan ons nog afbeeldings op kruike sien van hierdie wesens. Dis mans met dierlywe en 'n borskas, 'n lang stert en ore. 'n Satire is dus 'n toneelstuk waarin daar die spot gedryf word met mense. In die 5de eeu voor Christus moes 'n dramaturg drie tragedies aanbied en een satire. Hierdie satires het gedien as 'n kort toneelstuk na die tragedies. Dit moes ontspanning bied na al die tragiese toneelstukke. Die satires is aangebied in 'n groteske, karikatuuragtige, burleske styl. Satires<ref>Le Boeuf, M. 2007. The power of ridicule: An analysis of satire. University of Rhode Island. http://digitalcommons.uri.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1065&context=srhonorsprog Besoek 31 Oktober 2016.</ref> was dus die spottende weergawe van 'n mitologiese onderwerp wat die draak gesteek het met gode en helde. Dit het dikwels in die platteland afgespeel en het bestaan uit 'n gefuif, gedrink en gedans. Die karakters het in 'n streeksdialek gepraat. Die spelers in 'n satire het maskers gedra. Die koorlede het skamele, barbaarse klere gedra van bokvelle met 'n groot fallus vir komiese effek. Die struktuur van 'n satire is dieselfde as die van 'n tragedie. Silenus was die leier van die Satiriese koor – 'n klomp episodes van die satiriese drama is afgewissel deur odes deur die koor. Daar is slegs een satire wat nog bestaan, naamlik ''Cyclops'' deur [[Euripides]] (520 v.C.) en dit is gebaseer op 'n episode van die Odyssea van Homerus. Die populariteit van die satires het afgeneem want die gehore het begin om komedies te verkies bo satires. == Ontwikkeling van die Griekse komedie == Die komedies het kontemporêre temas uitgebeeld. In die vierde eeu v.C. by die Dionysia kompetisie is slegs een satire per jaar opgevoer. In 487 v.C. is die kompetisie van Dionysia weer uitgebrei. Vyf komediedramaturge moes elk 'n komedie aanbied op elke dag van die vyf dae van die fees. Die struktuur van die komedie was ook dieselfde as die van die tragedie. Die koor van die komedie is dikwels gespeel deur diere en dinge, soos perdebye, paddas en selfs wolke. Die musikante en komiese akteurs het belaglike kostuums aangetrek. Die mans het rondgeloop met flappende fallusse, boepense, bollende borskaste en bakboude. Die koorlede het gelukkig nie nodig gehad om so laf aan te trek nie. Die maskers van die Griekse komedies was karikatuuragtig, lelik en laf. Die enigste oorblywende komedies is die wat in die vyfde eeu v.C. geskryf is deur Aristophanus. Van sy veertig toneelstukke het elf oorgebly. Die komedies dryf die spot met die politiek en sosiale gewoontes van die dag. Die styl is burlesk, en vol giftige persoonlike uitlatings teen politici en vername mense in Athene. Tydens die hoogtepunt van die Pelopiniese oorlog tussen Athene en Sparta, 411 v.C., het Aristophanus sy anti-oorlog komedie geskryf, genaamd ''Lysistrata''<ref>''Wilson, N. 1982.'' Two Observations on Aristophanes' ''Lysistrata. Oxford: Lincoln College.''</ref> waarin vroue van die twee state saamsweer om seks van hul mans te weerhou totdat daar vrede is. In die toneelstuk is die vroue natuurlik deur gemaskerde mans uitgebeeld. Dis interessant om te weet dat die Griekse tragedie geseëvier het toe die Griekeland floreer het terwyl komedie hoogty gevier het toe dit sleg gaan met die land en die frustrasies van die gemeenskap weerspieël is. Die Grieke het die oorlog teen Sparta verloor en was nou in 336 v.C. onder die heerskappy van die Masedoniese koning, Alexander die Groote.<ref>''Taylor, B. 1974. Picture reference book of the Ancient Greek. UK: Brockhamton.''</ref> Uit die aard van die saak is politiese kwessies nou vermy en persoonlike en sosiale sake is uitgebeeld in die nuwe komedie van 336 v.C.. Vir die eerste keer word liefde nou die hoofelement in die drama, maar dit was selde opregte liefde. Die rol van die koor is dikwels uitgeskakel, maar dialoog bly in versvorm. Die akteurs dra gewone kostuums in hierdie komedies. Die maskers word meer realisties. Slawe en ou mans bly karikature. Die enigste toneelstuk wat uit hierdie tyd bewaar bly is die van ''Dyskolos of Die'' ''Kla-kous'' gekryf deur Menander<ref>Fletcher, A. 2011. From ancient Athens to the American Republic. Baltimore, Maryland: Johns Hopkins University Press.</ref> in 342 – 291 v.C. het hierdie komedie 'n standaardtema van die gesinslewe handel nl. die afkeuring van 'n ouer van sy kind se keuse van 'n huweliksmaat. Menander se karakters het hul nie aan die groot mites van die verlede gesteur nie, maar hul eerder besig gehou met die alledaagse lewe van die gewone mense in Athene. Na die 3de eeu v.C. het die nuwe komedie se gewildheid begin afneem en die Stad van Dionysia se toneelkompetisie is nie meer in die eerste eeu na Christus aangebied nie. == Struktuur van die Griekse tragedie == Die struktuur van 'n Griekse tragedie bestaan uit die ''proloog'',<ref>[[T.T. Cloete|Cloete, T.T.]]: 1992. Literêre terme en teorieë. Pretoria. HAUM.</ref> wat die mitologiese (mites is stories oor gode) agtergrond van die toneelstuk beskryf. Die toneelstuk word deur een of twee akteurs gelewer – een speler kan met 'n masker aan baie ander karakters ook verteenwoordig. Die dialoog tussen twee of hoogstens drie karakters in hierdie toneelstukke word gevolg deur die koor se sang en dans. Die koor lewer ook repliek oor die storie. Hierna volg een toneel op 'n ander of ''episodes'' wat uitgevoer word deur tussen een, twee of drie akteurs wat die karakters met maskers vergestalt. Hierdie tonele word dan afgewissel deur die sang en dans van die koor wat ''stasimon'' genoem word. Die ''eerste stasimon'' is die einde van die eerste episode. Die karakters verlaat die verhoog en die koor dans en sing 'n ''stasimon''. Dit gaan oor dit wat gebeur het in die ''episode'' en plaas dit in die groter prentjie van die mitologiese verhaal. Nou volg episode op episode afgewissel met stasimons. Die ''exodos'' is die einde van die toneelstuk. Die koor sing en bied woorde van wysheid aan die gehoor om die boodskap van die drama uit te dra.<ref>Bruce MacLennan. 1999. Typical Structure of a Greek Play. https://web.eecs.utk.edu/~mclennan/Classes/US210/Greek-play.html Besoek 31 Oktober 2016.</ref> == Invloed op vandag se teater == Die Griekse teater het ons huidige teater in 'n groot mate gevorm tot wat dit vandag is. Die teater wat in die vorm van 'n amfiteater is wat op 'n verhoog met 'n proceniumboog afkyk, is nog steeds gewild by argitekte wat vandag se moderne teaters. Een van die redes hiervoor is dat die akoestiek van sulke teaters baie goed is asook die siglyne. Ons kan almal sien wat op die verhoog aangaan. Verder het die Griekse koor wat as verteller tydens die drama optree ook ons dramas beïnvloed. Ons het byvoorbeeld steeds dramas wat op die patroon geskryf is van 'n verteller wat ons inlig oor wat in die toneelstuk aangaan. Dink maar aan die verteller in Thornton Wilder se ''Our Town''. Ons moderne dramas maak ook gebruik van die lang monoloë van een karakter wat sy gevoelens en denke met ons deel. Hierdie tendens kan mens oor en oor in die dramas van Shakespeare opmerk. Laastens gebruik ons ook die maskertegniek in moderne dramas. In 1959 het die San Francisco Mime Troupe maskers begin gebruik en dit is verder uitgebou in die werk van Peter Schumann se Bread and Puppet Theatre in New York in die sestigerjare. Die gebruik van maskers in teaterproduksies gee die akteurs 'n geleentheid om 'n verdere dimensie toe te voeg aan die stuk. Die akteur met die masker kan 'n buitestaander wees wat repliek lewer oor wat in die storie aangaan en dalk 'n ander gesigspunt op die tema van die werk bied. Die Griekse teater se gebruik van maskers is ook duidelik te bespeur in die komedies van die Romeinse teater en die latere [[Commedia dell'arte]] teater. 'n Masker kan ook 'n kans bied om meer geloofwaardige fantasie karakters uit te beeld soos gedoen is deur die Suid Afrikaanse produksie van die Handspring Puppet Company van ''Midsomernagdroom'' deur William Shakespeare. == Sien ook == * [[Sirakuse]] * [[Bacchus]] * [[Dionysos]] == Bronnelys == * Kennis, 1980, vol 4, bl. 652-653, {{ISBN|0 7981 0826 6}} == Eksterne Skakels en Bibliografie == {{Verwysings}} [[Kategorie:Teater]] 25uoks1utedrsc22wp79k0kkfdrj8d3 0 118202 2896151 2857060 2026-04-22T07:06:39Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896151 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Kashima_Soccer_Stadium_5.jpg|240px]] | klubnaam = Kashima Antlers<br />鹿島アントラーズ | vollenaam = Kashima Antlers F.C. Co., Ltd. | bynaam = | stigting = {{start date and age|df=yes|1947}} as Sumitomo Metal FC | stadion = Kashima Sokkerstadion, [[Ibaraki-prefektuur|Ibaraki]] | kapasiteit = 40 728<ref name="so-net">{{cite web|url=http://www.so-net.ne.jp/antlers/kashima-stadium/equipment/index.html|publisher=so-net.ne.jp|title=Kashima Soccer Stadium|access-date=10 April 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081101174252/http://www.so-net.ne.jp/antlers/kashima-stadium/equipment/index.html|archive-date=1 November 2008}}</ref> | voorsitter = Fumiaki Koizumi | afrigter = Toru Oniki | liga = J1 Liga | seisoen = 2025 | posisie = 1ste van 20 (kampioene) | patroon_la1 = _Kashima Antlers 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Kashima Antlers 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Kashima Antlers 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _Kashima Antlers 2025 HOME FP | patroon_so1 = _Kashima Antlers 2025 HOME FP | linkerarm1 = e20018 | liggaam1 = e20018 | regterarm1 = e20018 | broek1 = 00003e | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Kashima Antlers 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Kashima Antlers 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Kashima Antlers 2025 AWAY FP | patroon_sh2 = _Kashima Antlers 2025 AWAY FP | patroon_so2 = _Kashima Antlers 2025 AWAY FP | llinkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = FFFFFF | kouse2 = ffffff |eienaar=Mercari}} {{Nihongo|'''Kashima Antlers'''|鹿島アントラーズ|}} is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in Kashima, [[Ibaraki-prefektuur|Ibaraki]], [[Japan]]. Hulle speel tans in die J1 Liga, die hoogste vlak van professionele sokker in Japan. Die klub geniet finansiële ondersteuning van Mercari, ’n Japannese e-handelsmaatskappy.<ref>{{cite web |title=株式会社メルカリおよび株式会社LIXILによる第三者割当増資引受けについて {{!}} 鹿島アントラーズ オフィシャルサイト |url=https://www.antlers.co.jp/news/club_info/87785 |website=鹿島アントラーズ オフィシャルサイト {{!}} KASHIMA ANTLERS |access-date=9 August 2024 |language=ja}}</ref> Sedert die ontstaan van die J.Liga en die bekendstelling van professionele sokker in Japan in 1993, het Kashima hulle bewys as verreweg Japan se suksesvolste sokkerklub in terme van trofeë. Hulle het reeds ’n rekord van 8 J1 Liga-titels gewen, 6 J.Liga-bekers (ook ’n rekord), 5 Keiserbekers en 6 Japanse Superbekers (nog ’n rekord), wat neerkom op altesaam negentien groot binnelandse titels — ’n ongeëwenaarde prestasie.<ref>{{cite web |title=Kashima Antlers |url=http://www.jsoccer.com/new/jleague/kashima-antlers |website=www.jsoccer.com |access-date=9 August 2024}}</ref> Op kontinentale vlak het Kashima in 2018 die AFC Kampioensliga gewen en sodoende Asiatiese kampioene geword.<ref>{{cite web |title=Japan’s Kashima Antlers secure Asian Champions League title with 2nd leg draw in Tehran |url=https://www.insideworldfootball.com/2018/11/11/japans-kashima-antlers-secure-asian-champions-league-title-2nd-leg-draw-tehran/ |website=Inside World Football |access-date=9 August 2024 |date=11 November 2018}}</ref> Die klub het ook twee keer die J.Liga-beker / Copa Sudamericana-kampioenskap gewen — in 2012 en 2013. Internasionaal het Kashima twee keer aan die FIFA Klubwêreldbeker deelgeneem.<ref name="hosts">{{cite web|url=https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=4/news=japan-set-to-host-continental-champions-in-2015-and-2016-2593526.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20150425065733/http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2015/m=4/news=japan-set-to-host-continental-champions-in-2015-and-2016-2593526.html|url-status=dead|archive-date=25 April 2015|title=Japan set to host continental champions in 2015 and 2016|publisher=FIFA.com|date=23 April 2015}}</ref> In die 2016-uitgawe het hulle as gasheer gekwalifiseer en het hulle geskiedenis gemaak deur as die eerste klub ooit vanaf die eerste rondte tot in die eindstryd deur te dring. Daar het hulle uiteindelik 4–2 na ekstra tyd teen die 2015–16 [[UEFA Champions League|UEFA Kampioensliga]]-wenners, [[Real Madrid]], verloor, met Gaku Shibasaki wat albei doele vir Kashima aangeteken het.<ref name="match report">{{cite web |url=http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/86/11/34/eng_08_1218_rmc-kas_fulltime.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220202920/http://resources.fifa.com/mm/document/tournament/competition/02/86/11/34/eng_08_1218_rmc-kas_fulltime.pdf |url-status=dead |archive-date=December 20, 2016 |title=Match report – Final – Real Madrid, C.F. v Kashima Antlers |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=18 December 2016 |access-date=18 December 2016}}</ref> Kashima is ook een van slegs twee klubs wat sedert die ontstaan van professionele topvlak-sokker in Japan elke jaar in die hoogste afdeling meegeding het — die ander is Yokohama F. Marinos. == Klubname == * 1947–1992 '''Sumitomo Metal''' * 1992– '''Kashima Antlers''' == Erelys == * '''J1 Liga (9)''' : 1996, 1998, 2000, 2001, 2007, 2008, 2009, 2016, 2025 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsuto Uchida]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Iwamasa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Yanagisawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiko Inoha]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Honda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Suzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Nakata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Ogasawara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Osamu Yamaji]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Soejima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuyo Fujishiro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiyuki Hasegawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisashi Kurosaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuto Honda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadatoshi Masuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Soma]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Go Oiwa]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Hirase]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daijiro Takakuwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Narahashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yutaka Akita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuzo Morioka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hitoshi Sogahata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Motoyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuzo Tashiro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Aoki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuya Yamamura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daigo Nishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Chikashi Masuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mu Kanazaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuya Osako]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Gaku Shibasaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Gen Shoji]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|JPN}} Ryota Nagaki * {{Vlagikoon|BRA}} [[Bebeto]] * {{Vlagikoon|BRA}} Zico * {{Vlagikoon|BRA}} Leonardo * {{Vlagikoon|BRA}} Jorginho * {{Vlagikoon|BRA}} Bismarck Barreto Faria * {{Vlagikoon|BRA}} Fábio Júnior Pereira * {{Vlagikoon|BRA}} Carlos Mozer * {{Vlagikoon|BRA}} Márcio Miranda Freitas Rocha da Silva * {{Vlagikoon|BRA}} Ricardo Alexandre dos Santos * {{Vlagikoon|BRA}} Mazinho Oliveira * {{Vlagikoon|BRA}} Fábio Santos * {{Vlagikoon|BRA}} Euller }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] fzo0se1mi124wr2ip2bun8fxpwyzit3 0 118203 2896143 2638211 2026-04-22T07:01:06Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896143 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Urawa Reds |image= |Volledige naam=Urawa Reds |Opgerig=[[1950]] |Stadion=Saitama Stadion 2002<br />[[Saitama]], [[Saitama-prefektuur]] |Kapasiteit=63&nbsp;700 |Voorsitter=Keizo Fuchita |Afrigter=Maciej Skorza |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Urawa Reds'''|浦和レッズ|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Saitama-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors''' * 1992– '''Urawa Reds''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Eksterne skakels == {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 5tu376krz6a3glfspt6eqq0rmm0wb9a 2896153 2896143 2026-04-22T07:40:36Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896153 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Urawa Red Diamonds | beeld = [[Lêer:Urawa_Fans.jpg|280px]] | beeld_grootte= 170px | vollenaam = Urawa Red Diamonds | bynaam = {{nihongo|Reds|レッズ|Rezzu}}<br>{{nihongo|Rooi Duiwels|赤い悪魔|Akai Akuma}} | stigting = {{Start date and age|1950}} as Mitsubishi Motors FC | eienaar = [[Mitsubishi Heavy Industries]] | voorsitter = Makoto Taguchi | afrigter = {{vlagland|Pole}} Maciej Skorża | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 20 | webwerf = {{URL|https://www.urawa-reds.co.jp/en/|urawa-reds.co.jp}} | stadion = Saitama Stadium 2002, [[Saitama]] | kapasiteit = 63 700 | patroon_la1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _urawa25h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 000000 | kouse2 = FFFFFF | current = 2026 Urawa Red Diamonds seisoen }}{{nihongo|'''Urawa Red Diamonds'''|浦和レッドダイヤモンズ|Urawa Reddo Daiyamonzu}} of eenvoudig '''Urawa Reds''' (浦和レッズ, ''Urawa Rezzu''), is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in die stad [[Saitama]], deel van die Groter Tokio-gebied in Japan, wat in die J1 League speel, die hoogste vlak van Japannese sokker. Die klub se naam kom van die voormalige stad Urawa, wat nou deel van Saitama is, en van die pre-professionele era se moedermaatskappy [[Mitsubishi-groep|Mitsubishi]], wie se logo uit drie rooi diamante bestaan, waarvan een steeds in die huidige klubwapen voorkom. Urawa Reds is een van die suksesvolste klubs in Japan en het verskeie binnelandse titels gewen, insluitend 1 J1 League-titel, ’n gesamentlike rekord van 8 Emperor’s Cups, 2 J.League Cups en 5 Japanese Super Cups. Op kontinentale vlak het Urawa Reds drie keer die AFC Champions League gewen en sodoende hul plek in die geskiedenis as Asiatiese kampioene bevestig (die mees onlangse in 2022). Die klub het ook die J.League Cup / Copa Sudamericana Kampioenskap in 2017 gewen. Internasionaal het Urawa Reds drie keer aan die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] deelgeneem, met hul beste prestasie in die 2007-uitgawe waar hulle derde geëindig het. == Ondersteuning == Urawa Red Diamonds is in die media en deur kritici verbind met regse en nasionalistiese ondersteuners. Sedert die vroeë 2000’s is sekere groepe van hul [[Ultras (sokker)|ultras]] (veral die “Urawa Boys” en verwante groepe) wyd gekritiseer vir xenofobiese en konfronterende gedrag. Dit sluit in die vertoon van die [[Vlag van Japan|vlag van die Japannese Keiserlike Leër]], anti-Koreaanse gesange en uitlokkende baniere, beide by tuis- en wegwedstryde.<ref name="Duerden">{{cite news |last=Duerden |first=John |date=30 May 2014 |title=An example made of Urawa Reds |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37355548/an-example-made-urawa-reds |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> In 2008 het gewelddadige botsings tussen ondersteuners van Urawa en [[Gamba Osaka]] by die Saitama-stadion uitgebreek, wat gelei het tot ’n ure-lange konfrontasie. Dit is destyds beskou as die ernstigste geval van ondersteunersgeweld in die geskiedenis van Japannese sokker.<ref name="Orlowitz">{{cite news |last=Orlowitz |first=Dan |date=20 September 2020 |title=Urawa pays price for hooliganism after years of looking the other way |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |work=[[Japan Times]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025 |archive-url=https://archive.today/20230920224030/https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |archive-date=20 Sep 2023}}</ref> In 2010 is Urawa Red Diamonds met $50 000 beboet nadat ’n groep van hul ondersteuners beledigings en uitroepe na buitelandse spelers van die mededingerklub [[Vegalta Sendai]] gerig het.<ref>{{cite news |last= |first= |date=13 March 2014 |title=J-League punishes Urawa for discriminatory banner |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37339179/j-league-punishes-urawa-discriminatory-banner |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> Die klub se mees berugte voorval het in Maart 2014 plaasgevind toe ’n “Japanese Only”-banier tydens ’n ligawedstryd in die Saitama-stadion opgehang is. Die banier, wat wyd as rassisties veroordeel is, het daartoe gelei dat die J.League sy eerste wedstryd ooit sonder toeskouers as straf ingestel het.<ref name="Duerden" /> Die voorval het nasionale en internasionale kritiek ontlok en gelei tot die formele ontbinding van Urawa se ondersteunersgroepe in die “Curva Est”-afdeling, hoewel die “Urawa Boys” later in 2018 weer hervorm is.<ref name="Orlowitz" /> Tussen 2020 en 2022, tydens die [[Covid-19-pandemie]], het Urawa-ondersteuners herhaaldelik openbare gesondheidsregulasies oortree.<ref name="Orlowitz" /> In Augustus 2023, ná ’n 3–0 nederlaag in die Emperor’s Cup teen Nagoya Grampus, het meer as 70 Urawa-ondersteuners die veld betree, versperrings afgebreek en met sekuriteitspersoneel en mededingende ondersteuners slaags geraak. Die Japan Football Association (JFA) het die voorval as ’n kollektiewe oproer beskryf en Urawa van die 2024 Emperor’s Cup uitgesluit. Agtien individue is ook van wedstryde verban, en die klub is gekritiseer omdat hulle oor ’n lang tydperk nie daarin geslaag het om hul ondersteuners effektief te beheer nie.<ref name="Orlowitz" /> == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors FC''' * 1992–1996 '''Mitsubishi Urawa FC''' * 1996– '''Urawa Red Diamonds''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urawa-reds.co.jp Amptelike webwerf] [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] a4e5zrbtsjq5cfv6m99hfwzs8ip2ydr 2896154 2896153 2026-04-22T07:41:10Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Stuur aan na [[Urawa Red Diamonds]] 2896154 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Urawa Red Diamonds]] be3qb1b5kohf90yc01ejpukcns648xg 0 118204 2896155 1521373 2026-04-22T07:41:32Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Removed redirect to [[Urawa Reds]] 2896155 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Urawa Red Diamonds | beeld = [[Lêer:Urawa_Fans.jpg|280px]] | beeld_grootte= 170px | vollenaam = Urawa Red Diamonds | bynaam = {{nihongo|Reds|レッズ|Rezzu}}<br>{{nihongo|Rooi Duiwels|赤い悪魔|Akai Akuma}} | stigting = {{Start date and age|1950}} as Mitsubishi Motors FC | eienaar = [[Mitsubishi Heavy Industries]] | voorsitter = Makoto Taguchi | afrigter = {{vlagland|Pole}} Maciej Skorża | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 20 | webwerf = {{URL|https://www.urawa-reds.co.jp/en/|urawa-reds.co.jp}} | stadion = Saitama Stadium 2002, [[Saitama]] | kapasiteit = 63 700 | patroon_la1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _urawa25h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 000000 | kouse2 = FFFFFF | current = 2026 Urawa Red Diamonds seisoen }}{{nihongo|'''Urawa Red Diamonds'''|浦和レッドダイヤモンズ|Urawa Reddo Daiyamonzu}} of eenvoudig '''Urawa Reds''' (浦和レッズ, ''Urawa Rezzu''), is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in die stad [[Saitama]], deel van die Groter Tokio-gebied in Japan, wat in die J1 League speel, die hoogste vlak van Japannese sokker. Die klub se naam kom van die voormalige stad Urawa, wat nou deel van Saitama is, en van die pre-professionele era se moedermaatskappy [[Mitsubishi-groep|Mitsubishi]], wie se logo uit drie rooi diamante bestaan, waarvan een steeds in die huidige klubwapen voorkom. Urawa Reds is een van die suksesvolste klubs in Japan en het verskeie binnelandse titels gewen, insluitend 1 J1 League-titel, ’n gesamentlike rekord van 8 Emperor’s Cups, 2 J.League Cups en 5 Japanese Super Cups. Op kontinentale vlak het Urawa Reds drie keer die AFC Champions League gewen en sodoende hul plek in die geskiedenis as Asiatiese kampioene bevestig (die mees onlangse in 2022). Die klub het ook die J.League Cup / Copa Sudamericana Kampioenskap in 2017 gewen. Internasionaal het Urawa Reds drie keer aan die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] deelgeneem, met hul beste prestasie in die 2007-uitgawe waar hulle derde geëindig het. == Ondersteuning == Urawa Red Diamonds is in die media en deur kritici verbind met regse en nasionalistiese ondersteuners. Sedert die vroeë 2000’s is sekere groepe van hul [[Ultras (sokker)|ultras]] (veral die “Urawa Boys” en verwante groepe) wyd gekritiseer vir xenofobiese en konfronterende gedrag. Dit sluit in die vertoon van die [[Vlag van Japan|vlag van die Japannese Keiserlike Leër]], anti-Koreaanse gesange en uitlokkende baniere, beide by tuis- en wegwedstryde.<ref name="Duerden">{{cite news |last=Duerden |first=John |date=30 May 2014 |title=An example made of Urawa Reds |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37355548/an-example-made-urawa-reds |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> In 2008 het gewelddadige botsings tussen ondersteuners van Urawa en [[Gamba Osaka]] by die Saitama-stadion uitgebreek, wat gelei het tot ’n ure-lange konfrontasie. Dit is destyds beskou as die ernstigste geval van ondersteunersgeweld in die geskiedenis van Japannese sokker.<ref name="Orlowitz">{{cite news |last=Orlowitz |first=Dan |date=20 September 2020 |title=Urawa pays price for hooliganism after years of looking the other way |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |work=Japan Times |location= |publisher= |access-date=1 July 2025 |archive-url=https://archive.today/20230920224030/https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |archive-date=20 Sep 2023}}</ref> In 2010 is Urawa Red Diamonds met $50 000 beboet nadat ’n groep van hul ondersteuners beledigings en uitroepe na buitelandse spelers van die mededingerklub [[Vegalta Sendai]] gerig het.<ref>{{cite news |last= |first= |date=13 March 2014 |title=J-League punishes Urawa for discriminatory banner |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37339179/j-league-punishes-urawa-discriminatory-banner |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> Die klub se mees berugte voorval het in Maart 2014 plaasgevind toe ’n “Japanese Only”-banier tydens ’n ligawedstryd in die Saitama-stadion opgehang is. Die banier, wat wyd as rassisties veroordeel is, het daartoe gelei dat die J.League sy eerste wedstryd ooit sonder toeskouers as straf ingestel het.<ref name="Duerden" /> Die voorval het nasionale en internasionale kritiek ontlok en gelei tot die formele ontbinding van Urawa se ondersteunersgroepe in die “Curva Est”-afdeling, hoewel die “Urawa Boys” later in 2018 weer hervorm is.<ref name="Orlowitz" /> Tussen 2020 en 2022, tydens die [[Covid-19-pandemie]], het Urawa-ondersteuners herhaaldelik openbare gesondheidsregulasies oortree.<ref name="Orlowitz" /> In Augustus 2023, ná ’n 3–0 nederlaag in die Emperor’s Cup teen Nagoya Grampus, het meer as 70 Urawa-ondersteuners die veld betree, versperrings afgebreek en met sekuriteitspersoneel en mededingende ondersteuners slaags geraak. Die Japan Football Association (JFA) het die voorval as ’n kollektiewe oproer beskryf en Urawa van die 2024 Emperor’s Cup uitgesluit. Agtien individue is ook van wedstryde verban, en die klub is gekritiseer omdat hulle oor ’n lang tydperk nie daarin geslaag het om hul ondersteuners effektief te beheer nie.<ref name="Orlowitz" /> == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors FC''' * 1992–1996 '''Mitsubishi Urawa FC''' * 1996– '''Urawa Red Diamonds''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urawa-reds.co.jp Amptelike webwerf] [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] r78rxijldf1mdtt0mun4om9w9v41ipd 2896157 2896155 2026-04-22T07:42:21Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896157 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Urawa Red Diamonds | beeld = [[Lêer:Urawa_Fans.jpg|280px]] | beeld_grootte= 170px | vollenaam = Urawa Red Diamonds | bynaam = {{nihongo|Reds|レッズ|Rezzu}}<br>{{nihongo|Rooi Duiwels|赤い悪魔|Akai Akuma}} | stigting = {{Start date and age|1950}} as Mitsubishi Motors FC | eienaar = [[Mitsubishi Heavy Industries]] | voorsitter = Makoto Taguchi | afrigter = {{vlagikoon|Pole}} Maciej Skorża | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 20 | webwerf = {{URL|https://www.urawa-reds.co.jp/en/|urawa-reds.co.jp}} | stadion = Saitama Stadium 2002, [[Saitama]] | kapasiteit = 63 700 | patroon_la1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _urawa25h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 000000 | kouse2 = FFFFFF | current = 2026 Urawa Red Diamonds seisoen }}{{nihongo|'''Urawa Red Diamonds'''|浦和レッドダイヤモンズ|Urawa Reddo Daiyamonzu}} of eenvoudig '''Urawa Reds''' (浦和レッズ, ''Urawa Rezzu''), is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in die stad [[Saitama]], deel van die Groter Tokio-gebied in Japan, wat in die J1 League speel, die hoogste vlak van Japannese sokker. Die klub se naam kom van die voormalige stad Urawa, wat nou deel van Saitama is, en van die pre-professionele era se moedermaatskappy [[Mitsubishi-groep|Mitsubishi]], wie se logo uit drie rooi diamante bestaan, waarvan een steeds in die huidige klubwapen voorkom. Urawa Reds is een van die suksesvolste klubs in Japan en het verskeie binnelandse titels gewen, insluitend 1 J1 League-titel, ’n gesamentlike rekord van 8 Emperor’s Cups, 2 J.League Cups en 5 Japanese Super Cups. Op kontinentale vlak het Urawa Reds drie keer die AFC Champions League gewen en sodoende hul plek in die geskiedenis as Asiatiese kampioene bevestig (die mees onlangse in 2022). Die klub het ook die J.League Cup / Copa Sudamericana Kampioenskap in 2017 gewen. Internasionaal het Urawa Reds drie keer aan die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] deelgeneem, met hul beste prestasie in die 2007-uitgawe waar hulle derde geëindig het. == Ondersteuning == Urawa Red Diamonds is in die media en deur kritici verbind met regse en nasionalistiese ondersteuners. Sedert die vroeë 2000’s is sekere groepe van hul [[Ultras (sokker)|ultras]] (veral die “Urawa Boys” en verwante groepe) wyd gekritiseer vir xenofobiese en konfronterende gedrag. Dit sluit in die vertoon van die [[Vlag van Japan|vlag van die Japannese Keiserlike Leër]], anti-Koreaanse gesange en uitlokkende baniere, beide by tuis- en wegwedstryde.<ref name="Duerden">{{cite news |last=Duerden |first=John |date=30 May 2014 |title=An example made of Urawa Reds |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37355548/an-example-made-urawa-reds |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> In 2008 het gewelddadige botsings tussen ondersteuners van Urawa en [[Gamba Osaka]] by die Saitama-stadion uitgebreek, wat gelei het tot ’n ure-lange konfrontasie. Dit is destyds beskou as die ernstigste geval van ondersteunersgeweld in die geskiedenis van Japannese sokker.<ref name="Orlowitz">{{cite news |last=Orlowitz |first=Dan |date=20 September 2020 |title=Urawa pays price for hooliganism after years of looking the other way |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |work=Japan Times |location= |publisher= |access-date=1 July 2025 |archive-url=https://archive.today/20230920224030/https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |archive-date=20 Sep 2023}}</ref> In 2010 is Urawa Red Diamonds met $50 000 beboet nadat ’n groep van hul ondersteuners beledigings en uitroepe na buitelandse spelers van die mededingerklub [[Vegalta Sendai]] gerig het.<ref>{{cite news |last= |first= |date=13 March 2014 |title=J-League punishes Urawa for discriminatory banner |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37339179/j-league-punishes-urawa-discriminatory-banner |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> Die klub se mees berugte voorval het in Maart 2014 plaasgevind toe ’n “Japanese Only”-banier tydens ’n ligawedstryd in die Saitama-stadion opgehang is. Die banier, wat wyd as rassisties veroordeel is, het daartoe gelei dat die J.League sy eerste wedstryd ooit sonder toeskouers as straf ingestel het.<ref name="Duerden" /> Die voorval het nasionale en internasionale kritiek ontlok en gelei tot die formele ontbinding van Urawa se ondersteunersgroepe in die “Curva Est”-afdeling, hoewel die “Urawa Boys” later in 2018 weer hervorm is.<ref name="Orlowitz" /> Tussen 2020 en 2022, tydens die [[Covid-19-pandemie]], het Urawa-ondersteuners herhaaldelik openbare gesondheidsregulasies oortree.<ref name="Orlowitz" /> In Augustus 2023, ná ’n 3–0 nederlaag in die Emperor’s Cup teen Nagoya Grampus, het meer as 70 Urawa-ondersteuners die veld betree, versperrings afgebreek en met sekuriteitspersoneel en mededingende ondersteuners slaags geraak. Die Japan Football Association (JFA) het die voorval as ’n kollektiewe oproer beskryf en Urawa van die 2024 Emperor’s Cup uitgesluit. Agtien individue is ook van wedstryde verban, en die klub is gekritiseer omdat hulle oor ’n lang tydperk nie daarin geslaag het om hul ondersteuners effektief te beheer nie.<ref name="Orlowitz" /> == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors FC''' * 1992–1996 '''Mitsubishi Urawa FC''' * 1996– '''Urawa Red Diamonds''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urawa-reds.co.jp Amptelike webwerf] [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] s684g6k5mkw5cli98bzp7c4pe2d5682 2896158 2896157 2026-04-22T07:43:35Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Ondersteuning */ 2896158 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Urawa Red Diamonds | beeld = [[Lêer:Urawa_Fans.jpg|280px]] | beeld_grootte= 170px | vollenaam = Urawa Red Diamonds | bynaam = {{nihongo|Reds|レッズ|Rezzu}}<br>{{nihongo|Rooi Duiwels|赤い悪魔|Akai Akuma}} | stigting = {{Start date and age|1950}} as Mitsubishi Motors FC | eienaar = [[Mitsubishi Heavy Industries]] | voorsitter = Makoto Taguchi | afrigter = {{vlagikoon|Pole}} Maciej Skorża | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 20 | webwerf = {{URL|https://www.urawa-reds.co.jp/en/|urawa-reds.co.jp}} | stadion = Saitama Stadium 2002, [[Saitama]] | kapasiteit = 63 700 | patroon_la1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _urawa25h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 000000 | kouse2 = FFFFFF | current = 2026 Urawa Red Diamonds seisoen }}{{nihongo|'''Urawa Red Diamonds'''|浦和レッドダイヤモンズ|Urawa Reddo Daiyamonzu}} of eenvoudig '''Urawa Reds''' (浦和レッズ, ''Urawa Rezzu''), is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in die stad [[Saitama]], deel van die Groter Tokio-gebied in Japan, wat in die J1 League speel, die hoogste vlak van Japannese sokker. Die klub se naam kom van die voormalige stad Urawa, wat nou deel van Saitama is, en van die pre-professionele era se moedermaatskappy [[Mitsubishi-groep|Mitsubishi]], wie se logo uit drie rooi diamante bestaan, waarvan een steeds in die huidige klubwapen voorkom. Urawa Reds is een van die suksesvolste klubs in Japan en het verskeie binnelandse titels gewen, insluitend 1 J1 League-titel, ’n gesamentlike rekord van 8 Emperor’s Cups, 2 J.League Cups en 5 Japanese Super Cups. Op kontinentale vlak het Urawa Reds drie keer die AFC Champions League gewen en sodoende hul plek in die geskiedenis as Asiatiese kampioene bevestig (die mees onlangse in 2022). Die klub het ook die J.League Cup / Copa Sudamericana Kampioenskap in 2017 gewen. Internasionaal het Urawa Reds drie keer aan die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] deelgeneem, met hul beste prestasie in die 2007-uitgawe waar hulle derde geëindig het. == Ondersteuning == Urawa Red Diamonds is in die media en deur kritici verbind met regse en nasionalistiese ondersteuners. Sedert die vroeë 2000’s is sekere groepe van hul [[Ultras (sokker)|ultras]] (veral die “Urawa Boys” en verwante groepe) wyd gekritiseer vir xenofobiese en konfronterende gedrag. Dit sluit in die vertoon van die [[Vlag van Japan|vlag van die Japannese Keiserlike Leër]], anti-Koreaanse gesange en uitlokkende baniere, beide by tuis- en wegwedstryde.<ref name="Duerden">{{cite news |last=Duerden |first=John |date=30 May 2014 |title=An example made of Urawa Reds |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37355548/an-example-made-urawa-reds |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> In 2008 het gewelddadige botsings tussen ondersteuners van Urawa en [[Gamba Osaka]] by die Saitama-stadion uitgebreek, wat gelei het tot ’n ure-lange konfrontasie. Dit is destyds beskou as die ernstigste geval van ondersteunersgeweld in die geskiedenis van Japannese sokker.<ref name="Orlowitz">{{cite news |last=Orlowitz |first=Dan |date=20 September 2020 |title=Urawa pays price for hooliganism after years of looking the other way |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |work=Japan Times |location= |publisher= |access-date=1 July 2025 |archive-url=https://archive.today/20230920224030/https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |archive-date=20 Sep 2023}}</ref> In 2010 is Urawa Red Diamonds met $50 000 beboet nadat ’n groep van hul ondersteuners beledigings en uitroepe na buitelandse spelers van die mededingerklub [[Vegalta Sendai]] gerig het.<ref>{{cite news |last= |first= |date=13 March 2014 |title=J-League punishes Urawa for discriminatory banner |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37339179/j-league-punishes-urawa-discriminatory-banner |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> Die klub se mees berugte voorval het in Maart 2014 plaasgevind toe ’n “Slegs Japannese”-banier tydens ’n ligawedstryd in die Saitama-stadion opgehang is. Die banier, wat wyd as rassisties veroordeel is, het daartoe gelei dat die J.League sy eerste wedstryd ooit sonder toeskouers as straf ingestel het.<ref name="Duerden" /> Die voorval het nasionale en internasionale kritiek ontlok en gelei tot die formele ontbinding van Urawa se ondersteunersgroepe in die “Curva Est”-afdeling, hoewel die “Urawa Boys” later in 2018 weer hervorm is.<ref name="Orlowitz" /> Tussen 2020 en 2022, tydens die [[Covid-19-pandemie]], het Urawa-ondersteuners herhaaldelik openbare gesondheidsregulasies oortree.<ref name="Orlowitz" /> In Augustus 2023, ná ’n 3–0 nederlaag in die Emperor’s Cup teen Nagoya Grampus, het meer as 70 Urawa-ondersteuners die veld betree, versperrings afgebreek en met sekuriteitspersoneel en mededingende ondersteuners slaags geraak. Die Japan Football Association (JFA) het die voorval as ’n kollektiewe oproer beskryf en Urawa van die 2024 Emperor’s Cup uitgesluit. Agtien individue is ook van wedstryde verban, en die klub is gekritiseer omdat hulle oor ’n lang tydperk nie daarin geslaag het om hul ondersteuners effektief te beheer nie.<ref name="Orlowitz" /> == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors FC''' * 1992–1996 '''Mitsubishi Urawa FC''' * 1996– '''Urawa Red Diamonds''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urawa-reds.co.jp Amptelike webwerf] [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 8keemzqicrcn891j235ocun2ganttyc 2896159 2896158 2026-04-22T07:48:58Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Erelys */ 2896159 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Urawa Red Diamonds | beeld = [[Lêer:Urawa_Fans.jpg|280px]] | beeld_grootte= 170px | vollenaam = Urawa Red Diamonds | bynaam = {{nihongo|Reds|レッズ|Rezzu}}<br>{{nihongo|Rooi Duiwels|赤い悪魔|Akai Akuma}} | stigting = {{Start date and age|1950}} as Mitsubishi Motors FC | eienaar = [[Mitsubishi Heavy Industries]] | voorsitter = Makoto Taguchi | afrigter = {{vlagikoon|Pole}} Maciej Skorża | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 20 | webwerf = {{URL|https://www.urawa-reds.co.jp/en/|urawa-reds.co.jp}} | stadion = Saitama Stadium 2002, [[Saitama]] | kapasiteit = 63 700 | patroon_la1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _urawa25h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 000000 | kouse2 = FFFFFF | current = 2026 Urawa Red Diamonds seisoen }}{{nihongo|'''Urawa Red Diamonds'''|浦和レッドダイヤモンズ|Urawa Reddo Daiyamonzu}} of eenvoudig '''Urawa Reds''' (浦和レッズ, ''Urawa Rezzu''), is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in die stad [[Saitama]], deel van die Groter Tokio-gebied in Japan, wat in die J1 League speel, die hoogste vlak van Japannese sokker. Die klub se naam kom van die voormalige stad Urawa, wat nou deel van Saitama is, en van die pre-professionele era se moedermaatskappy [[Mitsubishi-groep|Mitsubishi]], wie se logo uit drie rooi diamante bestaan, waarvan een steeds in die huidige klubwapen voorkom. Urawa Reds is een van die suksesvolste klubs in Japan en het verskeie binnelandse titels gewen, insluitend 1 J1 League-titel, ’n gesamentlike rekord van 8 Emperor’s Cups, 2 J.League Cups en 5 Japanese Super Cups. Op kontinentale vlak het Urawa Reds drie keer die AFC Champions League gewen en sodoende hul plek in die geskiedenis as Asiatiese kampioene bevestig (die mees onlangse in 2022). Die klub het ook die J.League Cup / Copa Sudamericana Kampioenskap in 2017 gewen. Internasionaal het Urawa Reds drie keer aan die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] deelgeneem, met hul beste prestasie in die 2007-uitgawe waar hulle derde geëindig het. == Ondersteuning == Urawa Red Diamonds is in die media en deur kritici verbind met regse en nasionalistiese ondersteuners. Sedert die vroeë 2000’s is sekere groepe van hul [[Ultras (sokker)|ultras]] (veral die “Urawa Boys” en verwante groepe) wyd gekritiseer vir xenofobiese en konfronterende gedrag. Dit sluit in die vertoon van die [[Vlag van Japan|vlag van die Japannese Keiserlike Leër]], anti-Koreaanse gesange en uitlokkende baniere, beide by tuis- en wegwedstryde.<ref name="Duerden">{{cite news |last=Duerden |first=John |date=30 May 2014 |title=An example made of Urawa Reds |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37355548/an-example-made-urawa-reds |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> In 2008 het gewelddadige botsings tussen ondersteuners van Urawa en [[Gamba Osaka]] by die Saitama-stadion uitgebreek, wat gelei het tot ’n ure-lange konfrontasie. Dit is destyds beskou as die ernstigste geval van ondersteunersgeweld in die geskiedenis van Japannese sokker.<ref name="Orlowitz">{{cite news |last=Orlowitz |first=Dan |date=20 September 2020 |title=Urawa pays price for hooliganism after years of looking the other way |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |work=Japan Times |location= |publisher= |access-date=1 July 2025 |archive-url=https://archive.today/20230920224030/https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |archive-date=20 Sep 2023}}</ref> In 2010 is Urawa Red Diamonds met $50 000 beboet nadat ’n groep van hul ondersteuners beledigings en uitroepe na buitelandse spelers van die mededingerklub [[Vegalta Sendai]] gerig het.<ref>{{cite news |last= |first= |date=13 March 2014 |title=J-League punishes Urawa for discriminatory banner |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37339179/j-league-punishes-urawa-discriminatory-banner |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> Die klub se mees berugte voorval het in Maart 2014 plaasgevind toe ’n “Slegs Japannese”-banier tydens ’n ligawedstryd in die Saitama-stadion opgehang is. Die banier, wat wyd as rassisties veroordeel is, het daartoe gelei dat die J.League sy eerste wedstryd ooit sonder toeskouers as straf ingestel het.<ref name="Duerden" /> Die voorval het nasionale en internasionale kritiek ontlok en gelei tot die formele ontbinding van Urawa se ondersteunersgroepe in die “Curva Est”-afdeling, hoewel die “Urawa Boys” later in 2018 weer hervorm is.<ref name="Orlowitz" /> Tussen 2020 en 2022, tydens die [[Covid-19-pandemie]], het Urawa-ondersteuners herhaaldelik openbare gesondheidsregulasies oortree.<ref name="Orlowitz" /> In Augustus 2023, ná ’n 3–0 nederlaag in die Emperor’s Cup teen Nagoya Grampus, het meer as 70 Urawa-ondersteuners die veld betree, versperrings afgebreek en met sekuriteitspersoneel en mededingende ondersteuners slaags geraak. Die Japan Football Association (JFA) het die voorval as ’n kollektiewe oproer beskryf en Urawa van die 2024 Emperor’s Cup uitgesluit. Agtien individue is ook van wedstryde verban, en die klub is gekritiseer omdat hulle oor ’n lang tydperk nie daarin geslaag het om hul ondersteuners effektief te beheer nie.<ref name="Orlowitz" /> == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors FC''' * 1992–1996 '''Mitsubishi Urawa FC''' * 1996– '''Urawa Red Diamonds''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 * '''Emperor's Cup (8)''' : 1971, 1973, 1978, 1980, 2005, 2006, 2018, 2021 * '''J.League Cup (2)''' : 2003, 2016 * '''Japannese Superbeker (5)''' : 1979, 1980, 1983, 2006, 2022 * '''AFC Champions League (3)''' : 2007, 2017, 2022 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urawa-reds.co.jp Amptelike webwerf] [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] tcc3muypuoukxistrquu92flxa1r56i 2896160 2896159 2026-04-22T07:49:14Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Erelys */ 2896160 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Urawa Red Diamonds | beeld = [[Lêer:Urawa_Fans.jpg|280px]] | beeld_grootte= 170px | vollenaam = Urawa Red Diamonds | bynaam = {{nihongo|Reds|レッズ|Rezzu}}<br>{{nihongo|Rooi Duiwels|赤い悪魔|Akai Akuma}} | stigting = {{Start date and age|1950}} as Mitsubishi Motors FC | eienaar = [[Mitsubishi Heavy Industries]] | voorsitter = Makoto Taguchi | afrigter = {{vlagikoon|Pole}} Maciej Skorża | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 20 | webwerf = {{URL|https://www.urawa-reds.co.jp/en/|urawa-reds.co.jp}} | stadion = Saitama Stadium 2002, [[Saitama]] | kapasiteit = 63 700 | patroon_la1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _urawa25h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 000000 | kouse2 = FFFFFF | current = 2026 Urawa Red Diamonds seisoen }}{{nihongo|'''Urawa Red Diamonds'''|浦和レッドダイヤモンズ|Urawa Reddo Daiyamonzu}} of eenvoudig '''Urawa Reds''' (浦和レッズ, ''Urawa Rezzu''), is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in die stad [[Saitama]], deel van die Groter Tokio-gebied in Japan, wat in die J1 League speel, die hoogste vlak van Japannese sokker. Die klub se naam kom van die voormalige stad Urawa, wat nou deel van Saitama is, en van die pre-professionele era se moedermaatskappy [[Mitsubishi-groep|Mitsubishi]], wie se logo uit drie rooi diamante bestaan, waarvan een steeds in die huidige klubwapen voorkom. Urawa Reds is een van die suksesvolste klubs in Japan en het verskeie binnelandse titels gewen, insluitend 1 J1 League-titel, ’n gesamentlike rekord van 8 Emperor’s Cups, 2 J.League Cups en 5 Japanese Super Cups. Op kontinentale vlak het Urawa Reds drie keer die AFC Champions League gewen en sodoende hul plek in die geskiedenis as Asiatiese kampioene bevestig (die mees onlangse in 2022). Die klub het ook die J.League Cup / Copa Sudamericana Kampioenskap in 2017 gewen. Internasionaal het Urawa Reds drie keer aan die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] deelgeneem, met hul beste prestasie in die 2007-uitgawe waar hulle derde geëindig het. == Ondersteuning == Urawa Red Diamonds is in die media en deur kritici verbind met regse en nasionalistiese ondersteuners. Sedert die vroeë 2000’s is sekere groepe van hul [[Ultras (sokker)|ultras]] (veral die “Urawa Boys” en verwante groepe) wyd gekritiseer vir xenofobiese en konfronterende gedrag. Dit sluit in die vertoon van die [[Vlag van Japan|vlag van die Japannese Keiserlike Leër]], anti-Koreaanse gesange en uitlokkende baniere, beide by tuis- en wegwedstryde.<ref name="Duerden">{{cite news |last=Duerden |first=John |date=30 May 2014 |title=An example made of Urawa Reds |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37355548/an-example-made-urawa-reds |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> In 2008 het gewelddadige botsings tussen ondersteuners van Urawa en [[Gamba Osaka]] by die Saitama-stadion uitgebreek, wat gelei het tot ’n ure-lange konfrontasie. Dit is destyds beskou as die ernstigste geval van ondersteunersgeweld in die geskiedenis van Japannese sokker.<ref name="Orlowitz">{{cite news |last=Orlowitz |first=Dan |date=20 September 2020 |title=Urawa pays price for hooliganism after years of looking the other way |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |work=Japan Times |location= |publisher= |access-date=1 July 2025 |archive-url=https://archive.today/20230920224030/https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |archive-date=20 Sep 2023}}</ref> In 2010 is Urawa Red Diamonds met $50 000 beboet nadat ’n groep van hul ondersteuners beledigings en uitroepe na buitelandse spelers van die mededingerklub [[Vegalta Sendai]] gerig het.<ref>{{cite news |last= |first= |date=13 March 2014 |title=J-League punishes Urawa for discriminatory banner |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37339179/j-league-punishes-urawa-discriminatory-banner |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> Die klub se mees berugte voorval het in Maart 2014 plaasgevind toe ’n “Slegs Japannese”-banier tydens ’n ligawedstryd in die Saitama-stadion opgehang is. Die banier, wat wyd as rassisties veroordeel is, het daartoe gelei dat die J.League sy eerste wedstryd ooit sonder toeskouers as straf ingestel het.<ref name="Duerden" /> Die voorval het nasionale en internasionale kritiek ontlok en gelei tot die formele ontbinding van Urawa se ondersteunersgroepe in die “Curva Est”-afdeling, hoewel die “Urawa Boys” later in 2018 weer hervorm is.<ref name="Orlowitz" /> Tussen 2020 en 2022, tydens die [[Covid-19-pandemie]], het Urawa-ondersteuners herhaaldelik openbare gesondheidsregulasies oortree.<ref name="Orlowitz" /> In Augustus 2023, ná ’n 3–0 nederlaag in die Emperor’s Cup teen Nagoya Grampus, het meer as 70 Urawa-ondersteuners die veld betree, versperrings afgebreek en met sekuriteitspersoneel en mededingende ondersteuners slaags geraak. Die Japan Football Association (JFA) het die voorval as ’n kollektiewe oproer beskryf en Urawa van die 2024 Emperor’s Cup uitgesluit. Agtien individue is ook van wedstryde verban, en die klub is gekritiseer omdat hulle oor ’n lang tydperk nie daarin geslaag het om hul ondersteuners effektief te beheer nie.<ref name="Orlowitz" /> == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors FC''' * 1992–1996 '''Mitsubishi Urawa FC''' * 1996– '''Urawa Red Diamonds''' == Erelys == * '''Japannese Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 * '''Emperor's Cup (8)''' : 1971, 1973, 1978, 1980, 2005, 2006, 2018, 2021 * '''J.League Cup (2)''' : 2003, 2016 * '''Japannese Superbeker (5)''' : 1979, 1980, 1983, 2006, 2022 * '''AFC Champions League (3)''' : 2007, 2017, 2022 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urawa-reds.co.jp Amptelike webwerf] [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] e8ea5bnvi1r316cow6gsnx5uv3aqfw0 2896161 2896160 2026-04-22T07:50:20Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Ondersteuning */ 2896161 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Urawa Red Diamonds | beeld = [[Lêer:Urawa_Fans.jpg|280px]] | beeld_grootte= 170px | vollenaam = Urawa Red Diamonds | bynaam = {{nihongo|Reds|レッズ|Rezzu}}<br>{{nihongo|Rooi Duiwels|赤い悪魔|Akai Akuma}} | stigting = {{Start date and age|1950}} as Mitsubishi Motors FC | eienaar = [[Mitsubishi Heavy Industries]] | voorsitter = Makoto Taguchi | afrigter = {{vlagikoon|Pole}} Maciej Skorża | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 7de van 20 | webwerf = {{URL|https://www.urawa-reds.co.jp/en/|urawa-reds.co.jp}} | stadion = Saitama Stadium 2002, [[Saitama]] | kapasiteit = 63 700 | patroon_la1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Urawa Red Diamonds 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _urawa25h | linkerarm1 = 000000 | liggaam1 = 000000 | regterarm1 = 000000 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Urawa Red Diamonds 2025 AWAY FP | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = 000000 | kouse2 = FFFFFF | current = 2026 Urawa Red Diamonds seisoen }}{{nihongo|'''Urawa Red Diamonds'''|浦和レッドダイヤモンズ|Urawa Reddo Daiyamonzu}} of eenvoudig '''Urawa Reds''' (浦和レッズ, ''Urawa Rezzu''), is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] in die stad [[Saitama]], deel van die Groter Tokio-gebied in Japan, wat in die J1 League speel, die hoogste vlak van Japannese sokker. Die klub se naam kom van die voormalige stad Urawa, wat nou deel van Saitama is, en van die pre-professionele era se moedermaatskappy [[Mitsubishi-groep|Mitsubishi]], wie se logo uit drie rooi diamante bestaan, waarvan een steeds in die huidige klubwapen voorkom. Urawa Reds is een van die suksesvolste klubs in Japan en het verskeie binnelandse titels gewen, insluitend 1 J1 League-titel, ’n gesamentlike rekord van 8 Emperor’s Cups, 2 J.League Cups en 5 Japanese Super Cups. Op kontinentale vlak het Urawa Reds drie keer die AFC Champions League gewen en sodoende hul plek in die geskiedenis as Asiatiese kampioene bevestig (die mees onlangse in 2022). Die klub het ook die J.League Cup / Copa Sudamericana Kampioenskap in 2017 gewen. Internasionaal het Urawa Reds drie keer aan die [[FIFA-Klubwêreldbeker]] deelgeneem, met hul beste prestasie in die 2007-uitgawe waar hulle derde geëindig het. == Ondersteuning == Urawa Red Diamonds is in die media en deur kritici verbind met regse en nasionalistiese ondersteuners. Sedert die vroeë 2000’s is sekere groepe van hul [[Ultras (sokker)|ultras]] (veral die “Urawa Boys” en verwante groepe) wyd gekritiseer vir xenofobiese en konfronterende gedrag. Dit sluit in die vertoon van die [[Vlag van Japan|vlag van die Japannese Keiserlike Leër]], anti-Koreaanse gesange en uitlokkende baniere, beide by tuis- en wegwedstryde.<ref name="Duerden">{{cite news |last=Duerden |first=John |date=30 May 2014 |title=An example made of Urawa Reds |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37355548/an-example-made-urawa-reds |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> In 2008 het gewelddadige botsings tussen ondersteuners van Urawa en [[Gamba Osaka]] by die Saitama-stadion uitgebreek, wat gelei het tot ’n ure-lange konfrontasie. Dit is destyds beskou as die ernstigste geval van ondersteunersgeweld in die geskiedenis van Japannese sokker.<ref name="Orlowitz">{{cite news |last=Orlowitz |first=Dan |date=20 September 2020 |title=Urawa pays price for hooliganism after years of looking the other way |url=https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |work=Japan Times |location= |publisher= |access-date=1 July 2025 |archive-url=https://archive.today/20230920224030/https://www.japantimes.co.jp/sports/2023/09/20/soccer/j-league/urawa-empcup-sanction/ |archive-date=20 Sep 2023}}</ref> In 2010 is Urawa Red Diamonds met $50 000 beboet nadat ’n groep van hul ondersteuners beledigings en uitroepe na buitelandse spelers van die mededingerklub [[Vegalta Sendai]] gerig het.<ref>{{cite news |last= |first= |date=13 March 2014 |title=J-League punishes Urawa for discriminatory banner |url=https://africa.espn.com/football/story/_/id/37339179/j-league-punishes-urawa-discriminatory-banner |work=[[ESPN]] |location= |publisher= |access-date=1 July 2025}}</ref> Die klub se mees berugte voorval het in Maart 2014 plaasgevind toe ’n “Slegs Japannese”-banier tydens ’n ligawedstryd in die Saitama-stadion opgehang is. Die banier, wat wyd as rassisties veroordeel is, het daartoe gelei dat die J.League sy eerste wedstryd ooit sonder toeskouers as straf ingestel het.<ref name="Duerden" /> Die voorval het nasionale en internasionale kritiek ontlok en gelei tot die formele ontbinding van Urawa se ondersteunersgroepe in die “Curva Est”-afdeling, hoewel die “Urawa Boys” later in 2018 weer hervorm is.<ref name="Orlowitz" /> Tussen 2020 en 2022, tydens die [[Covid-19-pandemie]], het Urawa-ondersteuners herhaaldelik openbare gesondheidsregulasies oortree.<ref name="Orlowitz" /> In Augustus 2023, ná ’n 3–0 nederlaag in die Emperor’s Cup teen Nagoya Grampus, het meer as 70 Urawa-ondersteuners die veld betree, versperrings afgebreek en met sekuriteitspersoneel en mededingende ondersteuners slaags geraak. Die Japannese Sokkervereniging (JFA) het die voorval as ’n kollektiewe oproer beskryf en Urawa van die 2024 Emperor’s Cup uitgesluit. Agtien individue is ook van wedstryde verban, en die klub is gekritiseer omdat hulle oor ’n lang tydperk nie daarin geslaag het om hul ondersteuners effektief te beheer nie.<ref name="Orlowitz" /> == Klubname == * 1950–1992 '''Mitsubishi Motors FC''' * 1992–1996 '''Mitsubishi Urawa FC''' * 1996– '''Urawa Red Diamonds''' == Erelys == * '''Japannese Sokkerliga (4)''' : 1969, 1973, 1978, 1982 * '''J1 League (1)''' : 2006 * '''Emperor's Cup (8)''' : 1971, 1973, 1978, 1980, 2005, 2006, 2018, 2021 * '''J.League Cup (2)''' : 2003, 2016 * '''Japannese Superbeker (5)''' : 1979, 1980, 1983, 2006, 2022 * '''AFC Champions League (3)''' : 2007, 2017, 2022 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Hasebe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Hosogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Inoue]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomohiko Ikoma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kitaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ninomiya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shozo Tsugitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadao Onishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuichi Sugiyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Katayama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kikugawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Yokoyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Takada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michio Ashikaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takaji Mori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kuniya Daini]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Fujiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ichiro Hosotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisao Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Ochiai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Takahara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuhisa Taguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Saito]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Hara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Natori]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Fukuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Tsuchihashi]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhisa Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Umesaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keita Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinzo Koroki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Genki Haraguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] *{{Vlagikoon|ARG}} Victor Ferreyra *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Spiranovic |Kolom4= *{{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić *{{Vlagikoon|AUT}} Michael Baur *{{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou *{{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto *{{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira *{{Vlagikoon|BRA}} Donizete Oliveira *{{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva *{{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Marić *{{Vlagikoon|CRO}} Ranko Despotović *{{Vlagikoon|DEN}} Brian Steen Nielsen *{{Vlagikoon|ESP}} Txiki Begiristain *{{Vlagikoon|FRA}} Basile Boli *{{Vlagikoon|GER}} Guido Buchwald *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Bein *{{Vlagikoon|GER}} Uwe Rahn *{{Vlagikoon|GER}} Michael Rummenigge *{{Vlagikoon|MNE}} Željko Petrović *{{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik *{{Vlagikoon|RUS}} Jurij Nikiforov *{{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Luhový *{{Vlagikoon|SVN}} Zlatan Ljubijankič *{{Vlagikoon|TUR}} Alpay Özalan *{{Vlagikoon|URU}} Fernando Picun }} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://urawa-reds.co.jp Amptelike webwerf] [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] qqxpe2524noj672gzn706e71aq0iqe0 0 118205 2896122 1756053 2026-04-22T06:50:59Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896122 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=JEF United Chiba |image= |Volledige naam=JEF United Chiba |Opgerig=[[1946]] |Stadion=Fukuda Denshi Arena<br />[[Chiba]], [[Chiba-prefektuur]] |Kapasiteit=19&nbsp;781 |Voorsitter=Hideyuki Maeda |Afrigter=Juan Esnáider |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''JEF United Chiba'''|ジェフユナイテッド千葉|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Chiba-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1946–1992 '''Furukawa Electric''' * 1992–2004 '''JEF United Ichihara''' * 2005– '''JEF United Chiba''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (2)''' : 1976, 1985/86 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme4 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Okada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Abe]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Morimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Suzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Seiichiro Maki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Seishiro Shimatani]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ken Naganuma]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenji Tochio]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuzo Hiraki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masao Uchino]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Hosaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Saburo Kawabuchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigeo Yaegashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Kamata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takeo Takahashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Norio Yoshimizu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masakatsu Miyamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kozo Arai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Choei Sato]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigemi Ishii]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shoji Jo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naotake Hanyu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Yamagishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshikazu Nagai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Eijun Kiyokumo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kozo Tashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshio Kato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Yoshida]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideki Maeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhiko Okudera]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Miyauchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisashi Kaneko]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Echigo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiyuki Matsuyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masanao Sasaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuji Sakakura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhiro Takeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takafumi Ogura]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Shimokawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadatoshi Masuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigeyoshi Mochizuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nozomi Hiroyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Eisuke Nakanishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyuki Toda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshiya Fujita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Chano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Murai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuto Sato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Mizuno]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisato Sato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoya Kondo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Mizumoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Yonekura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shu Kurata]] |Kolom4= * {{Vlagikoon|AUS}} Mark Milligan * {{Vlagikoon|AUS}} Matthew Bingley * {{Vlagikoon|AUT}} Mario Haas * {{Vlagikoon|BIH}} Mirko Hrgović * {{Vlagikoon|BIH}} Edin Mujčin * {{Vlagikoon|BUL}} Ilian Stoyanov * {{Vlagikoon|CZE}} Ivan Hašek * {{Vlagikoon|GER}} Pierre Littbarski * {{Vlagikoon|GER}} Frank Ordenewitz * {{Vlagikoon|GHA}} Owusu Benson * {{Vlagikoon|MNE}} Nenad Maslovar * {{Vlagikoon|NED}} Peter Bosz * {{Vlagikoon|NZL}} Wynton Rufer * {{Vlagikoon|PAR}} Eduardo Aranda * {{Vlagikoon|ROU}} Gabriel Popescu * {{Vlagikoon|SRB}} Nenad Đorđević * {{Vlagikoon|SRB}} Rade Bogdanović * {{Vlagikoon|SVK}} Ľubomír Moravčík * {{Vlagikoon|SVN}} Nejc Pečnik * {{Vlagikoon|SVN}} Željko Milinovič }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] av59zte2hgv5widq7dldhpu0vcjejkc 0 118206 2896142 2548132 2026-04-22T07:00:44Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896142 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Tokyo Verdy |image= |Volledige naam=Tokyo Verdy |Opgerig=[[1969]] |Stadion=Ajinomoto Stadion<br />[[Tokio]] |Kapasiteit=49&nbsp;970 |Voorsitter=Yasuo Shimada |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Tokyo Verdy'''|東京ヴェルディ|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Tokio]], [[Japan]]. == Klubname == * 1969–1992 '''Yomiuri''' * 1992–2000 '''Verdy Kawasaki''' * 2001–2007 '''Tokyo Verdy 1969''' * 2008– '''Tokyo Verdy''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (5)''' : 1983, 1984, 1986/87, 1990/91, 1991/92 * '''J1 Liga (2)''' : 1993, 1994 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyoshi Miura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuji Nakazawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Morimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Oguro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Seiichiro Maki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoichi Doi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Fukunishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yukitaka Omi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroyuki Sakashita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryoichi Kawakatsu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Ozaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Totsuka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[George Yonashiro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasutaro Matsuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisashi Kato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuharu Kurata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyasu Asaoka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shiro Kikuhara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasutoshi Miura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhiro Takeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruo Iwamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Endo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takafumi Ogura]] |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenji Honnami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Yamada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Tsunami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Horiike]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuji Hashiratani]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ruy Ramos]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinkichi Kikuchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kentaro Hayashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masakiyo Maezono]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadashi Nakamura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsuyoshi Kitazawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Soma]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Hirano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Yoneyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daijiro Takakuwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Nanami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Uemura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nozomi Hiroyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyuki Toda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Hattori]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Yamada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Norihiro Nishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsuhiro Miura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hayuma Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daigo Kobayashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} Yuki Kobayashi * {{Vlagikoon|BRA}} Givanildo Vieira de Souza * {{Vlagikoon|BRA}} Edmundo Alves de Souza Neto * {{Vlagikoon|BRA}} Bismarck Barreto Faria * {{Vlagikoon|BRA}} Washington Stecanela Cerqueira * {{Vlagikoon|BRA}} Ramon Menezes * {{Vlagikoon|BRA}} Alexandre Lopes * {{Vlagikoon|BRA}} Argel Fucks * {{Vlagikoon|BRA}} Osmar Donizete Cândido * {{Vlagikoon|BRA}} Gilberto Ribeiro Gonçalves * {{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva * {{Vlagikoon|BRA}} Euller * {{Vlagikoon|BRA}} Moacir Rodrigues Santos * {{Vlagikoon|BRA}} Daniel da Silva * {{Vlagikoon|BRA}} Carlos Alberto Dias * {{Vlagikoon|CMR}} Patrick Mboma * {{Vlagikoon|CMR}} Edwin Ifeanyi * {{Vlagikoon|NED}} Hennie Meijer }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] qsi0ff01q2r40ricutd3xtaqz7ad9qg 0 118207 2896147 2638216 2026-04-22T07:02:22Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896147 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Yokohama F. Marinos |image= |Volledige naam=Yokohama F. Marinos |Opgerig=[[1972]] |Stadion=Nissanstadion<br />[[Yokohama]], [[Kanagawa Prefektuur]] |Kapasiteit=72&nbsp;327 |Voorsitter=Ryōji Kurosawa |Afrigter= Kevin Muscat |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Yokohama F. Marinos'''|横浜F・マリノス|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Kanagawa Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1972–1992 '''Nissan Motors''' * 1992–1998 '''Yokohama Marinos''' * 1999– '''Yokohama F. Marinos''' == Erelys == * '''Japan Sokkerliga (2)''' : 1988/89, 1989/90 * '''J1 Liga (3)''' : 1995, 2003, 2004, 2019, 2022 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shunsuke Nakamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshikatsu Kawaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuji Nakazawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Inui]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Oguro]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Matsuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shoji Jo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Jungo Fujimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobutoshi Kaneda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Koshida]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinobu Ikeda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazushi Kimura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Mizunuma]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Toru Sano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Hirakawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Toshinobu Katsuya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuji Hashiratani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shigetatsu Matsunaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenta Hasegawa]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuo Kanda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaharu Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Shimokawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Norio Omura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wagner Lopes]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Hirano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Hirase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiharu Ueno]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Daijiro Takakuwa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Eisuke Nakanishi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhiro Hato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuzo Kurihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Oku]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsuhiro Miura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuhiko Kubo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hayuma Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Sakata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuma Watanabe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Ishikawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mike Havenaar]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Manabu Saito]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|ARG}} Ramón Díaz *{{Vlagikoon|ARG}} Néstor Gorosito *{{Vlagikoon|ARG}} Alberto Acosta *{{Vlagikoon|ARG}} Ramón Medina Bello *{{Vlagikoon|ARG}} David Bisconti *{{Vlagikoon|ARG}} Gustavo Zapata *{{Vlagikoon|BOL}} Julio César Baldivieso *{{Vlagikoon|BRA}} Rôni *{{Vlagikoon|BRA}} Márcio Rodrigues *{{Vlagikoon|BRA}} Marques Batista de Abreu *{{Vlagikoon|CRO}} Goran Jurić *Quenten Martinus *{{Vlagikoon|ESP}} Ion Andoni Goikoetxea *{{Vlagikoon|ESP}} Julio Salinas *{{Vlagikoon|SRB}} Dušan Petković }} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 3euyx3gna57gk3ep684to4fspq2481m 0 118208 2896149 1811824 2026-04-22T07:02:55Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896149 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Yokohama Flügels |image= |Volledige naam=Yokohama Flügels |Opgerig=[[1964]] |Ontbind=[[1998]] |Stadion=Mitsuzawa Stadion<br />[[Yokohama]], [[Kanagawa Prefektuur]] |Kapasiteit=15&nbsp;046 |Voorsitter= |Afrigter= |Kompetisie= }} {{Nihongo|'''Yokohama Flügels'''|横浜フリューゲルス|}} was 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Kanagawa Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1964–1992: '''All Nippon Airways''' * 1992–1998: '''Yokohama Flügels''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhito Endo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Seigo Narazaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Yokotani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masaaki Kato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Osamu Maeda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masanao Sasaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuharu Sorimachi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Hirakawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiro Moriyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoto Otake]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masakiyo Maezono]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Motohiro Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhiro Hato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsuhiro Miura]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|BRA}} César Sampaio *{{Vlagikoon|BRA}} Zinho *{{Vlagikoon|BRA}} Evair *{{Vlagikoon|BRA}} Edu Marangon *{{Vlagikoon|POR}} Paulo Futre *{{Vlagikoon|RUS}} Igor Lediakhov *{{Vlagikoon|ESA}} Jaime Rodríguez }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] hu0s3bynfxbh330nhz6xso5ds590cx4 0 118209 2896137 1756094 2026-04-22T06:59:03Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896137 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Shimizu S-Pulse |image= |Volledige naam=Shimizu S-Pulse |Opgerig=[[1991]] |Stadion=IAI Stadium Nihondaira<br />Shizuoka, [[Shizuoka-prefektuur]] |Kapasiteit= |Voorsitter= |Afrigter= |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Shimizu S-Pulse'''|清水エスパルス|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Shizuoka-prefektuur]], [[Japan]]. == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Okazaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Ono]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Honda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Jungo Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisashi Kato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kiyotaka Matsui]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsumi Oenoki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nagashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasutoshi Miura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Endo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Horiike]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenta Hasegawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuaki Tasaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihide Saito]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaaki Sawanobori]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideaki Kitajima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyoshi Ito]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akinori Nishizawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Ichikawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyuki Toda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuzo Morioka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daigo Kobayashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumichi Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kosuke Ota]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|AUS}} Alex Brosque * {{Vlagikoon|AUS}} Mitchell Duke * {{Vlagikoon|BRA}} Ronaldão * {{Vlagikoon|BRA}} Djalminha * {{Vlagikoon|BRA}} Marcos Paulo Alves * {{Vlagikoon|BRA}} Paulo Jamelli * {{Vlagikoon|BRA}} Mirandinha * {{Vlagikoon|BRA}} Antônio Benedito da Silva * {{Vlagikoon|BRA}} Edu Manga * {{Vlagikoon|BRA}} Carlos Alberto Dias * {{Vlagikoon|BRA}} Émerson Carvalho da Silva * {{Vlagikoon|CAN}} Dejan Jakovic * {{Vlagikoon|CRO}} Igor Cvitanović * {{Vlagikoon|ITA}} Daniele Massaro * {{Vlagikoon|NOR}} Frode Johnsen * {{Vlagikoon|NGA}} Peter Utaka * {{Vlagikoon|SVN}} Milivoje Novaković * {{Vlagikoon|SWE}} Fredrik Ljungberg * {{Vlagikoon|WAL}} Mark Bowen }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] knhtso3d7lyyrhxa07iz8ptit9ail3w 0 118210 2896131 2638203 2026-04-22T06:55:58Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896131 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Nagoya Grampus |image= |Volledige naam=Nagoya Grampus |Opgerig=[[1939]] |Stadion=Toyotastadion<br />[[Aichi Prefektuur]] |Kapasiteit=27&nbsp;000 & 45&nbsp;000 |Voorsitter={{Vlagikoon|JPN}} Toyo Kato |Afrigter=Kenta Hasegawa |Kompetisie=J1-liga }} {{Nihongo|'''Nagoya Grampus'''|名古屋グランパス|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub, gesetel in die stad [[Aichi Prefektuur]] in [[Japan]]. == Klubname == * 1939–1992 '''Toyota Motors''' * 1992–2007 '''Nagoya Grampus Eight''' * 2008- '''Nagoya Grampus''' == Erelys == * 2010: '''J1-liga (1)''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Honda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Eiji Kawashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Maya Yoshida]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Tamada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Seigo Narazaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kisho Yano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Michihiro Yasuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masanobu Izumi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Jungo Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuji Sugano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuji Sakakura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruo Iwamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takafumi Ogura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Noguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaharu Suzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Moriyama]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Motohiro Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Wagner Lopes]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Hirano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Go Oiwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Yoneyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Kaimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigeyoshi Mochizuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Chikara Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomokazu Myojin]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yutaka Akita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshiya Fujita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hayuma Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoshi Nakamura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Taishi Taguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mu Kanazaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kensuke Nagai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yohei Toyoda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kengo Kawamata]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|AUS}} Joshua Kennedy * {{Vlagikoon|BRA}} Luiz Carlos Bombonato Goulart * {{Vlagikoon|BRA}} Valdo Filho * {{Vlagikoon|BRA}} Marques Batista de Abreu * {{Vlagikoon|BRA}} Jorginho Putinatti * {{Vlagikoon|BRA}} Elivélton * {{Vlagikoon|BRA}} Alexandre Torres * {{Vlagikoon|BRA}} Edvaldo Oliveira Chaves * {{Vlagikoon|COL}} Danilson Córdoba * {{Vlagikoon|CRO}} Andrej Panadić * {{Vlagikoon|ENG}} Gary Lineker * {{Vlagikoon|FRA}} Gérald Passi * {{Vlagikoon|MNE}} Igor Burzanović * {{Vlagikoon|NOR}} Frode Johnsen * {{Vlagikoon|SRB}} Dragan Stojković * {{Vlagikoon|SRB}} Dragiša Binić * {{Vlagikoon|SVK}} Marek Špilár * {{Vlagikoon|SVN}} Milivoje Novaković }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] lihvrjooi9g9brauffiylhzunbds7l8 0 118211 2896093 2638171 2026-04-22T05:35:38Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896093 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Gamba Osaka |image= |Volledige naam=Gamba Osaka |Opgerig=[[1980]] |Stadion=Panasonic Stadion, Suita<br />[[Osaka-prefektuur]] |Kapasiteit=39&nbsp;694 |Voorsitter=Takashi Yamauchi |Afrigter=Dany Poyatos |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Gamba Osaka'''|ガンバ大阪|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Osaka-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1980–1992 '''Matsushita Electric''' * 1992– '''Gamba Osaka''' == Erelys == * '''J1 Liga (2)''' : 2005, 2014 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhito Endo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Junichi Inamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Konno]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsuneyasu Miyamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Oguro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Michihiro Yasuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideo Hashimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Jungo Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinobu Ikeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuhiro Kusaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiyuki Matsuyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Kajino]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nagashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenji Honnami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Kondo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshige Yanagimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kota Yoshihara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Kojima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomokazu Myojin]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Futagawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumichi Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Ienaga]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Mizumoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Usami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Fujiharu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Yonekura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Niwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shu Kurata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaaki Higashiguchi]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|BIH}} Mirko Hrgović * {{Vlagikoon|BLR}} Sergei Aleinikov * {{Vlagikoon|BRA}} Marcelinho Carioca * {{Vlagikoon|BRA}} Magno Alves * {{Vlagikoon|BRA}} Roniéliton Pereira Santos * {{Vlagikoon|BUL}} Kiril Metkov * {{Vlagikoon|CMR}} Patrick Mboma * {{Vlagikoon|CRO}} Mladen Mladenović * {{Vlagikoon|CRO}} Nino Bule * {{Vlagikoon|FRA}} Claude Dambury * {{Vlagikoon|MKD}} Boban Babunski * {{Vlagikoon|MNE}} Anto Drobnjak * {{Vlagikoon|NED}} Hans Gillhaus * {{Vlagikoon|PAR}} Francisco Arce * {{Vlagikoon|POL}} Piotr Świerczewski * {{Vlagikoon|RUS}} Akhrik Tsveiba * {{Vlagikoon|SVN}} Amir Karić * {{Vlagikoon|UKR}} Oleh Protasov }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] tn8nlpp3ml5exvjmhlw7clayyd36a6n 2896105 2896093 2026-04-22T06:26:51Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896105 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Gamba Osaka <br /> {{lang|ja|ガンバ大阪}} | beeld = [[Lêer:Gamba_Osaka_logo.svg|150px]] | beeld_regop = 0.7 | vollenaam = Gamba Osaka | bynaam = ''Nerazzurri'' (Swart-en-Bloues) | stigting = {{Start date and age|1980|df=yes}} as Matsushita Electric SC | stadion = Panasonic Stadium Suita | kapasiteit = 39 694 | eienaar = [[Panasonic]] (70%) <br> [[Kansai Electric Power Company|Die Kansai Elektriese Kragmaatskappy]] (10%) <br> [[Osaka Gas]] (10%) <br> [[West Japan Railway Company|JR Wes]] (10%) | voorsitter = Takashi Yamauchi | afrigter = {{vlagikoon|Duitsland}} Jens Wissing | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 9de van 20 | webwerf = {{URL|http://gamba-osaka.net}} | patroon_la1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_b1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_ra1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_sh1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_so1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | linkerarm1 = 000055 | liggaam1 = 000055 | regterarm1 = 000055 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_b2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_ra2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_sh2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_so2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | linkerarm2 = FEFEFE | liggaam2 = FEFEFE | regterarm2 = FEFEFE | broek2 = 0000A1 | kouse2 = DCDCDC }} {{Nihongo|'''Gamba Osaka'''|ガンバ大阪|}} is 'n [[Japan|Japannese]] [[sokker]]klub in die stad Suita in die [[Osaka-prefektuur]].<ref name="jleague">{{cite web|url=https://www.j-league.or.jp/eng/clubguide/gosaka/|title=Gamba Osaka: Club Introduction|publisher=J.League|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113185451/https://www.j-league.or.jp/eng/clubguide/gosaka/|archive-date=13 January 2015|access-date=13 January 2015|url-status=dead}}</ref> Hul derbymededingers is die [[Osaka]]-stadgebaseerde klub [[Cerezo Osaka]]. == Klubname == * 1980–1992 '''Matsushita Electric''' * 1992– '''Gamba Osaka''' == Erelys == * '''J1 Liga (2)''' : 2005, 2014 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhito Endo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Junichi Inamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Konno]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsuneyasu Miyamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Oguro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Michihiro Yasuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideo Hashimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Jungo Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinobu Ikeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuhiro Kusaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiyuki Matsuyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Kajino]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nagashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenji Honnami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Kondo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshige Yanagimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kota Yoshihara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Kojima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomokazu Myojin]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Futagawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumichi Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Ienaga]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Mizumoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Usami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Fujiharu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Yonekura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Niwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shu Kurata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaaki Higashiguchi]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|BIH}} Mirko Hrgović * {{Vlagikoon|BLR}} Sergei Aleinikov * {{Vlagikoon|BRA}} Marcelinho Carioca * {{Vlagikoon|BRA}} Magno Alves * {{Vlagikoon|BRA}} Roniéliton Pereira Santos * {{Vlagikoon|BUL}} Kiril Metkov * {{Vlagikoon|CMR}} Patrick Mboma * {{Vlagikoon|CRO}} Mladen Mladenović * {{Vlagikoon|CRO}} Nino Bule * {{Vlagikoon|FRA}} Claude Dambury * {{Vlagikoon|MKD}} Boban Babunski * {{Vlagikoon|MNE}} Anto Drobnjak * {{Vlagikoon|NED}} Hans Gillhaus * {{Vlagikoon|PAR}} Francisco Arce * {{Vlagikoon|POL}} Piotr Świerczewski * {{Vlagikoon|RUS}} Akhrik Tsveiba * {{Vlagikoon|SVN}} Amir Karić * {{Vlagikoon|UKR}} Oleh Protasov }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] rjwljfbrt5co5kjv4d6bf9zciau4r3x 2896107 2896105 2026-04-22T06:36:55Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896107 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Gamba Osaka <br /> {{lang|ja|ガンバ大阪}} | beeld = [[Lêer:Gamba_Osaka_logo.svg|150px]] | beeld_regop = 0.7 | vollenaam = Gamba Osaka | bynaam = ''Nerazzurri'' (Swart-en-Bloues) | stigting = {{Start date and age|1980|df=yes}} as Matsushita Electric SC | stadion = Panasonic Stadium Suita | kapasiteit = 39 694 | eienaar = [[Panasonic]] (70%) <br> [[Kansai Electric Power Company|Die Kansai Elektriese Kragmaatskappy]] (10%) <br> [[Osaka Gas]] (10%) <br> [[West Japan Railway Company|JR Wes]] (10%) | voorsitter = Takashi Yamauchi | afrigter = {{vlagikoon|Duitsland}} Jens Wissing | liga = J1 League | seisoen = 2025 | posisie = 9de van 20 | webwerf = {{URL|http://gamba-osaka.net}} | patroon_la1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_b1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_ra1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_sh1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | patroon_so1 = _Gamba Osaka 2026 HOME FP | linkerarm1 = 000055 | liggaam1 = 000055 | regterarm1 = 000055 | broek1 = 000000 | kouse1 = 000000 | patroon_la2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_b2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_ra2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_sh2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | patroon_so2 = _Gamba Osaka 2026 AWAY FP | linkerarm2 = FEFEFE | liggaam2 = FEFEFE | regterarm2 = FEFEFE | broek2 = 0000A1 | kouse2 = DCDCDC }} {{Nihongo|'''Gamba Osaka'''|ガンバ大阪|}} is 'n [[Japan|Japannese]] [[sokker]]klub in die stad Suita in die [[Osaka-prefektuur]].<ref name="jleague">{{cite web|url=https://www.j-league.or.jp/eng/clubguide/gosaka/|title=Gamba Osaka: Club Introduction|publisher=J.League|archive-url=https://web.archive.org/web/20150113185451/https://www.j-league.or.jp/eng/clubguide/gosaka/|archive-date=13 January 2015|access-date=13 January 2015|url-status=dead}}</ref> Hul [[Derby (sport)|derbymededingers]] is die [[Osaka]]-stadgebaseerde klub [[Cerezo Osaka]]. == Klubname == * 1980–1992 '''Matsushita Electric''' * 1992– '''Gamba Osaka''' == Erelys == * '''J1 Liga (2)''' : 2005, 2014 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhito Endo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Junichi Inamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Konno]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsuneyasu Miyamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Oguro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Michihiro Yasuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideo Hashimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Jungo Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinobu Ikeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuhiro Kusaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiyuki Matsuyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Kajino]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nagashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenji Honnami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Kondo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiaki Sato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromitsu Isogai]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshige Yanagimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kota Yoshihara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Kojima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomokazu Myojin]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Futagawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumichi Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Ienaga]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Mizumoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Usami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Fujiharu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Yonekura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Niwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shu Kurata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaaki Higashiguchi]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|BIH}} Mirko Hrgović * {{Vlagikoon|BLR}} Sergei Aleinikov * {{Vlagikoon|BRA}} Marcelinho Carioca * {{Vlagikoon|BRA}} Magno Alves * {{Vlagikoon|BRA}} Roniéliton Pereira Santos * {{Vlagikoon|BUL}} Kiril Metkov * {{Vlagikoon|CMR}} Patrick Mboma * {{Vlagikoon|CRO}} Mladen Mladenović * {{Vlagikoon|CRO}} Nino Bule * {{Vlagikoon|FRA}} Claude Dambury * {{Vlagikoon|MKD}} Boban Babunski * {{Vlagikoon|MNE}} Anto Drobnjak * {{Vlagikoon|NED}} Hans Gillhaus * {{Vlagikoon|PAR}} Francisco Arce * {{Vlagikoon|POL}} Piotr Świerczewski * {{Vlagikoon|RUS}} Akhrik Tsveiba * {{Vlagikoon|SVN}} Amir Karić * {{Vlagikoon|UKR}} Oleh Protasov }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 6wqe2vdod2liitdyp3xfmysqnxu31d4 0 118212 2896136 2638214 2026-04-22T06:58:38Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896136 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Sanfrecce Hiroshima |image= |Volledige naam=Sanfrecce Hiroshima |Opgerig=[[1938]] |Stadion=Hiroshima Big Arch<br />[[Hiroshima-prefektuur]] |Kapasiteit=36&nbsp;894 |Voorsitter=Kaoru Koyano |Afrigter=Michael Skibbe |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Sanfrecce Hiroshima'''|サンフレッチェ広島|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Hiroshima-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1938–1980 '''Toyo Industries''' * 1981–1992 '''Mazda''' * 1992– '''Sanfrecce Hiroshima''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (5)''' : 1965, 1966, 1967, 1968, 1970 * '''J1 Liga (3)''' : 2012, 2013, 2015 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Marcus Tulio Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichi Komano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yosuke Kashiwagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yukio Shimomura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenzo Ohashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshinori Shigematsu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takehiko Kawanishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Kuwata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshinobu Ishii]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Michihiro Ozawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Imanishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ikuo Matsumoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Junji Kawano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsuyoshi Kunieda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Kuwahara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruo Nimura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Ono]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Funamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Aritatsu Ogi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsuyoshi Furuta]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiichi Watanabe]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyuki Kawachi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Yamagishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yahiro Kazama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiro Moriyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Moriyasu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuya Maekawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kentaro Sawada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshige Yanagimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Moriyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Norio Omura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Shimoda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Uemura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Chikara Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyuki Toda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Nishikawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuhiko Kubo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisato Sato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yojiro Takahagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuhiko Chiba]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsukasa Shiotani]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yusuke Minagawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Mizumoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoaki Makino]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Aoyama]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuma Asano]] * {{Vlagikoon|AUS}} Tony Popovic * {{Vlagikoon|AUS}} Aurelio Vidmar * {{Vlagikoon|AUS}} Graham Arnold * {{Vlagikoon|AUS}} Hayden Foxe * {{Vlagikoon|AUS}} Steve Corica * {{Vlagikoon|BRA}} César Sampaio * {{Vlagikoon|BRA}} Joubert Araújo Martins * {{Vlagikoon|BUL}} Ilian Stoyanov * {{Vlagikoon|CMR}} Michel Pensée * {{Vlagikoon|CRO}} Tomislav Erceg * {{Vlagikoon|CZE}} Ivan Hašek * {{Vlagikoon|CZE}} Pavel Černý * {{Vlagikoon|GEO}} Davit Mujiri * {{Vlagikoon|NED}} John van Loen * {{Vlagikoon|NED}} Pieter Huistra * {{Vlagikoon|NOR}} Tore Pedersen * {{Vlagikoon|SWE}} Jean-Paul Vonderburg * {{Vlagikoon|UKR}} Serhij Skatjenko * {{Vlagikoon|USA}} Dan Calichman * {{Vlagikoon|UZB}} Oleg Pashinin }} {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] t02xlybi393wo43i7r0nznuz0hnv676 0 118213 2896138 2638179 2026-04-22T06:59:17Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896138 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Shonan Bellmare |image= |Volledige naam=Shonan Bellmare |Opgerig=[[1968]] |Stadion=Shonan BMW Stadium Hiratsuka<br />[[Kanagawa-prefektuur]] |Kapasiteit=18 500 |Voorsitter=Kiyoshi Makabe |Afrigter=Satoshi Yamaguchi |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Shonan Bellmare'''|湘南ベルマーレ|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Kanagawa-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1968–1974 '''Towa Real Estate''' * 1975–1993 '''Fujita Industries''' * 1994–1999 '''Bellmare Hiratsuka''' * 2000– '''Shonan Bellmare''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (3)''' : 1977, 1979, 1981 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hidetoshi Nakata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshinobu Ishii]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Komaeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuo Watanabe]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigeharu Ueki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Keisuke Tsuboi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Keizo Imai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroyuki Sakashita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tsutomu Sonobe]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsugu Nomura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yutaka Ikeuchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Osamu Taninaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Tezuka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaaki Mori]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuyoshi Shinto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuharu Sorimachi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruo Iwamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiro Moriyama]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Tsunami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshihiro Natsuka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Noguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuyuki Kojima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masakiyo Maezono]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Moriyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuaki Tasaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihide Saito]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Wagner Lopes]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Narahashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyuki Moniwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Tsuzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Yamada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Wataru Endo]] * {{Vlagikoon|JPN}} Ryota Nagaki * {{Vlagikoon|JPN}} Yuichi Maruyama |Kolom3= * {{Vlagikoon|AUS}} Stephen Laybutt * {{Vlagikoon|BOL}} Edivaldo Hermoza * {{Vlagikoon|BRA}} Mirandinha * {{Vlagikoon|BRA}} Gilberto Carlos Nascimento * {{Vlagikoon|BRA}} Almir de Souza Fraga * {{Vlagikoon|BRA}} Carlos Alberto Dias * {{Vlagikoon|BRA}} Edvaldo Oliveira Chaves * {{Vlagikoon|COL}} Hernán Gaviria * {{Vlagikoon|COL}} Arley Dinas * {{Vlagikoon|COL}} Ever Palacios * {{Vlagikoon|COL}} Hamilton Ricard * {{Vlagikoon|MKD}} Stevica Ristić * {{Vlagikoon|PAR}} Casiano Delvalle * {{Vlagikoon|PAR}} Daniel Sanabria * {{Vlagikoon|PAR}} Ángel Ortiz * {{Vlagikoon|ROU}} Pavel Badea * {{Vlagikoon|TJK}} Vitaliy Parakhnevych }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] lmgd53a52d8vvs9i4p838nqlrpfbj0g 0 118214 2896123 2548118 2026-04-22T06:51:25Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896123 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Júbilo Iwata |image= |Volledige naam=Júbilo Iwata |Opgerig=[[1970]] |Stadion=Yamahastadion<br />[[Shizuoka Prefektuur]] |Kapasiteit=15&nbsp;165 |Voorsitter=Yoshirou Takahira |Afrigter=Hiroshi Nanam |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Júbilo Iwata'''|ジュビロ磐田|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Shizuoka Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1970–1993 '''Yamaha Motors''' * 1994– '''Júbilo Iwata''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (1)''' : 1987/88 * '''J1 Liga (3)''' : 1997, 1999, 2002 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshikatsu Kawaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Matsui]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Takahara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichi Komano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masami Ihara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Nakayama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiko Inoha]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Michihiro Yasuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryoichi Maeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Fukunishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masakuni Yamamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuaki Nagasawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Uchiyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaru Uchiyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshinori Ishigami]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsumi Oenoki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinichi Morishita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshinobu Katsuya]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsunori Yoshida]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuhiro Takeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Endo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiro Moriyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideto Suzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Hirano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Go Oiwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Nanami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Hattori]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Oku]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Norihiro Nishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshiya Fujita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Chano]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshinobu Minowa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Murai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumichi Takagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoya Kikuchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Yamada]] * {{Vlagikoon|JPN}} Yuki Kobayashi * {{Vlagikoon|BRA}} Dunga * {{Vlagikoon|BRA}} Adílson Batista * {{Vlagikoon|BRA}} Alessandro Cambalhota * {{Vlagikoon|ENG}} Jay Bothroyd * {{Vlagikoon|GRE}} Avraam Papadopoulos * {{Vlagikoon|ITA}} Salvatore Schillaci * {{Vlagikoon|NED}} Gerald Vanenburg * {{Vlagikoon|PAR}} Roberto Torres * {{Vlagikoon|RUS}} Dmitrij Radtjenko * {{Vlagikoon|SRB}} Aleksandar Živković }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 5tr7n2caddyce2mr4f1qd12ftt3seym 0 118215 2896124 2638170 2026-04-22T06:53:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896124 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Kashiwa Reysol |image= |Volledige naam=Kashiwa Reysol |Opgerig=[[1940]] |Stadion=Hitachi Kashiwa Sokkerstadion<br />[[Chiba-prefektuur]] |Kapasiteit=15&nbsp;900 |Voorsitter=Shigeyuki Onodera |Afrigter=Masami ihara |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Kashiwa Reysol'''|柏レイソル|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Chiba-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1940–1992 '''Hitachi''' * 1993– '''Kashiwa Reysol''' == Erelys == * '''Japanse Sokkerliga (1)''' : 1972 * '''J1 Liga (1)''' : 2011 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Tamada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kisho Yano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroki Sakai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryozo Suzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yusuke Omi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshitada Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Minoru Kobata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shusaku Hirasawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuhisa Kono]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Matsunaga]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshio Takabayashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuo Kawakami]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaki Yokotani]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Nishino]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoichi Doi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuhiko Seta]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigemitsu Sudo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toru Yoshikawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroyuki Usui]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuo Sugamata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Totsuka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koichi Hashiratani]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Kajino]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinichiro Tani]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masanao Sasaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kentaro Sawada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Sakai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takeshi Watanabe]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadatoshi Masuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Wagner Lopes]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideaki Kitajima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomokazu Myojin]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhiro Hato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiteru Yamashita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Mizuno]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoya Kondo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masato Kudo]] |Kolom3= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Otsu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Junya Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Suzuki]] * {{Vlagikoon|BRA}} César Sampaio * {{Vlagikoon|BRA}} Müller * {{Vlagikoon|BRA}} Careca * {{Vlagikoon|BRA}} Edílson * {{Vlagikoon|BRA}} Dudu Cearense * {{Vlagikoon|BRA}} França * {{Vlagikoon|BRA}} Antônio Carlos Zago * {{Vlagikoon|BRA}} Ricardo Alexandre dos Santos * {{Vlagikoon|BRA}} Paulo Jamelli * {{Vlagikoon|BRA}} Nélson Luís Kerchner * {{Vlagikoon|BRA}} Valdir Benedito * {{Vlagikoon|BUL}} Hristo Stoitjkov * {{Vlagikoon|CIV}} Seydou Doumbia * {{Vlagikoon|COL}} Ever Palacios * {{Vlagikoon|ROU}} Pavel Badea }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] nm69j9ej27mvxh3vebxerl5izlay6ym 0 118216 2896106 2638200 2026-04-22T06:36:22Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896106 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Cerezo Osaka<br />{{lang|ja|セレッソ大阪}} | beeld = [[Lêer:NagaiBallField220226.jpg|280px]] | beeld_grootte= 180px | vollenaam = Cerezo Osaka | bynaam = ''Sakura'' (Kersiebloeisels) | stigting = {{Start date and age|1957}} as Yanmar Diesel SC | stadion = Yodoko Sakura Stadion | kapasiteit = 24 481 | eienaar = [[Yanmar]] | voorsitter = [[Hiroaki Morishima]] | afrigter = {{vlagikoon|AUS}} [[Arthur Papas]]<ref>{{cite web |title=Arthur Pappas Appointed Head Coach |url=https://www.cerezo.jp/news/2024-1217-1500/ |website=www.cerezo.jp/ |access-date=17 December 2024}}</ref> | liga = [[J1 League]] | seisoen = 2025 | posisie = 10de van 20 | webwerf = {{URL|https://cerezo.co.jp/}} | patroon_la1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_b1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_ra1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_sh1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_so1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | linkerarm1 = FA1A82 | liggaam1 = FA1A82 | regterarm1 = FA1A82 | broek1 = 000040 | kouse1 = E80951 | patroon_la2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_b2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP2 | patroon_ra2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_sh2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_so2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | linkerarm2 = FFF | liggaam2 = FFF | regterarm2 = FFF | broek2 = FFF | kouse2 =FFFFFF }} {{Nihongo|'''Cerezo Osaka'''|セレッソ大阪|}} is 'n [[Japan|Japannese]] [[sokker]]klub in die stad [[Osaka]] in die [[Osaka Prefektuur]]. Hul [[Derby (sport)|derbymededingers]] is die Suita-gebaseerde klub [[Gamba Osaka]]. == Klubname == * 1957–1993 '''Yanmar Diesel''' * 1994– '''Cerezo Osaka''' == Erelys == * '''Japanse sokkerliga (4)''' : 1971, 1974, 1975, 1980 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Kagawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunishige Kamamoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshito Okubo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Kiyotake]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Tamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Inui]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[George Kobayashi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroji Imamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hideo Hashimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhito Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Soejima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takayoshi Yamano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Haruhisa Hasegawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Tsubota]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nishimura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuhiro Kusaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Kajino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Toshinobu Katsuya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Horiike]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuo Kanda]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshige Yanagimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuaki Tasaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Nanami]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Uemura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nozomi Hiroyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroaki Morishima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akinori Nishizawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyuki Moniwa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuzo Tashiro]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisato Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuya Yamamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Ienaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Ogihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoichiro Kakitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hotaru Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Minamino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shu Kurata]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|AUS}} Mitch Nichols *{{Vlagikoon|BIH}} Ivan Radeljić *{{Vlagikoon|BIH}} Albin Pelak *{{Vlagikoon|BIH}} Almir Turković *{{Vlagikoon|BRA}} Gilmar Rinaldi *{{Vlagikoon|BRA}} Fábio Simplício *{{Vlagikoon|BRA}} João Carlos dos Santos *{{Vlagikoon|BRA}} Axel Rodrigues de Arruda *{{Vlagikoon|BRA}} Sérgio Manoel *{{Vlagikoon|BRA}} Bernardo Fernandes da Silva *{{Vlagikoon|BRA}} Marco Antônio da Silva *{{Vlagikoon|MKD}} Besart Abdurahimi *{{Vlagikoon|NZL}} Kayne Vincent *{{Vlagikoon|PAN}} Jorge Dely Valdés *{{Vlagikoon|SRB}} Gojko Kačar *{{Vlagikoon|SRB}} Radivoje Manić *{{Vlagikoon|URU}} [[Diego Forlán]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] iihm3ax1vyf4i1rty01wlqj3mf1keik 2896112 2896106 2026-04-22T06:46:18Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896112 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Cerezo Osaka<br />{{lang|ja|セレッソ大阪}} | beeld = [[Lêer:NagaiBallField220226.jpg|280px]] | beeld_grootte= 180px | vollenaam = Cerezo Osaka | bynaam = ''Sakura'' (Kersiebloeisels) | stigting = {{Start date and age|1957}} as Yanmar Diesel SC | stadion = Yodoko Sakura Stadion | kapasiteit = 24 481 | eienaar = [[Yanmar]] | voorsitter = [[Hiroaki Morishima]] | afrigter = {{vlagikoon|AUS}} [[Arthur Papas]]<ref>{{cite web |title=Arthur Pappas Appointed Head Coach |url=https://www.cerezo.jp/news/2024-1217-1500/ |website=www.cerezo.jp/ |access-date=17 December 2024}}</ref> | liga = [[J1 League]] | seisoen = 2025 | posisie = 10de van 20 | webwerf = {{URL|https://cerezo.co.jp/}} | patroon_la1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_b1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_ra1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_sh1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_so1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | linkerarm1 = FA1A82 | liggaam1 = FA1A82 | regterarm1 = FA1A82 | broek1 = 000040 | kouse1 = E80951 | patroon_la2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_b2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP2 | patroon_ra2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_sh2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_so2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | linkerarm2 = FFF | liggaam2 = FFF | regterarm2 = FFF | broek2 = FFF | kouse2 =FFFFFF }} {{Nihongo|'''Cerezo Osaka'''|セレッソ大阪|}} is 'n [[Japan|Japannese]] [[sokker]]klub in die stad [[Osaka]] in die [[Osaka Prefektuur]]. Hul [[Derby (sport)|derbymededingers]] is die Suita-gebaseerde klub [[Gamba Osaka]]. Soos baie ander Japannese sokkerklubs het Cerezo ’n Europese klubnaam gekies, en ‘Cerezo’ beteken [[Kersierooi|kersie]] op [[Spaans]]. == Klubname == * 1957–1993 '''Yanmar Diesel''' * 1994– '''Cerezo Osaka''' == Erelys == * '''Japanse sokkerliga (4)''' : 1971, 1974, 1975, 1980 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Kagawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunishige Kamamoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshito Okubo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Kiyotake]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Tamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Inui]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[George Kobayashi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroji Imamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hideo Hashimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhito Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Soejima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takayoshi Yamano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Haruhisa Hasegawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Tsubota]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nishimura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuhiro Kusaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Kajino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Toshinobu Katsuya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Horiike]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuo Kanda]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshige Yanagimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuaki Tasaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Nanami]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Uemura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nozomi Hiroyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroaki Morishima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akinori Nishizawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyuki Moniwa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuzo Tashiro]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisato Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuya Yamamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Ienaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Ogihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoichiro Kakitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hotaru Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Minamino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shu Kurata]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|AUS}} Mitch Nichols *{{Vlagikoon|BIH}} Ivan Radeljić *{{Vlagikoon|BIH}} Albin Pelak *{{Vlagikoon|BIH}} Almir Turković *{{Vlagikoon|BRA}} Gilmar Rinaldi *{{Vlagikoon|BRA}} Fábio Simplício *{{Vlagikoon|BRA}} João Carlos dos Santos *{{Vlagikoon|BRA}} Axel Rodrigues de Arruda *{{Vlagikoon|BRA}} Sérgio Manoel *{{Vlagikoon|BRA}} Bernardo Fernandes da Silva *{{Vlagikoon|BRA}} Marco Antônio da Silva *{{Vlagikoon|MKD}} Besart Abdurahimi *{{Vlagikoon|NZL}} Kayne Vincent *{{Vlagikoon|PAN}} Jorge Dely Valdés *{{Vlagikoon|SRB}} Gojko Kačar *{{Vlagikoon|SRB}} Radivoje Manić *{{Vlagikoon|URU}} [[Diego Forlán]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] gn3jpjn8eshfnvbvttvnwcl5eca72ft 2896113 2896112 2026-04-22T06:47:35Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896113 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | klubnaam = Cerezo Osaka<br />{{lang|ja|セレッソ大阪}} | beeld = [[Lêer:NagaiBallField220226.jpg|280px]] | beeld_grootte= 180px | vollenaam = Cerezo Osaka | bynaam = ''Sakura'' (Kersiebloeisels) | stigting = {{Start date and age|1957}} as Yanmar Diesel SC | stadion = Yodoko Sakura Stadion | kapasiteit = 24 481 | eienaar = [[Yanmar]] | voorsitter = [[Hiroaki Morishima]] | afrigter = {{vlagikoon|AUS}} [[Arthur Papas]]<ref>{{cite web |title=Arthur Pappas Appointed Head Coach |url=https://www.cerezo.jp/news/2024-1217-1500/ |website=www.cerezo.jp/ |access-date=17 December 2024}}</ref> | liga = [[J1 League]] | seisoen = 2025 | posisie = 10de van 20 | webwerf = {{URL|https://cerezo.co.jp/}} | patroon_la1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_b1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_ra1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_sh1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | patroon_so1 = _cerezo osaka 2026 HOME FP | linkerarm1 = FA1A82 | liggaam1 = FA1A82 | regterarm1 = FA1A82 | broek1 = 000040 | kouse1 = E80951 | patroon_la2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_b2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP2 | patroon_ra2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_sh2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | patroon_so2 = _cerezo osaka 2026 AWAY FP | linkerarm2 = FFF | liggaam2 = FFF | regterarm2 = FFF | broek2 = FFF | kouse2 =FFFFFF }} {{Nihongo|'''Cerezo Osaka'''|セレッソ大阪|}} is 'n [[Japan|Japannese]] [[sokker]]klub in die stad [[Osaka]] in die [[Osaka Prefektuur]]. Hul [[Derby (sport)|derbymededingers]] is die Suita-gebaseerde klub [[Gamba Osaka]]. Soos baie ander Japannese sokkerklubs het Cerezo ’n Europese klubnaam gekies, en ‘Cerezo’ beteken kersieboom op [[Spaans]]. == Klubname == * 1957–1993 '''Yanmar Diesel''' * 1994– '''Cerezo Osaka''' == Erelys == * '''Japanse sokkerliga (4)''' : 1971, 1974, 1975, 1980 == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shinji Kagawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunishige Kamamoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshito Okubo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Kiyotake]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Tamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Inui]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[George Kobayashi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroji Imamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hideo Hashimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhito Suzuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Soejima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takayoshi Yamano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Haruhisa Hasegawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumi Tsubota]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nishimura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuhiro Kusaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Kajino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Toshinobu Katsuya]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Horiike]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuo Kanda]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshige Yanagimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuaki Tasaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroshi Nanami]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Uemura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nozomi Hiroyama]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiroaki Morishima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akinori Nishizawa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyuki Moniwa]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takuya Yamada]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuzo Tashiro]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisato Sato]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuya Yamamura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Ienaga]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Ogihara]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoichiro Kakitani]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hotaru Yamaguchi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takumi Minamino]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shu Kurata]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|AUS}} Mitch Nichols *{{Vlagikoon|BIH}} Ivan Radeljić *{{Vlagikoon|BIH}} Albin Pelak *{{Vlagikoon|BIH}} Almir Turković *{{Vlagikoon|BRA}} Gilmar Rinaldi *{{Vlagikoon|BRA}} Fábio Simplício *{{Vlagikoon|BRA}} João Carlos dos Santos *{{Vlagikoon|BRA}} Axel Rodrigues de Arruda *{{Vlagikoon|BRA}} Sérgio Manoel *{{Vlagikoon|BRA}} Bernardo Fernandes da Silva *{{Vlagikoon|BRA}} Marco Antônio da Silva *{{Vlagikoon|MKD}} Besart Abdurahimi *{{Vlagikoon|NZL}} Kayne Vincent *{{Vlagikoon|PAN}} Jorge Dely Valdés *{{Vlagikoon|SRB}} Gojko Kačar *{{Vlagikoon|SRB}} Radivoje Manić *{{Vlagikoon|URU}} [[Diego Forlán]] }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 1lzhs4tuvpjlaejxpst9ffpdv6t63gz 0 118217 2896127 2638182 2026-04-22T06:54:39Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896127 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Kyoto Sanga FC |image= |Volledige naam=Kyoto Sanga FC |Opgerig=[[1922]] |Stadion=Nishikyogoku Atletiekstadion<br />[[Kioto-prefektuur]] |Kapasiteit= |Voorsitter= |Afrigter=Cho Kwi-jae |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Kyoto Sanga FC'''|京都サンガFC|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Kioto-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1922–1993 '''Kyoto Shiko Club''' * 1994–2006 '''Kyoto Purple Sanga''' * 2007– '''Kyoto Sanga FC''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ruy Ramos]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyoshi Miura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Matsui]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuzo Morioka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Yanagisawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} Yuya Kubo |Kolom2= * {{Vlagikoon|AUS}} Ned Zelić * {{Vlagikoon|BUR}} Wilfried Sanou * {{Vlagikoon|BRA}} Baltazar Maria de Morais Júnior * {{Vlagikoon|BRA}} Paulo Silas * {{Vlagikoon|PAR}} Daniel Sanabria }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] [[Kategorie:Kioto]] kbowd9iv504sh8403t1ss518lujza86 0 118218 2896109 2638201 2026-04-22T06:38:07Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Eksterne skakels */ 2896109 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Avispa Fukuoka |image= |Volledige naam=Avispa Fukuoka |Opgerig=[[1982]] |Stadion=Level5-stadion<br />[[Fukuoka Prefektuur]] |Kapasiteit=22&nbsp;563 |Voorsitter= |Afrigter=Shigetoshi Hasebe |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Avispa Fukuoka'''|アビスパ福岡|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Fukuoka Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1982–1993 '''Chuo Bohan''' * 1994 '''Fujieda Blux''' * 1995 '''Fukuoka Blux''' * 1996– '''Avispa Fukuoka''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Makoto Tanaka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasutoshi Miura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Satoshi Tsunami]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuyuki Kojima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Wagner Lopes]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Chikara Fujimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiteru Yamashita]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Sakata]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Mike Havenaar]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kensuke Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Niwa]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|ARG}} Pedro Troglio *{{Vlagikoon|ARG}} Sergio Vázquez *{{Vlagikoon|ARG}} David Bisconti *{{Vlagikoon|ARG}} Claudio Biaggio *{{Vlagikoon|AUS}} Joel Griffiths *{{Vlagikoon|AUS}} Alvin Ceccoli *{{Vlagikoon|BIH}} Alen Avdić *{{Vlagikoon|COL}} Danilson Córdoba *{{Vlagikoon|MNE}} Nenad Maslovar *{{Vlagikoon|NGA}} Michael Obiku *{{Vlagikoon|PAR}} Richart Báez *{{Vlagikoon|PAR}} Juan Carlos Villamayor *{{Vlagikoon|ROU}} Pavel Badea}} == Eksterne skakels == {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 3hhaaky74m6s2j0q4e0fkd2he07k31i 0 118219 2896146 2725657 2026-04-22T07:01:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896146 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Vissel Kobe |image= |Volledige naam=Vissel Kobe |Opgerig=[[1966]] |Stadion=Noevir Stadion, Kobe<br />[[Hyogo-prefektuur]] |Kapasiteit=30&nbsp;134 |Voorsitter=Katsuhiro Shimizu |Afrigter=Takayuki Yoshida |Kompetisie=[[J1 League]] }} {{Nihongo|'''Vissel Kobe'''|ヴィッセル神戸|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Hyogo-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1966–1994 '''Kawasaki Steel''' * 1995– '''Vissel Kobe''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme3 |Kolom1= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyoshi Miura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshito Okubo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tsuneyasu Miyamoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiko Inoha]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Michihiro Yasuda]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shoji Jo]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hideo Hashimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Nagashima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yasutoshi Miura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kentaro Hayashi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hisashi Kurosaki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Michiki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Hirano]] |Kolom2= *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Hirase]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Kojima]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Kaimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Sakai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Shigeyoshi Mochizuki]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Chikara Fujimoto]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Atsuhiro Miura]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuki Ganaha]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuzo Tashiro]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumichi Takagi]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuma Watanabe]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Morioka]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Kensuke Nagai]] *{{Vlagikoon|JPN}} [[Naoyuki Fujita]] |Kolom3= *{{Vlagikoon|AUS}} Matthew Bingley *{{Vlagikoon|BRA}} Fábio Simplício *{{Vlagikoon|BRA}} Bismarck Barreto Faria *{{Vlagikoon|BRA}} Roger Machado Marques *{{Vlagikoon|BRA}} Oséas *{{Vlagikoon|CMR}} Patrick Mboma *{{Vlagikoon|COL}} Julián Estiven Vélez *{{Vlagikoon|CZE}} Ivo Ulich *{{Vlagikoon|CZE}} Pavel Horváth *{{Vlagikoon|DEN}} Michael Laudrup *{{Vlagikoon|SRB}} Budimir Vujačić *{{Vlagikoon|SUI}} Thomas Bickel *{{Vlagikoon|TUN}} Ziad Tlemçani *{{Vlagikoon|TUR}} İlhan Mansız }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] ioilz1o0s8a4vwbuz440ouvbliqgxe9 0 119166 2896121 1756019 2026-04-22T06:50:38Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896121 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Hokkaido Consadole Sapporo |image= |Volledige naam=Hokkaido Consadole Sapporo |Opgerig=[[1935]] |Stadion=Sapporo Dome<br />[[Sapporo]], [[Hokkaido]] |Kapasiteit=41&nbsp;484 |Voorsitter=Yoshikazu Nonomura |Afrigter=Mihailo Petrović |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Hokkaido Consadole Sapporo'''|北海道コンサドーレ札幌|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Hokkaido]], [[Japan]]. == Klubname == * 1935–1995 '''Toshiba''' * 1996–2015 '''Consadole Sapporo''' * 2016– '''Hokkaido Consadole Sapporo''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|AUS}} Jade North * {{Vlagikoon|BRA}} Givanildo Vieira de Souza * {{Vlagikoon|BRA}} Joubert Araújo Martins * {{Vlagikoon|BRA}} Robert da Silva Almeida * {{Vlagikoon|COL}} Danilson Córdoba * {{Vlagikoon|IDN}} Irfan Bachdim * {{Vlagikoon|PAN}} Jorge Dely Valdés * {{Vlagikoon|QAT}} Emerson Sheik * {{Vlagikoon|VIE}} Lê Công Vinh {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] jmrlmgktiixroow1w1raq243lxarmzy 0 119168 2896144 2759592 2026-04-22T07:01:22Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896144 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Vegalta Sendai |image= |Volledige naam=Vegalta Sendai |Opgerig=[[1988]] |Stadion=Yurtec Stadion, Sendai<br />[[Miyagi-prefektuur]] |Kapasiteit=19&nbsp;694 |Voorsitter=Shirahata Yoichi |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Vegalta Sendai'''|ベガルタ仙台|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Miyagi-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1988–1994 '''Tohoku Electric Power''' * 1995–1998 '''Brummell Sendai''' * 1999– '''Vegalta Sendai''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Yanagisawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuo Echigo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuji Sakakura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruo Iwamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takahiro Yamada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigetatsu Matsunaga]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hajime Moriyasu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Norio Omura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tomoyuki Hirase]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daijiro Takakuwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shigeyoshi Mochizuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiteru Yamashita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Mizuno]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisato Sato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kunimitsu Sekiguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Muto]] * {{Vlagikoon|BRA}} Thiago Neves * {{Vlagikoon|BRA}} Humberlito Borges * {{Vlagikoon|BRA}} Nádson Rodrigues de Souza * {{Vlagikoon|GER}} Pierre Littbarski * {{Vlagikoon|GER}} Frank Ordenewitz * {{Vlagikoon|MKD}} Goce Sedloski * {{Vlagikoon|NZL}} Michael McGlinchey * {{Vlagikoon|PHI}} Satoshi Otomo * {{Vlagikoon|SRB}} Slobodan Dubajić }} {{Sokkersaadjie}} {{Portaalbalk|Sokker|Japan|Sport}} {{Normdata}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 54afdootw6yla1oziqsc2mm9v4qukxx 0 119169 2896130 1756063 2026-04-22T06:55:44Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896130 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Montedio Yamagata |image= |Volledige naam=Montedio Yamagata |Opgerig=[[1984]] |Stadion=ND Soft Stadium<br />[[Yamagata-prefektuur]] |Kapasiteit= |Voorsitter= |Afrigter= |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Montedio Yamagata'''|モンテディオ山形|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Yamagata-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1984–1995 '''NEC Yamagata''' * 1996– '''Montedio Yamagata''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Oguro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuzo Tashiro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Chikashi Masuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yohei Toyoda]] * {{Vlagikoon|CMR}} [[Edwin Ifeanyi]] * {{Vlagikoon|NGA}} [[Momodu Mutairu]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] nv61syxtem5aeatvrq5y5118t1obvtd 0 119170 2896133 2726223 2026-04-22T06:57:20Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896133 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Omiya Ardija |image= |Volledige naam=Omiya Ardija |Opgerig=[[1969]] |Stadion=NACK5 Stadion, Omiya<br />[[Saitama-prefektuur]] |Kapasiteit=12&nbsp;500 |Voorsitter=Seigo Watanabe |Afrigter= |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Omiya Ardija'''|大宮アルディージャ|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Saitama-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1964–1997 '''NTT Kanto''' * 1998– '''Omiya Ardija''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Eiji Kawashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Noguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisashi Kurosaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiro Ando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kota Yoshihara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Hirano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Kojima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Chikara Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuhiro Hato]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiteru Yamashita]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daigo Kobayashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryuji Bando]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akihiro Ienaga]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Chikashi Masuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Niwa]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|AUS}} [[Lucas Neill]] * {{Vlagikoon|BRA}} [[Christian Corrêa Dionisio]] * {{Vlagikoon|CMR}} [[Edwin Ifeanyi]] * {{Vlagikoon|CRO}} [[Mato Neretljak]] * {{Vlagikoon|HON}} [[Saúl Martínez]] * {{Vlagikoon|PAN}} [[Jorge Dely Valdés]] * {{Vlagikoon|SRB}} [[Dragan Mrđa]] * {{Vlagikoon|SVN}} [[Milivoje Novaković]] * {{Vlagikoon|SVN}} [[Zlatan Ljubijankič]] * {{Vlagikoon|SVN}} [[Klemen Lavrič]] * {{Vlagikoon|SVN}} [[Nejc Pečnik]] }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] c22r6z1181oup0ddrbi3xoxm2tcj3yp 0 119171 2896118 2651708 2026-04-22T06:49:35Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896118 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=FC Tokio |image= |Volledige naam=FC Tokyo |Opgerig=[[1935]] |Stadion=Ajinomoto Stadion<br />[[Tokio]] |Kapasiteit=49&nbsp;970 |Voorsitter={{Vlagikoon|JPN}} Naoki Ogane |Afrigter=Peter Cklamovski |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''FC Tokyo'''|FC東京|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Tokio]], [[Japan]]. == Klubname == * 1935–1998 '''Tokyo Gas''' * 1999– '''FC Tokyo''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuto Nagatomo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Konno]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadanari Lee]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichi Komano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Oguro]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masahiko Inoha]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryoichi Maeda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoichi Doi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takashi Fukunishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naotake Hanyu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryoichi Kawakatsu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tadatoshi Masuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Wagner Lopes]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shuichi Gonda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyuki Moniwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Sakata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Takamatsu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Sota Hirayama]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takuji Yonemoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuma Watanabe]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naohiro Ishikawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuhei Tokunaga]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideto Takahashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kosuke Ota]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masato Morishige]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshinori Muto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichi Maruyama]] * {{Vlagikoon|AUS}} [[Jade North]] * {{Vlagikoon|AUS}} [[Nathan Burns]] * {{Vlagikoon|CMR}} [[Edwin Ifeanyi]] * {{Vlagikoon|CRC}} [[Paulo Wanchope]] * {{Vlagikoon|PAR}} [[Santiago Salcedo]] * {{Vlagikoon|TUN}} [[Lassad Nouioui]] }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] tkyv2j9lp8zbl1v6w7xpbqp1ovctvn2 0 119172 2896126 1756062 2026-04-22T06:54:24Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896126 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Kawasaki Frontale |image= |Volledige naam=Kawasaki Frontale |Opgerig=[[1955]] |Stadion=Todoroki Atletiekstadion<br />[[Kanagawa-prefektuur]] |Kapasiteit=26&nbsp;232 |Voorsitter=Yoshihiro Warashina |Afrigter=Toru Oniki |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Kawasaki Frontale'''|川崎フロンターレ|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Kanagawa-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1955–1996 '''Fujitsu''' * 1997– '''Kawasaki Frontale''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Eiji Kawashima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshito Okubo]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Junichi Inamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Morimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kengo Nakamura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Suzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toyohito Mochizuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyoshi Nakamura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Yamagishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiko Okimune]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tetsuya Asano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruo Iwamoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shinkichi Kikuchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Noguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Moriyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Soma]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Yoneyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshinobu Minowa]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuki Ganaha]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shuhei Terada]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koji Yamase]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yu Kobayashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Shogo Taniguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Oshima]] * {{Vlagikoon|BRA}} [[Givanildo Vieira de Souza]] * {{Vlagikoon|BRA}} [[Paulo César Fonseca do Nascimento]] * {{Vlagikoon|BRA}} [[Mazinho Oliveira]] * {{Vlagikoon|BRA}} [[Gilberto Carlos Nascimento]] * {{Vlagikoon|NGA}} [[Momodu Mutairu]] * {{Vlagikoon|PAN}} [[Jorge Dely Valdés]] * {{Vlagikoon|PAR}} [[Guido Alvarenga]] * {{Vlagikoon|QAT}} [[Emerson Sheik]] }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] mlpwh87jwfjv3i93y37hbttn8jhva6g 0 119173 2896145 2548125 2026-04-22T07:01:40Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896145 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Ventforet Kofu |image= |Volledige naam=Ventforet Kofu |Opgerig=[[1965]] |Stadion=Yamanashi Chuo Bank Stadion<br />[[Yamanashi-prefektuur]] |Kapasiteit= |Voorsitter= |Afrigter= |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Ventforet Kofu'''|ヴァンフォーレ甲府|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Yamanashi-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1965–1994 '''Kofu SC''' * 1995– '''Ventforet Kofu''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naotake Hanyu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takafumi Ogura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kentaro Hayashi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyoshi Ito]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Ichikawa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Koki Mizuno]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mike Havenaar]] * {{Vlagikoon|AUS}} [[Billy Celeski]] * {{Vlagikoon|IDN}} [[Irfan Bachdim]] * {{Vlagikoon|PAR}} [[José Ortigoza]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 3oi2y55i29825ic01ft7zi4i1twd1qr 0 119174 2896108 2638198 2026-04-22T06:37:31Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896108 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Albirex Niigata |image= |Volledige naam=Albirex Niigata |Opgerig=[[1955]] |Stadion=Denka Big Swan Stadium<br />[[Niigata Prefektuur]] |Kapasiteit=42 300 |Voorsitter=Mitsugu Tamura |Afrigter=Rikizo Matsuhashi (2022–) |Kompetisie=J1 Liga (vanf 2023) }} {{Nihongo|'''Albirex Niigata'''|アルビレックス新潟|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Niigata Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1955–1994 '''Niigata Eleven''' * 1995–1996 '''Albireo Niigata''' * 1997– '''Albirex Niigata''' == Beroemde sokkerspelers == {{Kolomme2 |Kolom1= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kisho Yano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Gotoku Sakai]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Katsuo Kanda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hisashi Kurosaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Motohiro Yamaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Keiji Kaimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoya Kikuchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Mitsuru Nagata]] |Kolom2= * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daigo Nishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuhiko Chiba]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daisuke Suzuki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kengo Kawamata]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masaaki Higashiguchi]] * {{Vlagikoon|BRA}} [[Oséas]] * {{Vlagikoon|BRA}} [[Bruno Cortez]] * {{Vlagikoon|NZL}} [[Michael Fitzgerald]] }} {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 7d1rafuaym9i5i6exq8knbf3x4t3no1 0 119175 2896135 2638180 2026-04-22T06:58:18Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896135 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Sagan Tosu |image= |Volledige naam=Sagan Tosu |Opgerig=[[1987]] |Stadion=Best Amenity Stadium<br />[[Saga-prefektuur]] |Kapasiteit=24130 |Voorsitter=Minoru Takehara |Afrigter=Kenta Kawai |Kompetisie=J1 Liga }} {{Nihongo|'''Sagan Tosu'''|サガン鳥栖|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Saga-prefektuur]]. == Klubname == * 1987–1994 '''PJM Futures''' * 1995–1996 '''Tosu Futures''' * 1997– '''Sagan Tosu''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yohei Toyoda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoyuki Fujita]] * {{Vlagikoon|ARG}} David Bisconti {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] ndbf8884hv3p1mo4nhylubg74zvycee 0 119176 2896132 2548137 2026-04-22T06:57:08Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896132 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Oita Trinita |image= |Volledige naam=Oita Trinita |Opgerig=[[1994]] |Stadion=Oita Bank Dome<br />[[Oita Prefektuur]] |Kapasiteit=40&nbsp;000 |Voorsitter=Hiroshi Aono |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Oita Trinita'''|大分トリニータ|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Oita Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1994–1998 '''Oita Trinity''' * 1999– '''Oita Trinita''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Takamatsu]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Satoru Yamagishi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoya Kikuchi]] * {{Vlagikoon|BEL}} Lorenzo Staelens * {{Vlagikoon|BRA}} Magno Alves * {{Vlagikoon|BRA}} Dodô * {{Vlagikoon|CMR}} Edwin Ifeanyi * {{Vlagikoon|NED}} Richard Witschge * {{Vlagikoon|NED}} Patrick Zwaanswijk {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 0plpqa66w0f7lgqcn7tiwc56qrxxguo 0 119177 2896129 2548128 2026-04-22T06:55:24Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896129 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Mito HollyHock |image= |Volledige naam=Mito HollyHock |Opgerig=[[1990]] |Stadion=K's denki Stadium Mito<br />[[Ibaraki-prefektuur]] |Kapasiteit=12 000 |Voorsitter=Kunio Numata |Afrigter= ? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Mito HollyHock'''|水戸ホーリーホック|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Ibaraki-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1990–1993 '''Prima Aseno''' * 1994–1996 '''Prima Ham Tsuchiura''' * 1997– '''Mito HollyHock''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kota Yoshihara]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Takayuki Suzuki]] * {{Vlagikoon|BRA}} Sérgio Luís Donizetti * {{Vlagikoon|CHI}} Francisco Fernández * {{Vlagikoon|VIE}} Nguyễn Công Phượng {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] tav0ijpbnd3c746c1hz50udw59hhq1j 0 119178 2896148 2572775 2026-04-22T07:02:38Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896148 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Yokohama FC |image= |Volledige naam=Yokohama FC |Opgerig=[[1999]] |Stadion=Mitsuzawa-stadion<br />[[Kanagawa-prefektuur]] |Kapasiteit=15&nbsp;046 |Voorsitter=Yuji Onodera |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Yokohama FC'''|横浜FC|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Jokohama]], [[Kanagawa-prefektuur]], [[Japan]]. == Bekende sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyoshi Miura]] * {{Vlagikoon|ALB}} Rudi Vata * {{Vlagikoon|BRA}} França * {{Vlagikoon|BRA}} Marcos Paulo * {{Vlagikoon|TRI}} Silvio Spann {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] oh62b2pkwqkmndxioersjxahvy1ko0j 0 119179 2896139 1756088 2026-04-22T06:59:45Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896139 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Thespakusatsu Gunma |image= |Volledige naam=Thespakusatsu Gunma |Opgerig=[[1995]] |Stadion=Shoda Shoyu Stadium Gunma<br />[[Gunma-prefektuur]] |Kapasiteit=15&nbsp;253 |Voorsitter=Tomohiko Nara |Afrigter=Keiichiro Nuno |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Thespakusatsu Gunma'''|ザスパクサツ群馬|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Gunma-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1995–2001 '''Liaison Kusatsu''' * 2002–2012 '''Thespa Kusatsu''' * 2013– '''Thespakusatsu Gunma''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nobuyuki Kojima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Nozomi Hiroyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyuki Toda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yuichiro Nagai]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] oig87r2qdiyamqfud4p4ujy5dq30689 0 119180 2896141 1756084 2026-04-22T07:00:27Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Beroemde sokkerspelers */ 2896141 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Tokushima Vortis |image= |Volledige naam=Tokushima Vortis |Opgerig=[[1955]] |Stadion=Pocarisweat Stadion<br />[[Tokushima-prefektuur]] |Kapasiteit=20 000 |Voorsitter= |Afrigter=Ricardo Rodríguez |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Tokushima Vortis'''|徳島ヴォルティス|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Tokushima-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1955–2004 '''Otsuka Pharmaceutical''' * 2005– '''Tokushima Vortis''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daijiro Takakuwa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoichiro Kakitani]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Niwa]] * {{Vlagikoon|CIV}} Seydou Doumbia * {{Vlagikoon|COL}} Estiven Vélez {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 7cjozq10gxvjwobprhab60f87ymj0kb 0 119181 2896114 2548284 2026-04-22T06:48:06Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896114 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Ehime FC |image= |Volledige naam=Ehime FC |Opgerig=[[1970]] |Stadion=Ningineer Stadion<br />[[Ehime Prefektuur]] |Kapasiteit= |Voorsitter= |Afrigter= |Kompetisie=J3 Liga }} {{Nihongo|'''Ehime FC'''|愛媛FC|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Ehime Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1970–1994 '''Matsuyama SC''' * 1995– '''Ehime FC''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Ryota Moriwaki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yojiro Takahagi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Manabu Saito]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kengo Kawamata]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] gepszcdvt0u6brijbvyrr70bev672up 0 119182 2896116 2726191 2026-04-22T06:49:01Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896116 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=FC Gifu |image= |Volledige naam=FC Gifu |Opgerig=[[2001]] |Stadion=Gifu Nagaragawa Stadion<br />[[Gifu-prefektuur]] |Kapasiteit= |Voorsitter= |Afrigter= |Kompetisie=J3 Liga (2025) }} {{Nihongo|'''FC Gifu'''|FC岐阜|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Gifu-prefektuur]], [[Japan]]. == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshikatsu Kawaguchi]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yasuyuki Moriyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hiromi Kojima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Hattori]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazumichi Takagi]] * {{Vlagikoon|MKD}} Baže Ilijoski * {{Vlagikoon|PHI}} Satoshi Otomo * {{Vlagikoon|NZL}} Kayne Vincent {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] lxdakvv8aikmzywb7u1i1yszke5nmei 0 119183 2896134 2548166 2026-04-22T06:58:06Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896134 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Roasso Kumamoto |image= |Volledige naam=Roasso Kumamoto |Opgerig=[[1969]] |Stadion=Egao Kenkō Stadion<br />[[Kumamoto Prefektuur]] |Kapasiteit=32&nbsp;000 |Voorsitter=Tomoyoshi Ikeya |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Roasso Kumamoto'''|ロアッソ熊本|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Kumamoto Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1969–1988 '''NTT Kumamoto''' * 1988–1999 '''NTT Kyushu''' * 2000 '''NTT Kumamoto''' * 2001 '''NTT West Kumamoto''' * 2002–2004 '''Alouette Kumamoto''' * 2005–2007 '''Rosso Kumamoto''' * 2008– '''Roasso Kumamoto''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Seiichiro Maki]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hideaki Kitajima]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kenichi Uemura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Chikara Fujimoto]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshiya Fujita]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 14z2nv4lwk5c4g0oih53j3vol1plhum 0 119184 2896140 2548126 2026-04-22T07:00:03Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896140 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Tochigi SC |image= |Volledige naam=Tochigi SC |Opgerig=[[1953]] |Stadion=Tochigi Green Stadion<br />[[Tochigi-prefektuur]] |Kapasiteit=18 025 |Voorsitter= Daisuke Hashimoto |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Tochigi SC'''|栃木SC|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Tochigi-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1953–1993 '''Tochigi Teachers''' * 1994– '''Tochigi SC''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Alessandro Santos]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Atsushi Yoneyama]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Yoshiteru Yamashita]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 6b4rgqdzj75rct5euqnl7ancmqw9ixl 0 119185 2896125 2726216 2026-04-22T06:54:11Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896125 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Kataller Toyama |image= |Volledige naam=Kataller Toyama |Opgerig=[[2007]] |Stadion=Toyama Atletiekpark<br />[[Toyama-prefektuur]] |Kapasiteit=28&nbsp;494 |Voorsitter=Eiji Sakai |Afrigter= |Kompetisie=J3 Liga }} {{Nihongo|'''Kataller Toyama'''|カターレ富山|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Toyama-prefektuur]], [[Japan]]. == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruaki Kurobe]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 9w6s1co82zi79tkozd3j10cs7pxradt 0 119186 2896115 2548180 2026-04-22T06:48:19Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896115 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Fagiano Okayama |image= |Volledige naam=Fagiano Okayama |Opgerig=[[1975]] |Stadion=City Light Stadium<br />[[Okayama-prefektuur]] |Kapasiteit=20 000 |Voorsitter=Masaaki Kimura |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Fagiano Okayama'''|ファジアーノ岡山|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Okayama-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1975–2003 '''River Free Kickers''' * 2004– '''Fagiano Okayama''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Daiki Iwamasa]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Akira Kaji]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kengo Kawamata]] * {{Vlagikoon|BUL}} Ilian Stoyanov {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] pbsukx62e5jxttqqa1vlp3jfq2cj6b1 0 119187 2896120 2726192 2026-04-22T06:50:14Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896120 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Giravanz Kitakyushu |image= |Volledige naam=Giravanz Kitakyushu |Opgerig=[[1973]] |Stadion=Mikuni World Stadium Kitakyushu<br />[[Fukuoka Prefektuur]] |Kapasiteit=15&nbsp;300 |Voorsitter={{Vlagikoon|JPN}} Hidemi Hayashi |Afrigter={{Vlagikoon|JPN}} |Kompetisie=J3 Liga }} {{Nihongo|'''Giravanz Kitakyushu'''|ギラヴァンツ北九州|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Fukuoka Prefektuur]], [[Japan]]. == Name == * 1947–2000 '''Mitsubishi Chemical Kurosaki''' * 2001–2009 '''New Wave Kitakyushu''' * 2010– '''Giravanz Kitakyushu''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masashi Motoyama]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] iov36m5te6qzo9lkmdzlcf5qg6www7a 0 119188 2896119 2638417 2026-04-22T06:49:49Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896119 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Gainare Tottori |image= |Volledige naam=Gainare Tottori |Opgerig=[[1983]] |Stadion=Torigin Bird Stadium<br />[[Tottori-prefektuur]] |Kapasiteit=16&nbsp;033 |Voorsitter=Masaki Tsukano |Afrigter= |Kompetisie=J3 Liga }} {{Nihongo|'''Gainare Tottori'''|ガイナーレ鳥取|}} is 'n Japannese [[sokker]]klub in die stad [[Tottori-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1983–1989 '''Tottori Teachers''' * 1989–2006 '''SC Tottori''' * 2007– '''Gainare Tottori''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Norio Omura]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Masayuki Okano]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Toshihiro Hattori]] * {{Vlagikoon|CRC}} Kenny Cunningham * {{Vlagikoon|CRC}} Roy Smith * {{Vlagikoon|NZL}} Kayne Vincent {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 7y8fk1hcjxp8i6y4zp2rpmz1ych13lt 0 119189 2896117 1756043 2026-04-22T06:49:15Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896117 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=FC Machida Zelvia |image= |Volledige naam=FC Machida Zelvia |Opgerig=[[1989]] |Stadion=Machida Atletiekstadion<br />[[Tokio]] |Kapasiteit= |Voorsitter= |Afrigter= |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''FC Machida Zelvia'''|FC町田ゼルビア|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Tokio]], [[Japan]]. == Klubname == * 1989–1996 '''FC Machida Top''' * 1997– '''FC Machida Zelvia''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Kazuyuki Toda]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] h8nd53qkea16ikqhwfgtv52s5tmpl5y 0 119190 2896128 2820644 2026-04-22T06:55:00Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896128 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:ALWIN1.jpg|260px]]| klubnaam = Matsumoto Yamaga FC| vollenaam = Matsumoto Yamaga FC| stigting = [[1965]]| stadion = Sunpro Alwin, Matsumoto, [[Nagano-prefektuur]] | kapasiteit = 20 396 | voorsitter = Fumiyuki Kanda| afrigter = Tomonobu Hayakawa| liga = J3 | | patroon_la1 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 HOME FP | patroon_b1 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 HOME FP | patroon_ra1 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 HOME FP | patroon_sh1 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 HOME FP | patroon_so1 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 HOME FP | linkerarm1 = 008130 | liggaam1 = ffffff | regterarm1 = 008130 | broek1 = 000000 | kouse1 = 008130 | patroon_la2 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 AWAY FP | patroon_b2 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 AWAY FP | patroon_ra2 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 AWAY FP | patroon_sh2 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 AWAY FP | patroon_so2 = _Matsumoto Yamaga FC 2025 AWAY FP | linkerarm2 = fff | liggaam2 = fff | regterarm2 = fff | broek2 = ffffff | kouse2 = fff |}} {{Nihongo|'''Matsumoto Yamaga FC'''|松本山雅FC|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die stad [[Nagano Prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1965–2004 '''Yamaga SC''' * 2005– '''Matsumoto Yamaga FC''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Naoki Matsuda]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Hayuma Tanaka]] * {{Vlagikoon|JPN}} [[Tatsuya Sakai]] ==Eksterne skakels== * [https://www.yamaga-fc.com/ Amptelike webwerf] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] 4x2blecwsannlrj879smggfnuy93ydv 0 121757 2895862 2616714 2026-04-21T14:33:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895862 wikitext text/x-wiki {{Mineraalkas |ns1=4|ns2=DA|ns3=05 |formule={{chem|Si|O|2}} |hardheid=7 {{Mohs}} |simmetrie=Trigonaal |simmetrie2=Heksagonaal |kleur=Kleurloos, pers, pienk, wit ens. |glans=Glasagtig |streep=Wit |relatiewe digtheid=2,65 |optika=q |kristallografie=p |kondisie= Laetemperatuur '''α-kwarts''' T<573&nbsp;°C |dubbelbreking= eenassig (+) |RI-waardes=nω = 1.543 – 1.545 nε = 1.552 – 1.554 |onsuiwerhede=H, Al, Li, Ti, Fe, Na, Mg, Ge<ref>{{cite web |url=https://www.mindat.org/min-3337.html |title=mindat 3337 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513211725/https://www.mindat.org/min-3337.html |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |eenheidsel=a = 4.9133 Å, c = 5.4053 Å |beeld1=Siim Sepp-Quartz 2005.jpg |teks1=Kwartskristal, met die lyne loodreg op die lang as van die kristal duidelik sigbaar. |struktuur=A-quartz.png |struktuur2=Beta-quartz-CM-2D-balls.png |ruimtegroep=P3{{sub|1}}21/P3{{sub|2}}21 |ruimtegroep2=P6{{subb|2}}22 / P6{{subb|4}}22 |ruimtegroepnommer=152/154 |ruimtegroepnommer2=181/182 |kondisie2=Hoëtemperatuur β-kwarts T>573&nbsp;°C |strukturbericht2=C8 }} '''Kwarts''' is 'n [[mineraal]] met die chemiese samestelling van {{chem|Si|O|2}}: [[silikondioksied]]. Saam met die mineraalgroep van die [[Veldspaat|veldspate]] (met verskeie minerale in hierdie groep), is dit die volopste mineraal in die [[aardkors]]. Kwarts is chemies en meganies stabiel by atmosferiese temperatuur en druk, en verweer dus nie vinnig op die aardkors nie, en dan meestal deur [[meganiese verwering]]. Dit is die rede waarom sand grootliks uit kwartskorrels bestaan. [[Lêer:SiO2.svg|links|120px]] Hierdie stof vorm 'n deel van die [[tektosilikate]] en elke silikonatoom word deur 4 suurstofatome omring. In teenstelling met die [[silikaat|nesosilikate]] wat aparte {{chem|(|Si|O|4|)|4-}}-ione bevat, vorm die {{chem|Si|O|4}}-eenhede in tektosilikate 'n 3-dimensionele raamwerk. Elke suurstofatoom word tussen twee [[silikon]]-bure gedeel. Hierdie deling van die [[suurstof]]atome is die rede waarom die kwartsmineraal 'n [[chemiese formule]] van {{chem|Si|O|2}} het, en nie {{chem|Si|O|4}} nie. Elke been van die [[silikon]]-[[tetraëder]] is aan 'n suurstofatoom verbind, met die gevolg dat twee silikonatome nooit aan mekaar verbind is in die kwartsmineraal nie. == Kristalstruktuur == Kwarts het 'n onder 573&nbsp;°C 'n trigonale α-[[kristalstruktuur]], met kenmerkende lyne wat op die 6 sye van die kristal gesien kan word. Hierdie lyne is altyd loodreg met die lang as van die kwartskristal. In sommige juwelierswinkels word kwartskristalle met perfekte gladde sye ten duurste verkoop, maar in hierdie gevalle is dit of geslypte kristalle, of gesnyde glas, aangesien natuurlike kristalle altyd hierdie lyne het. {|style="Float:left" |[[Lêer:Quartz left handed.jpg|110px|duimnael|Linksdraaiende kristal]] |[[Lêer:Quartz right handed.jpg|110px|duimnael|Regsdraaiende kristal]] |} Die laetemperatuursvorm α-kwarts bevat Si-O-Si-O-Si kettings wat 'n drietallige skroefas volg. Dit kan links- of regsdraaiend wees, soos 'n linker- of 'n regterhand en kristalle kan in twee vorme aangetref word, wat mekaar se spieëlbeeld is. Hulle het verskillende ruimtegroepe: P3{{subb|1}}21 of P3{{subb|2}}21. Hierdie ruimtegroepe word 'n enantiomorfiese paar genoem.<ref name="IT" >{{cite web|url=https://onlinelibrary.wiley.com/iucr/itc/Ac/ch1o3v0001/sec1o3o4.pdf|publisher=Wiley|title=International Tables}}</ref> Bo 573&nbsp;°C gaan kwarts oor in die β-vorm wat 'n hoër heksagonale simmetrie het met ruimtegroep P6{{sub|2}}22, wat ook met P6{{sub|4}}22 enantiomorfies is.<ref name="IT" /> By afkoeling keer die kristal skielik terug na die trigonale vorm. Die β-vorm is die argetipe van die [[strukturbericht-klassifikasie]] se C8-struktuur. {{chem|Si|O|2}} word in talle ander allotrope aangetref. Van die allotrope kom ook as minerale voor soos tridimiet, christobaliet, stishoviet ens. Kwarts kom nie altyd as kristalle voor nie, maar kan as 'n massa mikroskopiese kristalle voorkom, en word [[kriptokristally]]ne kwarts genoem. == Optiese eienskappe == Omdat kwartskristalle regs- of linksdraaiend kan wees, is hulle opties aktief. Hulle draai die polarisasievlak van 'n opvallende gepolariseerde ligbondel links of regs afhankelik van hulle simmetrie.<ref>{{cite web|url=http://www.minsocam.org/msa/OpenAccess_publications/Skalwold_Quartz_Bullseye_on_Optical_Activity/Quartz_Bullseye_on_Optical_Activity|publisher=Mineralogic Society of America|title=Quartz: a Bull's Eye op Optical activity}}</ref> == Eienskappe == Kwarts is 'n relatiewe harde mineraal, en is nommer sewe op [[Mohs se hardheidskaal]]. Dit is chemies stabiel onder atmosferiese temperatuur en druktoestande. == Minerale == Verskeie minerale van kwarts kan gevind word, maar is slegs kleurvariasies van die kwartsmineraal, en dus presies dieselfde mineraal. Voorbeelde hiervan word hieronder gelys. == Galery == <gallery> Lêer:Amethist.png|[[Ametis]] – Lig tot donkerpers kleur. Lêer:Rose quartz (079).jpg|[[Rooskwarts]] – Pienk kleur – gewoonlik massief, selde in kristalvorm. Lêer:Quartz-203953.jpg|[[Melkkwarts]] – Wit Kleur. Lêer:Quartz var. Smokey from Morella, Victoria.jpg|[[Rookkwarts]] – Gryserige semi-deursigtige kleur. Dit kan die gevolg wees van onsuiwerhede of bestraling deur radioaktiewe insluitsels in die kristalstruktuur. Lêer:Citrine (Russie).jpg|Sitrien – Geel tot oranje kleur. Lêer:Bolivianita.png|[[Ametrien]] – Ametis-sitrien oorgang </gallery> === Kriptokristallyne kwarts === [[Lêer:Agate - Agate Creek, Queensland, Australia..jpg|duimnael|links|200px|Agaat]] * Kalsedoon * [[Agaat]] * Jaspis == Gebruike == Kwartsryke sand word in die boubedryf gebruik, terwyl suiwer kwarts een van die hoofbestanddele van glas is. Kwartskristalle is baie gewild onder mineraalversamelaars, en kan ook geslyp word vir gebruik as [[Halfedelsteen|halfedelstene]]. Wanneer die kwartskristalle as geodes voorkom, word dit dikwels as ornamente soos tafelbeeldjies en boekstutte gebruik. Die kriptokristallyne kwarts word geslyp as "cabochons", en as juweliersware gebruik. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Minerale]] 38qu80tu958cpsuyyoj8ahwys9j53hb 0 122766 2895896 2734186 2026-04-21T16:30:57Z Jcb 223 2895896 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} [[Lêer:Black shale, Kansas City MO - panoramio.jpg|duimnael|Swart skalie. ([[Kansas City]], [[Missouri|MO]]; VS)]] 'n '''Skalie''' is 'n [[Afsettingsgesteente|sedimetêre gesteente]] wat maklik in dun lae breek. Dit het deur konsolidasie, soos sementasie of samedrukking van modder en [[klei]] ontstaan en bevat 'n redelike hoeveelheid kleiminerale en detritale [[kwarts]].<ref>{{webaanhaling|url=http://www.soils.org.za/Glossary/grond%20S-Z.pdf|titel=Soils.org.za}}</ref><ref name=Blatt>Blatt, Harvey and Robert J. Tracy (1996) ''Petrology: Igneous, Sedimentary and Metamorphic'', 2nd ed., Freeman, pp. 281–292 {{ISBN|0-7167-2438-3}}</ref> Swart skalie bevat organiese materiale en dit kan ontbind tot [[aardgas|gas]] of [[Ruolie|aardolie]]. Dit maak swart skalie tot 'n belangrike bron van hierdie [[Fossielbrandstof|fossiele brandstowwe]]. Ander skalies kan rooi, groen, bruin of grys van kleur wees. Indien hulle gemaal en met water gemeng word, lewer hulle klei waarvan aardewerk vervaardig kan word.<ref>{{cite web |url=http://geology.com/rocks/shale.shtml |title=Geology.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512023449/https://geology.com/rocks/shale.shtml |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Indien skalie aan hoë druk en [[temperatuur]] blootgestel word, kan hieruit metamorfiese [[skis]]te ontstaan. == Tekstuur == Skalie toon tipies afwisselende grade van splytbaarheid. Nie-splytbare rots van soortgelyke samestelling, maar wat bestaan uit deeltjies kleiner as 0,06 mm, word modderklip (1/3 to 2/3 slikdeeltjies) of kleistene (minder as 1/3 slikdeeltjies) genoem. Gesteentes met deeltjies van soortgelyke grootte maar met minder klei (meer as 2/3 slik) word sliksteen genoem en is meer sanderig. == Samestelling en kleur == Skalie is tipies grys van kleur en saamgestel uit minerale van klei en [[Kwartsiet|kwartskorrels]]. Die byvoeging van ongestadigde hoeveelhede van kleinere samestellings wysig die [[Rotsgebergte|rots]] se kleur. Swart skalie onstaan uit koolryke stof wat meer as een persent teenwoordig is en dui 'n inkrimpende omgewing aan. Die rooi, bruin en groen kleure in Skalie wys heen na [[ysteroksied]] ([[hematiet]] - rooi kleure) of ysterhidroksied ([[goethiet]] - bruin en limoniet - geel kleure). Die kleure toon ook die aanwesigheid van glimmerende delfstowwe aan soos [[Chloriet (mineralogie)|chloriet]], biotiet en groenerige illiet aan. Die hoofbestanddeel van Skalie en ander modderklip is [[klei]]. Die minerale van klei verteenwoordig is hoofsaaklik kaoliniet, montmorilliet en illiet. Kleiminerale van laat Tersiêre kleirotse is swellende smektiete terwyl illiete in ouer gesteentes van die middel tot vroeë Paleozoïse skalies oorheers. Die omvorming van smektiete na illiete produseer [[Silikaatminerale|silika]], [[natrium]], [[kalsium]], [[magnesium]], [[yster]] en [[water]]. Hierdie vrygestelde elemente vorm outentieke kwarts, chert, [[kalsiet]], dolomiet, ankeriet, [[hematiet]] en [[albiet]] waarvan almal, behalwe kwarts, 'n tikkie of kleinere minerale is wat in skalie en ander kleistowwe gevind word. Skalie en kleirotse bevat omtrent 95% van die [[Organiese verbinding|organies]]<nowiki/>e stowwe in alle afsettingsgesteentes. Dit bedra egter minder as een persent by tot die massa van gewone skalie. Swart skalies wat in anoksiese omstandighede ontwikkel bevat verminderde vrye koolstof, yster en [[Swaelsuur|swael]]. Opgeloste [[suurstof]] is tipies skaars in anoksiese omstandighede. [[Piriet]] en amorfe [[ystersulfied]] tesame met [[koolstof]] veroorsaak die swart verkleuring in skalie. == Vorming == Die proses in die rotssiklus wat skalie vorm, word kompaksie genoem. Die fyn deeltjies wat skalie saamstel, kan in water opgelos bly lank nadat die groter sanddeeltjies neergeslaan het. Skalie word gewoonlik in baie stadig bewegende water neergesit en word dikwels aangetref in mere en strandmeerafsettings, in rivierdelta's en vloedvlaktes. Hulle kan ook in afsettingsbekkens en op die kontinentale plaat neergelê word in relatiewe diep, stil water. 'Swart skalies' is donker as gevolg van die feit dat hulle veral ryk is aan [[koolstof]] wat nie besmet is nie . Algemeen voorkomend in sommige palezoïse en mesozoïse, is swart skalies neergesit in anoksiese, verminderde omgewings, soos in stilstaande waterkolomme. Sommige swart skalies bevat baie swaar metale soos [[molibdeen]], [[uraan]][[vanadium|,]] [[vanadium]] en [[sink]]. Die verrykte waardes is van kontroversiële oorsprong, alternatiewelik toegeskryf aan insette van hidrotermiese vloeistowwe tydens of na afsakking of aan stadige ophoping uit seewater oor lang periodes van afsakking. Fossiele, dierespore of gate en selfs reënval-kraters word soms bewaar op skaliebedoppervlaktes. Skalie kan ook konkresies bevat wat bestaan ​​uit piriet, apatiet of verskillende karbonaatminerale. Skalie wat onderhewig is aan hitte en druk van [[metamorfose]], verander in 'n harde, splitsbare, metamorfe rots, bekend as leiklip. Met 'n voortdurende toename in die metamorfe graad, is die volgorde filities, dan [[skis]] en uiteindelik gneis. == Industriële toepassing == Skalie is 'n stof wat aardgas kan vrystel en daarmee in aanmerking kom vir gasontginning (skaliegas). Lae skalie in die aardkors word bereik deur horisontaal daarna te boor. Die tegniek van fracking word toegepas om voldoende hoeveelhede gas uit die skalie vry te stel. Skalie word ook in plaatvorm op kleinere skaal gebruik vir dakbedekking. == Historiese mynbouterminologie == Voor die middel van die 19de eeu was daar nie 'n duidelike onderskeid tussen die woorde leiklip, skalie en skist nie. In die agtergrond van steenkoolmynwese het die woord skalie dikwels na leiklip verwys tot in die 20ste eeu. == Bronne == * Blatt, Harvey and Robert J. Tracy (1996) ''Petrology: Igneous, Sedimentary and Metamorphic'', 2nd ed., Freeman, bladsye 281–292 {{ISBN|0-7167-2438-3}} * R. Zangerl and E. S. Richardson (1963) ''The paleoecologic history of two Pennsylvanian shales'', Fieldiana Memoirs v. 4, Veldmuseum van Natuurlike Geskiedenis, Chicago * R.M. Coveney (2003) "Metalliferous Paleozoic black shales and associated strata" in D.R. Lenz (ed.) ''Geochemistry of Sediments and Sedimentary Rocks'', Geotext 4, Geologiese Vereniging van Kanada bladsye 135–144 * R. W. Raymond (1881) "Slate" in ''A Glossary of Mining and Metallurigical Terms'', Amerikaanse Instituut van Myningeneurs bladsy 78. * Albert H. Fay (1920) "Slate" in ''A Glossary of the Mining and Mineral Industry'', Verenigde State Buro van Myne bladsy 622. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Shale}} {{Gesteentes}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geologie]] nptdd03eap2ured9ce1yzgaz5selpww 0 126353 2896230 2447679 2026-04-22T09:44:33Z Jcb 223 2896230 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas newel | naam= Barnard se Lus | beeld= BarnardLoopHunterWilson.jpg | onderskrif= Barnard se Lus kan op hierdie foto gesien word as ’n rooi halfsirkel. | soort= [[H II-gebied]] | sterrebeeld= [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] | messier= | tipe= | RK= {{RK|05|27.5}} | Dek= {{Dek|-03|58}} | magnitude= | skynmagnitude= 5 | absolute magnitude= | afstand= 518 of 1 434 | ouderdom= | grootte= 10° | sterre= | rooiverskuiwing= | kenmerke= | massa= | name=Sh 2-276 }} '''Barnard se Lus''' (ook genoem '''Sh 2-276''') is ’n [[Newel#Soorte newels|emissienewel]] in die [[sterrebeeld]] [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]]. Dit is deel van die Orion- Molekulêre Wolkkompleks, wat ook die donker [[Perdekopnewel]] en die helder [[Orion-newel]] bevat. Die lus is in die vorm van ’n groot boog wat min op meer voor die Orion-newel geleë is. Die sterre in laasgenoemde newel is vermoedelik verantwoordelik vir die [[Ioon|ionisering]] van die lus. Die lus strek oor sowat 600&nbsp;[[boogminute]] soos van die [[Aarde]] af gesien en dek die grootste deel van die Jagter. Dit kan duidelik op [[Foto|foto's]] met ’n lang [[Beligting (fotografie)|beligtingstyd]] gesien word, maar is ook op ’n baie donker nag met die blote oog sigbaar. Volgens onlangse ramings is dit óf 518<ref>{{cite journal |last=Wilson |first=B.A. |last2=Dame |first2=T.M. |last3=Masheder |first3=M.R.W. |last4=Thaddeus |first4=P. |title=A uniform CO survey of the molecular clouds in Orion and Monoceros |url=http://www.aanda.org/index.php?option=com_article&access=bibcode&Itemid=129&bibcode=2005A%2526A...430..523WFUL |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=430 |date=2005 |pages=523–539 |doi=10.1051/0004-6361:20035943| bibcode=2005A&A...430..523W |arxiv=astro-ph/0411089v1 }}</ref> óf 1 434 [[ligjare]]<ref>{{cite journal |last=O'Dell |first=C.R. |last2=Ferland |first2=G.J. |last3=Porter |first3=R.L. |last4=van Hoof |first4=P.A.M. |title=Physical Conditions in Barnard's Loop, Components of the Orion-eridanus Bubble, and Implications for the Warm Ionized Medium Component of the Interstellar Medium |url=http://iopscience.iop.org/0004-637X/733/1/9/ |journal=The Astrophysical Journal |volume=733 |date=2011| issue=1 |page=9 |doi=10.1088/0004-637X/733/1/9| bibcode=2011ApJ...733....9O |arxiv=1103.2789}}</ref> van die Aarde af, wat beteken dit is óf sowat 100 óf 300&nbsp;ligjare breed. Daar word geglo dit het sowat 2&nbsp;miljoen jaar gelede in ’n [[supernova]] ontstaan wat ook verskeie bekende wegholsterre, soos AE&nbsp;Aurigae, Mu&nbsp;Columbae en 53&nbsp;Arietis, tot gevolg gehad het. Hulle was vermoedelik deel van ’n [[veelvoudige ster]] waarvan een as ’n supernova ontplof het.<ref name="daviddarling">{{cite web |url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/B/Barnards_Loop.html |publisher=David Darling |title=The Internet Encyclopedia of Science: Barnard's Loop (Sh 2-276) |access-date=22 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816050931/http://www.daviddarling.info/encyclopedia/B/Barnards_Loop.html |archive-date=16 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel vroeëre sterrekykers waarskynlik die lus gesien het, is dit genoem na die astrofotograaf Edward Emerson Barnard, wat dit afgeneem en in 1894 ’n beskrywing gepubliseer het.<ref name="EEBarnard">{{cite journal|title=The great photographic nebula of Orion, encircling the belt and theta nebula|author=Barnard, E. E.|journal=Popular Astronomy|volume=2|pages=151–154|year=1894|bibcode=1894PA......2..151B}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == *Gaylard M.J. (1984), ''Detection of the H 142-alpha line from the Barnard Loop'', Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, v. 211, p.&nbsp;149 *Reynolds R.J., Ogden P.M. (1979), ''Optical evidence for a very large, expanding shell associated with the I Orion OB association, Barnard's loop, and the high galactic latitude H-alpha filaments in Eridanus'', Astrophysical Journal, v. 229, p.&nbsp;942 == Eksterne skakels == *[http://www.astropix.com/HTML/B_WINTER/ORION_O.HTM Foto met verskeie newels in die Jagter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100917203608/http://astropix.com/HTML/B_WINTER/ORION_O.HTM |date=17 September 2010 }} *[http://www.daviddarling.info/encyclopedia/B/Barnards_Loop.html ''Encyclopaedia of Astrobiology, Astronomy, and Spaceflight''] *{{Commons-kategorie inlyn|Barnard's Loop}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Barnard's Loop|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Emissienewels]] [[Kategorie:Jagter (sterrebeeld)|Jagter]] 6h6y4vfwee438731zi3adj2oiv0nned 0 129419 2895889 2108117 2026-04-21T16:19:53Z Jcb 223 2895889 wikitext text/x-wiki [[Lêer:El Greco Nobleman self-portrait.JPG|duimnael|El Greco - 'n selfportret]] '''EI Greco''' ([[Circa|ca]]. 1541-1614) is Spanje se beroemdste [[16de eeu|16de eeuse]] skilder. Sy skilderye - meestal godsdienstige onderwerpe en portrette - word veral in sy latere periode gekenmerk deur lang uitgerekte figure en 'n sterk geestelike atmosfeer in die uitbeelding. EI Greco - eintlik '''Domenikos Theotokopoulos''' - is in (waarskynlik) 1541 op die eiland Kreta gebore en is op 6 of 7 April 1614 in Toledo, [[Spanje]], oorlede. Daar het hy die bynaam EI Greco (die Griek) gekry. Oor sy jeugjare is min bekend, maar dit is moontlik dat hy by die ikone-skilders (skilders van gewyde portrette soos dié van [[Jesus van Nasaret|Christus]], engele en heiliges) op [[Kreta]] leer skilder het. In 1565 is hy na [[Venesië]], waar hy eers onder [[Titiaan]] (ca. 1487- 1576) en later onder Tintoretto (1518-1594) gewerk het, by wie hy onder die invloed van die maniërisme gekom het. (Die term ''maniërisme'' is afkomstig van die Italiaanse woord ''maniera.'' Oorspronklik het die term meer betrekking gehad op skilders wat "op die manier" van [[Raphael]] en [[Michelangelo]] te werk gegaan het, maar later het maniërisme 'n aanduiding geword van dié kunsstyl, wat meer gekunstelde weë ingeslaan het ten einde die uitdrukkingsvermoë te verhoog.) Omstreeks 1570 het hy na [[Rome]] gegaan, waar hy beïnvloed is deur die werk van Michelangelo (1475-1564). Vervolgens is hy na Spanje, waar hy hom uiteindelik in Toledo gevestig het (ca. 1577) en vir dia [[Jéronima de las Cuevas]] leer ken het, by wie hy 'n jaar later 'n seun gehad het, [[Jorge Manuel Theotokopoulos]] (1578-1631). Soos sy vader het Jorge skilder en later argitek geword. In Toledo was EI Greco se eerste groot opdrag drie altaarstukke, waarna hy talle opdragte ontvang het, veral van godsdienstige aard. Hy het ook baie portrette van Toledo se inwoners geskilder. Een van sy beroemdste skilderye is ''Die begrafnis van graaf Orgaz'' in die kerk van [[Santo Tomé]], [[Toledo]] (ca. 1585). Volgens oorlewering het die graaf van Orgaz so 'n voorbeeldige lewe gelei dat twee heiliges, Augustinus en Stefanus, by sy afsterwe uit die hemel neergedaal het om hom te begrawe. Die figure op die toneel is almal gekleed in die drag van EI Greco se tyd. [[Lêer:El Greco - The Burial of the Count of OrgazDetall Sr Orgaz.jpg|duimnael|El Greco - Die begrafnis van die Graaf Orgaz]] Soos in sy ander werk wat voor 1590 ontstaan het, is daar ook in hierdie skildery nog Italiaanse invloed te bespeur. Daarna het hy figure al hoe langer uitgerek, sodat hulle dikwels 'n senuagtige, opgejaagde indruk skep. Die kleure in sy werk is selde realisties en 'n skerp blou en geel is oorheersend. Verder word sy skilderye gekenmerk deur 'n groeiende kontras tussen ligte en donker vlakke of figure en 'n gebrek aan duidelike ruimtebeelding, wat 'n swewende, vergeestelikte karakter daaraan gee. EI Greco het nie veel invloed op sy tydgenote uitgeoefen nie, maar sedert die einde van die 19e eeu, toe eers die Impressioniste en later die Ekspressioniste sy werk herontdek het, is hy as een van die grootste Europese skilders beskou. [[Simon Vestdijk]] (1898-1971) het in 1937 'n belangrike biografiese roman oor EI Greco gepubliseer onder die titel ''Het Vijfde Zegel.'' Die meeste van EI Greco se skilderye is te sien in die Prado in [[Madrid]] en in die EI Greco-museum in Toledo. == Bronnelys == * Wêreldspektrum, Volume 6, bl.103, {{ISBN|0908409451}} {{Normdata}} [[Kategorie:Spaanse skilders]] [[Kategorie:Geboortes in 1541]] [[Kategorie:Sterftes in 1614]] ekfadfv4lr69uvmbcsha3yk0tx6d8qc 0 130330 2895886 2863455 2026-04-21T16:16:10Z Jcb 223 2895886 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Amedeo Modigliani | beeld = Amedeo Modigliani Photo.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = | geboortenaam = Amedeo Clemente Modigliani | geboortedatum = {{Geboortedatum|1884|7|12}} | geboorteplek = Livorno, [[Toskane]], [[Italië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1884|7|12|1920|1|24}} | sterfteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] | laaste rusplek = [[Père-Lachaise-begraafplaas]], Parys, Frankryk | nasionaliteit = {{vlagland|Italië}} | gade = | veld = Skilderkuns, beeldhouwerk | opleiding = Accademia di Belle Arti, Florence | beweging = | werke = ''Redheaded Girl in Evening Dress''<br />''Madame Pompadour''<br />''Jeanne Hébuterne in Red Shawl'' | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = | atergrondkleur = #BCD4E6 }} '''Amedeo Clemente Modigliani''' (1884–1920) was 'n Italiaanse [[Skilderkuns|skilder]] wat in [[Parys]] werksaam was en hoofsaaklik melankoliese portrette van vroue geskilder het. Kenmerkend van sy portrette is die slanke hals en gesig, amandelvormige oë en bruinerige gelaatskleur. [[Lêer:Amedeo Modigliani, c.1915, Portrait de Picasso, oil on cardboard, 43.2 x 26.7 cm.jpg|duimnael|links|''Portret van [[Pablo Picasso|Picasso]]'', 1915]] Amedeo Modigliani is op 12 Julie 1884 in Livorno gebore. Hy het sy eerste skilderlesse op 14-jarige ouderdom aan die akademies in [[Florence]] en [[Rome]] ontvang. Hy het egter [[tuberkulose]] opgedoen en is gedwing om sy studies te laat vaar. Hy het 'n tyd lank in Suid-Italië gebly om aan te sterk en in 1906 is hy na [[Parys]], waar hy tot met sy dood gewoon het. Modigliani se bewondering vir die ou Italiaanse skilderkuns, in die besonder dié van die Siënese skilders en die Maniëriste, het 'n groot invloed op sy werk gehad. Sy vrouefigure met hulle slanke nekke en skuins koppe het hy aan die [[Maniërisme]] ontleen. 'n Belangrike uitstalling van [[Paul Cézanne]] (1839–1906) in 1907 het ook 'n diep indruk op hom gemaak en in die daaropvolgende jare 'n groot invloed op sy werk gehad. In 1909 het Modigliani deur middel van die beeldhouer [[Constantin Brancusi]] (1876–1957), bekend geraak met [[Tradisionele Afrika-kuns|Afrika-kuns]]. Van 1910 tot 1914 het Modigliani hom op beeldhoukuns toegelê en, hoewel hy nooit voortgegaan het met die eksperimente wat Brancusi aan hom voorgestel het nie, het die invloed van Afrika-kuns tog in sy skilderwerk tot uiting gekom. In 1910 en 1911 het hy in die Salon des Indépendants uitgestal en die invloed van Cézanne kon nog duidelik gesien word. Cézanne se opvattings, waarvolgens die figuur met sy omgewing moes saamsmelt, het egter nie gestrook nie met Modigliani se ideaal om sy figure met besliste omlyning te skei van die agtergrond, wat meestal uit 'n paar kleurvlakke bestaan het. Modigliani se [[Gesondheid|liggaamlike]] en [[Geestesgesondheid|geestelike toestand]] het voortdurend verswak, gedeeltelik weens 'n oormatige gebruik van sterk [[Alkohol|drank]], maar hy het voortgegaan met sy werk en portrette van bekende kunstenaars ([[Pablo Picasso|Picasso]] en [[Chaïm Soutine|Soutine]]) en enigiemand wat gratis wou poseer, geskilder. Hoewel al sy portrette feitlik identies lyk omdat al sy figure dieselfde kenmerkende lang nek en gesig, hangskouers, melankoliese en amandelvormige oë en 'n lang neus gehad het, het hy tog iets van die poseerder se karakter laat deurskemer. Die [[Pole (volk)|Poolse]] digter en kunshandelaar [[Léopold Zborowski]] het in 1918 'n tentoonstelling van Modigliani se werk in die Berthe-Weill- galery gereël. Die tentoonstelling was 'n groot sukses, ondanks 'n opdrag van die polisie dat dit gesluit moes word omdat sy naakstudies aanstoot sou gee. Modigliani is op 25 Januarie 1920 aan tuberkulose oorlede. Sy vrou, Jeanne Hébuterne, wat 'n student aan die Ecole des Beaux Arts was, het kort daarna [[selfmoord]] gepleeg. Modigliani is 'n geïsoleerde figuur in die 20ste-eeuse kuns. Hy het geen leerlinge of navolgers gehad nie en het ook geen bepaalde tradisie nagevolg nie. Ondanks sy verbintenisse met verskillende kunstenaars wat saam met hom in Parys gewerk het, het sy werk meer gemeen met die Italiaanse maniërisme. == Skakels == * [[Antonio Rotta]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], Vol. 19, 124-125, {{ISBN|0 908409 60 5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Amedeo-Modigliani|title=Amedeo Modigliani|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 September 2019}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Modigliani, Amedeo}} [[Kategorie:Italiaanse skilders]] [[Kategorie:Geboortes in 1884]] [[Kategorie:Sterftes in 1920]] [[Kategorie:Italiaanse beeldhouers]] 12ah5mnfz5585qvwb3dyrp5vsf87ohs 0 130331 2895892 2726159 2026-04-21T16:26:09Z Jcb 223 2895892 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Henry Moore | beeld = Henry Moore Allan Warren.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Henry Moore in sy ateljee in Engeland, 1975 | geboortenaam = Henry Spencer Moore | geboortedatum = {{Geboortedatum|1898|7|30}} | geboorteplek = Castleford, [[Yorkshire]], [[Engeland]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1898|7|30|1986|8|31}} | sterfteplek = Much Hadham, [[Hertfordshire]], Engeland | laaste rusplek = Perry Green-kerkhof, Much Hadham, Hertfordshire, Engeland | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | gade = | veld = Beeldhouwerk, tekening, grafika, tekstiele | opleiding = Leeds School of Art, Royal College of Art | beweging = Bronsbeeldhouwerk, [[modernisme]] | werke = Liggende figure, 1930's–1980's | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekenings = | verkies = | webwerf = | atergrondkleur = #BCD4E6 }} '''Henry Moore''' (30 Julie [[1898]] – 31 Augustus [[1986]]) was 'n Engelse [[Beeldhoukuns|beeldhouer]] wat bekend is vir sy brons- en klipbeelde van die mens wat in sy elementêre en gereduseerde vorm weergegee word. Drie [[Tema|hooftemas]] kan in sy werk onderskei word, naamlik moeder en kind, liggende figuur en familie. [[Lêer:Henry Moore's Three Standing Figures Battersea Park - geograph.org.uk - 1259830.jpg|duimnael|links|''Drie Staande Figure'', Battersea Park]]Henry Moore is op 30 Julie 1898 in Castleford ([[Yorkshire]]) gebore. Hy wou as kind reeds 'n beeldhouer word. Ná 2 jaar se opleiding aan die Leeds School of Art is hy in 1921 na die Royal College of Art in [[Londen]]. Die kunswerke in museums wat hy besoek het, het 'n groter invloed op sy werk gehad as die akademiese onderrig wat hy ontvang het, en in sy vroeë werke is elemente van die [[Egiptiese kuns|Egiptiese]], [[Babiloniese kuns|Babiloniese]], Argaïese, [[Etruskiese kuns|Etruskiese]] en [[Mexikaanse kuns|Oud-Mexikaanse kuns]], sowel as elemente van die primitiewe kuns van [[Afrika]] en die [[Suidsee-eilande]] te bespeur. Moore se beelde word bepaal deur sy suiwer gevoel vir massa en volume, vlak en lyn, holtes en kurwes en 'n eenheid van begrip. Van die begin af kon daar 3 hooftemas in sy werk onderskei word, naamlik moeder en kind, liggende figuur en familie, meestal oergestaltes met 'n magiese krag wat tot die toeskouer spreek. Aanvanklik is Moore beïnvloed deur tydgenote soos [[Jacob Epstein]] (1880–1959) en [[Jean Arp]] (1887–1966), maar ná 1930 het sy werk selfstandiger geword. Geërodeerde vorme van skulpe en kieselstene wat deur die see glad geskuur is, het toe die inspirasie vir sy [[Abstrakte kuns|geabstraheerde]] menslike gedaantes gevorm. In 1928 het hy sy eerste opdrag, ''Noordewind,'' vir 'n Londense stasie ontvang. Sy ''Liggende vrou'' (1929), wat in die Leeds City Arts Galleries staan, is 'n oorspronklike vertolking van 'n rustende figuur op 'n Etruskiese sarkofaag. Sy indrukwekkendste groepstandbeeld is die ''Drie Staande Figure'' in die Battersea Park in Londen (1947/48). Moore het in die veertigerjare vir die eerste keer in [[brons]] begin werk. Voorheen het hy direk in klip of hout gewerk, soms met die hulp van 'n kleimodel. Een van sy eerste bronswerke is ''Die Familie'' (1945 tot 1949). wat in die [[Museum of Modern Art]] in [[New York Stad|New York]] opgeneem is. Sedert 1950 het hy feitlik net in brons gewerk. In 1980 het Moore sy rug beseer en daarna kon hy nie meer groot opdragte uitvoer nie. Sy beelde was van veel kleiner formaat en hy het hom veral op die [[Skets|tekenkuns]] toegelê. Moore het hom reeds gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] as vaardige tekenkunstenaar bewys met sy sketse van mense in Londense bomskuilings. Hy het ook gebruik gemaak van houtskool, waterverf, potlood, pastel, balpuntpen en gouache. Afgesien van figuurstudies het hy ook studies van landskappe, renosterskedels en binnenshuise tonele gedoen. Henry Moore is op 31 Augustus 1986 in sy huis in Much Hadham, Hertfordshire oorlede waar sy liggaam in die Perry Green-kerkhof begrawe is. Hy was 88 jaar oud. == Bronnelys == * Senior, Pat: Henry Moore - Elephant Skull - an exhibition at the Johannesburg Art Gallery. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 22, nr. 3, Maart 1973 * Henry Moore - his development.In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 22, nr. 3, Maart 1973 * [[Wêreldspektrum]], Vol. 19, 156-157, {{ISBN|0 908409 60 5}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Henry-Moore|title=Henry Moore|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 September 2019}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Moore, Henry}} [[Kategorie:Britse beeldhouers]] [[Kategorie:Engelse kunstenaars]] [[Kategorie:Geboortes in 1898]] [[Kategorie:Sterftes in 1986]] m6jeljohhrd6zmsqsekiw4uu93nphmb 0 132200 2896076 2871411 2026-04-22T05:21:28Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896076 wikitext text/x-wiki {{Chinese name |titel = Terracottaleër |beeld = Terracotta Army-China2.jpg |onderskrif = ’n Deel van die leër. |beeldbreedte = 265px |TChinees = 兵馬俑 |VChinees = 兵马俑 |Pinyin = Bīngmǎyǒng |WadeGiles = |Kantonees = |Jyutping = |TaiwanHakka = |Minnanyu = |ander = }} {{Inligtingskas Wêrelderfenisgebied |naam = Mausoleum van die <br />Eerste Qin-keiser |beeld = [[Lêer:Terracotta Army, View of Pit 1.jpg|265px]] |beeldbyskrif= |lande = {{vlagland|China}} |onderafdelings = |tipe = Kultureel |kriteria = i, iii, iv, vi |ID = 441 |skakel = |streek = [[Shaanxi]] |duimdrukkerkaart = Volksrepubliek China |duimdrukkerkaartbyskrif = Posisie van die Mausoleum van die Eerste Qin-keiser in China |duimdrukkeretiketposisie = regs |duimdrukkerkaartgrootte = |kaart_byskrif = |breedtegraad = 35 |breedtegraad_m = 36 |breedtegraad_s = |breedtegraad_NS = N |lengtegraad = 108 |lengtegraad_m = 24 |lengtegraad_s = |lengtegraad_OW = O |köordinate = |jaar = 1987 |sessie = 11de |uitbreding = |bedreigd = }} Die '''Terracottaleër''' ([[Vereenvoudigde Chinese karakters|vereenvoudigde Chinees]]: 兵馬俑, [[Tradisionele Chinese karakters|tradisionele Chinees]]: 兵马俑, "Soldaat-en-perd-begrafnisbeelde") is ’n versameling beelde van [[keramiek|terracotta]] wat die leër van [[Qin Shi Huang]], die eerste [[Chinese Keiserryk|keiser van China]], uitbeeld. Dit is ’n vorm van begrafniskuns wat in [[210 v.C.|210]] tot [[209 v.C.]] saam met die keiser begrawe is om hom in die hiernamaals te beskerm. Die figure is in 1974 deur plaaslike boere in [[Xi'an]], in die provinsie [[Shaanxi]], ontdek. Hulle wissel in hoogte volgens hul rol – die hoogstes is die generaals. Die figure sluit soldate, strydwaens en perde in. Volgens ramings in 2007 bevat die drie putte met die Terracottaleër meer as 8&nbsp;000 soldate, 130 strydwaens en 670 perde. Die meeste is nog in die Qin Shi Huang-mausoleum begrawe.{{sfn|Portal|2007|p=167}} Ander, niemilitêre beelde is in ander putte ontdek; dit sluit hofamptenare, akrobate, atlete en musikante in. == Geskiedenis == Die bou van die graftome is deur die historikus [[Sima Qian]] (145-90 v.C.) beskryf in sy bekendste werk, ''[[Shiji]]'', wat ’n eeu ná die voltooiing van die mausoleum geskryf is. Werk daaraan het begin in 246&nbsp;v.C., kort nadat keiser Qin (toe 13 jaar oud) die troon bestyg het, en 700&nbsp;000 werkers het eindelik aan die projek gewerk.<ref name="chinesetext"/> Die geograaf Li Daoyuan het ses eeue ná die keiser se dood in ''Shui Jing Zhu'' geskryf Berg Li is ’n goeie ligging vanweë sy gunstige geologie. Daar is talle [[jade]]myne; die noordekant is ryk aan [[goud]] en die suidekant ryk aan jade. Dit is glo hoekom die keiser, wat bewus was van sy goeie reputasie, gekies het om daar begrawe te word.{{sfn|Clements|2007|p = 158}}<ref>[http://zh.wikisource.org/wiki/%E6%B0%B4%E7%B6%93%E6%B3%A8/19 Shui Jing Zhu, hoofstuk 19]</ref> Sima Qian het geskryf die keiser is begrawe saam met paleise, torings, amptenare, waardevolle artefakte en wonderbaarlike voorwerpe. Geen melding word egter van die terracottabeelde gemaak nie.<ref name="chinesetext">[http://ctext.org/pre-qin-and-han?filter=d270 Sima Qian – ''Shiji'', Volume 6]</ref> Latere historiese geskrifte noem die moontlikheid dat die grafkelder geplunder is deur [[Xiang Yu]], ’n aanspraakmaker op die troon ná die eerste keiser se dood.<ref>[http://zh.wikisource.org/wiki/%E6%B0%B4%E7%B6%93%E6%B3%A8/19 Shui Jing Zhu, hoofstuk 19]</ref><ref>[http://ctext.org/dictionary.pl?if=en&id=4944 Sima Qian – Shiji, Volume 8]</ref> Daar is egter geen aanduidings van ’n plundery nie.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4359774.stm |title=Royal Chinese treasure discovered |publisher=BBC News |date=20 Oktober 2005 |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20061215145834/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4359774.stm |archive-date=15 Desember 2006 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> === Ontdekking === [[Beeld:Tomb of Emperor Qin Shi Huang.jpg|duimnael|links|260px|Die heuwel waarin die grafkelder geleë is.]] Die Terracottaleër is op 29 Maart 1974<ref name="Agnew2010">{{cite book|last=Agnew|first=Neville|title=Conservation of Ancient Sites on the Silk Road|url={{google books |plainurl=y |id=n8YAyXzJE2IC|page=214}}|accessdate=11 Julie 2012|date=2010-08-03|publisher=Getty Publications|isbn=9781606060131|page=214}}</ref> deur boere ontdek terwyl hulle ’n put sowat 1,5&nbsp;km oos van die grafkelder gegrawe het,<ref>{{cite web |url=http://science.nationalgeographic.com/science/archaeology/emperor-qin/ |title=Emperor Qin's Terracotta Army |author=O. Louis Mazzatenta |publisher=National Geographic |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225104704/http://science.nationalgeographic.com/science/archaeology/emperor-qin/ |archive-date=25 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>The precise coordinates are {{Coord|34|23|5.71|N|109|16|23.19|E|type:landmark|display=inline}})</ref> in ’n streek wat vol ondergrondse fonteine en waterweë is. Eeue lank al was daar berigte van stukkies terracottabeelde en fragmente van die Qin-[[nekropolis]] wat in die omgewing gevind is.{{sfn|Clements|2007|pp= 155, 157, 158, 160–161, 166 }} Hierdie ontdekking het Chinese argeoloë dus aangespoor om ondersoek in te stel, en so is die beelde ontdek. ’n Museumkompleks is intussen oor die gebied gebou, met die grootste put wat in ’n groot struktuur gehuisves word.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/china/shaanxi-shanxi/xian/sights/historic/army-terracotta-warriors |title=Army of Terracotta Warriors |work=Lonely Planet }}</ref> Die leër is deel van ’n veel groter nekropolis. Met [[radar]]ondersoeke is vasgestel dat die gebied omtrent 98&nbsp;km² groot is.<ref>{{cite news |url=http://news.nationalgeographic.com/2016/10/china-first-emperor-terra-cotta-warriors-tomb/?sf38672445=1 |title=Discoveries May Rewrite History of China's Terra-Cotta Warriors |date=12 Oktober 2016 |access-date=12 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190319125512/https://news.nationalgeographic.com/2016/10/china-first-emperor-terra-cotta-warriors-tomb/?sf38672445=1 |archive-date=19 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die nekropolis is gebou as ’n mikrokosmos van die keiser se paleis en dek ’n groot gebied om die heuwel waarin die grafkelder is aan die voet van Berg Li. Dit is in die vorm van ’n [[Piramide|piramideagtige struktuur]],<ref>{{cite web |author=73&#21495; Qin Ling Bei Lu |url=http://maps.google.co.uk/maps?f=q&source=embed&hl=en&geocode=&q=34.38130,+109.25365&aq=&sll=53.800651,-4.064941&sspn=14.588871,37.265625&ie=UTF8&t=h&ll=34.381864,109.254398&spn=0.004967,0.009098&z=16 |title=Google maps |publisher=Maps.google.co.uk |date=1 Januarie 1970 |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529153833/https://maps.google.co.uk/maps?f=q |archive-date=29 Mei 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en word omring deur twee sterk mure met ingange. Die nekropolis bestaan uit verskeie kantore, sale, perdestalle en ander strukture, sowel as ’n keiserlike park om die heuwel. Die soldate staan wag aan die oostekant van die grafkelder. Tot 5&nbsp;m rooi, sanderige grond het in die twee millenniums van die grafkelder se bestaan op die terrein versamel.{{sfn|Clements|2007|p=160}} Dit lyk of die grafkelder lugdig verseël is.<ref name="channel4">{{cite web |url=http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/e-h/firstemperor4a.html |title=The First Emperor |publisher=Channel4.com |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100930090555/http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/e-h/firstemperor4a.html |archive-date=30 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:DP-039QAig8J:ftp://124.42.15.59/ck/2011-01/165/096/062/464/On%2520the%2520Prediction%2520of%2520Heat%2520Transfer%2520Across%2520Turbulent%2520Liquid%2520Films.pdf+3d+reconstruction+of+underground+palace+of+qin+tomb&hl=en&gl=uk&pid=bl&srcid=ADGEESg0Uyt9EYlzOcxA4XPYGfq7TW0LnYcEIcuIYTgZmhVOmZ8iZAf5H9R-1IJN0SrEck4vRM60ZDAv0XbQ4dbqoASdO7bbLhZzYEGTKa607_9Sh6bCIFkEX_pirIG1BthOknVjKOe0&sig=AHIEtbQA1PhVFoMbOjCMjxcO_CUt_rYkDg |title=Application of geographical methods to explore the underground palace of the Emperor Qin Shi Huang Mausoleum |publisher=Google |accessdate=2011-12-03}}</ref> Dit word toe gehou, moontlik vanweë kommer oor die bewaring van die artefakte daarin.<ref name="channel4"/> Ná die uitgrawing van die Terracottaleër het die geverfde oppervlak op van die beelde begin afdop en verbleik.<ref>{{cite web |author=Nature |url=http://www.nature.com/news/2003/031127/full/news031124-7.html |title=Terracotta Army saved from crack up |publisher=Nature.com |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713095826/http://www.nature.com/news/2003/031127/full/news031124-7.html |archive-date=13 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die vernis oor die verf kan binne sekondes omkrul as dit aan die droë lug van Xi'an blootgestel word en kan binne minute afdop.<ref>Larmer, Brook. "Terra-Cotta Warriors in Color." ''National Geographic'' Junie 2012: 86</ref> == Uitgrawingsterrein == ===Putte=== [[Beeld:Terracotta Army Pit 1 - 2.jpg|duimnael|300px|Put 1, die grootste put wat uitgegrawe is.]] Vier hoofputte van sowat 7&nbsp;m diep is al uitgegrawe.<ref name="lecture">{{cite web |url=http://www.history.ucsb.edu/faculty/barbierilow/Courses/fall%20of%20qin%20and%20tomb/player.html |title=The Necropolis of First Emperor of Qin |publisher=History.ucsb.edu |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924030456/http://www.history.ucsb.edu/faculty/barbierilow/Courses/fall%20of%20qin%20and%20tomb/player.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="lothar">[https://www.scribd.com/doc/6694321/LedderoseA-Magic-Army-for-the-Emperor A Magic Army for the Emperor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110144637/http://www.scribd.com/doc/6694321/LedderoseA-Magic-Army-for-the-Emperor |date=10 November 2013 }} Lothar Ledderose</ref> Hulle is sowat 1,5&nbsp;km oos van die grafheuwel geleë. Die soldate is so gerangskik dat dit lyk of hulle die grafkelder vanuit die ooste beskerm waar keiser Qin se verowerde state was. ==== Put 1 ==== Put 1, wat 230&nbsp;m lank en 62&nbsp;m breed is,<ref name="Lothar">{{harvnb|Ledderose|1998|pp=51–73}} [https://www.scribd.com/doc/6694321/LedderoseA-Magic-Army-for-the-Emperor A Magic Army for the Emperor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131110144637/http://www.scribd.com/doc/6694321/LedderoseA-Magic-Army-for-the-Emperor |date=10 November 2013 }}</ref> bevat die hoofleër van meer as 6&nbsp;000 figure.<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/kuaixun/74862.htm |title=The Mausoleum of the First Emperor of the Qin Dynasty and Terracotta Warriors and Horses |publisher=China.org.cn |date=12 September 2003 |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207141448/http://china.org.cn/english/kuaixun/74862.htm |archive-date=7 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit het 11 gange, waarvan die meeste breër as 3&nbsp;m is. Hulle is uitgevoer met klein stene en het houtplafonne wat deur groot balke en stutte omhoog gehou word. Dié ontwerp is ook vir die grafkelders van adellikes gebruik. Die houtplafonne is met matte van riet en lae klei bedek om dit waterdig te hou. Daarna is nog grond bo-op geplaas om hulle sowat 2-3&nbsp;m bo die omringende grondvlak te laat uitstaan.{{sfn|Portal|2007}} ==== Ander ==== Put&nbsp;2 bevat kavallerie- en infanterie-eenhede sowel as strydwaens, en stel moontlik ’n militêre wag voor. Put&nbsp;3 is die beheerpos, met offisiere met hoë range en ’n oorlogswa. Put&nbsp;4 is leeg en is moontlik deur die bouers leeg gelos. Sommige van die figure in Put&nbsp;1 en 2 toon brandskade, terwyl oorblyfsels van gebrande dakbalke ook gekry is.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/8676886.stm |title=China unearths 114 new Terracotta Warriors |publisher=BBC News |date=2010-05-12|accessdate=2011-12-03}}</ref> Dit, tesame met die vermiste wapens, is al beskou as bewys van die beweerde plundery deur Xiang Yu en die daaropvolgende brandstigting. Daar word geglo dit het die dak laat instort, wat weer die leërfigure daaronder stukkend geval het. Die terracottafigure wat op die oomblik uitgestal word, is uit die fragmente opgebou. Ander putte wat deel van die nekropolis is, is ook uitgegrawe.<ref>{{cite web |url=http://www.travelchinaguide.com/cityguides/xian/terracotta/pits.htm |title=Terracotta Accessory Pits |publisher=Travelchinaguide.com |date=10 Oktober 2009 |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180928044003/https://www.travelchinaguide.com/cityguides/xian/terracotta/pits.htm |archive-date=28 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle lê binne en buite die mure wat die grafheuwel omring. Hulle bevat bronswaens; terracottafigure van vermaakkunstenaars soos akrobate en van amptenare; klipwapenrustings; grafte van perde, seldsame diere en werkers; en kraanvoëls en eende van brons in wat ’n ondergrondse park voorstel.<ref>{{cite web |url=http://www.chinadaily.com.cn/m/daminggong/2010-05/13/content_9845517_3.htm |title=Decoding the Mausoleum of Emperor Qin Shihuang |work=China Daily |date=13 Mei 2010 |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218091447/http://www.chinadaily.com.cn/m/daminggong/2010-05/13/content_9845517_3.htm |archive-date=18 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Soldaatfigure == [[Beeld:Soldier Horse.JPG|duimnael|links|180px|’n Terracottasoldaat met sy perd.]] === Soorte en voorkoms === Die terracottafigure is lewensgroot. Hul hoogte, uniforms en haarstyle verskil volgens hul rang. Dit lyk of elke figuur ’n unieke gesig het; geleerdes het egter 10 basiese gesigsvorms geïdentifiseer.<ref name="national geographic">{{cite book |url={{google books |plainurl=y |id=TrPmZXt-wIEC|page=27}} |title =The Terra Cotta Warriors |work=National Geographic Museum |page=27 }}</ref> Die figure beeld die volgende uit: gepantserde soldate, ongepantserde infanteriesoldate, perderuiters met pildooshoedjies, strydwadrywers met helms en beter pantserbeskerming, wadrywers met spiese, knielende boogskutters met pantseruitrusting, ongepantserde boogskutters wat staan, en generaals en ander offisiere met laer range.<ref>{{cite book |url={{google books |plainurl=y |id=DbtrAwAAQBAJ|page=110}}|title=The Terracotta Warriors: The Secret Codes of the Emperor's Army |first= Maurice |last=Cotterell |publisher=Inner Traditions Bear and Company|date=Junie 2004|isbn=978-1591430339 |pages=105–112 }}</ref> Daar is egter afwisseling in die uniforms: Sommige dra byvoorbeeld skeenskutte en ander nie; sommige het lang- en ander kortbroeke aan; en hul pantseruitrustings verskil na gelang van hul rang, funksie en posisie in die formasie.<ref>{{cite book |url={{google books |plainurl=y |id=DbtrAwAAQBAJ|page=103}}|title=The Terracotta Warriors: The Secret Codes of the Emperor's Army |first= Maurice |last=Cotterell |publisher=Inner Traditions Bear and Company|date=Junie 2004|isbn=978-1591430339 |pages=103–105 }}</ref> [[Beeld:Recreated colored terracotta warriors.jpg|duimnael|Figure van ’n boogskutter en offisier om te wys hoe hulle sou gelyk het toe hulle geverf was.]] Die figure is aanvanklik in helder kleure geverf: [[pienk]], rooi, groen, blou, swart, bruin, wit en pers.<ref>{{cite web |author=John Simpson, Greg Hurst 3 Desember 2011 12:01&nbsp;am |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article2414695.ece |title=Terracotta soldier – in full colour |work=The Times |location=UK |accessdate=2011-12-03 }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2010-09/09/content_11278335.htm |title=Terracotta army emerges in its true colors |work=China Daily |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124003247/https://www.chinadaily.com.cn/china/2010-09/09/content_11278335.htm |archive-date=24 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die kleurafwerking en individuele gesigsvorms sou hulle ’n realistiese voorkoms gegee het. Die meeste van die verf het egter mettertyd afgedop en verbleik. Sommige geleerdes meen daar is dalk ’n [[Hellenistiese Griekeland|Hellenistiese]] invloed te bespeur vanweë die gebrek aan lewensgroot en realistiese beelde voor die [[Qin-dinastie]].<ref>[http://www.soas.ac.uk/news/newsitem89619.html Early links with West likely inspiration for Terracotta Warriors, argues SOAS scholar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171006162216/https://www.soas.ac.uk/news/newsitem89619.html |date= 6 Oktober 2017 }}, School of Oriental and African Studies (SOAS), University of London</ref><ref>Lukas Nickel, [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=9035632 The First Emperor and sculpture in China], SOAS, University of London, Cambridge University Press, 2013</ref> Volgens hulle is die moontlike Griekse invloed veral sigbaar in sommige figure, soos dié van die akrobate, en in die tegniek wat vir die maak van die bronsbeelde gebruik is.<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-37624943 |title=Western contact with China began long before Marco Polo, experts say |date=12 Oktober 2016 |work=BBC |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823192322/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-37624943 |archive-date=23 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/science/china-terracotta-army-ancient-greek-sculptors-alexander-the-great-marco-polo-a7357606.html |title=Ancient Greeks may have built China's famous Terracotta Army – 1,500 years before Marco Polo |last=Johnston |first=Ian |date=13 Oktober 2016 |website=Independent.co.uk |access-date=14 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316221951/https://www.independent.co.uk/news/science/china-terracotta-army-ancient-greek-sculptors-alexander-the-great-marco-polo-a7357606.html |archive-date=16 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Chinese geleerdes skiet egter dié idee af omdat daar geen bewys is van kontak tussen die antieke Grieke en die Chinese bouers van die grafkelder nie.<ref>{{cite web |url=https://www.livescience.com/56939-china-terracotta-warriors-stir-controversy.html |title=Why China's Terracotta Warriors Are Stirring Controversy |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105042337/https://www.livescience.com/56939-china-terracotta-warriors-stir-controversy.html |archive-date=5 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Vervaardiging === Die terracottafigure is deur regeringswerkers en plaaslike vakmanne in werkwinkels gemaak van plaaslike materiale. Die koppe, arms, bene en torso's is apart gemaak en daarna aanmekaargeplak. Ná voltooiing is die figure in die putte geplaas in presiese militêre formasies volgens rang en funksie.<ref>{{cite web |url=http://www.upf.edu/materials/huma/central/abast/ledder.htm |title=A Magic Army for the Emperor |publisher=Upf.edu |date=1 Oktober 1979 |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130407175701/http://www.upf.edu/materials/huma/central/abast/ledder.htm |archive-date=7 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die gesigte is met gietvorms gemaak; daar was minstens 10 gietvorms vir die gesigte.<ref name="national geographic"/> Klei is agterna gebruik om die gesigsuitdrukkings op elke gesig uniek te maak.{{sfn|Portal|2007|p=170}} In dié tyd van streng keiserlike beheer is van elke werkwinkel verwag om sy naam aan te bring op die voorwerpe wat hy maak ter wille van gehaltebeheer. Dit het moderne historici gehelp om te bepaal watter werkwinkels se plig dit was om teëls en ander alledaagse voorwerpe vir die Terracottaleër te maak. === Wapens === [[Beeld:Bronze jian of the Terracotta Army.jpg|duimnael|links|340px|’n ''Jian''-swaard van brons met ’n chroombedekking.]] Die meeste figure sou regte wapens gehad het om hulle meer realisties te laat lyk. Die meeste van die wapens is egter gesteel of het vergaan. Tog is baie wapens soos swaarde, spiese, lanse, byle, skilde, boë en pylpunte in die putte gekry.<ref name="lecture"/><ref>{{cite web |url=http://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/weapon_1.htm |title=Exquisite Weaponry of Terra Cotta Army |publisher=Travelchinaguide.com |access-date=3 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302224541/https://www.travelchinaguide.com/attraction/shaanxi/xian/terra_cotta_army/weapon_1.htm |archive-date=2 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Meer as 40&nbsp;000 bronswapenitems is ontdek, veral pylkoppe. Bronsswaarde en {{nowrap|-dolke}} is ook gevind.<ref>{{cite book |id=DbtrAwAAQBAJ|title=The Terracotta Warriors: The Secret Codes of the Emperor's Army |first= Maurice |last=Cotterell |publisher=Inner Traditions Bear and Company|date=Junie 2004|isbn=978-1591430339 |pages=99–102 }}</ref> {{Kombi-beeld|Terra Cotta Warriors, Guardians of China’s First Emperor.jpg|Terra Cotta Warriors, Guardians of China’s First Emperor 1.jpg| |align=right |width=180px |caption1= |caption2=Klipwapenrusting in die Nasionale Geografiemuseum. }} Van die wapens, soos die swaarde, was skerp en is bedek met ’n laag van 10-15 mikrometer [[chroomdioksied]], wat hulle 2&nbsp;000 jaar teen roes sou beskerm het.<ref>{{cite web |url=http://www.chinatourguide.com/xian/terracotta_warriors_details.html |title=Terracotta Warriors (Terracotta Army) |publisher=China Tour Guide |access-date=28 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029054408/http://www.chinatourguide.com/xian/terracotta_warriors_details.html |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite book|title=China's imperial tombs and mausoleums|author=Zhewen Luo|year=1993|publisher=Foreign Languages Press|isbn=7-119-01619-9|page=102}}</ref> Van hulle het datums op van tussen 245 en 228&nbsp;v.C., wat daarop dui dat hulle as wapens gebruik is voordat hulle begrawe is.<ref name="bm">{{cite web |url=https://www.britishmuseum.org/PDF/Teachers_resource_pack_30_8a.pdf |title=The First Emperor - China's Terracotta Army - Teacher's Resource Pack |publisher=British Museum |access-date= 4 Februarie 2018 |archive-date=15 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161215125655/http://www.britishmuseum.org/PDF/Teachers_resource_pack_30_8a.pdf |url-status=dead }}</ref> ’n Belangrike element van die leër is die strydwa, waarvan vier soorte ontdek is. In gevegte het pare waens voor infanterie-eenhede gery. Die belangrikste wapen van die drywers was die ''ge'', of dolk-byl, ’n L-vormige bronslem wat aan ’n lang skag gemonteer was en gebruik is om na die vyand te kap. Die infanteriesoldate het ook ’n ''ge'' gehad wat aan korter skagte gemonteer was, asook hellebaarde (gevegsbyle), spiese en lanse. Vir gevegte op ’n kort afstand het beide strydwadrywers en infanteriesoldate reguit swaarde gehad waarvan albei kante skerp was. Die boogskutters het boë met gesofistikeerde meganismes gehad wat pyle verder as 800&nbsp;m kon skiet.<ref name="bm"/> {{beeldgroep2|perrow = 2|total_width=280 | align = left |image1= Qin Terracotta Acrobat (9897907493).jpg |image2= Qin acrobat, Pit K9901, Qin Mausoleum.jpg | footer = Twee van "Die Akrobate". }} == Akrobate == Uitgrawings in 1999 in een van die putte het 'n reeks terracottabeelde onthul wat "Die Akrobate" genoem word. Dit toon 'n begrip van die menslike [[anatomie]].<ref name="Acrobats"/><ref name="DQ">{{cite journal |last1=Qingbo |first1=Duan |title=Sino-Western Cultural Exchange as Seen through the Archaeology of the First Emperor's Necropolis |journal=Journal of Chinese History |date=January 2023 |volume=7 |issue=1 |page=22 |doi=10.1017/jch.2022.25 |s2cid=251690411 |language=en |issn=2059-1632|doi-access=free }}</ref> Die oorspronklike doel van die beelde is onseker, maar hulle word as óf akrobate of dansers beskou. Daar is baie minder van hulle as soldate: dalk 'n paar dosyn. Dié figure is lewendiger en minder stereotiep as die soldate, veral as gevolg van hulle houdings.<ref name="DQ"/><ref name="Acrobats"/>Sommige is skraal, terwyl ander baie swaar is. Baie van hulle voer lyf- of handbewegings uit.<ref name="Acrobats">{{cite journal |last1=Nickel |first1=Lukas |title=The First Emperor and sculpture in China |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |date=October 2013 |volume=76 |issue=3 |pages=422–427 |doi=10.1017/S0041977X13000487 |url=https://doi.org/10.1017/S0041977X13000487 |language=en |issn=0041-977X |quote=}}</ref> == Uitstallings == ’n Versameling van 120 voorwerpe uit die mausoleum en 12 terracottasoldate is van 13 September 2007 tot April 2008 in die [[Britse Museum]] in [[Londen]] vertoon as deel van ’n spesiale uitstalling.<ref>{{cite web|url=https://www.britishmuseum.org/the_museum/news_and_press/press_releases/2007/the_first_emperor.aspx|title=British Museum - The First Emperor: China's Terracotta Army|publisher=British Museum|access-date= 4 Februarie 2018|archive-date=11 Augustus 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811175153/http://www.britishmuseum.org/the_museum/news_and_press/press_releases/2007/the_first_emperor.aspx|url-status=dead}}</ref> Dit het meegebring dat 2008 die museum se suksesvolste jaar nog was en dat die museum tussen 2007 en 2008 Brittanje se grootste kulturele attraksie was.<ref name="guardian">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2008/jul/02/design.heritage |title=Terracotta army makes British Museum favourite attraction |work=The Guardian |location=Londen |date=2 Julie 2008 |first=Charlotte |last=Higgins |access-date=25 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204554/https://www.theguardian.com/artanddesign/2008/jul/02/design.heritage |archive-date=31 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bestwestern.co.uk/Editorial-News/Article/British-Museum-sees-its-most-successful-year-ever-401.aspx |title=British Museum sees its most successful year ever |work=Best Western |date=3 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20091213150929/http://www.bestwestern.co.uk/Editorial-News/Article/British-Museum-sees-its-most-successful-year-ever-401.aspx |archive-date=13 Desember 2009 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2018 }}</ref> Dit het die meeste besoekers gelok sedert die [[Toetankamen]]-uitstalling van 1972.<ref name="guardian"/> Daar is berig dat die 400&nbsp;000 vooraf betaalde kaartjies so gou uitverkoop is dat die museum sy openingsure tot middernag verleng het.<ref name="greatexhibitions">{{cite web |url=http://www.cbc.ca/news/arts/british-museum-ponders-24-hour-opening-for-terracotta-warriors-1.632243 |title=British Museum ponders 24-hour opening for terracotta warriors |publisher=CBC News |date=22 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813173758/http://www.cbc.ca/news/arts/british-museum-ponders-24-hour-opening-for-terracotta-warriors-1.632243 |archive-date=13 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Desondanks moes baie besoekers weggewys word.<ref name="thetimes">{{cite news |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article4296037.ece |title=Is the British Museum the greatest museum on earth? |work=The Times |location=London |date=9 Julie 2008 |first=Damian |last=Whitworth |access-date=25 Mei 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616042845/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article4296037.ece |archive-date=16 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op die dag waarop die [[Chinese Nuwejaar]] gevier is, was daar so ’n toeloop dat die museum sy deure moes sluit.<ref name="thetimes"/> In 2004 is soldate en ander voorwerpe in die Forum de Barcelona in [[Barcelona]] uitgestal. Dit was hul suksesvolste uitstalling nog.<ref>{{cite web |author=DesarrolloWeb |url=http://www.guiarte.com/noticias/los-guerreros-de-xian-en-el-forum-de-barcelona.html |title=Los guerreros de Xian, en el Forum de Barcelona |publisher=Guiarte.com |date=19 April 2007 |access-date=3 Desember 2011 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328231836/https://guiarte.com/noticias/los-guerreros-de-xian-en-el-forum-de-barcelona.html |archive-date=28 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dieselfde uitstalling was daarna in die Fundación Canal de Isabel II in [[Madrid]], en dit was ook hul mees geslaagde uitstalling.<ref>{{cite web |url=http://www.futuropasado.com/?p=198 |title=Guerreros de Xian |publisher=Futuropasado.com |access-date=3 Desember 2011 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190319134315/https://www.futuropasado.com/?p=198 |archive-date=19 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ander plekke waar dit ’n ongekende getal besoekers gelok het, is verskeie stede in [[Noord-Amerika]],<ref>{{cite web |url=http://www.guangzhouhotel.com/news/Terracotta_Army_Exhibition.shtml |title=Record-Breaking Terracotta Army Exhibition at Atlanta museum |access-date=16 Januarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322152737/http://www.guangzhouhotel.com/news/Terracotta_Army_Exhibition.shtml |archive-date=22 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Toronto]]<ref>{{cite news |url=http://www.cbc.ca/arts/artdesign/story/2011/01/06/terracotta-warriors-rom-attendance.html |title=ROM's terracotta warriors show a blockbuster |publisher=CBC |date=6 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110044845/http://www.cbc.ca/arts/artdesign/story/2011/01/06/terracotta-warriors-rom-attendance.html |archive-date=10 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 4 Februarie 2018 }}</ref> [[Swede]],<ref>{{cite web|url=http://www.nileguide.com/destination/stockholm/local-events/china-s-terracotta-army/14617|title=China's Terracotta Army, Stockholm, Sweden, Reviews|accessdate=20 Januarie 2010|archive-date=29 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329073038/https://cloudfilt.com/stop-207.241.225.226-rrCKQtilnAmKK8emPhR8|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.artdaily.com/index.asp?int_sec=2&int_new=40000 |title=World Famous Terracotta Army Arrives in Stockholm for Exhibition at Ostasiatiska Museum |access-date=20 Januarie 2010 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20081122051721/http://www.artdaily.com/index.asp?int_sec=2 |archive-date=22 November 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Turyn]] en [[Milaan]] in [[Italië]].<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Tempo%20libero%20e%20Cultura/2008/07/celeste-impero.shtml?uuid=04e02b30-53d3-11dd-b517-978c7de2eb40&type=Libero|title=Il Celeste Impero. Guerrieri di terracotta a Torino - Il Sole 24 ORE|publisher=}}</ref><ref>{{cite web |url=http://viaggi.nanopress.it/news/esercito-di-terracotta-dalla-cina-a-palazzo-reale-di-milano/P18267/ |title=Esercito di Terracotta: dalla Cina a Palazzo Reale di Milano - NanoPress Viaggi |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401015139/https://viaggi.nanopress.it/news/esercito-di-terracotta-dalla-cina-a-palazzo-reale-di-milano/P18267/ |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Galery == <Gallery> Beeld:Terracotta army 5256.jpg|Rye soldate. Beeld:Officer Terrakottaarmén.jpg|Nabyskoot van die kop van ’n boogskutter. Beeld:Terracotta pmorgan.jpg|Die gesigte van die soldate verskil van mekaar. Beeld:XianCavalryman.JPG|’n Ruiter en sy perd. Beeld:Terrakottaarmén.jpg|Rye infanteriesoldate. Beeld:TerraCotta Color and Detail.JPG|Die figure was aanvanklik geverf. Beeld:Qin bronze chariot two.jpg|’n Bronsstrydwa vir die keiser. Beeld:Terracotta horse and two soldiers.jpg|’n Terracottaperd en twee soldate. Beeld:Archer head.jpg|Nabyskoot van ’n boogskutter se kop met bykomstighede. Beeld:Terracotta color 1.jpg|Van die oorspronklike kleure van die soldate. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == {{refbegin|3}} * {{cite book|first=Jonathan|last=Clements|title=The First Emperor of China|url={{google books |plainurl=y |id=6_U3HQAACAAJ |slegs_url=true}}|date=18 Januarie 2007|publisher=Sutton|isbn=978-0-7509-3960-7}} * {{cite book|first=Corinne|last=Debaine-Francfort|title=The Search for Ancient China|series=New Horizons-reeks|url={{google books |plainurl=y |id=8W6jQgAACAAJ |slegs_url=true}}|year=1999|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-30095-4}} * {{cite book|last=Dillon|first=Michael|title=China: A Historical and Cultural Dictionary|publisher=Curzon|location=Richmond, Surrey|year=1998|series=Durham East Asia-reeks |isbn=978-0-7007-0439-2}} * {{cite book|first=Jane|last=Portal|title=The First Emperor: China's Terracotta Army|url={{google books |plainurl=y |id=DWRTFl36nksC |slegs_url=true}}|year=2007|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-02697-1}} * {{cite book|url=https://www.scribd.com/doc/6694321/LedderoseA-Magic-Army-for-the-Emperor|last=Ledderose|first=Lothar|title=Ten Thousand Things: Module and Mass Production in Chinese Art|publisher=Princeton University Press|location=Princeton, NJ|year=2000|series=The A.W. Mellon Lectures in the Fine Arts|chapter=A Magic Army for the Emperor|isbn=978-0-691-00957-5|access-date= 4 Februarie 2018|archive-date=10 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110144637/http://www.scribd.com/doc/6694321/LedderoseA-Magic-Army-for-the-Emperor|url-status=dead}} * {{cite book|first=Dorothy|last=Perkins|title=Encyclopedia of China: The Essential Reference to China, Its History and Culture|url={{google books |plainurl=y |id=aUuVQAAACAAJ |slegs_url=true}}|year=2000|publisher=Facts On File|isbn=978-0-8160-4374-3}} {{refend}} == Eksterne skakels == *[http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&id_site=441 Unesco se beskrywing van die mausoleum] *[http://www.bmy.com.cn Emperor Qinshihuang's Mausoleum Site Museum (amptelike webtuiste)] *[http://english.people.com.cn/200507/09/eng20050709_195157.html People's Daily-artikel oor die Terracottaleër] *[http://osgfilms.com/terracotta-warriors-at-discovery-times-square/ OSGFilms Video-artikel: ''Terracotta Warriors at Discovery Times Square''] *[http://www.history.ucsb.edu/faculty/barbierilow/Research/Lectures/Qin/player.html ''The Necropolis of the First Emperor of Qin''] Uittreksels uit 'n lesing *[https://www.pbs.org/wnet/secrets/episodes/chinas-terracotta-warriors-watch-the-full-episode/844/ ''China's Terracotta Warriors''] Dokumentêr *{{Commons-kategorie inlyn|Terracotta Army}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Terracotta Army|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Geskiedenis van China]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in China]] [[Kategorie:Kultuur in China]] tqm8ohaabhdxan8x9vn964ntpy9whcd 0 136423 2896062 2880998 2026-04-22T02:38:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896062 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Skotse nasionale manskrieketspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouekrieketspan, sien [[Skotse nasionale vrouekrieketspan]].'' {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Skotland | beeld = Kenteken van die Skotse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Skotse nasionale krieketspan | bynaam = Skotse Saltires (2010–2013) | konferensie = [[Krieket Skotland]] (CS) | kaptein = [[Richie Berrington]] | afrigter = {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Dawkins]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-status | ikr_aansluiting = 1994 | ikr_streek = [[Europese Krieketraad|EKR]] (Europa) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 13de | beste_edi-rang = 12de (16 April 2022) | t20i-rang = 14de | beste_t20i-rang = 11de (2 Mei 2017) | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = t {{Cr-AU}} op New Road, [[Worcester, Engeland|Worcester]]; 16 Mei 1999 | mees_onlangse_edi = t {{Cr-NA}} op [[Maple Leaf-krieketklub]], [[Toronto]]; 4 September 2025 | aantal_edis = 175 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 81/84 (46,29%)<br />(1 gelykop, 9 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wb_verskynings = 3/13 | wb_eerste = [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] | wb_beste = Groepfase (in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]]) | wbk_verskynings = 8 | wbk_eerste = 1997 | wbk_beste = Kampioen (in 2005 en 2014) | kt_verskynings = 0/9 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{Cr-PK}} op [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]], [[Durban]]; 12 September 2007 | mees_onlangse_t20i = t {{Cr-NP}} op [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]]; 17 Februarie 2026 | aantal_t20is = 113 | aantal_t20is_vanjaar = 4 | t20i-rekord = 50/58 (44,25%)<br />(1 gelykop, 4 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 1/3<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 7/10 | eerste_wt20 = [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] | beste_wt20 = Super Twaalf (in [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]]) | wt20k-verskynings = 7 | eerste_wt20k = 2008 | beste_wt20k = Kampioen (in 2015 en 2023) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = _sco_odi_2425 | a_patroon_b = _sco_odi_2425 | a_patroon_ra = _sco_odi_2425 | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 081831 | a_liggaam = 1D0D39 | a_regterarm = 081831 | a_broek = 081831 | t_patroon_la = _sco_t20wc26 | t_patroon_b = _sco_t20wc26 | t_patroon_ra = _sco_t20wc26 | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 6C1191 | t_liggaam = 6C1191 | t_regterarm = 6C1191 | t_broek = 00063F | a_titel = }} Die '''Skotse nasionale krieketspan''' ([[Engels]]: ''Scotland national cricket team''; [[Skots-Gaelies]]: ''Sgioba nàiseanta criogaid na h-Alba''; [[Skots]]: ''Scotland naitional cricket team'') is die nasionale [[krieket]]span wat [[Skotland]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Skotland deur [[Krieket Skotland]] (''CS'', van Engels: ''Cricket Scotland'') beheer. Skotland speel sy tuiswedstryde meestal op [[The Grange Club]], [[Edinburg]]. Saam met [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] is Skotland tradisioneel een van die sterker Europese nasionale krieketspanne ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]]. Wedywering met Ierland is gestig toe die eerste spanne in 1888 teen mekaar gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-and-scotland-lock-horns-with-one-eye-on-the-icc-cricket-world-cup-2 |title=Ireland and Scotland lock horns with one eye on the ICC Cricket World Cup 2015 |publisher=[[Krieket Ierland]] |date=7 September 2014 |accessdate=26 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200226060922/https://www.cricketireland.ie/news/article/ireland-and-scotland-lock-horns-with-one-eye-on-the-icc-cricket-world-cup-2 |archive-date=26 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tot in die vroeë 1990’s is Skotland (net soos Ierland) in internasionale krieket amptelik verteenwoordig deur die Engelse nasionale krieketspan<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketscotland.com/corporate/history-cricket-scotland/ |title=The history or Cricket in Scotland |publisher=[[Krieket Skotland]] |accessdate=27 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073138/http://www.cricketscotland.com/corporate/history-cricket-scotland/ |archive-date=27 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Almanack">{{en}} {{cite book |title=Wisden Cricketers’ Almanack |edition=128 |publisher=John Wisden & Co Ltd |year=1991 |isbn=0-947766-16-2 |pages=293, 1321}}</ref> wat as ’t ware die span van die hele [[Verenigde Koninkryk]] en die [[Republiek Ierland]] was. Skotland het ná die verbreking van bande met die Engelse nasionale krieketspan twee jaar vroeër in 1994 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/24.html |title=Scotland |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126023057/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/24.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedertdien het hulle aan drie [[krieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] en [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]]) en ses [[T20I-wêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] en [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]]) deelgeneem. Hul eerste oorwinning in enige van hierdie toernooie het egter eers gekom nadat hulle [[Hongkongse nasionale krieketspan|Hongkong]] tydens die T20I-wêreldbeker 2016 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/8604/report/951323/hong-kong-vs-scotland-10th-match-first-round-group-b-world-t20-2015-16 |title=Scotland end win drought at ICC global events |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=12 Maart 2016 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Daarbenewens het Skotland twee wedstryde tydens die 1999-toernooi tuis gespeel en sodoende die eerste assosiaatland geword om wêreldbekerwedstryde aan te bied. Skotland het aan al die IKR Interkontinentale Bekertoernooie deelgeneem en ook die eerste toernooi in 2004 gewen. Tussen 2010 en 2013 het die span aan die ECB 40 as die ''Skotse Saltires'' meegeding. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Skotland ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Skotland is tans (Februarie 2026) 13de op die eendagranglys en 14de op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |title=Men's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Februarie 2026 |accessdate=26 Februarie 2026 |archive-date=17 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260217055817/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Februarie 2026 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Skotland}} [[Lêer:Kilmacolm. The Park (NBY 444018).jpg|duimnael|links|’n Krieketwedstryd by die Birkmyrepark, Kilmacolm, 1903]] Krieket Skotland (Engels: ''Cricket Scotland'', CS) is in 1908 as die Skotse Krieketunie (''Scottish Cricket Union'', SCU) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Skotland. In 1994 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-scotland |title=Cricket Scotland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Krieket Skotland bestuur al die Skotland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is CS verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Skotse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketscotland.com/play/schools-cricket/ |title=Schools Cricket |publisher=[[Krieket Skotland]] |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Net soos ander krieketlande beskik Skotland oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-krieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> == Geskiedenis == === Voor hul toetreding tot die IKR === [[Lêer:Leslie Balfour-Melville c1891.jpg|duimnael|links|upright|Leslie Balfour-Melville, Skotse krieketkaptein en president van die Skotse Krieketunie, ca. 1891<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/leslie-balfour-25143 |title=Leslie Balfour |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref>]] Krieket is vanuit die naburige [[Engeland]] taamlik vroeg na Skotland geneem met die eerste bekende krieketwedstryd in Skotland wat in 1785 in [[Alloa]] tussen twee aristokratespanne – ''Duke of Athol’s XI v Hon. Col. Talbot’s XI'' – gespeel is.<ref name="History">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketscotland.com/history-page/ |title=Scottish Cricket History |publisher=[[Krieket Skotland]] |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/SCOTLAND/DATABASE/SCL/history.shtml |title=A History of Cricket in Scotland |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=3 Julie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070703210026/http://www.cricketeurope4.net/SCOTLAND/DATABASE/SCL/history.shtml |archive-date=3 Julie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Timeline">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/scotland.shtml |title=A Timeline of Scottish Cricket |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=6 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130206212734/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/scotland.shtml |archive-date=6 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit sou egter nog tot in die middel van die 19de eeu duur totdat die Skotse krieket se ontwikkeling momentum verkry het: In 1849 het ’n Engelse span Skotland besoek wat die bevolking se belangstelling aansienlik verhoog en tot die stigting van ’n aantal krieketklubs gelei het. Dit was die eerste internasionale krieketwedstryd van ’n Skotse span ooit, wat uit 22 spelers bestaan en in [[Edinburg]] teen die Engelse te staan gekom het. [[Charles Lawrence]] het in die tweede Engelse beurt al die paaltjies vir Skotland geneem. Die eerste wedstryd van ’n Skotse span dateer uit 1846, teen Perth.<ref name="History" /><ref name="Timeline" /> Die eerste volle internasionale wedstryd is in 1865 op die [[Londen]]se [[The Oval (Londen)|The Oval]] teen [[Surrey]] gespeel en deur Skotland met 172 lopies gewen;<ref name="Timeline" /> daarna is hulle egter deur die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) verslaan.<ref name="History" /> In 1874 het Skotland teen die MKK op [[Lord’s]] geseëvier. In 1878 het [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] tydens sy eerste toer na die [[Britse Eilande]] Skotland besoek en in [[Glasgow]] teen ’n Wes-Skotse keurspan te staan gekom.<ref name="History" /><ref name="Timeline" /> In 1879 is met die Skotse Krieketunie (''Scottish Cricket Union'', SCU) die eerste beheerliggaam gestig,<ref name="Timeline" /> wat weens finansiële moeilikhede en ’n dalende ledetal egter net vier jaar bestaan het.<ref name="History" /> In 1880 het Skotland Australië in Edinburg verwelkom en hulle het met agt paaltjies verloor.<ref name="History" /> In 1882 het die nasionale span Australië met sewe paaltjies verslaan.<ref name="History" /><ref name="Timeline" /> Ná die ontbinding van die eerste Skotse beheerliggaam het die Grange-krieketklub tot in 1909 al die krieket bestuur. In 1888 het die eerste wedstryd teen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] in [[Dublin]] gevolg en dit is deur die gasheer gewen. In 1894 het hulle vir die eerste keer [[Proteas|Suid-Afrika]] ontmoet, in 1906 [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]], in 1911 ’n gesamentlike Indiese span en in 1927 [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]]. In 1908 is die Skotse Krieketunie opnuut gestig en van 1909 af is ’n jaarlikse [[Eersterangse krieket|eersterangse]] wedstryd teen Ierland gespeel.<ref name="Timeline" /> In 1948 het Australië, ná die afsluiting van hul toer om [[die As]] na [[Engeland]], Skotland vir twee wedstryde besoek. Albei wedstryde, wat deur Australië gewen is, was die laaste internasionale wedstryde vir [[Donald Bradman]].<ref name="Timeline" /> Hy het in sy tipiese styl gespeel en ’n onoorwonne 123 lopies in sy beurt vir die Australiese oorwinning aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/18/18709.html |title=Scorecard of Scotland v Australia |publisher=Cricket Archive |date=17 September 1948 |accessdate=29 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129190049/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/18/18709.html |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1954 het die Skotte in Edinburg vir die eerste keer teen [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] te staan gekom.<ref name="Timeline" /> Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] was die vestiging in die Engelse nasionale kriekettoernooie die belangrikste stap in die Skotse krieket se ontwikkeling. Die Skotte en die Iere het destyds veral met [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] om die titel as die beste nietoetslande meegeding. Skotland, saam met Ierland en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]], is soms vir deelname aan die toernooie vir Engelse countyspanne, insluitende die Benson & Hedges-beker en die Friends Provident-trofee (voorheen die C&G-trofee), genooi. Aangesien in countykrieket geen beperkings rakende nasionaliteit bestaan nie, kon gedurende die toernooi nie-Skotte vir die Skotse span speel. Byvoorbeeld het die [[Pakistan]]i [[Yasir Arafat (krieketspeler)|Yasir Arafat]] in 2004 en 2005 vir Skotland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/yasir-arafat-43654 |title=Yasir Arafat |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In 1980 het Skotland vir die eerste keer aan die Benson & Hedges-beker deelgeneem en van 1983 af ook aan die NatWest-trofee; hul eerste oorwinning in dié toernooi het hulle in 1986 teen [[Lancashire]] aangeteken.<ref name="Timeline" /> Voor Skotland se eie lidmaatskap in die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) is die spelers en spanne – net soos in Ierland – deur die Engelse beheerliggaam verteenwoordig. Skotse spelers het goeie bydrae vir ander spanne gelewer, veral vir die [[Engelse nasionale krieketspan]]. Sir [[Arthur Conan Doyle]], onder andere die skrywer van [[Sherlock Holmes]], het vir die Engelse 1891-span verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/NETHERLANDS/GENERAL/timeline.shtml |title=Netherlands timeline |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=22 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222160347/http://www.cricketeurope4.net/NETHERLANDS/GENERAL/timeline.shtml |archive-date=22 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van die bekendste krieketspelers uit Skotland is waarskynlik die voormalige Engelse kaptein [[Mike Denness]],<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/mike-denness-11870 |title=Mike Denness |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Warwickshire se veelsydige [[Dougie Brown]]<ref name="Dougie Brown">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/dougie-brown-9254 |title=Dougie Brown |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> en die voormalige Engelse toetsspeler [[Gavin Hamilton]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/gavin-hamilton-14020 |title=Gavin Hamilton |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> ’n Ander bekende Skotse krieketspeler is [[Brian Hardie]], wat gedurende die 1970’s en 1980’s belangrike bydrae vir die suksesvolle [[Essex]]-span gelewer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/brian-hardie-14034 |title=Brian Hardie |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Dalk een van die beste draaiers en later joernalis was [[Ian Peebles]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/ian-peebles-18488 |title=Ian Peebles |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> wat in 1931 saam met Donald Bradman as “krieketspelers van die jaar” aangewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://wisden.com/almanack/wisden-cricketers-of-the-year |title=Wisden Cricketers of the Year |publisher=Wisden |date=26 Januarie 2020 |accessdate=15 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230715041741/https://wisden.com/almanack/wisden-cricketers-of-the-year |archive-date=15 Julie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Een van die berugste spelers, [[Douglas Jardine]], was ’n Skot en hy het die “lyfteorie” uitgedink. Dié in Australië verguisde speelmanier het as “[[Lyfkrieket-reeks|lyfkrieket]]” bekend geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/player/douglas-jardine-15481 |title=Douglas Jardine |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Christopher Douglas |title=Douglas Jardine: Spartan Cricketer |publisher=Methuen |year=2002 |location=Londen |isbn=0-413-77216-0 |pages=225}}</ref> === Aansluiting by die IKR === [[Lêer:The Grange - geograph.org.uk - 177673.jpg|duimnael|[[The Grange Club]], Skotland se tuisstadion in [[Glasgow]]. Dit is tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] vir twee Skotse wedstryde gebruik]] Behalwe vir wedstryde teen besoekende spanne soos Australië, Australië ‘A’ of Nieu-Seeland, en onreëlmatige wedstryde teen Engelse eersterangse countyspanne of die MKK het Skotland sedert 1909 amper jaarliks in ’n eersterangse wedstryd teen Ierland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketscotland.com/stats/ |title=SCOTLAND CRICKET ARCHIVE |publisher=[[Krieket Skotland]] |accessdate=3 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130203193451/http://www.cricketscotland.com/stats/ |archive-date=3 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1992 het Skotland sy bande met die Engelse beheerliggaam Toets- en Countykrieketraad verbreek en aansoek gedoen vir eie lidmaatskap in die IKR, wat in 1994 goedgekeur is,<ref name="History" /><ref name="Timeline" /><ref name="Almanack" /> een jaar later as Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.icc-cricket.com/the-icc/icc_members/profile.php?countryCode=ICC_ASSOCIATE_MEMBERS_SCOTLAND |title=Scotland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=23 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130123213536/http://www.icc-cricket.com/the-icc/icc_members/profile.php?countryCode=ICC_ASSOCIATE_MEMBERS_SCOTLAND |archive-date=23 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/24.html |title=Scotland |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126023057/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/24.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1992 het Skotland ook sy eerste oorsese toer onderneem en [[Suid-Afrika]] (meer spesifiek [[Johannesburg]] en [[Pretoria]]) besoek. In 1994 het ’n verdere toer na Suid-Afrika gevolg, dié keer na [[Kaapstad]].<ref name="History" /> In 1996 het hulle vir die eerste keer aan die Europese Kampioenskap deelgeneem.<ref name="Timeline" /> Tydens hul eerste deelname aan die IKR-trofee het Skotland tot die halfeindrondte gevorder, die klein finale om die derde plek teen Ierland gewen en sodoende vir die [[Krieketwêreldbeker 1999]] gekwalifiseer.<ref name="History" /><ref name="Timeline" /> In 1998 het Skotland aan die [[Statebondspele]] se kriekettoernooi in [[Kuala Lumpur]], [[Maleisië]], deelgeneem,<ref name="History" /><ref name="Timeline" /> maar hulle het in hul groep in die laaste plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/commonwealth-games-1998-99-460200/points-table-standings |title=Commonwealth Games 1998/99 – Table |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Die Krieketwêreldbeker 1999 het vir Skotland teleurstellend verloop en ná nederlae teen Australië, Pakistan, [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], Wes-Indië en Nieu-Seeland is hulle in die groepfase uitgeskakel. Nietemin het hulle die twee groepwedstryde teen Bangladesj en Nieu-Seeland voor tuisskare op [[The Grange Club]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.espncricinfo.com/db/ARCHIVE/WORLD_CUPS/WC99/ |title=1999 Cricket World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Die Skotte het tot in 1999 jaarlikse eersterangse wedstryde teen die Iere gespeel, net onderbroke deur die wêreldoorloë, maar al hul ander krieketwedstryde was van besoekende internasionale spanne afhanklik. In 2001 is die beheerliggaam in Krieket Skotland hernoem wat met strukturele hervormings gepaard gegaan het. Tydens die IKR-trofee 2001 het Skotland die beslissende wedstryd teen [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] verloor en sodoende die [[Krieketwêreldbeker 2003]] in Suid-Afrika misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/awesome-triumph-for-men-of-the-maple-leaf-101689 |title=Awesome triumph for men of the Maple Leaf |publisher=ESPNcricinfo |author=John Polack |date=17 Julie 2011 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In 2004 het Skotland as een van die leidende assosiaatlede gevestig, nadat hulle die eerste Interkontinentale Beker gewen het.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/scotland-cruise-to-innings-victory-141873 |title=Scotland cruise to innings victory |publisher=ESPNcricinfo |date=22 November 2004 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die 2005-toernooi het hulle egter nie daarin geslaag om tot die tweede rondte te vorder nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-intercontinental-cup-2005-2005-06-143791/scotland-vs-ireland-215946/match-report |title=Ireland pull off remarkable three-run win |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Augustus 2005 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die IKR-trofee 2005 het hulle die eindstryd teen die gasheer Ierland gewen en sodoende weer vir die [[krieketwêreldbeker]]toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-trophy-2005-143738/ireland-vs-scotland-final-213425/match-report |title=Elementary for Watson as Scotland secure Trophy |publisher=ESPNcricinfo |author=Edward Craig |date=13 Julie 2005 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Maart 2006 het Skotland ’n toer na [[Barbados]] onderneem. Hulle het goed vertoon, hoewel hulle net een – teen die gasheer – van hul ses wedstryde gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/WI/2005-06_WI_Scotland_XI_in_Barbados_2005-06.html |title=Scotland in Barbados 2006 |publisher=Cricket Archive |accessdate=8 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008144332/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/WI/2005-06_WI_Scotland_XI_in_Barbados_2005-06.html |archive-date=8 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Veral Dougie Brown het tot Skotland se prestasie bygedra, nadat hy in 2004 weer vir die Skotse span in aanmerking gekom het.<ref name="Dougie Brown" /> Aansluitend het hulle aan die Cheltenham-en-Gloucester-trofee deelgeneem. Tydens dié toernooi het Skotland beter gevaar as verwag en drie van hul nege wedstryde gewen, waardeur hulle in die agtste plek van die Noordelike konferensie geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Cheltenham_and_Gloucester_Trophy_2006.html |title=2006 C & G Trophy points table |publisher=Cricket Archive |accessdate=29 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129200108/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/Cheltenham_and_Gloucester_Trophy_2006.html |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Verkryging van EDI-status === [[Lêer:Dougie Brown.jpg|duimnael|Dougie Brown het op 36 vir Skotland verskyn en hy het in 2007 tydens die [[Krieketwêreldbeker 2007|Krieketwêreldbeker]] en die [[T20I-wêreldbeker 2007|T20I-wêreldbeker]] vir Skotland gespeel<ref name="Dougie Brown" />]] In Junie dieselfde jaar het Skotland in sy eerste EDI-wedstryd sedert die Krieketwêreldbeker 1999 gespeel, toe hulle teen Pakistan in [[Edinburg]] te staan gekom het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/Scotland/Odis/Odi_List.html |title=List of Scotland's ODIs |publisher=Cricket Archive |accessdate=30 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080830092207/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/Scotland/Odis/Odi_List.html |archive-date=30 Augustus 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dié wedstryd, wat die Skotte sonder die twee sleutelspelers Dougie Brown en [[Navdeep Poonia]] moes speel, het hulle met vyf paaltjies verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/96/96843.html |title=Scorecard of Scotland v Pakistan |publisher=Cricket Archive |date=27 Julie 2006 |accessdate=29 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129195952/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/96/96843.html |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Augustus 2006 het Skotland in die Europese Kampioenskap se afdeling een teen [[Denemarke]], [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]], Ierland en Nederland gespeel, met die wedstryde teen Ierland en Nederland wat ODI-status geniet het. Skotland het eindelik sy eerste oorwinning aangeteken, toe hulle Nederland in ’n weens reën verkorte wedstryd verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/96/96847.html |title=Scorecard of Scotland v Holland |publisher=Cricket Archive |date=6 Augustus 2006 |accessdate=22 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322020206/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/96/96847.html |archive-date=22 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van hul wedstryde moes hulle egter weer sonder ’n aantal sleutelspelers speel en ná hul nederlaag teen Ierland het Skotland dié toernooi as naaswenner afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/european-championship-division-one-2006-252778/scotland-vs-ireland-3rd-match-253010/match-report |title=Morgan stars as Ireland shock Scotland |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Augustus 2006 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In 2006 en vroeg 2007 het die Skotte aan die derde Interkontinentale Beker deelgeneem. In Mei 2006 het hulle [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] met ’n beurt verslaan, maar nadat hulle in Augustus teen Ierland en in Januarie 2007 teen die [[Verenigde Arabiese Emirate nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] onbeslis gespeel het, het hulle die eindstryd misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |title=2006 ICC Intercontinental Cup |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224150242/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |archive-date=24 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2006 het die Skotse span vir ’n EDI-reeks van twee wedstryde die toetslande [[Bangladesj]] besoek – hul eerste wedstryde buite die [[Verenigde Koninkryk]] – maar albei wedstryde het in swaar nederlae geëindig.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/scotland-tour-of-bangladesh-2006-07-264072/bangladesh-vs-scotland-2nd-odi-264076/match-report |title=Scotland batting simply not good enough |publisher=ESPNcricinfo |date=17 Desember 2006 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Januar 2007, ná die Interkontinentale Bekerwedstryd teen die Verenigde Arabiese Emirate in [[Sharjah]], het hulle [[Kenia]] besoek en aan die Driehoekige Assosiaatreeks in [[Mombasa]] teen die gasheer en Kanada deelgeneem; Skotland het dié toernooi in die tweede plek afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_Associates_Kenya_Tri-Series_2006-07.html |title=ICC Associates Kenya tri-series 2007 points table |publisher=Cricket Archive |accessdate=29 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129213633/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_Associates_Kenya_Tri-Series_2006-07.html |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daarop het in [[Nairobi]] die Wêreldkrieketliga se afdeling een gevolg, wat Skotland ook in die tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/96/96884.html |title=Scorecard of Kenya v Scotland, WCL Division One final |publisher=Cricket Archive |date=7 Februarie 2007 |accessdate=29 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129212315/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/96/96884.html |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Gereelde deelname aan toernooie === [[Lêer:Ryan watson india odi.jpg|duimnael|Die Skot Ryan Watson teken op 16 Augustus 2007 ’n grenshou teen Indië op Glasgow se Titwood-grond aan]] [[Lêer:John blain yuvraj singh odi.jpg|duimnael|Skotland se John Blain boul Indië se Yuvraj Singh op Glasgow se Titwood-grond uit, 16 Augustus 2007]] [[Lêer:2009-06 Twenty20 World Cup - NZ v Scotland 053.jpg|duimnael|Skotland se Calum MacLeod besig met ’n aflewering vir die Nieu-Seelandse Brendan McCullum tydens die [[T20I-wêreldbeker 2009]]]] Ook in 2007 het die Skotte vir hul tweede [[Krieketwêreldbeker 2007|krieketwêreldbekertoernooi]] na [[Wes-Indië]] vertrek. Tydens die groepfase is hulle deur Australië, Suid-Afrika en Nederland verslaan, waardeur hulle die volgende rondte misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-cup-2006-07-125929/netherlands-vs-scotland-19th-match-group-a-247474/match-report |title=At last, some Dutch delight |publisher=ESPNricinfo |author=Andrew Miller |date=22 Maart 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Terug in die Verenigde Koninkryk het Skotland aan die ''Friends Provident''-trofee deelgeneem, maar hul enigste oorwinning was oor Lancashire.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/FPTROPHY/about.shtml |title=2007 Friends Provident Trophy |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=12 Junie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612095145/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2007/TOURNAMENTS/FPTROPHY/about.shtml |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Interkontinentale Beker het hulle teen die Verenigde Arabiese Emirate gelykop gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/123/123037.html |title=Scorecard of Scotland v United Arab Emirates |publisher=Cricket Archive |date=27 Junie 2007 |accessdate=29 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129190103/https://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/123/123037.html |archive-date=29 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Julie het Skotland aan die Vierhoekige Reeks in Ierland teen die gasheer, Nederland en Wes-Indië deelgeneem. Dié toernooi het vir Skotland egter teleurstellend verloop, nadat albei wedstryde teen Ierland en Wes-Indië in nederlae geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-series-ireland-2007-295775/ireland-vs-scotland-6th-match-295787/match-report |title=Ireland win but West Indies take series |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Julie 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Aan die begin van Augustus was die Skotte tydens die Interkontinentale Beker meer suksesvol, nadat hulle teen Nederland met ’n beurt en 59 lopies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-intercontinental-cup-2007-2008-09-292158/scotland-vs-netherlands-292296/match-report |title=McCallum and Watson star in big win |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Augustus 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Die deur reën geaffekteerde wedstryd teen Ierland het in ’n gelykop geëindig, vir hul swak vertoning in die eerste beurt is egter net drie punte toegeken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-intercontinental-cup-2007-2008-09-292158/ireland-vs-scotland-292297/match-report |title=Botha and Cusack flay tired Scotland |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Augustus 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In middel-Augustus was [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] Skotland se volgende EDI-teenstander, en dié wedstryd in Titwood, [[Glasgow]], is regstreeks op [[BBC]] Skotland gebeeldsend.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/counties/scotland/6947378.stm |title=One-day int'l Scotland v India |publisher=[[BBC]] |author=Jamie Lillywhite |date=16 Augustus 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Dié wedstryd moes ná ’n paar kort reënbuie effens na 46 boulbeurte verkort word en Indië het eindelik met sewe paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-tour-of-ireland-england-and-scotland-2007-258449/scotland-vs-india-only-odi-275789/match-report |title=India ease to seven-wicket win |publisher=ESPNcricinfo |author=Jamie Alter |date=16 Augustus 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Die Skotte het die Wêreldkrieketliga 2007–09 se eindstryd gehaal en sodoende vir die eerste [[T20I-wêreldbeker 2007]] in Suid-Afrika gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-long-way-from-home-278133 |title=A long way from home |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=30 Januarie 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Hulle is in die eerste wedstryd deur Pakistan met 51 lopies verslaan, terwyl die volgende wedstryd teen Indië uitgereën is, waardeur hulle uit dié toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2007-08-286109/india-vs-scotland-7th-match-group-d-287859/match-report |title=Points shared as rain washes out play |publisher=ESPNcricinfo |author=Dileep Premachandran |date=13 September 2007 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Julie 2008 het Skotland die Driehoekige Assosiaatreeks in [[Aberdeen, Skotland|Aberdeen]] aangebied, waaraan ook Ierland en Nieu-Seeland deelgeneem het. Die gasheer het teen Ierland gewen, maar hulle is deur Nieu-Seeland verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/associates-tri-series-in-scotland-2008-325539/scotland-vs-new-zealand-3rd-match-325555/match-report |title=New Zealand thrash out-of-depth Scotland |publisher=ESPNcricinfo |author=John Ward |date=3 Julie 2008 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Die Europese Kampioenskap (afdeling een) einde Julie in Ierland het Skotland weer in die tweede plek afgesluit, nadat hulle in die beslissende wedstryd deur die gasheer met sewe paaltjies verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-retain-european-title-363165 |title=Ireland retain European title |publisher=ESPNcricinfo |date=31 Julie 2008 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In vroeg Augustus het Skotland saam met vyf ander assosiaatlede aan die T20I-wêreldbekerkwalifisering in [[Belfast]] deelgeneem. Ondanks ’n nederlaag in hul eerste wedstryd teen Ierland het Skotland ná ’n oorwinning oor [[Bermudaanse nasionale krieketspan|Bermuda]] tot die halfeindstryd gevorder. Skotland is deur Nederland verslaan, maar hulle het in die klein finale om die derde plek [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] met nege paaltjies verslaan. Aangesien net twee spanne vir die [[T20I-wêreldbeker 2009]] kon kwalifiseer en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] aan dié toernooi onttrek het, het Skotland nogtans sy plek bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-confirm-twenty20-pullout-365673 |title=Zimbabwe confirm Twenty20 pullout |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Augustus 2008 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Op 18 Augustus het Skotland in sy eerste EDI-wedstryd teen Engeland op The Grange Club in [[Edinburg]] te staan gekom. Dié wedstryd moes ná minder as drie boulbeurte in Engeland se beurt weens reën afgelas word, nadat Skotland in sy beurt 156/9 aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-scotland-2008-314672/scotland-vs-england-only-odi-314670/match-report |title=Rain the winner after Hamilton's grit |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=18 Augustus 2008 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Desember 2008 het Krieket Skotland in ’n geskiedkundige gebeurtenis sentrale kontrakte aan drie Skotse spelers oorhandig. Die boulers [[Gordon Goudie]] en [[Dewald Nel]] asook die kaptein [[Ryan Watson]] het die eerste voltydse krieketspelers in Skotland geword.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/professional-contracts-for-scotland-382472 |title=Professional contracts for Scotland |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Desember 2008 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> 19 ander krieketspelers het deeltydse kontrakte ontvang.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/counties/scotland/7791293.stm |title=Scots trio handed central deals |publisher=[[BBC]] |date=19 Desember 2008 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbeker 2009 in Engeland het Skotland saam met die toetslande Nieu-Seeland en Suid-Afrika in Groep D gespeel, en albei wedstryde is op die Londense The Oval in Londen aangebied. Die eerste wedstryd teen Nieu-Seeland moes ná reën op sewe boulbeurte per span verkort word. Skotland het eerste begin kolf en 89/4 aangeteken, waaronder [[Kyle Coetzer]] se 33 lopies. Nieu-Seeland het dié wedstryd met sewe paaltjies gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/counties/scotland/8086118.stm |title=New Zealand given scare by Scots |publisher=[[BBC]] |author=Oliver Brett |date=6 Junie 2009 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In die tweede wedstryd het Suid-Afrika 211/5 aangeteken met [[AB de Villiers]] se onoorwonne 79 lopies in 34 aflewerings. Skotland daarteenoor is op net 81 lopies uitgeboul, van wie Coetzer meer as die helfte aangeteken het. Die Suid-Afrikaanse oorwinning met 130 lopies was die destyds hoogste in ’n T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/8087255.stm |title=S Africa send Scots crashing out |publisher=[[BBC]] |author=Oliver Brett |date=7 Junie 2009 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Vervolgens is Skotland weer in die gropefase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-2009-335113/scotland-vs-south-africa-5th-match-group-d-355995/match-report |title=De Villiers and South Africa crush Scotland |publisher=ESPNcricinfo |author=Will Luke |date=7 Junie 2009 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die krieketwêreldbekerkwalifisering 2009 is Skotland reeds in die Super Agt uitgeskakel en hulle het in die sesde plek geëindig, waarvolgens hulle die [[Krieketwêreldbeker 2011]] misgeloop het; nietemin het hulle EDI-status verkry.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/netherlands-take-third-afghanistan-win-again-400522 |title=Netherlands take third, Afghanistan win again |publisher=ESPNcricinfo |date=19 April 2009 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Van 2010 tot 2013 het Skotland as die “Skotse Saltires” deelgeneem aan die Yorkshire Bank 40, ’n toernooi vir die Engelse countyspanne, maar hulle het tydens al die vier toernooie in die laaste plek van hul groep geëindig. Ook in 2010 het Skotland aan die T20I-wêreldbekerkwalifisering in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] om ’n plek in die [[T20I-wêreldbeker 2010]] in Wes-Indië meegeding. Hul teenstanders was [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], Kanada, Ierland, Kenia, Nederland, die Verenigde Arabiese Emirate en die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/uae-to-host-expanded-world-twenty20-qualifiers-405141 |title=UAE to host expanded World Twenty20 Qualifiers |publisher=ESPNcricinfo |date=20 Mei 2009 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Dié kwalifisering het vir Skotland teleurstellend verloop, nadat hulle in die groepfase nie ’n oorwinning kon aanteken nie. Daarteenoor was Skotland se deelname aan die Interkontinentale Beker 2009–2010 meer suksesvol, nadat hulle die eindstryd teen Afghanistan op die nuwe [[Doebai Internasionale Krieketstadion]] gehaal het. Dié eindstryd is as ’n vierdaagse eersterangse wedstryd met twee beurte per span geskeduleer met Afghanistan wat dié wedstryd met sewe paaltjies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-intercontinental-cup-2009-2010-11-408325/afghanistan-vs-scotland-final-438903/match-report-3 |title=Afghanistan surge to Intercontinental title |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Desember 2010 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Julie 2011 het hulle die Driehoekige Assosiaatreeks aangebied, waaraan ook Ierland en Sri Lanka deelgeneem het; Sri Lanka het dié toernooi met ’n oorwinning in die laaste wedstryd oor die gasheer beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/tri-nation-tournament-in-scotland-2011-506201/scotland-vs-sri-lanka-3rd-match-506208/match-report |title=Scotland no match for Sri Lankan pace |publisher=ESPNcricinfo |author=Ger Siggins |date=13 Julie 2011 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die Interkontinentale Beker 2011–2013 het hulle die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-intercontinental-cup-2011-2013-14-504772/ireland-vs-scotland-516863/match-report |title=Sorensen five sets up innings win for Ireland |publisher=ESPNcricinfo |date=14 September 2013 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> === Suksesse teen toetslande === Tydens die daaropvolgende T20I-wêreldbekerkwalifiserings in onderskeidelik 2010, 2012 en 2014 het Skotland die T20I-wêreldbekertoernooie in [[T20I-wêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] en [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2009-10-410068/ireland-vs-scotland-12th-match-group-a-439505/match-report |title=Ireland's team performance scuppers Scotland |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Februarie 2010 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-world-twenty20-qualifier-finals-and-play-offs-afghanistan-secure-world-twenty20-berth-558291 |title=Afghanistan secure World Twenty20 berth |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Maart 2012 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-twenty20-qualifier-2013-14-660011/netherlands-vs-scotland-66th-match-qualifying-play-off-660223/match-report |title=Hong Kong, Netherlands through to World T20 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2013 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Julie 2012 het Skotland sy eerste wedstryd teen ’n toetsland ooit gewen, toe hulle Bangladesj tydens dié span se toer deur Ierland en Nederland in die alleenstaande T20I in [[Den Haag]] verslaan het.<ref name="History" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-tour-of-ireland-and-netherlands-2012-567068/bangladesh-vs-scotland-only-t20i-567204/match-report |title=Berrington ton leads Scotland to victory |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Julie 2012 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Augustus 2014 het Skotland Nieu-Seeland A op die Cambusdoon New Ground in [[Ayr]] vir drie wedstryde verwelkom. In die eerste wedstryd het [[Grant Elliott]] en die kaptein [[B.J. Watling]] honderdtalle aangeteken en sodoende Nieu-Seeland A na ’n oorwinning met 199 lopies geneem. Skotland het in die laaste tien boulbeurte amper 150 lopies afgestaan. Aansluitend het Skotland Ierland vir drie EDIs besoek en dié reeks met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/scotland-tour-of-ireland-2014-727931/ireland-vs-scotland-3rd-odi-727939/match-report |title=MacLeod the winner, Mooney the hero |publisher=ESPNcricinfo |author=Ryan Bailey |date=12 September 2014 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die [[Krieketwêreldbeker 2015]] se kwalifisering het die Skotte aan die Wêreldkrieketligakampioenskap deelgeneem, maar hulle het net die vyfde plek behaal. Hulle het egter die afsluitende kwalifiseringstoernooi gewen en nogtans vir die krieketwêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref name="History" /> Tydens die Krieketwêreldbeker 2015 in Australië en Nieu-Seeland is Skotland ná nederlae teen Nieu-Seeland, Engeland, Afghanistan, Bangladesj, Sri Lanka en Australië in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/31743440 |title=Scotland's Cricket World Cup hopes ended by Bangladesh |publisher=[[BBC]] |author=Alistair Watkins |date=5 Maart 2015 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2015 op eie bodem het hulle weer daarin geslaag om vir die [[T20I-wêreldbeker 2016]] in Indië te kwalifiseer. Tydens dié toernooi is hulle egter ná nederlae teen Afghanistan en Zimbabwe asook hul eerste oorwinning tydens ’n internasionale toernooi oor Hongkong in die eerste rondte uitgeskakel.<ref name="History" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/35775033 |title=World Twenty20 2016 Scotland knocked out with defeat by Zimbabwe |publisher=[[BBC]] |author=Marc Higginson |date=10 Maart 2016 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Daarna het hulle Afghanistan vir twee EDIs in Edinburg verwelkom, maar dié reeks met 0–1 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/afg-tour-of-europe-2016-1003267/scotland-vs-afghanistan-2nd-odi-1003273/match-report |title=Shahzad, bowlers dismantle Scotland |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=6 Julie 2016 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In Januarie 2017 het Skotland aan die ''Desert T20 Challenge'' deelgeneem en al sy groepwedstryde gewen, voordat hulle in die halfeindstryd deur Ierland verslaan is. In dieselfde jaar het hulle Zimbabwe vir twee EDIs verwelkom en in die eerste wedstryd van dié reeks het Skotland sy eerste EDI-oorwinning oor ’n toetsland aangeteken.<ref name="History" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/zim-v-scot-2017-1089417/scotland-vs-zimbabwe-1st-odi-1089419/match-report |title=Coetzer, de Lange star in Scotland's first win over a Full Member |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=15 Junie 2017 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Vroeg in 2018 was die span tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] se kwalifisering vir ’n lang tyd goed op dreef, maar nadat hulle hul laaste twee wedstryde teen Ierland en Wes-Indië verloor het, het hulle dié toernooi eindelik misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cricket-wc-qualifier-2017-18-1132997/scotland-vs-west-indies-31st-match-super-sixes-1133028/match-report |title=Relief for West Indies, heartbreak for Scotland |publisher=ESPNcricinfo |author=Liam Brickhill |date=21 Maart 2018 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In dieselfde jaar het hulle hul tweede EDI-oorwinning oor ’n volle IKR-lid aangeteken, toe hulle op 10 Junie ’n besoekende Engelse span verslaan het. Dit was ook hul eerste oorwinning oor dié span.<ref name="History" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/record-breaking-scotland-defeat-no-1-ranked-england-1149027 |title=Record-breaking Scotland defeat No. 1 ranked England |publisher=ESPNcricinfo |date=10 Junie 2018 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In 2019 het Skotland die Drienasiesreeks in Aberdeen aangebied, wat deel gevorm het van die kwalifisering vir die [[Krieketwêreldbeker 2023]] in Indië. Die gasheer het dié toernooi voor [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] en [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/cwc-leagues/cwc-league-2/all-round-oman-performance-hands-png-their-fourth-defeat/ |title=All-round Oman performance hands PNG their fourth defeat |publisher=Emerging Cricket |author=Daniel Hay |date=21 Augustus 2019 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]] in [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het die Skotte in hul eerste wedstryd ’n verrassende oorwinning oor Bangladesj aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2021-22-1267897/bangladesh-vs-scotland-2nd-match-first-round-group-b-1273713/match-report |title=Greaves, Wheal help Scotland shock Bangladesh in Al Amerat |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=17 Oktober 2021 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Nadat hulle ook teen Papoea-Nieu-Guinee en Oman gewen het, het hulle vir die eerste keer die tweede rondte gehaal, die Super Twaalf. Hier is hulle egter in al hul wedstryde deur Afghanistan, Namibië, Nieu-Seeland, Indië en Pakistan verslaan en sodoende uit dié toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/59148461 |title=T20 World Cup: Scotland knocked out as New Zealand keep semi-final hopes alive |publisher=[[BBC]] |author=Kal Sajad |date=3 November 2021 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Daarmee het hulle regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2022]] in Australië gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2303122 |title=Bangladesh, Namibia, Scotland and Sri Lanka qualify for Men’s T20 World Cup 2022 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=23 Oktober 2021 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens dié toernooi se eerste rondte het Skotland in die eerste wedstryd daarin geslaag om Wes-Indië met 42 lopies te verslaan, toe hulle dié opponent op 118 lopies uitgeboul het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2022-23-1298134/scotland-vs-west-indies-3rd-match-first-round-group-b-1298137/match-report |title=Scotland bowlers script huge upset against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=17 Oktober 2022 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Daarna is hulle egter deur Ierland en Zimbabwe geklop, waarmee hulle uit dié toernooi geskakel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2022/oct/21/cricket-t20-world-cup-ireland-west-indies-scotland-zimbabwe |title=T20 World Cup: Ireland and Zimbabwe through, West Indies and Scotland out |publisher=[[The Guardian]] |date=4 Mei 2023 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In November 2021 is Skotland saam met Engeland en Ierland as medegasheer vir die [[T20I-wêreldbeker 2030]] benoem.<ref name="T20I-wêreldbeker 2030">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Ná afsluiting van al die drienasiesreekse het Skotland die Krieketwêreldbekerliga 2 2019–2023 gewen, waarmee hulle die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 gehaal<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/64715724 |title=World Cup League 2: Scotland lift trophy after loss to Nepal |publisher=[[BBC]] |date=21 Februarie 2023 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> en gelyktydig hul plek in die Krieketwêreldbekerliga 2 2023–2027 vir die [[Krieketwêreldbeker 2027]] bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/icc-cricket-world-cup-super-league-2020-2023/news/185d137e-e4ba-48b1-8e9a-7d44db5030c7/usa-book-spot-at-cricket-world-cup-qualifier |title=USA book spot at Cricket World Cup qualifier |publisher=[[SuperSport]] |date=4 April 2023 |accessdate=4 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404170415/https://supersport.com/cricket/icc-cricket-world-cup-super-league-2020-2023/news/185d137e-e4ba-48b1-8e9a-7d44db5030c7/usa-book-spot-at-cricket-world-cup-qualifier |archive-date=4 April 2023 |url-status=dead}}</ref> Die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 het die Skotte in die derde plek afgesluit, waarmee hulle die hooftoernooi in Indië naelskraap misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-qualifier-2023-1377745/netherlands-vs-scotland-28th-match-super-six-1377776/match-report |title=Bas de Leede's five-for and 92-ball 123 take Netherlands to the ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=6 Julie 2023 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In die proses het hulle onder andere hul eerste EDI-oorwinning oor [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] ooit aangeteken, waarmee dié span vir die eerste keer versuim het om vir ’n krieketwêreldbekertoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2023-west-indies-crash-out-of-qualification-race-1385192 |title=West Indies fail to qualify for 2023 ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Julie 2023 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/66076860 |title=World Cup qualifier: Scotland knock out West Indies at World Cup Qualifier with seven-wicket win |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2023 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> In dieselfde maand kon hulle egter vir die [[T20I-wêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Wes-Indië]] kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/europe-region-qualifier-ireland-scotland-qualify-for-2024-men-s-t20-world-cup-1389593 |title=Ireland and Scotland seal their place in 2024 Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2023 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens dié toernooi moes die eerste wedstryd teen Engeland ná ’n belowende begin vir die Skotte weens reën afgelas word,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-scotland-6th-match-group-b-1415706/match-report |title=Scotland openers make the running before rain frustrates in Barbados |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=4 Junie 2024 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> waarop hulle hul eerste T20I-oorwinning oor Namibië kon aanteken (met vyf paaltjies)<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-scotland-12th-match-group-b-1415712/match-report |title=Berrington and Leask launch Scotland to landmark victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=6 Junie 2024 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> en hulle die wedstryd teen Oman ook kon beklink (met sewe paaltjies).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/oman-vs-scotland-20th-match-group-b-1415720/match-report |title=Scotland romp to statement victory over Oman to leave England feeling the Group B squeeze |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=9 Junie 2024 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Ná ’n naelskraapse nederlaag teen Australië (met vyf paaltjies) is die span gelyk op punte met Engeland weens sy swakker lopietempo uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-scotland-35th-match-group-b-1415735/match-report |title=Stoinis breaks Scotland hearts, England through to Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=16 Junie 2024 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die Europa-kwalifisering 2025 in Nederland het Skotland slegs die gasheer geklop, terwyl die wedstryd teen Guernsey uitgereën is, waarop verrassende nederlae teen beide Italië en Jersey gevolg het, waarmee die Skotte glo versuim het om vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]] te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/italy-make-history-qualify-for-2026-mens-t20-world-cup-1494665 |title=Italy make history by qualifying for 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Julie 2025 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Nadat Bangladesj egter verklaar het dat hulle sou weier om hulle wedstryde in Indië te speel, is hulle met Skotland, destyds die naasbeste span op die T20I-ranglys, vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cp801njpr8zo |title=Scotland replace Bangladesh at T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Timothy Abraham |date=24 Januarie 2026 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> Tydens die hooftoernooi in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] het die span slegs Italië geklop, waarna hulle ná nederlae teen Wes-Indië, Engeland en Nepal nie die Super Agt kon haal nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-nepal-vs-scotland-tom-bruce-wants-more-exposure-for-associate-teams-1524572 |title=Bruce wants more exposure for Associates but acknowledges schedule crunch |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=16 Februarie 2026 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> == Trui, embleem en himne == [[Lêer:Cirsium vulgare 6214.jpg|duimnael|upright|Die dissel, die nasionale embleem van Skotland sedert die bewind van Alexander III van Skotland (1249–1286) en die embleem van die Skotse nasionale krieketspan]] In EDI- en T20I-krieket dra Skotland donkerblou truie met wit kleuraksente en blou broeke. Veldwerkers dra ’n donkerblou bofbalpet of ’n donkerblou sonhoed. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regtermou en die belettering ''SCOTLAND'' verskyn in die middel van die trui. Die dissel is die nasionale blom van Skotland en ook die embleem van die Skotse nasionale krieketspan. Volgens ’n legende het die “beskermende dissel” sy rol gespeel tydens die verdediging van Skotland teen ’n snagse aanval deur [[Noorweë|Noorse]] [[Wikings]], een van hulle skree van pyn toe hy kaalvoet op ’n dissel trap, wat die Skotse verdedigers waarsku. Die [[Latyn]]se ''Nemo me impune lacessit'' (“Niemand ontlok my ongestraf nie!” in [[Afrikaans]]) is ’n antieke leuse van die [[Koninkryk van Skotland|Skotse monarge]], en ook van die voorste ridderorde van Skotland, die oudste en edelste orde van die dissel, en van die Skotswagte (van wie die twee laasgenoemde aan die monarg “behoort” het).<ref>{{en}} {{cite web |title=The Scottish Thistle – Beautifully Bold! |url=https://www.scottish-at-heart.com/scottish-thistle.html |publisher=Scottish at Heart |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> ''[[The Flower of Scotland]]'' dien as Skotland se nieamptelike volkslied. Die teks is in 1967 deur Roy Williamson van die musiekgroep ''The Corries'' geskryf en word sedert die 1990’s deur die nasionale span pleks van “[[God Save the King]]” gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/av/cricket/31541486 |title=Collingwood sings 'Flower of Scotland' |publisher=[[BBC]] |date=19 Februarie 2015 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> == Tuisstadions == {{Location map+ |Skotland |caption=Ligging van Skotse krieketstadions |places= {{location map~|Skotland|label=<small>[[The Grange Club|The Grange]]</small>|position=right|lat=55.961|long=-3.213}} {{location map~|Skotland|label=<small>[[Cambusdoon New Ground|Cambusdoon]]</small>|position=right|lat=55.430733|long=-4.634761}} {{location map~|Skotland|label=<small>[[Titwood]]</small>|position=top|lat=55.83572|long=-4.28526}} {{location map~|Skotland|label=<small>[[Mannofieldpark]]</small>|position=left|lat=57.1297|long=-2.1370}} }} Skotland beskik nie oor ’n amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Skotse nasionale krieketspan gebruik vir hul krieketwedstryde eerder ’n verskeidenheid stadions dwarsdeur Skotland: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[The Grange Club]] | [[Edinburg]] | 24 Mei 1999 |- | 2 | [[Cambusdoon New Ground]] | [[Alloway]] | 5 Augustus 2006 |- | 3 | [[Titwood]] | [[Glasgow]] | 3 Julie 2007 |- | 4 | [[Mannofieldpark]] | [[Aberdeen, Skotland|Aberdeen]] | 1 Julie 2008 |} === Krieketwêreldbekerstadions === {{Hoofartikel|Krieketwêreldbeker 1999|T20I-wêreldbeker 2030}} Tydens die Krieketwêreldbeker 1999 is Edinburg se The Grange Club vir twee tuiswedstryde van Skotland, onderskeidelik teen Bangladesj en Nieu-Seeland, gebruik. Skotland het dié toernooi saam met Engeland, Ierland, Nederland en Wallis aangebied. Saam met Engeland en Ierland sal Skotland die T20I-wêreldbeker 2030 aanbied.<ref name="T20I-wêreldbeker 2030" /> == Wedywering met Ierland == Skotland handhaaf veral ’n intensiewe wedywering met Ierland. Hierdie wedywering tussen dié twee “[[Kelte|Keltiese]] lande” is gekenmerk deur unieke gebeurtenisse oor dekades heen; ’n bydraende faktor is die wedersydse migrasie in die 19de en 20ste eeu. Skotland en Ierland het tot dusver in 21 EDI-wedstryde ontmoet, waarvan Skotland vyf gewen het en Ierland 15, met een onbesliste uitslag. Wat T20I-wedstryde betref het hulle in 16 wedstryde ontmoet, waarvan Skotland vier gewen het en Ierland nege, met een gelykop- en twee onbesliste uitslae. Gedurende krieketwêreldbekertoernooie het albei spanne tot dusver nog nie ontmoet nie, terwyl hulle een keer tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi (in 2022) ontmoet het, wat deur Ierland gewen is. == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 87 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 67 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Skotland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Skotse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- |style="text-align:left;"| [[Richie Berrington]] | 2008–hede | align=center | 133 | align=center | '''3&nbsp;600''' | [[Richie Berrington]] | 2008–hede | align=center | 106 | align=center | '''2&nbsp;451''' |- | [[Kyle Coetzer]] | 2008–2023 | align=center | {{0}}89 | align=center | '''3&nbsp;192''' | [[George Munsey]] | 2015–hede | align=center | {{0}}85 | align=center | '''2&nbsp;436''' |- | [[Calum MacLeod]] | 2008–2022 | align=center | {{0}}88 | align=center | '''3&nbsp;026''' | [[Kyle Coetzer]] | 2008–2021 | align=center | {{0}}70 | align=center | '''1&nbsp;495''' |- | [[George Munsey]] | 2017–hede | align=center | {{0}}70 | align=center | '''2&nbsp;630''' | [[Matthew Cross]] | 2013–hede | align=center | {{0}}87 | align=center | '''1&nbsp;409''' |- | [[Matthew Cross]] | 2014–2024 | align=center | 110 | align=center | '''2&nbsp;215''' | [[Calum MacLeod]] | 2009–2022 | align=center | {{0}}64 | align=center | '''1&nbsp;238''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 26 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=2;id=30;type=team |title=Records / Scotland / One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 26 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=30;type=team |title=Records / Scotland / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Safyaan Sharif]] | 2011–hede | align=center | 90 | align=center | '''113''' | [[Mark Watt]] | 2015–hede | align=center | 81 | align=center | '''91''' |- | [[Mark Watt]] | 2016–hede | align=center | 82 | align=center | '''110''' | [[Safyaan Sharif]] | 2012–hede | align=center | 76 | align=center | '''86''' |- | [[Michael Leask]] | 2014–hede | align=center | 91 | align=center | '''{{0}}71''' | [[Michael Leask]] | 2013–hede | align=center | 78 | align=center | '''59''' |- | [[Majid Haq]] | 2006–2015 | align=center | 54 | align=center | '''{{0}}60''' | [[Alasdair Evans]] | 2015–2022 | align=center | 35 | align=center | '''41''' |- | [[Alasdair Evans]] | 2009–2023 | align=center | 42 | align=center | '''{{0}}58''' | [[Josh Davey]] | 2012–2022 | align=center | 31 | align=center | '''37''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 26 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=2;id=30;type=team |title=Records / Scotland / One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 26 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=30;type=team |title=Records / Scotland / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was nege spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Skotland tydens ’n EDI-wedstryd en sewe tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=2;id=30;type=team |title=Records / Scotland / One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=30;type=team |title=Records / Scotland / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | George Salmond | 1999 | Ryan Watson | 2007–2008 |- | 2 | Ryan Watson | 2006–2009 | Gavin Hamilton | 2009–2010 |- | 3 | Craig Wright | 2006–2007 | Gordon Drummond | 2012–2013 |- | 4 | Gavin Hamilton | 2009–2010 | Kyle Coetzer | 2012–2021 |- | 5 | Gordon Drummond | 2010–2013 | Preston Mommsen | 2013–2016 |- | 6 | Kyle Coetzer | 2013–2022 | '''Richie Berrington''' | 2019–hede |- | 7 | Preston Mommsen | 2013–2016 | Matthew Cross | 2024 |- | 8 | '''Richie Berrington''' | 2018–hede |- | 9 | Matthew Cross | 2022 |} == Rekords == === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 13 || 4 || 8 || 0 || 1 || 30,76 || 9 Julie 2010 |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 5 || 0 || 5 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 5 || 1 || 3 || 0 || 1 || 20,00 || 10 Junie 2018 |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 21 || 5 || 15 || 0 || 1 || 23,80 || 30 Januarie 2007 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-LK}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 0 || 25,00 || 1 Julie 2023 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 4 || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 || 15 Junie 2017 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 5 || 2 || 2 || 0 || 1 || 40,00 || 10 September 2016 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 12 || 8 || 4 || 0 || 0 || 66,66 || 18 Januarie 2007 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 9 || 5 || 3 || 0 || 1 || 55,56 || 2 Februarie 2007 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 9 || 8 || 1 || 0 || 0 || 88,89 || 10 Julie 2022 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 16 || 9 || 6 || 0 || 1 || 56,25 || 6 Augustus 2006 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 10 || 4 || 5 || 0 || 1 || 40,00 || 17 Julie 2022 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 9 || 6 || 1 || 0 || 2 || 66,67 || 18 Augustus 2019 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 10 || 9 || 1 || 0 || 0 || 90,00 || 6 Oktober 2017 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 17 || 12 || 5 || 0 || 0 || 70,58 || 1 Februarie 2014 |- |align="left"| {{Cr-US}} || 8 || 5 || 3 || 0 || 0 || 62,50 || 14 Desember 2019 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''175''' || '''81''' || '''84''' || '''1''' || '''9''' || '''46,29''' || 6 Augustus 2006 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #4942 op 27 Januarie 2026. Laaste keer hersien op 26 Februarie 2026. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=2;id=30;type=team |title=Records / Scotland / ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Januarie 2026 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> |} === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie ’n IKR-lid op die tyd van kwalifisering nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || {{n.v.t.}} |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie toegelaat nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-AF}} || 7 || 0 || 7 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AU}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-BD}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Julie 2012 |- |align="left"| {{Cr-EN}} || 2 || 0 || 1 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 16 || 4 || 9 || 1 || 2 || 25,00 || 18 Junie 2015 |- |align="left"| {{Cr-IN}} || 2 || 0 || 1 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-NZ}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-PK}} || 4 || 0 || 4 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-ZA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-WI}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 17 Oktober 2022 |- |align="left"| {{Cr-ZW}} || 5 || 1 || 4 || 0 || 0 || 20,00 || 15 September 2021 |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Cr-BM}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 Augustus 2008 |- |align="left"| {{vlagland|Denemarke}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 27 Julie 2023 |- |align="left"| {{Cr-DE}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Julie 2023 |- |align="left"| {{Cr-HK}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 25 Julie 2015 |- |align="left"| {{Cr-IT}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 24 Julie 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 21 Julie 2023 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 Maart 2012 |- |align="left"| {{Cr-KE}} || 8 || 5 || 3 || 0 || 0 || 62,50 || 4 Augustus 2008 |- |align="left"| {{Cr-NA}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 0 || 25,00 || 6 Junie 2024 |- |align="left"| {{Cr-NL}} || 18 || 10 || 8 || 0 || 0 || 55,56 || 22 November 2013 |- |align="left"| {{Cr-NP}} || 3 || 1 || 2 || 0 || 0 || 33,33 || 20 Junie 2025 |- |align="left"| {{Cr-OM}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Januarie 2017 |- |align="left"| {{vlagland|Oostenryk}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Julie 2023 |- |align="left"| {{Cr-PG}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 Oktober 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Singapoer}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 0 || 66,67 || 9 Julie 2015 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''113''' || '''50''' || '''58''' || '''1''' || '''4''' || '''44,25''' || 3 Augustus 2008 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3737 op 26 Februarie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=30;type=team |title=Records / Scotland / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Februarie 2026 |accessdate=26 Februarie 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Super Twaalf |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Eerste rondte |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Skotse nasionale rugbyspan]] * [[Skotse nasionale vrouekrieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Jake Perry |title=The Secret Game: Tales of Scottish Cricket |year=2020 |publisher=Chequered Flag Publishing |location=Shrewsbury |isbn=978-1-9997774-6-3}} * {{en}} {{cite book |author=David W. Potter |title=The Encyclopaedia of Scottish Cricket |year=1999 |publisher=Empire Publications |location=Manchester |isbn=1-901746-07-0}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Scotland national cricket team|Skotse nasionale krieketspan}} * {{en}} [https://www.cricketscotland.com/ Amptelike webwerf van Krieket Skotland] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/scotland-30 Skotland op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-scotland Skotland by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Skotland]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Europa]] fdazcwpp6tdh8hnkfa60lpj1qzws4qe 0 137820 2895912 2682929 2026-04-21T17:17:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895912 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Lega Nord | afkorting = Lega | party_logo = | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = [[Matteo Salvini]] | slagspreuk = | gestig = [[8 Januarie]] [[1991]] | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Via Bellerio, 41<br />20161 [[Milaan]], [[Lombardye]] | studente_vleuel = | jeugvleuel = | ideologie = Federalisme (met fiskale outonomie vir Italiaanse administratiewe geweste), Euroskeptisme, kritiese standpunte teen [[globalisering]], Islamisering en immigrasie | nasionaal = | internasionaal = | kleure = [[Groen]] | webwerf = [http://www.leganord.org/ ''www.leganord.org''] }} [[Lêer:Matteo Salvini Viminale crop.jpg|duimnael|links|upright|Die huidige leier: [[Matteo Salvini]]]] [[Lêer:Il Carroccio durante la sfilata del Palio di Legnano 2015.jpg|duimnael|links|upright|'n ''Carroccio'' gedurende die feesoptog ''Palio di Legnano'']] '''Lega Nord''' ([[Italiaans]]: ''Noordelike Liga'', ook bekend as '''Lega'''; volledige naam: ''Lega Nord per l’indipendenza della Padania'') is 'n politieke party (volgens sy eie beskouing politieke massabeweging) in [[Italië]], gestig in [[1991]]. Aanvanklik was die party hoofsaaklik in die noorde van Italië aktief waar dit vir die onafhanklikwording van welvarende Noord-Italiaanse streke (as fiktiewe gewes Padanië<ref>[http://www.bpb.de/politik/extremismus/rechtspopulismus/241034/die-lega-nord-in-italien ''www.bpb.de: Die Lega Nord in Italien. Besoek op 17 Januarie 2019'']</ref>) en beperkings op immigrasie gepleit het. In sy beginjare het lede en aanhangers histories-politieke pelgrimstogte na die bron van die Porivier onderneem wat aan die voet van die [[Piëmont]]ese bergpiek Monte Viso geleë is. In Italiaanse media is na die Lega Nord dikwels verwys as ''Partito del Carroccio''. Die ''caroccio'' was 'n groot ossewa wat deur die Middeleeuse Italiaanse stadstate en republieke tydens triomfoptogte gebruik is en in Noord-Italië steeds as 'n simbool van stedelike onafhanklikheid beskou word. 'n [[Ridder]] met getrokke swaard was deel van hierdie simboliek. Hy herinner aan die Lombardiese Liga se oorwinning oor die magte van keiser Frederik Barbarossa in die 12de eeu en versinnebeeld die stryd teen vreemde oorheersing. Intussen beskou die Lega homself as 'n party met 'n program vir die hele Italië. Met die algemene verkiesing van 2018 het dit sy naam in ooreenstemming met hierdie beleid vir die nasionale verkiesingsveldtog verander na ''Lega''. Ná 'n aantal omwentelinge in die politieke stelsel van Italië met ontbindings, samesmeltings en die stigting van nuwe partye binne alle politieke strominge is Lega Nord die oudste groot party wat steeds aktief is. Sy ledetal beloop meer as 100&nbsp;000.<ref>''www.bpb.de''</ref> Die huidige partyleier is [[Matteo Salvini]]. Tans is die Lega op pad om Italië se grootste volksparty te word. Twee van Italië se welvarendste en ekonomies voorste nywerheidstreke, [[Lombardye]] en [[Veneto]], word deur die Lega Nord geregeer. In die Europese verkiesing op 26 Mei 2019 het die Lega meer as 34 persent van die uitgebragte stemme op hom verenig. Baie van sy kiesers is voormalige aanhangers van Italië se kommunistiese party - 'n feit wat deur buitelandse waarnemers, wat die party as "ver-regs" bestempel, dikwels verswyg word. {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [http://www.leganord.org/ leganord.org - Die party se amptelike webwerf] {{Saadjie}} [[Kategorie:Politieke partye in Italië]] inocl1eo7gwepij7reei05a8c4cjcms 10 137859 2895824 2895804 2026-04-21T12:02:55Z Aliwal2012 39067 Opdateer MK-lede 2895824 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Huidige LP's van Suid-Afrika |state = collapsed |title = Huidige lede van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] volgens party |listclass = hlist |groupstyle = background:#DDEEFF; |liststyle = |group1 = [[African National Congress|ANC]] |list1 = *''[[Thoko Didiza|Didiza]]'' *[[Rachel Adams|Adams]] *[[Mokgadi Aphiri|Aphiri]] *[[Martha Bartlett|Bartlett]] *[[Tintswalo Bila|Bila]] *[[Kate Bilankulu|Bilankulu]] *[[Polly Boshielo|Boshielo]] *[[Alvin Botes|Botes]] *[[Zolile Burns-Ncamashe|Burns-Ncamashe]] *[[Rosemary Capa|Capa]] *[[Steve Chabane|Chabane]] *[[Tshehofatso Chauke|Chauke]] *[[Sindisiwe Chikunga|Chikunga]] *[[Erald Cloete|Cloete]] *[[Barbara Creecy|Creecy]] *[[Sibongiseni Dhlomo|Dhlomo]] *[[Sharon Davids|Davids]] *[[Masefako Dikgale|Dikgale]] *[[Dikeledi Direko|Diireko]] *[[Sello Dithebe|Dithebe]] *[[Dorries Dlakude|Dlakude]] *[[Mluleki Dlelanga|Dlelanga]] *[[Cameron Dugmore|Dugmore]] *[[Mary-Ann Dunjwa|Dunjwa]] *[[Cedric Frolick|Frolick]] *[[Nqabisa Gantsho|Gantsho]] *[[Malusi Gigaba|Gigaba]] *[[Nomalungelo Gina|Gina]] *[[Zuko Godlimpi|Godlimpi]] *[[Enoch Godongwana|Godongwana]] *[[Yanga Govana|Govana]] *[[Mondli Gungubele|Gungubele]] *[[Mzimasi Hala|Hala]] *[[Fasiha Hassan|Hassan]] *[[Altia Sthembile Hlongo|Hlongo]] *[[Betty Kegakilwe|Kegakilwe]] *[[Pinky Kekana|Kekana]] *[[Gaolatlhe Kgabo|Kgabo]] *[[Juliet Khumalo|Khumalo]] *[[Gerhard Koornhof|Koornhof]] *[[Mmamoloko Kubayi|Kubayi]] *[[Andisiwe Kumbaca|Kumbaca]] *[[Ronald Lamola|Lamola]] *[[Dakota Legoete|Legoete]] *[[Soviet Lekganyane|Lekganyane]] *[[Tebogo Letsie|Letsie]] *[[Steve Letsike|Letsike]] *[[Livhuwani Ethel Ligaraba|Ligaraba]] *[[Tshepo Louw|Louw]] *[[Sylvia Lucas|Lucas]] *[[Peace Mabe|Mabe]] *[[Ntando Maduna|Maduna]] *[[Sello Maeco|Maeco]] *[[Thokozile Magagula|Magagula]] *[[Tandi Mahambehlala|Mahambehlala]] *[[Sipho Mahlangu|Mahlangu]] *[[Mikateko Mahlaule|Mahlaule]] *[[David Mahlobo|Mahlobo]] *[[Supra Mahumapelo|Mahumapelo]] *[[Joy Maimela|Maimela]] *[[Pemmy Majodina|Majodina]] *[[Noluthando Makasi|Makasi]] *[[Moyagabo Makgato|Makgato]] *[[Lusizo Makhubela-Mashele|Makhubela-Mashele]] *[[Cristopher Nakampe Malematja|Malematja]] *[[Buti Manamela|Manamela]] *[[Boyce Maneli|Maneli]] *[[Gwede Mantashe|Mantashe]] *[[Dickson Masemola|Masemola]] *[[Paul Mashatile|Mashatile]] *[[Mzwandile Masina|Masina]] *[[David Masondo|Masondo]] *[[Joe Maswanganyi|Maswangayi]] *[[Stanley Mathabatha|Mathabatha]] *[[Oscar Mathafa|Mathafa]] *[[Cassel Mathale|Mathale]] *[[Inathi Mbiyo|Mbiyo]] *[[Thembeka Mchunu|T Mchunu]] *[[Senzo Mchunu|S Mchunu]] *[[Nomakhosazana Meth|Meth]] *[[Phumzile Mgcina|Mgcina]] *[[Teliswa Mgweba|Mgweba]] *[[Reginah Mhaule|Mhaule]] *[[Nonceba Mhlauli|Mhlauli]] *[[Zweli Mkhize|Mkhize]] *[[Lufefe Mkutu|Mkutu]] *[[Matsholo Liesbet Mmolotsane|Mmolotsane]] *[[Lungi Mnganga-Gcabashe|Mnganga-Gcabashe]] *[[Moleboheng Modise|Modise]] *[[Mogudu Moela|Moela]] *[[Masetshego Mofokeng|Mofokeng]] *[[Seiso Mohai|Mohai]] *[[Julian Mokoena|Mokoena]] *[[Noncweba Molwele|Molwele]] *[[Thandi Moraka|Moraka]] *[[Itiseng Morolong|Morolong]] *[[Sofia Mosikatsi|Mosikatsi]] *[[Nomasonto Motaung|Motaung]] *[[Angie Motshekga|Motshekga]] *[[Aaron Motsoaledi|Motsoaledi]] *[[Mzoleli Mrara|Mrara]] *[[Nombuso Mtolo|Mtolo]] *[[Tshilidzi Munyai|Munyai]] *[[Faith Muthambi|Muthambi]] *[[Queenie Mvana|Mvana]] *[[Ronalda Nalumango|Nalumango]] *[[Stella Ndabeni-Abrahams|Ndabeni-Abrahams]] *[[Nandi Ndalane|Ndalane]] *[[Pumelele Ndamase|Ndamase]] *[[Helen Neale-May|Neale-May]] *[[Andries Nel|Nel]] *[[Nobuhle Nkabane|Nkabane]] *[[Thembi Nkadimeng|Nkadimeng]] *[[Ntombovuyo Nkopane|Nkopane]] *[[Nomgqibelo Nkosi|N Nkosi]] *[[Vusumuzi Nkosi|Nkosi]] *[[Mncedisi Nontsele|Nontsele]] *[[Xola Nqola|Nqola]] *[[Lindiwe Ntshalintshali|Ntshalintshali]] *[[Khumbudzo Ntshavheni|Ntshavheni]] *[[Mdumiseni Ntuli|Ntuli]] *[[Blade Nzimande|Nzimande]] *[[Njabulo Nzuza|Nzuza]] *[[Joe Phaahla|Phaahla]] *[[Carol Phiri|Phiri]] *[[Maakgalake Pholwane|Philwane]] *[[Windy Plaatjies|Plaatjies]] *[[Dina Pule|Pule]] *[[Stanley Ramaila|Ramaila]] *[[Kgosientso Ramokgopa|K Ramokgopa]] *[[Maropene Ramokgopa|M Ramokgopa]] *[[Anthea Ramolobeng|Ramolobeng]] *[[Khusela Sangoni|Sangoni]] *[[Lindelwa Sapo|Sapo]] *[[Albert Seabi|Seabi]] *[[Olga Seate|Seate]] *[[Seaparo Sekoati|Sekoati]] *[[Selelo Selamolela|Selamolela]] *[[Masello Senne|Senne]] *[[Fisani Shabangu|Shabangu]] *[[Tsakani Shiviti|Shiviti]] *[[Jomo Sibiya|Sibiya]] *[[Thembi Siweya|Siweya]] *[[Gijimani Skosana|Skosana]] *[[Thokozile Sokanyile|Sokanyile]] *[[Mzwanele Sokopo|Sokopo]] *[[Nombiselo Sompa-Masiu|Sompa-Masiu]] *[[Maggie Sotyu|Sotyu]] *[[Shaik Subrathie|Subrathie]] *[[Bernice Swarts|Swarts]] *[[Parks Tau|Tau]] *[[Weziwe Tikana|Tikana-Gxotiwe]] *[[Kerileng Tlhong|Tlhong]] *[[Sisisi Tolashe|Tolashe]] *[[Judith Tshabalala|Tshabalala]] *[[Noble Tshotetsi|Tshotetsi]] *[[Phindisile Xaba-Ntshaba|Xaba-Ntshaba]] *[[Sheilla Xego|Xego]] *[[Sihle Zikalala|Zikalala]] |group2 = [[Demokratiese Alliansie|DA]] |list2 = *''[[John Steenhuisen|Steenhuisen]]'' *[[Alexandra Abrahams|Abrahams]] *[[Wendy Alexander|Alexander]] *[[Patrick Atkinson|Atkinson]] *[[Willie Aucamp|Aucamp]] *[[Michael Bagraim|Bagraim]] *[[Edwin Baptie|Baptie]] *[[Leon Basson|Basson]] *[[Andrew Bateman|Bateman]] *[[Edwin Macrae Bath|Bath]] *[[Darren Bergman|Bergman]] *[[Nicole Bollman|Bollman]] *[[Eleanore Bouw-Spies|Bouw-Spies]] *[[Glynnis Breytenbach|Breytenbach]] *[[Mark John Burke|Burke]] *[[Ian Cameron|Cameron]] *[[Toby Chance|Chance]] *[[Mergan Chetty|Chetty]] *[[Delmaine Christians|Christians]] *[[Katherine Christie|Christie]] *[[Michéle Clarke|Clarke]] *[[Mathew Cuthbert|Cuthbert]] *[[Andrew de Blocq|De Blocq]] *[[Jan de Villiers|De Villiers]] *[[Janho Engelbrecht|Engelbrecht]] *[[Farhat Essack|Essack]] *[[Mimmy Gondwe|Gondwe]] *[[Samantha Graham|Graham]] *[[Siviwe Gwarube|Gwarube]] *[[Chris Hattingh|Hattingh]] *[[Werner Horn|Horn]] *[[Chris Hunsinger|Hunsinger]] *[[Haseenabanu Ismail|Ismail]] *[[Ciska Jordaan|Jordaan]] *[[Kabelo Kgobisa-Ngcaba|Kgobisa-Ngcaba]] *[[Karabo Khakhau|Khakhau]] *[[Angel Khanyile|Khanyile]] *[[Damien Klopper|Klopper]] *[[Dianne Kohler Barnard|Kohler Barnard]] *[[Henro Kruger|Krüger]] *[[Cathlene Labuschagne|Labuschagne]] *[[Karl le Roux|Le Roux]] *[[Elmarie Linde|Linde]] *[[James Lorimer|Lorimer]] *[[Annelie Lotriet|Lotriet]] *[[Thamsanqa Mabhena|Mabhena]] *[[Dean Macpherson|Macpherson]] *[[Bonginkosi Madikizela|Madikizela]] *[[Solly Malatsi|Malatsi]] *[[Erik Marais|Marais]] *[[Matlhodi Maseko|Maseko]] *[[Natasha Mazzone|Mazzone]] *[[Fezeka Mbiko|Mbiko]] *[[Joe McGluwa|McGluwa]] *[[Mlondi Mveli Mdluli|Mdluli]] *[[George Michalakis|Michalakis]] *[[Kevin Mileham|Mileham]] *[[Stephen Moore|Moore]] *[[Tsholofelo Motshidi-Bodlani|Motshidi-Bodlani]] *[[Luyolo Mphithi|Mphithi]] *[[Nicholas Myburgh|Myburgh]] *[[Mlindi Nhanha|Nhanha]] *[[Baxolile Nodada|Nodada]] *[[Wildri Peach|Peach]] *[[Conrad Poole|Poole]] *[[Leah Potgieter|Potgieter]] *[[Emma Powell|Powell]] *[[Tumelo Ramongalo|Ramongalo]] *[[Adrian Roos|Roos]] *[[Ashor Sarupen|Sarupen]] *[[Nazley Khan Sharif|Sharif]] *[[Lisa-Maré Schickerling|Schickerling]] *[[Leon Schreiber|Schreiber]] *[[Isaac Seitlholo|Seitlholo]] *[[Maliyakhe Shelembe|Shelembe]] *[[Shara Singh|Singh]] *[[Jane Sithole|Sithole]] *[[Beyers Smit|Smit]] *[[Ryan Smith|Smith]] *[[Désirée van der Walt|Van der Walt]] *[[Marina van Zyl|Van Zyl]] *[[S'bongiseni Vilakazi|Vilakazi]] *[[Kingsley Wakelin|Wakelin]] *[[Andrew Whitfield|Whitfield]] *[[Sphesihle Zondi|Zondi]] |group3 = [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] |list3 = *''[[John Hlophe|Hlophe]]'' *[[Zelna Abader|Abader]] *[[Noma Buthelezi|Buthelezi]] *[[Zibuse Cele|Cele]] *[[Wesley Marshall Douglas|Douglas]] *[[Siyabonga Gama|Gama]] *[[Thulani Gamede|Gamede]] *[[Musawenkosi Gasa|Gasa]] *[[Nhlanhla Gcwabaza|Gcwabaza]] *[[Thalente Kubheka|Kubheka]] *[[Pumlani Kubukeli|Kubukeli]] *[[Gezani Kobane|Kobane]] *[[Khanyisile Litchfield-Tshabalala|Litchfield-Tshabalala]] *[[Emerald Madlala|E Madlala]] *[[Khayelihle Madlala|K Madlala]] *[[Carol Mafagane|Mafagane]] *[[Japhta Malinga|Malinga]] *[[Mzwanele Manyi|Manyi]] *[[Mandlenkosi Matutu|Matutu]] *[[Sipho Mbatha|Mbatha]] *[[Hazel Mbele|Mbele]] *[[Gugulethu Mchunu|Mchunu]] *[[Thembinkosi Mjadu|Mjadu]] *[[Philasande Mkhize|P Mkhize]] *[[Siphetho Mkhize]] *[[Siyabonga Mkhize]] *[[Bongani Mkongi|Mkongi]] *[[Pinky Mngadi|Mngadi]] *[[Andile Mngxitama|Mngxitama]] *[[Mmabatho Mokoena-Zondi|Mokoena-Zondi]] *[[Shunmugam Moodley|Moodley]] *[[Gift Motaung|Motaung]] *[[Moshome Motubatse|Motubatse]] *[[Mnqobi Prince Msezane|Msezane]] *[[Zwelakhe Mthethwa|Mthethwa]] *[[Jeffrey Mtolo|Mtolo]] *[[Nokwethemba Mtshweni|Mtshweni]] *[[Mariam Muhammad|Muhammad]] *[[Sanele Mwali|Mwali]] *[[Adil Nchabeleng|Nchabeleng]] *[[Nhlamulo Ndhlela|Ndhlela]] *[[Sihle Ngubane|Ngubane]] *[[Sithembile Nkosi|Nkosi]] *[[Sibonelo Nomvalo|Nomvalo]] *[[Delisile Ntshaba|Ntshaba]] *[[Edward Ntshingila|Ntshingila]] *[[Nkosinathi Nxumalo|Nxumalo]] *[[Makhosazana Radebe|Radebe]] *[[Visvin Reddy|Reddy]] *[[Lehlohonolo Selepe|Selepe]] *[[Lungisani Shangase|Shangase]] *[[Crossby Vusi Shongwe|Shongwe]] *[[David Skosana|Skosana]] *[[Glen Taaibosch|Taaibosch]] *[[Albert Themba|Themba]] *[[Brumelda Zuma|Zuma]] |group4 = [[Economic Freedom Fighters|EFF]] |list4 = *''[[Julius Malema|Malema]]'' *[[Laetitia Arries|Arries]] *[[Brian Blose|Blose]] *[[Betty Diale|Diale]] *[[Naledi Chirwa|Chirwa]] *[[Mbali Dlamini|Dlamini]] *[[Sixolise Gcilishe|Gcilishe]] *[[Makoti Khawula|Khawula]] *[[Muzi Khoza|Khoza]] *[[Lencel Komane|Komane]] *[[Sharon Letlape|Letlape]] *[[Sihle Lonzi|Lonzi]] *[[Poppy Mailola|Mailola]] *[[Lilian Managa|Managa]] *[[Omphile Maotwe|Maotwe]] *[[Paulnita Marais|Marais]] *[[Reneiloe Mashabela|Mashabela]] *[[Babalwa Mathulelwa|Mathulelwa]] *[[Leigh-Ann Mathys|Mathys]] *[[Nthako Matiase|Matiase]] *[[Chumani Matiwane|Matiwane]] *[[Veronica Mente|Mente]] *[[Nqobile Mhlongo|Mhlongo]] *[[Hlengiwe Mkhaliphi|Mkhaliphi]] *[[Constance Mkhonto|Mkhonto]] *[[Thapelo Mogale|Mogale]] *[[Mathibe Mohlala|Mohlala]] *[[Tebogo Mokwele|Mokwele]] *[[Eugene Mthethwa|Mthethwa]] *[[Carl Niehaus|Niehaus]] *[[Nontando Nolutshungu|Nolutshungu]] *[[Natasha Ntlangwini|Ntlangwini]] *[[Vuyani Pambo|Pambo]] *[[Nazier Paulsen|Paulsen]] *[[Mandla Shikwambana|Shikwambana]] *[[Noluvuyo Tafeni|Tafeni]] *[[Sinawo Thambo|Thambo]] *[[Sophie Thembekwayo|Thembekwayo]] *[[Florence Tito|Tito]] |group5 = [[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]] |list5 = *''[[Velenkosini Hlabisa|Hlabisa]]'' *[[Elphas Buthelezi|E Buthelezi]] *[[Zuzifa Buthelezi|Z Buthelezi]] *[[Russel Cebekhulu|Cebekhulu]] *[[Nhlanhla Hadebe|Hadebe]] *[[Mkhuleko Hlengwa|Hlengwa]] *[[Thokozani Langa|Langa]] *[[Bhekizizwe Luthuli|Luthuli]] *[[Busaphi Machi|Machi]] *[[Zandile Majozi|Majozi]] *[[Nompumelelo Mhlongo|Mhlongo]] *[[Albert Mncwango|Mncwango]] *[[Alco Ngobese|Ngobese]] *[[Siphosethu Ngcobo|Ngcobo]] *[[Narend Singh|Singh]] *[[Liezl van der Merwe|Van der Merwe]] *[[Sanele Zondo|Zondo]] |group6 = [[Patriotic Alliance|PA]] |list6 = *''[[Gayton McKenzie|McKenzie]]'' *[[Juliet Basson|Basson]] *[[Marlon Daniels|Daniels]] *[[Ernest Hendricks|Hendricks]] *[[Liam Jacobs|Jacobs]] *[[Lorato Mathopa|Mathopa]] *[[Sheila Mary Peters|Peters]] *[[Jasmine Petersen|Petersen]] *[[Ashley Sauls|Sauls]] *[[Saintes van Wyk|Van Wyk]] |group7 = [[Vryheidsfront Plus|VF+]] |list7 = *''[[Corné Mulder|Mulder]]'' *[[Wynand Boshoff|Boshoff]] *[[Heloïse Denner|Denner]] *[[Pieter Groenewald|Groenewald]] *[[Philip van Staden|Van Staden]] *[[Wouter Wessels|Wessels]] |group8 = [[ActionSA]] |list8 = *''[[Athol Trollip|Trollip]]'' *[[Alan Beesley|Beesley]] *[[Dereleen James|James]] *[[Malebo Kobe|Kobe]] *[[Kgosi Letlape|Letlape]] *[[Lerato Ngobeni|Ngobeni]] |group9 = [[African Christian Democratic Party|ACDP]] |list9 = *''[[Kenneth Meshoe|Meshoe]]'' *[[Steve Swart|Swart]] *[[Wayne Thring|Thring]] |group10 = [[United Democratic Movement|UDM]] |list10 = *''[[Bantu Holomisa|Holomisa]]'' *[[Nqabayomzi Kwankwa|Kwankwa]] *[[Christobel Nontenja|Nontenja]] |group11 = [[RISE Mzansi]] |list11 = *''[[Songezo Zibi|Zibi]]'' *[[Makashule Gana|Gana]] |group12 =[[Build One South Africa|BOSA]] |list12 = *''[[Mmusi Maimane|Maimane]]'' *[[Nobuntu Hlazo-Webster|Hlazo-Webster]] |group13 = [[African Transformation Movement|ATM]] |list13 = *''[[Vuyolwethu Zungula|Zungula]]'' *[[Thandiswa Marawu|Marawu]] |group14 = [[Al Jama-ah]] |list14 = *''[[Imraan Moosa|Moosa]]'' *[[Ganief Hendricks|Hendricks]] |group15 = [[National Coloured Congress|NCC]] |list15 = *''[[Fadiel Adams|Adams]]'' *[[Sakiena Frenchman|Frenchman]] |group16 = [[Pan Africanist Congress of Azania|PAC]] |list16 = *[[Mzwanele Nyhontso|Nyhontso]] |group17 = [[United Africans Transformation|UAT]] |list17 = *[[Lehlohonolo Mahlatsi|Mahlatsi]] |group18 = [[GOOD]] |list18 = *[[Patricia de Lille|De Lille]] |below = Partyleiers in ''kursief'' }}<noinclude> <br/>{{collapsible option}} [[Kategorie:Politieke reekssjablone]] </noinclude> 0nr3aa6f2zfyakh5shr7awes056zx34 11 141285 2895833 2035120 2026-04-21T12:38:49Z Lefcentreright 92804 /* 'n Opgedateerde lys */ nuwe afdeling 2895833 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Defaultsort == [[Gebruiker:K175]], kan jy asb al die persone in hierdie sjabloon met Defaultsorts, voorsien? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:58, 1 September 2019 (UTC) == 'n Opgedateerde lys == Hi, {{ping|Aliwal2012}}. As jy 'n lys soek wat gereeld opgedateer word, kan jy sommer dié lys gebruik ([https://pmg.org.za/page/National%20Assembly%20Members National Assembly Members Parliamentary Monitorting Group]). Ek en ander gebruikers op die Engelse Wikipedia gebruik die lys al vir 'n paar jaar. Dit werk lekker. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:38, 21 April 2026 (UTC) avzr51u3wn91vam56t3zssdy8p5aftu 0 182400 2895855 2055104 2026-04-21T14:28:03Z Oesjaar 7467 /* Plig tot Versigtigheid */ verbeter 2895855 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Korttermynversekeringspolis}} {{skoonmaak|probleem=Die artikel bevat geen inleiding of kategorieë volgens Wikipedia-riglyne nie. Die gebruik van "ek" en "jy" is nie ensiklopedies of Wikipedia-beleid nie.|datum=15 Oktober 2019}} {{Doodloop}} == Versekerbare Belang == Ek begin met versekerbare belang.<ref>Sien General Principles of Insurance, Reinecke en van der Merwe, para.33</ref> U sal nerens in die polis 'n verwysing vind na verskerbare belang nie, maar dit is 'n baie belangrike beginsel. Die beginsel het 'n lang aanloop gehad, maar ek gee 'n verkorte weergawe. Dit het in Engeland gebeur dat iemand, 'n ander persoon se goedere wat per skip vervoer word, verseker en indien dit iets oorkom dat het hulle daarvoor eis en sodoende 'n wins maak. Op 'n stadium is die Gaming Act aangeneem wat dit 'n oortreding gemaak het om iemand anders se goed te verseker. Hierdie beginsel is in ons gemene reg opgeneem en daar moet nou 'n verband wees tusse jy en die eiendom watjy verseker. Dit is moeilik om alle senarios weer te gee, maar hier is 'n paar voorbeelde: # Dit is logies dat jy jou eie eiendom kan verseker of jy dit nou gekoop en gekry het. # 'n man en vrou wat bymekaar bly het 'n versekerbare belang in die ander se eiendom. # 'n Pa en ma het wedersydse belang in hulle kinders se eiendom, mits hulle finansieël van hul ouers afhanklik is. # Indien jy iets op huurkoop of bruikhuur gekoop het, het jy versekerbare belang indien die kontrak die risiko op u laat oorgaan. # Indien jy iets by jou buurman leen met die veronderstelling dat u dit moet onbeskadig moet terugbesorg, dan het jy verskerbare belang. # As ouma by julle kom kuier het jy nie versekerbare belang in haar eiendom nie. As sy egter finansieël van julle afhanklik is, dan het julle versekerbare belang in haar eiendom. == Geen Polis Dek Alles Nie == Onthou daar bestaan nie 'n polis wat alles dek nie. Dit is derhalwe nodig dat u nie net sal kyk wat die polis dek nie, maar ook wat uitgesluit is. == Die Polis == Die polis bestaan uit die Aansoekvorm, die Skedule en die Polisdokument. Hierdie drie dokumente moet saam gelees word, om te sien of daar dekking is of nie. === Aansoekvorm === Gewoonlik vereis die versekeraar dat die versekerde 'n aansoekvorm voltooi. In die afwesigheid van 'n aansoekvorm,sal die versekeraar gewoonlik die versekerde skakel en die gesprek op band opneem, die band vorm dan deel van die polis. Die aansoekvorm bevat dan persoonlike besonderhede van die versekerde, sowel as die dekkings wat die verskerde benodig. Aan die einde van die Aansoekvorm waarborg die versekerde dan die waarheid van die feite soos vervat in die aansoek. === Skedule === Die skedule is 'n dokument wat die besonderhede van die versekerde bevat soos sy naam, adres, telefoonnommers, eposadres ens. Verder bevat dit ook 'n lys van dekkings van toepassing, met die versekerde bedrae, wat gedek is en die bybetalings wat van toepassing is. === Polisdokument === Die polisdokument bevat die polisbewoording, maw wat gedek is, wat uitgesluit is, voorwaardes ens. Aangesien ons tedoen het met 'n saamgestelde polis, maw 'n dokument wat al die dekkings bevat, bestaan dit uit 'n algemene afdeling, wat op die hele dekking van toepassings is en dan die verskillende afdelings soos huisinhoud, geboue, alle risiko ens. Ons sal nog na al die afdelings kyk, dit sal net tyd neem. == Indemniteits en Nie-Indemniteitspolisse == 'n Indemniteitspolis is 'n polis waar die versekerde net dit kan eis wat hy/sy verloor het. Meeste korttermynversekringspolisse is indemiteitspolisse. As jy byvoorbeeld jou horlosie verloor kan jy net eis vir sodanige horlosie of die waarde daarvan. Indien so 'n horlosie verseker sou wees by meer as een versekeraar sal elke versekeraar net 'n deel uitbetaal sodat die versekerde op die ou ent net die waarde van die horlosie sal kry. 'n Voorbeeld van 'n nie-indemniteitspolis in korttermynversekering is Persoonlike Ongevalle. Jy kan nie 'n prys plaas op 'n lewe of ledemate nie. Dit is dus moontlik om Persoonlike Ongevalleversekering by verskeie versekeraars te plaas en dan vir die volle waarde by elke versekeraar eis. Indien die polis egter vir mediese koste voorsiening maak, is dit indemniteitsversekering en die versekerde kan dan net eis vir die werklike koste van die mediese koste wat aangegaan of aangegaan moet word. == Persoonlike en Besigheidspolisse == 'n Persoonlikepolis is 'n polis wat 'n individuele persoon of familie dek in hul private hoedanigheid. Dit sluit dan dinge soos huisinhoud, alle risiko ens. in. Ons sal in ander artikels daarna kyk. Die dekking maak gewoonlik voorsiening vir dekking vir klein besighede wat van die huis af bedryf word. Besigheidspolisse is weer polisse wat besighede van alle groottes dek. Dit sluit dan dinge soos brtanddekking op inhoud en geboue, geld, ens. == Die Polisdokument == === Algemeen<ref>Sien Multiplex Polis, bgl. 1</ref> === Ons kom nou by die dokument self. Soos reeds genoem het ons gewoonlik te doen met 'n samegestelde polis, dws dit dek die Algemene Bepalings, wat op die hele polis van toepassing is en dan kry 'n mens die bepaalde dekkings. Hierdie artikel dek net die Algemene Bepalings en in latere artikels sal ons dan die verskillende dekkings bespreek. Die polis begin gewoonlik met 'n Algemene Stelling.<ref>Sien Multiplex Polis bl. 1</ref> Hier kry mens die stelling dat daar 'n kontrak bestaan tussen die versekeraar en die versekerde, wat in die Skedule of Bylae genoem word. Dit stel verder, soos reeds genoem dat die aansoek ofverklaringt wat die versekerde ge maak het, die basis van die versekering vorm. Dit stel dan ook, soos reeds gemeld, dat indien die premie betaal is, sal die versekeraar die versekerde vergoed, in terme van die polis, vir gebeurtenisse wat die polis dek. Dit stel dan verder dat die versekeraar die reg het om die versekerde te vergoed na hulle '''goeddenke'''. Hulle kan die versekerde dan skadeloos stel deur '''betaling, hersteling, vervanging of 'n kombinasie daarvan'''. Dit maak dit verder duidelik dat indien hulle besluit om te vervang of te herstel, hoef hulle dit nie '''presies of volledig''' te vervang of te herstel nie,maar slegs soos omstandighede dit redelikerwys toelaat. Hulle sal dan ook nie meer betaal as die bedrag waarvoor dit gedek is nie. === Eisevoorbereidingskoste === Aangesien dit kostes kan meebring om eise voor te berei, gee sommige versekeraars aan die versekerde 'n genoemde bedrag om daarvoor voorsiening te maak. === Termyn van Kontrak === Die rede hoekom dit 'n korrttermynpolis genoem word, is omdat dit net 'n sekere tydperk dek. Indien dit 'n maandelikse polis is, dek die periode vanaf die aanvangsdatum tot die laaste dag van die kalendermaand waarin die aanvangsdatum voorkom. Daarna is die termyn 'n periode van een kalendermaand. Indien dit egter 'n jaarlikse polis is, selfs al word die premies maandeliks betaal, dan is die periode vanaf die aanvangsdatum dat die laaste dag van die kalendermaand die volgende jaar. Byv. indien die polis begin op 1 Aug. 2018 dan is die einde van die periode, 31 Julie 2019. Die partye kan natuurlik anders ooreenkom, maar die periode sal nooit langer as 2 jaar wees nie. === Betaling van Premie === Ek dit reeds bespreek sien Kortter4mynversekeringspolis. === Plig tot Versigtigheid === Die versekeraar verwag van jou om na jou eiendom om te sien of jy verseker is of nie. Jy moet alle redelike stappe neem om die versekerde eiendom te beveilig en in stand te hou. Verder moet jy, as daar skade is dit so laag as moontlik te hou.<ref>Sien Multipleks bl. 1</ref> === Beperkings en Wysigings === Die versekeraar kan beperkings en wysigings aan die poliskontrak maak, maar moet 30 dae skriftelik kennis aan jou gee by jou jongsbekende adres<ref>Sien Multipleks bl. 1.</ref>. === Kansellasie === Die polis of enige deel van die polis kan gekanselleer word. As u die kansellasie versoek kan dit onmiddellik gedoen word. Indien die versekeraar dit egter doen, moet hulle 30 dae skriftelik kennis daarvan gee by jou jongsbekende adres<ref>Sien Multipleks bl. 1.</ref>. === Regte Slegs aan U === Dele van die polis verleen dekking aan andere, soos byv. derde partye, besoekers en werkers. Jy moet egter namens hulle eis. Verder mag jy nie die polis sedeer nie<ref>Sien Multipleks bl. 1.</ref>. === Eise === * by die plaasvind van 'n gebeurtenis wat kan lei tot 'n eis, moet jy so spoedig moontlik die versekeraar daarvan in kennis, asook van enige ander polis wat dieselfde gebeurtenis dek<ref>Sien later Ander Versekering.</ref>; * binne 30 dae na die gebeurtenis moet jy die versekeraar voorsien van volle besonderhede, tesame met duidelike en volledige besonderhede en dokumente wat die versekeraar redelikerwys mag verlang; * indien jy bewus word van enige moontlike vervolging of regstappe of eise teen jou, moet die versekeraar onmiddellik in kennis gestel word; * enige gebeurtenis waarby diefstal of ander misdaad moet onmiddellik by die polisie aangemeld word en hulle verwysingsnommer moet aan die versekeraar verskaf word; * indien meer as een persoon gedek is, sal die versekeraar volgens hulle oordeel betaling van 'n eis aan enige van die versekerdes betaal word. * Hierdie is uiters belangrik, jy mag geen verklaring , erkentenis, aanbod, belofte of betaling of skadeloosstelling verleen sonder die versekerde se skriftelike toestemming nie<ref>Dit kan die versekeraar se subrogasieregte benadeel. Sien die volgende paragraaf Versekeraar se Regte na 'n Eis. Sien ook Multipleks bl. 1 en 2.</ref>. === Die Versekeraar se Regte na 'n Eis === * jy moet die versekeraar toelaat om die gebou of perseel waar die verlies of skade plaasgevind het, binne te gaan en die beskadigde eiendom in besit te neem; * jy is nie geregtig om die eiendom aan die versekeraar te gee nie; * jy moet hulle alle hulp en inligting gee wat hulle benodig; * jy gee hulle die reg om die verdediging en skikking van die eis in u naam waar te neem<ref>Subrogasie.</ref>; * hulle kan enige tyd u die skade vergoed en die verdediging ofskikking van die eis aan u oorlaat<ref>Sien Multiplex bl. 2.</ref>. === Bedrieglike en Opsetlike Opttrede === Indien jy die volgende doen kan die versekeraar weier om die eisbedrag aan u te vergoed: # die eis in enige opsig bedrieglik is; # die eis ontstaan weens 'n opsetliike daad van jou of wat jy toelaat; # enige inligting soos aan die versekeraar vrskaf nie waar is nie<ref>Sien Multiplex bl. 2.</ref>. === Verjaring === # indien die versekeraar jou eis wyer, het jy 90 dae om skriftelike vertoe te lewer; # jy het 'n verdere 90 dae daarna om 'n regsaksie in te stel indie jou vertoe onsuksesvol is; # die versekeraar is nie aanspreeklik om jou eis na 12 maande, behalwe as die eis die onderwerp van 'n regskasie of arbitrasie is of waar jy regsaanspreeklik gehou word deur 'n ander party<ref>Sien Multiplex bl. 2.</ref>. === Ander Versekering === Indien 'n eis wat ook onder 'n ander polis betaalbaar is, sal die versekeraar slegs 'n eweredige deel van die eis betaal. U sal dan 'n eis vir die balans moet instel teen die ander versekeraar<ref>Sien Multiplex bl.2.</ref>. === Subgrogasie === Dit is 'n groot woord, maar dit beteken net dat indien die versekeraar u eis betaal of sal betaal, hulle die regte verkry wat u gehad het om teen die persone op te tree wat vir die skade verantwoordelik is. Hulle kan in jou naam optree en jy moet alles doen wat hulle jou redelikerwys vra om te doen<ref>Sien Multiplex Bl. 2.</ref>. === Nietigverklaring === Die versekeraar kan die polis nietig verklaar indien enige besonderhede wat die risiko beïnvloed, deur jy verswyg word, verkeerd of gebrekkig beskryf of voorgestel word<ref>Multiplex bl.2</ref>. Dit beteken dat jy nie net vrae wat gevra word, korrek moet weergee nie, maar dat jy ook enigiets waarvan jy weet wat die risiko mag raak aan die versekeraar moet bekend maak. Hierdie klousule veroorsaak baie probleme en moet streng nagekom word. === Aanpassing vir Inflasie === Aangesien dit uiters belangrik is dat die versekerde bedrae moet tred hou met inflasie, sal die versekeraar 'n jaarlikse aanpassing maak wat inhoud en geboue betref. Dit bly egter jou verantwoorddelikheid om te verseker dat die versekerde bedrae korrek is<ref>Multiplex bl. 2</ref>. === Herstelling van Versekerde Bedrae === Dit is logies dat indien byv. jou horlosie gesteel word, die versekerde bedrag behoort te verminder. Maar die versekeraar sal die versekerde bedrag instandhou om jou te beskerm. Indien jy nie weer die horlosie gaan vervang nie, kan jy steeds daarvoor eis, maar jy sal dan die versekeraar in kennis stel sodat hy die bedrag kan verminder<ref>Multiplex bl.2</ref>. === Bybetaling === Op sommige polisafdelings is jy ten opsigte van 'n eis, aanspreeklik vir die eerste gedeelte<ref>Bybetaling.</ref> van enige bedrag wat deur die versekeraar betaalbaar is. Die bybetaling word in die skedule uiteengesit<ref>Multiplex bl.2.</ref>. === Regsgebied === Hierdie polis is onderworpe aan die regsbevoegdheid van howe van die RSA en Namibië. Die versekeraar is nie verantwoordelik vir enige regskoste en -uitgawes wat nie in die RSA en Namibië aangegaan is nie<ref>Multiplex bl.2.</ref>. === Algemene Uitsluitings === Soos ek reeds gesê het dek geen polis alles nie. Elke polis het 'n hele lys van uitsluitings. Jy moet seker maak dat jy dit lees en verstaan. Indien jy dit nie verstaan, moet jy jou versekeraar ofmakelaar vra om dit verduidelik. == Verwysings == {{verwysings}} 2ose1cmmkx1git1iy7o659kolniao0y 0 222963 2895930 2673960 2026-04-21T17:31:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895930 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Domenico Beccafumi 018.jpg|duimnael|220px|''Jesus in Limbo'', deur Domenico Beccafumi.]] In [[Rooms-Katolieke Kerk|Katolieke teologie]] is '''limbo''' of '''limbus''' ([[Latyn]]: ''limbus'', "rand" of "grens") ’n leerstelling oor die status in die [[hiernamaals]] van ongedoopte maar onskuldige siele, soos dié van babas en vroom mense wat voor Jesus se geboorte gelewe het – dus dié wat net erfsonde het. Volgens [[Middeleeuse]] teoloë in [[Wes-Europa]] was die doderyk in vier dele verdeel: die [[hel]] van die verdoemdes,<ref name="Gehenna">[http://www.newadvent.org/cathen/07207a.htm ''Catholic Encyclopedia'': Hell]</ref> die [[vaevuur]], die limbo van die vaders en die limbo van babas. Laasgenoemde is egter nie ’n leerstelling van die Katolieke Kerk nie. ==Limbo van die vaders== "Limbo van die vaders" (Latyn: ''limbus patrum'') word beskou as die tydelike toestand van hulle wat in God se [[vriendskap]] gesterf het, maar nie die [[hemel]] kan binnegaan totdat hulle deur [[Christus]] verlos is nie. Dit was ’n naam vir die deel van die onderwêreld waar die patriarge van die [[Ou Testament]] glo gehou is totdat Christus se [[siel]] ná sy dood daarin neergedaal het<ref>"Christ's soul descended only into that part of Hell wherein the just were detained." [[Thomas Aquinas]], http://www.newadvent.org/summa/4052.htm#2</ref> om hulle te red. ==Limbo van babas== "Limbo van babas" (Latyn: ''limbus infantium'' of ''limbus puerorum'') is die hipotetiese permanente status van ongedoopte babas, wat te jonk was om te sondig maar nie van erfsonde verlos is nie. Onlangse Katolieke teologiese spekulasie lê klem op die hoop, hoewel dit nie ’n sekerheid is nie, dat sulke babas hemel toe gaan in plaas van limbo toe.<ref name=ITC>[http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_con_cfaith_doc_20070419_un-baptised-infants_en.html The Hope of Salvation for Infants Who Die without Being Baptised, ITC], 22 April 2007.</ref> Hoewel die Katolieke Kerk ’n definitiewe leerstelling oor erfsonde het, het dit nie een oor die ewige lot van ongedoopte babas nie, en dit laat teoloë vry om verskillende teorieë voor te stel. Die [[magisterium]] (leergesag) van die Kerk kan dit aanvaar of verwerp. Limbo is so ’n teorie.<ref>[http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_con_cfaith_doc_20070419_un-baptised-infants_en.html Study by International Theological Commission], 22 April 2007, 32–40</ref><ref>[http://www.scborromeo.org/ccc/p2s2c1a1.htm#1261 ''Catechism of the Catholic Church'', 1261]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Limbo|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Hiernamaals]] p7z5t9ced2lfpln7my8ygsclcmh84nk 0 226543 2895907 2836068 2026-04-21T16:54:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895907 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Le Grand Meaulnes ''}} [[Lêer:Le Grand Meaulnes Book.jpg|duimnael|Voorblad van ''Le Grand Meaulnes'' ]] '''''Le Grand Meaulnes''''' (In [[Afrikaans]] vertaal as '''Die verlore opstal''' - 1970) is die enigste [[roman]] deur die [[Franse]] [[skrywer]] Alain-Fournier, wat in die eerste maand van die [[Eerste Wêreldoorlog]] gedood is. Die [[roman]], wat in 1913 gepubliseer is, 'n jaar voor die skrywer se dood, is ietwat biografies - veral die naam van die heldin Yvonne, vir wie hy in [[Parys]] 'n gedoemde bewondering gehad het. Vyftienjarige François Seurel vertel die verhaal van sy vriendskap met die sewentienjarige Augustin Meaulnes terwyl Meaulnes soek na sy verlore liefde. Impulsief, roekeloos en heldhaftig, Meaulnes beliggaam die romantiese ideale, die soeke na die onverkrygbare soel as die geheimsinnige wêreld tussen die kinderjare en die volwassenheid.<ref>{{cite web |last=Michaelides |first=Chris |title=Alain-Fournier’s Le Grand Meaulnes |url=http://britishlibrary.typepad.co.uk/european/2013/09/alain-fourniers-le-grand-meaulnes.html |publisher=British Library |access-date=21 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617015215/http://britishlibrary.typepad.co.uk/european/2013/09/alain-fourniers-le-grand-meaulnes.html |archive-date=17 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Titel== Die titel, direk vertaal, is [[Frans]] vir "Die groot Meaulnes". Die probleme met die vertaling van die Franse woord ''grand'' (betekenis groot, lank, belangrik, ens.) En ''le domaine perdu'' ("verlore boedel / domein / ''demesne''") het gelei tot 'n verskeidenheid Engelse titels, insluitende '''The Wanderer''', '''The Lost Domain, Meaulnes''': '''The Lost Domain''', '''The Wanderer of The End of Youth, Le Grand Meaulnes''': '''The Land of the Lost Contentment''', '''The Lost Estate''' (''Le Grand Meaulnes'') and '''Big Meaulnes''' (''Le Grand Meaulnes''). In Afrikaans is die werk vertaal as ''Die Verlore Opstal''. Dit het die titel van [[F. Scott Fitzgerald]] se roman, ''The Great Gatsby'', geïnspireer. Ten spyte van hierdie ooreenkoms het Franse vertalers op dieselfde manier gesukkel met die woord ''Great'', en het dit ''Gatsby le magnifique'' (letterlik Gatsby die Manjifieke) in Frans gemaak. ==Storielyn Opsomming== [[Lêer:Alain-Fournier in 1905.jpg|links|duimnael|Alain-Fournier in 1905]] François Seurel, die 15-jarige verteller van die boek, is die seun van M. Seurel, die direkteur van die gemengde ouderdom skool in 'n klein dorpie in die Sologne, 'n streek van mere en sanderige woude in die hartland van [[Frankryk]]. Na die aankoms in die klas, verdwyn die 17-jarige Augustin Meaulnes, 'n slim jongman wat vanuit 'n beskeie agtergrond kom. Vanweë sy lengte bekom hy die bynaam "''grand''". Hy word 'n heldfiguur vir die klas en gaan een aand op 'n avontuur waartydens hy afkom op 'n magiese kostuumpartytjie waar hy deur die meisie van sy drome, Yvonne de Galais, betower word. Sy woon saam met haar weduweesvader en haar versteurde broer Frantz in 'n groot en ou familiekasteel - ''Les Sablonnières'' - wat al beter dae gesien het. Die partytjie is gehou om Frantz te verwelkom en die meisie met wie hy gaan trou, Valentine. Wanneer sy egter nie na die byeenkoms kom nie, probeer Frantz [[selfmoord]] pleeg, maar misluk. Na terugkeer na skool het Meaulnes net een gedagte naamlik om die geheimsinnige kasteel weer te vind sowel as die meisie vir wie hy nou lief geraak het. Maar sy plaaslike soektogte misluk terwyl terselfdertyd 'n snaakse jongman by die skool aankom. Dit is Frantz de Galais onder 'n ander naam wat probeer om die pyn te ontsnap van sy verwerping. Augustin Meaulnes vind uit en vertrek na Parys om Yvonne de Galais te vind, maar misluk. Hy skryf aan sy vriend François Seurel: "Dit is beter om alles te vergeet". François Seurel, wat nou 'n skoolonderwyser geword het soos sy pa, vind uiteindelik Yvonne de Galais en herenig haar met Meaulnes. Yvonne woon nog steeds saam met haar verouderende vader in wat oorgebly het van ou familielandgoed, ''Les Sablonnières'', wat nader is as wat die twee jong vriende eers vroeër jare voorgestel het. Yvonne de Galais is nog steeds ongetroud en bely aan Meaulnes dat hy nog altyd die liefde van haar lewe was. Yvonne de Galais aanvaar met haar pa se seëninge Augustin Meaulnes se huweliksvoorstel. Die rustelose Meaulnes verlaat haar egter na 'n paar dae om haar verlore broer Frantz te vind (aan wie hy baie jare gelede belowe het) en hom weer met sy verloofde Valentine te verenig. Yvonne de Galais, wat nou met Augustin Meaulnes getroud is, bly by die kasteel, waar sy aan 'n dogtertjie geboorte gee, maar twee dae later sterf. Uiteindelik woon François in die huis waarin Meaulnes en Yvonne gewoon het en kyk na die meisie terwyl hy wag vir die terugkeer van sy vriend Meaulnes. Terwyl hy deur ou dokumente kyk, ontdek François 'n klein handgeskrewe dagboek, bygehou deur Meaulnes. Gedurende die jare in Parys (voordat François Meaulnes en Yvonne saam teruggebring het), ontmoet Meaulnes en verlei Valentine, die verloofde wat Frantz op die aand van die fees verlaat het. Meaulnes keer na 'n paar jaar terug, en nadat hy Frantz en Valentine herenig het. Hy ontdek dat Yvonne dood is en het 'n dogter agtergelaat het. Hy neem daarna toesig oor sy dogter oor. ==Vertalings== ''Le Grand Meaulnes'' word in Afrikaans vertaal deur Ignatius van der Westhuizen en as ''Die Verlore Opstal'' in 1970 uitgegee. Vanaf 2012 was verskeie Engelse vertalings beskikbaar:<ref>"Henri Alban Fournier", Contemporary Authors Online (2000) Gale, Detroit</ref> • As ''The Wanderer'' (1928) deur Françoise Delisle. • as ''The Lost Domain'' (1959) deur Frank Davison. • as ''Meaulnes: The Lost Domain'' (1966) deur Sandra Morris. • as ''The Wanderer or The End of Youth'' (1971) deur Lowell Bair. • as ''Le Grand Meaulnes: The Land of the Lost Contentment'' (1979) deur Katherine Vivian. • as ''The Lost Estate'' (''Le Grand Meaulnes'') (2007) deur Robin Buss.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/books/2012/apr/13/grand-meaulnes-wanderer-julian-barnes |title=Rereading: Le Grand Meaulnes revisited |last=Barnes |first=Julian |date=23 April 2012 |work=[[The Guardian]] |access-date=11 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129082612/https://www.theguardian.com/books/2012/apr/13/grand-meaulnes-wanderer-julian-barnes |archive-date=29 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> • as ''Big Meaulnes'' (''Le Grand Meaulnes'') (2012) deur Jennifer Hashmi (vir die Engelssprekende student van Franse [[Letterkunde|letterkundige]] [[fiksie]]). ==Verdere aanwendings== [[Lêer:Le Grand Meaulnes de Jean-Louis Berthod.JPG|duimnael|Le Grand Meaulnes van Jean-Louis Berthod, Franse beeldhouer van Albens, Savoy. [[Beeldhouwerk]] uit lemmetjiehout (130 cm x 140 cm) in 2014 geskep.]] ''''Le Grand Meaulnes'''' was in 1980 op die BBC Radio 4-program ''Book at Bedtime'', aangebied en herhaal in 1999. 'n Twee-dele reeks deur Jennifer Howarth is in Augustus 2005 as die ''Classic Serial'' uitgesaai. Die boek is in 1967 deur Jean-Gabriel Albicocco as 'n [[rolprent]] vervaardig. 'n Ander rolprentaanpassing (''Le Grand Meaulnes'') is in November 2006 vrygestel, met Jean-Baptiste Maunier, Clémence Poésy en Nicolas Duvauchelle in die rolverdeeling. "''Meaulnes the Great''" is die titel van 'n 2014-bronsmuurpaneel (130 cm x 140 cm) uit lemmetjiehout-gekerf deur die Franse kunstenaar Jean-Louis Berthod van Albens, Savoy. Die paneel is geïnspireer deur Alain-Fournier se boek en is 'n huldeblyk aan die vermiste mense van die Eerste Wêreldoorlog. == Verwysings == {{Verwysings}} ==Bronnelys== • Robert Gibson (1986) ''Critical Guides to French Texts'', Grant & Cutler Ltd., London ==Nota== * Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia {{Normdata}} [[Kategorie:Franse boeke]] 38mb2jraha2q9sn62cr6jft5obgdm41 0 227790 2895854 2873699 2026-04-21T14:27:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895854 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} [[Lêer:Say no to bribes in Chipata, Zambia.jpg|duimnael|'n bord in [[Zambië]] vermaan die publiek om "Net nee te sê vir korrupsie"]] [[Lêer:UNCAC 1.png|duimnael|Verenigde Konvensies teen korrupsie]] [[Lêer:10 - hands shaking with euro bank notes inside handshake - royalty free, without copyright, public domain photo image 01.JPG|duimnael|[[Omkopery]] is 'n algemene vorm van korrupsie.]] '''Korrupsie''' is 'n vorm van oneerlikheid of kriminele aktiwiteit wat onderneem word deur 'n persoon of organisasie wat 'n gesagsposisie het, dikwels om onwettige voordeel te bekom.<ref name="thelawdictionary" /> Korrupsie kan baie aktiwiteite insluit, byvoorbeeld [[omkopery]] en verduistering, alhoewel dit ook praktyke kan insluit wat in baie lande wettig is.<ref name="wb-wetting" /> Politieke korrupsie vind plaas wanneer 'n kantoorhouer of ander regeringswerknemer in 'n amptelike kapasiteit vir persoonlike gewin optree. Korrupsie kom voor meestal in [[Kleptokrasie|kleptokrasies]], [[Oligargie|oligargies]], narco-state en mafia state. Korrupsie kan op verskillende skale voorkom. Korrupsie wissel van klein gunste tussen 'n klein aantal mense (kleinlikke korrupsie),<ref name="Elliott" /> tot korrupsie wat die regering op groot skaal beïnvloed (groot korrupsie), en korrupsie wat so algemeen voorkom dat dit deel is van die alledaagse samelewingstruktuur, insluitend korrupsie as een van die simptome van georganiseerde misdaad. Korrupsie en misdaad is endemiese sosiologiese gebeure wat in wisselende mate en proporsies in feitlik alle lande op 'n wêreldwye skaal voorkom. Individuele nasies ken elk huishoudelike hulpbronne toe vir die beheer en regulering van korrupsie en misdaad. Strategieë ter bestryding van korrupsie word dikwels onder die sambreel van [[anti-korrupsie]] opgesom. == Skale van korrupsie == === Kleinlike korrupsie === '''Kleinlike korrupsie''' gebeur op 'n kleiner skaal en vind plaas by die implementering einde van openbare dienste wanneer openbare amptenare die publiek ontmoet. Byvoorbeeld, in baie klein plekke soos registrasiekantore, polisiekantore, staatslisensierade,<ref name="justia-22397" /><ref name="supremecourt-13-534_19m2" /> en baie ander private en regeringsektore. === Groot korrupsie === '''Groot korrupsie''' word gedefinieer as korrupsie wat op die hoogste vlakke van regering plaasvind op 'n manier wat aansienlike onderverdeling van die politieke, wetlike en ekonomiese stelsels vereis.Sulke korrupsie kom algemeen voor in lande met outoritêre of diktatoriese regerings, maar ook in diegene sonder voldoende polisiëring van korrupsie.<ref name="unodc-2016-002-1" /> Die regeringstelsel in baie lande word verdeel in die takke van die wetgewende, uitvoerende en regbank in 'n poging om onafhanklike dienste te lewer wat minder onderhewig is aan groot korrupsie as gevolg van hul onafhanklikheid van mekaar.<ref name="projects.iq.harvard.edu-altlassen" /> ===Sistemiese korrupsie=== '''Sistemiese korrupsie''' (of endemiese korrupsie)<ref name="u4no" /> is korrupsie wat hoofsaaklik te wyte is aan die swakpunte van 'n organisasie of proses. Dit kan gekontrasteer word met individuele amptenare of agente wat korrup in die stelsel optree. Faktore wat sistemiese korrupsie aanmoedig, sluit in konflik van belange, diskresionêre magte; monopolistiese magte; gebrek aan deursigtigheid; lae salarisse; en 'n kultuur van straffeloosheid.<ref name="978-1-931003-11-7" /> Spesifieke dade van korrupsie sluit in "omkopery, afpersing en verduistering" in 'n stelsel waar "korrupsie die reël word, eerder as die uitsondering."<ref name="978-0-7546-7682-9" /> Geleerdes onderskei tussen gesentraliseerde en gedesentraliseerde sistemiese korrupsie, afhangende van watter vlak van staats- of owerheidskorrupsie plaasvind; In lande soos die post-Sowjet-state vind beide tipes plaas.<ref name="978-0-8157-0329-7" /> ==== Staatskaping ==== 'n Vorm van groot en sistemiese korrupsie kan [[staatskaping]] insluit. Staatskaping is 'n soort sistemiese politieke korrupsie waarin private belange tot hul eie voordeel 'n staat se besluitnemingsprosesse aansienlik beïnvloed. Die term 'staatskaping' is die eerste keer gebruik deur die [[Wêreldbank]] (c 2000) om die situasie in [[Sentraal-Asië]] te beskryf wat die oorgang van Sowjetkommunisme gemaak het. Dit is spesifiek toegepas op situasies waar klein korrupte groepe hul invloed op regeringsamptenare gebruik het om toepaslike regeringsbesluite te neem ten einde hul eie ekonomiese posisies te versterk; hierdie groepe sou later bekend staan as [[Russiese oligarg|oligarge]].<ref name="978-1-78360-904-8" /> == Sien ook == * [[Kollusie]] * [[Omkopery]] * [[Tenderpreneur]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="thelawdictionary">{{en}}[http://thelawdictionary.org/corruption/ Black's Law Dictionary]</ref> <ref name="wb-wetting">{{cite web |url=http://siteresources.worldbank.org/INTWBIGOVANTCOR/Resources/Legal_Corruption.pdf |title=Legal Corruption|website=siteresources.worldbank.org}}</ref> <ref name="Elliott">{{Cite journal|last=Elliott|first=Kimberly Ann|date=1950|title=Corruption as an international policy problem: overview and recommendations|url=https://piie.com/publications/chapters_preview/12/10ie2334.pdf|journal=Washington, DC: Institute for International Economics|volume=|pages=}}</ref> <ref name="justia-22397">{{cite web |title=Mishler v. State Bd. of Med. Examiners |url=https://law.justia.com/cases/nevada/supreme-court/1993/22397-1.html |website=Justia Law |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190507052619/https://law.justia.com/cases/nevada/supreme-court/1993/22397-1.html |archive-date=7 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="supremecourt-13-534_19m2">{{cite web|url=https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/13-534_19m2.pdf|title=Report|website=supremecourt.org|access-date= 7 Mei 2019|archive-date= 7 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507192730/https://www.supremecourt.gov/opinions/14pdf/13-534_19m2.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name="unodc-2016-002-1">{{Cite web|url=https://www.unodc.org/documents/NGO/Grand_Corruption_definition_with_explanation_19_August_2016_002_1.pdf|title=Material on Grand corruption|last=|first=|date=|website=United Nations Office on Drugs and Crime|access-date=}}</ref> <ref name="projects.iq.harvard.edu-altlassen">{{Cite web|url=https://www.projects.iq.harvard.edu/gov2126/files/altlassen.pdf|title=Political And Judicial Checks On Corruption: Evidence From American State Governments|last=Alt|first=James|date=|website=Projects at Harvard|archive-url=https://web.archive.org/web/20151203043655/http://projects.iq.harvard.edu/gov2126/files/altlassen.pdf|archive-date=2015-12-03|access-date=}}</ref> <ref name="u4no">{{cite web |url=http://www.u4.no/glossary/ |title=Glossary |publisher=U4 Anti-Corruption Resource Centre |access-date=26 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180120145500/http://www.u4.no/glossary |archive-date=20 Januarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name="978-1-931003-11-7">{{Cite book |title=Diagnosis corruption| pages=135–136 |author=Lorena Alcazar, Raul Andrade |year=2001 |isbn=978-1-931003-11-7 |postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->}}</ref> <ref name="978-0-7546-7682-9">{{cite book|last=Znoj|first=Heinzpeter|editor=Monique Nuijten, Gerhard Anders|title=Corruption and the secret of law: a legal anthropological perspective|chapter-url=https://books.google.com/books?id=P52bOZFExesC&pg=PA53|year=2009|publisher=Ashgate|isbn=978-0-7546-7682-9|pages=53–54|chapter=Deep Corruption in Indonesia: Discourses, Practices, Histories}}</ref> <ref name="978-0-8157-0329-7">{{cite book|last=Legvold|first=Robert|editor=Robert I. Rotberg|title=Corruption, global security, and world orde|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8rRCB7qYuwMC&pg=PA197|year=2009|publisher=Brookings Institution|isbn=978-0-8157-0329-7|page=197|chapter=Corruption, the Criminalized State, and Post-Soviet Transitions}}</ref> <ref name="978-1-78360-904-8">{{Cite book|url=https://books.google.co.za/books?hl=en&lr=&id=wJDhDgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PT8&dq=%22state+capture%22&ots=8kplIzdID1&sig=JcVONGmjfhSwfJXI2PkaCN3_ha0#v=onepage&q=%22state%20capture%22&f=false|title=Peru: Elite Power and Political Capture|last=Crabtree|first=John|last2=Durand|first2=Francisco|publisher=Zed Books Ltd.|year=2017|isbn=978-1-78360-904-8|location=London, United Kingdom|pages=1}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Corruption}} {{Normdata}} [[Kategorie:Korrupsie| ]] [[Kategorie:Gewilde saadjies]] 19nkvcchqcwj8fwueei6tkzq16aci4a 0 231927 2895842 2721126 2026-04-21T13:01:14Z Jcb 223 2895842 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Vibrasies''' word beskryf as trillende of slingerende bewegings, soos wanneer jy ’n kartonhouer of opgeblaasde ballon in jou hande vashou en duidelik die bewegings voel wanneer jy praat of sing. ’n Gepaste voorbeeld is ’n [[vibrato]], ’n stem waarby die [[toonhoogte]] of toonsterkte (of albei) ses of sewe keer per sekondes tussen nou grense kan verander. == Soorte vibrasies == Verskeie voorwerpe kan vibreer of ossilleer, insluitend ’n [[stemvurk]], die pendulum van ’n staanhorlosie, ’n plastiekliniaal wat ferm oor die kant van ’n tafel gehou en dan lig getik word en ook die snare van ’n klavier of kitaar. Ander interessante voorbeelde van vibrasies is: * Die [[skokbreker]]s van ’n voertuig kan vibreer wanneer oor ’n spoedwal of ’n ander bult gery word. * [[Spinnekop]]pe kan vasstel waar hul prooi is deur vibrerende spinnerakke. * Brûe kan vibreer wanneer vragmotors of ander swaarvoertuie oor hulle ry. Geboue of ander voertuie kan vibreer wanneer vragmotors vinnig verby hulle ry. * In die geval van klank is die bron daarvan ’n vibrerende voorwerp. Die medium (lug) waarin die [[klankgolf]] beweeg, vibreer ook en laastens vibreer ook die [[Oor|oortrom]] wat die klank opvang. * Atome vibreer binne [[Molekuul|molekules]] en in vastestowwe vibreer die atome in hul relatief vaste posisies. * In Desember 2004 is meer as 300 000 mense in die noordelike Indiese Oseaan dood nadat die ergste [[tsoenami]] tot dusver hulle meegesleur het. Dié reuse-golf was die gevolg van ’n botsing tussen twee van die aarde se [[Plaattektoniek|tektoniese plate]] naby Indonesië. Die aardtrilling het ’n reuse-golf veroorsaak wat teen sowat 700 kilometer per uur beweeg het en daarna die land getref het. [[Lêer:2004-tsunami.jpg|duimnael|Die Indonesiese tsoenami het honderde duisende mense meegesleur. Tsoenami's ontstaan met vibrasies, soos aardbewings. ]] [[Lêer:Dülmen, Wiesmann Sports Cars, Wiesmann Spyder Concept -- 2018 -- 9574.jpg|duimnael|Skokbrekers van voertuie vibreer wanneer hulle oor 'n spoedwal of ander obstruksie beweeg.]] Vibrasies en golwe is nou verbind: die golwe in die see, die golwe in ’n gespande snaar en selfs die golwe van aardbewings het vibrasies as hul oorsprong. == Molekules == Dit is bekend dat baie [[Vaste stof|vastestowwe]] ’n kristalvorm het, waarin die molekules reëlmatig gerangskik is en deurlopend vibreer. As die vastestof verhit word, vibreer hulle erger en dit kan ’n paar veranderings aan die stof meebring. By sommige vastestowwe kan die hitte die vibrasie van die molekules só erg maak dat die elektriese kragte tussen hulle hulle nie meer bymekaar kan hou nie en dan smelt die vastestof, met ander woorde, sit om in ’n [[vloeistof]]. Dieselfde kan van die omskakeling van ’n vloeistof na ’n [[gas]] gesê word, waar die vibrasie van die molekules selfs vinniger raak wanneer dit aan hitte-energie blootgestel word. == Klank == Vibrasies is die bron van enige [[klank]]. So te sê enige voorwerp kan vibreer en dus klank tot gevolg hê. Klank is ’n [[Ossillasie|ossillasiebeweging]] wat as ’n golf deur ’n materiële medium voortbeweeg, soortgelyk aan die beweging van ’n golf op die oppervlakte van die see. In musiekinstrumente is die bron van die vibrasies om die kitaarsnaar te pluk, klaviersnare met verskillende hamertjies te slaan, of in ’n trompet, klarinet of fluit te blaas. ’n Trom het ’n styfgespande membraan en klokke en simbale gebruik vibrerende metaal. Al speel ’n klavier en ’n klarinet note van dieselfde toonhoogte, verskil hul klanke natuurlik van mekaar. Hulle het wel dieselfde frekwensie, maar die vorm van grafieke wat deur middel van ’n [[ossilloskoop]] getrek word, verskil aansienlik vanweë die teenwoordigheid van elkeen se eie botone. Golwe ontstaan en die bron daarvan vibreer teen sy natuurlik weerklinkende [[Frekwensie|frekwensie.]] Die frekwensie (die frekwensie-eenheid [[hertz]] word gebruik) is dieselfde as die bron, maar die snelheid en golflengtes kan verskil. Die frekwensie in hertz is byvoorbeeld 262&nbsp;Hz vir die noot C, 349&nbsp;Hz vir noot F en 392&nbsp;Hz vir die noot G. Die frekwensie van die klank bepaal dus die toonhoogte daarvan. Die laagste frekwensie wat ’n normale menseoor kan hoor, is sowat 20&nbsp;Hz (20 siklusse per sekonde) en die hoogste is 20 000&nbsp;Hz. ’n Mens se ore is baie goed om klankenergie na te speur. Die hardheid van die klank hang af van die druk wat deur die klankgolf meegebring word. Deurlopende blootstelling aan harde klanke kan egter doofheid veroorsaak. Wat die spoed van klank betref, hang dit af van die materiaal waardeur dit beweeg. Klankgolwe word oorgedra deur vibrerende molekules wat teen mekaar stamp: in lug beweeg klank teen 330 meter per sekonde, in water (waar die molekules natuurlik nader aan mekaar is) is dit 1 500 meter per sekonde en in staal (styfgepakte molekules) 5 000 meter per sekonde. == Moderne klanktoepassings == * Een van die praktiese toepassings van vibrasies is om die diepte van die oseaan deur [[Ultrasonies|ultrasoniese klank]] (klankgolwe teen hoë frekwensies) te bepaal. * Ultrasoniese klank – dit is veilig en doeltreffend – word ook by verwagtende vroue gebruik in ’n verskeidenheid ondersoeke. * [[Niersteen|Nierstene]] in mense kan ook deur klank verwyder word sonder om chirurgie te gebruik. * Die moderne elektroniese tegnologie het dit vir ons moontlik gemaak om klankvibrasies na elektroniese vibrasies om te skakel en dit heelwat klankgetrouer aan die oorspronklike klank te maak – iets wat die ou analoogopnames nie kon vermag nie. Musiek kan dus heelwat beter klink. [[Lêer:Catching vibrations (16351466465).jpg|duimnael|Gepaste toerusting is ontwerp om vibrasies te bepaal.]] == Bronne == * England, Nick. ''Physics Matters''. Hodder & Stoughton. 1995. {{ISBN|0 340-63935-0}} * Giancoli, Douglas C. ''Physics. Fifth Edition''. Prentice Hall. 1998. {{ISBN|0-13-611971-9}} * Labuschagne, F.J. & Eksteen, L.C. ''Verklarende Afrikaanse Woordeboek. Agtste hersiene en uitgebreide uitgawe.'' J.L. van Schaik. 1992. {{ISBN|0 627 01740 1}} * McCarthy, Terence. ''How on earth?'' Struik Nature''. 2009.'' {{ISBN|978 1 77007 485 9}} * Strauss, Lötz. ''Hoe verklaar u dit? Deel 1''. Ekogilde. 1996. {{ISBN|0-9583889-3-8}}. {{Normdata}} [[Kategorie:Meganika]] [[Kategorie:Toegepaste wiskunde]] nutyqlrj79ifztbdlcstqlc8112vymd 0 234611 2896060 2886328 2026-04-22T00:45:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896060 wikitext text/x-wiki Die '''Silk Road''' was 'n aanlyn swart mark, bekend as 'n platform vir die verkoop van onwettige [[dwelm]]s. As deel van die [[donker web]], het dit bedryf as 'n "verborge diens" wat gebruikers anoniem kon blaai. Die webwerf het in Februarie 2011 aanlyn gegaan en die ontwikkeling van die diens het ses maande vroeër begin.<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2013/10/02/fbi-seize-deep-web-marketplace-silk-road-arrest-owner/|title=FBI Seizes Deep Web Black Market Silk Road, Arrests Owner|first=Matt|last=Burns|date=2013-10-02|accessdate=2026-03-18}}</ref> In 2013 het die [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) die webwerf gesluit en Ross William Ulbricht in hegtenis geneem. Hy is beskuldig dat hy die eienaar van die [[webwerf]] onder die aanlyn skuilnaam "Dread Pirate Roberts" was. Ulbricht is in Mei 2015 tot lewenslange gevangenisstraf gevonnis. == Opvolging == Op 6 November 2013 het Silk Road 2.0 aanlyn gekom, onderhou deur voormalige Silk Road administrateurs. Hierdie webwerf is ook gesluit en die beweerde administrateur is op 6 November 2014 in hegtenis geneem as deel van die sogenaamde Operation Onymous. Toe verskyn twee kleiner webwerwe, Evolution en Agora, wat die vakuum probeer vul. Evolusion het in 2015 verdwyn.<ref>{{Cite web |url=https://www.economist.com/graphic-detail/2015/05/29/silk-road-successors |title=Silk Road successors |publisher=[[The Economist]] |date=29 Mei 2015 |access-date=23 Desember 2018 |lang=en}}</ref> == Televisiefilm == In 2017 is die Silk Road-film gemaak, geïnspireer deur die gebeure rondom Silk Road.<ref>{{Cite web|url=https://www.filmtotaal.nl/resensie/12619|title=Filmtotaal|date=2017-11-21|lang=nl}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Internet| ]] 5n5i44gmomcewwlifhdv75bksjkh3no 0 235451 2895881 2890823 2026-04-21T16:07:26Z Jcb 223 2895881 wikitext text/x-wiki [[Lêer:DEAD BIRD IN POLLUTED WATER - NARA - 546241.tif|duimnael|Besoedelde water kom wêreldwyd voor en al hoe meer suiwering word vereis.]] '''Watersuiwering''' omvat verskeie prosesse om gevaarlike en ander ongewenste stowwe uit besoedelde waterbronne te verwyder. Skoon water is noodsaaklik vir lewe. Ongelukkig kom water wel op meer as 70% van die aarde se oppervlakte voor – in die [[Oseaan|oseane]], mere, damme, [[rivier]]e, onder die grond en selfs die lug wat ons inasem bevat water – maar is dikwels besoedel. Slegs sowat 3% van die aarde se water is vars en hiervan is een kwart in werklikheid in vloeistofvorm beskikbaar, terwyl die ander veel groter deel in [[gletser]]-ys vasgevang is. Dit beteken dat minder as 1% van die totale water toeganklik en geskik is vir verbruik. == Besoedelingsprobleem == Die feit dat die wêreldbevolking jaarliks toeneem, dat meer en meer voedsel vir hulle verbou moet word en dat die groeiende hoeveelheid nywerhede water vir produksieprosesse benodig, plaas druk op die hoeveelheid beskikbare water, wat nooit verhoog nie: die watermolekules van elke glas water wat verbruik word, is al male sonder tal oor die eeue gebruik. Nie alleen benodig al dié mense water en voedsel nie maar is die agteruitgang van beskikbare water hul voorland. Dié groeiende getal mense, voedselverbouing en nywerhede is gesamentlik vir die deurlopende agteruitgang van water verantwoordelik: varswater en selfs seewater word deur mense- en diere-afval, chemikalieë en swaarmetale besoedel. Die gehalte van water neem dus af en die behoefte aan watersuiwering neem dienooreenkomstig toe. Mens en dier het water nodig wat gesuiwer is van onder meer bakterieë en gifstowwe. Die agteruitgang van water-ekostelsels is die volgende groot bedreiging vir watersekerheid. Die besoedeling en versouting van waterbronne neem toe, met druk op voedselproduksie, duurder voedsel wat daaruit spruit en uiteindelik politieke druk en maatskaplike onrus. Voorspellings dat oorloë in die toekoms toenemend om water kan gaan, word gereeld gehoor. == Watersuiwering-oplossings == Verskeie oplossings is oor die jare ontwikkel en verfyn om water te suiwer. Die verwagting is dat nuwe suiweringsmetodes ook in die toekoms in gebruik geneem sal word en dat die bestuur van skaars waterbronne as prioriteit sal toeneem. Die lys van watersuiwering-oplossings sluit onder meer die volgende in: * Chemiese behandeling. Die rouwater word in ’n doelgemaakte kom gepomp en ondergaan dan verskeie chemiese behandelings. Ontsmettingstowwe soos jodium, [[chloordioksied]] en suiwerende osoon word in die korrekte verhoudings toegevoeg om bakterieë en ander organismes te dood. [[Lêer:Irkhaya Farms center-pivot irrigation.jpg|duimnael|Boere word ook al hoe meer genoop om besproeiingswater op plase te behandel.]] * Behandeling van besproeiingswater. * Filtrering. Onbehandelde of rouwater word in ’n waterbehandelingsaanleg deur middel van verskeie filters van allerhande ongewensthede, insluitend plante en plastiek, gesuiwer. Sekondêr gesuiwerde riooluitvloeisel – ekstra sandfiltrering en chlorering word ingespan – word deur instellings soos [[Sappi]], [[Mondi]] en [[Sasol]] vir verkoeling gebruik. * Ontsouting. * Biologiese behandeling. * Watersuiweraars. Dit behels die gebruik van toestelle wat water behandel om ongewensthede soos siekteveroorsakende organismes en chemikalieë te suiwer. * Atmosferiese water-opwekking. Nuwe tegnologie sorg vir die voorsiening van suiwer water. In Suid-Afrika is byvoorbeeld onlangs eenhede bekend gestel wat die vog in die lug (verkieslik 30%-90% humiditeit) doeltreffend in suiwer water omskakel. Dit kan vir huishoudings en selfs vir nywerheidsgebruik aangewend word, waar eenhede vir tot 10 000 liter water per dag kan sorg. * Die ontsmetting van huishoudelike reënwater. Die Waternavorsingskommissie (WNK) maan in ’n artikel dat die keuse van geskikte waterbehandelingstelsels vir die behandeling van huishoudelike afvalwater belangrik is. Die bekendste metodes is chloor-ontsmetting, sonkrag-ontsmetting (algemeen bekend as Sodis), ultraviolet-ontsmetting en ook kook van water. Filtrering kan geïnkorporeer word. * Sodis-behandeling, waar water van ses tot agt ure aan sonlig blootgestel word en van die patogene onaktief raak danksy die hitte en bestraling, werk nie so goed wanneer dit lank bewolk of reënerig is nie. * Watersagmaking. Dit is ’n proses wat water van minerale suiwer, soos kalsium en magnesium. In huise kan water sag gemaak word deur onder meer seoliet te gebruik. * Sedimentasie. Dit is ’n proses wat stowwe onversteurd toelaat om af te sak, soos koffiemoer in ’n dompelaar afsak. Die nadeel is dat dit baie langer kan neem vir klein deeltjies om na die bodem af te sak. * Membraantegnologie. Hier steun die suiweringsproses op adsorpsie, wat die hegting is van een stof aan die oppervlak van ’n ander. [[Lêer:Vetiveria zizanioides0.jpg|duimnael|Kuskusgras (Vetiver grass in Engels) is een van die moontlike oplossings vir die biologiese suiwering van water.]] * Fito-remediëring (die gesondmaking deur sekere plante). * Belugting. Water kan aan suurstof in die lug blootgestel word voor of ná filtrering, wat onaangename reuke kan verwyder. * Die verwydering van indringerplante. Navorsing van die WNK dui daarop dat damme, soos die Bergrivierdam en De Hoop-dam, tot sowat die helfte van hul vloei van opvangwater kan verloor oor ’n tydperk van 45 jaar weens indringerplante wat onverhinderd vermeerder. Dié plante besoedel ook damme en moet deurlopend en doelgerig verwyder word. * Bestuursoplossings. * Ander oplossings, soos die groeiende samewerking tussen verskillende lande om groeiende waterprobleme te probeer oplos. Die Verenigde Nasies is gemoeid met sulke inisiatiewe en streeksorganisasies raak al hoe meer betrokke by aksies om [[waterbesoedeling]] te halt en om te keer. Gerigte navorsing is een van die bene van verskeie programme, wat die antibesoedelingsgroep die International Commission for the Protection of the Danube River insluit. Die netwerk maak onder meer voorsiening vir vroeë waarskuwing vir olierampe en ander besoedelingsknelpunte. Die onderwerpe biologiese behandeling, behandeling van besproeiingswater, ontsouting en bestuursoplossings verdien meer aandag. == Biologiese behandeling == Volgens ’n artikel in die tydskrif ''Agri'' is van die afvalwaterstelsels in Suid-Afrika swak ontwerp, en word ewe swak onderhou en bestuur. Nuwe, aanvullende behandelingsmetodes is gevolglik iets om te ondersoek. So is daar eenvoudige biologiese beheermaatreëls om afvalwater te behandel. Een daarvan is kuskusgras (''Chrysopogon zizanioides'', Vetiver grass in Engels genoem), wat oorspronklik van [[Indië]] kom, wat in ’n Wêreldbank-navorsingsprojek as ’n suiweraar ontdek is. Dié gras se digte wortelstelsel help om afvalwater met 99% van [[stikstof]] te suiwer, 85% van [[fosfor]] en ook van ander stowwe te suiwer. Die stowwe word in die plant geberg of verdamp. In [[Australië]] is ’n insiggewende projek in Toogoolawah, in die suidooste van [[Queensland]], in 2004 aangepak om die suiweringseienskappe van ''Chrysopogon zizanioides'' te bevestig.  [[Stikstofsiklus#Anaërobiese_ammoniumoksidasie|Anaërobiese ammoniumoksidasie]] is 'n bakteriële proses wat 'n belangrike rol in die watersuiwering speel. <ref>{{cite book|authors=Tazdaït, Djaber and Salah-Tazdaït, Rym|title= "5 Ammonia-oxidizing bacteria: their biochemistry and molecular biology"l In: Anaerobic Ammonium Oxidation: For Industrial Wastewater Treatment|editors=Maulin P. Shah|place=Berlin, Boston |publisher=De Gruyter|year=2023|pages=65-82|doi=10.1515/9783110780093-005}}</ref> == Behandeling van besproeiingswater == Die WNK maan dat hul eie en ander navorsing bevestig het dat die mikrobiologiese besmetting van Suid-Afrikaanse riviere dikwels bo nasionale en internasionale riglyne is. Boere is afhanklik van dié rivierwater vir besproeiing en moontlike gesondheidsrisiko’s vir hulle, hul werkers en uiteindelik die verbruikers van die voedsel wat hulle produseer is ’n groeiende bekommernis. Die ideaal is dat die besoedeling van riviere en gevolglik besproeiingswater voorkom word, maar intussen is die kostedoeltreffende behandeling van water op plase nodig vir voedselsekerheid. Dit vereis meganiese, chemiese en fotochemiese (ultraklank en ultraviolet) oplossings om die hoë vlakke van potensieel gevaarlike patogeniese mikro-organismes in besproeiingswater te verlaag. Ongelukkig moet die vermoë van bakterieë om by omgewingstres aan te pas, ook nooit onderskat word nie en boere sal uiteraard hul strategie van tyd tot tyd moet aanpas. == Ontsouting == Die oseane kan ’n onbeperkte watervoorraad voorsien, maar bestaande ontsoutingstegnieke is nog nie koste- en energie-doeltreffend genoeg om dit ’n aantreklike oplossing te ag nie. Gelukkig is daar verskeie instellings in Suid-Afrika en in die buiteland betrokke om ontsouting ’n aantreklike opsie te maak. Suiwering met behulp van sonpanele geniet toenemende aandag. Ontsoutingsprosesse sluit in distillering deur verdamping en daarna kondensasie; elektrodialise deur middel van membrane en elektriese strome; bevriesing en ioonwisseling. Sondistilleringstelsels word ook toenemend op afgeleë plase en gebiede gebruik. [[Lêer:Wonthaggi desalination plant DSC 6476.JPG|duimnael|'n Ontsoutingsaanleg kan vir heelwat varswater sorg.]] Die herhaaldelike droogtes in Suid-Afrika laat ook boere met nuwe belangstelling na ontsoutingstegnieke kyk. Die toenemende versouting van vars water is nog ’n rede om in die toekoms in ontsoutingsaanlegte te belê. Versoutingsknelpunte is ook reeds geïdentifiseer en strategieë bedink om die groeiende versoutingsprobleme hok te slaan. Dit kan verwag word dat nywerhede toenemend verantwoordelik gehou sal word vir versouting en ontsouting sal moet verseker wanneer ontsouting kostedoeltreffend gedoen kan word. Ontsouting is ’n gegewe: Suid-Afrika is een van die waterarmste lande en dit is ’n uitstekende wateroplossing om soutwater te ontsout of andersins brak water te behandel. Israel is een van die lande wat ontsouting lankal benut om vars water te verseker: Nie alleen het dié land net een groot varswaterbron nie, die Meer van Galilea, maar is ondergrondse water weens die baie opgeloste minerale nie drinkbaar nie. Ontsoute seewater maak gevolglik reeds twee derdes van Israel se varswatervoorraad uit. Ander lande is ook aan die voorpunt van ontsoutingstegnieke: Die reuse-ontsoutingsaanleg in Al Jubayl in [[Saoedi-Arabië]] het ’n aantal jare gelede reeds die produksie van 950 miljoen liter water per dag verbygesteek. == Bestuursoplossings == Die agteruitgang van watergehalte, die toename van vraag na water en gebrekkige bestuur van skaars waterbronne dra alles by tot druk op nasionale regerings en gebiedsregerings om water na behore te bestuur. Daarom word van geïntegreerde bestuur as oplossing gepraat: alle waterbronne (grondwater, riviere, damme ens.) moet bestuur word as deel van ’n geïntegreerde stelsel, waar alle sektore moet saamwerk om waterkwantiteit en –kwaliteit te verseker. Die maksimum toelaatbare perke vir totale opgeloste stowwe (TOS’e) in drinkwater in Suid-Afrika is byvoorbeeld in SABS-spesifikasies neergelê. Behoorlike optrede om betrokke partye die perke te laat gehoorsaam, bestaan wel. Ongelukkig word daar nie met ’n streng genoeg hand opgetree wanneer oortree word nie, volgens bewaringskundiges. In ’n bewaringsartikel oor die voorkomendebestuursbeginsel word beklemtoon dat die algemene veronderstellling in lande is dat ontwikkeling voorkeur verdien, maar dat onsekerheid of onkunde oor die uitwerking van besoedelende stowwe oor die omgewing nie ’n verskoning is om nie na behore op te tree nie. Die voorkomendebeginsel skuif die ewewig dus weg van monitering, voorkoming en beheer van onseker gevolge na verstandige vooruitsiendheid. == Sien ook == * [[Waterbesoedeling]] == Bronne == * Backeberg, Gerhard. ''On-farm treatment of irrigation water to reduce microbial contamination''. Artikel in ''Agri'', Desember 2016/November 2017 * Departement en Waterwese-navorsingspan. ''Bestuur van die waterhulpbronne van die Republiek van Suid-Afrika''. Department van Waterwese en Sanitasie. 1986. {{ISBN|0 621 11003 5}} * Lindeque, Lehman. ''Vetiver solution simple and effective''. Artikel in ''Agri'' , Augustus/September 2017 * Lindeque, Lehman. ''Visvang in ’n mariene-bewaringsgebied en die voorkomende beginsel''. Artikel in ''Agri,'' Desember 2015/Januarie 2016 * Mntambo, SA, Mdluli, PS, Mahlambi, MM, Onwubu, SC & Nxumalo, NL. ''Synthesis and characterisation of ultrafiltration membranes functionlised with C18 as a modifier for adsorption capabilities of polyaromatic hydrocarbons''. Artikel in ''Water SA Vol. 45 No.1'', Januarie 2019 * Paneel redakteurs. ''New Standard Encyclopedia Vol 19''. Ferguson Publishing Company. 1999. {{ISBN|0-87392-103-8}} * Paneel redakteurs. ''The World Book Encyclopedia. World Book 21''. World Book. 2009. {{ISBN|978-0-7166-0110-4}} * Paneel redakteurs. ''Webster’s New World Encyclopedia''. Prentice Hall. 1992. {{ISBN|0-13-947482-X}} * Paneel redakteurs. ''Wêreldspektrum''. Ensiklopedie Afrikana. 1983. {{ISBN|0 908409 70 2}} * Preston, IR, Le Maitre, DC, Blignaut, JN, Louw, L & Palmer, CG. ''Impact of invasive alien plants on provision in selected catchments''. Artikel in ''Water SA Vol. 44 No.4,'' Oktober 2018 * Smith, Gregory. ''Water security an impeding threat''. Artikel in ''Agri, Oktober/November 2017'' * Talisa Water. ''Atmospheric water generators latest in water producing technology''. Artikel in ''Agri,'' Oktober/November 2016 * Waternavorsingskommissie-navorsing. ''Household rainwater disinfection options''. Web-artikel: <nowiki>http://www.wrc.org.za/news/household-rainwater-disinfection-options/</nowiki>. Besigtig op 31 Januarie 2019 * Verdoorn, Gerhard. ''Wat as die water opraak?'' Artikel in ''Agri,'' Februarie/Maart 2018. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commons|Water_purification}} {{Normdata}} [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Industriële waterbehandeling]] cy4x2j0qggaizalpv47maeqpo56yw9j 0 243246 2896248 2704090 2026-04-22T10:13:05Z Aliwal2012 39067 2896248 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Robert Lowell Coover | bynaam = | beeld = Robert Coover CaveWriting 1.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Coover in 2009 | geboortenaam = | geboortedatum = [[4 Februarie]] [[1932]] | geboorteplek = | sterfdatum = 5 Oktober 2024 | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Skrywer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Robert Lowell Coover''' (4 Februarie 1932 - 5 Oktober 2024) was 'n Amerikaanse romansier; skrywer van kortverhale; en T.B. Stowell Professor Emeritus in Literêre Kunste aan die [[Brown Universiteit]].<ref>"Literary Arts". Brown University.</ref> Hy word oor die algemeen beskou as 'n skrywer van [[fabulasie]] en [[metafiksie]]. == Bibliografie == === Romans === * 1966: ''The Origin of the Brunists'' * 1968: ''The Universal Baseball Association, Inc., J. Henry Waugh, Prop.'' * 1977: ''The Public Burning'' * 1986: ''Gerald's Party'' * 1991: ''Pinocchio in Venice'' * 1996: ''John's Wife'' * 1998: ''Ghost Town'' * 2002: ''The Adventures of Lucky Pierre: Director's Cut'' * 2010: ''Noir'' * 2014: ''The Brunist Day of Wrath'' * 2017: ''Huck Out West'' * 2018: ''The Enchanted Prince'' * 2023: '' Open House'' === Kortverhale === '''Novelette''' *''Street Cop'' (met Art Spiegelman) (2021) '''Kortverhaalbundels''' * 1969: ''Pricksongs & Descants'' * 1983: ''In Bed One Night & Other Brief Encounters'' * 1987: ''A Night at the Movies or, You Must Remember This'' * 2005: ''A Child Again'' * 2018: ''Going for a Beer: Selected Short Fictions''<ref>{{Cite web|url=http://books.wwnorton.com/books/detail.aspx?ID=4294994511|title=Home Page}}</ref> * 2023: ''Coover Stories'' == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Coover, Robert}} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] cd5z2432holj1lddqmxupfaa5jntmgo 0 243288 2896070 2837425 2026-04-22T05:19:09Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2896070 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam = Tiglat-Pileser III |titel = [[Lys van Assiriese konings|Koning van Assirië]] |beeld = [[Beeld:Tilglath pileser iii.jpg|240px]] |byskrif = Tiglat-Pileser III: [[stele]] van die mure van sy paleis ([[Britse Museum]], [[Londen]]). |dinastie = Adasi |bewind = [[745 v.C.|745]]-[[727&nbsp;v.C.]] |kroning = |inhuldiging = |volle naam = 𒆪𒋾𒀀𒂍𒊹𒊏 ([[Akkadies]], <br>''Tukultī-apil-Ešarra'') |andertitels = {{unbulleted list | Koning van Babilon | Koning van Sumer en Akkad | Koning van die Vier Hoeke van die Wêreld | Koning van die Heelal }} |geboortedatum = |geboorteplek = |doop = |sterftedatum = [[727 v.C.]] |sterfteplek = |begraweplek = |begrafnisdatum = |voorganger = [[Assur-nirari V]] |vader = Assur-nirari V |erfgenaam = |opvolgertipe = |opvolger = [[Salmaneser V]] }} '''Tiglat-Pileser III'''<ref name=naam group="nota">[http://www.diebybel.org/ Spelling] volgens [[1-2 Konings|2 Konings]], [[1-2 Kronieke]] in die 1983-vertaling van die [[Afrikaans]]e [[Bybel]]</ref> (uit [[Hebreeus]]: תִּגְלַת פִּלְאֶסֶר; [[Akkadies]]: 𒆪𒋾𒀀𒂍𒊹𒊏 ''Tukultī-apil-Ešarra'', "my vertroue is in die [[Assur (god)|seun van Ešarra]]") was in die 8ste eeu&nbsp;v.C. (745-727&nbsp;v.C.) koning van die [[Nieu-Assiriese Ryk]].{{sfn|Tadmor|1994|p= 29}} Hy was een van die prominentste en histories belangrikste Assiriese konings wat 'n tydperk van stagnasie omgekeer het, talle gevorderde burgerlike, militêre en politieke stelsels ingestel en die grondgebied onder Assiriese beheer meer as verdubbel het. Vanweë die enorme uitbreiding en sentralisasie van die Assiriese gebied en die stigting van 'n vaste weermag, beskou sommige historici Tiglat-Pileser se bewind as die ware oorgang van Assirië in 'n ryk. Die hervormings en metodes van beheer wat hy bekend gestel het, het nie net die basis geskep vir beleide wat deur latere Assiriese konings gevolg is nie, maar ook deur latere ryke vir millenniums ná sy dood. Die omstandighede waaronder Tiglat-Pileser koning geword het, is nie duidelik nie. Omdat antieke Assiriese bronne teenstrydige weergawes van sy afkoms gee en daar 'n opstand was om en by die tyd van sy troonbestyging, het baie historici tot die gevolgtrekking gekom dat hy 'n troonrower was wat die troon van sy voorganger, Assur-nirari V, afgeneem het. Dié was óf sy pa óf sy broer. Ander historici meen die bewyse kan ook vertolk word as dat hy die troon op 'n wettige wyse geërf het. Die debat duur voort. Tiglat-Pileser III het vroeg in sy bewind die koninklike mag vergroot deur die invloed van prominente amptenare en generaals in te kort. Hy het ’n groot deel van die [[antieke Nabye Ooste]] onderwerp; in die suide sy mede-[[Mesopotamië|Mesopotamiërs]] in [[Babilonië]] en [[Galdea]], asook verskeie volke van die [[Arabiese Skiereiland]]; in die suidweste [[Israel]], [[Juda]], [[Filistyne|Filistea]], Samarra, [[Moab]], Edom, die [[Suteërs]] en [[Nabateërs|Nabatea]]; in die noorde [[Urartu]], [[Armenië]] en [[Skitië]] in die [[Kaukasus]], [[Kimmeriërs|Krimmerië]] aan die [[Swartsee]], en Nairi; in die noordweste ’n groot deel van oostelike en suidwestelike [[Klein-Asië]], insluitende die [[Hetiete]], [[Frigië]] en [[Karië]]; in die weste die [[Grieke]] van [[Siprus]] en Aram (die hedendaagse [[Sirië]]), en die [[Mediterreense]] stadstate [[Fenisië]]/[[Kanaän]]; in die ooste [[Persië]], [[Medië]], die [[Goeteërs]], die [[Manneërs]] en [[Elam]]. Later tydens sy bewind is hy ook in Babilonië as koning gekroon. Tiglat-Pileser III het opstande teen die Assiriese bewind ontmoedig deur middel van die gedwonge deportasie van duisende mense deur sy hele ryk. Hy was een van die suksesvolste militêre aanvoerders in die wêreldgeskiedenis – hy het die grootste deel van die wêreld verower wat aan die Assiriërs bekend was. ==Agtergrond== ===Afkoms en troonbestyging=== [[Beeld:Tiglath-pileser III, an alabaster bas-relief from the king's central palace at Nimrud, Mesopotamia..JPG|thumb|180px|links|Tiglah-Pileser III in 'n koninklike strydwa op een van die reliëfs uit die koninklike paleis in Nimrud.]] Daar is nie genoeg bewyse wat bewaar gebly het om te kan weet hoe Tiglat-Pileser III op die troon gekom het nie.{{Sfn|Zawadzki|1994|p=53}} Die aard van sy opvolging is dus onduidelik en word betwis.{{Sfn|Davenport|2016|p=36}} Verskeie bewyse dui aan dat hy 'n troonsteler (usurpator) kon gewees het. Feite wat hierop dui, is dat daar in 746/'45&nbsp;v.C. 'n opstand in Nimrud, die hoofstad van die [[Assiriese Ryk]], was{{Sfn|Davenport|2016|p=36}}{{Sfn|Radner|2016|p=47}} en dat talle amptenare en goewerneurs ná 745&nbsp;v.C. vervang is.{{Sfn|Radner|2012}} Daarbenewens gee antieke Assiriese bronne teenstrydige inligting oor Tiglat-Pileser se afkoms, terwyl inskripsies deur Tiglat-Pileser self beweer sy troonbestyging is slegs danksy goddelike seleksie, eerder as die tipieser praktyk van Assiriese konings om hulle troonbestyging toe te skryf aan goddelike seleksie én koninklike afkoms.{{Sfn|Davenport|2016|p=36}} Volgens die Assiriese Koningslys was Tiglat-Pileser se vader sy onmiddellike voorganger, Assur-nirari&nbsp;V, terwyl Tiglat-Pileser self in sy inskripsies beweer hy was die seun van Adad-nirari&nbsp;III, wat beteken hy was Assur-nirari se broer.{{Sfn|Chen|2020|p=|pp=200–201}} Assirioloë en ander historici het oorwegend tot die gevolgtrekking gekom dat Tiglat-Pileser 'n troonrower was.{{Sfn|Davenport|2016|p=36}}{{Sfn|Radner|2016|p=47}}{{Sfn|Brinkman|1968|p=406}}{{Sfn|Grayson|1981|p=73}}{{Sfn|Zawadzki|1994|p=54}} Die Assirioloog Bradley J. Parker sê selfs hy was glad nie deel van die vorige koninklike dinastie nie,{{Sfn|Parker|2011|p=367}} maar volgens die Assirioloog Karen Radner is sy bewerings van koninklike afkoms waarskynlik waar, wat beteken hy was 'n wettige aanspraakmaker op die troon, al het hy dit geroof. Hy was volgens haar die wenner in 'n interdinastiese [[burgeroorlog]].{{Sfn|Radner|2016|p=47}} Daar was geen opstande teen Tiglat-Pileser nadat hy die troon oorgeneem het nie.{{Sfn|Radner|2016|p=47}} Of hy van koninkliike afkoms was of nie, dit is steeds onseker wie se seun hy was. Die Assiriese Koningslys kon 'n fout gemaak het dat hy Assur-nirari se seun was,{{Sfn|Davenport|2016|p=36}} hoewel dit onwaarskynlik was volgens die Assirioloog Paul Garelli, omdat daar 'n verskil van 38 jaar is tussen Adad-nirari en Tiglat-Pileser se bewind. Dit kan wees dat die woord "seun" in Tiglat-Pileser se inskripsies eintlik "kleinseun" beteken, wat beteken hy was óf Assur-nirari se seun óf Adad-nirari s'n, maar het redelik laat die troon bestyg, toe hy moontlik al 50 was.{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|p=390}} [[Beeld:Tell Ahmar, mural palacio rey Tiglatpileser audiencia sicglo VIII.jpg|thumb|300px|'n Muurskildering van Tiglat-Pileser (sittende). Die amptenaar die naaste aan hom aan die regterkant is sy seun Salmaneser V.{{Sfn|Radner|2012}}]] Die Assiriese Eponiemkroniek ('n lys eponieme, of jaarname, wat gewoonlik deur invloedryke amptenare gekies is) bevestig dat daar 'n opstand in Nimrud was die jaar voordat Tiglat-Pileser koning geword het. Die historikus Stefan Zawadzki het in 1994 geskryf die eponieme werp ook lig op hoe die oorgang van Assur-nirari na Tiglat-Pileser kon plaasgevind het. Volgens Zawadzki en ander is dit 'n aanduiding dat hy die troon ná 'n staatsgreep bestyg het. Zawadzki meen die staatsgreep is dalk nie deur Tiglat-Pileser self begin nie, maar met sy medewete en toestemming. Die Assirioloog Paul Garelli glo die opstand in 746&nbsp;v.C. is deur die invloedryke hofamptenaar Samsi-ilu begin en dat Tiglat-Pileser die opstand onderdruk en die troon geërf het.{{Sfn|Garelli|1991|p=48}} Volgens die historikus Tracy Davenport was Tiglat-Pileser se bewind heeltemal wettig en het hy dalk vir 'n ruk saam met Assur-nirari regeer. Sy het ook die Eponiemkroniek bestudeer en bevind sekere feite dui daarop dat Assur-nirari tot in 744&nbsp;v.C. kon regeer het, en van 745 tot 744&nbsp;v.C. saam met Tiglat-Pileser. Beide die Eponiemkroniek en Koningslys lui Assur-nirari het 10 jaar lank regeer, dus tot 744&nbsp;v.C.{{Sfn|Davenport|2016|p=|pp=37–41}} ===Naam=== [[Beeld:Phull and Theglathphalasar.png|thumb|180px|Konings ''Phull'' en ''Theglathphalasar'' in die Nürembergkroniek van 1493, wat Tiglat-Pileser en Pulu verwar as twee verskillende konings.]] Omdat Assirië eeue lank bekend was vanweë sy verskyning in die [[Hebreeuse Bybel]], word die Bybelse vorm van hulle name algemeen gebruik.{{Sfn|Radner|2012}} Die moderne naam Tiglat-Pileser kom dus van die Hebreeuse ''Tīglaṯ Pīl'eser'' (תִּגְלַת פִּלְאֶסֶר),{{Sfn|Jacobs|Price|1906|p=145}} 'n verkeerde vorm van die oorspronklike [[Akkadies]]e naam, ''Tukultī-apil-Ešarra'' ([[Beeld:Assyrian cuneiform U120A0 or U12365 MesZL 810 or U121AA or U12089 MesZL 808 or U12306 or U12247 MesZL 809 and MesZL 811.svg|20px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U122FE MesZL 118.svg|26px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12000 MesZL 839.svg|13px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U1208D MesZL 495.svg|29px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U1212D MesZL 631 or U122B9 MesZL 632 and MesZL 633.svg|17px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U1228F MesZL 511.svg|33px]]).{{Sfn|Radner|2012}}''{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|p=391}}{{Sfn|Jacobs|Price|1906|p=145}} ''Tukultī-apil-Ešarra'' is waarskynlik 'n troonnaam wat hy aangeneem het toe hy koning geword het{{Sfn|Radner|2012}} en beteken "my vertroue is in die seun van Ešarra". <ref name=tempel group="nota">Ešarra was 'n tempel wat aan die god Ninurta gewy was (wat dus "die seun van Ešarra" was). Teen die tyd van Tiglat-Pileser se bewind is Ninurta beskou as die seun van die nasionale god [[Assur (god)|Assur]].</ref>{{Sfn|Radner|2012}} In sommige bronne wat nie uit dié tyd spruit nie, soos die Ptolemeuse Kanon en die Babiloniese Koningslys, word Tiglat-Pileser Pulu genoem (''Pūlu'', [[Beeld:Assyrian cuneiform U1204D MesZL 580.svg|32px]][[Beeld:Assyrian cuneiform U12073 MesZL 813 or U121FB MesZL 812 or U121FC MesZL 814.svg|26px]]).{{Sfn|Frame|1992|pp=303–304}}{{Sfn|Bertin|1891|p=49}} Die [[etimologie]] hiervan is onseker.{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|p=388}} Geen kontemporêre bron gebruik dié naam nie en daar is geen bewyse dat dit ooit amptelik gebruik is nie.{{Sfn|Frame|1992|pp=303–304}} Sommige Assirioloë, soos Eckart Frahm en Paul-Alain Beaulieu, het voorgestel Pulu was Tiglat-Pileser se oorspronklike naam voordat hy koning geword en sy troonnaam aangeneem het,{{Sfn|Frahm|2017|p=176}}{{Sfn|Beaulieu|2018|p=197}} of dalk 'n bynaam.{{Sfn|Beaulieu|2018|p=197}} Volgens Gerard Gertoux was Tiglat-Pileser III die seun van Adad-nirari III en het hy die naam Pulu as jong medeheerser gebruik. Toe hy vir die laaste twee jaar van sy lewe koning van [[Babilon]] word, het dit weer sy amptelike naam in Babilon geword. Gertoux meen die naam kom van die woord ''aplu'', “die erfgenaam”.<ref>Gerard Gertoux 2015, [https://hal.science/hal-03207471v2/document Assyrian and biblical chronologies are they reliable? (hersien in 2023)] 61 bladsye - hal.science </ref> ===Assirië voor Tiglat-Pileser === Assirië se opkoms as 'n prominente staat was die eerste keer tydens die tydperk van die [[Middel-Assiriese Ryk]] in die 14de eeu&nbsp;v.C. Dit was voorheen net 'n stadstaat wat gesentreer was om die stad [[Assur]].{{Sfn|Düring|2020|p=43}} Van die 12de eeu&nbsp;v.C. af het die Middel-Assiriese Ryk 'n tydperk van agteruitgang beleef en was dit toenemend beperk tot net die Assiriese hartland self.{{sfn|Düring|2020|p=46}} Hoewel die agteruitgang soms beëindig is deur energieke vegter-konings, het herowerings nie lank gehou nie – tot met die tyd van Assur-dan&nbsp;II (bewind 934-912&nbsp;v.C.), wat in die noordooste en noordweste veldtogte gevoer het.{{sfn|Frahm|2017|p=167}} Die troonbestyging van Assur-dan se seun Adad-nirari&nbsp;II (bewind 911-891&nbsp;v.C.) merk tradisioneel die begin van die Nieu-Assiriese Ryk.{{sfn|Merrill|Rooker|Grisanti|2011|p=30}} Onder die vroeë Nieu-Assiriese konings was daar 'n geleidelike herowering van Assiriese grondgebied.{{Sfn|Frahm|2017|p=167}} Die sukses hiervan was besonders in die lig daarvan dat dié konings basies die Assiriese Ryk van voor af moes opbou.{{Sfn|Düring|2020|p=144}} Onder Assurnasirpal&nbsp;II (bewind 883-859&nbsp;v.C.) het die Nieu-Assiriese Ryk die oorheersende politieke mag in die antieke Nabye Ooste geword.{{Sfn|Frahm|2017|pp=167, 169}} Assurnasirpal se seun Salmaneser&nbsp;III (bewind 859-824&nbsp;v.C.) het die Assiriese grondgebied verder vergroot, maar dit was moeilik om die gebied te stabiliseer en die laaste paar jaar van sy bewind is gekenmerk deur 'n hernude tydperk van stagnasie en agteruitgang, met beide eksterne en interne konflik.{{Sfn|Frahm|2017|p=172}} [[Beeld:Sarduri II.jpg|thumb|240px|Sarduri II van [[Urartu]], 'n groot teenstander van Assirie.]] Die grootste probleme waarmee Salmaneser laat in sy bewind te doen gekry het, was die opkoms van die koninkryk [[Urartu]] in die noorde en die toenemende politieke gesag en invloed van die "magnate", 'n groep invloedryke Assiriese howelinge en amptenare.{{Sfn|Frahm|2017|p=172}} Die opkoms van Urartu was 'n bedreiging vir Assiriese heerskappy, want onderwerping aan Urartu is daur baie [[vasal]]s beskou as 'n realistiese alternatief vir Assirië.{{Sfn|Radner|2012}} Urartu se administrasie, [[kultuur]], [[skryfstelsel]] en [[godsdiens]] het baie ooreengestem met dié van Assirië. Die konings was ook [[Outokrasie|outokrate]], nes die Assiriese konings. Die uitbreiding van grondgebied deur die konings van beide Urartu en Assirië het gelei tot gereelde militêre botsings tussen die twee, al was hulle deur die [[Taurus]]berge geskei.{{Sfn|Frahm|2017|pp=170–171}} Vir 'n kort ruk was Urartu se weermag net so sterk soos Assirië s'n,{{Sfn|Radner|2012}} hoewel die Assiriërs baie oorwinnings oor Urartu behaal het, soos die plundering van Urartu se hartland laat in Salmaneser se bewind.{{Sfn|Frahm|2017|p=171}} Urartu het egter self oorwinnings behaal. In 754 het koning Sarduri&nbsp;II van Urartu die Assiriese weermag onder Assur-nirari&nbsp;V by [[Arpad]] oorwin, 'n gebeurtenis wat daartoe kon gelei het dat die Assiriese weermag vir jare daarna nie veldtogte gevoer het nie.{{Sfn|Radner|2012}} Die Assiriese konings kon nie eksterne bedreigings afweer nie, omdat die magnate geleidelik die oorheersende politieke spelers geword en die sentrale regering baie verswak het.{{Sfn|Frahm|2017|p=173}} Die bewind van Tiglat-Pileser se drie voorgangers, Salmaneser&nbsp;IV (783-773&nbsp;v.C.), Assur-dan&nbsp;III (773-755&nbsp;v.C.) en Assur-nirari&nbsp;V, was die laagtepunt van Assiriese koninklike mag. In Salmaneser&nbsp;IV se bewind het die bevelvoerder Samsi-ilu homself in plaas van die koning krediet vir militêre oorwinnings gegee.{{Sfn|Frahm|2017|p=175}} Dit lyk of Assur-nirari&nbsp;V redelik laks was as heerser. Hy het net drie veldtogte gevoer en deur die grootste deel van sy bewind in Assirië gebly. Hy het ook sover bekend nie enige bouprojekte aangepak nie.{{Sfn|Grayson|1982|p=|pp=277–278}} ==Bewind== ===Hervormings en beleide=== [[Beeld:Tiglath-pileser III and submission of an enemy, 8th century BC, from Nimrud, Iraq. The British Museum.jpg|thumb|240px|'n Reliëf van Nimrud wat wys hoe Tiglat-Pileser (regs) op 'n verslane vyand trap.]] Een van Tiglat-Pileser se belangrikste vroeë hervormings was om die invloed van die magnate te verminder en so die mag van die koning te vergroot. Die verdeling van die groot provinsies, wat vroeër deur die magnate regeer is, in kleiner eenhede onder goewerneurs wat die koning aangestel het, het die rykdom en mag van die magnate verklein. Die reg om militêre en bouprojekte goed te keur is ook van hulle weggeneem en was daarna tot die koning beperk. Sommige histories prominente amptenare, soos Samsi-ilu, se naam is uit alle inskripsies en dokumente geskrap.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Die mag van die magnate om die koning teen te staan is so feitlik uitgewis.{{Sfn|Düring|2020|p=142}} Tiglat-Pileser het ook nuwe lewe geblaas in die Assiriese weermag. Hy het dit verander van 'n seisoenale leër, wat net in die somer aktief was, in 'n professionele weermag. Onder Tiglat-Pileser is dienspligtiges vervang met opgeleide, gespesialiseerde soldate.{{Sfn|Radner|2012}} Hy het ook nuwe en beter wapens, tegnologieë en logistieke bekend gestel. Deur Tiglat-Pileser se hele bewind is die weermag ook vergroot deur die indiensneming van soldate van die verskillende lande wat Assirië verower het en huursoldate van [[Babilonië]] en [[Anatolië]]. Hoewel Tiglat-Pileser se verowerings baie geld ingebring het, lyk dit of hy min daarvan in die Assiriese hartland self belê het; die enigste gebou wat hy laat oprig het, was 'n nuwe paleis in Nimrud. Hy het waarskynlik eerder die geld gebruik om die weermag te verbeter en vir projekte in die provinsies.{{Sfn|Radner|2012}} Tiglat-Pileser se verowerings is gekenmerk deur die verplasing van tienduisende mense, indien nie honderdduisende nie. Hoewel vorige konings ook mense hervestig het, het Tiglat-Pileser massas mense dikwels hervestig, 'n beleid wat deur sy opvolgers voortgesit is. Die beleid het twee doele gehad: eerstens om die plaaslike identiteit in verowerde streke te verminder en so die kans van opstande te verklein, en tweedens om werkers in diens te neem en te verskuif na waar die koning hulle nodig gehad het, soos in die onderontwikkelde provinsies.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Hoewel die verplasing van mense waarskynlik verwoestend was vir hulle en die streke waarvandaan hulle gekom het,{{Sfn|Frahm|2017|p=|pp=177–178}}{{Sfn|Radner|2017|p=212}} is die hervestigde mense nie skade berokken of vermoor nie;{{Sfn|Frahm|2017|p=|pp=177–178}} gedeporteerde mense se werk en bekwaamhede was hoogs gewaardeer. Hulle reise en nuwe nedersettings is so veilig en gerieflik as moontlik gemaak.{{Sfn|Radner|2017|p=210}} ===Oorloë en verowerings=== ====Vroeë veldtogte==== [[Beeld:Tiglath-Pileser III before the citadel of Turushpa.png|240px|thumb|'n 20ste-eeuse illustrasie van Tiglat-Pileser in 743&nbsp;v.C. buite die hoofstad van Urartu.]] Benewens sy hervormings, is Tiglat-Pileser se bewind gekenmerk deur 'n reeks grootskaalse militêre veldtogte in alle rigtings.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Hoewel hy sy krygsdade in fyn besonderhede in sy "annale" aangeteken het (op groot klipstene in sy paleis in Nimrud), het hulle swak bewaar gebly.{{Sfn|Frahm|2017|p=176}} Van baie van sy veldtogte is net 'n vae omtrek duidelik.{{Sfn|Oded|1974|p=42}} Tiglat-Pileser se eerste veldtog was al in 744&nbsp;v.C., toe hy Babiloniese grondgebiede oos van die [[Tigris]]rivier aangeval het.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Die konflik is gou beëindig, met die grens tussen Assirië en Babilonië wat in Tiglat-Pileser se guns verskuif het.{{Sfn|Radner|2012}} In 743&nbsp;v.C. het hy veldtogte naby die Zagrebberge gevoer en twee nuwe provinsies geskep: Bit‐Ḫamban en Parsua.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Dié provinsies het aan 'n baie belangrike handelsroete gelê wat die voorloper van die latere [[Syroete]] was.{{Sfn|Radner|2012}} Die Assiriese suksesse in 744 en 743&nbsp;v.C. het aan die ryk se bure gewys sy tydperk van stagnasie is verby.{{Sfn|Radner|2012}} Tiglat-Pileser se sukses het Iranzu, koning van die [[Manneërs]] ('n volk in die huidige Noordwes-Iran), geïnspireer om Tiglat-Pileser in 744&nbsp;v.C. te ontmoet en 'n verbond te sluit. Tiglat-Pileser was gretig om dit te aanvaar, want dit het Assirië teen aanvalle deur Urartu beskerm.{{Sfn|Fuchs|2017b|p=262}} Dié ontwikkelings het Sarduri II van Urartu bekommer en hy het groter pogings aangewend om Assirië se heerskappy teen te staan en oor te neem. Later in 743&nbsp;v.C. het Sarduri en sy leër by die [[Eufraat]], die grens tussen Urartu en Assirië, aangekom{{Sfn|Radner|2012}} met sy magte wat versterk is deur troepe van verskeie koninkryke en state in Sirië.{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} In dieselfde jaar het Tiglat-Pileser en Sarduri in 'n geveg naby Arpad betrokke geraak. Anders as met die Assiriese nederlaag 11 jaar tevore, het Tiglat-Pileser die geveg gewen.{{Sfn|Radner|2012}}{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Dit was een van die grootste triomfe van sy bewind.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Sarduri het gevlug en is agternagesit tot by die hoofstad van Urartu.{{Sfn|Radner|2012}} ====Verowering van die Levant==== [[Beeld:Assyrian Relief Attack on Enemy Town from Kalhu (Nimrud) Central Palace reign of Tiglath-pileser III British Museum - 2.jpg|260px|thumb|links|'n Reliëf van Tiglat-Pileser se paleis in Nimrud wat die Assiriese beleg van 'n stad uitbeeld.]] In 743-732&nbsp;v.C. het Tiglat-Pileser verskeie veldtogte in die [[Levant]] gevoer en dit het gelei tot die anneksasie van gebiede en die verlies van die onafhanklikheid van talle antieke state in die streek.{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} Nadat hy Sarduri verslaan het, het Tiglat-Pileser besluit om Arpad self oor te neem, beide vanweë die stad se strategiese waarde{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} en omdat dit aan Sarduri toegang tot die Assiriese grens verleen het.{{Sfn|Radner|2012}} Ná drie veldtogte oor drie jaar en 'n lang beleg is Arpad in 740&nbsp;v.C. verower.{{Sfn|Radner|2012}}{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Arpad se grondgebied is in twee provinsies verdeel en by die Nieu-Assiriese Ryk ingelyf.{{Sfn|Radner|2012}} Die anneksasie van Arpad het die heersers deur die hele Levant op hulle hoede geplaas.{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} In die tydperk van Assiriese stagnasie het baie van dié state daarna gestreef om uit te brei en groot koninkryke uit eie reg te word, iets wat die Assiriërs as anti-Assiriese bedrywighede kon ervaar het.{{Sfn|Dubovský|2006|p=|pp=154–155}} In 738&nbsp;v.C. het Tiglat-Pileser sy pogings in Sirië voortgesit en grond suid van Arpad verower. Hy het drie nuwe provinsies geskep: Kullania, Ḫatarikka en Ṣimirra. Dié lande is regeer deur die Siries-Hetitiese koninkryk Hama, wat hy daarvan beskuldig het dat hulle teen hom saamsweer.{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} Tiglat-Pileser se strategie om die Levant te verower is versigtig beplan en voorberei. Hy het eers die kleiner koninkryke met vinnige aanvalle onderwerp. Danksy dié verowerings kon Assiriese soldate tydens latere veldtogte vinnig en maklik deur die streek beweeg.{{Sfn|Dubovský|2006|p=|pp=161–162}} Tydens die veldtog teen Hama het Tiglat-Pileser eers die Siries-Hetitiese koninkryk Pattin aangeval en verower.{{Sfn|Radner|2012}} Hama het volle anneksasie gespaar gebly en kon as 'n [[vasal]] 'n mate van onafhanklikheid behou. Die oorwinning het nog state in die streek oorreed om heffings aan Assirië te betaal, insluitende die [[Fenisië|Fenisiese]] stad [[Bublos]], die [[Koninkryk Israel]], verskeie state in Oos-Anatolië en sommige [[Arabiere|Arabiese]] stamme.{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} Israel en Damaskus het tydens die konflik hulp aan Hama gestuur.{{Sfn|Radner|2012}} [[Beeld:Assyrian Relief depicting Battle with Camel Rider from Kalhu (Nimrud) Central Palace Tiglath pileser III 728 BCE British Museum AG.jpg|thumb|240px|'n Reliëf van Tiglat-Pileser se paleis van Assiriese soldate wat 'n kameelruiter agternasit.]] Tiglat-Pileser het in 734&nbsp;v.C. sy vyfde veldtog in die Levant gevoer, tot so ver suid as die grens met [[Antieke Egipte|Egipte]].{{Sfn|Frahm|2017|p=177}}{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} Dit het gelei tot die verowering van [[Gasa]] en die onderwerping van talle state. Teen dié tyd was die hele Levant regstreeks of onregstreeks onder Assiriese heerskappy.{{Sfn|Bagg|2017|pp=270–271}} Assirië en Egipte het ook vir die eerste keer in die geskiedenis 'n grens gedeel.{{Sfn|Elat|1978|p=20}} [[Koninkryk Juda|Juda]], Edom, [[Moab]], Ammon en ander state het heffings aan Assirië begin betaal.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}}{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} Deur sy beheer deur die Levant uit te brei het Tiglat-Pileser 'n halfsirkel van beheer om Israel en Aram-Damaskus gevorm wat hulle van Egipte afgesny het. Laasgenoemde het met tye hulp aan die Levantynse state aangebied. Aram-Damaskus het so geopolities afgesonderd geraak en hulle voedselvoorraad was te klein vir al sy mense.{{Sfn|Dubovský|2006|p=|pp=162–163}} [[Beeld:Capture of Damascus by Tiglath-Pileser III.png|thumb|240px|'n 20ste-eeuse illustrasie van Tiglat-Pileser se verowering van [[Damaskus]] in 732&nbsp;v.C.]] In 733&nbsp;v.C. het Tiglat-Pileser weer teen Aram-Damaskus opgeruk, want dit was die sterkste oorblywende staat in die streek, en hulle is gesteun deur [[Tirus]] en Israel. In 732&nbsp;v.C. is [[Damaskus]] verower en Tiglat-Pileser het die grondgebied van Aram-Damaskus geannekseer.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}}{{Sfn|Bagg|2017|p=270}} In dieselfde konflik het Tiglat-Pileser Tirus verower{{Sfn|Dubovský|2006|p=163}} en Israel verslaan. Hy het laasgenoemde in twee verdeel: die noordelike deel as die provinsie Megiddo en die suidelike deel as 'n vasalstaat.{{Sfn|Radner|2012}} Die enorme westelike uitbreiding van Assirië het Tiglat-Pileser en sy leërs in regstreekse kontak gebring met Arabiese stamme, van wie verskeie heffings begin betaal het. In 733&nbsp;v.C. het Tiglat-Pileser opgeruk teen die Kedariete suid van Damaskus, in die hoop om sy beheer oor Suid-Sirië te konsolideer.{{Sfn|Frahm|2017b|p=|pp=300–301}} Die verrassingsaanval het die Kedaritiese koningin, Samsi, onkant betrap en die Kedariete is maklik verslaan.{{Sfn|Dubovský|2006|p=162}} Tiglat-Pileser het egter besef hy sou nie die gebiede wat deur die Kedariete regeer is, kan beheer nie. Hy het Samsi dus toegelaat om aan die bewind te bly onder die toesig van 'n Assiriese amptenaar as gids vir haar politieke dade.{{Sfn|Frahm|2017b|p=|pp=300–301}} ====Verowering van Babilonië==== [[Beeld:Tiglath-Pileser map.png|thumb|240px|links|'n Kaart van die Nieu-Assiriese Ryk voor (pers) en ná (pers en blou) Tiglat-Pileser se bewind.{{Sfn|Frahm|2017|p=179}}]] Laat in sy bewind het Tiglat-Pileser al hoe meer op [[Babilonië]] in die suide gekonsentreer.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} Dit was eens 'n groot en invloedryke koninkryk wat eeue lank met Assirië meegeding het,{{Sfn|Frahm|2014|p=209}} maar gedurende die Nieu-Assiriese tydperk het dit swakker as sy noordelike buurstaat geword.{{Sfn|Brinkman|1973|p=89}} Babilonië het nie 'n goed georganiseerde weermag of interne etnies-kulturele verdeling gehad nie. Die staat het die meeste van die prominente suidelike stede beheer, soos [[Babilon]], [[Kisj]], [[Ur]], [[Uruk]], [[Borsippa]] en [[Nippur]], maar was nie die enigste prominente groep in die streek nie. [[Galdeërs|Galdese]] stamme, regeer deur hoofmanne wat dikwels onder mekaar baklei het, het die grootste deel van die suidelikste grondgebied oorheers. [[Arameërs]] het ook aan die rand van die gebied gewoon en was berug daarvoor dat hulle omringende gebiede geplunder het.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}}{{Sfn|Brinkman|1973|p=|pp=89–90}} In 731&nbsp;v.C. het die Galdese hoofman Nabu-mukin-zeri van die stam Bit-Amukkani die mag in Babilon as koning oorgeneem.{{Sfn|Radner|2012}}{{Sfn|Beaulieu|2018|p=196}} Hy wou 'n einde bring aan die verdelings in Babilonië. Tiglat-Pileser het sy troonbestyging beskou as 'n uitdaging en bedreiging van Assiriese belange en heerskappy{{Sfn|Radner|2012}}{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} en het dus daarna gestreef om Nabu-mukin-zeri en sy ondersteuners oor die volgende paar jaar te verslaan. Eerstens het Assirië se weermag Babilonië se oosgrens afgesper om te keer dat Nabu-mukin-zeri steun kry van [[Elam]], wat dikwels Assiriese belange teengestaan het. Daarna het Tiglat-Pileser 'n paar Aramese en Galdese clans onderwerp.{{Sfn|Beaulieu|2018|p=196}} [[Beeld:Britishmuseumassyrianreliefhorsemannimrud.jpg|thumb|200px|'n Reliëf uit Tiglat-Pileser se paleis van 'n Assiriese ruiter.]] Die stryd om beheer van Babilonië het in 730&nbsp;v.C. in alle erns begin. In dié jaar het Assiriese gesante aangeteken dat hulle na Babilonië gereis en 'n beroep op die inwoners gedoen het om hulle poorte oop te maak en aan Tiglat-Pileser oor te gee. Hulle het gesê die koning sou aan hulle amnestie en belastingsvoordele toestaan. Die Babiloniërs het die aanbod van die hand gewys. Nabu-mukin-zeri was nie in dié tyd in Babilon nie en het waarskynlik opdragte vir die oorlog uit sy tuiste in Sapia gegee.{{Sfn|Beaulieu|2018|pp=196–197}} In 729&nbsp;v.C. het Tiglat-Pileser Babilon verower en hom tot koning van beide Assirië en Babilon verklaar.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} Dit was die eerste Assiriese koning wat as sulks deur die Babiloniërs erken is.{{Sfn|Beaulieu|2018|p=197}} Nabu-mukin-zeri het Sapia in dieselfde jaar verloor, maar het blykbaar aangehou om weerstand teen Tiglat-Pileser te bied tot in 728&nbsp;v.C. As nuwe koning het Tiglat-Pileser heffings ontvang van die magtigste Galdese stamme, die Bit-Dakkuri en Bit-Yakin. Anders as ander lande wat deur Assirië verower is, is Babilonië nie in provinsies verdeel nie, maar het dit 'n volle koninkryk gebly wat in 'n persoonlike unie met Assirië was. Dit was hoofsaaklik omdat Assirië groot respek vir die Babiloniese kultuur en godsdiens gehad het.{{Sfn|Beaulieu|2018|p=198}} Vanweë dié respek en omdat Babilonië tekens van die begin van 'n [[ekonomie]]<nowiki/>se herstel getoon het, het Tiglat-Pileser daaraan gewerk om die bevolking gewoond te maak aan Assiriese heerskappy. Hy het twee keer deelgeneem aan die godsdienstig belangrike Nuwejaarsviering, wat die teenwoordigheid van die koning vereis het, en ook veldtogte gevoer teen oorblywende Galdese vestings in die verre suide wat weerstand teen sy heerskappy gebied het.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} ==Bybelse weergawe== [[Beeld:Tiglath-Pileser II - 1889 drawing.jpg|thumb|200px|Tiglat-Pileser III neem ’n dorp oor.]] In die [[Bybel]] word beskryf hoe Tiglat-Pileser III altesaam 34 ton silwer as heffing van koning Menahem van die [[Koninkryk Israel]] geëis het ([[2&nbsp;Konings]] 15:19) en later sy opvolger, koning [[Peka]], verslaan het (2&nbsp;Konings 15:29). Peka het ’n bondgenootskap gesluit met Resin, koning van Aram, teen [[Agas]] van [[Koninkryk Juda|Juda]], wat die Assiriese monarg se hulp gevra het met die [[Salomo se Tempel|tempel]] se goud en silwer. Tiglat-Pileser het gou gereageer. Hy het eers met sy leër aan die ooskus van die [[Middellandse See]] afgemarsjeer en al die kusstede tot by [[Egipte]] oorgeneem. Dit het sy vyand se toegang tot die see afgesny. Daarna het hy Israel se leër verwoes en die Rubeniete, Gadiete en Manassestam as krygsgevangenes weggevoer na Galag, Gabor, Hara en die Gosanrivier ([[1&nbsp;Kronieke]] 5:26). Hy het ’n marionetkoning in Peka se plek aangestel. Hy het sy veldtog afgesluit deur noord en wes op te trek, Aram te verwoes en Damaskus te verower. Hy het Resin vermoor en die bevolking na Kir weggevoer (2&nbsp;Konings 16:9). Hierna was die Assiriese bondgenootskap nie tot Agas se voordeel nie ([[2&nbsp;Kronieke]] 28:20). ==Familie en opvolging== [[Beeld:Funerary stone tablet of the Assyrian Queen Yaba, wife of King Tiglath-pileser III. From Nimrud, Iraq. Iraq Museum.jpg|thumb|200px|Die grafsteen van Iaba, Tiglat-Pileser se koningin, van Nimrud.]] Die naam van Tiglat-Pileser se koningin was Iaba, maar haar afkoms is onseker.{{sfn|Yamada|Yamada|2017|p=393}}{{Sfn|Collon|2010|p=149}}{{Sfn|Lawson Younger|2002|p=207}} Tiglat-Pileser het vermoedelik rustig weens ouderdom gesterf. Hy is opgevolg deur sy seun [[Salmaneser V]].{{Sfn|Radner|2012}} Gedurende Tiglat-Pileser se bewind was Salmaneser bekend onder sy geboortenaam, Ululayu. "Salmaneser" was 'n troonnaam wat hy aangeneem het toe hy die troon in 727&nbsp;v.C. bestyg het. Salmaneser het waarskynlik aan van sy vader se veldtogte deelgeneem en verskeie briewe van hom aan sy vader is bekend. In baie daarvan doen hy verslag oor die grondgebied wat hy beheer het.{{Sfn|Yamada|Yamada|2017|p=|pp=397–400}} Salmaneser is ná net 'n paar jaar deur [[Sargon II]] vervang nadat hy waarskynlik afgesit en vermoor is. Hoewel die Assiriese Koningslys beweer Sargon was die seun van Tiglat-Pileser, verskyn dié bewering nie in die meeste van sy inskripsies nie. Nadruk word eerder daarop gelê dat hy deur [[Assur]] aangestel is.{{Sfn|Parker|2011|pp=365–367}}''' ==Nalatenskap== [[Beeld:Tiglath-Pileser III Nimrud Louvre AO19853.jpg|left|thumb|160px|'n Reliëf uit Nimrud van Tiglat-Pileser.]] Die Assirioloog Hayim Tadmor verwys na Tiglat-Pileser se bewind as 'n "waterskeiding" in die geskiedenis van die [[Midde-Ooste]].{{Sfn|Dubovský|2006|p=153}} Sy nalatenskap was van enorme historiese belang. Sy bewind word algemeen beskou as die begin van 'n heeltemal nuwe tydperk van Assiriese imperialisme.{{Sfn|Frahm|2017|p=176}}{{Sfn|Dubovský|2006|p=153}} As die vroegste Assiriese koning wat in die Hebreeuse Bybel en die Babiloniese Kroniek genoem word, is Tiglat-Pileser die eerste een oor wie daar eksterne perspektiewe en weergawes van sy bewind bestaan.{{Sfn|Frahm|2017|p=177}} Die hele Mesopotamiese geskiedenis voor Tiglat-Pileser word in die Hebreeuse Bybel geïgnoreer.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} Tiglat-Pileser het Assirië in 'n groot mate uitgebrei.{{Sfn|Radner|2012}} Teen die tyd van sy dood het hy die grondgebied van die Nieu-Assiriese Ryk meer as verdubbel.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} Sy metode van die instelling van Assiriese heerskappy deur verowerde grondgebied in provinsies te verdeel het die ekonomie van die Assiriese staat aansienlik verander. Terwyl die Assiriërs voorheen staatgemaak het op heffings van vasals, het hulle van Tiglat-Pileser se tyd af al hoe meer afhanklik geraak van belasting wat deur provinsiale goewerneurs ingesamel is. Dié benadering het administratiewe koste verhoog, maar ook die risiko van opstande teen Assiriese heerskappy en die behoefte aan militêre ingryping verklein.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} Verskeie Assirioloë meen Assirië het eers 'n ware "ryk" geword tydens die bewind van Tiglat-Pileser{{Sfn|Beaulieu|2018|p=197}}{{Sfn|Frahm|2017|p=178}}{{Sfn|Düring|2020|p=137}}{{Sfn|Oded|1974|p=38}} danksy sy grootte sonder presedent, veeletniese en veeltalige karakter en die nuwe meganismes vir ekonomiese en politieke beheer.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} Assirië onder Tiglat-Pileser word dikwels beskou as die eerste wêreldryk in die geskiedenis:{{Sfn|Oded|1974|p=38}}{{Sfn|Düring|2020|p=133}}{{Sfn|Liverani|2017|p=536}}{{Sfn|Frahm|2017|p=161}}{{Sfn|Elayi|2017|p=2}} 'n ryk sonder enige mededingers{{sfn|Düring|2020|p=144}} wat die grootste deel van die wêreld regeer het wat aan die Assiriërs bekend was.{{Sfn|Liverani|2017|p=536}} Dit het gedien as 'n model vir latere ryke in die Midde-Ooste en elders, hoofsaaklik danksy die imperiale innovasies van Tiglat-Pileser.{{Sfn|Frahm|2017|p=178}} Die Assiriese hervestigingsbeleid wat onder Tiglat-Pileser intenser geword het en onder sy opvolgers voortgesit is, het grootskaalse gevolge gehad. Die belangrikste hiervan is die verbetering van [[besproeiing]] in die provinsies, want hervestigde burgers het landboutegnieke aan nuwe gemeenskappe bekend gestel wat deur Assirië ontwikkel is, en dit het gelei tot vooruitgang deur die hele ryk.{{Sfn|Radner|2017|p=210}} Op lang termyn het die verskuiwing van mense van oor die hele ryk die kulturele en etniese samestelling van die Midde-Ooste vir altyd verander en het dit mettertyd gelei tot die opkoms van [[Aramees]] as die streek se omgangstaal,{{Sfn|Frahm|2017|p=|pp=177–178}} 'n posisie wat dit tot in die 14de eeu n.C. behou het.{{sfn|Filoni|2017|p=37}} ==Notas== {{Reflist|group=nota}} ==Sien ook== * [[Lys van Assiriese konings]] * [[Nieu-Assiriese Ryk]] == Verwysings == {{verwysings|3}} ===Bronne=== {{refbegin|3}} * {{Cite journal|last=Albright|first=W. F.|date=1949|title=Book Reviews: Thierberger, Frederic, ''King Solomon''|url=https://www.proquest.com/openview/0884c644bff3974ab2da96fdad232ac9/1?pq-origsite=gscholar&cbl=1819446|journal=Jewish Social Studies|volume=11|pages=163}} * {{cite book|last=Bagg|first=Ariel M.|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Assyria and the West: Syria and the Levant|pages=268–274}} * {{Cite book|last=Beaulieu|first=Paul-Alain|title=A History of Babylon, 2200 BC - AD 75|publisher=Wiley|year=2018|isbn=978-1405188999|location=Pondicherry|url=https://books.google.com/books?id=yMhQDwAAQBAJ&q=%22Dynasty+of+E%22&pg=PA12}} *{{Cite journal|last=Bertin|first=G.|date=1891|title=Babylonian Chronology and History|journal=Transactions of the Royal Historical Society|volume=5|pages=1–52|doi=10.2307/3678045|jstor=3678045|s2cid=164087631|url=https://zenodo.org/record/1820440}} * {{Cite book|last=Brinkman|first=John Anthony|url=https://books.google.com/books?id=ZqS5LDtxrcYC|title=Political History of Post-Kassite Babylonia (1158-722 B.C.)|publisher=Pontificium Institutum Biblicum|year=1968|isbn=|location=Rome|pages=|oclc=17793}} *{{Cite journal|last=Brinkman|first=John Anthony|date=1973|title=Sennacherib's Babylonian Problem: An Interpretation|journal=Journal of Cuneiform Studies|volume=25|issue=2|pages=89–95|doi=10.2307/1359421 |jstor=1359421 |s2cid=163623620}} *{{Cite book|last=Chen|first=Fei|title=Study on the Synchronistic King List from Ashur|publisher=BRILL|year=2020|isbn=978-9004430921|location=|pages=|chapter=A List of Assyrian Kings|chapter-url=https://brill.com/view/book/9789004430921/back-1.xml?language=en}} *{{Cite journal|last=Cogan|first=Mordechai|date=2017|title=Restoring the Empire|journal=Israel Exploration Journal|volume=67|issue=2|pages=151–167|jstor=26740626}} *{{Cite journal|last=Collon|first=Dominique|year=2010|title=Getting it Wrong in Assyria: Some Bracelets from Nimrud|journal=Iraq|volume=72|pages=149–162|doi=10.1017/S0021088900000619|jstor=20779022 |s2cid=191932360|doi-access=free}} *{{cite book|last=Dalley|first=Stephanie|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Assyrian Warfare|pages=522–533}} *{{Cite conference|last=Damerji|first=Muayyad Said|year=2008|title=An Introduction to the Nimrud Tombs |conference=Nimrud Conference|book-title=New Light on Nimrud: Proceedings of the Nimrud Conference 11th–13th March 2002 |pages=81–82|oclc=276334503}} *{{Cite book|last=Davenport|first=T. L.|title=Situation and Organisation: The Empire Building of Tiglath-Pileser III (745-728 BC)|date=2016|publisher=University of Sydney|url=https://ses.library.usyd.edu.au/bitstream/handle/2123/15464/2016_Tracy_Davenport_thesis.pdf?sequence=2}} * {{Cite journal|last=Dubovský|first=Peter|date=2006|title=Tiglath-pileser III's Campaigns in 734-732 B.C.: Historical Background of Isa 7; 2 Kgs 15-16 and 2 Chr 27-28|journal=Biblica|volume=87|issue=2|pages=153–170 |jstor=42614666}} * {{cite book|last=Düring|first=Bleda S.|url=https://books.google.com/books?id=1NLKDwAAQBAJ|title=The Imperialisation of Assyria: An Archaeological Approach|publisher=Cambridge University Press|year=2020|isbn=978-1108478748|location=Cambridge}} * {{Cite journal|last=Elat|first=Moshe|date=1978|title=The Economic Relations of the Neo-Assyrian Empire with Egypt|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=98|issue=1|pages=20–34 |doi=10.2307/600148 |jstor=600148}} * {{Cite book|last=Elayi|first=Josette|url=https://books.google.com/books?id=TsctDwAAQBAJ&dq=%22Sargon+II%22&pg=PP1|title=Sargon II, King of Assyria|publisher=SBL Press|year=2017|isbn=978-1628371772|location=Atlanta}} * {{Cite book|last=Elayi|first=Josette|url=https://books.google.com/books?id=wap5EAAAQBAJ|title=Tiglath-pileser III, Founder of the Assyrian Empire|publisher=SBL Press|year=2022|isbn=978-1628374308|location=Atlanta}} * {{Cite book|last=Filoni|first=Fernando|url=https://books.google.com/books?id=Xp8rDwAAQBAJ|title=The Church in Iraq|publisher=The Catholic University of America Press|year=2017|isbn=978-0813229652|location=Washington, D.C.}} * {{Cite book|last=Frahm|first=Eckart|url=https://books.google.com/books?id=bF_bAgAAQBAJ|title=Sennacherib at the Gates of Jerusalem: Story, History and Historiography|publisher=Brill PublishersFframe|year=2014|isbn=978-9004265615|editor-last=Kalimi|editor-first=Isaac|location=Leiden|chapter=Family Matters: Psychohistorical Reflections on Sennacherib and His Times|editor-last2=Richardson|editor-first2=Seth}} * {{cite book|last=Frahm|first=Eckart|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=The Neo-Assyrian Period (ca. 1000–609 BCE)|pages=161–208}} * {{cite book|last=Frahm|first=Eckart|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017b|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Assyria and the Far South: The Arabian Peninsula and the Persian Gulf|pages=299–310}} * {{Cite book|last=Frame|first=Grant|url=https://www.academia.edu/1915991|title=Babylonia 689-627 B.C: A Political History|publisher=The Netherlands Institute for the Near East|year=2007|isbn=978-9062580699|ref=CITEREFFrame1992|orig-year=1992}} *{{cite book|last=Fuchs|first=Andreas|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Assyria and the North: Anatolia|pages=249–258}} *{{cite book|last=Fuchs|first=Andreas|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Assyria and the East: Western Iran and Elam|ref=CITEREFFuchs2017b|pages=259–267}} *{{Cite book|last=Garelli|first=Paul|title=Ah, Assyria..., Studies in Assyrian History and Ancient Near Eastern Historiography Presented to Hayim Tadmor|publisher=Magnes|year=1991|editor-last=Cogan|editor-first=M.|location=Jerusalem|chapter=The Achievement of Tiglath-pileser III: Novelty or Continuity?|editor-last2=Ephʿal|editor-first2=I.|chapter-url=https://www.ucl.ac.uk/sargon/downloads/garelli_fs_tadmor_1991.pdf|isbn=978-9654933971|access-date=29 November 2023|archive-date=23 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230523052451/https://www.ucl.ac.uk/sargon/downloads/garelli_fs_tadmor_1991.pdf|url-status=dead}} *{{Cite book|last=Grayson|first=Albert Kirk|url=|title=Assyrian Royal Inscriptions: New Horizons in Literary, Ideological, and Historical Analysis. Papers of a Symposium held in Cetona (Siene) June 26-28 1980|publisher=Instituto per l‘Oriente|year=1981|isbn=|editor-last=Fales|editor-first=F. M.|location=Rome|pages=|chapter=Assyrian Royal Inscriptions: Literary Characteristics}} *{{Cite book|last=Grayson|first=Albert Kirk|title=The Cambridge Ancient History: Volume 3, Part 1: The Prehistory of the Balkans, the Middle East and the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries BC|publisher=Cambridge University Press|year=1982|isbn=0-521-22496-9|editor-last=Boardman|editor-first=John|edition=2nd|location=Cambridge|chapter=Assyria: Ashur-dan II to Ashur-Nirari V (934–745 B.C.)|editor-last2=Edwards|editor-first2=I. E. S.|editor-last3=Hammond|editor-first3=N. G. L.|editor-last4=Sollberger|editor-first4=Edmond|chapter-url=https://www.cambridge.org/core/books/abs/cambridge-ancient-history/assyria-ashurdan-ii-to-ashurnirari-v-954745-bc/84301ADF40B1BC99A9865FDFEF816BFA|name-list-style=amp}} *{{Cite book |last=Tadmor |first=Hayim |url=https://archive.org/details/the-royal-inscriptions-of-tiglath-pileser-iii-king-of-assyria-744-727-bc-and-sha |title=The Royal Inscriptions of Tiglath-Pileser III, King Of Assyria (744-727 BC) And Shalmaneser V (726-722 BC), Kings of Assyria |last2=Yamada |first2=Shigeo |publisher=Eisenbrauns |year=2011 }} *{{Cite encyclopedia|year=1906|title=TIGLATH-PILESER|encyclopedia=The Jewish Encyclopedia|publisher=Funk and Wagnalls|location=New York|url=https://www.jewishencyclopedia.com/articles/14393-tiglath-pileser|last1=Jacobs|first1=Joseph|volume=12|page=145|oclc=460204274|last2=Price|first2=Ira Maurice}} *{{Cite journal|last=Kertai|first=David|year=2013|title=The Queens of the Neo-Assyrian Empire|journal=Altorientalische Forschungen|volume=40|issue=1|pages=108–124|doi=10.1524/aof.2013.0006|s2cid=163392326}} *{{Cite journal|last=Lawson Younger|first=K.|year=2002|title=Yahweh at Ashkelon and Calaḫ? Yahwistic Names in Neo-Assyrian|journal=Vetus Testamentum|volume=52|issue=2|pages=207–218|doi=10.1163/156853302760013866 |jstor=1585090}} *{{cite book|last=Liverani|first=Mario|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Thoughts on the Assyrian Empire and Assyrian Kingship|pages=534–546}} *{{Cite book|last=Luckenbill|first=Daniel David|url=https://oi.uchicago.edu/research/publications/misc/ancient-records-assyria-and-babylonia-volume-1-historical-records-assyria|title=Ancient Records of Assyria and Babylonia: Volume I: Historical Records of Assyria from the Earliest Times to Sargon|publisher=The University of Chicago Press|year=1926|location=Chicago|oclc=492663064}} *{{cite book|last1=Luukko|first1=Mikko|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|last2=Van Buylaere|first2=Greta|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Languages and Writing Systems in Assyria|pages=313–335}} *{{cite book|last1=Merrill|first1=Eugene|url=https://books.google.com/books?id=9iq5AwAAQBAJ|title=The World and the Word: An Introduction to the Old Testament|last2=Rooker|first2=Mark F.|last3=Grisanti|first3=Michael A.|publisher=B&H Publishing Group|year=2011|isbn=978-0805440317|location=Nashville, Tennessee}} *{{Cite journal|last=Oded|first=Bustanay|date=1974|title=The Phoenician Cities and the Assyrian Empire in the Time of Tiglath-pileser III|journal=Zeitschrift des Deutschen Palästina-Vereins|volume=90|issue=1 |pages=38–49 |jstor=27930972}} *{{Cite journal|last=Parker|first=Bradley J.|date=2011|title=The Construction and Performance of Kingship in the Neo-Assyrian Empire|journal=Journal of Anthropological Research|volume=67|issue=3|pages=357–386 |doi=10.3998/jar.0521004.0067.303|jstor=41303323|s2cid=145597598}} *{{Cite web|last=Radner|first=Karen|date=2012|title=Tiglath-pileser III, king of Assyria (744-727 BC)|url=https://www.ucl.ac.uk/sargon/essentials/kings/tiglatpileseriii/|access-date=9 February 2022|website=Assyrian empire builders|archive-date=4 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804090712/https://www.ucl.ac.uk/sargon/essentials/kings/tiglatpileseriii/|url-status=dead}} *{{Cite book|last=Radner|first=Karen|title=Revolt and Resistance in the Ancient Classical World and the Near East: In the Crucible of Empire|publisher=BRILL|year=2016|isbn=978-9004330184|editor-last=Collins|editor-first=John J.|editor-last2=Manning|editor-first2=J. G.|chapter=Revolts in the Assyrian Empire: Succession Wars, Rebellions Against a False King and Independence Movements|chapter-url=https://www.academia.edu/28113365}} *{{cite book|last=Radner|first=Karen|url=https://books.google.com/books?id=nhsmDwAAQBAJ|title=A Companion to Assyria|publisher=John Wiley & Sons|year=2017|isbn=978-1118325247|editor=E. Frahm|location=Hoboken|chapter=Economy, Society, and Daily Life in the Neo‐Assyrian Period|pages=209–228}} *{{Cite book|last=Radner|first=Karen|title=Multilingualism in Ancient Contexts: Perspectives from Ancient Near Eastern and Early Christian Contexts|publisher=African Sun Media|year=2021|isbn=978-1991201164|editor-last=Jonker |editor-first=Louis C.|location=Stellenbosch|chapter=Diglossia and the Neo-Assyrian Empire’s Akkadian and Aramaic Text Production|editor-last2=Berlejung|editor-first2=Angelika|editor-last3=Cornelius|editor-first3=Izak|name-list-style=amp}} *{{Cite journal|last=Yamada|first=Shiego|date=2003|title=Notes on the Genealogical Data of the Assyrian King List|journal=Eretz-Israel: Archaeological, Historical and Geographical Studies|volume=27|pages=265–275 |jstor=23629886}} *{{Cite book|last1=Yamada|first1=Keiko|last2=Yamada|first2=Shiego|title="Now It Happened in Those Days": Studies in Biblical, Assyrian, and Other Ancient Near Eastern Historiography Presented to Mordechai Cogan on His 75th Birthday|publisher=Eisenbrauns|year=2017|isbn=978-1575067612|editor-last=Baruchi-Unna|editor-first=Amitai|volume=2|location=Winona Lake, Indiana|pages=|chapter=Shalmaneser V and His Era, Revisited|editor-last2=Forti|editor-first2=Tova|editor-last3=Aḥituv|editor-first3=Shmuel|editor-last4=Ephʿal|editor-first4=Israel|editor-last5=Tigay|editor-first5=Jeffrey H.|chapter-url=https://www.academia.edu/35496181}} *{{Cite journal|last=Zawadzki|first=Stefan|date=1994|title=The Revolt of 746 B.C and the Coming of Tiglath-pileser III to the Throne|url=http://www.helsinki.fi/science/saa/8.1%2006%20Zawadzki.pdf|journal=State Archives of Assyria Bulletin|volume=8|pages=53–54}} {{refend}} == Eksterne skakels == *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Tiglath-Pileser III|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Konings van Assirië]] [[Kategorie:Babiloniese konings]] k060f0azyeoug6kag0dp0d1wszs07js 0 244150 2895840 2595642 2026-04-21T12:59:16Z Jcb 223 2895840 wikitext text/x-wiki '''Vars water''', ook '''soet water''' genoem, is in teenstelling met [[soutwater]] in beperkte mate op die aarde beskikbaar, vandaar toenemende internasionale, nasionale en ook plaaslike voorskrifte en ander bestuursmaatreëls om die gebruik daarvan te beheer. So het Suid-Afrika in die onlangse jare sy Waterwet (No. 36 van 1998) omvattend hersien. Die feit is dat dié skaars bestaansmiddel in die kern van dier en plant se bestaan is: met slegs sowat 0,75% van die aarde se totale watervoorraad as vars water beskikbaar – sowat driekwart van die 3% van vars water is in gletsers en ander ys opgeneem – vergelyk dit swak met die 97% wat seewater van die totaal uitmaak. == Dinamiese ewewig == [[Lêer:Fresh water fountain.jpg|duimnael|Vars water is in beperkte mate beskikbaar en maak saam met gletser-ys slegs sowat 3% van die wêreld se vars water uit. Dié fonteinwater in Switserland is tot mens en dier se beskikking en word algemeen op baie dorpe in die Noordelike Halfrond aangetref.]] Die hoeveelheid see- en vars water op die aarde is 1&nbsp;385&nbsp;miljoen kubieke kilometer. Die 0,75% vars water wat "geredelik" beskikbaar is, kom in varswatermere, damme, riviere, grondwater en in die atmosfeer voor. Die hoeveelheid [[water]] op die aarde bly konstant en is onderhewig aan die deurlopende waterkringloop van verdamping, reën of sneeu, afvloei en opgaring in damme, mere en die see, van waar die proses opnuut voortgesit word. Die son is die krag agter die waterkringloop. Vars water bevat ’n hoeveelheid organiese en anorganiese stowwe in ’n dinamiese ewewig danksy ’n ingewikkelde reeks selfsuiweringprosesse. Word hierdie fisiese en chemiese ewewig versteur, onder meer weens nywerheids- en huishoudelike afval, kan die water nie sonder nadelige gevolge gebruik word nie. Dié swakgehaltevarswater word gevolglik deur grondwater, riviere en damme opgeneem, waarna plant en dier daaraan blootgestel word. Dit sluit in organiese en anorganiese besoedeling (vergiftiging deur swaarmetale soos kwik, lood, versouting en eutrifisering). == Varswaterfeite == * Nywerhede is die grootste gebruiker van vars water: sowat 300 liter water word benodig om een Sondagkoerant te maak; 170 liter om een kilogram staal te vervaardig. Om een passasiersvoertuig te vervaardig, is altesaam ’n halfmiljoen liter water nodig. * Om voedsel en weefsel te produseer, vereis ook heelwat vars water. ’n Mielieplant het sowat 200 liter water nodig om een kilogram saad te produseer en dit neem 3&nbsp;000 liter water om een brood moontlik te maak. Om een hektaar katoen te produseer, vereis sowat 160&nbsp;000 liter vars water. * Water is die enigste stof op aarde wat natuurlik in al drie vorme voorkom: vloeistof, vastestof (ys) en gas (waterdamp). Terwyl vars water teen 0&nbsp;°C vries, gebeur dit natuurlik nie in soutwater nie weens die opgeloste soute daarin. [[Seewater]] vries eers teen {{nowrap|-1,9 °C}}. * Sowat 70% van reënval gaan uiteindelik terug na die atmosfeer deur middel van verdamping. [[Lêer:Water melon c.s.jpg|duimnael|Sommige vrugte en groente bestaan hoofsaaklik uit water. Waatlemoene bevat meer as 90% water. 'n Eier bestaan uit sowat 70% water.]] * Mense gebruik sowat 6% van die beskikbare vars water. * Die gemiddelde mens gebruik sowat 380 liter vars water per dag in die huis, insluitend stort of bad, kos- en skoonmaak. En elke glas water wat jy drink, bevat molekules wat al ontelbare kere vantevore gebruik is. Die mens kry ’n aansienlike deel van sy daagliks benodigde water uit voedsel. Een eier bevat byvoorbeeld 74% water, ’n waatlemoen of komkommer meer as 90% en selfs vleis bevat sowat 70% water. * Een mens neem sowat 60&nbsp;600 liter vars water in ’n leeftyd in. * Indien ’n mens 15-20% van sy liggaamswater verloor, kan dit sy lewe kos. Die mens se liggaam bestaan uit 65-75% water. * Die hitte wat ’n mens deur een dag se aktiwiteit sou opwek, sou sowat 148&nbsp;°C meer gewees het indien hy nie water in sy weefsel sou hê nie. * Plante bestaan gemiddeld uit 60-90% water. * Navorsing deur universiteite soos die Universiteit van Kaapstad help om sekere gewasse soos mielies meer droogtebestand te maak, wat help dat dit nie soveel vars water nodig het om billike oeste te lewer nie. Dit behels onder meer die inteel van sekere gene van ander droogtebestande plante in mielies en ander gewasse. Slegs sowat 10% van die aarde se oppervlakte is geskik vir [[Gewas (landbou)|gewasverbouing]] en sowat 20% vir weiding. Woestyne, berge en ysdele maak die res uit. Waterverbruik- en navorsing kan ’n deel van marginale gebiede vir lonende gewasverbouing ontsluit. == Grondwater == Die rotse onder die aarde se oppervlakte berg gemiddeld 8&nbsp;miljoen kubieke kilometer vars water. Dit is 40 keer soveel vars water as in riviere, mere en moerasse saam. Die hoogte van die watertafel wissel uiteraard volgens die seisoen, maar die groot vraag na water het die watertafel die afgelope eeu met verskeie meter laat daal. Enkele ander feite oor grondwater kan genoem word: [[Lêer:01 New Zealand Lake Taupo Maori.jpg|duimnael|330x330px|Grondwater word in sommige gevalle deur warm rotse onder die grondoppervlak verhit, soos in die omgewing van die Taupomeer in Nieu-Seeland.]] * Fonteine stel vars water uit die grond spontaan beskikbaar en baie van dié grondwater word as natuurlike water gebottel. Artois in die noordooste van Frankryk is bekend as een van die gebiede ter wêreld wat van die suiwerste fonteinwater bied. Namate grondwater in sekere gebiede besmet word of versout, kan dit dié bron van suiwer water ook raak en daar is reeds mense wat daarop aandring dat sekere fonteinwater aan suiwerheidstoetse onderhewig gemaak moet word. * In baie gebiede waar daar in onlangse jare [[vulkaan]]uitbarstings was, word grondwater deur warm rotse onder die grondoppervlak verhit, soos in die Taupomeergebied in Nieu-Seeland en selfs in Ysland. In sommige gevalle kook die water selfs ondergronds en word strome stoom in die lug vrygestel. * Grondwater in die laagliggende dele naby die see kan heelwat versout en gewasverbouing moeilik maak. Opgeloste minerale kalsiumkarbonaat (kalksteen) en kalsiumsulfaat (gips) kan grondwater ook brak maak. * Hidrologie (die studie van grondwater) maak onder meer van sekere soute, kleurstowwe en [[Radioaktiwiteit|radioaktiewe]] [[Isotoop|isotope]] en ander tegnologie gebruik om die vloei van grondwater te volg of die hoeveelheid te bepaal. == Waterdamp == Verdamping speel ’n belangrike rol in die waterkringloop. Sowat 0,001% van die wêreld se totale watervoorraad is in die vorm van waterdamp in die atmosfeer. Die hoeveelheid atmosferiese water wissel volgens die temperatuur, omdat warm lug meer waterdamp kan hou as koue lug. Die begrippe absolute humiditeit en relatiewe humiditeit is ook van belang. Absolute humiditeit is ’n maatstaf van die hoeveelheid waterdamp (gram waterdamp) in ’n hoeveelheid lug (kubieke meter) en relatiewe humiditeit is ’n maatstaf van die hoeveelheid waterdamp as ’n persentasie van die volume lug se houvermoë teen daardie temperatuur wanneer dit versadig is. Lug wat versadig is – met ’n relatiewe humiditeit van 100% - is die doupunt, omdat verkoeling kondensasie tot gevolg het. Waterdamp kom dus van die verdamping van water in die see, mere, vogtige grond, die meeste plante en selfs mens en dier as ’n natuurlike byproduk van hul metaboliese proses. == Gletser-ys == Vars water word oorheersend in gletser-ys en ander ysbedekkings van die poolgebiede geberg. Eeue gelede het gletsers sowat 'n derde van die aarde se oppervlakte beslaan en vandag is dit sowat 10%. Gletsers vorm wanneer meer sneeu in die winter val as die sneeu wat in die somer smelt en, terwyl die sneeu vermeerder, word dit saamgepers tot massiewe ysmassas. So beslaan die Malaspina-gletser in Alaska 3&nbsp;000 vierkante kilometer en die reusagtige Lambert-gletser by Antarktika het ’n oppervlakte van 'n miljoen vierkante kilometer. Sowat 70% van die aarde se vars water kom in Antarktika-ys voor. Ysberge vorm wanneer groot dele ys van die kante van gletsers afbreek: die Groenland-yslaag veroorsaak duisende ysberge in die noorde van die [[Atlantiese Oseaan]] en skep gevaar vir skepe, veral van April tot Junie. Dit was ’n groot bewegende ysberg wat die [[Titanic]] se ondergang was. Indien een groot ysberg tot die kus gesleep kan word, kan dit heelwat vars water aan ’n waterarm land verskaf. Ongelukkig veroorsaak aardverwarming dat die hoeveelheid ys wat jaarliks smelt, vermeerder. Volgens navorsing het die dikte van yslae in die poolgebiede die afgelope 50 jaar aansienlik afgeneem. Glacier National Park in Amerika het meer as 100 van sy gletsers sedert 1910 verloor. In die Antarktika-gebied het see-ys sedert 1979 met byna 10% gedaal. == Varswaterbestuur == Lande het oor die algemeen wet- en bestuursvoorskrifte wat die gebruik en vermorsing van vars water betref. Selfs lande met volop vars water het streng bepalings wat onder meer besoedeling betref. Omdat Suid-Afrika een van die waterarmste ande ter wêreld is, is dit belangrik dat vars water opgepas word. Daarom maak die Nasionale Waterwet (Wet No. 36 van 1998) voorsiening vir onder meer die bewaring, beskerming, gebruik, bestuur en beheer van die land se waterhulpbronne. Volgens navorsing is die hoeveelheid oppervlakwaterbronne wat beskikbaar is om in die land se waterbehoeftes te oorsien, slegs tot 2030 voldoende (nuwe damme uitgesluit) en moet water gekoester word. === Voorsiening van vars water === Faktore wat die voorsiening van vars water in Suid-Afrika raak, sluit in: * Groot dele van die land het relatief lae reënval – heelwat minder as die wêreldgemiddeld. * Wisselvallige reënvalpatrone maak voorsiening onvoorspelbaar. * Hoewel daar streke met redelik hoë afloop het, is dit in gevalle weg van gebiede waar die vraag na water die hoogste is. * Grondwater is beperk en soms van swak gehalte. * Indringerplante gebruik baie van die land se vars water. === Vraag na vars water === Verskeie faktore dra by tot ’n groeiende vraag na vars water, insluitend: [[Lêer:Street scene in Hillbrow, Johannesburg, South Africa.jpg|duimnael|'n Straattoneel in Johannesburg. Die groeiende vraag na vars water is onder meer weens versnelde verstedeliking en die deurlopende toename in die getal mense.]] * Versnelde verstedeling. * Die toenemende bevolkingsgroei. * Volhoubare ekologiese stelsels en die rehabilitering daarvan. * Die noodsaak om toeganklike en drinkbare vars water aan almal in die land te voorsien. Dit is noodsaaklik dat Suid-Afrika ’n pad volg wat omgewingsvolhoubaar is. Dit sluit die beskikbaarheid en gehalte van vars water in. Waterbestuur behels gevolglik dat die vlakke van varswaterverbruik, -gebruik en –besoedeling en die infrastruktuur (en uiteraard ook die gebrek daaraan) vir die opvangs, behandeling en voorsiening van vars water nie die [[ekostelsel]]s en bevolking moet benadeel nie.   == Bronne == * Bonanni, Andrea, Bracco, Pinuccia, Pretto, Glauco & Zanini, Giuseppe. ''Deans Tell me the Answer''. Dean. 1987. {{ISBN|0 603 00377 X}} * Cheetham, Nicolas. ''Earth. A new Perspective''. Smith Davies. 2005. {{ISBN|1-905204-03-5}} * Departement van Water en Sanitasie. ''Staatskoerant 20615'', 12 November 1999. Nasionale Waterwet (Wet No. 36 van 1998) * Dixon, Dougal (redakteur). ''The Planet Earth Vol.4''. World Book, Inc. 1989. {{ISBN|0-7166-3212-8}} * Ochoa, George, Hoffman, Jennifer & Tin, Thea. ''Climate''. Rodale. 2005. {{ISBN|1-4050-8782-X}} * Paneel redakteurs. ''Family Guide to Nature''. Reader’s Digest. 1984. {{ISBN|0 949819 32 8}} * Paneel skrywers. ''Compton’s Encyclopedia & Fact-Index Volume 25''. Compton. {{ISBN|0-944262-00-7}} * Paneel skrywers. ''New Standard Encyclopedia Volume 19''. Ferguson Publishing Comapy. 1999. {{ISBN|0-87392-103-8}} * Paneel skrywers. ''The World Book Encyclopedia No 21''. World Book. 2010. {{ISBN|978-0-7166-0110-4}} * Paneel skrywers. ''Wêreldspektrum Deel 29''. Ensiklopedie Afrikana. 1983. {{ISBN|0908409 70 2}}. * Uys, Isabel. ''Feitegids. ’n Kernensiklopedie''. Pharos. 2007. {{ISBN|978-1-86890-065-7}}. {{Normdata}} [[Kategorie:Water]] [[Kategorie:Hidrologie]] k20g81bl0fvtwhq0kjp2y9aa2c288kw 0 247134 2895944 2708357 2026-04-21T17:44:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895944 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Luna Paige | beeld = | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = <!-- --> | geboortenaam = <!-- --> | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil --> | sterfdatum = <!-- --> | sterfplek = <!-- --> | genre = Liriek- en Melodiegedrewe | beroep = Sanger | instrument = | jare_aktief = [[1999]] - hede | etiket = | assosiasies = | webwerf = [https://lunamusic.co.za/ lunamusic.co.za] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Luna Paige''' is 'n [[Afrikaans]]e sangeres. Haar solodebuutalbum, ''Luna'' is in [[2003]] opgeneem. Sy het in 2002 in Stellenbosch gegradueer. Alhoewel haar moedertaal Afrikaans is, het sy aanvanklik in Engels gesing, en eindelik na 10 jaar in Afrikaans begin sing.<ref>https://pbs.twimg.com/media/B3SDBf5IYAAd9ab.jpg ''[[Pretoria News]]'', Dinsdag, 25 November 2014</ref> Sy het al saam met talle ander Suid Afrikaanse kunstenaars, soos [[Chris Chameleon]],<ref>https://www.iol.co.za/entertainment/music/luna-turns-a-new-paige-971660 ''[[IOL]]'', 21 Augustus 2009</ref> [[Gerald Clark]]<ref>https://pbs.twimg.com/media/CkWMlenXIAApJ8J.jpg ''Volksblad'' 2 Junie 2016</ref>, [[Nick Turner]] en [[Jamie Jupiter]]<ref>https://pbs.twimg.com/media/DAaOghsXoAAO6Ty.jpg</ref> opgetree. == Diskografie == * Dis die dors & Harmonie 2024 * Gee my ritme (enkelvrystelling) 2016 *[https://soundcloud.com/lunapaige/groot-is-jy Groot is jy] (enkelvrystelling) 2014 * Borders & Beyond, 2014 * Storielied, 2012 * Wonderful Life, 2009 * Missing Pieces, 2005 * Luna, 2003 == Ander Produksies == * [[Korreltjie kantel]], geinspireer deur die liefdesverhouding tussen [[André P. Brink|Andre P. Brink.]] en die digter [[Ingrid Jonker]]<ref>https://www.litnet.co.za/luna-paige-die-belangrikste-om-die-projek-met-integriteit-aan-te-pak/ ''[[LitNet]]''</ref><ref>https://pbs.twimg.com/media/DAaOghsXoAAO6Ty.jpg</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Afrikaanse musiek]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars]] == Eksterne skakels == * [https://lunamusic.co.za/ Luna Paige se amptelike webtuiste] * [https://soundcloud.com/lunapaige/groot-is-jy Soundcloud ] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Paige, Luna}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Lewende mense]] srsb2spuexp3vk3i18qt7r9e7oaz087 2895945 2895944 2026-04-21T17:44:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895945 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Luna Paige | beeld = | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | agtergrondkleur = <!-- --> | geboortenaam = <!-- --> | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = <!-- Gebruik slegs as geen geboorteplek beskikbaar of indien oorsprong van geboorteplek verskil --> | sterfdatum = <!-- --> | sterfplek = <!-- --> | genre = Liriek- en Melodiegedrewe | beroep = Sanger | instrument = | jare_aktief = [[1999]] - hede | etiket = | assosiasies = | webwerf = [https://lunamusic.co.za/ lunamusic.co.za] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Luna Paige''' is 'n [[Afrikaans]]e sangeres. Haar solodebuutalbum, ''Luna'' is in [[2003]] opgeneem. Sy het in 2002 in Stellenbosch gegradueer. Alhoewel haar moedertaal Afrikaans is, het sy aanvanklik in Engels gesing, en eindelik na 10 jaar in Afrikaans begin sing.<ref>https://pbs.twimg.com/media/B3SDBf5IYAAd9ab.jpg ''[[Pretoria News]]'', Dinsdag, 25 November 2014</ref> Sy het al saam met talle ander Suid Afrikaanse kunstenaars, soos [[Chris Chameleon]],<ref>https://www.iol.co.za/entertainment/music/luna-turns-a-new-paige-971660 ''[[IOL]]'', 21 Augustus 2009</ref> [[Gerald Clark]],<ref>https://pbs.twimg.com/media/CkWMlenXIAApJ8J.jpg ''Volksblad'' 2 Junie 2016</ref> [[Nick Turner]] en [[Jamie Jupiter]]<ref>https://pbs.twimg.com/media/DAaOghsXoAAO6Ty.jpg</ref> opgetree. == Diskografie == * Dis die dors & Harmonie 2024 * Gee my ritme (enkelvrystelling) 2016 *[https://soundcloud.com/lunapaige/groot-is-jy Groot is jy] (enkelvrystelling) 2014 * Borders & Beyond, 2014 * Storielied, 2012 * Wonderful Life, 2009 * Missing Pieces, 2005 * Luna, 2003 == Ander Produksies == * [[Korreltjie kantel]], geinspireer deur die liefdesverhouding tussen [[André P. Brink|Andre P. Brink.]] en die digter [[Ingrid Jonker]]<ref>https://www.litnet.co.za/luna-paige-die-belangrikste-om-die-projek-met-integriteit-aan-te-pak/ ''[[LitNet]]''</ref><ref>https://pbs.twimg.com/media/DAaOghsXoAAO6Ty.jpg</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Afrikaanse musiek]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse musikale kunstenaars]] == Eksterne skakels == * [https://lunamusic.co.za/ Luna Paige se amptelike webtuiste] * [https://soundcloud.com/lunapaige/groot-is-jy Soundcloud ] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Paige, Luna}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Lewende mense]] ltc8a4nb0coinsmlr1k2l7mwhmpoux7 0 247193 2895916 2860294 2026-04-21T17:19:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895916 wikitext text/x-wiki [[File:Leopold Godowsky (13 February 1870 – 21 November 1938) in 1915.jpg|thumb|Leopold Godowsky in 1915]] '''Leopold Godowski''' (13 Februarie 1870 – 21 November 1938) was 'n Pools-Amerikaanse klaviervirtuoos, <ref>[[Jean-Pierre Thiollet]], ''88 notes pour piano solo'', "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.50. {{ISBN|978 2 3505 5192 0}}.</ref> komponis, en onderwyser. Hy was een van die mees hooggeagte uitvoerders van sy tyd - en bekend om sy teorieë betreffende 'die aanwending van ontspanne gewig en ekonomie van beweging' binne die klavier- of pianiste tegniek - beginsels wat later gepropageer is deur van Godowski se leerlinge soos ''Heinrich Neuhaus''. Hy was tussen die musikale reuse van sy tyd beskou as die ''Boeddha van die klavier'' , en hy was verder waarskynlik die mees verstommende geval van 'n selfgeleerde kunstenaar en skepper in die geskiedenis van kuns, welke hom uitsonderlik maak.<ref>http://www.godowsky.com</ref> ''Ferruccio Busoni'' het ook beweer dat hy en Godowski "die enigste komponiste was om enigiets van belang of betekenis by te voeg tot die klavier repertoire sedert [[Franz Liszt]]." Godowski was as komponis die beste bekend vir sy ''Java Suite'', ''Triakontameron'', en sy ''Passacaglia en Walzermasken''. Hy het ook verskeie transkripsies of verwerkings van ander komponiste se werke gemaak. Die mees bekendste werk in die verband is die ''53 Studies op Chopin se Études''. (1894–1914).<ref>Hopkins, Grove</ref> ==Invloed en erfenis== [[Image:LeopoldGodowsky55.jpg|right|thumb|200px|Leopold Godowski in 1935 (foto deur [[Carl Van Vechten]])]] Godowski was een van die mees hooggeagte pianiste van sy tyd, en was geprys deur onder meer luisteraars, verhore, kollegas en kritici. [[Arthur Rubinstein]] het opgemerk dat dit hom "vyfhonderd jaar sou neem om 'n tegniek soos Godowski s'n te kry". Godowsky se fenomenaal ingewikkelde transkripsies en onverbeterlike tegniek het sommige kritici so ver beweeg as om hom te beskryf as "'n pianis vir pianiste", soos ''James Huneker'' ook gedoen het.<ref>Dubal, David. 2004. The Art of the Piano, bl. 130. Cambridge, UK, Amadeus Press</ref> Van Godowski se bewonderaars was sulke uitsonderlike pianiste soos ''Vladimir de Pachmann'' en [[Sergei Rachmaninoff]], wat, volgens Godowski se dogter Dagmar, haar vader se musiek en opvoerings verafgod het.<ref>Godowsky, Dagmar. 1958. First Person Plural: The Lives of Dagmar Godowsky, bl. 34. Viking Press.</ref> Selfs persone wat nie van Godowski se interpretasies gehou het nie, het gewoonlik sy geweldige tegniese begaafdheid erken. [[Claudio Arrau]] het byvoorbeeld verklaar dat Godowski "een van die grootste tegnici" is, alhoewel hy sy speelwerk as "vervelig" beskou het en gekla het dat Godowski "nooit bo mezzo-forte gespeel het nie.".<ref>Horowitz, Joseph. 1999. Arrau on music and performance, bl. 92. Courier Dover Publications, {{ISBN|978-0-486-40846-0}}</ref> Godowski se ontsaglike repertoire omvat meer as twee eeue se musiek, van kontemporêre musiek tot die musiek van ''Rameau'' en ''Lully'', wie se musiek hy verwerk het.<ref>Nicholas, Jeremy. Leopold Godowsky (1870–1938)</ref>Alhoewel hy gereeld openbare konserte gespeel het tot 1930, was Godowski 'verhoogsku', en het hy veral 'n afkeur gehad aan opname-ateljees, soos ook baie van die kunstenaars van sy tyd. Op een gebeurlikheid het hy die opnameproses as volg beskryf: "Die vrees om 'n klein foutjie te maak vermeerder terwyl mens speel en vorder; hoe beter mens die voorafgaande stuk gespeel het; hoe meer het die vrees geword terwyl mens die teenswoordige stuk speel. Dit was 'n vreeslike beproewing, soveel te meer vir die sensitiewe kunstenaar. Ek het in [[Londen]] in die Lente van 1938 'n groot verswakking in my gesondheid beleef, juis as gevolg van daardie senuwee-dodende martelinge. Hoe kan 'm mens dink aan emosie!<ref>Mitchell, Mark Lindsey. 2000. Virtuosi: A Defense and A (Sometimes Erotic) Celebration of Great Pianists, bl. 128. Indiana University Press, {{ISBN|978-0-253-33757-3}}</ref> Gevolglik is dit bekend dat Godowski se beste werk nie in die openbaar of in die opname-ateljee plaasgevind het nie, maar eerder tuis. Nadat hy een aand Godowki se huis verlaat het, het Josef Hofmann aan Abram Chasins gesê: "Moet nooit vergeet wat jy vanaand gehoor het nie, jy moet nooit daardie klank vergeet nie. Daar is niks soos dit in die wêreld nie. Dit is tragies dat die wêreld nooit vir ''Popsy'' hoor speel het soos slegs hy kan speel nie"<ref>Schonberg, Harold C.. The Great Pianists, bl. 338</ref> Godowsky se leerlinge sluit [[Paul Wells]], [[Apolinary Szeluto]], [[Jan Smeterlin]], [[Issay Dobrowen]], [[Tina Lerner]], [[Fannie Charles Dillon]], [[Alice Frisca]], [[Abbey Simon]], [[Myrtle Elvyn]], en, mees belangrik, [[Heinrich Neuhaus]], in - wie op sy beurt onder andere [[Sviatoslav Richter]], [[Emil Gilels]], en [[Radu Lupu]] geleer het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Godowski, Leopold}} [[Kategorie:Geboortes in 1870]] [[Kategorie:Sterftes in 1938]] [[Kategorie:Amerikaanse komponiste]] [[Kategorie:Amerikaanse pianiste]] jpzfkhrwm4hfhxhtkg7kawcpt6zc8z7 2895918 2895916 2026-04-21T17:23:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895918 wikitext text/x-wiki [[File:Leopold Godowsky (13 February 1870 – 21 November 1938) in 1915.jpg|thumb|Leopold Godowsky in 1915]] '''Leopold Godowski''' (13 Februarie 1870 – 21 November 1938) was 'n Pools-Amerikaanse klaviervirtuoos,<ref>[[Jean-Pierre Thiollet]], ''88 notes pour piano solo'', "Solo nec plus ultra", Neva Editions, 2015, p.50. {{ISBN|978 2 3505 5192 0}}.</ref> komponis, en onderwyser. Hy was een van die mees hooggeagte uitvoerders van sy tyd - en bekend om sy teorieë betreffende 'die aanwending van ontspanne gewig en ekonomie van beweging' binne die klavier- of pianiste tegniek - beginsels wat later gepropageer is deur van Godowski se leerlinge soos ''Heinrich Neuhaus''. Hy was tussen die musikale reuse van sy tyd beskou as die ''Boeddha van die klavier'' , en hy was verder waarskynlik die mees verstommende geval van 'n selfgeleerde kunstenaar en skepper in die geskiedenis van kuns, welke hom uitsonderlik maak.<ref>http://www.godowsky.com</ref> ''Ferruccio Busoni'' het ook beweer dat hy en Godowski "die enigste komponiste was om enigiets van belang of betekenis by te voeg tot die klavier repertoire sedert [[Franz Liszt]]." Godowski was as komponis die beste bekend vir sy ''Java Suite'', ''Triakontameron'', en sy ''Passacaglia en Walzermasken''. Hy het ook verskeie transkripsies of verwerkings van ander komponiste se werke gemaak. Die mees bekendste werk in die verband is die ''53 Studies op Chopin se Études''. (1894–1914).<ref>Hopkins, Grove</ref> ==Invloed en erfenis== [[Image:LeopoldGodowsky55.jpg|right|thumb|200px|Leopold Godowski in 1935 (foto deur [[Carl Van Vechten]])]] Godowski was een van die mees hooggeagte pianiste van sy tyd, en was geprys deur onder meer luisteraars, verhore, kollegas en kritici. [[Arthur Rubinstein]] het opgemerk dat dit hom "vyfhonderd jaar sou neem om 'n tegniek soos Godowski s'n te kry". Godowsky se fenomenaal ingewikkelde transkripsies en onverbeterlike tegniek het sommige kritici so ver beweeg as om hom te beskryf as "'n pianis vir pianiste", soos ''James Huneker'' ook gedoen het.<ref>Dubal, David. 2004. The Art of the Piano, bl. 130. Cambridge, UK, Amadeus Press</ref> Van Godowski se bewonderaars was sulke uitsonderlike pianiste soos ''Vladimir de Pachmann'' en [[Sergei Rachmaninoff]], wat, volgens Godowski se dogter Dagmar, haar vader se musiek en opvoerings verafgod het.<ref>Godowsky, Dagmar. 1958. First Person Plural: The Lives of Dagmar Godowsky, bl. 34. Viking Press.</ref> Selfs persone wat nie van Godowski se interpretasies gehou het nie, het gewoonlik sy geweldige tegniese begaafdheid erken. [[Claudio Arrau]] het byvoorbeeld verklaar dat Godowski "een van die grootste tegnici" is, alhoewel hy sy speelwerk as "vervelig" beskou het en gekla het dat Godowski "nooit bo mezzo-forte gespeel het nie.".<ref>Horowitz, Joseph. 1999. Arrau on music and performance, bl. 92. Courier Dover Publications, {{ISBN|978-0-486-40846-0}}</ref> Godowski se ontsaglike repertoire omvat meer as twee eeue se musiek, van kontemporêre musiek tot die musiek van ''Rameau'' en ''Lully'', wie se musiek hy verwerk het.<ref>Nicholas, Jeremy. Leopold Godowsky (1870–1938)</ref>Alhoewel hy gereeld openbare konserte gespeel het tot 1930, was Godowski 'verhoogsku', en het hy veral 'n afkeur gehad aan opname-ateljees, soos ook baie van die kunstenaars van sy tyd. Op een gebeurlikheid het hy die opnameproses as volg beskryf: "Die vrees om 'n klein foutjie te maak vermeerder terwyl mens speel en vorder; hoe beter mens die voorafgaande stuk gespeel het; hoe meer het die vrees geword terwyl mens die teenswoordige stuk speel. Dit was 'n vreeslike beproewing, soveel te meer vir die sensitiewe kunstenaar. Ek het in [[Londen]] in die Lente van 1938 'n groot verswakking in my gesondheid beleef, juis as gevolg van daardie senuwee-dodende martelinge. Hoe kan 'm mens dink aan emosie!<ref>Mitchell, Mark Lindsey. 2000. Virtuosi: A Defense and A (Sometimes Erotic) Celebration of Great Pianists, bl. 128. Indiana University Press, {{ISBN|978-0-253-33757-3}}</ref> Gevolglik is dit bekend dat Godowski se beste werk nie in die openbaar of in die opname-ateljee plaasgevind het nie, maar eerder tuis. Nadat hy een aand Godowki se huis verlaat het, het Josef Hofmann aan Abram Chasins gesê: "Moet nooit vergeet wat jy vanaand gehoor het nie, jy moet nooit daardie klank vergeet nie. Daar is niks soos dit in die wêreld nie. Dit is tragies dat die wêreld nooit vir ''Popsy'' hoor speel het soos slegs hy kan speel nie"<ref>Schonberg, Harold C.. The Great Pianists, bl. 338</ref> Godowsky se leerlinge sluit [[Paul Wells]], [[Apolinary Szeluto]], [[Jan Smeterlin]], [[Issay Dobrowen]], [[Tina Lerner]], [[Fannie Charles Dillon]], [[Alice Frisca]], [[Abbey Simon]], [[Myrtle Elvyn]], en, mees belangrik, [[Heinrich Neuhaus]], in - wie op sy beurt onder andere [[Sviatoslav Richter]], [[Emil Gilels]], en [[Radu Lupu]] geleer het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Godowski, Leopold}} [[Kategorie:Geboortes in 1870]] [[Kategorie:Sterftes in 1938]] [[Kategorie:Amerikaanse komponiste]] [[Kategorie:Amerikaanse pianiste]] twe6v8nntdx2s72m89u18g953pml5ti 0 250710 2896100 2813563 2026-04-22T05:46:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896100 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Lucinda Backwell | beeld = Lucinda Backwell (cropped).jpg | breedte = <!-- Vul net 220 in, nie 220px --> | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = 1966 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = [[Argeologie]]<br/>[[Paleo-antropologie]]<br/>etno-argeologie | werkplek = [[Universiteit van die Witwatersrand]] | alma mater = PhD, Msc [[Universiteit van die Witwatersrand]]<br/>Universiteit van Bordeaux | doktorale promotor = Lee Berger<br/>Francesco d'Errico | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = [http://www.lucindabackwell.com www.lucindabackwell.com] | voetnotas = }} '''Lucinda Backwell''' (1966-) is 'n argeoloog en lid van die Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika.<ref name="Akademie"/> In 2000 het sy haar MSc in [[Paleo-antropologie]] (''cum laude'') aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] se Mediese Skool behaal. Haar PhD in Paleo-antropologie is in 2004 toegeken, en sy was die eerste Suid-Afrikaanse vrou wat 'n PhD in Paleo-antropologie aan 'n plaaslike instelling behaal het.<ref name="WitsBio"/> [[Lêer:Tsumkwe.jpg | duimnael|Lucinda Backwell (links agter) en Francesco d'Errico (Universiteit van Bordeaux) (tweede regs) met vriende Mansweta Heinrich (forefront) en Xoa//’an /ai!ae van Tsumkwe, Namibië]] In 2011 is sy bevorder tot Senior Navorser aan die Universiteit van die Witwatersrand se [[Bernard Price]] Instituut for Paleontologiese Navorsing,<ref name="Wits"/> waar sy inleidende kursusse oor [[menslike evolusie]] en tafonomie gelewer het. Sy het ook nagraadse studente geleer oor verskeie onderwerpe, insluitend fossiel versamlings in die [[Wieg van die Mensdom]].<ref name="SAHRA"/> In 2017 het sy geëmigreer na Argentinië en begin werk met die ''Instituto Superior de Estudios Sociales''<ref name="ISES"/> (CONICET)<ref name="CONICET"/>, Argentinië. Sy is 40 keer gepubliseer en is betrokke by 11 dokumentêre programme. Haar navorsingsbelange sluit in tafonomie, argeologie, paleontologie en etno-argeologie . == Navorsingsbelange == *[[Gewerweldes|Gewerwelde diere]] se tafonomie en die [[fossiel]]rekord [[Lêer:Taphonomy of eland.jpg| duimnael|Tafonomiese studie van 'n elandkarkas, Vrystaat, Suid-Afrika.]] * Vroeë [[Hominidae|Hominiede]] se kulturele- en gedragsevolusie * Opsporing van die opkoms van moderne menslike gedrag * Korrelerende [[argeologie]], [[paleontologie]] en [[klimaatsverandering]] * Ethno-argeologie onder Kalahari [[Boesman|San-mense]] * Oorsprong(e) van ritueel lykshuis- en begrafnispraktyke [[Lêer:San butchering experiment.jpg |duimnael|Eksperimentele slagting van 'n groot soogdier met gebruik van klipgereedskap, Kacgae , Botswana.]] == Belangrikste spesialiseringsrigtings == * Oorsprong en evolusie van beengereedskaptegnologie [[Lêer:Bone points.jpg | duimnael|Boog- en beenpyleksperiment, Tsumkwe , Namibië.]] * Mikroskopiese analise van beenoppervlakmodifikasies * San-mense se materiële kultuur, verlede en hede == Huidige navorsing == [[Lêer:Border cave excavations.jpg|duimnael|Opgrawings by "Border-grot" wat stratigrafie aan die noordekant toon]] * "Border-grot", 'n midde-[[Steentydperk]] ​​terrein opgrawing en analise in KwaZulu-Natal. * Besig om 'n boek te skry met 'n digitale-argief van 'n eeue-oue versameling van tradisionele Boesmankultuur en 'n film van Kalahari Boesmanouderlinge wat in hul eie woorde items beskryf en die gebruik van dié items aantoon, wat nou in [[MuseuMAfricA]] vertoon word. * Eksperimentele tafonomie: deurlopende verandering van been deur [[ongewerweldes]] in Suid-Afrika. * Eksperimentele tafonomie: verfyning van die funksionele interpretasie van vroeë hominiede se beengereedskap: nuwe eksperimente en tekstuurontledings. * Sydelings studies van moderne soogdierkarkas verandering, skeiding, verspreiding en begrawing in 'n dorre-grasland omgewing in Suid-Afrika. * Beskrywing van die midde-Steentydperk beenartefakte van "Sibudu-grot", Suid-Afrika .<ref name="Haaretz"/> [[Lêer:ELSA poster.jpg|duimnael|Vroeë Later-Steentydperk lae by "Border-grot"]] * [[Holoseen]] lykshuispraktyk in Noordwes Argentinië. [[Lêer:Museum Africa (4612452184).jpg| duimnael|MuseuMAfricA, Johannesburg]] == Boeke == d’Errico, F. & Backwell, L.R. (Eds) 2005. ''"From Tools to Symbols. From Early Hominids to Modern Humans"''. Proceedings of a conference in honour of Professor [[Phillip Tobias]]. Wits University Press.<ref name="WitsPress"/> == Navorsingsverslae == Backwell, L.R. 2008. Report on 2005 – 2007 excavations at Wonderkrater, a late Quaternary spring and peat mound site in Limpopo Province, South Africa. Submitted to South African Heritage Resources Agency (SAHRA). Backwell, L.R. 2008. Report on 2005 – 2007 excavations at Heelbo I, a large mammal mass death assemblage in Free State Province, South Africa. Submitted to South African Heritage Resources Agency (SAHRA). == Proefskrif en verhandeling == Backwell, L.R. 2004. '''Early Hominid Bone Tool Industries'''. PhD. submitted by publications. ''University of the Witwatersrand'' and ''University of Bordeaux I''. Backwell, L.R. 2000. '''A Critical Assessment of Southern African “Early Hominid Bone Tools”'''. Unpublished MSc. ''University of the Witwatersrand''. == Dokumentêre == * 2014 YouTube dokumentêre die [https://www.youtube.com/watch?v=Cc3VGa-FcFk Boesman se volstruislokval] * 2013 '' 'n Sjaman se reis. Die laaste ouderlinge [Le voyage de Kgonta Bo, le chaman]''.<ref name="Shaman"/> Dokumentêre film vervaardig deur MC4, met die deelname van France Télévisions en Planète Thalassa vir Frankryk 5 Televisie. * 2012 Boesmankultuur PNAS [http://www.youtube.com/watch?v=UIClywV2Brk podgooi op YouTube]. * 2008 Departement van Wetenskap en Tegnologie: Vordering van Wetenskap, Menslike Oorsprong Onderwys (SABC 1) * 2003 Afrika-oplossings ([http://www.sabc3.co.za/sabc/home/sabc3 SABC 3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331081345/http://www.sabc3.co.za/sabc/home/sabc3 |date=31 Maart 2019 }}) [[Lêer:Cradle of Humankind.jpg | duimnael|Wieg van die mensdom uitstalling]] * 2001 Technologic ([http://guide.dstv.com/ Summit TV, DStv kl. 412]) * 2001 Odyssey van die mensdom op Zweites Deutsches Fernsehen. == Toekennings / erkenning == * "Beste 1ste Lektor" deur Wits Universiteit Skool vir Geologiese Geologiese Studentevereniging. (2014) * Tydskrif vir Argeologiese Wetenskap: Top aangehaalde artikel 2007-2011. (2012) * NNS-gradering: C1 (geldig 2012 - 2017). (2011) * Bevorder tot Senior Navorser. (2011) * Gekies "Beste Lektor vir 1ste jaar", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2010) * Gekies "Koelste Lesings vir 1ste jaar", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2010) * Gekies "Beste 1ste-jaar Lektor", deur Wits Geologiese Studentevereniging. (2009) * FEI-prys (Lewenswetenskappe) vir die beste referaat oor elektronmikroskopie wat in 'n internasionale tydskrif gepubliseer is.(2009) * "Science Direct" 6de mees gedrukte papier in die eerste kwartaal vir "Journal of Archeological Science". (2009) * Top 100 Wetenskapstories, Discover Magazine. (2008) * Sertifikaat van Waardering, Lewenswetenskappe Opvoeders, Onderrig en Leer Dienste, Departement van Onderwys, KwaZulu-Natal (2008) * Eerste Suid-Afrikaanse vrou om 'n PhD te behall in Paleoantropologie aan 'n plaaslike instelling. (2004) * Universiteit Nagraadse Plaaslike Merietestudie. (2003) * Universiteitsraad Nagraadse Beurse. (2002) * Universiteit Nagraadse Merietetoekenning. (2002) * S2A3-medalje.: Mees vooraanstaande Meestersgraad in die Fakulteit Natuurwetenskappe vir 2000. (2001) * Top 100 Wetenskapstories "Discover Magazine": "Getuienis van termietvoeding deur Swartkrans vroeë hominiede". Verrigtinge van die Nasionale Akademie van Wetenskappe. (2001) * Universiteitsraad Nagraadse Beurse. (2001) * Nagraadse Merietetoekenning. (2001) * MSc. in Paleoantropologie (''cum laude''), Universiteit van die Witwatersrand Mediese Skool. (2000) * Nagraadse Plaaslike Merietestudie. (2000) * Universiteit Nagraadse Merietetoekenning. (2000) * Kategorie A-toekenning vir 2000. (200) * "Lystrosaurus Shield": Beste studentepapier wat tydens die 11de Tweejaarlikse Konferensie van die Paleontologiese Vereniging van Suidelike Afrika aangebied word. == Verwysings == {{verwysings| verwysings= <ref name="Akademie"> {{en}}{{cite web|url=https://www.assaf.org.za/index.php/about-assaf/members|title=Members|website=www.assaf.org.za|publisher= Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika|accessdate=6 Februarie 2019}} </ref> <ref name="WitsBio">{{en}}{{cite web |title=Staff Profile - Lucinda Backwell |url=https://www.wits.ac.za/staff/academic-a-z-listing/b/lucindabackwellwitsacza/ |publisher=Universiteit van die Witwatersrand |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404175254/https://www.wits.ac.za/staff/academic-a-z-listing/b/lucindabackwellwitsacza/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Wits"> {{en}}{{cite web|url=https://www.wits.ac.za/esi/staff/|title=Staff - Wits University|website=www.wits.ac.za|publisher=Universiteit van die Witwatersrand|accessdate=6 Februarie 2019}} </ref> <ref name="SAHRA">{{en}}{{cite web |title=Lucinda Ruth Backwell |url=https://sahris.sahra.org.za/people/lucinda-ruth-backwell |publisher=Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronne-agentskap |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124405/https://sahris.sahra.org.za/people/lucinda-ruth-backwell |url-status=dead }}</ref> <ref name="ISES">{{en}}{{cite web |title=Final Permit Report on Archaeological excavations conducted at Border cave 2015-2018 |url=https://www.sahra.org.za/.../Cover%20letter%20Final%20Report%20Backwell.pdf |website=SAHRA.ORG |accessdate=8 Februarie 2019 |format=PDF |date=18 Augustus 2018 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="CONICET"> {{cite web |title=CONICET {{!}} Buscador de Institutos y Recursos Humanos {{!}} datos académicos: Backwell Lucinda Ruth |url=https://www.conicet.gov.ar/new_scp/detalle.php?id=53914&datos_academicos=yes |website=conicet.gov.ar |publisher=Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas |accessdate=8 February 2019 |language=Argentinian}} </ref> <ref name="Haaretz"> {{en}}{{cite web |author1=Ruth Schuster |title=Earliest Bone Arrowhead, 61,700 Years Old, Found in South Africa |url=https://www.haaretz.com/archaeology/MAGAZINE-earliest-bone-arrowhead-61-700-years-old-found-in-south-africa-1.6029711 |website=Haaretz.com |accessdate=6 Februarie 2019 |date=25 April 2018}} </ref> <ref name="WitsPress">{{en}}{{cite web |title=From Tools to Symbols |url=http://witspress.co.za/catalogue/from-tools-to-symbols/ |publisher=Universiteit van die Witwatersrandpers |accessdate=6 Februarie 2019 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209125350/http://witspress.co.za/catalogue/from-tools-to-symbols/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Shaman">{{fr}}{{cite web |author1=Kate Thompson-Gorry |title=Le Voyage de Kgonta Bo, le chaman |url=http://www.film-documentaire.fr/4DACTION/w_fiche_film/42027_1 |website=Film documentaire |accessdate=6 Februarie 2019 |date=2013 |archive-date= 9 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209180104/http://www.film-documentaire.fr/4DACTION/w_fiche_film/42027_1 |url-status=dead }}</ref> }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Backwell, Lucinda}} [[Kategorie:Geboortes in 1966]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Argeoloë]] hojf3uad26jscusopw3e6p6noowk05b 0 251948 2896043 2866697 2026-04-21T21:32:13Z Jcb 223 /* Bibliografie */ 2896043 wikitext text/x-wiki {{Verdeel|Meer|Pan}} [[Lêer:African elephants, Lake St Lucia 05.jpg|duimnael|347x347px|Olifante by die St. Luciameer]] 'n Betreklik groot oppervlakte min of meer stilstaande water word, afhangende van die diepte, 'n '''meer''' of 'n '''pan''' genoem. Mere is normaalweg standhoudend, terwyl panne dikwels in die droë seisoen opdroog. Daar word normaalweg tussen die oewersone en die oop water onderskei. Diep mere in gematigde streke het gewoonlik 3 lae: 'n onderste koue, suurstofarme hipolimnion, 'n boonste warmer, suurstofryke epilimnion en 'n middelste metalimnion. Ongeveer 2,5 miljoen km² (1,8 %) van die vastelande van die aarde is varswatermere en -panne. As die water so diep is dat sonlig nie tot op die bodem deurdring nie, word van 'n meer gepraat, terwyl oppervlaktes vlak water as panne bekend staan. Mere en panne kan onder andere as oorblyfsels van ou gletsers, in ou vulkaankraters, tydens [[aardbewing]]s of deur afsnyding van draaie in riviere ontstaan. Die lewensduur van die meeste mere is (geologies gesproke) kort: daar is byvoorbeeld geskat dat die [[Bodenmeer]] in [[Europa]] oor ongeveer 12 000 jaar heeltemal toegestik sal wees as gevolg van slikdeeltjies wat voortdurend deur die [[Ryn|Rynrivier]] in die meer afgeset word. Ook mere en panne wat nie deur riviere gevoed word nie, raak mettertyd opgevul deur dooie organiese materiaal. Hierdie proses duur heelwat langer in tropiese en subtropiese wêrelddele omdat die organiese materiaal daar vinnig afgebreek word. == Gelaagdheid en sonering == In gematigde dele kan drie waterlae met verskillende eienskappe in mere onderskei word. Die boonste waterlaag, die epilimnion, is in die somer relatief warm. Omdat die digtheid van die warm water laer as die van die koue water is, meng dit moeilik daarmee. Die epilimnion bestaan uit die laag water wat deur die wind in min of meer sirkulerende beweging gehou word. Die koue onderlaag staan as die hipolimnion bekend, terwyl die laag tussen die epilimnion en die hipolimnion die metalimnion genoem word. In die metalimnion neem die temperatuur vinnig af, en dit staan daarom ook as die termoklien bekend. Die boonste grens van die hipolimnion is meestal ongeveer die vlak tot waar lig deurdring en waaronder dus geen plantegroei kan voorkom nie. Alle [[suurstof]] in die hipolimnion moet dus daar kom deur vermenging met die epi- en metatimnion. In die somer is daar feitlik geen vermenging nie (somerstagnasie) en die suurstofkonsentrasies neem af totdat daar in die dieper dele soms geen suurstof meer is nie. Slegs anaerobiese organismes kan dus in daardie dele leef. In die herfs en in die winter koel die oppervlakwater af en meng dit met die hipolimnion, waardeur die suurstofkonsentrasie van laasgenoemde toeneem. As die watertemperatuur tot onder 4&nbsp;°C daal, word die vermenging weer vertraag omdat die bolaag ligter word (water se digtheid is die hoogste by 4&nbsp;°C), en as dit vries, word die suurstoftoevoer na die hipolimnion afgesny (winterstagnasie). Winterstagnasie het minder effek as somerstagnasie omdat prosesse wat suurstof verbruik, by lae temperature stadiger verloop, terwyl die suurstofvoorraad aan die begin van winterstagnasie hoër is omdat suurstof beter in koue water as in warm water oplos. In die lente, wanneer die ys smelt (indien die water gevries het), word die oppervlakwater swaarder en sak dit af na die hipolimnion, sodat vermenging weer plaasvind. Wanneer baie minerale voedingstowwe deur riviere na mere gevoer word, neem die plantegroei baie toe. Sulke mineraalryke mere staan as eutrofiese mere bekend. Die vermeerdering in plantegroei het tot gevolg dat daar veral aan die einde van die somer meer dooie organiese materiaal vrykom, wat na die bodem afsak. Die organismes wat die materiaal afbreek, het suurstof daarvoor nodig en groot dele van ʼn meer kan gevolglik suurstofarm raak en grootskaalse vrektes van vis tot gevolg hê. 'n Goeie voorbeeld is die [[Hartbeespoortdam]], 'n mensgemaakte dam naby [[Pretoria]], waar die waterhiasint (''[[Pontederia crassipes]]'') in 'n stadium geweldig toegeneem het as gevolg van [[eutrofikasie]] en later grootskaalse visvrektes tot gevolg gehad het. Die eutrofikasie was, soos in die meeste gevalle, die gevolg van storting van nywerheidsafval en rioolwater in die riviere wat die dam voed. Veral [[Fosfaat|fosfaatverbindings]] bevorder die onbeheerste groei van waterplante. In oligotrofiese mere (mere met min minerale voedingstowwe), wat meestal deur slegs reënwater gevoed word, het die hipolimnion ook in die somer voldoende suurstof. Duidelike verskille tussen die plant- en dierlewe van oligotrofiese en eutrofiese mere is meestal waarneembaar. 'n Derde soort, naamlik distrofiese mere, kan ook onderskei word. Hierdie mere het ook 'n gebrek aan voedingstowwe soos oligotrofiese mere, maar is origens ryk aan opgeloste organiese stowwe en arm aan suurstof en is meestal bruin gekleurd. In byvoorbeeld die suidelike Kaapprovinsie is baie van die riviere distrofies. Die plante en diere van mere en panne kan ingedeel word volgens die sones waarin hulle voorkom. Die volgende drie hoofsones word onderskei: - Die oewersone of littoraalsone, waarin veral die waterplante wat in die bodem veranker is, voorkom. - Die limnetiese sone, dit wil sê die oopwatersone tot op die vlak waar lig nog indring en waar slegs drywende plante (meestal alge) voorkom. - Die profundaalsone of diepwatersone, waar geen plantegroei kan voorkom nie as gevolg van 'n gebrek aan lig, maar waar wel sekere diersoorte en bakterieë kan voorkom. Hierdie sone ontbreek by panne. Die hele bodem word soms as ʼn aparte sone, die bentiese sone, beskou. Hierdie sone is deel van die littoraal- en die profundaalsone. Vanweë die kleiner volume water en die relatief groter oppervlakte wat aan die werking van die son blootgestel is, is die omgewings-watertoestande in 'n pan baie minder gelykmatig as in 'n meer. Hierdie ongelykmatige omgewing stel hoë eise aan lewende organismes, maar daar is altyd soorte wat daarby aangepas is. In sommige panne is die hele bodem met waterplante begroei en is daar dus slegs ʼn littoraalsone aanwesig. == Voedselkettings == Soos in ander ekostelsels is die fotosintetiserende plante die primêre voedselproduseerders. Gewortelde waterplante is dikwels met epifitiese draadvormige of eensellige alge bedek, wat veral vir slakke en visse as voedsel dien. 'n Paar vissoorte eet ook die plant self. Die fitoplankton, met ander woorde massas mikroskopies klein, drywende [[alg]]e, gee die water van eutrofiese mere dikwels 'n groen kleur. Dit bestaan grotendeels uit groenalge (klas ''[[Chlorophyceae]]''), blougroenalge (afdeling ''[[Cyanophyta]]''), [[Diatomiese molekuul|diatome]] (klas ''Bacillariophyceae'') en flagellate (afdeling ''[[Euglenophyta]]'') en dien as voedsel vir die [[soöplankton]] (klein, drywende diertjies). Die soöplankton bestaan hoofsaaklik uit eensellige diertjies (phylum ''Protozoa'') wieldiertjies (klas ''[[Rotifera]]'') en klein [[kreefagtiges]] soos watervlooie (phylum ''[[Crustacea]]'') en is die prooi van groter diere soos waterkewers (familie ''Dytiscidae''), waterwantse (orde ''Hemiptera'') en die larwes van [[naaldekoker]]s (orde ''[[Odonata]]'') en [[watermotte]] (orde ''[[Trichoptera]]''). Bo-aan die voedselketting is diere soos roofvisse, paddas, voëls soos reiers en visvangers, en otters. Van die groter diere soos eende eet ook waterplante. Seekoeie woon bedags in water, maar snags wei hulle buite die water. Hoewel hulle dus waterdiere is, vorm hulle eintlik nie deel van die voedselkettings van die mere, panne of riviere nie. Soos seekoeie kom krokodille ook net voor in tropiese en subtropiese water, waar hulle veral van visse leef in geïsoleerde mere wat nie in die see uitmond nie, soos die [[Baikalmeer]] in [[Siberië]], het unieke diersoorte soos die [[Baikal-rob|Baikalrob]] (''Pusa'' ''siberica'') ontwikkel. Die Baikalrob loop egter vandag gevaar om uit te sterf. Nog 'n belangrike komponent van varswaterekostelsels is die detrituseters, wat van dooie organiese materiaal ([[detritus]]) leef. Dooie organismes van die fito- en soöplankton sak voortdurend na die bodem, waar die meeste detrituseters aangetref word. Veral in die hipolimnion (waar detritus die primêre voedingsbron is) kom egter ook vryswemmende detrituseters voor. Voorbeelde van detrituseters is [[bloedwurm]]s (familie ''Tubificidae''), varswatermossels (suborde ''Schizodonta''), varswatergarnale (familie ''Gammaridae'') en die bloedwurmmuggielarwes (familie ''[[Chironomidae]]''), wat baie soos die bloedwurms lyk. Verskillende spesies van die familie ''Chironomidae'' het baie spesifieke habitatsvereistes en hulle word dikwels gebruik om verskillende tipes water uit te ken sonder om eers watermonsters te ontleed. Die studie van die lewe in varswater en alles wat daardeur beïnvloed word, staan as limnologie bekend. Van die groter mere en panne in [[Suid-Afrika]] is [[St. Luciameer|St. Lucia-meer]] (ongeveer 490&nbsp;km²) en [[Sibayameer|Sibaya-meer]] (ongeveer 77&nbsp;km²) in [[KwaZulu-Natal]] en [[Barberspan]] en [[Chrissiesmeer]] (beide ongeveer 25&nbsp;km²) in [[Gauteng]]. Laasgenoemde twee is groot panne en is veral bekend vanweë hul besonder ryk voëllewe. Talle ander kleiner panne kom in Suid-Afrika voor (27 in die distrik [[Ermelo]] alleen), waarvan baie soutpanne is, met ander woorde 'n baie hoë soutgehalte het en 'n laag sout nalaat wanneer hulle opdroog. St. Lucia en die Sibayameer is saam met die Kosimeer eintlik die enigste natuurlike mere in Suid-Afrika en omdat hulle al drie in 'n subtropiese gebied geleë is, vertoon hulle nie die tipiese gelaagdheidspatrone van mere in gematigde wêrelddele nie. Heelparty Suid-Afrikaanse damme vertoon egter wel hierdie patrone. ==Lees ook== * [[Die Vleie]] * [[Funduzi]] ==Bibliografie== * Hely-Hutchinson, John: Our astonishing lakes. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Februarie 1988, deel 3, nr. 1. ISSN 0258-3313 * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409591}}, volume 18, bl. 123 3tcfija3ocfkcvfkifqbdnse6464u2e 0 255538 2895882 2726185 2026-04-21T16:09:53Z Jcb 223 2895882 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SuperStar Gemini at Singapore Harbourfront Terminal.jpg|duimnael|440x440px|'n Luukse passasierskip, wat honderde mense kan vervoer, voor anker in die Singapoer-hawe. ]] '''Watervervoer''' is die verplasing van mense, diere en goedere van een punt na ’n ander op [[see]], [[rivier]]e, kanale, [[dam]]me en mere deur skepe, bote en vlotte. Laasgenoemde is ’n drywende platform wat van ’n verskeidenheid materiaalsoorte gemaak word, insluitend vate, boomstompe, planke en riete. == Aandrywingsmetodes == Watervervoer kan enjinloos wees, soos die eerste bote en skepe was. Dit sluit in [[kano]]’s, roeibote en seilskepe, wat deur die vernuftige inspan van windenergie aangedryf word. In sommige gebiede word vlotte gebruik om riviere oor te steek. Enjin-aangedrewe watervervoer is vandag algemeen in gebruik. Dit word vir onder meer groot skepe, kragbote en lugkussingtuie en skeerbote ingespan om van een punt na ’n ander te kan beweeg. == Geskiedenis van watervervoer == Vervoer het stadig ontwikkel tot sowat 3000 v.C., maar daar is argeologiese bewyse dat primitiewe vlotte en uitgeholde boomstompe reeds tussen 10000 v.C. en 8000 v.C. gebruik is om veral oor riviere en mere te kom. Daar is selfs aanduidings dat vaartuie in daardie tyd gebruik is om van [[Griekeland]] se oewer tot by die eiland [[Milos]] in die [[Middellandse See]] te kom. Verskeie van die eerste groot beskawings het watervervoer bemeester, insluitend die [[Egipte]]nare, Mesopotamiërs, Grieke, Chinese, Arabiere, Romeine en Fenisiërs. * Die Egiptenare en Mesopotamiërs was aan die voorpunt wat die vroeë ontwikkeling van watervervoer betref. Dit was omstreeks 3500 v.C. – dieselfde tyd wat die eerste wiel in Mesopotamië in die Midde-Ooste uitgevind is om vervoer op land makliker te maak. Dié twee lande het bote gemaak van saamgebondelde papirus, wat maklik gedryf het omdat dit lig was. Die Egiptenare het later, sowat 2450 v.C., groter plankbote gemaak wat deur 20-40 roeiers aangedryf is en aansienlike afstande op see kon aflê. * Die Fenisiërs het omstreeks 1000 v.C. die pas aangegee met ’n indrukwekkende vloot handelskepe wat tot by die kus van Spanje gevaar het en daar handelgedryf het. * Die Grieke het van 400 v.C. watervervoer verbeter deur skepe te bou met twee maste en tot vier seile ingespan om beter gebruik te maak van die wind. Hulle het ook sowat 323 v.C. oorlogskepe gebou met roeiers en stampers om ander skepe te kelder. * China het in 100 v.C. bote begin bou wat deur roers gestuur is en dus gemakliker van rigting kon verander. * Die Arabiere en Egiptenare het sowat 1 n.C. houtbote begin bou met seile wat beter van die wind gebruik kon maak, ook toegerus met roeispane en ’n roer, en verskeie oseane daarmee aangedurf. [[Lêer:Periplus 127 Assyrian Raft.png|duimnael|330x330px|'n Voorstelling van 'n vroeë Asiriese vlot.]] * Die Romeine het van 100 v.C. tot sowat 400 n.C. die wêreld oorheers en die grootste vloot vragskepe in die vroeë tye in bedryf gehad. * Fenisië het die eerste houtbote gebou met kiele om gemakliker en stewiger in die see te vaar (sowat 1200 n.C.), die Europeërs het die middelroer ontwerp en daarna ook skepe met drie maste gebou. Skipbouers het teen sowat 1400 n.C. skepe begin bou wat sowat vier keer so groot soos voorheen was.Die eerste stuurwiel om ’n skip te stuur, is eers in sowat 1700 n.C. in gebruik geneem. * Verskeie ontwikkelinge van die eerste helfte van die eerste helfte van die agtiende eeu tot net ná 1900 het watervervoer ’n groot hupstoot gegee: die Fransman Périer het die eerste stoomboot in 1775 gebou; die eerste boot met ’n ysterromp is in Engeland gebou; die eerste skip met ’n skroef as aandrywer is in 1816 deur Samuel Owen ontwerp; die eerste skroefstoomskip, die Great Brittain, het in 1845 met die vervoer van passasiers, vrag en pos op sy transatlantiese roete begin vaar; en in 1959 het die Russe die eerste kernaangedrewe skip (die Lenin) te water gelaat. === Navigasie === Een van die grootste kopsorge in die vroeë geskiedenis van watervervoer was om koers te hou op die wye oseane. Weens die gebrek aan enige navigasie-instrumente en nie voldoende kennis van die see nie, het die baanbrekers op see altyd ’n ogie op die kus gehou. Die Polinisiërs naby [[Australië]] het byvoorbeeld hul vlotte afsienlike afstande gestuur deur die sterre en beweging van die golwe te bestudeer. Seemanne in die Middellandse See het ook die winde bestudeer en van 1200 n.C. ’n magnetiese kompas gebruik, wat hulle uiteraard nie heeltemal koersvas gehou het nie omdat dit nie ware noord aangedui het nie. Met die hulp van die wetenskap is geleidelik al hoe meer hulpmiddels ontwikkel om beter navigasie moontlik te maak, insluitend die oktant, die sekstant en teleskope, maar die groot uitdaging was om die probleem van lengtegrade en dus akkurate navigasie moontlik te maak. Die breedtegrade is reeds maklik deur ’n astrolaber bereken. In 1598 het [[Spanje]] ’n groot beloning uitgeloof om die [[lengtegraad]]probleem op te los, gevolg deur die Britse parlement in 1714, wat £20 000 beloof het aan iemand wat die probleem kon oplos. Die horlosiemaker John Harrison het uiteindelik met verskeie uitvindsels, insluitend sy H-4 in 1759, die probleem opgelos. == Soorte bote of skepe == Oor die eeue is verskeie soorte bote en skepe ontwerp en gebou. Die volgende kan as voorbeelde genoem word: * Galeiskepe, lang en smal houtbote wat deur roeiers of seile aangedryf is en vir handel en oorlogvoering gebruik is (sowat 200 v.C.). * Die jonk (Engels: junk), ’n seilskip met drie maste wat deur die Chinese vir handel en oorlogvoering gebruik is. * Die dau (Engels: dhow), ’n skip met een mas, roeispane en ook ’n roer wat deur die Arabiere ontwerp is. * Die klipper, ’n vinnige seilboot wat in 1800’s vir die vervoer van vrag gebruik is. * Die brik, ’n houtseilskip met twee maste, wat in die agtiende eeu gebruik is. [[Lêer:Catamaran.jpg|duimnael|330x330px|Die katamaran kom in verskeie vorme en groottes voor. ]] * Die oorlogskepe fregat, korvet, kruiser, slagskip, [[torpedojaer]], [[vliegdekskip]] en mynveër. Die fregat is ’n ligte oorlogskip wat veral konvooie beskerm; die korvet is ’n klein oorlogskip om duikbote met dieptebomme te vernietig en die kus te beskerm; kruisers is vinnige oorlogskepe; slagskepe is groot oorlogskepe wat swaar gepantser en bewapen is; torpedojaers gebruik missiele om vlote teen te beskerm; vliegdekskepe is groot oorlogskepe om vliegtuie van die dek te laat opstyg en land; en mynveërs spoor seemyne op en vernietig hulle. * Die [[duikboot]]. Dit is interessant dat ’n Nederlandse ingenieur, Cornelius Drebbel, reeds in 1624 ’n soort duikboot ontwerp het. In 1863 is die eerste duikboot (die Plongeur) met ’n lugaangedrewe enjin deur Frankryk getoets en die eerste kernaangedrewe duikboot (die [[USS Nautilus]]) is in 1955 deur Amerika ontwerp. Japan se navorsingsduikboot Shinkai 6500 was in 1989 vir ’n diepterekord van 6,5&nbsp;km verantwoordelik. * Interessante bote en skepe soos die kajak, sampan, katamaran, fabriekskepe om vis ter see te verwerk, die baggerboot wat kanale of hawens verdiep en ook die ysbreker. == Vraghouers == Watervervoer kos sowat een derde van spoorvervoer en minder as 5% van lugvervoer. Daarom speel vragskepe ’n groot rol om vrag na die verskillende kontinente en ook in riviere en kanale te vervoer. Behouering, wat beteken dat vrag – soos masjinerie en toerusting – in groot kratte verpak word, is ontwerp om intermodale vervoer moontlik te maak. Dit kan maklik deur hyskrane in hawens gehanteer word deur dit byvoorbeeld van treine af na die vragskip te verplaas. Houerskepe, wat vrag in gestandaardiseerde houers vervoer, is ’n relatief nuwe konsep om die hantering van vraghouers aansienlik te bespoedig en ook met min brekasies moontlik te maak. Houers van 6 meter tot meer as 12 meter in lengte is niks vreemds nie. [[Suid-Korea]] se houerskip OOCL Shenzhen, wat in 2003 in gebruik geneem is, is byvoorbeeld sowat 323 meter lank en was lank die heel grootste ter wêreld. Die OOCL Hong Kong is nou die grootste houerskip. == Ander wetenswaardighede oor watervervoer == * Die eerste stoomskip wat van Engeland na Kaapstad gevaar het, was die Enterprise in 1825. Die vaart het 58 dae geduur. * ’n Posdiens tussen Engeland en Kaapstad is in 1857 deur Union Line ingestel. * ’n Gereelde veerbootdiens oor die [[Engelse Kanaal]] is al in die 1960’s tussen Engeland en Frankryk ingestel. [[Lêer:Residential yacht The World in Genoa, Italy.jpg|duimnael|440x440px|The World, die heel eerste residensiële skip in private besit, is in 2003 by Italië bekend gestel en het 165 verskillende wooneenhede.]] * Die Nederlanders was die eerste nasie wat die jag bekend gestel het om plesiervaarte moontlik te maak – reeds in die sestiende eeu. Die Britte se koning Charles II het twee jagte geskenk gekry by die Nederlanders en seiljagsport in Engeland bekend gestel. Die Engelse woord “yacht” kom dus van die Nederlandse “jaght”. * Die eerste residensiële skip ter wêreld, The World, is in 2003 by Italië ter water gelaat. Dit bestaan onder meer uit 165 wooneenhede, hospitaal, winkels en sportgeriewe. * Die eerste werklike kanaal wat bootvervoer op verskillende vlakke deur kanaalsluise moontlik gemaak het, was die Franse Canal de Briare, wat 40 sluise gebruik het om bote 81 meter oor ’n afstand van 34 kilometer te laat styg of daal. Die Franse ingenieur Hugues Cosnier het dit in 1642 vervolmaak. Die Canal du Midi, wat ook later in die sewentiende eeu in gebruik geneem is, en deur die Fransman Pierre Paul Riquet ontwerp is, het 99 kanaalsluise gebruik om 189 meter styging moontlik te maak. Laasgenoemde is as die indrukwekkendste ingenieurswerk van sy tyd geag. * Een [[Knoop (snelheid)|knoop]] ([[seemyl]]) is sowat 1 853 meter. ’n Skip wat teen sowat 10 knope per uur vaar, beweeg dus sowat 18,5 kilometer per uur. [[Lêer:Canal de Sète juste avant crépuscule 01.jpg|duimnael|440x440px|Kanaalbote is baie gewild in Frankryk en ander Europese lande. Die eerste werklike kanaal wat bootvervoer deur kanaalsluise moontlik gemaak het, was in Frankryk.]] == Bronne == * Paneel skrywers. ''The Encyclopedia of Transport''. Marshall Cavendish. 1976. {{ISBN|0 85685 176 0}} * Paneel skrywers. ''World Book, Volume 19''. World Book. 2010. {{ISBN|978-0-7166-0110-4}} * Parry, J.H. ''Romance of the Sea''. The National Geographic Society. 1981. {{ISBN|0-87044-346-1}} * Sansom, Derek. ''Getting to know Boats''. Panda Publishing. 1975. *  Uys, Isabel. Feitegids. ’n Kernensiklopedie. Pharos. 2007. {{ISBN|978-1-86890-065-7}}. {{Normdata}} [[Kategorie:Vervoer]] otj75tqpczxpcgcrtj1t10rxj6gfxzm 0 259242 2895845 2548694 2026-04-21T13:04:56Z Jcb 223 2895845 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Relief of an ox-wagon, Voortrekker Monument.jpg|duimnael|'n Voorstelling van 'n vroeë ossewa wat onder meer deur die Voortrekkers in die [[Groot Trek]] na die noorde van die land gebruik is. Hierdie afbeelding is by die [[Voortrekkermonument]] in Pretoria te sien.]] ’n '''Wa''' is ’n voertuig wat vir die vervoer van goedere en ook mense gebruik word en is meestal vierwielig, soos ’n [[ossewa]], perdewa (wat albei deur diere getrek word), sleepwa en ’n woonwa. Dit is bekend dat die wiel en die wa min of meer dieselfde tyd ontwikkel is, vermoedelik heel eerste deur die Mesopotamiërs sowat 5 500 jaar gelede, toe mense ontdek het dat dit heelwat makliker is om sleë te trek wanneer dit met houtwiele toegerus is. Daarna het die wa vinnig veld gewen in Europa en die sentrale deel van Asië. Dit was hoofsaaklik tweewielwaens en die [[Grieke]] en [[Romeinse Ryk|Romeine]] het byvoorbeeld later ligter en vinniger waens as dié van die Egiptenare gebou. Die vierwielwa is waarskynlik eerste deur die Duitsers in die tydperk van sowat 400 v.C. tot sowat 1400 n.C. gebou en geleidelik verbeter. Britse goewerneurs van die Amerikaanse kolonies het die eerste waens aan Noord-Amerikaners bekend gestel en die ossewa met seile om (die “prairie schooner” genoem) is die eerste keer deur Duitse boere van Pennsilvanië gebou en het daarna het ’n onmiskenbare rol gespeel in die ontwikkeling van Amerika. Suid-Afrika se eerste, groter ossewaens was ook deur die Duitse ossewa beïnvloed. Die woord wa is goed ingeburger in die Afrikaanse taal en word gewoonlik doeltreffend saam met ander woorde ingespan, soos ’n kruiwa, vuurwa, vangwa, bokwa, kolewa en waenhuis. == Ossewa == Die Suid-Afrikaanse geskiedenis wemel van verwysings na ossewaens, wat reeds in die sewentiende eeu in die [[Kaapstad|Kaap]] gebruik is om onder meer klippe aan te ry vir die bou van die fort – een of twee jaar nadat [[Jan van Riebeeck]] en sy geselskap in 1652 daar opgedaag het. Dit was ook die noodsaaklike vervoermiddel wat die Voortrekkers na hul noordelike bestemmings vervoer het. Die swaarder ossewa waarmee aanvanklik vrag aangery is, is gegrond op die Nederlandse boerewa en die ligter weergawe van die Voortrekkers (die kakebeenwa) is as beide vervoermiddel en blyplek ingerig. [[Lêer:Charles Michell03.jpg|duimnael|330x330px|Dit is verstommend watter moeilike terrein die vroeë pioniers in onder meer Suid-Afrika, Amerika, Duitsland en Australië met ossewaens aangepak het. Waens moes dikwels gedeeltelik uitmekaargehaal word en van die vrag gedra word om te vorder. 'n Reis van Kaapstad na Swellendam het aanvanklik tussen 10 en 14 dae geduur.]] Die ossewa is vroeg reeds in [[Europa]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] gebruik en die vroeë Amerikaanse pioniers in die negentiende eeu het in soortgelyke waens getrek. Waens is ook gebruik in die oorgangstyd van die Mexikaanse bewind na Amerikaanse bewind ná 1848 en die goudkoors van San Friscisco in die piekjare van sowat 1848-1854. Wat die Suid-Afrikaanse ossewaens betref, is vroeg reeds besef dat ’n ligter en kleiner wa met groter wiele die ruwe terrein beter sou kon hanteer. Die ontwerpe het ook ’n raamwerk ingesluit vir seile, wat veral in die nagte skuiling teen die elemente en wilde diere moes bied. Sowat 10-16 [[Os|osse]] in jukpare ingespan moes die ossewa oor soms moeilike terrein trek en gevolglik is gemiddeld teen stappas (op die beste sowat 5 km/h, oftewel 12 minute vir elke kilometer) gevorder. Om oor steil hellings en deur riviere te kom, het uiteraard baie langer geneem. Die kleiner en groter wiele – wat baie vernuftig ontwerp is en van verskeie houtsoorte met verskillende hoedanighede gebruik gemaak het – moes ook dikwels omgeruil om die wa meer horisontaal teen hellings te hou. ’n Reis per ossewa was egter nie net stadig nie, maar ongerieflik en uitputtend vir die passasiers en selfs die touleier en die span osse. Om daagliks gemiddeld 30 km in ses ure te vorder, was ’n uitdaging vir die betrokkenes. Intussen was daar ook brekasies, wat selfs  ’n reis van Kaapstad na [[Swellendam]] moeilik in minder as 60 ure (sowat 10-14 dae) moontlik gemaak het. Om van Kaapstad na [[Stellenbosch]] oor die sanderige [[Kaapse Vlakte]] te ry, het gemiddeld ses ure geneem. Passe was veral moeilik: steil, vol slaggate en welige plantegroei, rotsagtig en sanderig: ’n wa moes dikwels afgepak en uitmekaargehaal word en vrag moes per hand deur die pas gedra word. Interessant was dat daar reeds aan die begin van die 19de eeu padongelukke in die Kaap was. Gevolglik het graaf Caledon op 23 Junie 1809 ’n proklamasie uitgevaardig wat onder meer bepaal het dat die drywers van ossewaens en ander rytuie – soos in [[Groot-Brittanje|Brittanje]] – aan die linkerkant moes hou. Sou hy vir ’n ongeluk verantwoordelik wees deur nie verkeersreëls te gehoorsaam nie, moes hy die ander se skade vergoed en, by weiering, ook ’n boete van 20 riksdaalders betaal. Die ossewa is tot aan die einde van die negentiende eeu – toe ander vervoer alledaags begin word het – gebruik om onder meer vrag, soos graan van plase na die mark, te vervoer. == Perdewa == [[Lêer:Expressmen. LOC nclc.05113.jpg|duimnael|330x330px|'n Geskiedkundige foto van een van die bekendste verskaffers van spoedaflewering in Amerika, Wells, Fargo & Company. Later is die vervoer van pos en passasiers in geriefliker perdewaens gedoen. |alt=|links]] In Europa en ook [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] het die perdewa danksy sy spoed en beweeglikheid reeds in die tyd van die ossewa begin voorkeur kry. Van die vroeë entrepreneurs het gou die geleentheid gesien om passasiers vinniger te vervoer en, soos die Amerikaanse pospionier Alexander Todd van sowat 1850 af, pos en selfs goud oor groot afstande teen vergoeding te vervoer. Spoedaflewering is moontlik gemaak deur die tog aan te pak met ’n ruiter en perd met ’n possak, waarin selfs ou koerante was wat vir sowat $1-2 in die verafgeleë gebiede verkoop is, maar groter aflewerings is uiteraard deur perdewaens gedoen. ’n Ander Amerikaner, James Birch, het die geleentheid gesien om perdewaens in te rig (ook muile is gebruik) om passasiers oor afstande van veral 40-60 km te vervoer. Hy was een van die vroeë Amerikaanse sneldiensverskaffers (Engels: expressmen) wat mense vervoer het op “paaie” wat meestal oor eeue deur veral buffeltroppe uitgetrap is. Die wa-reisiger het dus baie ongerief verduur op roetes soos die Oregon Trail van meer as 3 000 km en die Santa Fe Trail van naby 1 300 km. Hulle is ook dikwels blootgestel aan rowers en Indiane wat die perdewaens aangeval het. Later is die vervoer van passasiers en pos gekombineer in geriefliker perdewaens (koetse) op verbeterde paaie, soos in die goudryke Montana en Idaho, wat deur weermag-ingenieurs oor onder meer bergpasse gemaak is om nie onnodig deur riviere en moeilik begaanbare dele te reis nie. Later is die bekende Oxbow Route (van tot 4 500 km in 25 dae) deur twee ritte per week geadverteer. Die rit van sowat 600 km van Nevada tot Utah van die bekende Wells, Fargo & Company het ’n passasier in 1868 byvoorbeeld $96 uit die sak gejaag. == Treinwa == [[Lêer:TGV train inside Gare Montparnasse DSC08895.jpg|duimnael|330x330px|Passasiers kan vandag in blitsige treine vinnig van een bestemming na 'n ander geneem word. Snelheidsrekords van meer as 500 km/h is al opgestel.]] [[Trein|Treine]] is reeds van die vroeë negentiende eeu deel van die mens se bestaan. Klein treinwaens of trollies wat op houtspore loop en onder meer erts vervoer, is weliswaar al in sowat 1430 in ’n Duitse myn gebruik maar moes deur mense of diere getrek word. Die houtspore is in sowat 1790 deur ysterspore vervang maar waens moes steeds deur mens of dier getrek word. Die Oystermouth-spoorweg in Wallis het in Maart 1807 die eerste spoordiens geword om betalende passasiers in waens te vervoer – die waens is deur perde op spore getrek. Die deurbraakjaar in beide Engeland en Amerika was 1825, toe eers Robert en George Stephenson se Locomotion – ’n goederetrein met enkele waens vir passasiers – op ’n 61 km lange spoorlyn van Stockton na Darlington in gebruik geneem is. Die Pacific-spoorlyn is terselfdertyd in Amerika gebruik geneem. Passasierwaens is van 1830 af saam met vragwaens op ’n spoorlyn tussen Liverpool en Manchester in [[Engeland]] in gebruik geneem en ook in Amerika het die ''Best Friend of Charleston'' waens vir passasiers beskikbaar gestel. Dit is ook interessant dat die uitreiking van seisoenkaartjies aan passasiers in 1834 in Engeland tot die begrip “pendelaars” gelei het. In die jare van 1835 tot 1853 het ook [[Frankryk]], [[Duitsland]] en Indië spoorlyne voltooi. Ook Australië se eerste spoorlyn is ook in dié tyd op die Tasmaniese skiereiland voltooi (1837): oop waens wat deur spanne van vier gevangenes gestoot is, is vir passasiers beskikbaar gestel. Die gerief van die passasierswaens het deurlopend verbeter en in die 1850’s is die eerste treine met toiletgeriewe in beide Amerika en Europa in gebruik geneem. Die baie bekende en gerieflike Orient Express het ook tussen verskeie stede begin loop. In 1902 is daar ook ’n luukse trein met onder meer ’n haarkapper en uitkykwa agter op die roete van New York na Chicago in gebruik geneem. Wat [[Suid-Afrika]] betref, het die bouwerk aan die eerste spoorlyn in die land – van Kaapstad tot by Wellington – in 1858 begin. In 1860 is ’n kort spoorlyn van net meer as drie kilometer lank van Durban-sentraal tot Die Punt in gebruik geneem. Die Kaapstad-[[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]]-roete is ná verskeie oponthoude in 1863 voltooi en in 1892 is die spoorlyn tussen Johannesburg en Kaapstad in gebruik geneem. Treine het oor die jare al hoe vinniger geword en verskeie luukse treine is ook oor die wêreld bekend gestel. Die Franse TGV-trein het in 1990 byvoorbeeld ’n spoorsnelheid van meer as 500 km/h tussen Tours en Parys opgestel. En die hoogste spoorlyn ter wêreld is dié wat China met die Himalajas verbind en tot in bergpasse van tot 5 000 meter hoog kronkel. Die waens is met suurstof toegerus weens die dun lug en die ruite met filters om passasiers teen ultravioletbestraling te beskerm. Suid-Afrika se eerste luukse trein, die Bloutrein, is in 1946 in gebruik geneem en in [[1972]] en weer in 1996 en [[1997]] deur nuwe weergawes vervang. Elke passasierswa het sy eie badkamer en geriewe soos televisie en telefoon en lugreëling. Dié trein is in [[1998]] internasionaal (250 000 reisagente in 180 lande het gestem) as die wêreld se luuksste trein bekroon. In Suider-Afrika is ook verskeie treinwaens wat in die onlangse dekades in onbruik geraak het, as gastehuise op dorpe of plase ingerig of in restaurante omskep. So is ou treinwaens in gerieflike gastehuise ingerig buite Tsumeb, Namibië, asook op verskeie plekke in Suid-Afrika. Dit sluit in ’n treinwakompleks by die Kruisrivier-kampterrein by Groblersdal en die Komma Nader-gastehuis naby Thabazimbi, om slegs enkeles te noem. [[Lêer:Caravan.jpg|duimnael|Die woonwa is steeds wêreldwyd gewild by vakansiegangers. Kragtige voertuie is nodig om die groot moderne woonwaens doeltreffend te sleep. |alt=|links]] == Sleepwa en woonwa == Die sleepwa, ’n voertuig vir vrag, bagasie of gestroopte graan, is ook een van die bekendste waens. Dit kan deur ’n passasiersvoertuig, vragmotor of selfs ’n trekker getrek word. [[Boere]] wat mielies en ander graan in losmaat lewer en nie in sakke nie, gebruik ’n sleepwa om die graan op weegbrûe by graansilo’s te lewer. Kleiner sleepwaentjies (byvoorbeeld die bekende Venter-sleepwa) is gereeld deur vakansiegangers ingespan om bykomstige bagasie na hul bestemmings te neem. Tuinvullis word ook gereeld na vullishope geneem. Die woonwa, ’n soort sleepwa, is ook al dekades lank algemeen in gebruik. Die vroeë vorms daarvan is reeds in die laat negentiende eeu gevind. Die eerste woonwa is in 1880 in opdrag van die skrywer dr [[William Gordon Staples]] deur ''Wagon & Carriage Works'' gebou en hy het dit as “reisende huis” gebruik. Dit is deur twee perde getrek en hy het dit aanvanklik die Wanderer genoem. Vandag se woonwaens kan verskeie meter lank wees en kan baie luuks en gerieflik ingerig word. Van die grootstes het kragtige voertuie nodig om dit te trek. == Wa-spreekwoorde == Die woord “wa” kom in verskeie vorme voor in die volksmond. Van die bekendste Afrikaanse [[Spreekwoord|spreekwoorde]] sluit onder meer die volgende in: * Voor op die wa wees. (Iemand wat opdringerig is.); * Die wa deur die drif trek. (Om daarin te slaag om ’n moeilike taak te verrig of ’n probleem op te los.); * Die wa voor die osse span. (Om agterstevoor te werk te gaan.); * Krakende waens loop die langste. (Sieklike mense is baie taai en leef dikwels langer as gesondes.). == Bronne == * Giliomee, Hermann & Mbenga, Bernard. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Afrika''. Tafelberg. 2007. {{ISBN|978-0-624-04358-4}} * Harrison, Ian & Joyce, Peter. ''Die Boek van Eerstes''. Jonathan Ball Uitgewers. 2005. {{ISBN|1 86842 224 0}} * Nevin, David. ''The Expressmen''. Time-Life Books. 1974. * Redakteurspaneel. ''The New Encyclopedia Britannica Vol 28''. Encyclopedia Britannica, Inc 2010. {{ISBN|978-1-59339-837-8}} * Redakteurspaneel. ''World Book Vol 19''. World Book. 2010. {{ISBN|978-0-7166-0110-4}} * Redakteurspaneel. ''World Book Vol 21''. World Book. 2010. {{ISBN|978-0-7166-0110-4}} * Prinsloo, A.F. ''Afrikaanse Spreekwoorde en Uitdrukkings''. J.L. van Schaik. 1997. {{ISBN|0 627 02229 4}} * Uys, Isabel. Feitegids. ’n Kernensiklopedie. Pharos. 2007. {{ISBN|978-1-86890-065-7}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vervoer]] 47r8eb21kuflgrvyjg3ng1x9q53fa2q 0 260668 2895857 2652626 2026-04-21T14:29:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895857 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Captured German Tank World War 1 New Zealand.jpg|duimnael|Gebuite Duitse [[tenk]] in die [[Eerste Wêreldoorlog]].]] Die '''krygskunde''' of die '''militêre wetenskap''' is die studie van militêre prosesse, instellings en gedrag, saam met die studie van [[oorlog]]voering, en die [[teorie]] en toepassing van georganiseerde dwangmag.<ref>Jordan, 2013. bl. 880.</ref> Dit fokus hoofsaaklik op die teorie, metode en praktyk van die ontwikking van 'n militêre vermoë op 'n wyse wat in ooreenstemming is met die nasionale verdedigingsbeleid. Militêre wetenskap dien om die [[strategie]]se, [[politiek]]e, [[ekonomie]]se, [[sielkundige]], sosiale, operasionele, [[tegnologie]]se en taktiese elemente wat nodig is om relatiewe voordeel van militêre mag te handhaaf, te identifiseer; en om die waarskynlikheid en gunstige uitkomste van oorwinning in [[vrede]] of tydens 'n [[oorlog]] te verhoog. Militêre wetenskaplikes sluit in teoretici, navorsers, eksperimentele wetenskaplikes, toegepaste wetenskaplikes, ontwerpers, [[ingenieur]]s, toetstegnici en ander militêre personeel. Militêre personeel kry wapens, toerusting en opleiding om spesifieke strategiese doelwitte te bereik. Militêre wetenskap word ook gebruik om die vyandskapasiteit as deel van tegniese intelligensie uit te vind. In die [[krygsgeskiedenis|militêre geskiedenis]] is die militêre wetenskap gedurende die tydperk van [[Industriële Revolusie]] as algemene term gebruik om te verwys na alle aangeleenthede van militêre teorie en tegnologie-toepassing as 'n enkele akademiese dissipline, insluitende die ontplooiing en indiensneming van troepe in vredestyd of in konflik. In militêre opleiding is die militêre wetenskap dikwels die naam van die departement in die onderwysinrigting wat offisiers kandidaatopleiding administreer. Hierdie opleiding fokus egter gewoonlik op die amptelike leierskapopleiding en basiese inligting oor die aanwending van militêre teorieë, konsepte, metodes en stelsels. Afgestudeerdes is nie militêre wetenskaplikes na voltooiing van studies nie, maar eerder junior militêre offisiere. == Geskiedenis == [[Lêer:CAPE MOUNTED RIFLES IN 8TH FRONTIER WAR.jpg|links|duimnael|Kaptein Carey se berede troepe bestorm die vyand op 14 Oktober 1851 tydens die [[Agtste Grensoorlog]].]] Selfs tot die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die militêre wetenskap beskou as 'n akademiese dissipline soos [[fisika]], [[filosofie]] en die mediese wetenskap. In deel was dit te wyte aan die algemene mistiek wat opvoeding vergesel het in 'n wêreld waar 75% van die Europese bevolking so laat as die 1880's ongeletterd was. Tot en met die vroeë [[19de eeu]] het een waarnemer, 'n Britse veteraan van die [[Napoleontiese Oorloë]], majoor John Mitchell gedink dat daar niks verander het van die toepassing van mag op 'n slagveld sedert die Antieke Grieke nie. Hy het voorgestel dat dit hoofsaaklik so was omdat [[Carl von Clausewitz]] voorgestel het: "In teenstelling met enige ander wetenskap of kuns, reageer die voorwerp in oorlog".<ref>Gat, bl. 12</ref> Tot en met hierdie tyd, en selfs na die [[Frans-Pruisiese Oorlog]], was die militêre wetenskap steeds verdeel tussen die formele denke van offisiere wat opgelei is in die "skaduwee" van Napoleontiese Oorloë en jonger offisiere soos Ardant du Picq, wat geneig was om vegprestasie te beskou as gewortel in die individu en groepsielkunde<ref>Gat, bl.29</ref> en het 'n gedetailleerde analise van dit voorgestel het. Dit was 'n voorloper van die uiteindelike fassinasie van die militêre organisasies met die toepassing van kwantitatiewe en kwalitatiewe navorsing op hul teorieë van veg; die poging om militêre denke as filosofiese konsepte te omskep in konkrete metodes van die gevegkuns. Militêre voorrade, die voorsiening aan 'n weermag, sy organisasie, taktiek en dissipline het deur al die tye, die elemente van die militêre wetenskap gevorm, maar verbetering in wapentuig en bybehore blyk om al die elemente te lei en te beheer.<ref>Lodge, bl.194</ref> 'n Mate van deurbraak is deur Clausewitz gemaak, met sy aanbeveling van agt beginsels waarop sulke metodes gebaseer kan word, in Europa vir die eerste keer die geleentheid gebied het om die element van toeval en foute van die besluitnemingsproses in groot mate te verwyder.<ref>Dupuy, bl.12</ref> Op daardie stadium is klem gelê op die topografie (insluitend [[trigonometrie]]), militêre kuns (militêre wetenskap), militêre geskiedenis, organisasie van die weermag in die veld, [[artillerie]] en wetenskap van projektiele, veldvestings en permanente fortifikasies, militêre wetgewing, militêre administrasie en maneuvers.<ref>Barnard, bl.248</ref> Die militêre wetenskap model waarop Duitse gevegsoperasies vir die [[Eerste Wêreldoorlog]] geskoei was, bly grootliks onveranderd gebasseer op die Napoleontiese model. Hoewel, daar groot verbeteringe was in vuurkrag sowel as die vermoë om "groot gevegte van uitwissing" te voer deur middel van vinnige konsentrasie van mag, strategiese mobiliteit en die handhawing van die strategiese offensief,<ref>Gat, bl. 113</ref> het dit in besonder wat beter bekend geword het as die "kultus van die offensief" bevorder. Die sleutel tot hierdie en ander denkwyses oor oorlog het die ontleding van militêre geskiedenis gebly en poogings om tasbare lesse te bekom wat weer met gelyke sukses op 'n ander slagveld as 'n soort bloedige laboratorium van militêre wetenskap herhaal kan word. Min was bloediger as die slagvelde van die Westelike Front tussen 1914 en 1918. Fasinerend was die man wat Clausewitz waarskynlik beter as die meeste verstaan het, Maarskalk Ferdinand Foch wie aanvanklik sou deelneem aan gebeure wat die Franse weermag amper vernietig het.<ref>Dupuy, bl. 15</ref> Dit is egter nie waar om te sê dat militêre teoretici en bevelvoerders aan 'n kollektiewe geval van domheid ly nie. Die teenoorgestelde is waar. Hul ontleding van militêre geskiedenis het hulle oortuig dat beslissende en aggressiewe strategiese offensief die enigste oorwinningsleer was. Hulle het gevrees dat die oorbeklemtoning van vuurkrag en die gevolglike afhanklikheid van verskansing dit alles onmoontlik sou maak het en tot slagveld stagnasie sou lei. Die voordele van die defensiewe posisie, sou tot die vernietiging van troepe se moraal en gewilligheid om te veg aanleiding gee. Omdat slegs die offensief oorwinning kon bewerkstellig, kon gebrek daaraan en nie die vuurkrag die skuld vir die nederlaag van die Imperiale Russiese Leër in die [[Russies-Japannese Oorlog]] gegee word. Foch het gedink datː "In strategie sowel as in taktiek, moet mens aanval".<ref>Gat, bl.138-139</ref> Op baie maniere is die militêre wetenskap geskep as gevolg van die ervarings van die Eerste Wêreldoorlog. "Militêre instrumente" het die leërs totaal verander met die [[kavallerie]] wat byvoorbeeld in die volgende 20 jaar feitlik heeltemal verdwyn het. Die "voorsiening van 'n weermag" sou 'n logistieke wetenskap word in die nasleep van massiewe leërs, operasies en troepe wat ammunisie vinniger kan vuur as wat dit vervaardig kan word. Vir die eerste keer word gebruik gemaak van voertuie wat die [[binnebrandenjin]] gebruik, 'n waterskeiding verandering.<ref>Thompson, bl.50</ref> Militêre "organisasie" sal nie meer wees van die lineêre oorlogvoering nie, maar aanvalspanne en bataljonne wat meer vaardig was met die bekendstelling van [[masjiengeweer]] en [[mortier]]. Hulle het vir die eerste keer militêre bevelvoerders gedwing om te dink, nie net in terme van rang en onderdane nie maar oor magstrukture. Taktiek het ook verander, met die [[infanterie]] wat vir die eerste keer geskei is van die kavallerie, en moes hulle saamwerk met [[tenk]]s, vliegtuie en nuwe artillerie-taktieke. Persepsie van militêre dissipline het ook verander. Moraal, ten spyte van streng dissiplinêre houdings, het gedurende die oorlog in alle leërs getaan, maar die beste presteerende troepe is gevind waar die klem op dissipline vervang is met die vertoon van persoonlike inisiatief en groepsaamehorigheid soos wat in die Australiese Korps getoon is tydens die Honderd Dae Offensief. Die militêre wetenskap se analise van militêre geskiedenis wat vir die Europese bevelvoeders misluk het, was op die punt om die weg te baan vir 'n nuwe militêre wetenskap, minder opvallend in voorkoms, maar meer in lyn met die wetenskaplike prosesse van toetsing en eksperimentering, die [[wetenskaplike metode]] en vir ewig "getroud" met die idee van die meerderwaardigheid van [[tegnologie]] op die slagveld. Tans het militêre wetenskap steeds verskillende betekenisse vir verskillende organisasies. In die [[Verenigde Koninkryk]] en baie van die [[Europese Unie]] is die benadering om dit nou te verbind met die burgerlike toepassing en begrip. Die Defence Scientific Advisory Council sien dit op die gebied van wetenskap, [[Militêre ingenieurswese|ingenieurswese]], tegnologie en analise (SETA) wat omvattende strategiese kwessies, prioriteite en beleide bevat wat verband hou met die ontwikkeling van militêre vermoëns.<ref>{{cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/WhatWeDo/ScienceandTechnology/DSAC/ |title=Defence Scientific Advisory Council - GOV.UK |website=www.mod.uk |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121208070408/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/WhatWeDo/ScienceandTechnology/DSAC |archive-date= 8 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=10 Junie 2019 }}</ref> In [[Europa]], byvoorbeeld die Koninklike Militêre Akademie van België, bly die militêre wetenskap 'n akademiese dissipline en word dit langs die sosiale wetenskappe bestudeer, insluitende onderwerpe soos die humanitêre reg. Die [[Verenigde State]] se departement van verdediging definieer die militêre wetenskap in terme van spesifieke stelsels en operasionele vereistes, en sluit onder andere gebiede van burgerlike beskerming en magstruktuur in. == Gebruik van militêre vaardighede == In die eerste plek is die militêre wetenskap gemoeid met wie aan militêre operasies sal deelneem en watter vaardighede en kennis hulle sal benodig om dit effektief en vindingryk te doen. === Militêre organisasie === Die ontwikkeling van optimale metodes vir die administrasie en organisasie van militêre eenhede, sowel as die militêre mag as geheel, is van belang. Daarbenewens bestudeer hierdie gebied ander geassosieerde aspekte soos mobilisering/demobilisasie en militêre regering vir gebiede wat onlangs van vyandige beheer oorwin is (of bevry is). === Magstruktureering === Magstruktureering is die metode waardeur personeel en die wapens en toerusting wat hulle gebruik, georganiseer en opgelei word vir militêre operasies, insluitend gevegte. Die ontwikkeling van magstruktuur in enige land is gebaseer op strategiese, operasionele en taktiese behoeftes soos omskryf in die nasionale verdedigingsbeleid, die geïdentifiseerde bedreigings vir die land en die tegnologiese vermoëns van die bedreigings en die gewapende magte. Magstruktuurontwikkeling word gelei deur leerstellige oorwegings van strategiese, operasionele en taktiese ontplooiing en indiensneming van formasies en eenhede na gebiede en sones waar van hulle verwag word om hul opdragte en take uit te voer. Magstrukturering is van toepassing op alle gewapende magte, maar nie aan hul ondersteunende organisasies soos dié wat vir verdedigingsnavorsingsaktiwiteite gebruik word nie. In die Verenigde State se magstruktuur word voorgeskryf deur die lys van organisasie en toerusting (TOE of TO & E). Die TOE is 'n dokument wat deur die Amerikaanse Departement van Verdediging gepubliseer word, wat die organisasie, bemanning en toerusting van eenhede van divisiegrootte en af voorskryf, maar ook die hoofkwartier van korpse en leërs insluit. Magstrukture gee ook inligting oor die missie en vermoëns van spesifieke eenhede, sowel as die eenheid se huidige status in terme van postuur en gereedheid. 'n Algemene TOE is van toepassing op 'n tipe eenheid (byvoorbeeld infanterie) eerder as 'n spesifieke eenheid (die 3de Infanterie Divisie). Op hierdie manier volg alle eenhede van dieselfde tak (soos infanterie) dieselfde strukturele riglyne wat vir meer doeltreffende finansiering, opleiding en indiensneming van soortgelyke eenhede operasioneel moontlik maak. === Militêre studie en opleiding === Militêre studie en opleiding sluit in die bestudeering van die metodologie en praktyke wat betrokke is by die opleiding van soldate, onderoffisiere,(dws sersante en korporale) en offisiere. Dit sluit ook in om klein en groot eenhede op te lei, beide individueel en in samewerking met mekaar vir die staande mag asook die reserwe magte. Militêre opleiding, veral vir offisiere, het ook betrekking op algemene opleiding en politieke indoktrinasie van die gewapende magte. == Militêre konsepte en metodes == Baie van die militêre ontwikkelings vermoë hang af van die konsepte wat die gebruik van die gewapende magte, hul wapentuig/toerusting, en die metodes wat in enige gegewe teater van die oorlog of geveg omgewing gebruik word, rig. === Militêre geskiedenis === ''Sien hoofartikel: [[Krygsgeskiedenis]]'' Militêre aktiwiteit is 'n konstante proses oor duisende jare, en die noodsaaklike taktiek, strategie en doelwitte van militêre operasies is in die geskiedenis grootliks onveranderlik. 'n Voorbeeld is byvoorbeeld die van die noemenswaardige maneuver van die dubbele omsingeling, wat beskou word as die "volmaakte" militêre maneuver. Dit is die eerste deur [[Hannibal]] in die Slag van Cannae in [[216 v.C.]] uitgevoer is, en later deur Khalid ibn al-Walid in die Slag van Walaja in 633 n.C. Deur middel van die studie van [[geskiedenis]] probeer die weermag die verlede se foute te vermy en huidige vermoëns te verbeter deur bevelvoerders te bemagtig om historiese parallelle tydens 'n slag waar te neem, om sodoende te kapitaliseer op geleerde lesse. Die belangrikste fokus-areas wat deur militêre geskiedenis ingesluit word, is die geskiedenis van oorloë, gevegte en skermutselings, die geskiedenis van die militêre kuns en die geskiedenis van elke spesifieke militêre vleuel. === Militêre strategie en doktrines === [[File:Major Military Alliances.svg|thumb|375px|Belangrike groot sekuriteit alliansies {{legend|#000080|[[North Atlantic Treaty Organization|NATO]], [[European Security and Defence Policy|ESDP]]}} {{legend|#008080|[[Shanghai Cooperation Organisation|SCO]], [[Collective Security Treaty Organisation|CSTO]]}} {{legend|#008000|[[Peace and Security Council|PSC]]}} {{legend|#800000|[[South American Defense Council|SADC]]}}]] ''Sien hoofartikelː [[Militêre strategie]]'' Militêre strategie is in wese die middelpunt van die militêre wetenskap. Dit bestudeer die besondere aspekte van beplanning vir en deelname aan gevegte en poog om die vele faktore te verminder tot 'n stel beginsels wat alle interaksies op die veldslag beheer. In Europa is hierdie beginsels eers deur Clausewitz in sy beginsels van oorlog gedefinieer. As sodanig rig dit die beplanning en uitvoering van gevegte, operasies en oorloë as 'n geheel. Twee groot stelsels oorheers vandag. In breë trekke kan dit beskryf word as die "Westerse" stelsel, en die "Russiese" stelsel. Elke stelsel weerspieël en ondersteun sterkpunte en swakpunte in die onderliggende samelewings. Moderne Westerse militêre kuns bestaan hoofsaaklik uit 'n samevoeging van Franse, Duitse, Britse en Amerikaanse stelsels. Die Russiese stelsel leen ook van hierdie stelsels, óf deur studie of persoonlike waarneming in die vorm van 'n inval (Napoleon se Oorlog van 1812 en die Groot Patriotiese Oorlog) en vorm 'n unieke produk wat geskik is vir die toestande wat praktisyns van hierdie stelsel sal ondervind. Die stelsel wat geproduseer word deur die analise wat deur militêre kuns verskaf word, staan bekend as 'n doktrine. Westerse-militêre doktrine maak sterk staat op [[tegnologie]], die gebruik van 'n goed opgeleide en bemagtigde onder-offisier-kadre, en beter inligting verwerking en verspreiding om 'n vlak van slagveldbewustheid te bied waarmee teenstanders nie kan meding nie. Die voordele daarvan is uiterste buigsaamheid, uiterste dodelikheid en 'n fokus op die verwydering van 'n teenstander se C3I (bevel, kommunikasie, beheer en intelligensie van die Engelse ''command, communications, control, and intelligence'') om verlam te word en onbevoeg te maak eerder as om hul gevegsmag direk te vernietig (hopelik word lewens in die proses gered). Die nadele daarvan is hoë koste, 'n afhanklikheid van personeel wat moeilik is om te vervang, 'n enorme logistieke proses, en 'n moeilikheid om sonder hoë-tegnologie-bates te werk as dit uitgeput of vernietig word. [[Sowjet]]-militêre doktrine (en uitvloeisels, in die [[Gemenebes van Onafhanklike State]]-lande) berus sterk op massa toerusting en troepe, 'n hoogs opgevoede (alhoewel baie klein) offisierskorps, en voorafbeplande missies. Die voordele daarvan is dat dit nie goed opgeleide troepe benodig nie, nie 'n groot logistieke stelsel benodig nie, is onder streng sentrale beheer is en vertrou nie op 'n gesofistikeerde C3I-stelsel na die aanvang van 'n operasie nie. Hierdie doktrine se nadele is onbuigsaamheid, 'n afhanklikheid van die skok-effek van massa-aanslag (met 'n gevolglike hoë koste in lewens en materiaal), en algehele onvermoë om onverwagse sukses te ontgin of om op onverwagte verlies te reageer. Chinese militêre doktrine is tans in 'n staat van vloei, aangesien die ''People's Liberation Army'' militêre tendense van relevansie vir die [[Volksrepubliek van China]] evalueer. Chinese militêre doktrines word beïnvloed deur 'n aantal bronne, insluitende 'n inheemse klassieke militêre tradisie wat gekenmerk word deur strateë soos [[Sun Tzu]], Westerse- en Sowjet-invloede, sowel as inheemse moderne strateë soos [[Mao Zedong]]. Een kenmerk van Chinese militêre wetenskap is dat dit klem lê op die verhouding tussen die militêre en die [[samelewing]], asook om militêre magte as slegs een deel van 'n oorkoepelende groot strategie te beskou. Elke stelsel lei sy offisierskorps in sy filosofie oor militêre kuns op. Die verskille in inhoud en klem is ophelderend. Die Verenigde State-weermag se beginsels van oorlog word omskryf in die ''U.S. Army Field Manual FM 100-5.'' Die Kanadese magte se beginsels van oorlog / militêre wetenskap word gedefinieer deur die ''Land Forces Doctrine and Training System (LFDTS)'' om te fokus op beginsels van bevel, beginsels van oorlog, operasionele kuns en veldtogbeplanning en wetenskaplike beginsels. === Militêre geografie === Militêre geografie sluit veel meer in as eenvoudige aksies om die hoë grond te neem. Militêre geografie bestudeer die voor die hand liggend, die [[geografie]] van oorlogsteaters, maar ook die addisionele eienskappe van [[politiek]], [[ekonomie]] en ander natuurlike kenmerke van plekke van waarskynlike konflik (byvoorbeeld die politieke landskap). As 'n voorbeeld, die [[Sowjet-Afghaanse Oorlog]] was gebaseer op die vermoë van die Sowjetunie om nie net [[Afghanistan]] suksesvol in te val nie, maar ook om die Islamitiese Republiek van [[Iran]] gelyktydig militêr en polities in te perk. === Militêre stelsels === Hoe effektief en geskik militêre eenhede hul bedrywighede, missies en take bereik, is nou verwant aan nie net die metodes wat hulle gebruik nie, maar die toerusting en wapens wat hulle gebruik. === Militêre intelligensie === Militêre intelligensie ondersteun die besluitnemingsproses van die gevegsbevelvoeders deur intelligensie-analise van beskikbare data bekom uit 'n wye verskeidenheid bronne, te verskaf. Om die ingeligte analise te verskaf, word die inligtingbehoeftes geïdentifiseer en insette gegee aan 'n proses van versameling, analise, beskerming en verspreiding van inligting oor die operasionele omgewing, vyandige, vriendelike en neutrale magte en die burgerbevolking in 'n gebied van gevegsoperasies en die breër gebied van belang. Intelligensie-aktiwiteite word op alle vlakke van takties na strategies, in vredestyd, die oorgangsperiode na die oorlog en tydens die oorlog uitgevoer. Die meeste weermagte handhaaf 'n militêre intelligensie vermoë om analitiese en inligting-insamelingspersoneel in beide spesialis-eenhede en ander strukture en dienste te lewer. Personeel gekies vir intelligensiepligte, of spesialis-intelligensiebeamptes en aangewese soldate of nie-spesialiste wat aan intelligensie toegewys is, mag gekies word vir hul analitiese vermoëns en intelligensie, voordat hulle formele opleiding ontvang. Militêre intelligensie dien om die bedreiging te identifiseer, en verskaf inligting oor die verstaan van beste metodes en wapens om te gebruik in afskrikking of om die bedryging te verslaan. === Militêre logistiek === Militêre logistiek is die kuns en wetenskap van beplanning en uitvoering van die beweging en instandhouding van militêre magte. In sy mees omvattende sin is dit die aspekte of militêre operasies wat fokus op die ontwerp, ontwikkeling, verkryging, berging, verspreiding, instandhouding, ontruiming en beskikbaarstelling van materiaal; die beweging, ontruiming en hospitalisasie van personeel; die verkryging of konstruksie, instandhouding, bedryf en beskikking van fasiliteite; en die verkryging of verskaffing van dienste. === Militêre tegnologie en toerusting === Militêre tegnologie is nie net die studie van verskeie tegnologieë en toepaslike fisiese wetenskappe wat gebruik word om militêre mag te vergroot nie. Dit kan ook uitbrei na die studie van produksiemetodes van militêre toerusting, en maniere om prestasie te verbeter en materiaal en / of tegnologiese vereistes vir die produksie daarvan te verminder. 'n Voorbeeld is die poging aangewend deur [[Nazi-Duitsland]] om kunsmatige rubbers en brandstowwe te produseer om hul afhanklikheid van ingevoerde POS ([[petroleum]], olie en [[smeermiddel]]s) en [[rubber]]voorrade te verminder of uit te skakel. Militêre tegnologie is uniek in sy toepassing, nie in die gebruik daarvan in basiese wetenskaplike en tegnologiese prestasies nie. Vanweë die uniekheid van die gebruik poog militêre tegnologiese studies om evolusionêre sowel as die seldsame revolusionêre tegnologieë in hul behoorlike plek van militêre toepassing in te sluit. === Militêre studie-joernale === Die volgende is noemenswaardige joernale in die veldː<ref name=googlescholar>{{cite web |title=Google Scholar Metrics, Military Studies |url=https://scholar.google.com/intl/en/scholar/metrics.html#metrics |publisher=Google |access-date=15 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107095900/https://scholar.google.com/intl/en/scholar/metrics.html |archive-date=7 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{div col|colwidth=30em}} * ''Armed Forces & Society'' * ''Contemporary Security Policy'' * ''Defense & Security Analysis'' * ''European Security'' * ''International Journal of Intelligence and Counterintelligence'' * ''International Peacekeeping'' * ''International Security'' * ''Joint Forces Quarterly'' * ''Journal of Strategic Studies'' * ''Military Psychology'' * ''Military Review'' * ''Nonproliferation Review'' * ''Orbis (journal)'' * ''Parameters (journal)'' * ''Security Dialogue'' * ''Security Studies (journal)'' * ''Small Wars & Insurgencies'' * ''Survival (journal)'' * ''The Journal of Security Strategies'' * ''The RUSI Journal'' * ''The Washington Quarterly'' {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Bronne== * Barnard, Henry, ''Military Schools and Courses of Instruction in the Science and Art of War in France, Prussia, Austria, Russia, Sweden, Switzerland, Sardinia, England, and the United States, Part I – France and Prussia,'' J.B. Lippincott & Co., Philadelphia, 1862 * Dupuy, Trevor N., ''Understanding War: History and Theory of Combat'', Leo Cooper, London, 1992 * Gat, Azar, ''The Development of Military Thought: The Nineteenth Century'', Oxford University Press, London, 1992 * Jordan, Kelly C., "Military Science", in G. Kurt Piehler, ed. ''Encyclopedia of Military Science'', SAGE Reference, Volume, 2. pp.&nbsp;880–885. * Lodge, Henry Cabot, (ed.), ''The North American Review'', Making of America Project, University of Northern Iowa, 1878 *Muehlbauer, Matthew S., and David J. Ulbrich, eds. ''The Routledge History of Global War and Society'' (2018) [https://www.routledge.com/The-Routledge-History-of-Global-War-and-Society/Muehlbauer-Ulbrich/p/book/9781138849808] *Muehlbauer, Matthew S., and David J. Ulbrich. ''Ways of War: American Military History from the Colonial Era to the Twenty-First Century'' (2018) [https://www.routledge.com/Ways-of-War-American-Military-History-from-the-Colonial-Era-to-the-Twenty-First/Muehlbauer-Ulbrich/p/book/9781138681620] * Soeters, Joseph; Shields, Patricia and Rietjens, Sebastiaan. [https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=ENDpAwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PT23&ots=TRFdlv1qZH&sig=dp4OqiNnE9QZSlWdW40Pbp6cHm4#v=onepage&q&f=false Routledge Handbook of Research Methods in Military Studies] New York: Routledge, 2014. * Thompson, Julian, ''Lifeblood of war: Logistics in armed conflict'', Brassey's classics, London, 1991 == Notas == {{en-vertaal| Military science}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krygskunde| ]] km3o91yuffscuj4cxfupfmw4i9kuu8s 0 261170 2895929 2634085 2026-04-21T17:30:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895929 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Uitsig oor Venesië vanuit Lido di Venezia.jpg|duimnael|''Vaporetti'', Venesiaanse waterbusse, verbind Lido di Venezia met die historiese middestad van Venesië, die ''Centro storico'' (teen die gesigseinder), en die treinstasie Venezia Santa Lucia. Die foto is geneem naby die waterbushalte Lido S.M.E. (''Lido Santa Maria Elisabetta'')]] [[Lêer:Hotel Riviera, Lido di Venezia, Venesië.jpg|duimnael|Hotel Riviera naby Lido S.M.E.]] [[Lêer:Vulstasie vir motorbote, Lido di Venezia, Venesië.jpg|duimnael|'n Vulstasie vir motorbote]] [[Lêer:Actv-veerboot, Venesië.jpg|duimnael|Veerbote van Venesië se openbare vervoeronderneming [[Actv]] vervoer motors tussen Tronchetto, die verpligte parkeerterrein in die weste van die ''Centro storico'', en Lido di Venezia]] [[Lêer:Strandlewe, Lido di Venezia.jpg|duimnael|Strandlewe in Lido di Venezia. Daar is privaat (foto) en openbare strande op die eiland]] [[Lêer:Hotel Excelsior (Lido di Venezia).jpg|duimnael|Die luukse hotel ''Grand Hotel Excelsior'' se boustyl toon Moorse en Venesiaans-Bisantynse invloede, met binnenshuise versierings wat deur die Katalaanse kunstenaar [[Mariano Fortuny (ontwerper)|Mariano Fortuny]] ontwerp is]] [[Lêer:Lhôtel Hungaria Ausonia (Lido de Venise) (1619251977).jpg|duimnael|''Grande Albergo Ausonia & Hungaria'', 'n juweel van Italiaanse Liberty-boukuns]] [[Lêer:Lido di Venezia 01.jpg|duimnael|Lido di Venezia het 'n bevolking van sowat 14&nbsp;500]] [[Lêer:Lido-Malamocco.JPG|duimnael|Malamocco met sy historiese dorpskern is in die suide van die Lido geleë. Die nedersetting met tans sowat 1&nbsp;100 inwoners dateer uit die antieke tydperk en was histories tot die vroeë 9de eeu die eerste setel van Venesiaanse doges wat vervolgens na die Rialto verskuif is. 'n Stormvloed en aardbewing teen die middel van die 12de eeu het, net soos die Chioggia-oorlog tussen Venesië en Genua, verwoesting gebring]] '''Lido di Venezia''' (afgelei van die [[Latyn]]se ''litus'' «strand , kus») is die sentrale een van drie lang smal eilande of strandwalle van die ''Laguna Veneta'' of Venesiaanse strandmeer wat van [[Chioggia]] in die suide tot Jesolo in die noorde strek en die strandmeer van die oop [[Adriatiese See]] skei. Lido di Venezia, wat deel uitmaak van die [[Venesië|Stad Venesië]], strek oor 'n lengte van 11 km, maar is net enkele honderd meter wyd. Dit beslaan 4 km². In die 19de eeu is dit tot 'n elegante strandoord ontwikkel, met villa's en luukse hotelle soos die ''Grand Hotel Excelsior'', die ''Grand Hôtel des Bains'' en die hotel ''Hungaria Palace'' (tans bekend as ''Grande Albergo Ausonia & Hungaria''). Die plaaslike [[Belle Époque]]-boukuns het van die beste voorbeelde van die Italiaanse Liberty-styl (''stile Liberty'') opgelewer, 'n plaaslike variant van [[Art Nouveau]]-[[Argitektuur|boukuns]] wat hoogtyd gevier het tydens die Lido se bloeitydperk. Die 20ste eeuse munisipale stadsbeplanning het voorsiening gemaak vir die ontwikkeling van Lido di Venezia as 'n suiwer residensiële buurt met toeristiese infrastruktuur. Die Internasionale filmfees van Venesië word jaarliks in Augustus en September hier gehou. In teenstelling met die historiese middestad van Venesië, die ''Centro storico'', is daar in Lido di Venezia geasfalteerde strate en word motorvoertuie toegelaat (motorvoertuie word per veerboot tussen die Lido en die parkeerterreine op die eiland Tronchetto in die weste van die ''Centro storico'' vervoer). Busroetes verbind die belangrikste plekke op die eiland met mekaar. Lido di Venezia is - as 'n lang nou eiland met rustige paaie - ook gewild by fietsryers. == Geskiedenis == Toe welvarende Amerikaanse toeriste, wat nog teen die middel van die 1920's in groot getalle hul vakansies in Lido di Venezia deurgebring het, met die begin van die [[Groot Depressie]] begin wegbly het, het die stadsregering, Biënnale-bestuurders en rolspelers uit die toeristebedryf, ook met die oog op mededingende strandoorde in ander dele van Italië, in die 1930's 'n poging onderneem om feesbedrywighede as toeristemagnete verder uit te bou. Naas die Biënnale-kunsuitstalling het in die 1920's strand- en somerfeeste (''Feste d'Estate a Venezia-Lido'') baie gewild geraak. Een van die hoofdryfkragte agter die nuwe inisiatief, die Venesiaanse entrepreneur Nicolo Spadà se ''Compagnia Italiana Grandi Alberghi (CIGA)'' as eienaar van meerdere groot hotelle in Venesië, het aktiwiteite soos opelug- en salonopvoerings, gala-aande, musiekfeeste, modeskoue en internasionale tennistoernooie aangekondig.<ref>Jan Andreas May: ''La Biennale di Venezia. Kontinuität und Wandel in der venezianischen Ausstellungspolitik 1895−1948''. Berlin: Akademie-Verlag 2009, bl. 138</ref> Ook die ''Circolo Golf Venezia'', wat in 1930 gebou is nadat die Amerikaanse motormagnaat [[Henry Ford]] beswaar gemaak het oor die gebrek aan gholfgeriewe, is danksy die inisiatief van CIGA verwesenlik. In die 21ste eeu het plaaslike rolspelers uit die toerismebedryf, hoofsaaklik familie-ondernemings, die voortou geneem met 'n inisiatief om die Lido as 'n reisbestemming vir volhoubare toerisme te ontwikkel.<ref>[https://www.independent.co.uk/travel/europe/venice-lido-where-to-stay-sustainable-tourism-consorzio-venezia-e-il-suo-lido-a7858101.html ''The Independent, 25 Julie 2017: Venice Lido: The island reinventing itself as a sustainable tourist destination. Besoek op 16 Junie 2019'']</ref> == Strande == Die sandstrande van Lido di Venezia strek oor byna die volle lengte van die eiland se seewaartse kant en is, danksy hul effense helling see toe, geskik vir gesinne met kinders. Aan die strande is blouvlagstatus toegeken. Net 'n klein deel van die strande is as openbare geriewe geklassifiseer (''spiaggia communale'' in Italiaans), waaronder die ''Spiaggia di San Nicolò'' in die uiterste noorde en die ''Oasi WWF Dune degli Alberoni'' in die uiterste suide. Die res word deur sogenaamde ''stabilimenti (balneari)'' beslaan - strande in privaat besit wat teen betaling allerlei geriewe bied soos ''capanne'' (historiese badhuisies wat van hout gebou is en vanaf die 1850's deel van die plaaslike strandkultuur geword het), strandwagters, stortbaddens, sluitkaste en sonskerms. Sommige van die badhuisies word deur Venesiaanse gesinne gehuur, soms op 'n permanente basis, of is bestem vir die eksklusiewe gebruik van hotelgaste. == Hotelle == === Grand Hôtel des Bains === [[Lêer:Hotel des Bains 02.jpg|duimnael|links|300px|In 2019 nog net 'n [[ruïne]] met 'n onsekere toekoms: ''Grand Hôtel des Bains'']] Die ''Grand Hôtel des Bains'' is deur die argitek Francesco Marsich (1858–1919) volgens die Italiaanse Liberty-styl, met invloede van klassieke Venesiaanse villa-boukuns, ontwerp en op 5 Julie 1900 geopen. As die toneel, waar [[Thomas Mann]] se [[novelle]] ''Der Tod in Venedig'' afspeel, wat in 1912 gepubliseer is (en hier in 1971 deur die Italiaanse regisseur Luchino Visconti verfilm is), het die ''Grand Hôtel des Bains'' ingang tot die wêreldliteratuur gevind. Thomas Mann (1875–1955) het hier tussen 26 Mei en 2 Junie 1911 saam met sy vrou Katia en sy broer Heinrich sy vakansie deurgebring. Die novelle handel oor die bewondering wat die protagonis, die skrywer Gustav Aschenbach, 'n man in sy vyftigs, in die geheim vir 'n blonde [[Pole|Poolse]] jongeling, Tadzio, koester. Die twee praat nooit mekaar nie, en die enigste oplossing vir Aschenbach se homoërotiese gevoelens, wat in sy tyd té gewaagd is, is sy dood aan [[hartversaking]], net op die strand waar hy Tadzio dophou. Die outobiografiese karakter van ''Der Tod in Venedig'', wat deur Jan Esterhuizen in 1961 as ''Die dood in Venesië'' in [[Afrikaans]] vertaal is, het tot spekulasies oor die ware identiteit van Tadzio gelei. In 1965 het 'n Poolse adellike, baron Władysław Moes (1900–1986), beweer dat hy die jongeling was wat Mann beskryf het. Sy bewerings word nogtans bevraagteken - Moes was in 1911 net tien jaar oud, en so pas Mann se beskrywing glad nie by hom nie.<ref>[https://www.spiegel.de/spiegel/print/d-25990846.html ''Der Spiegel - Literatur, 21 Desember 2002: Tadzios schönes Geheimnis. Besoek op 18 Junie 2019'']</ref> In 1929 is die Russiese ballet-impresario [[Sergei Diaghilev]], bekend deur sy ''[[Ballets Russes]]'', hier oorlede. 'n Tweede rolprent, ''The English Patient'' wat in [[Kairo]] se ''Shepheard's Hotel'' afspeel, het in 1996 hier ontstaan.<ref>[http://www.historichotelsthenandnow.com/bainsvenicelido.html ''Historic Hotels of the World - Then & Now: Hôtel des Bains Venice-Lido. Besoek op 12 September 2019'']</ref> Die hotel is tans nie meer toeganklik vir die publiek nie. Daar was planne om dit te herontwikkel as luukse woonstelgebou, alhoewel die boubedrywighede daarvoor in Junie 2019 nog nie aan die gang was nie. Die hotel is reeds in 2008 aan die eiendomsontwikkelaar ''EstCapital SGR'' verkoop, maar staan sedert 2010 leeg.<ref>[https://www.kino-zeit.de/news-features/darling-der-woche/die-schoenheit-des-dekadenten-zerfalls ''Kino-Zeit, 6 September 2018: Die Schönheit des dekadenten Zerfalls. Besoek op 16 Junie 2019'']</ref> ''EstCapital SGR'' het intussen bankrot gespeel en die hotel se interieur deur middel van 'n aanlyn-veiling verkoop.<ref>[https://www.bauwelt.de/themen/bauten/Grand-Hotel-des-Bains-Lido-Venedig-2175118.html ''Bauwelt 38−2014: Grand Hôtel des Bains. Besoek op 12 September 2019'']</ref> Die hotel, wat deur verval bedreig word, het volgens nuusberigte intussen van eienaar gewissel. ''London + Regional Properties'', wat reeds die ''Hotel Excelsior Venice Lido Resort'' met sukses herontwikkel het, het na bewering die hotel se heropening in 2024 aangekondig.<ref>[https://www.newyorksocialdiary.com/la-belle-epoque-splendor-in-the-past/ ''New York Social Diary, 11 Maart 2019: La Belle Époque: Splendor in the Past. Besoek op 16 Junie 2019'']</ref> Die onderneming se webtuiste vermeld niks daaroor nie. Ter geleentheid van die 75ste Filmfees van Venesië, wat tussen 29 Augustus en 8 September 2019 gehou is, het die ''Grand Hôtel des Bains'' as vertoonlokaal vir 'n uitstalling oor die filmfees se geskiedenis gedien - net soos in 2018.<ref>[https://www.metropolitano.it/mostra-del-cinema-hotel-des-bains/ ''metropolitano.it, 26 Augustus 2019: La Mostra del Cinema di Venezia riparte dall’hotel Des Bains del Lido. Besoek op 12 September 2019'']</ref><ref>[https://www.labiennale.org/en/cinema/2018/il-cinema-mostra ''La Biennale di Venezia: Il Cinema in Mostra. Besoek op 12 September 2019'']</ref> === Grand Hotel Excelsior === Die volgende groot hotelprojek, die ''Grand Hotel Excelsior'', het danksy die inisiatief van Nicolo Spadà as hoof van die CIGA-hotelkonsortium ontstaan wat in die vroeë 20ste eeu 'n beslissende bydrae tot die ontwikkeling van Lido di Venezia tot 'n eersterangse internasionale luukse strandoord gelewer het. Die hotel se unieke boustyl het voortgespruit uit die vrugbare samewerking tussen Spadà en die argitek Giovanni Sardi. 'n Derde sleutelfiguur was graaf Giuseppe Volpi di Misurata, 'n dinamiese Venesiaanse politikus en sakeman wat die hotel as die plek gekies het waar Venesië se eerste filmfees in 1932 gehou sou word.<ref>[https://www.hotelexcelsiorvenezia.com/it/hotel-excelsior/storia/ ''Hotel Excelsior Venezia: Storia. Besoek op 18 Junie 2019'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == ;Boukuns ---- * {{it}} [http://www2.comune.venezia.it/lidoliberty/index.htm ''Città di Venezia - Municipalità di Lido Pellestrina: L'Archittetura di Lido''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090505173211/http://www2.comune.venezia.it/lidoliberty/index.htm |date= 5 Mei 2009 }} ;Gholfklub ---- * {{en}} {{it}} [https://www.circologolfvenezia.it/en/ ''Circolo Golf Venezia''] {{Normdata}} [[Kategorie:Eilande van Venesië]] bjprlekws4rcouczibbtn8rumoi8qck 0 265241 2896102 2586984 2026-04-22T05:48:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896102 wikitext text/x-wiki Volgens [[sosioloog]] [[Max Weber]] is '''mag''' die vermoë van individue of groepe om hul wil op ander persone, groepe of sake op te lê, moontlik teen die wense of belange van die ander. Dit onderskei ditself van [[gesag]] omdat gesag wettig is. Daarbenewens is daar gedefinieerde mag. Dit bepaal watter betekenis aan 'n verskynsel gegee word. 'n Magsverhouding is asimmetries, maar kan verander, soos met ekonomiese mag waar ander verskaffers en kopers op die [[Mark (ekonomie)|mark]] gevind word, solank dit die perfekte mark nader. Met politieke mag kan daar 'n oorheersing wees wat nie vermy kan word nie. Ander vorme is kulturele mag en sosiale mag. Daar kan ook mag wees binne persoonlike verhoudings, selfs binne liefdesverhoudings of [[Anargisme|anargistiese bewegings]]. Mag kan op 'n fisiese, ekonomiese, ideologiese, verstandelike of verhoudings wyse uitgeoefen word. Daar is verskeie meganismes om mag te beperk. In die [[politiek]] kan dit gedoen word deur [[Demokrasie|demokratisering]]; in die [[ekonomie]], deur regulering. == Sosiale sielkunde == Sosiale sielkunde onderskei mag volgens hoe die maghebende persoon die mag verkry.<ref>{{aut|Craeynest, Pol}}, ''Sociale Psychologie: een inleiding'', Acco, Leuven, 2010, bl. 283-316.</ref> Die eerste vorm is mag ingevloge die posisie wat die persoon beklee. Hier sorg die funksie van 'n persoon vir sy gesag. Dit impliseer dat as 'n persoon sy funksie verloor, hy/sy gesag verloor. Verwysingsmag is 'n tweede vorm van mag. Mense stem hul gedrag af op hoe iemand bewonder word. Daardie persoon bekom sy/haar mag deur charisma of uit identifikasie. Hierdie mag is gebaseer op [[emosie]]. Die heerser kry [[Absolute monargie|absolute mag]] daarmee. Derdens is daar kundigheid. Dit gaan oor toegewysde of verdiende mag. Hierdie vorm van mag is gebaseer op feite. 'n Vierde vorm is mag deur [[inligting]]. As iemand bewys dat 'n versekeringspolis beter is as 'n ander, dan sal dit in ag geneem word. Hierdie vorm van mag verskil van kundigheid omdat dit heeltemal onafhanklik is van die persoon wat die inligting verskaf. Die laaste vorm is die mag deur middele of hulpbronne. Dit is die geval wanneer mense van iemand afhanklik is om iets te doen. Wanneer 'n persoon hulpbronne benodig om 'n doel te bereik, het elkeen wat die hulpbronne het, mag oor die ander. == Michel Foucault == [[Michel Foucault]] het hom ook breedvoerig met mag besig gehou. In boeke soos ''Surveiller et punir: Naissance de la prison'' (1975) en ''Histoire de la sexualité I: La volonté de savoir'' (1976), het hy hom uitgespreek teen idees oor magsopvattings en 'n alternatief voorgestel. Histories word magontledings begin met die uitsluing van somiges (soos kranksinniges of gevangenes) of seksualiteit. Foucault noem dit die "onderdrukkinghipotese": mag sluit uit , verbied en sensureer. Volgens Foucault kan hierdie visie nooit mag ten volle verstaan nie. === Die onderdrukkinghipotese === Die klassieke ontledings van hoe mag omgaan met (onder andere) seksuele begeertes is negatief: dit verbied, weier of blokkeer. Die mag sê wat nie toegelaat word nie. Dit word verstaan as 'n wet: mag verbied toelating en verbod. Daardie mag het 'n drievoudige taak: dit verklaar dat iets nie toegelaat word nie, verseker dat dit nie bespreek word nie en nie ontken word nie. Dit word gedoen op alle vlakke; van verhoudings tussen twee mense tot die hele sosiale stelsel. Hoogstens verskil dit kwantitatief tussen vlakke en instellings. "Dit is 'n mag wat slegs die krag het van die negatiewe aan sy kant het, die mag om nee te sê, nie in staat is om ditself te produseer nie, slegs grense te postuleer, dit is hoofsaaklik 'n anti-energie ...Dit is nie in staat om iets anders te doen as dit wat oorheers word nie, en dit maak dit onmoontlik om enigiets te doen behalwe dit wat hierdie mag toelaat om te doen."<ref>{{aut|Foucault, M.}} & {{aut|Hurley, R.}} (vertaling), ''The History of Sexuality - Volume I: An Introduction'', Pantheon Books, New York, 1978, bl. 85.</ref> Foucault wil die teenoorgestelde verdedig, mag wat positief optree. Hy wil egter nie net sê dat die negatiewe analise verkeerd (of eensydig) is nie, maar ook om te verduidelik hoekom mag so dikwels beskryf word in die vorm van die onderdrukkingshipotese of via die "regverdige magmodel". Hy gee hiervoor twee verduidelikings: aan die een kant is hierdie visie aanloklik omdat die magshebbers soos die [[staat]] en die [[monargie]] op hierdie manier self gereeld mag so geformuleer het. Mag is deur hulle gesien as die oplegging van die wet teen hul onderdane en hul te verbied en hulle sekere dinge toe te laat. Foucault noem hierdie magteorie die [[Soewereiniteit|soewereiniteitsteorie]]. Daar is egter volgens Foucault 'n tweede rede waarom mag as onderdrukking beskou word. Dit is omdat die moderne vorme van mag staatmaak op 'n mate van onsigbaarheid. Net deur ditself voort te sit deur 'mag deur die wet', bly die meer moderne vorms van mag weggesteek. === Die produktiewe mag === Dit is belangrik vir Foucault dat hy nie 'n magteorie beoog het wat die essensie van mag sal openbaar nie. Sy doelwit is nie soseer om 'n 'teorie' van mag te kry nie, maar eerder 'n "analise"'.<ref>{{aut|Foucault, M.}}, ''The History of Sexuality'', bl. 82.</ref> Dit gaan dus nie oor die vraag: "Wat is mag nie?" Maar eerder "Hoe werk mag?"? In Foucault se werk verander sy siening van mag. In ''Surveiller et punir'' fokus hy op mag as 'n 'dissipline'. Vroeër straf mense deur tekens op die liggaam van die veroordeeldes te plaas ([[marteling]], brandmerke, ...) omdat die krimineel die soewereiniteit van die heerser oortree het. Met die straf kom die heerser in volle sig, byvoorbeeld deur middel van openbare teregstellings. Foucault sien vanaf die 17de eeu die dissipline-samelewing; straf fokus op die dissipline van die liggaam. Dit gaan oor die ontdekking dat mens die liggaam as iets produktief kan gebruik. Straf beoog om die veroordeelde persoon te verbeter en aan te pas. Deur instansies soos die [[skool]], die [[tronk]] en die [[fabriek]], is die liggame gedissiplineer om gehoorsaam aan die samelewing deel te neem. Sentraal is die ontdekking van die 'panopticon'. Die rolle tussen die mag en die veroordeelde word omgekeer; terwyl die heerser in die verlede die een was wat sigbaar is as hy straf, word die mag nou onsigbaar en permanent. Die veroordeelde persoon daarenteen wat in die verlede net onsigbaar was (deur hom in 'n vergeetput te gooi), word nou heeltemal sigbaar. Daar ontstaan alle soorte menswetenskappe wat hulself toelê op die beskrywing van sy toestand. In sy ''Histoire de la sexualite'' voeg Foucault 'n nuwe dimensie daaraan toe. Volgens hom het 'n tweede reeks strategieë om mag uit te oefen, in die 18de eeu ontstaan, naamlik biopolitiek. Biopolitiek is 'n vorm van mag wat oor die hele spesie uitgeoefen word: die bevolking. Deur wetenskap soos [[statistiek]] en demografie word dit moontlik om kennis te verkry van en om mag uit te oefen op bevolkings. Mens bring so die lewens van die mense binne die mag: die mag probeer om die geboortesyfer en die aantal huwelike te beïnvloed. Die kombinasie van biopolitiek en dissipline karakteriseer Foucault as 'n bio-mag. Seksuele voortplanting is sentraal: dit bevat individuele en gedissiplineerde gedrag en die oorlewing van die bevolking. ==Sien ook == * [[Mag (internasionale betrekkinge)]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{nl-vertaal|Macht (sociale wetenschappen)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek]] [[Kategorie:Sosiologie]] [[Kategorie:Ekonomie]] h0k5mwj6ofpbvbs50jrng1yt2tmd2sx 0 274792 2895838 2891975 2026-04-21T12:57:48Z Jcb 223 2895838 wikitext text/x-wiki '''Thomas Francis Dermot Pakenham''' (gebore op [[14 Augustus]] [[1933]] in Bayswater, [[Londen]]), ook bekend as '''Thomas Pakenham''', is 'n Anglo-Ierse geskiedkundige en boomkenner wat bekroonde boeke oor 'n verskeidenheid van onderwerpe geskryf het, soos onder meer Afrika-geskiedenis, die Victoriaanse era, Britse geskiedenis in die post-Victoriaanse era, en [[bome]]. ==Agtergrond== Pakenham is die seun van Frank Pakenham, 'n minister van die linkse [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeidersparty]], en Elizabeth Longford. Hy het sewe broers en susters. Onder hulle tel die bekroonde geskiedkundige en biograaf Antonia Fraser, wat die weduwee is van die [[dramaturg]] Harold Pinter. Sy suster, Rachel Billington, is ook 'n [[skrywer]], en getroud met die regisseur Kevin Billington. Sy suster Judith Kazantzis is 'n [[digter]]; en sy broer Kevin Pakenham<ref>{{Cite web|url=http://www.pakenhampartners.com/partners/kevin-j-pakenham/|titel=Kevin Pakenham {{!}} Pakenham Partners Limited|website=www.pakenhampartners.com|access-date=2018-12-23|archive-date=2018-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20181223121258/http://www.pakenhampartners.com/partners/kevin-j-pakenham/|url-status=dead}}</ref> werk vir die [[Londen|Stad van Londen]]. Hy is ook die neef van die voormalige onderleier van die Arbeidersparty, Harriet Harman. ==Biografie== Nadat Pakenham in 1955 van Belvedere Kollege en Magdalen Kollege, Oxford, gegradueer het, hy na [[Ethiopië]] gereis, welke reis beskryf word in sy eerste boek getiteld ''The Mountains of Rasselas''. By sy terugkeer na Brittanje was hy deel van die redaksie van die ''Times Educational Supplement'', en later ook die ''The Sunday Telegraph'' en ''[[The Observer]]''. Hy woon beurtelings in [[Londen]] en ''County Westmeath'', Ierland, waar hy die voorsitter van die Ierse Genootskap vir Bome, en 'n ere-bewaarder van Tullynally-kasteel, is. Hy was die eienaar van die Longford Greyhound Stadion, maar het die stadion in 1966 aan Longford Sports Bpk. verkoop.<ref>{{cite news|titel=Monthly Greyhound Star (''Remember When 1966'') Maart uitgawe|newspaper=Greyhound Star}}</ref> == Bibliografie == Boeke waarvan Thomas Pakenham die outeur of mede-outeur is: *''The Mountains of Rasselas: Ethiopian Adventure'', {{ISBN|0-297-82369-8}}, (1998) *''The Year of Liberty: The History of the Great Irish Rebellion of 1798'', {{ISBN|0-679-74802-4}} *''The Boer War'', {{ISBN|0-349-10466-2}} (wenner van die Cheltenham-prys) (1979)<ref>In Afrikaans vertaal deur [[Leon Rousseau]] as ''Die Boere-Oorlog''</ref><ref>https://www.goodreads.com/book/show/6809391-die-boere-oorlog .Opgespoor en besoek op 09/10/2019</ref> *''The Scramble for Africa'', {{ISBN|0-349-10449-2}} (wenner van die WH Smith Literêre prys en die Alan Paton-prys) (1991) *''Meetings with Remarkable Trees'', {{ISBN|0-297-83255-7}} (aangepas vir 'n radio- en televisiereeks met dieselfde naam) (1996) *''Remarkable Trees of the World'', {{ISBN|0-297-84300-1}} (2002) *''Remarkable [[Baobab]]'', {{ISBN|0-297-84373-7}} (2004) *''The Company of Trees: A Year in a Lifetime's Quest'', {{ISBN|978-0-2978-66244}}. (Orion Publishing Group, Londen) (September 2015) == Verwysings == {{verwysings}} ==Eksterne skakels== *[http://www.tullynallycastle.com Tullynally kasteel] *[http://www.qub.ac.uk/home/TheUniversity/GeneralServices/News/ArchivesPressReleases-CampusNews/2004PressReleases/07-2004PressReleases/#d.en.6727 Queen's Universiteit vereer Thomas Pakenham] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pakenham, Thomas}} [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Britse skrywers]] [[Kategorie:Britse geskiedkundiges]] melw9mf590xdp9v6eiwjc45416sm2ut 0 278465 2896084 2892004 2026-04-22T05:24:39Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896084 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Sesdaagse Oorlog |deelvan = die [[Arabies-Israeliese konflik]] |beeld = [[Lêer:Six Day War Territories af.svg|250px]] |byskrif = Kaart van die gebiede wat Israel (geel) tydens die oorlog verower het (ligoranje). |datum = 5-10 Junie 1967 (6 dae) |plek = [[Midde-Ooste]] |resultaat = Israeliese oorwinning |gebied = Israel verower die [[Gazastrook]] en [[Sinai]]skiereiland van Egipte, die [[Wesoewer]] (insluitende Oos-[[Jerusalem]]) van Jordanië en die [[Golanhoogland]] van Sirië<ref name="Office of the Historian">{{cite web |title=Milestones: 1961–1968 |website=Office of the Historian |url=https://history.state.gov/milestones/1961-1968/arab-israeli-war-1967 |access-date=30 November 2018 |quote=Between June 5 and June 10, Israel defeated Egypt, Jordan, and Syria and occupied the Sinai Peninsula, the Gaza Strip, the West Bank, East Jerusalem, and the Golan Heights |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417102225/https://history.state.gov/milestones/1961-1968/arab-israeli-war-1967 |archive-date=17 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=weill2007>{{cite journal | last=Weill | first=Sharon | title=The judicial arm of the occupation: the Israeli military courts in the occupied territories | journal=International Review of the Red Cross | volume=89 | issue=866 | year=2007 | issn=1816-3831 | doi=10.1017/s1816383107001142 | ref=harv | page=401|quote=On 7 June 1967, the day the occupation started, Military Proclamation No. 2 was issued, endowing the area commander with full legislative, executive, and judicial authorities over the West Bank and declaring that the law in force prior to the occupation remained in force as long as it did not contradict new military orders.}}</ref> |party1 = '''{{Vlag|Israel|size=22px}}''' |party2 = '''{{vlagikoon|Egipte|UAR}} [[Egipte]]'''<br />'''{{vlag|Sirië|1963}}'''<br />'''{{vlag|Jordanië}}'''<br />{{vlagikoon|Irak|1963}} '''[[Irak]]'''<ref name="krauthammer">Krauthammer 2007.</ref> |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Israel}} [[Levi Eshkol]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Moshe Dayan]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Yitzhak Rabin]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Uzi Narkiss]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Motta Gur]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Israel Tal]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Mordechai Hod]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Yeshayahu Gavish]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Ariel Sharon]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Ezer Weizman]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[Shlomo Erell]]<br />{{vlagikoon|Israel}} [[David Elazar]] |aanvoerder2 = {{vlagikoon|Egipte|UAR}} [[Gamal Abdel Nasser]]<br />{{vlagikoon|Egipte|UAR}} [[Abdel Hakim Amer]]<br />{{vlagikoon|Egipte|UAR}} [[Abdoel Moenim Riad]]<br />{{vlagikoon|Jordanië}} [[Hoessein van Jordanië|Hoessein]]<br />{{vlagikoon|Jordanië}} [[Zaid ibn Sjaker]]<br />{{vlagikoon|Jordanië}} [[Asad Ghanma]]<br />{{vlagikoon|Sirië|1963}} [[Noereddin al-Atassi]]<br />{{vlagikoon|Irak|1963}} [[Abdoel Rahman Arif]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = 50 000 troepe<br />214 000 reserwes<br />250<ref>{{cite book |last1=Oren |first1=Michael B. |title=Six Days of War: June 1967 and the Making of the Modern Middle East |date=2002 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780195151749 |page=171 |url=https://books.google.com/books?id=pfHFj5Mvs7wC&pg=PA171 |language=en}}</ref>-300 vegvliegtuie<ref>{{cite book |last1=Tucker |first1=Spencer C. |title=Wars That Changed History: 50 of the World's Greatest Conflicts: 50 of the World's Greatest Conflicts |date=2015 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781610697866 |pages=540–541 |url=https://books.google.com/books?id=xhGFCgAAQBAJ&pg=PA540 |language=en}}</ref><br />800 tenks<ref name="Tucker 2004, p. 176">Tucker 2004, p.&nbsp;176.</ref><br /> '''Totale troepe''': 264 000 <br /> 100 000 ontplooi |sterkte2 =Egipte: 240 000<br />Sirië, Jordanië en Irak: 307 000 <br /> 957 vegvliegtuie<br />2 504 tenks<ref name="Tucker 2004, p. 176" /><br />Libanon: 2 vegvliegtuie<ref name="Griffin 2006, p. 336.">Griffin 2006, p. 336.</ref><br /> '''Totale troepe''': 547 000 <br /> 240 000 ontplooi |sterkte3 = |ongevalle1 = 776-983<ref name="Israel Ministry of Foreign Affairs"/><ref name="Gawrych3" /> gedood<br />4 517 gewond<br />15 gevang<ref name=Gawrych3>Gawrych 2000, p.&nbsp;3</ref> <hr/>400 tenks vernietig<ref>Zaloga, Steven (1981). ''Armour of the Middle East Wars 1948–78 (Vanguard)''. Osprey Publishing.</ref><br />46 vliegtuie vernietig |ongevalle2 = Egipte: 10 000-15 000 gedood of vermis<ref name="Gammasy p.79">El Gamasy 1993 p.&nbsp;79.</ref><br />4 338 gevang<ref name="Israel Ministry 2004"/><br />Jordanië: 696 gedood of vermis<ref name="tsdwb">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L1qICwAAQBAJ&pg=PT125|title=The Six Day War 1967: Jordan and Syria|work=Simon Dunstan|publisher=Bloomsbury Publishing|date=20 Februarie 2013|accessdate=6 Januarie 2018|isbn=9781472801975}}</ref><ref name="Second World War page 253">''Warfare since the Second World War'', deur Klaus Jürgen Gantzel, Torsten Schwinghammer, p. 253</ref><ref name="ReferenceC">''Wars in the Third World since 1945'', (NY 1991) Guy Arnold</ref><br />533 gevang<ref name="Israel Ministry 2004" /><br /> Sirië: 2 500 gedood<ref name="Tucker, 2010">{{cite book |last=Tucker |first=Spencer C. |title=The Encyclopedia of Middle East Wars. The United States in the Persian Gulf, Afghanistan, and Iraq Conflicts |url=https://books.google.com/?id=U05OvsOPeKMC&pg=PA1198&dq=The+war+cost+Syria+2,500+killed#v=onepage&q=The%20war%20cost%20Syria%202%2C500%20killed&f=false |publisher=ABC-CLIO |year=2010 |page=1198 |isbn=978-1-85109-947-4}}</ref><ref name="Woolf">{{cite book |last=Woolf |first=Alex |title=Arab–Israeli War Since 1948 |publisher=Heinemann-Raintree |year=2012 |page=27 |isbn=978-1-4329-6004-9}}</ref><ref name="Sachar, 2013">{{cite book |last=Sachar |first=Howard M. |title=A History of Israel: From the Rise of Zionism to Our Time |url=https://books.google.com/?id=0X4BAAAAQBAJ&pg=PT1122&dq=they+had+lost+2,500+killed+and+5,000+wounded#v=onepage&q=they%20had%20lost%202%2C500%20killed%20and%205%2C000%20wounded&f=false |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-0-8041-5049-1}}</ref><br />591 gevang<br />Irak: 10 gedood<br />30 gewond<br />Libanon: 1 vliegtuig verloor<ref name="Griffin 2006, p. 336." /> <hr/>Honderde tenks vernietig<br />452+ vliegtuie vernietig |ongevalle3 = 20 Israeliese burgers gedood<ref name="Oren, p. 185-187">Oren, pp. 185–87</ref><br />34 VSA-vlootsoldate, -seesoldate en [[Nasionale Veiligheidsagentskap|NSA]]-personeellede gedood<ref>Gerhard, William D.; Millington, Henry W. (1981). "Attack on a SIGINT Collector, the USS Liberty" (PDF). NSA History Report, U.S. Cryptologic History series. National Security Agency. partially declassified 1999, 2003.</ref><br />17 Sowjetse seesoldate gedood (na bewering)<ref name=ginor/> |notas = }} Die '''Sesdaagse Oorlog''' ([[Hebreeus]]: מִלְחֶמֶת שֵׁשֶׁת הַיָּמִים, ''Milhemet Sjesjet Ha Jamim''; [[Arabies]]: النكسة, ''an-Naksah'', "Die Terugslag", of حرب 1967, ''Ḥarb 1967'', "Oorlog van 1967") het tussen 5 en 10 Junie 1967 plaasgevind tussen [[Israel]] en die naburige state [[Egipte]] en [[Sirië]] (toe bekend as die [[Verenigde Arabiese Republiek]]), asook [[Jordanië]]. Betrekkinge tussen Israel en sy buurlande het in 1967 nog nie heeltemal herstel ná die Arabies-Israeliese Oorlog van 1948 nie. In 1956 het Israel die [[Sinaiskiereiland]] in Egipte binnegeval; een van sy doelwitte was om die [[Straat van Tiran]] te heropen wat Egipte sedert 1950 vir Israeliese skepe geblokkeer het. Israel moes eindelik noodgedwonge terugtrek, maar is verseker die Straat van Tiran sal oopbly. ’n [[VN]]-noodmag is aan die grens ontplooi, maar daar was geen demilitarisasie-ooreenkoms nie.<ref name="Rikhye2013">{{cite book|author=Major General Indar Jit Rikhye|title=The Sinai Blunder: Withdrawal of the United Nations Emergency Force Leading....|url=https://books.google.com/books?id=teHWAQAAQBAJ&pg=PR8|date=28 October 2013|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-136-27985-0|pages=8–}}</ref> In die maande voor Junie 1967 het spanning gevaarlik toegeneem. Israel het sy posisie voor 1956 herhaal dat die sluiting van die Straat van Tiran vir Israeliese skepe ’n oorlog sou veroorsaak. In Mei het die Egiptiese president, [[Gamal Abdel Nasser]], aangekondig die straat gaan vir Israeliese skepe gesluit word en hy het Egiptiese magte aan die grens met Israel gemoboliseer. Op 5 Junie het Israel ’n reeks lugaanvalle op Egiptiese vliegvelde uitgevoer. Die vraag oor watter kant die oorlog begin het, is een van ’n paar omstrede kwessies van die konflik. [[Beeld:Tail of an Egyptian Air Force Mikoyan Mig-19 (469000040).jpg|thumb|links|220px|Die stertgedeelte van 'n Egiptiese MiG-19 wat in die lugaanval vernietig is.]] Die Egiptenare is onkant betrap en feitlik die hele [[Egiptiese Lugmag]] is vernietig, terwyl Israel net ’n paar verliese gely het. Die land het terselfdertyd ’n grondaanval op die [[Gazastrook]] en die Sinaiskiereiland van stapel gestuur, wat die Egiptenare ook onkant betrap het. Ná aanvanklike teenstand het Nasser gelas dat die Sinai ontruim word. Israeliese magte het weswaarts agter die Egiptenare aangestorm. Die Israeli's het hulle groot verliese toegedien en die Sinai verower. Jordanië het ’n week voor die oorlog ’n verdedigingsverdrag met Egipte gesluit; die ooreenkoms het voorsiening daarvoor gemaak dat Jordanië in geval van oorlog nie ’n aanvallende rol sou speel nie, maar sou probeer om Israeliese magte te keer om grondgebied te verower.{{sfn|Mutawi|2002|p=183}} Sowat ’n uur ná die Israeliese lugaanval het [[Kaïro]] die bevelvoerder van die Jordaniese weermag opdrag gegee om Israel te begin aanval; in die aanvanklik verwarrende situasie is aan die Jordaniërs gesê Egipte het die Israeliese lugaanvalle afgeweer. Egipte en Jordanië het op 8 Junie op ’n [[wapenstilstand]] besluit en Sirië op 9 Junie. ’n Ooreenkoms is op 11 Junie met Israel onderteken. Israel het die Egiptiese, Siriese en Jordaniese weermagte verlam – hulle het meer as 20&nbsp;000 soldate gedood en self minder as 1&nbsp;000 verloor. Die Israeliese sukses was die gevolg van ’n goed voorbereide en uitgevoerde strategie, die swak leierskap van die [[Arabiese wêreld|Arabiese state]] en slegte militêre leierskap en strategie. Israel het die Gazastrook en Sinaiskiereiland van Egipte afgeneem, die [[Wesoewer]] insluitende Oos-[[Jerusalem]] van Jordanië en die [[Golanhoogland]] van Sirië. Israel se internasionale aansien het in die daaropvolgende jare baie gestyg. Sy oorwinning was ’n vernedering vir Egipte, Jordanië en Sirië, en het daartoe gelei dat Nasser verleë bedank het; hy is later in sy amp herstel ná protesoptogte in Egipte oor sy bedanking. Die spoed en gemak van die Israeliese oorwinning het later gelei tot ’n gevaarlike oormoed in die Israeliese weermag, wat bygedra het tot aanvanklike Arabiese suksesse in die daaropvolgende [[Jom Kippoeroorlog]], hoewel Israeliese magte eindelik sukses behaal en die Arabiere verslaan het. Die ontheemding van burgerlike bevolkings weens die oorlog sou langtermyngevolge hê, want 300&nbsp;000 [[Palestyne]] het uit die Wesoewer gevlug en sowat 80&nbsp;000 Siriërs het die Golanhoogland verlaat. Joodse minderheidsgemeenskappe dwarsoor die Arabiese wêreld het gevlug of is verban. ==Agtergrond== Ná die [[Suezkrisis]] in 1956 het Egipte ingestem tot die vestiging van ’n VN-noodmag (UNEF) op die Sinai om te verseker alle partye gehoorsaam die 1949-wapenstilstandsooreenkoms.<ref>{{cite web |publisher=Rauschning, Wiesbrock & Lailach 1997, p. 30; Sachar 2007, pp. 504, 507–08 |url=https://www.un.org/en/peacekeeping/missions/past/unef1backgr2.html |title=First United Nations Emergency Force (UNEF I) – Background (volle teks) |access-date=29 Junie 2017 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308130745/http://www.un.org/en/peacekeeping/missions/past/unef1backgr2.html |archive-date= 8 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Beeld:Nasser and Egyptian pilots pre-1967.gif|thumb|links|President Nasser het op 22 Mei 1967 sy vlieëniers op die Sinai toegespreek en gesê: "Die Jode dreig met oorlog – ons sê vir hulle ''ahlan wa-sahlan'' (welkom)!"<ref name="Gluska2007p152" />]] In die volgende paar jaar was daar talle klein botsings tussen Israel en sy Arabiese buurlande, veral Sirië. Vroeg in November 1966 het Sirië ’n wedersyde verdedigingsooreenkoms met Egipte onderteken.<ref>Gawrych (2000) p. 5</ref> Kort hierna, in reaksie op [[guerrilla-oorlogvoering|guerrillabedrywighede]] deur die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie]] (PBO),<ref>Schiff, Zeev, ''History of the Israeli Army'', Straight Arrow Books (1974) p. 145</ref><ref>Churchill & Churchill, ''The Six Day War'', Houghton Mifflin Company (1967) p. 21</ref> insluitende ’n mynaanval waarin drie mense dood is,{{sfn|Pollack|2004|p=290}} het die Israeliese weermag die dorp as-Samoe in die Jordanies besette Wesoewer aangeval.<ref>Segev, 2007, pp.149–52.</ref> Jordaniese magte wat gereageer het, is vinnig teruggedryf.<ref>Hart, 1989 p. 226</ref> Koning [[Hoessein van Jordanië]] het die Egiptiese president Nasser gekritiseer omdat hy Jordanië nie tot hulp gesnel het nie en "agter UNEF-rokspante weggekruip het".<ref>Oren 2002/2003, p.&nbsp;312; Burrowes & Douglas 1972, pp.&nbsp;224–25</ref><ref name=shemesh2007p118 /><ref name=Tessler1994p378 /> In Mei 1967 het Nasser valse verslae van die [[Sowjetunie]] ontvang dat Israel aan die Siriese grens begin versamel het.<ref>Herzog 1982, p. 148</ref> Nasser het sy troepe in twee verdedigingslyne aan die Israeliese grens op die Sinaiskiereiland opgestel<ref>John Quigley, [https://books.google.com/books?id=0zEi3qGWLFIC&pg=PA32 ''The Six-Day War and Israeli Self-Defense: Questioning the Legal Basis for Preventive War''], Cambridge University Press, 2013, p. 32.</ref> (16 Mei), UNEF-magte uit Gaza en die Sinai gesit (19 Mei) en UNEF-posisies ingeneem by Sjarm el-Sjeich, wat oor die Straat van Tiran uitkyk.<ref>Shlaim (2007) p. 238</ref>{{sfn|Mutawi|2002|p=93}} Israel het verklarings wat hy in 1957 gemaak het, herhaal: dat die sluiting van die straat as ’n oorlogsdaad beskou sou word of regverdiging vir ’n oorlog sou wees.<ref>Cohen, Raymond. (1988), p.&nbsp;12</ref><ref name="MeirStraitsSpeech" /> Nasser het egter die straat op 22-23 Mei vir Israeliese skepe gesluit.<ref>{{cite book |last=Morris |first=Benny |title=Righteous Victims: A History of the Zionist–Arab Conflict, 1881–1998 |publisher=Random House |year=1999 |page=306 |isbn=978-0-679-42120-7}}</ref><ref name=Gat2003p202 /><ref name=Colonomos2013p25 /> Ná die oorlog het president [[Lyndon B. Johnson]] van [[Amerika]] gesê:<ref>"[https://news.google.com/newspapers?nid=1310&dat=19670619&id=valVAAAAIBAJ&sjid=JeEDAAAAIBAJ&pg=5448,4112160 LBJ Pledges U.S. to Peace Effort] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517095210/https://news.google.com/newspapers?nid=1310&dat=19670619&id=valVAAAAIBAJ&sjid=JeEDAAAAIBAJ&pg=5448,4112160 |date=17 Mei 2017 }}", ''Eugene Register-Guard'' (19 Junie 1967). Sien ook Johnson, Lyndon. [http://www.presidency.ucsb.edu/ws/?pid=28308 "Address at the State Department's Foreign Policy Conference for Educators"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161227195747/http://www.presidency.ucsb.edu/ws/?pid=28308 |date=27 Desember 2016 }} (19 Junie 1967).</ref> {{quote|As ’n enkele dwase daad meer verantwoordelik vir hierdie ontploffing was as enige ander, was dit die wispelturige en gevaarlike aankondiging dat die Straat van Tiran gesluit sou word. Die reg van onskuldige seedeurgang moet vir alle nasies beskerm word.}} Op 30 Mei het Jordanië en Egipte ’n verdedigingsverdrag gesluit. Die volgende dag het die [[Irak]]se weermag op Jordanië se uitnodiging troepe en gepantserde eenhede in Jordanië begin ontplooi.<ref>Churchill po. 52 en 77</ref> Hulle is later deur ’n Egiptiese afdeling versterk. Op 1 Junie het Israel ’n [[nasionale eenheidsregering]] gevorm deur sy kabinet te vergroot en op 4 Junie is besluit om oorlog te maak. Die volgende oggend het Israel Operasie Fokus van stapel gestuur – ’n grootskaalse verrassingslugaanval wat die begin van die Sesdaagse Oorlog was. ===Militêre voorbereiding=== Voor die oorlog het Israeliese vlieëniers en grondpersoneel deeglik geoefen om vliegtuie wat van krygsvlugte af terugkeer te herstel. ’n Enkele vliegtuig kon tot vier keer per dag op sendings gestuur word, teenoor die Arabiese norm van een of twee vlugte per dag. Die Israeliese lugmag kon dus op die eerste dag van die oorlog verskeie vlae aanvalle op Egiptiese vliegvelde doen en ook ander Arabiese lugmagte uitskakel. Dit het bygedra tot die Arabiese mening dat Israel deur buitelandse lugmagte gehelp is. Die Egiptenare het verdedigingsversterkings op die Sinaiskiereiland opgestel. Dit is gedoen met die veronderstelling dat ’n aanval sou kom vanuit die rigting van die paar paaie deur die woestyn, eerder as oor die onbegaanbare woestynterrein. Die Israeli's het egter besluit om die Egiptiese verdediging uit ’n onverwagte hoek aan te val. James Reston het op 23 Mei 1967 in ''[[The New York Times]]'' geskryf: "Wat dissipline, opleiding, moreel, toerusting en algemene bevoegdheid betref, is sy [Nassar se] weermag en ander Arabiese magte, sonder die regstreekse hulp van die Sowjetunie, geen gelyke vir die Israeli's nie . . . Selfs met 50&nbsp;000 troepe en die beste generaals en lugmag in Jemen kon hy niks uitrig in daardie klein en primitiewe land nie, en selfs sy pogings om die Kongorebelle te help het misluk."<ref>{{cite news |author=Reston, James |url=https://www.nytimes.com/1967/05/24/archives/washington-nassers-reckless-maneuvers-cairo-and-moscow-the-us.html |title=Washington: Nasser's Reckless Maneuvers; Cairo and Moscow The U.S. Commitment The Staggering Economy Moscow's Role |work=The New York Times |date=24 Mei 1967 |page=46 |access-date=22 Julie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412131936/https://www.nytimes.com/1967/05/24/archives/washington-nassers-reckless-maneuvers-cairo-and-moscow-the-us.html |archive-date=12 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Aan die vooraand van die oorlog het Israel gedink hy sal ’n oorlog binne drie tot vier dae kan wen. Die Verenigde State en Brittanje het gereken dit sou sewe tot tien dae verg om te wen.<ref>Quigley, ''The Six-Day War and Israeli Self-Defence'', p. 60. (Cambridge University Press)</ref><ref>{{cite web |title=Foreign Relations of the United States, 1964–1968, Volume XIX, Arab-Israeli Crisis and War, 1967 - Office of the Historian |url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v19/d130 |website=history.state.gov |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317083302/https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v19/d130 |archive-date=17 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Weermagte en wapens== ===Weermagte=== Die Israeliese weermag het altesaam 264&nbsp;000 soldate gehad (reserviste ingesluit), hoewel dié getal nie volgehou kon word nie omdat die reserviste lewensbelangrik was vir die burgerlike lewe.<ref>Stone 2004, p. 217.</ref> [[Beeld:Hatzerim Mirage 20100129 1.jpg|thumb|240px|’n Dassault Mirage in die Israeliese Lugmagmuseum. Veral Frans geboude vliegtuie is in Operasie Fokus gebruik.]] [[Beeld:AMX-13-latrun-2.jpg|thumb|240px|’n [[AMX-13 (tenk)|AMX-13-tenk]] in die Yad la-Shiryon-museum, Israel.]] Israel het sowat 40&nbsp;000 troepe en 200 tenks (agt brigades) gebruik teen Jordanië se magte op die Wesoewer.{{sfn|Pollack|2004|p=294}} Die magte van Israel se Sentrale Bevel het uit vyf brigades bestaan. Die eerste twee is permanent naby [[Jerusalem]] gestasioneer: die Jerusalem- en gemeganiseerde Harel-brigade. Mordechai Gur se 55ste Valskermbrigade is van die Sinaifront af teruggeroep. Die 10de Pantserbrigade is noord van die Wesoewer gestasioneer. Die Israeliese Noordelike Bevel het uit drie brigades onder generaalmajoor Elad Peled bestaan; hulle is in die Jezreelvallei noord van die Wesoewer gestasioneer. Aan die vooraand van die oorlog het Egipte sowat 100&nbsp;000 van sy 160&nbsp;000 troepe op die Sinai ontplooi, insluitende al sewe sy divisies (vier [[infanterie]]-, twee pantser- en een gemeganiseerde divisie), asook vier onafhanklike infanteriebrigades en vier onafhanklike pantserbrigades. Meer as ’n derde van hierdie soldate was veterane van Egipte se voortdurende inmenging in die Noord-Jemense Burgeroorlog en nog ’n derde was reserviste. Hierdie magte het 950 tenks, 1&nbsp;100 gepantserde troepedraers en meer as 1&nbsp;000 stukke artillerietoerusting gehad.{{sfn|Pollack|2004|p=59}} Sirië se leër was 75&nbsp;000 man sterk en is aan die grens met Israel ontplooi.<ref>Ehteshami en Hinnebusch 1997, p.&nbsp;76.</ref> Professor David W. Lesch het geskryf "’n mens sal moeilik ’n weermag kry wat minder voorberei op oorlog teen ’n ooglopend meerderwarige vyand is", want Sirië se weermag is in die voorafgaande maande en jare afgetakel deur [[Staatsgreep|staatsgrepe]] en pogings tot staatsgrepe wat gelei het tot ’n reeks suiwerings, verdelings en opstande in die weermag.<ref>Shlaim; Louis (2012) pp. 86–87: “Syria was severely unprepared for war. Despite the bombastic and jingoistic rhetoric, the Bathist regime viewed its actions against Israel as low-level warfare that was not meant to lead to all-out war. The months and years prior to the 1967 Arab-Israeli war were filled with military purges associated with actual and attempted coups that decimated and further fractured the military and party, resulting in an inexperienced officer corps as well as a deep distrust between the rank and file and officers in the army. In addition, there were uprisings by discontented elements of the Syrian population, less than satisfactory encounters with Israeli forces, and lukewarm Soviet support... One would be hard-pressed to find a military less prepared for war with a clearly superior foe.”</ref> Die Jordaniese weermag het bestaan uit 11 brigades met altesaam 55&nbsp;000 troepe.{{sfn|Mutawi|2002|p=42}} Nege brigades (45&nbsp;000 troepe, 270 tenks, 200 stukke artillerietoerusting) is op die Wesoewer ontplooi, insluitende die elite- 40ste Pantserbrigade, en twee in die [[Jordaanrivier|Jordaanvallei]]. Hulle het aansienlike getalle M113- gepantserde troepedraers ingesluit en was toegrus met sowat 300 moderne Westerse tenks, waarvan 250 Amerikaanse M48-Pattons was. Hulle het ook 12 artilleriebataljons, ses batterye 81&nbsp;mm- en 120&nbsp;mm-[[mortier]]e,<ref name=segevs /> ’n valskermbataljon en ’n nuwe bataljon gemeganiseerde infanterie gehad. Die Jordaniese weermag, toe bekend as die Arabiese Legioen, was ’n professionele langtermyndiensweermag wat relatief goed toegrus en opgelei was. Israel het ná die oorlog gesê Jordaniese staf het professioneel opgetree, maar was altyd "’n halwe tree" agter die Israeliese maneuvers. Die klein Jordaniese lugmag het net 24 Brits vervaardigde [[Hawker Hunter]]-vegvliegtuie, 6 troepedraers en twee helikopters gehad. Omtrent 100 Irakse tenks en ’n infaterieafdeling is naby die Jordaniese grens ontplooi, asook twee eskaders vegvliegtuie, Hawker Hunters en [[MiG-21]]'s, daarnaby.<ref name=segevs>Segev 1967, pp.&nbsp;82,&nbsp;175–91.</ref> Die Arabiese lugmagte is versterk met ’n paar vliegtuie van [[Libië]], [[Algerië]], [[Marokko]], [[Koeweit]] en [[Saoedi-Arabië]] om op te maak vir die enorme verlies wat op die eerste dag van aanvalle gely is. Hulle is ook in ’n persoonlike hoedanigheid gehelp deur vrywilligervlieëniers van die [[Pakistan]]se lugmag. Hulle het verskeie Israeliese vliegtuie neergeskiet.<ref>{{cite web |title=Air Warriors |url=http://www.paf.gov.pk/air_warriors.html |website=Pakistan Air Force |access-date=15 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530194741/http://www.paf.gov.pk/air_warriors.html |archive-date=30 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|title=Eagle Biography – Saiful Azam|url=http://www.au.af.mil/au/goe/eagle_bios/2000/azam_2000.asp|website=Air University|accessdate=15 Julie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20130812085933/http://www.au.af.mil/au/goe/eagle_bios/2000/azam_2000.asp|archive-date=12 Augustus 2013|df=dmy-all}}</ref> ===Wapens=== Buiten Jordanië het die Arabiese lande hoofsaaklik op Sowjetse wapens staatgemaak. Eersgenoemde land se leër was toegerus met Amerikaanse wapens en sy lugmag met Britse vliegtuie. Van al die Arabiese lugmagte het Egipte s’n verreweg die modernste vliegtuie gehad, insluitende sowat 420 vegvliegtuie,<ref>Oren, 176; Benny Morris, ''Righteous Victims'', 318.</ref> wat almal deur die Sowjetunie gebou is. ’n Groot deel daarvan was top-MiG-21's. Israel was veral bekommerd oor die 30 [[Toepolef Tu-16]] "Badger"-mediumbomwerpers, wat groot skade aan Israeliese militêre en burgerlike sentrums sou kon aanrig.{{sfn|Pollack|2004|p=58}} Israel se wapens was hoofsaaklik van Westerse oorsprong. Die meeste van sy lugmag se vliegtuie was Franse produkte, en sy gepantserde eenhede was meestal Brits en Amerikaans ontwerp en vervaardig. Van die infanteriewapens, soos die [[Uzi]], was van Israeliese oorsprong. {| class="wikitable" |- !width=10% | Soort !width=40% | Arabiese magte !width=40% | Israel |- ! Gepantserde <br>vegvoertuie |Egipte, Sirië en Irak het [[T-34 Sowjettenk|T-34/85]]-, [[T-54/55 Sowjettenk|T-54-, T-55-]], PT-76- en SU-100-/152- [[Tweede Wêreldoorlog]]se, Sowjetse selfaangedrewe geskut gehad. Jordanië het Amerikaanse M47-, M48- en M48A1-Pattontenks gebruik. Panzer IV, Sturmgeschütz III en Jagdpanzer IV is Duitse voertuie wat deur Sirië gebruik is.<ref>de Mazarrasa, Javier (1994) (in Spaans). Blindados en España 2ª Parte: La Dificil Postguerra 1939–1960. Valladolid, Spain: Quiron Ediciones. p. 50. {{ISBN|84-87314-10-4}}</ref><ref>Perrett, Bryan (1999). ''Panzerkampfwagen IV medium tank: 1936–1945''. Oxford, United Kingdom: Osprey. p. 44. {{ISBN|978-1-85532-843-3}}</ref> || M50- en M51-Shermans, M48A3-Patton, Centurion, AMX-13. Die Centurion is voor die oorlog met Britse 105&nbsp;mm-L7-geskut opgegradeer. Die Sherman het ook groot modifikasies ondergaan, insluitende groter Franse 105&nbsp;mm-mediumsnelheidsgeskut, breër kruipbande, ’n beter enjin en beter vering. |- ! GTD's/IVV's<ref group="nota">GTD's: gepantserde troepedraers; IVV's: infanterievegvoertuie</ref> | BTR-40-, [[BTR-152]]-, BTR-50- en BTR-60-GTD's || M2-, M3-halfkruipbandvoertuie, [[Panhard AML90]] |- ! Artillerie | M1937-, BM-21-, D-30 (2A18)-houwitser, M1954-veldgeskut, M-52- selfaangedrewe houwitser (Jordanië) || M50- selfaangedrewe houwitser en Makmat-160&nbsp;mm- selfaangedrewe mortier, Obusier de 155&nbsp;mm Modèle 50-, AMX 105&nbsp;mm- selfaangedrewe houwitser |- ! Vliegtuie | MiG-21, [[MiG-19]], [[MiG-17]], Su-7B, Tu-16, [[Iljoesjin Il-28|Il-28]], Il-18, Il-14, An-12, Hawker Hunter (Jordanië en Irak) || [[Dassault Mirage III]], [[Dassault Mystère|Dassault Super Mystère]], [[Sud Aviation Vautour]], Mystere IV, Dassault Ouragan, Fouga Magister-opleidingsvliegtuig toegrus vir aanvalsendings, Nord 2501IS- militêre vragvliegtuig |- ! Helikopters | Mi-6, Mi-4 || Super Frelon, Sikorsky S-58 |- ! LAW's <ref group="nota">LAW's: Lugafweerwapens</ref> | SA-2 Guideline, ZSU-57-2- mobiele lugafweerkanon || MIM-23 Hawk, [[Bofors]] 40&nbsp;mm |- ! Infanterie- <br>wapens | Port Said-handmasjiengeweer, [[AK-47]], RPK, RPD, DShK HMG, B-10- en B-11- skopvrye geskut || Uzi, FN FAL, FN MAG, AK-47, M2 Browning, Cobra, Nord SS.10, RL-83 Blindicide-tenkafweergeskut, Jeep-gemonteerde 106&nbsp;mm- skopvrye geskut |} {{Reflist|group=nota}} ==Oorlogsfronte== ===Lugaanval=== Die eerste en belangrikste skuif in die konflik was ’n Israeliese verrassingsaanval op die Egiptiese lugmag. Beide Egipte en Israel het aanvanklik aangekondig dat hulle deur die ander land aangeval is.<ref name=Quigley/> Op 5 Junie om 07:45 Israeliese tyd het die Israeliese lugmag Operasie Fokus (''Moked'') van stapel gestuur terwyl burgerlikeverdedigingsirenes dwarsoor Israel geloei het. Al 200 sy operasionele stralers buiten 12<ref>Oren 2002, p. 172</ref> het ’n massa-aanval op Egiptiese vliegvelde gedoen.<ref>Bowen 2003, p. 99 (skrywersonderhoud met Moredechai Hod, 7 Mei 2002).</ref> Die Egiptiese verdedigingsinfrastruktuur was baie swak en geen van sy vliegvelde was al toegerus met goeie beskutting wat gevegsvliegtuie kon beskerm nie. Die meeste Israeliese vliegtuie het laag oor die [[Middellandse See]] gevlieg om [[radar]]opsporing te verhoed voordat hulle in Egipte se rigting gedraai het. Ander het oor die [[Rooisee]] gevlieg.<ref name="Oren 2002">Oren 2002, elektroniese uitgawe, afdeling "The War: Day One, June 5".</ref> [[Beeld:6dayswar1.jpg|thumb|240px|Israeliese soldate bekyk ’n vernietigde Egiptiese vliegtuig.]] Intussen het Egipte sy eie verdediging in die wiele gery deur sy hele lugverdedigingstelsel effektiewelik af te skakel: Hulle was bang Egiptiese rebellemagte skiet die vliegtuig neer met veldmaarskalk Abdel Hakim Amer en luitenantgeneraal Sidqi Mahmoud, wat van al Maza op pad was na Bir Tamada op die Sinaiskiereiland om bevelvoerders van die troepe daar te ontmoet. Dit sou in elk geval geen groot verskil gemaak het nie, want die Israeliese vlieëniers het laer gevlieg as die laagste punt waar Egipte se SA-2-lugafweerbatterye ’n vliegtuig kon neerskiet.<ref>Bowen 2003, pp. 114–15 (skrywersonderhoud met generaal Salahadeen Hadidi.</ref> Hoewel die kragtige Jordaniese radarfasiliteit by Ajloun vlae vliegtuie op pad na Egipte opgespoor het en die kodewoord vir "oorlog" na Egipte gestuur het, het die waarskuwings nie die geteikende vliegvelde bereik nie weens Egiptiese bevels- en kommunikasieprobleme.<ref name="Oren 2002" /> Die Israeli's het ’n veelvoudige aanvalstrategie gehad: Hulle het vliegtuie op die grond gebombardeer en ook spesiale bomme, wat in samewerking met Frankryk ontwikkel is, op die aanloopbane gegooi om dit te vernietig en te keer dat Egiptiese vliegtuie kan opstyg. Die aanloopbaan by die Arisj-vliegveld is nie gebombardeer nie, want die Israeli's wou dit ná die oorlog as ’n militêre lughawe vir hul transportvliegtuie gebruik. Oorblywende vliegtuie is in latere vlae aanvalle buite werking gestel. Die operasie was suksesvoller as wat verwag is en het die Egiptenare heeltemal onverhoeds betrap. Feitlik die hele Egiptiese lugmag is lamgelê, terwyl Israel min verliese gely het. Net vier ongewapende opleidingsvliegtuie van Egipte was met die begin van die aanval in die lug.<ref>Oren 2002 p.&nbsp;171</ref> Altesaam 338 Egiptiese vliegtuie is vernietig en 100 vlieëniers gedood,{{sfn|Pollack|2005|p=474}} hoewel die getal vliegtuie wat die Egiptenare verloor het, betwis word.<ref>Oren, 176, sê 282 van 420. Morris, 318, sê 304 van 419. Mark Tessler, ''A History of the Israeli–Palestinian Conflict'' (Indiana, 1994), p. 396, sê meer as 350.</ref> Onder die Egiptiese vliegtuie wat vernietig is, was al 30 Tu-16-bomwerpers, 27 van 40 Il-28-bomwerpers, 12 Su-7-bomwerpers, meer as 90 MiG-21's, 20 MiG-19's, 25 MiG-17's en sowat 32 verskillende soorte transportvliegtuie en helikopters. Daarbenewens is Egiptiese radars en SAM-missiele ook aangeval en vernietig. Israel het 19 vliegtuie verloor.<ref>Long 1984, p. 19, Tabel 1.</ref> Een is deur ’n ontploffende Egiptiese [[bomwerper]] vernietig.<ref>Oren, p. 175</ref> Die aanval het Israel vir die res van die oorlog heerskappy in die lug gegee. Ander Arabiese lugmagte is later die dag aangeval namate vyandelikhede na ander fronte uitgebrei het. Die Westerse pers het aanvanklik Israel se bewerings oor hoeveel vliegtuie hy vernietig het, met agterdog bejeën. Die feit dat die Egiptiese lugmag, asook ander Arabiese lugmagte wat Israel aangeval het, feitlik glad nie later in die oorlog ’n rol gespeel het nie het egter bewys die getalle is waarskynlik waar. Dwarsdeur die oorlog het Israel voortgegaan om Egiptiese vliegvelde te bombardeer om te keer dat hulle weer in werking gestel word. Intussen het die Egiptiese staatsbeheerde [[radio]] berig Egipte het die stryd gewen en 70 Israeliese vliegtuie op die eerste dag vernietig.<ref name=npr /> ===Gazastrook en Sinaiskiereiland=== [[Beeld:1967 Six Day War - conquest of Sinai 5-6 June.jpg|thumb|300px|Die verowering van Sinai, 5-6 Junie 1967.]] Israel het die aand voor die oorlog by die grens met Egipte versamel en hulle gekamoefleer. Hulle plan was om die Egiptiese magte te verras wat betref tyd (die aanval het presies ooreengestem met die lugaanval op Egiptiese vliegvelde), plek (aanvalle deur Noord- en Sentraal-Sinai, terwyl Egipte ’n herhaling van die 1956-oorlog verwag het toe Israel hulle deur die sentrale en suidelike roetes aangeval het) én metode (deur die gebruik van ’n gekombineerde mag wat van die kante af aanval in plaas van direkte tenkaanvalle). ====Noordelike Israeliese divisie==== [[Beeld:EgyptIsraelBorderEilat.JPG|thumb|links|240px|Die grens tussen Egipte en Israel naby [[Eilat]], 2008.]] Op 5 Junie om 07:50 het die noordelikste Israeliese divisie, wat uit drie brigades onder generaalmajoor Israel Tal bestaan het, die grens op twee plekke oorgesteek. Hulle het vinnig beweeg en nie geskiet nie om die verrassingsoomblik uit te stel. Tal se magte het die "Rafahgaping" aangeval – ’n ent van sowat 11&nbsp;km met die kortste van drie hoofroetes deur die Sinai na El-Qantarah el-Sjarqijja en die [[Suezkanaal]]. Egipte het vier divisies in die gebied gehad, gerugsteun deur mynvelde, veld- en ondergrondse bunkers, versteekte geskut en [[loopgraaf|loopgrawe]]. Die terrein weerskante van die roete was onbegaanbaar. Israel se plan was om die Egiptenare by geselekteerde sleutelpunte met pantsereenhede aan te val.<ref name="Oren178">Oren, p. 178</ref> Die 7de Pantserbrigade onder kolonel Shmuel Gonen sou [[Chan Joenis]] uit die noorde nader en die 60ste Pantserbrigade onder kolonel Menachem Aviram uit die suide. Die twee brigades sou Chan Joenis omsingel en die valskermsoldate sou Rafah inneem. Aanvanklik het hulle nie veel teenstand ervaar nie, want die Egiptiese intelligensie het gedink dit was ’n plan om hulle aandag van die hoofaanval af te trek. Daarna het die Israeli's se 7de Brigade egter skielik onder intense vuur gekom en baie verliese gely. ’n Tweede bataljon se hulp is ingeroep, maar het ook groot weerstand ervaar. Intussen het die 60ste Brigade in die sand vasgeval en die valskermsoldate het probleme gehad om deur die duine te navigeer. Die Israeli's het egter ondanks groot verliese aanhou aanval, die Egiptenare oorrompel en die Chan Joenis-spooraansluiting in net meer as vier uur bereik.<ref name="Oren, p. 180">Oren, p. 180</ref> Gonen se brigade het daarna in twee kolomme na Rafah beweeg en Sjeich Zoeweid, 13&nbsp;km suidwes daarvan, aangeval. Dié plek is deur twee Egiptiese brigades verdedig en hoewel hulle minderwaardig was wat getalle en toerusting betref, was hulle goed gekamoefleer en verskans. Hulle het sterk weerstand gebied en die Israeli's moes lug- en artilleriehulp inroep sodat hulle kon verder vorder. Die Israeli's het eindelik met tenks deurgebreek. Aviram se magte het hulle egter met die Egiptiese flank misgis en is tussen bolwerke vasgekeer voordat hulle eers ná verskeie ure kon uitkom. Teen die aand het die Israeli's alle teenstand uitgewis. Hulle het egter aansienlike verliese gely. Egipte het sowat 2&nbsp;000 gesneuweldes gehad en 40 tenks verloor.<ref name="Oren, p. 180" /> ====Aanval op Arisj ==== [[Beeld:6 Day War-Amos.jpg|thumb|Israeliese verkenningsmagte van die "Shaked"-eenheid in Sinai tydens die oorlog.]] Op 5 Junie, met die pad oop, het Israeliese magte na [[Arisj]] opgeruk. Reeds teen laat die middag het elemente van die 79ste Patserbataljon gebars deur die 11&nbsp;km lange Jiradikloof, ’n smal [[Bergpas|pas]] wat deur goed geplaaste soldate van Egipte se 112de Infanteriebrigade bewaak is. In die vurige gevegte, waarin die pas verskeie kere van hande verwissel het, het Egipte swaar verliese gely, terwyl aan die Israeliese kant 66 soldate dood en 93 gewond is, en 28 tenks verloor is. Nadat die Israeli's deur die pas is, het hulle die buitewyke van Arisj bereik.<ref>Oren, p. 181</ref> Die volgende dag, op 6 Junie, is die Israeliese soldate aan die buitewyke van Arisj deur die 7de Brigade versterk nadat hulle hulle pad deur die Jiradikloof oopgeveg het. Nadat hulle voorraad deur valskerms uit die lug aangevul is, het die Israeli's die lughawe om 07:50 oorgeneem. Om 08:00 het hulle die stad binnegegaan. Die aanvoerder, Yossi Peled, het agterna vertel hoe alles doodstil was. Skielik het die stad mal geraak. Die inwoners het van dakke of, deur vensters en uit gangetjies op hulle geskiet. Hulle het handgranate in die Israeliese tenks gegooi en die strate met trokke afgesper. "Ons manne het die handgranate teruggegooi en die trokke met hulle tenks platgery."<ref name="Oren202">Oren, p. 202</ref><ref name="iweapons">{{cite web |url=http://www.israeli-weapons.com/history/six_day_war/SixDayWar.html |title=Six Day War |publisher=Israeli-weapons |access-date=1 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019055854/http://www.israeli-weapons.com/history/six_day_war/SixDayWar.html |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Gonen het nog eenhede na die stad gestuur en Arisj is eindelik ingeneem. Brigadegeneraal Avraham Yoffe se taak was om Sinai suid van Tal se magte en noord van generaalmajoor Ariel Sharon s’n (sien onder) binne te dring. Yoffe se aanval het Tal in staat gestel om die verowering van Jiradikloof af te handel. Gonen het daarna ’n mag van tenks, infanterie en ingenieurs onder kolonel Yisrael Granit gestuur om met die kus van die [[Middellandse See]] af te beweeg na die [[Suezkanaal]], terwyl ’n tweede mag onder Gonen self suid gedraai en Bir Lahfan en Jabal Libni oorgeneem het. ====Middelvoorste Israeliese divisie==== Op 6 Junie het Israel se 38ste Pantserdivisie (onder Sharon) Oem-Katef, verder suid, aangeval. Dit was ’n goed gefortifiseerde gebied wat deur Egipte se 2de Infanteriedivisie onder generaalmajoor Sa'adi Nagib verdedig is; dié het uit sowat 16&nbsp;000 troepe bestaan. Egipte het ook ’n bataljon tenkaanvallers en ’n tenkregiment gehad wat uit Tweede Wêreldoorlogse, Sowjetse tenks en 16&nbsp;000 soldate bestaan het. Israel het sowat 14&nbsp;000 soldate en 150 naoorlogse tenks gehad, onder meer die AMX-13, [[Centurion (tenk)|Centurion]] en M50 Super Sherman. Intussen het twee pantserbrigades onder Avraham Yoffe die grens oorgesteek oor ’n sanderige wildernis wat nie verdedig is nie omdat Egipte dit as onbegaanbaar beskou het. Terselfdertyd moes Sharon se tenks uit die weste op die Oem-Katefrif met Egiptiese magte slaags raak en enige versterkings blokkeer. Israeliese infanteriesoldate sou die drie rye Egiptiese loopgrawe leegmaak, terwyl valskermsoldate agter Egiptiese linies sou land en hulle [[artillerie]] aanval. [[Beeld:82nd Armor Battalion in Abu-Ageila.jpg|thumb|links|260px|Die 82ste Pantserbataljon in Aboe Ageila.]] Die Israeli's, wat hul pad deur mynvelde moes baan, het aansienlike verliese gely. ’n Groep tenks het daarin geslaag om die noordelike flank van Aboe Ageila te penetreer en teen skemer was alle eenhede in posisie. Altesaam 90 105&nbsp;mm- en 155&nbsp;mm-kanonne is gebring, burgerlike busse het infaneriesoldate onder Yekutiel Adam aangery en helikopters het gearriveer om die valskermsoldate te vervoer. Die Egiptenare was nie hiervan bewus nie, want Israeliese aanvalle het hulle elders besig gehou.<ref>Oren, p. 182</ref> Om 22:00 het Israeliese artillerie ’n spervuuraanval op Oem-Katef gedoen; sowat 6&nbsp;000 rondtes is in minder as 20 minute gevuur. Dit was die mees gekonsentreerde artillerievuur in Israel se geskiedenis.<ref>Simon Dunstan,[https://books.google.com/books?id=ESv1lwg537AC&pg=PT125 ''The Six Day War 1967: Sinai''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=ESv1lwg537AC&pg=PT125 |date=1 Januarie 2016 }}, Osprey Publishing, 2012, p. 125</ref><ref>Leslie Stein,[https://books.google.com/books?id=nWkYAAAAQBAJ&pg=PT181 ''The Making of Modern Israel: 1948–1967''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=nWkYAAAAQBAJ&pg=PT181 |date=1 Januarie 2016 }}, Polity Press, 2013 p. 181.</ref> Israeliese tenks het die noordelikste Egiptiese verdedigingsoldate aangeval en was grootliks suksesvol, al is ’n hele pantserbrigade deur myne opgehou en het die Israeli's net een mynveetenk gehad. Infanteriesoldate het die drie rye loopgrawe in die ooste aangeval. In die weste het valskermsoldate onder kolonel Danny Matt agter Egiptiese linies geland, heowel die helfte van die helikopters verdwaal en nooit by die slagveld aangekom het nie, terwyl ander weens mortiervuur nie kon land nie.<ref name="Oren, p. 201">Oren, p. 201</ref><ref name="Hammel 1992, p. 239">Hammel 1992, p.&nbsp;239</ref> Dié wat suksesvol geland het, het die Egiptiese artillerie vernietig en kanonbemanning van hulle batterye geskei. So is genoeg verwarring veroorsaak dat dit die Egiptiese artillerievuur aansienlik verminder het. Egiptiese versterkings is van Jabal Libni na Oem-Katef gestuur, maar is deur Israeliese lugaanvalle en skanse op die pad gekeer om hulle bestemming te bereik. Die Israeli's het teen die volgende dag groot sukses behaal. Egipte het swaar verliese gely, terwyl 40 Israeliese soldate dood en 140 gewond is.<ref name="Oren, p. 201" /><ref name="Hammel 1992, p. 239" /> Yoffe het teen dié tyd ook die gebied bereik en aangeval. Dit het Sharon in staat gestel om die verowering van Oem-Katef te voltooi. ====Ander Israeliese magte==== Verder suid het die 8ste Pantserbrigade onder kolonel Albert Mandler, wat aanvanklik Egipte se aandag van die werklike invalsroetes moes aflei, op 5 Junie die versterkte bunkers aangeval by Koentilla, ’n strategies belangrike posisie. As dit verower kon word, sou dit Mandler in staat stel om versterkings te keer om Oem-Katef te bereik en om by Sharon se komende aanval op Nachl aan te sluit. Die verdedigende Egiptiese bataljon, wat heelwat minder soldate en wapens as Israel gehad het, het sterk weerstand gebied en ’n paar Israeliese tenks getref. Die meeste van hulle is egter gedood en net drie Egiptiese tenks, waarvan een beskadig was, het oorgebly. Teen die aand het Mandler se magte Koentilla verower.<ref name="Oren202" /> Met die uitsondering van Rafah en Chan Joenis het die Israeliese magte dit aanvanklik vermy om die Gazastrook te betree. Die Israeliese minister van verdediging, [[Moshe Dayan]], het opdrag gegee dat hulle uit die gebied bly. Nadat Palestynse posisies in Gaza egter op die Negef-nedersettings Nirim en Kissoefim losgebrand het, het die stafhoof, [[Yitzhak Rabin]], Dayan se opdrag verwerp en opdrag gegee dat die 11de Gemeganiseerde Brigade onder kolonel Yehuda Reshef die strook binnegaan. Die mag het onmiddellik kwaai artillerievuur en teenstand van Palestynse magte en oorblyfsels van die Egiptiese magte van Rafah ondervind. Teen sonsondergang het Israel die strategies belangrike Ali Moentarrif, wat oor [[Gasa|Gazastad]] uitkyk, oorgeneem. Hulle is egter uit die stad self verdryf. Sowat 70 Israeliese soldate is gedood, asook ’n Israeliese en ’n Amerikaanse joernalis. Op die tweede dag van die oorlog, 6 Junie, is die Israeli's ondersteun deur die 35ste Valskermbrigade onder kolonel Rafael Eitan en het hulle Gazastad en die hele res van die strook oorgeneem. Die gevegte was heftig en het byna die helfte van Israel se verliese aan die suidelike front tot gevolg gehad. Die Israeli's het Gaza egter vinnig oorgeneem. ====Die Egiptiese weermag==== Tydens die grondgevegte het oorblyfsels van die Egiptiese lugmag Israeliese grondmagte aangeval, maar verliese gely onder die Israeliese lugafweereenhede. In die laaste vier dae van die oorlog het Egiptiese vliegtuie 150 krygsvlugte teen Israeliese eenhede op die Sinai onderneem. Baie van die Egiptiese eenhede was ongeskonde en kon probeer het om Israel te keer om die Suezkanaal te bereik. Toe die Egiptiese veldmaarskalk Abdel Hakim Amer egter hoor van die val van Aboe-Ageila, het hy paniekbevange geword en alle eenhede op die Sinai opdrag gegee om terug te val. Dit het effektiewelik Egipte se nederlaag beteken. Intussen het president Nasser, nadat hy van die gevolge van die Israeliese lugaanvalle verneem het, saam met Amer besluit om die Sinai binne 24 uur te ontruim. Geen gedetailleerde instruksies is vir die terugval gegee nie.<ref name="ahram1">{{cite web |url=http://weekly.ahram.org.eg/Archive/2007/848/sc1.htm |title=The road to Naksa |work=Al-Ahram |author=Mubasher, Abdou |date=7-13 Junie 2007 |accessdate=24 Mei 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170524214942/http://weekly.ahram.org.eg/Archive/2007/848/sc1.htm |archive-date=24 Mei 2017 |df=dmy-all }}</ref> ====Volgende dae van die oorlog==== [[Beeld:1967 Six Day War - conquest of Sinai 7-8 June.jpg|thumb|300px|Die verowering van Sinai, 7-8 Junie 1967.]] Terwyl die Egiptenare op die Sinaiskiereiland in die rigting van die Suezkanaal gevlug het, het Israeliese vliegtuie en artillerie hulle aangeval. Israeliese vliegtuie het [[napalm]]bomme tydens hulle krygsvlugte gebruik. Die aanvalle het honderde voertuie vernietig en baie Egiptenare se dood veroorsaak. By Jabal Libni is op Egiptiese soldate geskiet met hulle eie wapens. By Bir Gafgafa het die Egiptenare heftig weerstand gebied en 11 Israeliese tenks vernietig en 20 soldate gedood. Die Israeli's het eindelik besluit om nie die vlugtende Egiptenare te agtervolg nie, maar hulle verby te steek en in die bergpasse van die Wes-Sinai aan te val. [[Beeld:Aerial view of the road through Mitla Pass dotted with wrecked Egyptian vehicles and armour after Israel air force attacks. June 1967. D326-013.jpg|thumb|links|240px|’n Lugfoto van die pad deur Mitlapas, wat vol Egiptiese voertuigwrakke lê ná aanvalle deur die Israeliese lugmag.]] In die volgende twee dae (6 en 7 Junie) het Israeliese magte hulle dus na die bergpasse gehaas. Passe soos die Mitla- en Gidipas het doodsterreine vir die Egiptenare geword; hulle het reg in wagtende Israeliese posisies inbeweeg en geweldige verliese gely. Volgens die Egiptiese diplomaat Mahmoed Riad is 10&nbsp;000 soldate in net een dag gedood, en baie het van honger en dors omgekom. [[Beeld:Flickr - Government Press Office (GPO) - Israeli Gun Boat.jpg|thumb|links|240px|’n Israeliese oorlogskip vaar deur die Straat van Tiran naby Sjarm el-Sjeich.]] Israel se blokkeringsaksie was gedeeltelik suksesvol. Net die Gidipas was beset voordat die Egiptenare dit bereik het, maar op ander plekke het hulle deur die pas gekom en die kanaal na veiligheid oorgesteek. In hul haas het hulle wapens, militêre toerusting en honderde voertuie agtergelaat. Baie Egiptenare is van hulle eenhede afgesny en moes omtrent 200&nbsp;km in intense hitte loop voordat hulle die Suezkanaal bereik het, met beperkte voorrade kos en water. Duisende soldate is as gevolg daarvan dood. Baie het eerder aan die Israeli's oorgegee. Volgens sommige verslae het ’n eenheid Sowjetse seesoldate op ’n oorlogskip in [[Port Said]] aan wal gegaan tydens die Egiptiese terugval en probeer om die Suezkanaal oor te steek. In ’n Israeliese lugaanval is na bewering 17 gedood en 34 gewond.<ref name=ginor>Ginor, Isabella and Remez, Gideon: ''The Soviet-Israeli War, 1967–1973: The USSR's Military Intervention in the Egyptian-Israeli Conflict'', p. 23</ref> Op 7 Junie het Israel begin met sy verowering van [[Sjarm el-Sjeich]]. In ’n lugverkenningsvlug is waargeneem dat die gebied nie so goed verdedig is as wat aanvanklik geglo is nie. Omstreeks 04:30 het drie Israeliese missielbote op Egiptiese strandbatterye begin vuur. Terselfdertyd het valskermsoldate in helikopters en transportvliegtuie geklim vir ’n aanval op Al-Toer, omdat stafhoof Rabin oortuig daarvan was dat dit te gevaarlik is om direk in Sjarm el-Sjeich te land.<ref name="Oren, p. 248">Oren, p. 248</ref> Die stad is egter die dag tevore grootliks ontruim en verslae van lug- en vlootmagte het Rabin eindelik oortuig om die vliegtuie eerder na Sjarm el-Sjeich te stuur. In hulle oorname van die stad het die Israeli's 20 Egiptiese soldate gedood en 8 gevange geneem. Om 12:15 het minister Dayan aangekondig die Straat van Tiran is ’n internasionale seeweg wat sonder beperking oop is vir alle skepe.<ref name="Oren, p. 248" /> ===Die Wesoewer=== [[Beeld:1967 Six Day War - The Jordan salient.jpg|thumb|300px|Die Jordaniese [[uitloper]], 5-7 Junie.]] ====Egiptiese beheer oor Jordaniese magte==== Koning Hoessein het op 1 Junie die beheer van sy weermag aan Egipte oorgegee. Op dié dag het generaal Abdoel Moenim Riad van Egipte in [[Amman]] aangekom om beheer van die Jordaniese weermag oor te neem.<ref>Shlaim; Louis (2012) p. 112</ref> Die Egiptiese veldmaarskalk Hakim Amer het die verwarring wat in die eerste ure van die konflik geheers het, gebruik om ’n kabelgram na Amman te stuur dat hy geseëvier het; as bewys het hy ’n radaropsporing gebruik van ’n eskader Israeliese vliegtuie wat van bomaanvalle op Egipte terugkeer en gesê dit is ’n Egiptiese vliegtuig op pad om Israel aan te val.<ref>Oren 2002, pp.&nbsp;184–185.</ref> In die kabelgram, wat net voor 09:00 gestuur is, was ’n opdrag aan Riad om Israel aan te val.<ref>Shlaim; Louis (2012) p. 113</ref> ====Aanvanklike aanval==== Onderbroke masjiengeweervuur het om 09:30 in [[Jerusalem]] begin en het geleidelik toegeneem namate die Jordaniërs mortiere en skopvryegeweervuur begin gebruik het. In opdrag van generaal Uzi Narkiss het die Israeli's net met kleingeweervuur gereageer en probeer om nie burgerlikes, heilige terreine of die Ou Stad te tref nie. [[Beeld:King Hussein I of Jordan with Prince Hassan bin Talal (1960).jpg|thumb|220px|links|Koning Hoessein en sy jonger broer, prins Hassan, in 1960.]] Om 10:00 het die Jordaniese weermag Israel begin bombardeer. Twee batterye 155&nbsp;mm-[[Long Tom]]s het op die voorstede van [[Tel Aviv]] en die Ramat David-lugbasis losgebrand. Die aanvoerders van die batterye het opdrag gekry vir ’n twee uur lange spervuur op militêre en burgerlike teikens in Sentraal-Israel. Van die bomme het die buitewyke van Tel Aviv getref.<ref name="Washington Institute for Near East Policy 2002">[http://www.washingtoninstitute.org/templateC05.php?CID=2080 The Six Day War and Its Enduring Legacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216005405/http://www.washingtoninstitute.org/templateC05.php?CID=2080 |date=16 Februarie 2006}}</ref> Teen 10:30 het Israel se derde premier, Levi Eshkol, ’n boodskap aan koning Hoessein gestuur waarin hy belowe om nie teen Jordanië op te tree as dié land uit die oorlog bly nie.<ref name="Neff1984">{{cite book|author=Donald Neff|title=Warriors for Jerusalem: the six days that changed the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=IaNtAAAAMAAJ|year=1984|publisher=Linden Press/Simon & Schuster|isbn=978-0-671-45485-2|p=205|access-date=27 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=IaNtAAAAMAAJ|archive-date=1 Januarie 2016|df=dmy-all}}</ref> Hoessein het geantwoord dat dit te laat is.<ref name="Shlaim2000p243">{{cite book|author=Shlaim|title=The Iron Wall: Israel and the Arab World|year= 2000| pages=243–244 }}</ref> Om 11:15 het Jordaniese houwitsers ’n spervuur op Israeliese Jerusalem begin, eers op gebiede buite die stad en naderhand op die middestad en voorstede. Militêre instellings, die premier se woning en die [[Knesset]] is ook geteiken. Altesaam 20 Israeliese burgerlikes is gedood en sowat 1&nbsp;000 gewond. Omtrent 900 geboue is beskadig, insluitende ’n hospitaal.<ref name="Oren, p. 185-187">Oren, pp. 185–87</ref> Om 11:50 het 16 Jordaniese Hawker Hunters [[Netanya]], Kfar Sirkin en [[Kfar Saba]] begin aanval. Drie Irakse Hawker Hunters het laag oor nedersettings in die Jezreelvallei gevlieg en op burgerlikes losgebrand. ’n Irakse Toepolef Tu-16 het Afula aangeval en is neergeskiet. Net ’n paar burgerlike huise is getref en min skade is aangerig maar 16 Israeliese soldate is gedood, die meeste toe die vliegtuig neerstort.<ref name="Oren, p. 185-187" /> ====Israeliese kabinet vergader==== Toe die Israeliese kabinet vergader om te besluit wat om te doen, het Yigal Allon en Menahem Begin gereken dit is ’n geleentheid om die [[Ou Stad van Jerusalem]] oor te neem, maar Eshkol het besluit om met Moshe Dayan en Yitzhak Rabin te beraadslaag.<ref name="Shlaim p244">Shlaim, 2001, p.&nbsp;244.</ref> Dayan het verskeie versoeke van Narkiss geweier om ’n infanterie-aanval in die rigting van Berg Scopus te doen, maar het toestemming gegee vir ’n paar vergeldingsaksies.<ref name="Oren, p. 187-188">Oren, pp. 187–88</ref> ====Aanvanklike reaksie==== Kort voor 12:30 het die Israeliese lugmag Jordanië se twee lumagbasisse aangeval. Die Hawker Hunters was in dié stadium besig om brandstof in te neem. Die Israeliese vliegtuie het twee vlae aanvalle gedoen – in die eerste vlaag is die aanloopbane vernietig en die beheertorings buite werking gestel; in die tweede vlaag is al 21 Hawker Hunters van Jordanië vernietig, asook ses transportvliegtuie en twee helikopters. ’n Israeliese vliegtuig is van die grond af neergeskiet.<ref name="Oren, p. 187-188" /> Israel het ook H-3, ’n Irakse lugmagbasis in Wes-Irak, aangeval. In die aanval is 12 MiG-21's, 2 MiG-17's, 5 Hunter F6's en 3 Il-28-bomwerpers vernietig of neergeskiet. ’n Pakistanse vlieënier wat by die basis gestasioneer was, het ’n Israeliese vliegtuig en ’n bomwerper neergeskiet. In nog ’n Israeliese lugaanval is die Jordaniese radarfasiliteit in Ajloun vernietig. Ook Jordanië se 40ste Brigade is aangeval. Dosyne tenks en ’n konvooi van 26 ammunisietrokke is vernietig. In Jerusalem het Israel met missiele op die Jordaniese aanval gereageer en Jordaniese posisies uitgewis. Daarvoor het Israel die L-missiel, ’n oppervlak-tot-oppervlakmissiel, gebruik wat hulle in die geheim saam met Frankryk ontwikkel het.<ref name="Oren, p. 187-188" /> ====Jordaniese bataljon by die Goewerneurswoning==== ’n Jordaniese bataljon het die Goewerneurswoning, die hoofkwartier van die [[Verenigde Nasies]] se waarnemers in Jerusalem,<ref name="UNISPAL1347">{{cite web |url=https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/CD0BEBA6A1E28EFF0525672800567B2C |title=United Nations June 5, 1967 |publisher=VN |access-date=1 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021162122/https://unispal.un.org/UNISPAL.NSF/0/CD0BEBA6A1E28EFF0525672800567B2C |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>Oren, p. 187</ref><ref name="Shlaim p245">Shlaim 2001, p.&nbsp;245.</ref> ingeneem en met mortiere en skopvrye gewere losgebrand op die kibboets Ramat Rachel en die Joodse seksie van die gemengde buurt Abu Tor. VN-waarnemers het heftig beswaar aangeteken teen die oortreding in ’n neutrale sone. Nadat die Jordaniërs Jabel Mukaber beset het, is ’n patrollie vooruitgestuur na Ramat Rachel, waar vier burgerlikes met ou Tsjeggies vervaardigde wapens op hulle geskiet het, onder andere die vrou van die direkteur van die kibboets.<ref>Oren, p. 188–89</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pacificamilitary.com/books/f-sixDaysInJune.html |title=Pacifica Military History – Free Samples |publisher=Pacificamilitary.com |date=5 Junie 1967 |accessdate=1 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308234307/http://www.pacificamilitary.com/books/f-sixDaysInJune.html |archive-date=8 Maart 2012 |df=dmy-all }}</ref> [[Beeld:Ammunition Hill Museum Exhibits P1010036.JPG|thumb|220px|Israeliese soldate maak Jordaniese loopgrawe leeg tydens die Slag van Ammunisieheuwel.]] [[Beeld:PikiWiki Israel 12227 ammunition hill.jpg|thumb|260px|Ammunisieheuwel soos dit nou lyk.]] Israel se onmiddellike reaksie was ’n aanval om die Goewerneurswoning en omgewing terug te verower. Die Jerusalembrigade se Reserwebataljon 161, onder luitenantkolonel Asher Dreizin, het opdrag gekry om dit te doen. Dreizin het twee infanteriekompanjies en agt tenks beskikbaar gehad. Verskeie van die tenks het in modder by Ramat Rachel vasgeval, en net drie het vir die aanval oorgebly. Die Jordaniërs op die terrein het heftige weerstand gebied en twee van die tenks vernietig.<ref name="Oren, p. 191-192">Oren, pp. 191–92</ref> Hulle het die gebou egter reeds verlaat en die Israeli's het die Jordaniërs op Antennaheuwel daarnaby aangeval. Die geveg het vier uur geduur voordat die oorlewende Jordaniërs na loopgrawe van die Hittinbrigade teruggeval het, en dié is eindelik deur die Israeli's oorgeneem. Teen 18:30 het die Jordaniërs na [[Betlehem]] teruggetrek nadat 100 van hulle gedood is. Al Dreizin se soldate buiten 10 is gedood en hy is self drie keer gewond.<ref name="Oren, p. 191-192" /> ====Israeliese inval==== Laat die middag van 5 Junie het Israel ’n aanval geloods om Jerusalem te omsingel. Dit het tot die volgende dag geduur. Soekligte op die hoogste gebou in Israeliese Jerusalem het gewys waar die Jordaniërs is en het hulle verblind. Die Jerusalembrigade het suid om die stad beweeg en die gemeganiseerde Harelbrigade en die 55ste Valskermbrigade onder Mordechai Gur het dit van die noorde af omsingel.<ref name="Oren, p.222">Oren, p. 222</ref> ’n Gekombineerde mag het die gefortifiseerde Polisieakademie oorgeneem en nadat hulle versterkings gekry het, na Ammunisieheuwel opgeruk. Die Jordaniërs, wat daar ingegrawe was, het heftig weerstand gebied. Al die Israeliese offisiere behalwe twee aanvoerders is gedood en die aanval is meestal deur individuele soldate gelei. Die gevegte was op ’n kort afstand en soms van hand tot hand. Israel het die posisie ná vier uur oorgeneem; 36 Israeli's en 71 Jordaniese soldate is in die verbete stryd dood.<ref name="Oren, p.222" /> Gur se ander bataljons het die orige Jordaniese posisies in die omgewing oorgeneem. Terselfdertyd het die Harelbrigade die dorp Har Adar aangeval. Ná gevegte waarin ’n paar soldate dood is, het die Jordaniërs teruggeval en die Israeliese magte het deur Beit Horon na [[Ramallah]] beweeg. Hulle het die aand in Ramallah aangekom nadat hulle op hul pad vier gefortifiseerde dorpe ook oorgeneem het. Intussen het die 163ste Infanteriebataljon Abu Tor ná ’n hewige geveg oorgeneem en die Ou Stad van Betlehem en Hebron afgesluit. Intussen het 600 Egiptiese kommandosoldate wat in die Wesoewer gestasioneer was, Israeliese vliegvelde begin oorneem. Saam met Jordaniese verkenners het hulle die grens oorgesteek en na [[Ramla]] en Hatzor beweeg. Hulle is gou opgemerk en het skuiling gesoek in nabygeleë velde, wat die Israeli's aan die brand gesteek het. Sowat 450 kommandosoldate is dood en die res het na Jordanië ontsnap.<ref name="Oren203">Oren, p. 203</ref> Jordanië se verdediging in Jerusalem het begin verbrokkel en versterkings is van [[Jericho]] af gestuur. Hulle het opdrag gekry om Berg Scopus van die Arabiese buurte af aan te val. Infanteriesoldate is ook na Issawiya gestuur. Israeliese vliegtuie het die brigades gewaar en uitgewis. Ook ander pogings deur Jordanië om sy posisie in Jerusalem te versterk het misluk weens Israeliese lokvalle en lugaanvalle. Omdat Dayan bang was heilige terreine word beskadig, het hy Israeliese soldate opdrag gegee om nie die Ou Stad binne te gaan nie.<ref name="Shlaim p244" /> Hy was ook bang vir internasionale reaksie, veral van [[Christen]]e, as Israel sy pad na die Ou Stad oopveg. ====Die Wesoewer==== ’n Egiptiese opdrag dat Jordaniese magte tot oorkant die [[Jordaanrivier]] terugtrek, is op 6 Junie om 10:00 uitgereik. Daardie middag het koning Hoessein egter gehoor van die hangende resolusie 233 van die VN se [[Veiligheidsraad]] dat alle gevegte gestaak moet word, en hy het besluit om uit te stel in die hoop dat ’n skietstilstand gou ingestel sou word. [[Beeld:Flickr - Israel Defense Forces - Life of Lt. Gen. Yitzhak Rabin, 7th IDF Chief of Staff in photos (14).jpg|thumb|200px|links|Stafhoof luitenantgeneraal Yitzhak Rabin (regs) in die ingang na die Ou Stad van Jerusalem tydens die oorlog, saam met Moshe Dayan en Uzi Narkiss (links).]] Dayan het weer nadat hy van die resolusie gehoor het, besluit om wel die Ou Stad te verower.<ref name="Shlaim p244" /> Twee valskermbataljons het Augusta-Victoria-heuwel, wat uit die ooste oor die Ou Stad uitkyk, aangeval. Een bataljon het van Berg Scopus aangeval en die ander een vanuit die vallei tussen die berg en die Ou Stad. ’n Ander valskermbataljon onder Gur het die Ou Stad binnegegaan en die ander twee bataljons het by hulle aangesluit nadat hulle hulle sendings voltooi het. Daar was min weerstand en geen geskut is gebruik nie uit vrees dat die Ou Stad beskadig sou word. ’n Brigade van Peled se divisie het die westelike deel van die Wesoewer oorgeneem en ’n ander het Jordaniese artillerieposisies om [[Jenin]] aangeval wat besig was om die Ramat David-lugbasis te bombardeer. Die Jordaniese 12de Pantserbataljon het verskeie Israeliese pogings om Jenin te verower afgeweer. Eindelik het die Israeli's, wat minder soldate gehad het, geseëvier nadat 12 Jordaniese tenks vernietig is en net ses oorgebly het.<ref name="Oren203" /> Net ná skemer het Israeliese versterkings opgedaag. Die Jordaniërs het steeds weerstand gebied, maar het eindelik na Jenin teruggetrek, waar hulle deur die 25ste Infanteriebrigade versterk is. Die Jordaniërs was effektiewelik omsingel in Jenin.<ref name="Oren203" /> Hulle het die Israeli's tot vieruur die volgende oggend afgeweer en verskeie van hulle voertuie vernietig. Ná sonsopkoms het Israel ’n twee uur lange bombardement op die Jordaniërs uitgevoer. Tien soldate is gedood en 250 gewond. Die Israeli's het toe hulle pad in Jenin in oopgeveg.<ref>Oren, p. 219</ref> Nadat die Ou Stad oorgeneem is, het die Jerusalembrigade by die valskermsoldate aangesluit en suidwaarts beweeg, waar hulle Judea en Gush Etzion verower het. Hebron is sonder weerstand oorgeneem. Op 7 Junie het Israel Betlehem verower ná ’n kort geveg waarin 40 Jordaniërs gedood is. Die res het gevlug. Terwyl Israel sy aanvalle op 7 Junie voortgesit en hulle nie aan die VN se skietstilstandresolusie gesteur het nie, is die Jordaniese soldate vir die tweede keer gelas om aan die Wesoewer te onttrek uit vrees dat die hele Jordaniese weermag uitgewis sou word.<ref name=Mutawi140>{{harvnb|Mutawi|2002|p=140}}</ref> Die onttrekking is dié nag voltooi. ===Golanhoogland=== [[Beeld:1967 Six Day War - Battle of Golan Heights.svg|thumb|280px|Die Slag van die Golanhoogland, 9-10 Junie.]] Vals Egiptiese verslae van ’n oortuigende oorwinning oor die Israeliese weermag<ref name=npr>{{cite web |url=https://www.npr.org/news/specials/mideast/history/history4.html |title=Part 4: The 1967 Six Day War |access-date=20 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020172815/https://www.npr.org/news/specials/mideast/history/history4.html |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en voorspellings dat Egiptiese magte kort daarna [[Tel Aviv]] sou aanval, het Sirië beïnvloed om by die oorlog betrokke te raak.<ref name=Shlaim9293>Shlaim; Louis (2012) pp. 92–93</ref> [[Beeld:PikiWiki Israel 7250 Kids in the shelter kibbutz Dan.JPG|thumb|links|240px|Mense in ’n bomskuiling by die kibboets Dan, een van drie plekke waar Sirië wateraanlegte probeer verower het.]] Siriese artillerie het Noord-Israel begin bombardeer en 12 Siriese vliegtuie het Israeliese nedersettings in [[Galilea]] aangeval. Israel het drie van die vliegtuie neergeskiet en die res weggedryf.<ref name=Knopf642>Sachar 1976. p.&nbsp;642.</ref> Ook twee van Libanon se 12 Hawker Hunters het die Israeliese lugruim betree en Israeliese posisies in Galilea gebombardeer. Israel het hulle onderskep en die een neergeskiet.<ref name="Oren, P. 237">Oren, p. 237</ref><ref name="Griffin 2006, p. 336." /> Die aand van 5 Junie het Israel Siriese vliegvelde aangeval. Die Siriese lugmag het 32 MiG-21's, 23 MiG-15's en MiG-17's verloor, asook twee Il-28-bomwerpers – tweederdes van sy vliegtuie. Die ander derde is ná die aanval na verafgeleë basisse verskuif en is nie weer in die oorlog gebruik nie. Op 6 Junie het ’n klein Siriese mag probeer om die wateraanlegte by drie plekke in Israel oor te neem. Die aanvalle is afgeweer, met die verlies van 20 soldate en sewe tenks. ’n Israeliese offisier is ook dood. ’n Groter Siriese aanval is ook gou afgeweer.<ref name="Knopf642" /> Ander probleme wat Sirië ondervind het, is tenks wat te breed vir brûe was, ’n gebrek aan radiokommunikasie tussen tenks en soldate en eenhede wat opdragte om te beweeg geïgnoreer het.<ref>Oren 2002, elektroniese uitgawe, seksie "Damascus and Jerusalem".</ref> ====Israelse debat oor die Golanhoogland==== Op 7 en 8 Junie het Israeliese leiers beraadslaag om te besluit of hulle die Golanhoogland ook moes aanval. Sirië het voor die oorlog strooptogte gesteun wat spanning help veroorsaak het en het Israel soms van die hoogland af gebombardeer; sommige Israeliese leiers wou dus toesien dat Sirië gestraf word.<ref name="ReferenceA">Oren 2002, elektroniese uitgawe, seksie "The War: Day Five, June 9".</ref> Die militêre standpunt was dat dit baie duur sou wees, aangesien die Israeli's opdraand sou moes veg teen ’n sterk gefortifiseerde vyand. Die westelike deel van die hoogland bestaan uit ’n rotsagtige platorand wat 500&nbsp;m bo die [[Meer van Tiberias|See van Galilea]] en die Jordaan uitstyg. Verder was daar die moontlikheid van ingryping deur die [[Sowjetunie]]. Dayan het die idee teengestaan, maar eerste minister Eshkol en David Elazar, hoof van die Noordelike Bevel, was daarvoor. Eindelik het intelligensieverslae aangedui die moontlikheid is skraal dat die Sowjetunie sou ingryp en verkenningsverslae het getoon sommige Siriese verdedigingsposisie in die Golanstreek is aan die ineenstort. ’n Kabelgram wat onderskep is, het ook onthul dat Nasser die president van Sirië aanmoedig om dadelik ’n skietstilstand te aanvaar. Op 9 Junie om 03:00 het Sirië sy aanvaarding van die skietstilstand aangekondig. Dayan het egter geesdriftiger oor die aanval geraak en vier uur later opdrag gegee dat teen Sirië opgetree word,<ref name="ReferenceA" /> sonder beraadslaging met of toestemming van die regering.<ref>Morris, 2001, p. 325</ref> Die Siriese weermag het uit sowat 75&nbsp;000 soldate in nege brigades bestaan. Israeliese magte wat by die aanval betrokke was, het bestaan uit twee brigades in die noordelike deel van die front en nog twee in die middel. Die Golanhoogland se unieke terrein (berghange wat gekruis word deur parallelle strome elke paar kilometer van oos na wes) en die algemene gebrek aan paaie het albei magte gedwing om met oos-wes-asse langs te beweeg en het eenhede se vermoë beperk om ander eenhede aan die flanke te ondersteun. Die Siriërs kon dus net op die plato self tussen noord en suid beweeg, en die Israeli's net aan die voet van die platorand. In teenstellings met Israel se ander veldtogte het die een op die Golanhoogland net gedeeltelik geslaag omdat die Siriërs se uitgebreide verdedigingsfortifikasies so doeltreffend was. Die Siriërs se verdediging self was egter nie so goed nie omdat die Siriese offisiere swak leiers was wat hulle soldate sleg behandel het. In gevegte van naby was die Israeli's ook beter af met hulle Uzi, ’n handmasjiengeweer wat spesifiek daarvoor ontwerp is, terwyl die Siriërs swaarder [[AK-47]]-aanvalsgewere gehad het wat vir oper gebiede ontwerp is. ==== Israeliese aanval: eerste dag==== Die oggend van 9 Junie het Israeliese vliegtuie dosyne krygsvlugte na Siriese posisies van Berg Hermon tot Tawfiq begin uitvoer. Artilleriebatterye en stoorkamers is vernietig en transportkolomme is van die paaie af gedwing. Die Siriërs het baie ongevalle gehad en hul moreel het gedaal; ’n paar senior offisiere en soldate het gedros. Die Siriese bunkers en loopgrawe is egter nie beskadig nie en die meeste Siriese magte het in hulle posisies gebly.<ref>Oren, p.280</ref> [[Beeld:Israeli tanks advancing on the Golan Heights. June 1967. D327-098.jpg|thumb|Israeliese tenks in Junie 1967 op die Golanhoogland.]] [[Lêer:1967-06-09 Egypt Accepts UN Cease-Fire.ogv|thumb|thumbtime=1:16|Universal-nuusdekking op 9 Junie van die oorlog en die VN se reaksie.]] Sowat twee uur nadat die lugaanval begin het, het Israel se 8ste Pantserbrigade onder kolonel Albert Mandler die Golanhoogland inmarsjeer. Sappeurs en stootskrapers het die doringdraad en landmyne uit die weg geruim. Hulle het onder vuur gekom en die Israeliese tenks, waarvan die beweegbaarheid deur die terrein belemmer is, het stadig onder vuur na die gefortifiseerde dorp Sir al-Dib beweeg in ’n poging om by die fort by Qala uit te kom. Israel se ongevalle het toegeneem. ’n Deel van die mag het verdwaal en by Za'ura beland, wat goed verdedig was. Omdat die situasie kritiek was, het Mandler opdrag gegee dat beide Za'ura en Qala aangeval word. Hewige en verwarde gevegte het uitgebreek en die Siriërs het groot skade aangerig, maar eindelik het Israel hulle oorrompel deur hulle op ’n kort afstand met hulle kanonne te bestook. Ook in Qala het hulle hewige weerstand ondervind, maar hulle kon nie omdraai nie omdat ander magte hulle gevolg het en die smal pad weerskante met landmyne besaai was. Die Israeli's het hulp uit die lug ontbied en Israeliese vliegtuie het twee Siriese tenks verwoes. Die res het onttrek. Die oorblywende verdedigers van Qala het teruggeval nadat hulle aanvoerder gedood is. Intussen het Israel ook Za'ura en die 'Ein Fit-fort verower.<ref>Oren, pp. 281–82</ref> In die sentrale sektor het Israel se 181ste Bataljon Dardara en Tel Hillal oorgeneem. Op die operasie se noordelike as, waar 13 Siriese posisies aangeval is, het navigasiefoute veroorsaak dat Israel direk onder Siriese soldate beland het. In die daaropvolgende gevegte het albei kante swaar verliese gely – die Israeli's het al 19 hulle tenks verloor.<ref name="Oren, pp. 283–283">Oren, p. 283</ref> Die bataljonaanvoerder het sy oorblywende manskappe toe opdrag gegee om in twee groepe te verdeel en hulle het die noordelike en suidelike flank van Tel Fakhr aangeval. Daarna het hulle ook die ander Siriese posisies aangeval.<ref name="Oren, pp. 283–283" /> Op die noordelike flank het die Israeli's binne minute deurgebreek. In die geveg van sewe uur wat daarop gevolg het, is 31 Israeli's gedood en 82 gewond, terwyl 62 Siriërs gedood en 20 gevange geneem is. Die Golanibrigade se 51ste Bataljon het Tel 'Azzaziat verower, en Darbashiya is ook ingeneem.<ref name="Oren, pp. 283–283" /> Die aand van 9 Junie was al vier Israeliese brigades op die plato, waar hulle versterkings kon kry en vervang kon word. Duisende soldate het die front bereik en die gewondes is weggeneem. Teen dagbreek was daar agt Israeliese brigades in die sektor. Sirië se eerste verdedigingslyn was verwoes, maar die agterste verdedigingsposisies was in ’n groot mate ongeskonde. Siriese leiers het besluit om dié posisies te versterk en voort te gaan met die bombardering van Israeliese burgerlike nedersettings. ====Israeliese aanval: tweede dag==== Dwarsdeur die nag het die Israeli's bly beweeg. Hoewel hulle sterk teenstand gekry het, het ’n verwagte Siriese teenaanval nooit gematerialiseer nie. By Jalabina is die Israeli's vier uur lank op ’n afstand gehou voordat hulle die dorp kon verower. Die volgende dag, 10 Junie, het die sentrale en noordelike groepe by mekaar aangesluit vir ’n knyptangbeweging, maar die Siriërs het intussen teruggeval. Hulle het om 08:30 begin om hulle eie bunkers op te blaas, dokumente te verbrand en te vlug. Toe die 8ste Brigade Mansura bereik, het hulle geen weerstand ondervind nie en afgekom op verlate toerusting, insluitende tenks, in ’n perfekte werkende toestand. Volgens die tydskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' het Radio Damaskus sy eie weermag ondergrawe in ’n poging om druk op die VN uit te oefen om ’n skietstilstand af te dwing: Hulle het die val van die stad [[Quneitra]] aangekondig drie uur voordat dit werklik gebeur het. "Dié voortydige aankondiging van die oorgawe van hulle hoofkwartier het die moreel van die Siriese soldate wat in die Golangebied agtergebly het, vernietig."<ref>{{cite news |title=A Campaign for the Books |work=[[Time (tydskrif)|Time]] |date=1 September 1967 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837237,00.html |access-date=22 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130721103223/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,837237,00.html |archive-date=21 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==Slotsom== {{Aanhalingskas | width = 30% | quote = Die noodlottige veldtog het ’n week gelede begin. Die voortbestaan van die staat Israel was in die weegskaal, die hoop van generasies en die visie wat in ons tyd ’n werklikheid geword het... Gedurende die konflik het ons magte sowat 450 vyandelike vliegtuie en honderde tenks vernietig. Die vyandelike magte is in gevegte beslissend verslaan. Baie het vir hulle lewe gevlug of is gevange geneem. Vir die eerste keer sedert die stigting van die staat is die bedreiging vir ons sekuriteit terselfdertyd verwyder uit die Sinaiskiereiland, die Gazastrook, Jerusalem, die Wesoewer en die noordelike grens. | source = '''Levi Eshkol''', 12 Junie 1967 <br>(toespraak voor die Israeliese parlement)<ref>{{harvnb|Eshkol|1967|pp=39, 49}}</ref> |qalign = center | bgcolor = #FFFFF0 | quoted = 1 }} Teen 10 Junie het Israel sy laaste aanval op die Golanhoogland uitgevoer en die dag daarna is ’n skietstilstand onderteken. Israel het beslag gelê op die Gazastrook, Sinaiskiereiland, Wesoewer en Jordaanrivier (insluitende Oos-Jerusalem) en die Golanhoogland.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Six-Day-War |title=Six-Day War – Middle East [1967] |access-date=26 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524124652/https://www.britannica.com/event/Six-Day-War |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sowat ’n miljoen Arabiere is in die nuut verowerde gebiede onder regstreekse Israeliese beheer geplaas. Israel se strategiese diepte het toegeneem tot minstens 300&nbsp;km in die suide, 60&nbsp;km in die ooste en 20&nbsp;km uiters ruwe terrein in die noorde, ’n veiligheidsbate wat goed te pas gekom het in die Jom Kippoeroorlog ses jaar later. [[Beeld:Chief of staff Yitzhak Rabin speaking at the mount scopus amphitheatre after receiving an honorary doctorate from the Hebrew University at the end of the Six Day War. June 1967. D91-126.jpg|thumb|links|250px|Yitzhak Rabin tydens sy toespraak by die Hebreeuse Universiteit van Jerusalem.]] Drie weke ná die oorlog het Yitzhak Rabin ’n eregraad van die [[Hebreeuse Universiteit van Jerusalem]] ontvang. In sy toespraak het hy oor Israel se sukses gesê: :"Ons lugsoldate, wat die vyand se vliegtuie so akkuraat getref het dat niemand ter wêreld kan verstaan hoe dit gedoen is nie en mense tegnologiese verduidelikings of geheime wapens soek; ons pantsertroepe wat oor die vyand geseëvier het selfs wanneer hulle toerusting minderwaardig was; ons soldate in alle ander takke. . . wat ons vyande oral oorwin het, ondanks laasgenoemde se groter getalle en beter versterkings – dit alles openbaar nie net kalmte en moed in gevegte nie, maar . . . die begrip dat net hulle persoonlike weerstand teen die grootste gevare oorwinning vir hulle land en hulle families sou behaal, en as hulle nie oorwinning behaal het nie was die alternatief uitwissing."<ref>Sachar 1976. p.&nbsp;660.</ref> Uit erkenning vir sy bydrae is die eer aan Rabin toegeken om die oorlog vir die Israeli's ’n naam te gee. Uit die voorstelle wat ingedien is, het hy die "Sesdaagse Oorlog" gekies, wat die dae van die [[Skepping]] oproep.<ref name="ReferenceB">Oren 2002, elektroniese uitgawe, seksie "Aftershocks".</ref> Volgens die Egiptiese joernalis Mohamed Hassanein Heikal het Nasser in Egipte sy verantwoordelikheid vir die militêre nederlaag erken.<ref name="PodehWinckler2004p110" /> Volgens die historikus Abd al-Azim Ramadan het Nasser se verkeerde besluite om in 1967 die internasionale vredesmag uit die Sinaiskiereiland te sit en die Straat van Tiran te sluit gelei tot ’n staat van oorlog met Israel, al was Egipte nie militêr voorbereid nie.<ref name="PodehWinckler2004p105" /> ===Ongevalle=== Tussen 776<ref name="Israel Ministry of Foreign Affairs">Israel Ministry of Foreign Affairs 2008.</ref> en 983 Israeli's is in die oorlog gedood en 4&nbsp;517 gewond. Vyftien soldate is gevange geneem. Die Arabiere het baie groter verliese gely. Tussen 9&nbsp;800<ref name="Gammasy p.79">El Gamasy 1993 p.&nbsp;79.</ref> en 15&nbsp;000<ref name="Chaim Herzog 1982, p. 165">Herzog 1982, p.&nbsp;165.</ref> Egiptiese soldate is gedood of vermis. Nog 4&nbsp;338 is gevange geneem.<ref name="Israel Ministry 2004">Israel Ministry of Foreign Affairs, 2004</ref> Van die Jordaniese soldate 700 gedood en 2&nbsp;500 gewond,<ref name="Gawrych3" /><ref name="tsdwb" /> en van die Siriese soldate is tussen 1&nbsp;000<ref name="Randolph Churchill 1967, p. 189">Churchill & Churchill 1967, p.&nbsp;189</ref> en 2&nbsp;500<ref name="Tucker, 2010" /><ref name="Sachar, 2013" /> gedood. Tussen 367<ref name="Israel Ministry 2004" /> en 591<ref name="Woolf" /> Siriërs is gevange geneem. ==Gevolge== Polities was die Sesdaagse Oorlog uiters belangrik. Israel het weer gewys hy was in staat en bereid om strategiese aanvalle te inisieer wat die streekbalans kon verander. Egipte en Sirië het taktiese lesse geleer en het [[Jom Kippoeroorlog|Israel in 1973 aangeval]] in ’n poging om verlore gebiede te herwin.<ref>Brams & Togman 1998, p.&nbsp;243; Youngs 2001, p.&nbsp;12</ref> Nadat [[Mauritanië]] ander Arabiese lande se voorbeeld gevolg het in die verklaring van oorlog, was dié land en Israel in ’n verklaarde staat van oorlog tot in 1999.<ref>[http://www.abc.net.au/rn/features/inbedwithphillip/episodes/151-amos-oz/ Amos Oz-onderhoud met Phillip Adams,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150802023927/http://www.abc.net.au/rn/features/inbedwithphillip/episodes/151-amos-oz/ |date=2 Augustus 2015 }} 10 September 1991</ref> Amerika het ’n verbod ingestel op nuwe wapenooreenkomste met alle Midde-Oosterse lande, insluitende Israel. Die verbod het van krag gebly tot aan die einde van die jaar, ondanks dringende versoeke deur Israel dat dit opgehef word.<ref name="Quandt2001p43">{{cite book|author=William B. Quandt|title=Peace Process: American Diplomacy and the Arab–Israeli Conflict Since 1967|url=https://books.google.com/books?id=-rmCPnSghbcC&pg=PA36|year=2001|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-22374-5|page=42|access-date=27 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=-rmCPnSghbcC&pg=PA36|archive-date=1 Januarie 2016|df=dmy-all}}</ref> ===Israel en Sionisme=== Israel het ná die oorlog ’n vlaag van nasionale euforie beleef en die pers het die weermag se optrede weke lank geprys. Nuwe "oorwinningsmuntstukke" is gemunt om dit te vier. Die wêreld se belangstelling in Israel het ook toegeneem en die land se ekonomie, wat voor die oorlog ’n krisis beleef het, het floreer danksy die instroming van [[Toerisme|toeriste]] en skenkings, sowel as [[olie]] uit Sinai.<ref>Oren, p. 309</ref> Daar was ook [[godsdiens]]tige gevolge. Onder Jordaniese heerskappy is Jode uit Jerusalem gesit en verbied om die [[Westelike Muur]] te besoek, ondanks die vredesooreenkoms van 1949 met Jordanië waarvolgens hulle toegang tot die muur gehad het.<ref>{{cite web |title=Fact Sheet No. 52, Remembering the Six Day War |date=7 Mei 2007 |access-date=28 Maart 2008 |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/talking/52_Remembering67.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180425183807/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/talking/52_Remembering67.html |archive-date=25 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite book |last=Tessler |first=Mark A. |title=A History of the Israeli-Palestinian Conflict |publisher=Indiana University Press |year=1994 |page=326 |isbn=978-0-253-35848-6}}</ref> Joodse heilige terreine is nie onderhou nie en Joodse begraafplase is verniel. Jode kon nou, vir die eerste keer sedert 1948, die Ou Stad van Jerusalem besoek en by die Westelike Muur bid; dit is die heiligste terrein waar Jode kan bid.<ref>{{cite book |last=Aikman |first=David |title=Great Souls: Six Who Changed a Century |publisher=Lexington Books |year=1998 |page=[https://archive.org/details/greatsouls00davi/page/349 349] |isbn=978-0-7391-0438-5 |url=https://archive.org/details/greatsouls00davi/page/349 }}</ref> Hoewel [[Tempelberg]] die belangrikste heilige terrein in die Joodse tradisie is, was die [[al-Aqsa-moskee]] onder administrasie van die Jordaniese Moslemse [[waqf]] en Jode mag nie op Tempelberg gebid het nie, maar kon dit besoek.<ref>[http://jcpa.org/article/status-quo-on-temple-mount/ The "Status Quo" on the Temple Mount] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141114150044/http://jcpa.org/article/status-quo-on-temple-mount/ |date=14 November 2014 }} November–Desember 2014</ref><ref>[http://www.timesofisrael.com/jerusalem-in-the-unholy-grip-of-religious-fervor/ Jerusalem in the unholy grip of religious fervor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141116165531/http://www.timesofisrael.com/jerusalem-in-the-unholy-grip-of-religious-fervor/ |date=16 November 2014 }}, Times of Israel. 6 November 2014</ref> In Hebron het Jode vir die eerste keer sedert die 14de eeu toegang gekry tot die [[Grot van die Patriarge]], die tweede heiligste Joodse terrein (Jode is voorheen net toegelaat om by die ingang te bid).<ref>[http://www.chabad.org/special/israel/points_of_interest_cdo/aid/588225/jewish/Cave-of-the-Patriarchs.htm Cave of the Patriarchs] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318073338/http://www.chabad.org/special/israel/points_of_interest_cdo/aid/588225/jewish/Cave-of-the-Patriarchs.htm |date=18 Maart 2015 }} Chabad.org</ref> Ander heilige terreine, soos [[Rachel]] se graf in Betlehem en [[Josef (Bybelfiguur)|Josef]] se graf in Nablus, was ook nou toeganklik.<ref>{{cite book|author=Tom Selwyn|title=Contested Mediterranean Spaces: The Case of Rachel's Tomb, Bethlehem, Palestine|publisher=Berghahn Books|pages=276–278}}</ref><ref>{{cite web |title=Archaeology in Israel: Joseph's Tomb |url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/joetomb.html |access-date=27 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105084314/http://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/joetomb.html |archive-date= 5 November 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die oorlog het die [[Joodse diaspora]] geïnspireer en trots gemaak.<ref>Oren, p. 332</ref> Duisende Joodse [[immigrasie|immigrante]] het van Westerse lande soos die [[VSA]], [[Brittanje]], [[Kanada]], [[Frankryk]] en [[Suid-Afrika]] na Israel gestroom, al het baie later na hulle land van herkoms teruggekeer.<ref>[http://www.haaretz.com/misc/haaretzcomsmartphoneapp/dailybrief/.premium-1.636848 The Rise – and Rise – of French Jewry's Immigration to Israel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171008030931/http://www.haaretz.com/misc/haaretzcomsmartphoneapp/dailybrief/.premium-1.636848 |date=8 Oktober 2017 }} Judy Maltz, 13 Januarie 2015. haaretz.com</ref><ref>{{cite web |url=http://www.haaretz.com/weekend/anglo-file/the-40th-anniversary-of-the-six-day-war-rate-of-return-1.221976 |title=The 40th anniversary of the Six-Day War / Rate of return |date=1 Junie 2007 |work=Haaretz |access-date=10 Oktober 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016041209/http://www.haaretz.com/weekend/anglo-file/the-40th-anniversary-of-the-six-day-war-rate-of-return-1.221976 |archive-date=16 Oktober 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ook in die [[Sowjetunie]] het Jode vir [[visum]]s aansoek gedoen en begin betoog vir hulle reg om na Israel te emigreer. Sowjetse Jode het later visums begin kry danksy diplomatieke druk deur die Weste. ===Bannelinge en vlugtelinge=== In die Arabiese lande het vervolging en verbanning Joodse minderheidsgroepe in die gesig gestaar.<ref>Oren 2002, pp.&nbsp;306–07</ref> Ook in [[Kommunisme|kommunistiese lande]] het ’n reeks [[Antisemitisme|antisemitiese]] vervolgings plaasgevind.<ref name=RE-R-2>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=u75GldeYqUIC&pg=PA390 |title=Excel HSC Modern History |first=Ronald |last=Ringer |page=390 |publisher=Pascal Press |date=2006 |accessdate=10 September 2013 |isbn=9781741252460 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=u75GldeYqUIC&pg=PA390 |archive-date=1 Januarie 2016 |df=dmy-all }}</ref><ref name="W-R">Włodzimierz Rozenbaum, CIAO: Intermarium, ''National Convention of the American Association for the Advancement of Slavic Studies'', Atlanta, Ga., 8–11 Oktober 1975.</ref> Sowat 11&nbsp;200 Jode het net uit [[Pole]] na Israel geïmmigreer tydens 1968 se politieke krisis in dié land en in die jaar daarna.<ref name="ipn238">[http://www.ipn.gov.pl/portal/en/2/238/Communiqu_Investigation_regarding_communist_state_officers_who_publicly_incited_.html Communiqué: Investigation regarding communist state officers who publicly incited hatred towards people of different nationality.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121028060145/http://ipn.gov.pl/portal/en/2/238/Communiqu_Investigation_regarding_communist_state_officers_who_publicly_incited_.html |date=28 Oktober 2012 }} Institute of National Remembrance, [[Warschau]]. Op Poolse webtuiste van IPN: 25 Julie 2007.</ref> Daar was ’n uitgebreide ontworteling van bevolkings in die besette gebiede. Volgens die Amerikaanse regering het 300&nbsp;000 van die miljoen [[Palestyne]] in die Wesoewer en Gaza<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3464.htm |title=US State Department |access-date=25 Junie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190604185040/https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3464.htm |archive-date=4 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> óf gevlug óf hulle is na ander plekke verskuif soos Jordanië, waar hulle tot die toenemende onrus bygedra het.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3629923.stm|title=Right of return: Palestinian dream|work=BBC News|place=UK|date=15 April 2004|access-date=25 Oktober 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110512172604/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3629923.stm|archive-date=12 Mei 2011|df=dmy-all}}.</ref> Op die Golanhoogland het ’n geraamde 80&nbsp;000 Siriërs gevlug,<ref>{{cite web |url=http://i-cias.com/e.o/golan_h.htm |title=Golan Heights |access-date=8 Oktober 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191030175939/http://i-cias.com/e.o/golan_h.htm |archive-date=30 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> van wie sowat 20&nbsp;000 van die stad Quneitra was.<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/487614/al-Qunaytirah |title=Al-Qunayṭirah |access-date=18 Julie 2010 |work=[[Encyclopædia Britannica]] aanlyn |year=2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141109022957/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/487614/Al-Qunaytirah |archive-date=9 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Israel het net die bewoners van Oos-Jerusalem en die Golanhoogland toegelaat om volle Israeliese burgerskap te kry. Miskien tot 70&nbsp;000 Palestyne het tydens die oorlog uit die Jerichogebied gevlug en nog tienduisende het die gebied in die maande daarna verlaat. ===Lang termyn=== Israel het ná die [[Camp David]]-ooreenkomste van 1978 vrede met Egipte gesluit en in 1982 in fases aan die Sinai begin onttrek. Die posisie van ander besette gebied was egter dekades lank die oorsaak van ’n bitter en langdurige konflik tussen Israel en die Palestyne, en die [[Arabiese wêreld]] in die algemeen. Jordanië en Egipte het eindelik hul aanspraak op die [[soewereiniteit]] van onderskeidelik die Wesoewer en Gaza teruggetrek. Israel en Jordanië het in 1994 ’n vredesooreenkoms onderteken. Ná die Israeliese besetting van hierdie gebiede het honderdduisende Jode na die Wesoewer getrek om ’n permanente Israeliese vastrapplek daar te verseker. Hulle was ’n omstrede saak in Israel én Palestina. Die Israeliese nedersettings in Gaza is in Augustus 2005 ontruim as deel van Israel se terugtrekking uit Gaza. == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="Gluska2007p152">{{cite book|author=Ami Gluska|title=The Israeli Military and the Origins of the 1967 War: Government, Armed Forces and Defence Policy 1963–67|url=https://books.google.com/?id=1Z3-LzdcZacC&pg=PA152&lpg=PA152&dq=nasser+gafgafa+pilots+ahalan+sahalan#v=onepage&q=nasser%20gafgafa%20pilots%20ahalan%20sahalan&f=false|date=12 Februarie 2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-16377-9|pages=152|quote="On the evening of 22 May, President Gamal Abdul Nasser, accompanied by ... Egyptian air force base at Bir Gafgafa in Sinai and addressed the pilots and officers. ... 'The Jews are threatening war – we say to them ahlan wa-sahlan (welcome)!"}}</ref> <ref name=shemesh2007p118>{{cite book|last=Shemesh|first=Moshe|title=Arab Politics, Palestinian Nationalism and the Six Day War: The Crystallization of Arab Strategy and Nasir's Descent to War, 1957–1967|year=2007|publisher=Sussex Academic Press|isbn=978-1-84519-188-7|page=118|url=https://books.google.com/books?id=4u-ZheMnqf8C&pg=PA118|quote=The Jordanian leadership's appraisal of the repercussions of the Samu' raid was a major factor in King Husayn's decision to join Nasir's war chariot by signing a joint defense pact with Egypt on May 30, 1967. This was the determining factor for Jordan's participation in the war that would soon break out.... Convinced after the Samu' raid that Israel's strategic goal was the West Bank, Husayn allied himself to Nasir out of a genuine fear that, in a comprehensive war, Israel would invade the West Bank whether or not Jordan was an active participant.|access-date=27 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=4u-ZheMnqf8C&pg=PA118|archive-date=1 January 2016|df=dmy-all}}</ref> <ref name=Tessler1994p378>{{cite book|last=Tessler|first=Mark|title=A History of the Israeli-Palestinian Conflict|year=1994|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-253-20873-6|page=378|url=https://books.google.com/books?id=3kbU4BIAcrQC&pg=PA378|quote=Towards the War of June 1967: Growing tensions in the region were clearly visible long before Israel's November attack on Samu and two other West Bank towns. An escalating spiral of raid and retaliation had already been set in motion...|access-date=27 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=3kbU4BIAcrQC&pg=PA378|archive-date=1 January 2016|df=dmy-all}}</ref> <ref name="MeirStraitsSpeech">"Interference, by armed force, with ships of Israeli flag exercising free and innocent passage in the Gulf of Aqaba and through the Straits of Tiran will be regarded by Israel as an attack entitling it to exercise its inherent right of self-defence under Article 51 of the Charter and to take all such measures as are necessary to ensure the free and innocent passage of its ships in the Gulf and in the Straits." {{cite web |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Foreign+Relations/Israels+Foreign+Relations+since+1947/1947-1974/26+Statement+to+the+General+Assembly+by+Foreign+Mi.htm |title=Statement to the General Assembly by Foreign Minister Meir, 1 March 1957 |publisher=Israel Ministry of Foreign Affairs – The State of Israel |access-date=13 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013232255/http://mfa.gov.il/MFA/Foreign+Relations/Israels+Foreign+Relations+since+1947/1947-1974/26+Statement+to+the+General+Assembly+by+Foreign+Mi.htm |archive-date=13 Oktober 2007 |df=dmy-all }}</ref> <ref name=Gat2003p202>{{cite book |last=Gat |first=Moshe |title=Britain and the Conflict in the Middle East, 1964–1967: The Coming of the Six-Day War |url=https://books.google.com/?id=ntLdA8QIgXIC&pg=PA202&dq=On+the+night+of+May+22-23,+Nasser+declared+the+Gulf+of+Aqaba+closed+to+Israeli+shipping#v=onepage&q=On%20the%20night%20of%20May%2022-23%2C%20Nasser%20declared%20the%20Gulf%20of%20Aqaba%20closed%20to%20Israeli%20shipping&f=false |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2003 |page=202 |isbn=978-0-275-97514-2}}</ref> <ref name=Colonomos2013p25>{{cite book |last=Colonomos |first=Ariel |title=The Gamble of War: Is it Possible to Justify Preventive War? |url=https://books.google.com/?id=_YSWUQvAIEUC&pg=PA25&dq=Egypt+carried+out+mass+mobilization+of+its+troops+on+the+Israeli+border+and+during+the+night+of+May+22%E2%80%9323,+Nasser+decided+to+close+the+Straits+of+Tiran,+which+control+access+to+the+Red+Sea,+to+Israeli+shipping#v=onepage&q=Egypt%20carried%20out%20mass%20mobilization%20of%20its%20troops%20on%20the%20Israeli%20border%20and%20during%20the%20night%20of%20May%2022%E2%80%9323%2C%20Nasser%20decided%20to%20close%20the%20Straits%20of%20Tiran%2C%20which%20control%20access%20to%20the%20Red%20Sea%2C%20to%20Israeli%20shipping&f=false |publisher=Palgrave Macmillan |year=2013 |page=25 |isbn=978-1-137-01894-6}}</ref> <ref name="Quigley">{{cite book|author=John Quigley|title=The Six-Day War and Israeli Self-Defense: Questioning the Legal Basis for Preventive War|url=https://books.google.com/books?id=OLogAwAAQBAJ&pg=PA135|date=17 December 2012|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-62049-9|pages=135|quote="Terence Taylor…wrote in 2004…that "many scholars" considered Israel to have "conducted the (1967) action in anticipatory of self-defense"|access-date=27 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=OLogAwAAQBAJ&pg=PA135|archive-date=1 January 2016|df=dmy-all}}</ref> <ref name="PodehWinckler2004p110">{{cite book|author1=Elie Podeh|author2=Onn Winckler|title=Rethinking Nasserism: Revolution and Historical Memory in Modern Egypt|url=https://books.google.com/books?id=1Z-po72YcH4C|date=1 Desember 2004|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-3137-8|pages=110, 111|access-date=27 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=1Z-po72YcH4C|archive-date=1 Januarie 2016|df=dmy-all}}</ref> <ref name="PodehWinckler2004p105">{{cite book|author1=Elie Podeh|author2=Onn Winckler|title=Rethinking Nasserism: Revolution and Historical Memory in Modern Egypt|url=https://books.google.com/books?id=1Z-po72YcH4C|date=1 Desember 2004|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-3137-8|pages=105, 106|access-date=27 Oktober 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101175251/https://books.google.com/books?id=1Z-po72YcH4C|archive-date=1 Januarie 2016|df=dmy-all}}</ref> }} ==Verdere leesstof== {{refbegin|2}} * al-Qusi, Abdallah Ahmad Hamid. (1999). ''Al-Wisam fi at-Ta'rikh''. Kaïro: Al-Mu'asasa al-'Arabiya al-Haditha. No ISBN available. * Aloni, Shlomo (2001). ''Arab–Israeli Air Wars 1947–1982''. Osprey Aviation. {{ISBN|1-84176-294-6}} * Alteras, Isaac. (1993). ''[https://books.google.com/books?id=ydRHCPWngioC&pg=PA246&dq=&ei=5TIBSaGOBI6UMajtqKcL&client= Eisenhower and Israel: U.S.–Israeli Relations, 1953–1960]'', University Press of Florida. {{ISBN|0-8130-1205-8}}. * Bailey, Sydney (1990). ''Four Arab–Israeli Wars and the Peace Process''. Londen: The MacMillan Press. {{ISBN|0-312-04649-9}}. * Bar-On, Mordechai; Morris, Benny & Golani, Motti (2002). Reassessing Israel's Road to Sinai/Suez, 1956: A "Trialogue". In Gary A. Olson (red.). ''Traditions and Transitions in Israel Studies: Books on Israel, Volume VI'' (pp.&nbsp;3–42). SUNY Press. {{ISBN|0-7914-5585-8}} * Bar-On, Mordechai (2006). ''Never-Ending Conflict: Israeli Military History'', {{ISBN|0-275-98158-4}} * Bard, Mitchell G. (2002, 2008). ''The Complete Idiot's Guide to Middle East Conflict''. NY: Alpha books. {{ISBN|0-02-864410-7}}. 4de uitg. {{ISBN|1-59257-791-1}}. Hoofstuk 14, "Six Days to Victory" is ook aanlyn beskikbaar as ''[https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/67_War.html The 1967 Six-Day War]''. by die Jewish Virtual Library of the American-Israeli Cooperative Enterprise. * Ben-Gurion, David. (1999). Ben-Gurion diary: May–June 1967. ''Israel Studies'' 4(2), 199–220. * Black, Ian (1992). ''Israel's Secret Wars: A History of Israel's Intelligence Services''. Grove Press. {{ISBN|0-8021-3286-3}} * Bober, Arie (red.) (1972). ''The other Israel''. Doubleday Anchor. {{ISBN|0-385-01467-8}}. * Boczek, Boleslaw Adam (2005). ''International Law: A Dictionary''. Scarecrow Press. {{ISBN|0-8108-5078-8}} * Borowiec, Andrew. (1998). ''Modern Tunisia: A Democratic Apprenticeship''. Greenwood Publishing Group. {{ISBN|0-275-96136-2}}. * Bowen, Jeremy (2003). ''Six Days: How the 1967 War Shaped the Middle East''. Londen: Simon & Schuster. {{ISBN|0-7432-3095-7}} * Brams, Steven J. & Jeffrey M. Togman. (1998). ''Camp David: Was the agreement fair?'' In Paul F. Diehl (red.), ''A Road Map to War: Territorial Dimensions of International Conflict''. Nashville: Vanderbilt University Press. {{ISBN|0-8265-1329-8}}. * Brecher, Michael. (1996). Eban and Israeli foreign policy: Diplomacy, war and disengagement. In ''A Restless Mind: Essays in Honor of Amos Perlmutter'', Benjamin Frankel (ed.), pp.&nbsp;104–117. Routledge. {{ISBN|0-7146-4607-5}} * Bregman, Ahron. (2000). ''Israel's Wars, 1947–1993''. Routledge. {{ISBN|0-415-21468-8}}. * Bregman, Ahron (2002). ''Israel's Wars: A History Since 1947''. Londen: Routledge. {{ISBN|0-415-28716-2}} * Burrowes, Robert & Muzzio, Douglas. (1972). The Road to the Six Day War: Towards an Enumerative History of Four Arab States and Israel, 1965–67. ''The Journal of Conflict Resolution'', Vol. 16, No. 2, Research Perspectives on the Arab–Israeli Conflict: A Symposium, pp.&nbsp;211–26. * Cohen, Raymond. (1988) Intercultural Communication between Israel and Egypt: Deterrence Failure before the Six-Day war. ''Review of International Studies'', Vol. 14, No. 1, pp.&nbsp;1–16 * Christie, Hazel (1999). ''Law of the Sea''. Manchester: Manchester University Press. {{ISBN|0-7190-4382-4}} * Churchill, Randolph & Churchill, Winston. (1967 ). ''The Six Day War''. Houghton Mifflin Company. {{ISBN|0-395-07532-7}} * Colaresi, Michael P. (2005). ''Scare Tactics: The politics of international rivalry''. Syracuse University Press. {{ISBN|978-0-8156-3066-1}} * Eban, Abba (1977). ''Abba Eban: An Autobiography''. Random House. {{ISBN|0-394-49302-8}} * Ehteshami, Anoushiravan, en Hinnebusch, Raymond A. (1997). ''Syria & Iran: Middle Powers in a Penetrated Regional System''. Londen: Routledge. {{ISBN|0-415-15675-0}} * {{cite book|title=Prime-Minister Levi Eshkol – His words and his writings|last=Eshkol|first=Levi|publisher=Israel Government Archives|volume=ISA-PMO-PrimeMinisterBureau-000d0t9|year=1967|url=http://www.archives.gov.il/archives/#/Archive/0b071706800171a0/File/0b071706807e13c6|access-date=6 Junie 2018|ref=harv|archive-date=12 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162059/http://www.archives.gov.il/archives/#/Archive/0b071706800171a0/File/0b071706807e13c6|url-status=dead}} * {{cite news | author = Feron, James | date = 13 Mei 1967 | title = Israelis Ponder Blow at Syrians; Some Leaders Decide That Force is the Only Way to Curtail Terrorism Some Israeli Leaders See Need for Force to Curb Syrians | work = The New York Times | url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F20615FD3D5B107B93C1A8178ED85F438685F9 }} * El-Gamasy, Mohamed Abdel Ghani. (1993). ''The October War''. The American University in Cairo Press. {{ISBN|977-424-316-1}}. * Gawrych, George W. (2000). ''The Albatross of Decisive Victory: War and Policy Between Egypt and Israel in the 1967 and 1973 Arab-Israeli Wars''. Greenwood Press. {{ISBN|0-313-31302-4}} * Gelpi, Christopher (2002). ''Power of Legitimacy: Assessing the Role of Norms in Crisis Bargaining''. Princeton University Press. {{ISBN|0-691-09248-6}} * Gerner, Deborah J. (1994). ''One Land, Two Peoples.'' Westview Press. {{ISBN|0-8133-2180-8}}, p.&nbsp;112 * Gerteiny, Alfred G. & Ziegler, Jean (2007). ''The Terrorist Conjunction: The United States, the Israeli-Palestinian Conflict, and Al-Qā'ida''. Greenwood Publishing Group. {{ISBN|0-275-99643-3}}, p.&nbsp;142 * Gilbert, Martin. (2008). ''Israel – A History''. McNally & Loftin Publishers. {{ISBN|0-688-12363-5}}. Aanlyn beskikbaar: [http://www.sixdaywar.co.uk/nassers_challenge-martin-gilbert.htm Chapter 21: Nasser's Challenge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090517093055/http://www.sixdaywar.co.uk/nassers_challenge-martin-gilbert.htm |date=17 Mei 2009 }}. * Goldstein, Erik (1992). ''Wars and Peace Treaties, 1816–1991''. Routledge. {{ISBN|0-415-07822-9}} * Green, Stephen J. (1984). ''Taking Sides: America's Secret Relations with Militant Israel''. William Morrow & Co. {{ISBN|978-0-688-02643-1}}. * Griffin, David J. (2006). ''Hawker Hunter 1951 to 2007'' Lulu.com, 4de uitg. {{ISBN|1-4303-0593-2}}. * Haddad, Yvonne. (1992). Islamists and the "Problem of Israel": The 1967 Awakening. ''Middle East Journal'', Vol. 46, No. 2, pp.&nbsp;266–85. * Hajjar, Sami G. [https://web.archive.org/web/20090525133657/http://www.mepc.org/journal_vol6/9902_hajjar.asp The Israel-Syria Track], ''Middle East Policy'', Volume VI, Februarie 1999, No. 3. Besoek op 30 September 2006. * Hammel, Eric (1992). ''Six Days in June: How Israel Won the 1967 Arab–Israeli War''. Simon & Schuster. {{ISBN|0-7434-7535-6}} * {{cite book |first=John B. |last=Hattendorf |title=Naval Strategy and Power in the Mediterranean: Past, Present and Future |publisher=Taylor & Francis|year=2000|isbn=978-0-7146-8054-5}} * Handel, Michael I. (1973). ''Israel's political-military doctrine.'' Center for International Affairs, Harvard University. {{ISBN|0-87674-025-5}} * Hart, Alan (1989) ''Arafat, A political biography.'' Indiana University Press {{ISBN|0-253-32711-3}}. * Herzog, Chaim (1982). ''The Arab-Israeli Wars''. Arms & Armour Press. {{ISBN|0-85368-367-0}} * Herbert, Nicholas (17 May 1967). ''Egyptian Forces On Full Alert: Ready to fight for Syria''. The Times, p.&nbsp;1; uitg. 56943; kol. E. * Herzog, Chaim (1989). ''Heroes of Israel: Profiles of Jewish Courage''. Little Brown and Company. {{ISBN|0-316-35901-7}}. * Higham, Robin. (2003). ''100 Years of Air Power and Aviation''. TAMU Press. {{ISBN|1-58544-241-0}}. * Hinnebusch, Raymond A. (2003). ''The international politics of the Middle East''. Manchester University Press. {{ISBN|978-0-7190-5346-7}} * Israel Ministry of Foreign Affairs (2004). ''[http://www.mfa.gov.il/MFA/MFAArchive/2000_2009/2004/1/Background%20on%20Israeli%20POWs%20and%20MIAs Background on Israeli POWs and MIAs]''. * Israel Ministry of Foreign Affairs (2008). ''[http://www.mfa.gov.il/MFA/History/Modern+History/Israel+wars/The+Six-Day+War+-+June+1967.htm The Six-Day War (June 1967)].'' * "[https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19398217.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Aug+17%2C+1995&author=&pub=The+Washington+Post+%28pre-1997+Fulltext%29&edition=&startpage=A.30&desc=Israel+Reportedly+Killed+POWs+in+%2767+War%3B+Historians+Say+Deaths+of+Hundreds+of+Egyptians+Was+Covered+Up Israel Reportedly Killed POWs in '67 War; Historians Say Deaths of Hundreds of Egyptians Was Covered Up Israel Reportedly Killed POWs in '67 War; Historians Say Deaths of Hundreds of Egyptians Was Covered Up] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107231551/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/19398217.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Aug+17%2C+1995&author=&pub=The+Washington+Post+%28pre-1997+Fulltext%29&edition=&startpage=A.30&desc=Israel+Reportedly+Killed+POWs+in+%2767+War%3B+Historians+Say+Deaths+of+Hundreds+of+Egyptians+Was+Covered+Up |date=7 November 2012 }}", ''The Washington Post'', 17 Augustus 1995, p.&nbsp;A.30 (Fooi nodig). * James, Laura (2005). [https://web.archive.org/web/20120402101751/http://meria.idc.ac.il/journal/2005/issue2/jv9no2a2.html The Nassar And His Enemies: Foreign Policy Decision Making In Egypt On The Eve Of The Six Day War]. ''The Middle East Review of International Affairs''. Volume 9, No. 2, Article 2. * {{cite news|work=The New York Times|title=Israelis Say Tape Shows Nasser Fabricated 'Plot'; Recording Said to Be of Phone Call to Hussein Gives Plan to Accuse U.S. and Britain|date=9 Junie 1967|page=17|url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0812F9385E137A93CBA9178DD85F438685F9|accessdate=28 Junie 2007}} * Jia, Bing Bing. (1998). ''[https://books.google.com/books?vid=ISBN0198265565&id=FkJtP1YVf_8C&pg=PA99&lpg=PA99&ots=89Jun6K8HK&dq=In+contrast,+India+stated+that+Egypt,+whose+territorial+sea+covered+the+Strait&sig=Erb8x7u_FL3Oz4ytfnPHp_F82iE The Regime of Straits in International Law]'' (Oxford Monographs in International Law). Oxford University Press, USA. {{ISBN|0-19-826556-5}}. * Koboril, Iwao and Glantz, Michael H. (1998). ''Central Eurasian Water Crisis''. United Nations University Press. {{ISBN|92-808-0925-3}} * {{cite news |issn=0740-5421 |pages=23 |last=Krauthammer |first=Charles |title=Prelude to the Six Days |work=The Washington Post |accessdate=20 Junie 2008 |date=18 Mei 2007 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/17/AR2007051701976.html }} * {{cite book|ref=harv|last=Laron|first=Guy|title=The Six Day War: The Breaking of the Middle East|url=https://books.google.com/books?id=ys4CDgAAQBAJ|date=21 Februarie 2017|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-22632-4}} * Lavoy, Peter R.; Sagan, Scott Douglas & Wirtz, James J. (reds.) (2000). ''Planning the Unthinkable: How New Powers Will Use Nuclear, Biological, and Chemical Weapons''. Cornell University Press. {{ISBN|0-8014-8704-8}}. * Leibler, Isi (1972). ''The Case For Israel''. Australia: The Executive Council of Australian Jewry. {{ISBN|0-9598984-0-9}}. * Lenczowski, George. (1990). ''American Presidents and the Middle East''. Duke University Press. {{ISBN|0-8223-0972-6}}. * {{cite news |url=https://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/663999751.html?FMT=ABS&date=Sep%2016,%201983 |title=McNamara: US Near War in '67 |date=16 September 1983 |work=The Boston Globe |page=1 |access-date=22 Oktober 2019 |archive-date=24 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130324193751/http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/663999751.html?FMT=ABS&date=Sep%2016,%201983 |url-status=dead }} * Mansour, Camille. (1994). ''Beyond Alliance: Israel and US Foreign Policy''. Columbia University Press. {{ISBN|0-231-08492-7}}. * Maoz, Zeev (2006). ''Defending the Holy Land: A Critical Analysis of Israel's Security & Foreign Policy''. The University of Michigan Press. {{ISBN|978-0-472-03341-6}} * Morris, Benny (2001) ''Righteous Victims'' New York, Vintage Books. {{ISBN|978-0-679-74475-7}} * Miller, Benjamin. (2007). ''States, Nations, and the Great Powers: The Sources of Regional War and Peace''. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-69161-3}} * Murakami, Masahiro. (1995). ''[http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E00.htm#Contents Managing Water for Peace in the Middle East: Alternative Strategies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100629143654/http://www.unu.edu/unupress/unupbooks/80858e/80858E00.htm#Contents |date=29 Junie 2010 }}''. United Nations University Press. {{ISBN|92-808-0858-3}}. * {{cite book |last=Mutawi |first=Samir A. |title=Jordan in the 1967 War |url=https://books.google.com/books?id=g9bBJusRJIMC&pg=PA94 |date=18 July 2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-52858-0 |ref=harv }} * Nordeen, Lon & Nicole, David. (1996). ''Phoenix over the Nile: A history of Egyptian Air Power 1932–1994. Washington DC: Smithsonian Institution. {{ISBN|1-56098-626-3}}. * "[https://fas.org/nuke/guide/russia/agency/mf-med.htm Mediterranean Eskadra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719182857/http://www.fas.org/nuke/guide/russia/agency/mf-med.htm |date=19 Julie 2010 }}". (2000). Federation of American Scientists. * Oren, Michael (2002). ''Six Days of War''. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-515174-7}} * Oren, Michael. (2005). [http://muse.jhu.edu/journals/israel_studies/v010/10.2oren.pdf The Revelations of 1967: New Research on the Six Day War and Its Lessons for the Contemporary Middle East], ''Israel Studies'', volume 10, nommer 2. (subskripsie nodig). * Oren, Michael. (2006). "The Six-Day War", in Bar-On, Mordechai (red.), ''Never-Ending Conflict: Israeli Military History''. Greenwood Publishing Group. {{ISBN|0-275-98158-4}}. * Parker, Richard B. (1996). ''The Six-day War: A Retrospective''. University Press of Florida. {{ISBN|0-8130-1383-6}}. * {{cite journal|last=Parker|first=Richard B.|date=Augustus 1997|title=USAF in the Sinai in the 1967 War: Fact or Fiction|journal=Journal of Palestine Studies|volume=XXVII|issue=1|pages=67–75|url=http://www.thelibertyincident.com/docs/Parker2.pdf|doi=10.1525/jps.1997.27.1.00p0164l|access-date=22 Oktober 2019|archive-date=10 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010073008/http://www.thelibertyincident.com/docs/Parker2.pdf|url-status=dead}} * Phythian, Mark (2001). ''The Politics of British Arms Sales Since 1964''. Manchester: Manchester University Press. {{ISBN|0-7190-5907-0}} * Pimlott, John. (1983). Middle East Conflicts: From 1945 to the Present. Orbis. {{ISBN|0-85613-547-X}}. * {{cite book|ref=harv|last=Pollack|first=Kenneth Michael|title=Arabs at War: Military Effectiveness, 1948–1991|url=https://books.google.com/books?id=sSHYdGR_xvoC|year=2004|publisher=U of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-0686-1}} * {{cite journal|ref=harv|last=Pollack|first=Kenneth Michael|title=Air Power in the Six-Day War|year=2005|journal=The Journal of Strategic Studies|volume=28|issue=3|pages=471–503|doi=10.1080/01402390500137382}} * Prior, Michael (1999). ''Zionism and the State of Israel: A Moral Inquiry''. Londen: Routledge. {{ISBN|0-415-20462-3}} * Quandt, William B. (2005). ''Peace Process: American Diplomacy and the Arab–Israeli Conflict Since 1967''. Brookings Institution Press and the University of California Press; 3de uitg. {{ISBN|0-520-24631-4}} * Quigley, John B. (2005). ''Case for Palestine: An International Law Perspective''. Duke University Press. {{ISBN|0-8223-3539-5}} * Quigley, John B. (1990). ''Palestine and Israel: A Challenge to Justice''. Duke University Press. {{ISBN|0-8223-1023-6}} * Rabil, Robert G. (2003). ''Embattled Neighbors: Syria, Israel, and Lebanon''. Lynne Rienner Publishers. {{ISBN|1-58826-149-2}} * Rabin, Yitzhak (1996). ''The Rabin Memoirs''. University of California Press. {{ISBN|0-520-20766-1}}. * Rauschning, Dietrich; Wiesbrock, Katja & Lailach, Martin (reds.) (1997). [https://books.google.com/books?id=AyM4AAAAIAAJ&pg=PA30&lpg=PA30&dq=997+%22Official+Records+of+the+Security+Council%22,+Fourth+Year,+%22Special+Supplement%22+No.3.&source=bl&ots=zZbExOMhsk&sig=SQbKN4-IxcsCTuysLvzItPeiGwg&hl=en&ei=6TlVTOjZFIbsvQPetMgY&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CCAQ6AEwAw#v=onepage&q=997%20%22Official%20Records%20of%20the%20Security%20Council%22%2C%20Fourth%20Year%2C%20%22Special%20Supplement%22%20No.3.&f=false Key Resolutions of the United Nations General Assembly 1946–1996]. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-59704-8}}. * Rikhye, Indar Jit (1980). ''The Sinai Blunder''. Londen: Routledge. {{ISBN|0-7146-3136-1}} * Robarge, David S. (2007). ''[https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol49no1/html_files/arab_israeli_war_1.html Getting It Right: CIA Analysis of the 1967 Arab-Israeli War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100426205732/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol49no1/html_files/arab_israeli_war_1.html |date=26 April 2010 }}'', Center for the Study of Intelligence, Vol. 49 No. 1 * Rubenberg, Cheryl A. (1989). ''Israel and the American National Interest''. University of Illinois Press. {{ISBN|0-252-06074-1}} * Sachar, Howard M. (1976, 2007) ''A History of Israel from the Rise of Zionism to Our Time''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-394-48564-5}}; {{ISBN|0-375-71132-5}}. * Sadeh, Eligar (1997). ''Militarization and State Power in the Arab–Israeli Conflict: Case Study of Israel, 1948–1982''. Universal Publishers. {{ISBN|0-9658564-6-1}} * Sandler, Deborah; Aldy, Emad & Al-Khoshman Mahmoud A. (1993). ''Protecting the Gulf of Aqaba. – A regional environmental challenge''. Environmental Law Institute. 0911937463. * Seale, Patrick (1988). ''Asad: The Struggle for Peace in the Middle East''. University of California Press. {{ISBN|0-520-06976-5}} * Segev, Samuel (1967). A Red Sheet: the Six Day War. * {{cite book |author=Segev, Tom |title=Israel in 1967 |publisher=Keter |year=2005 |isbn=978-965-07-1370-6}} * Segev, Tom (2007). ''1967: Israel, the War, and the Year that Transformed the Middle East '' Metropolitan Books. {{ISBN|978-0-8050-7057-6}} * Sela, Avraham (1997). ''The Decline of the Arab-Israeli Conflict: Middle East Politics and the Quest for Regional Order''. SUNY Press. {{ISBN|0-7914-3537-7}} * Shafqat, Saeed (2004). ''[http://www.saeedshafqat.com/articles/islamic_world_and_south_asia.pdf Islamic world and South Asia: Rise of Islamism and Terror, Causes and Consequences?]''. In Kaniz F. Yusuf (Ed.) ''Unipolar World & The Muslim States''. Islamabad: Pakistan Forum, pp 217–246. * Shemesh, Moshe (2008). ''Arab Politics, Palestinian Nationalism and the Six Day War''. Sussex Academic Press. {{ISBN|1-84519-188-9}}. * {{cite book |author=Shlaim, Avi |title=The Iron Wall: Israel and the Arab World |publisher=W. W. Norton & Company |year=2000|isbn=978-0-393-32112-8}} {{ISBN|0-393-04816-0}} * Shlaim, Avi (2007) ''Lion of Jordan: The Life of King Hussein in War and Peace'' Vintage Books {{ISBN|978-1-4000-7828-8}} * Shlaim, Avi; Louis, William Roger (13 Februarie 2012), [https://books.google.com/books?id=8YhNPNeBh8IC&pg=PA199 ''The 1967 Arab–Israeli War: Origins and Consequences''], Cambridge University Press {{ISBN|978-1-107-00236-4}} * {{cite news|work=The New York Times|last=Smith|first=Hedrick|title=As the Shock Wears Off; Arab World, Appraising Its Defeat, Is Split as It Gropes for Strategy|date=15 Junie 1967|page=16|url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0816FE3B5E137A93C7A8178DD85F438685F9|accessdate=28 Junie 2006}} * {{cite news|title=Envoys Say Nasser Now Concedes U.S. Didn't Help Israel|work=The New York Times|last=Smith|first=Hedrick|date=15 September 1967|page=1, kol. 5, 3, kol. 1}} * Stein, Janice Gross. (1991). The Arab-Israeli War of 1967: Inadvertent War Through Miscalculated Escalation, in ''Avoiding War: Problems of Crisis Management'', Alexander L. George, ed. Boulder: Westview Press. * Stephens, Robert H. (1971). ''Nasser: A Political Biography''. Londen: Allen Lane/The Penguin Press. {{ISBN|0-7139-0181-0}} * Stone, David (2004). ''Wars of the Cold War''. Brassey's. {{ISBN|1-85753-342-9}} * {{cite news|url=http://www.salon.com/news/opinion/feature/2007/06/04/six_day_war|title=Rethinking Israel's David-and-Goliath past|author=Tolan, Sandy|work=Salon.com|date=4 Junie 2007|accessdate=29 April 2010|archive-date=3 Februarie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110203001935/http://www.salon.com/news/opinion/feature/2007/06/04/six_day_war|url-status=dead}} * Tucker, Spencer (2004). ''Tanks: An Illustrated History of Their Impact''. ABC-CLIO. {{ISBN|1-57607-995-3}} * Van Creveld, Martin (2004). ''Defending Israel: A Controversial Plan Toward Peace''. Thomas Dunne Books. {{ISBN|0-312-32866-4}} * Youngs, Tim. (2001). ''[https://web.archive.org/web/20090717074012/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp2001/rp01-008.pdf Developments in the Middle East Peace Process 1991–2000]'' Londen: International Affairs and Defence Section, House of Commons Library. ISSN 1368-8456. * {{cite book|last=Finkelstein|first=Norman|title=Image and Reality of the Israel–Palestine Conflict|url=https://books.google.com/books?id=vNb5VkyxDlYC&printsec=frontcover&dq=Image+and+reality+of+the+Israel-Palestine+conflict#v=onepage&q&f=false|publisher=Verso|year=2003|isbn=978-1-85984-442-7|ref=CITEREFFinkelstein2003}} * Barzilai, Gad (1996). ''Wars, Internal Conflicts, and Political Order: A Jewish Democracy in the Middle East''. New York University Press. {{ISBN|978-0-7914-2944-0}} * Cristol, A Jay (2002). ''Liberty Incident: The 1967 Israeli Attack on the U.S. Navy Spy Ship''. Brassey's. {{ISBN|1-57488-536-7}} * Finkelstein, Norman (Junie 2017). ''[http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=74&jumival=19230 Analysis of the war and its aftermath, on the 50th anniversary of the June 1967 war] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170609050512/http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=74&jumival=19230 |date=9 Junie 2017 }}'' * Gat, Moshe (2003). ''Britain and the Conflict in the Middle East, 1964–1967: The Coming of the Six-Day War''. Praeger/Greenwood. {{ISBN|0-275-97514-2}} * {{cite journal |author=Hammel, Eric|title=Sinai air strike: June 5, 1967 |journal=Military Heritage |volume=4 |issue=2 |date=Oktober 2002 |pages=68–73}} * Hopwood, Derek (1991). ''Egypt: Politics and Society''. London: Routledge. {{ISBN|0-415-09432-1}} * Hussein of Jordan (1969). ''My "War" with Israel''. Londen: Peter Owen. {{ISBN|0-7206-0310-2}} * Katz, Samuel M. (1991) ''Israel's Air Force''; The Power Series. Motorbooks International Publishers & Wholesalers, Osceola, WI. * Makiya, Kanan (1998). ''Republic of Fear: The Politics of Modern Iraq''. University of California Press. {{ISBN|0-520-21439-0}} * Morris, Benny (1997). ''Israel's Border Wars, 1949–1956''. Oxford: Oxford University Press. {{ISBN|0-19-829262-7}} * Pressfield, Steven (2014). ''The Lion's Gate: On the Front Lines of the Six Day War''. Sentinel HC, 2014. {{ISBN|1-59523-091-2}} * Rezun, Miron (1990). "Iran and Afghanistan." In A. Kapur (red.). ''Diplomatic Ideas and Practices of Asian States'' (pp.&nbsp;9–25). Brill Academic Publishers. {{ISBN|90-04-09289-7}} * Smith, Grant (2006). ''Deadly Dogma''. Institute for Research: Middle Eastern Policy. {{ISBN|0-9764437-4-0}} * Oren, Michael (April 2002). ''Six Days of War: June 1967 and the Making of the Modern Middle East''. Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-515174-9}} {{refend}} ==Eksterne skakels== * [http://www.azure.org.il/article.php?id=456 The Photograph: A Search for June 1967]. Besoek op 17 Julie 2010. * [http://www.sixdaywar.co.uk/ Six Day War Personal recollections & Timeline] * {{YouTube|C4Ooaqtk-Cg|Video Clip: Sandhurst military historian analysing how King Hussein became involved in the Six Day War.}} * [http://i-cias.com/e.o/sixdaywr.htm Six-Day War] Encyclopaedia of the Orient * [http://www.sixdaywar.co.uk/6_day_war_aftermath_prof_adler_intro.htm Legal Aspects The Six Day War – June 1967 and Its Aftermath – Professor Gerald Adler] * [https://web.archive.org/web/20160201184820/https://www.isracast.com/article.aspx?id=374 Liberation of the Temple Mount and Western Wall by Israel Defense Forces] – Historic Live Broadcast on Voice of Israel Radio, 7 Junie 1967 * [http://imra.org.il/story.php3?id=18226 How The USSR Planned To Destroy Israel in 1967] by Isabella Ginor. ''Middle East Review of International Affairs'' (MERIA) Volume 7, nommer 3 (September 2003) *{{CommonsKategorie-inlyn|1967 Arab-Israeli War}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Six-Day War|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Midde-Ooste]] [[Kategorie:Geskiedenis van Egipte]] [[Kategorie:Geskiedenis van Jordanië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Sirië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Israel]] fepreahf6pp24j0umt66l9vt8flfizb 0 280312 2895942 2812265 2026-04-21T17:42:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895942 wikitext text/x-wiki Hier volg 'n '''lys van Stradivarius instrumente''' wat deur lede van die huis van [[Antonio Stradivari]] gemaak is. ==Stradivarius instrumente== ===Viole=== Die lys beskik oor 248 inskrywings. {|class="sortable wikitable" style="margins:auto; width=95%; font-size: 95%;" |- ! width="20%"| Bynaam ! width="10%"| Jaar ! width="20%"| Herkoms ! width="45%"| Notas |- valign="top" |''ex-Sachs'' |align=center|1666 |Madame Sachs |Histories gesien een van die vroeg bekendste viole deur Stradivari. In 2008 is dit te koop aangebied deur ''Poesis Fine Instruments''.<ref>{{cite web |url=http://www.poesisstudio.com/index.php?id=157 |title=Violin by Antonio Stradivari, Cremona Italy |date=2008 |website=Poesis Studio |access-date=20 Oktober 2019}}</ref> |- valign="top" |{{hs|Back}}''Back''<ref>{{cite web |url=http://apollo.ram.ac.uk/emuweb/pages/ram/display.php?irn=940 |title=Violin by Antonio Stradivari, c. 1666 |website=Royal Academy of Music |accessdate=2013-04-19 |archive-date=2013-06-15 |archive-url=https://archive.is/20130615215711/http://apollo.ram.ac.uk/emuweb/pages/ram/display.php?irn=940 |url-status=dead }}</ref> |align="center"|1666 |Fridart Stigting | |- valign="top" |''Dubois'' |align=center|1667 |Canimex Ing. |Word tans geleen aan Alexandre Da Costa.<ref>{{cite web |url=http://www.alexandredacosta.com/html/stradivarius.html |title=Stradivarius |website=AlexandreDacosta.com |year=2006 |access-date=20 Augustus 2007 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930075250/http://www.alexandredacosta.com/html/stradivarius.html |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Aranyi'' |align=center|1667 |Francis Aranyi (versamelaar) |Verkoop by Sotheby's Londen, 12 November 1986.<ref>{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=723 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1666–70 (Aranyi) |website=Cozio.com |access-date=20 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012215515/http://cozio.com/Instrument.aspx?id=723 |archive-date=12 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |{{hs|Captain Saville}}''ex-Captain Saville'' |align=center|1667 |Jean-Baptiste Vuillaume<br />Kaptein Saville (1901–1907) |Tans word dit geleen aan [[André Rieu]].<ref>{{cite web |url=https://www.superprof.us/blog/stradivarius-violin-history/ |title=Stradivarius Instruments and their Amazing Legacy |author=Jess |date=2018-09-04 |website=SuperProf |access-date=20 October 2019 }}{{Dooie skakel|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- valign="top" |''Amatese'' |align=center|1668 | |Alhoewel dit in baie verwysingsboeke gelys word as een van Stradivari se vroegste instrumente, is die moderne konsensus dat dit nie 'n Stradivarius instrument is nie; die instrument is verkoop by die [[New York]]se tak van Sotheby's op 3 Februarie 1982 as " 'n interessante viool".<ref>{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=722 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1664 (Amatese) |website=Cozio.com |access-date=20 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012210548/http://cozio.com/Instrument.aspx?id=722 |archive-date=12 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- |''Clisbee'' |align=center|1669 |Mev. Clisbee |Op uitstalling by ''Museo del Violino'', [[Cremona]], [[Italië]], sedert 2003.<ref name="Museo_Stradivariano" /> |- valign="top" |''Oistrakh'' |align=center|1671 |[[Koningin Elisabeth van België]]<br />Glinka Museum, Moskou |Dit is voorheen besit deur [[David Oistrakh]], wat dit in 1969 geërf het. Hy het egter nooit met die instrument opvoerings gespeel nie. Dit is gemaak in die styl van [[Nicola Amati]], en was as gevolg van die kort skaal ongemaklik vir Oistrakh om mee te speel. Oistrakh se weduwee het die viool aan die Glinka Museum geskenk.<ref name="Igor Oistrakh 2008, p. 137">{{cite book |last=Oistrakh |first=David |author-link=David Oistrakh |date=2008 |title=Conversations with Igor Oistrakh |location=Moscow |page=137}}</ref> Dit is in Mei 1996 gesteel maar in 2001 teruggevind.<ref name=stolen>{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1406 |title=Antonio Stradivari, Cremona, 1671, the 'Oistrakh' |website=Cozio.com |access-date=20 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225222451/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1406 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Sellière'' |align=center|1672 |[[Karel IV van Spanje]] | |- valign="top" |''Spanish; ex-Faltin'' |align=center|1678 |Finse Kulturele Stigting |Word tans geleen aan Elina Vähälä.<ref>{{cite web |url=http://www.jwentworth.com/orchestral_soloists/elina_vahala/index.htm |title=Elina Vähälä |date=9 Junie 2007 |website=Jonathan Wentworth Associates |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222160848/http://www.jwentworth.com/orchestral_soloists/elina_vahala/index.htm |archive-date=22 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2011 is dit onthul dat die instrument in werklikheid gemaak is deur [[Girolamo Amati]].<ref>{{cite web |url=https://yle.fi/uutiset/osasto/news/not_a_stradivarius_after_all/5447546 |title=Not a Stradivarius after all |date=3 November 2011 |website=[[Yle]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521110338/https://yle.fi/uutiset/osasto/news/not_a_stradivarius_after_all/5447546 |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Hellier Stradivarius'' |align=center|1679 |Samuel Hellier |Smithsonian Instituut |- valign="top" |''Paganini-Desaint'' |align=center|1680 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF">{{cite web |url=http://www.nmf.or.jp/instruments/eng.html |title=Instruments Owned by NMF |website=Nippon Music Foundation |access-date=2 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519121739/https://www.nmf.or.jp/instruments/eng.html |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Hierdie viool, en die ''Paganini-Conte Cozio di Salabue'' viool van 1727, die ''Paganini-Mendelssohn'' [[altviool]] van 1731 en die ''Paganini-Ladenburg'' [[tjello]] van 1736, behels die ''Paganini Kwartet''; die stigting besit meer as 'n dosyn Stradivari instrumente. Dit word tans geleen aan Rainer Schmidt, Hagen Kwartet. |- valign="top" | |align=center|1680 |Die versameling van Mnr & Mev. Rin Kei Mei. | |- valign="top" | |align=center|1681 |Reynier en Hertog de Lachenais |Klaarblyklik is die viool deur [[Napoleon III]] aan die Franse violis [[Léon Reynier]] gegee, wat dit verkoop het aan Hertog de Lachenais van Marseilles in 1881. Deur toedoen van Albert Caressa, het dit deel geword van die versameling van John Wanamaker in 1924, waarna dit in 1929 aangeskaf is deur die Rudolph Wurlitzer-maatskappy. Die laaste eienaar daarvan was [[Miles Franklin Yount]]. Reynier het ook 'n 1727 viool (''sien hieronder'') besit.<ref name=Henley-Woodcock>{{cite book |first1=William |last1=Henley |first2=Cyril |last2=Woodcock |title=Antonio Stradivari, master luthier, Cremona, Italy, 1644–1737: his life and instruments |year=1961 |website=Amati Pub. Ltd |location=Brighton, Sussex |page=21 |url=https://books.google.com/?id=ZVxHAQAAIAAJ&dq=%22L%C3%A9on+Reynier%22&q=Lachenais |oclc=748037}}</ref> |- valign="top" |''Fleming'' |align=center|1681 | | |- valign="top" |''Bucher'' |align=center|1683 | | |- valign="top" |''Derpinina'' |align=center|1683 | | |- valign="top" |''Cipriani Potter'' |align=center|1683 |Cipriani Potter | |- valign="top" |''Cobbett''; ''ex-Holloway'' |align=center|1683 | |Word tans geleen aan Sejong. Dit is moontlik gemaak deur die toedoen van die Stradivari-genootskap.<ref name=stradsociety>{{cite web |url=http://www.stradivarisociety.com/recipients.htm |title=Recipients and Instrument Collection |date=28 Maart 2008 |website=The Stradivari Society |access-date=29 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024439/http://www.stradivarisociety.com/recipients.htm |archive-date=7 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |{{hs|Croall}}''ex-Croall'' |align=center|1684 |WestLB | |- valign="top" |{{hs|Elphinstone}}''ex-Elphinstone'' |align=center|1684 | |Word sedert 2005 besit deur Philip Greenberg, die Artistieke direkteur en dirigent van die [[Kiëf Filharmoniese Orkes]] in Oekraïne. |- |''The Marquis'' |align=center|1685 |Marchese Spinola<br />Mark Kaplan | |- valign="top" |{{hs|Arma Senkrah}}''ex-Arma Senkrah'' |align=center|1685 |Die Ruggeri – Stiftung |Word tans geleen aan Bogdan Bozovic. |- valign="top" |{{hs|Castelbarco}}''ex-Castelbarco'' |align=center|1685 | | |- valign="top" |''Eugenie, ex-Mackenzie'' |align=center|1685 |anoniem |Word tans geleen aan Swang Lin, die assosiaat konsertmeester van die [[Fort Worth Simfonieorkes]].<ref>{{cite news |url=http://frontrow.dmagazine.com/2011/11/fort-worth-symphony-acquires-second-stradivari-violin/ |title=Fort Worth Symphony Acquires Second Stradivari Violin |first=Peter |last=Simek |date=15 November 2011 |newspaper=[[The Dallas Morning News]] |access-date=28 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304093216/http://frontrow.dmagazine.com/2011/11/fort-worth-symphony-acquires-second-stradivari-violin/ |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |{{hs|Nachez}}''ex-Nachez'' |align=center|1686 |Dr. Winfred en Mnr. John Constable.<ref name="Ex Nachez">{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=750 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1686 (Ex-Nachez) |website=Cozio.com |access-date=14 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060507001230/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=750 |archive-date=7 Mei 2006 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Rosenheim'' |align=center|1686 |William Rosenheim.<ref name="rosenheim">{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1686 (Rosenheim) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=751 |website=Cozio.com |access-date=14 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925033350/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=751 |archive-date=25 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Goddard'' |align=center|1686 |Mejuffrou Goddard; Antonio Fortunato.<ref name="goddard">{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1686 (Goddard) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=752 |website=Cozio.com |access-date=24 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307082056/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=752 |archive-date=7 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Ex Bello, Marie Law'' |align=center|1687 |{{unbulleted list|c. 1875: van George Parsons na Hart & Son (Londen)|c. 1900: John Lawson (Liverpool)|c. 1910: Anoniem, geleen aan Marie Law|1921: Robert A. Bower (Somerset, VK)|1924: Rudolph Wurlitzer Company (Cincinnati, Ohio)|1927: J. Mariano Bello (Meksiko)|1997: Anoniem|2012: Italiaanse versamelaar van die Rare Violins New York veiling}} |Word tans geleen aan Maristella Patuzzi.<ref>{{cite web |url=http://maristella-patuzzi.com/biografia-biography/ |title=Biography |website=Maristella-Patuzzi.com |accessdate=12 Augustus 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328195933/http://maristella-patuzzi.com/biografia-biography/ |archive-date=28 Maart 2016}}</ref> Die Stradivari is gebruik om die Decca album ''Intimamente Tango'' (2015, No. 481 1489), en 'n nuwe Vioolconcerto deur Manuel De Sica, vrygestel deur Brilliant Classics (2014, No. 94905), op te neem. |- valign="top" |''Ole Bull'' |align=center|1687 |[[Ole Bull]] (1844)<br />{{nowrap|Dr. Herbert Axelrod (1985–1997)}} |Dit is in 1997 geskenk aan die Smithsonian Instituut deur Herbert R. Axelrod; en is nou deel van die Axelrod-kwartet. |- valign="top" |''Mercur-Avery'' |align=center|1687 | |Word sedert 2002 geleen aan Jonathan Carney, die konsertmeester van die [[Baltimore Simfonieorkes]]. |- valign="top" | |align=center|1688 |Die versameling van Mnr & Mev. Rin Kei Mei. |- valign="top" |''Baumgartner'' |align=center|1689 |Kanadese Raad van die Kunste |Word tot 2021 geleen aan Emma Meinrenken.<ref>{{cite web |url=https://instrumentbank.canadacouncil.ca/2018/emma-meinrenken |title=Musical Instrument Bank: Emma Meinrenken |website=The Canada Council for the Arts |access-date=5 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006000224/https://instrumentbank.canadacouncil.ca/2018/emma-meinrenken |archive-date=6 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Arditi'' |align=center|1689 |Dextra musica AS, Noorweë |Word tans geleen aan Elise Båtnes, die [[konsertmeester]] van die [[Oslo Filharmoniese Orkes]]. |- valign="top" |''Spanish I'' |align=center|1689 |Patrimonio Nacional, Palacio Real, Madrid, Spanje.<ref name=palacioreal>{{cite web |title=Violins, violas, cellos & double basses owned by Royal Palace in Madrid |url=http://www.cozio.com/Owner.aspx?id=698 |website=Cozio |year=2008 |access-date=26 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109133200/http://www.cozio.com/Owner.aspx?id=698 |archive-date=9 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Datum: 1687–1689; deel van 'n duet van viole (''Spanish I en II''). Daar word daarna verwys as ''los Decorados'' en ''los Palatinos''. Dit staan kollektief bekend as ''del Cuarteto Real'' (Die Koninklike Kwartet) wanneer dit ingesluit word saam met die ''Spanish Court'' alviool (1696) en tjello (1694). |- valign="top" |''Spanish II'' |align=center|1689 |[[Patrimonio Nacional]], Palacio Real, Madrid, Spnje.<ref name=palacioreal/> |Datumreeks 1687–1689; deel van 'n duet viole (''Spanish I en II'') wat na verwys word as ''los Decorados'' en ''los Palatinos''; ook kollektief bekend as ''del Cuarteto Real'' (Die Koninklike Kwartet) wanneer die ingesluit word saam met die ''Spanish Court'' altviool (1696) en tjello (1694). |- valign="top" |''[[Leopold Auer|Ex-Leopold Auer]]'' |align=center|1690 | |Word geleen aan [[Vadim Gluzman]] - Stradivari-genootskap.<ref name=stradsociety/> |- valign="top" |''Bingham'' |align=center|1690 | | |- valign="top" |''Boissier-Sarasate'' |align=center|1690 |Real Conservatorio Superior de Música de Madrid |Vernoem na die eienaar daarvan.Hierdie viool is een van twee Stradivarius instrumente wat voorheen behoort het aan die [[Navarre]]se musikant [[Pablo de Sarasate]].<ref name="ClassicFM">{{cite web |url=http://www.classicfm.com/discover/fast-and-friendly-guides/stradivarius-violin-history-facts-pictures/ |title=The magic of the Stradivarius: the most beautiful violins in the world |website=Classic FM |access-date=30 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161212000619/http://www.classicfm.com/discover/fast-and-friendly-guides/stradivarius-violin-history-facts-pictures/ |archive-date=12 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- |''Ex-Ries'' |align=center|1691 |Reinhold Würth Musiekstigting |Word sedert 2008 geleen aan [[Jozsef Lendvay|József Lendvay]] Jr. |- valign="top" |''Bennett'' |align=center|1692 |[[Winterthur Group|Winterthur-Versicherungen]] |Word geleen aan Hanna Weinmeister. |- valign="top" |''Falmouth'' |align=center|1692 |Gert-Jan Kramer.<ref>{{cite web |url=https://www.dallassymphony.com/blog/2013/4/29/that-special-something.aspx |title=That Special Something |first=Chris |last=Shull |date=29 April 2013 |website=Dallas Symphony Orchestra |accessdate=2013-06-06 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130512173548/https://dallassymphony.com/blog/2013/4/29/that-special-something.aspx |archivedate=2013-05-12}}</ref> |Word geleen aan Alex Kerr, Konsertmeester van die Dallas Simfonieorkes. |- valign="top" |''Longuet'' |align=center|1692 |[[Cité de la Musique#Musée de la musique|Musée de la Musique]], Parys |In 1890 geskenk. Op vertoning by die museum.<ref>{{cite web |url=http://collectionsdumusee.philharmoniedeparis.fr/doc/MUSEE/0161019 |title=Violon, Dit Le "Queux De Saint-Hilaire" |website=[[Philharmonie de Paris]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119202117/http://collectionsdumusee.philharmoniedeparis.fr/doc/MUSEE/0161019 |archive-date=19 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Gould'' |align=center|1693 |George Gould.<ref>{{cite web |url=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/180014813 |title="The Gould" Violin 1693: Antonio Stradivari |website=Metropolitan Museum of Art |access-date=1 Januarie 2012 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20120925061857/http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/180014813 |archive-date=25 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |Deur Gould gegee aan die Metropolitan Museum in 1955. |- valign="top" |''Harrison'' |align=center|1693 |{{Unbulleted list|Richard Harrison|Henry Hottinger|[[Kyung-Wha Chung]]}} |In die versameling van die [[National Music Museum]].<ref>{{cite web |title=The 'Harrison' Stradivari, 1693 |url=https://emuseum.nmmusd.org/objects/7189/violin?ctx=affefd46-7edc-43fa-817e-554877cbb4c6&idx=51 |website=National Music Museum |accessdate=20 October 2019}}</ref> |- valign="top" |''[[Pierre Baillot|Baillot]]-Pommerau'' |align=center|1694b | |Voorheen besit deur [[Arthur Catterall]], en daarna deur [[Alfredo Campoli]].<ref>Phillips of London, ''Important Musical Instruments Auction Catalogue'', 19 November 1996.</ref> |- valign="top" |''ex-Halíř'' of ''Strad Halir 1694'' |align=center|1694 |{{Unbulleted list|[[Karel Halíř]]|[[Philip Greenberg]], Artistieke direkteur en dirigent van die Kiëf Filharmoniese Orkes, [[Oekraïne]]|Dr. Harold Dinkens|Robert Schumitzky, Assosiaat-konsertmeester van die Opera Pacific Orchestra en eerste-viool van die Orchestra Nova San Diego en Pacific Symphony.}} |[[Karel Halíř]] het die nuwe weergawe van [[Jean Sibelius|Sibelius]] se Vioolconcerto op 19 Oktober 1905 met die viool gespeel, met [[Richard Strauss]] wat die Berlynse Hoforkes dirigeer. |- valign="top" |''Francesca'' |align=center|1694 |[[Metropolitan Museum of Art]] |Erflating van Annie Bolton Matthews Bryant, 1933.<ref>{{cite web |url=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/180014777 |title="The Francesca" Violin, 1694 |website=Metropolitan Museum of Art |access-date=31 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120103163050/http://www.metmuseum.org/collections/search-the-collections/180014777 |archive-date= 3 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Rutson'' |align=center|1694 |Koninklike Musiekakademie (Engeland) |Gespeel deur [[Clio Gould]].<ref>{{cite web |url=http://www.ram.ac.uk/study/selectadepartment/biogs/Clio+Gould.htm |title=Clio Gould AGSM, Hon RAM |website=Royal Academy of Music |accessdate=2007-06-24 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927204507/http://www.ram.ac.uk/study/selectadepartment/biogs/Clio%2BGould.htm |archivedate=2007-09-27}}</ref> |- valign="top" |''Fetzer'' |align=center|1695 | | |- valign="top" |''Lincoln'' |align=center|1695 | |In 1970 bemaak aan die mense van Lincoln, Engeland deur Mev. [[Dudley Pelham]] op voorwaarde dat dit geleen word aan die [[Hallé Orchestra]] vir gebruik deur hul leier.<ref>{{cite web |url=http://www.lincoln.ac.uk/news/2010/02/187.asp |title=History in the making at priceless violin's homecoming concert |date=23 Februarie 2010 |website=[[University of Lincoln]] |access-date=30 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107013035/http://www.lincoln.ac.uk/news/2010/02/187.asp |archive-date=7 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" | |align=center|1696 | |Word besit deur die Koreaans-gebore klassieke musikant Min-Jin Kym. Dit is in 2010 by Euston Stasie in Londen gesteel, maar in 2013 teruggevind en vir £1.38M opgeveil<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-13011787 |title=Man jailed for Stradivarius violin theft at Euston |date=8 April 2011 |website=BBC News |access-date=30 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171130141203/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-13011787 |archive-date=30 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-23499902 |title='Incredible elation' after rare £1.2m violin found |date=30 Julie 2013 |website=BBC News |access-date=30 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926052346/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-23499902 |archive-date=26 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-24806072 |title=Stolen Stradivarius sells for £1.38m |website=BBC News |date=18 Desember 2013 |access-date=18 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129021512/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-24806072 |archive-date=29 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> aan die Engelse violis Andrew Bernardi. |- valign="top" |''[[Niccolò Paganini|Paganini]]'' |align=center|1697 |[[Edvin Marton]] |[[Dima Bilan]], wat hierdie viool bespeel het, het saam met Evgeni Plushenko en Edvin Marton die Eurovision Song Contest van 2008 gewen.<ref>{{cite web |title=The Violin |url=http://www.edvinmarton.com/violin.php |website=Edvin Marton |access-date=26 Mei 2008 |language=hu |archive-url=https://web.archive.org/web/20130103113252/http://www.edvinmarton.com/violin.php |archive-date= 3 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''[[Molitor Stradivarius|Molitor]]''<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1697 (Molitor) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=2275 |website=Cozio.com |access-date=17 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110131841/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=2275 |archive-date=10 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |align=center|1697 |{{Unbulleted list|Madame Juliette Récamier, Parys (?–1804)|Hertog Gabriel-Jean-Joseph Molitor, Parys (1804–1849)|Molitor familie (1849–1917)|J. Mazeran, Parys (1917–1923)|Die Curtis Instituut, Philadelphia (1929–1936)|R. A. Bower, Somerset (1937–1957)|Muriel Anderson, Londonderry (1957–1989)|Elmar Oliveira (1989–1994)|Albert Stern (1994–2010)<ref>{{cite web |title=About Our Artists |url=http://www.rdamusic.com/about.html |website=RdA Music |accessdate=2010-10-17 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715160214/http://www.rdamusic.com/about.html |archivedate=2011-07-15}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=YWT5VVNIRP8 |title=Violin Grandmaster Albert Stern meets Tae Kwon Do Grandmaster Moon |quote=Violin identified at 3:08 |author=Morning View Studios |date=23 Februarie 2009 |website=YouTube |access-date=17 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313041429/https://www.youtube.com/watch?v=YWT5VVNIRP8 |archive-date=13 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>|Anne Akiko Meyers (2010–)<ref>{{cite web |url=http://www.austin360.com/blogs/content/shared-gen/blogs/austin/seeingthings/entries/2010/10/15/a_stradivarius_violin_thought.html?cxntfid=blogs_austin_arts_seeing_things |title=Austin violinist Anne Akiko Meyers buys rare Stradivarius for record-setting $3.6 million |first=Jeanne Claire |last=van Ryzin |date=15 Oktober 2010 |website=Austin360 |access-date=17 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161002233251/http://www.austin360.com/blogs/content/shared-gen/blogs/austin/seeingthings/entries/2010/10/15/a_stradivarius_violin_thought.html/?cxntfid=blogs_austin_arts_seeing_things |archive-date=2 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>}} |Daar word bespiegel dat die viool voorheen aan [[Napoleon Bonaparte]] behoort het. Dit is deur Tarisio Auctions vir $3,600,000 verkoop, welke 'n nuwe rekord was, totdat die Lady Blunt op 20 Junie 2011 verkoop is.<ref>{{cite web |title=Tarisio; October 2010 (New York) – Lot 467 |url=http://tarisio.com/pages/auction/auction_item.php?csid=2197438464&cpid=2510569472 |website=Tarisio |year=2010 |accessdate=2010-10-17}}</ref> |- valign="top" |''Cecilia'' C A (Capitulum Agriense) |align=center|1697 |Word besit deur die ''Zelnik István Southeast Asian Gold Museum'' vanaf 2011, en geleen aan Katalin Kokas vir vyf jaar.<ref>{{cite web |url=http://www.breuerpress.com/2011/11/30/stradivari-hegedut-kapott-hasznalatra-kokas-katalin-zelnik-istvantol/ |title=Stradivari-hegedűt kapott használatra Kokas Katalin Zelnik Istvántól |trans-title=Stradivarius violin received by Katalin Kokas from István Zelnik |date=30 November 2011 |website=Breuerpress |access-date=20 Oktober 2019 |language=hu |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801161918/http://www.breuerpress.com/2011/11/30/stradivari-hegedut-kapott-hasznalatra-kokas-katalin-zelnik-istvantol/ |archive-date=1 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |[[Johann Ladislaus Pyrker]], 1827; 'n onbekende Protestantse of Joodse religieuse identiteit, 1945; [[Zelnik István Southeast Asian Gold Museum|Aranymúzeum, 2011]] |- valign="top" |''Cabriac'' |align=center|1698 | | |- valign="top" |''[[Baron Knoop Stradivarius|Baron Knoop]]'' |align=center|1698 | |Een van elf Stradivari viole wat geassosieer word met [[Baron Johann Knoop]]. |- valign="top" |''Joachim'' |align=center|1698 |[[Ray Chen]] (word gehuur) |Voorheen besit deur die Hongaarse violis [[Joseph Joachim]], tans is dit die eiendom van die Nippon Musiekstigting.<ref>{{cite web |url=https://www.sfcv.org/events-calendar/artist-spotlight/ray-chen-todays-virtuoso |title=Ray Chen, Today's Virtuoso |first=Lisa |last=Houston |date=21 Oktober 2018 |work=San Francisco Classical Voice |access-date=2 Augustus 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802012546/https://www.sfcv.org/events-calendar/artist-spotlight/ray-chen-todays-virtuoso |archive-date=2 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Duc de Camposelice'' |align=center|1699 |[[Cho-Liang Lin]] | |- valign="top" |''[[Lady Tennant Stradivarius|Lady Tennant; Lafont]]'' |align=center|1699 |Charles Phillipe Lafont<br />Marguerite Agaranthe Tennant |Word geleen aan Xiang Gao;<ref name=stradsociety/> tydens 'n veiling van Christie's in April 2005 vir VSA$2.032&nbsp;miljoen verkoop.<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200504/s1352033.htm |title=Stradivari violin fetches record auction price |date=23 April 2005 |agency=Agence France-Presse |website=Australian Broadcasting Corporation |access-date=26 Januarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110311183121/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200504/s1352033.htm |archive-date=11 Maart 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Countess Polignac'' |align=center|1699 | |Word geleen aan [[Gil Shaham]]. |- valign="top" |''Castelbarco'' |align=center|1699 |Biblioteek van Kongres (VSA) |Aangebied deur Gertrude Clarke Whittall.<ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/item/ihas.200155589/ |title=Violin by Antonio Stradivari, Cremona, 1699, "Castelbarco" |website=[[Library of Congress]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714075556/https://www.loc.gov/item/ihas.200155589/ |archive-date=14 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Kustendyke'' |align=center|1699 |Koninklike Musiekakademie | |- valign="top" |''Crespi'' |align=center|1699 |Fridart Stigting | |- valign="top" |''Berger'' |align=center|1700 |{{Unbulleted list|Charles Auguste de Bériot|[[Henri Vieuxtemps]]|Guillaume Brochon|Jean Salis|Isador Berger|Ralph P. Powell}} |Tans in besit van Bein & Fushi Violins.<ref>{{cite magazine |url=https://beinfushi.com/wp-content/uploads/BF-Mag-36-1.pdf |title=Featured Offering: A magnificent violin by Antonio Stradivari (1644-1737) Cremona, 1700 "Berger" |magazine=Bein & Fushi, Inc |number=36 |page=4 |accessdate=22 Junie 2019}}</ref> |- valign="top" |''ex-Berglund'' |align=center|1699 |Finse Kulturele Stigting (''Suomen Kulttuurirahasto'') |Het voorheen behoort aan die dirigent [[Paavo Berglund]]. Gekoop uit Berglund se boedel deur die Finse Kulturele Stigting in Junie 2012.<ref>{{cite web |url=http://yle.fi/uutiset/paavo_berglundin_stradivari_jaa_suomeen/6189173 |title=Paavo Berglundin Stradivari jää Suomeen |trans-title=Paavo Berglund's Stradivarius will stay in Finland |date=20 Junie 2012 |website=[[Yle]] |access-date=21 Junie 2012 |language=fi |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041301/http://yle.fi/uutiset/paavo_berglundin_stradivari_jaa_suomeen/6189173 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Word geleen aan Antti Tikkanen.<ref>{{cite web |url=http://www.nuorimusiikki.fi/english/tikkanen/index.html |title=Antti Tikkanen |date=26 Januarie 2014 |website=Nurmeksen Nuori Musiiki |language=fi |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129021513/http://www.nuorimusiikki.fi/english/tikkanen/index.html |archive-date=29 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''The Penny'' |align=center|1700 |[[Barbara Penny]] | |- valign="top" |''Dragonetti'' |align=center|1700 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Het voorheen behoort aan Alfredo Campoli, nou gespeel deur Veronika Eberle. |- valign="top" |''[[Jupiter Stradivarius|Jupiter]]'' |align=center|1700 |[[Giovanni Battista Viotti]] |Word sedert 1964 besit en gespeel deur Arnold Belnick, Los Angeles, Kalifornië. |- valign="top" |''Taft; ex-Emil Heermann'' |align=center|1700 |Kanadese Raad vir die Kunste |Word geleen aan Nikki Chooi<ref name=miba2012>{{cite web |url=http://www.canadacouncil.ca/news/releases/2012/pw129930818984835659.htm |title=Exceptional young musicians loaned instruments worth over $35 million |date=26 September 2012 |website=Canada Council for the Arts |access-date=26 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601113204/http://www.canadacouncil.ca/news/releases/2012/pw129930818984835659.htm |archive-date=1 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat vanaf 2009 tot 2012 die ontvanger was van die raad se 1729 Guarneri. Dit word tans geleen aan Chooi se jonger broer Timothy Chooi.<ref name=CBC2012>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/news/arts/story/2012/09/25/music-instrument-bank-winners.html |title=Instrument Bank grants rare violins, cellos to young artists |date=26 September 2012 |website=CBC News |access-date=26 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130520215240/http://www.cbc.ca/news/arts/story/2012/09/25/music-instrument-bank-winners.html |archive-date=20 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Ward'' |align=center|1700 |VSA Biblioteek van Kongres |Aangebied deur Gertrude Clarke Whittall.<ref>{{cite web |url=https://loc.gov/item/ihas.200155590 |title=Violin by Antonio Stradivari, Cremona, 1700, "Ward" |website=Library of Congress |access-date=31 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714120231/https://www.loc.gov/item/ihas.200155590/ |archive-date=14 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Dushkin'' |align=center|1701 |[[Chimei Museum]] |Word geleen aan die violis Dennis Kim, konsertmeester van die ''Pacific Symphony''. |- valign="top" |''[[Markees Stradivarius|Markees]]'' |align=center|1701 |Musiekkamer van Hong Kong | |- valign="top" |''Brodsky'' |align=center|1702 |{{Unbulleted list|[[Adolf Brodsky]] (Warskou)|Hamma & Co. (Stuttgart)|E. Bernhard (Ravel), 1930|[[Harry Wahl]] (Viborg, Finland), 1930–40|[[Emil Herrmann]], 1947|[[Alexander Schneider]], 1947–56|[[Isidore Cohen]], 1956–2005|Anoniem, 2006}} |Vernoem na [[Adolph Brodsky]], wat op 4 Desember 1881 die eerste uitvoering van [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]] se Vioolconcerto op hierdie viool gespeel het. Dit word sedert 2006 aan Kirill Troussov geleen. Dit is voorheen gespeel deur [[Adolf Brodsky]], [[Alexander Schneider]] en [[Isidore Cohen]]. |- valign="top" |''Irish'' |align=center|1702 |Pohjola Bank Kunsstigting, Finland |Word geleen aan Rebecca Roozeman.<ref>{{cite web |url=https://www.lansivayla.fi/artikkeli/738383-nuori-espoolaisviulisti-sai-huippusoittimen-rebecca-soittaa-stradivariusta |title=Nuori espoolaisviulisti sai huippusoittimen – Rebecca soittaa Stradivariusta |trans-title=The young Espoo violinist got a top instrument - Rebecca plays Stradivarius |date=26 Januarie 2019 |website=Länsiväylä |access-date=12 April 2019 |language=fi |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412194159/https://www.lansivayla.fi/artikkeli/738383-nuori-espoolaisviulisti-sai-huippusoittimen-rebecca-soittaa-stradivariusta |archive-date=12 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Conte de Fontana''; ''ex-Oistrakh'' |align=center|1702 |[[Riccardo Brengola]]<br />Pro Canale stigting |Voorheen geleen aan Mariana Sîrbu. Word tans geleen aan Pavel Berman.<ref>{{cite web |url=http://www.pavelberman.com/biography.php |title=Biography |website=Pavel Berman |access-date=20 Oktober 2019 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025071258/http://www.pavelberman.com/biography.php |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Het voorheen behoort aan [[David Oistrakh]] (1959–1966). Dit was na die 1736 ''Yusupov'' sy tweede Strad instrument gewees. Hy het dit in 1959 in Parys gekoop en in 1966 geruil vir die 1705 ''Marsick''.<ref name="Igor Oistrakh 2008, p. 137"/> |- valign="top" |''Lukens; Elder Voicu'' |align=center|1702 |A. W. Lukens<br />Ion Voicu<br />Roemeense Ministerie vir Kulturele en Godsdienstige Aangeleenthede |Tot 2023 deur Alexandru Tomescu in bruikleen geneem.<ref>{{cite web |url=http://english.hotnews.ro/stiri-Bucharest-2017919-Legendary_Stradivarius_finds_Romania_owner_at_last.htm |title=Legendary Stradivarius finds Romanian owner at last |author=R.R. |date=24 November 2007 |website=[[Hotnews.ro]] |access-date=29 April 2008 |language=ro |archive-url=https://web.archive.org/web/20081224160944/http://english.hotnews.ro/stiri-Bucharest-2017919-Legendary_Stradivarius_finds_Romania_owner_at_last.htm |archive-date=24 Desember 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.romania-insider.com/alexandru-tomescu-stradivarius-2023 |title=Romanian violinist Alexandru Tomescu to use Stradivarius violin for five more years |date=3 Desember 2018 |website=Romania-insider.com |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801133113/https://www.romania-insider.com/alexandru-tomescu-stradivarius-2023 |archive-date=1 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''King Maximilian Joseph'' |align=center|1702 |{{Unbulleted list|Maximilian Joseph III van Beiere, 1745–77|Koning Maximilian Joseph van Beiere, 1799–1825|Koning Ludwig II van Beiere, 1864|Franz Rampftler (München), 1886|von Knörzinger en sy familie, 1920–23|Hug & Co., 1923|Hamma & Co. (Stuttgart)|Marc E. Maartens (Kew Gardens)|Victor Mannheimer, 1925–28|Mannheimer familie, 1928–61|Rembert Wurlitzer Inc., 1961|Irving Levick (Buffalo), 1961–98|Anonieme Stradivari Genootskap lid|Anonieme groep beleggers, 2007<ref>{{cite web |url=http://www.archiviodellaliuteriacremonese.it/en/strumenti/1702_violino_king_joseph_maximilian.aspx?f=457975 |title=1702/03 – Small violin "King Joseph Maximilian" |website=Archivio della Liuteria Cremonese |access-date=15 Maart 2017 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204409/http://www.archiviodellaliuteriacremonese.it/en/strumenti/1702_violino_king_joseph_maximilian.aspx?f=457975 |archive-date=31 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="KMJ">{{cite web |url=https://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=40080 |title=Antonio Stradivari, Small Violin, 1702, the 'King Maximilian Joseph' |website=Tarisio.com |access-date=15 Maart 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331204348/https://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=40080 |archive-date=31 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} |Lewenslange bruikhuur aan Berent Korfker.<ref name="KMJ" /> |- valign="top" |''Lyall'' |align=center|1702 | | |- valign="top" |''Antonio Stradivari'' |align=center|1703 |[[Bundesrepublik Deutschland]] |Uitgestal in die ''Musikinstrumentenmuseum'', Berlyn.<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1703 |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=719 |website=Cozio.com |year=2008 |access-date=27 Maart 2008 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202231747/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=719 |archive-date=2 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''La Rouse Boughton'' |align=center|1703 |[[Oesterreichische Nationalbank]]<ref name=osterreichische>{{cite web |url=http://www.oenb.at/de/ueber_die_oenb/kunstraum/streichinstrumente/antonio_stradivari.jsp |title=Wertvolle alte Streichinstrumente |website=Oesterreichische Nationalbank |access-date=7 April 2007 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20120816050834/http://www.oenb.at/de/ueber_die_oenb/kunstraum/streichinstrumente/antonio_stradivari.jsp |archive-date=16 Augustus 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |Word geleen aan Boris Kuschnir van die [[Kopelman Kwartet]]. |- valign="top" |''Lord Newlands'' |align=center|1702 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word tans geleen aan Ray Chen.<ref>{{cite web |url=https://www.phoenixsymphony.org/musicians/ray-chen |title=Ray Chen |date=2019 |website=[[Phoenix Symphony]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510203101/http://www.phoenixsymphony.org/musicians/ray-chen |archive-date=10 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Allegretti'' |align=center|1703 | | |- valign="top" |''Alsager'' |align=center|1703 | | |- valign="top" |''Lady Harmsworth'' |align=center|1703 |Paul Bartel |Word geleen aan Kristóf Baráti.<ref>{{cite web |url=https://kristofbarati.com/about/ |title=About Kristóf Baráti |website=Kristóf Baráti |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018110004/http://kristofbarati.com/about/ |archive-date=18 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Emiliani'' |align=center|1703 |[[Anne-Sophie Mutter]] | |- valign="top" |{{hs|Foulis}}''Aurora, ex-Foulis'' |align=center|1703 | |Word geleen aan Karen Gomyo.<ref>{{cite web |url=http://www.naxos.com/artistinfo/Karen_Gomyo/11694.htm |title=Karen Gomyo |work=Naxos Classical Music |access-date=20 Oktober 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20100112044748/http://www.naxos.com/artistinfo/Karen_Gomyo/11694.htm |archive-date=12 Januarie 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''ex-Liebig'' |align=center|1704 |Baron Liebig<br />Wolfgang Schneiderhan<br />Rony Rogoff |Vanaf 1911 het dit aan Baron Liebig behoort; besit deur die violis Wolfgang Schneiderhan vanaf 1952 tot 1991; en vanaf 1991 tot 2004 deur Rony Rogoff <ref name="Liebig">{{cite web |url=https://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=40206 |title=Antonio Stradivari, Violin, Cremona, 1704, the 'Liebig, Schneiderhan' |website=Tarisio.com |access-date=25 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521111222/https://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=40206 |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Behoort tans aan Dkfm Angelika Prokopp Privatstiftung,<ref name="Liebig" /> word geleen aan Julian Rachlin.<ref>{{cite web |url=http://revistatempo.co/tempo/stradivari-ex-liebig/ |title=Stradivari "Ex-Liebig" |first=Gilberto |last=Álvarez |date=15 April 2017 |website=Revista Tempo |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190925003113/http://revistatempo.co/tempo/stradivari-ex-liebig/ |archive-date=25 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''[[Betts Stradivarius|Betts]]'' |align=center|1704 |VSA Biblioteek van Kongres |Aangebied deur Gertrude Clarke Whittall.<ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/item/ihas.200155591/ |title=Violin by Antonio Stradivari, Cremona, 1704, "Betts" |website=Library of Congress |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191026070431/https://www.loc.gov/item/ihas.200155591/ |archive-date=26 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Gleni'' |align=center|1704 | | |- valign="top" |''Sleeping Beauty'' |align=center|1704 |Landeskreditbank Baden-Württemberg – Förderbank (L-Bank) |Word geleen aan [[Isabelle Faust]]. Een van die min Stradivari viole wat sy oorspronklike nek behou het. |- valign="top" |''Prince Obolensky'' |align=center|1704 | |Word geleen aan Esther Yoo. |- valign="top" |{{hs|Baron von der Leyen}}''Baron von der Leyen'' |align=center|1705 |Private eienaar |Verkoop deur Tarisio-veilings op 26 April 2012 vir $2.6 miljoen.<ref>{{cite web |url=http://tarisio.com/wp/2012/03/baronvonderleyen/ |title=‘Baron von der Leyen’ Stradivarius of c.1705 |date=26 Maart 2012 |website=Tarisio.com |access-date=30 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109133048/http://tarisio.com/wp/2012/03/baronvonderleyen/ |archive-date=9 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |{{hs|Marsick Oistrakh}}''[[Marsick Stradivarius|ex-Marsick; ex-Oistrakh]]'' |align=center|1705 | |Het voorheen behoort aan [[David Oistrakh]] (1966–1974), geruil vir die 1702 ''Conte di Fontana''.<ref name="Igor Oistrakh 2008, p. 137"/> |- valign="top" |{{hs|Tadolini}}''ex-Tadolini'' |align=center|1706 |Die versameling van Mnr. en Mev. Rin Kei Mei. | |- valign="top" |{{hs|Brustlein}}''ex-Brüstlein'' |align=center|1707 |[[Oesterreichische Nationalbank]]<ref name=osterreichische/> | |- valign="top" |''[[La Cathedrale Stradivarius|La Cathédrale]]'' |align=center|1707 |Nigel Kennedy | |- valign="top" |''ex-Prihoda'' |align=center|1707 |[[Luz Leskowitz]] |Het voorheen behoort aan die Tsjeggiese violis Váša Příhoda, te wete die onderwyser van Luz Leskowitz.<ref>{{cite web |url=http://cozio.com/Instrument.aspx?id=3652 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1707 |website=Cozio.com |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116085259/http://cozio.com/Instrument.aspx?id=3652 |archive-date=16 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''[[Hammer Stradivarius|Hammer]]'' |align=center|1707 |Christian Hammer (versamelaar) |Verkoop by Christie's se New York tak op 16 Mei 2006 vir 'n rekord bedrag van VSA$3,544,000 (€2,765,080) na slegs vyf minute se bieëry.<ref name=bbc20060517>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/low/entertainment/4988838.stm |title=Stradivarius tops auction record |work=BBC News |date=17 Mei 2006 |access-date=7 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090514101943/http://news.bbc.co.uk/2/low/entertainment/4988838.stm |archive-date=14 Mei 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name=MSNBC20060517>{{cite news |url=http://msnbc.msn.com/id/12824291 |title=Successful $3,544,000 bid of "Hammer" |date=16 Mei 2006 |agency=Associated Press |work=[[MSNBC]] |access-date=18 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090718153644/http://www.msnbc.msn.com/id/12824291 |archive-date=18 Julie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" | |align=center|1707 |Russiese staatsversameling, Glinka staats-sentrale museum van musikale erfenis, Moskou.<ref>{{cite web |url=http://www.glinka.museum/search/gositem003.php?clear_cache=Y |title=Скрипка: Антонио Страдивари 1707 год, Кремона, Италия |trans-title=Violin: Antonio Stradivarius 1707, Cremona, Italy |work=Glinka Museum |language=ru |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213225648/http://www.glinka.museum/search/gositem003.php?clear_cache=Y |archive-date=13 Desember 2014}}</ref> | |- valign="top" |''Le Davidoff'' |align=center|1708 |[[Cité de la Musique|Musée de la Musique]], Parys |Bemaak aan die museum in 1887. |- valign="top" |''Le Tua'' |align=center|1708 |Musée de la Musique, Parys |Geskenk aan die museum in 1935. |- valign="top" |''Burstein; Bagshawe'' |align=center|1708 | |Word besit deur die Jacobs familie; word geleen aan Jeff Thayer, die konsertmeester van die [[San Diego Simfonieorkes]]. |- valign="top" |''Huggins'' |align=center|1708 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan die mees onlangse wenner van die Koningin Elisabeth Kompetisie vir viool. |- valign="top" |''Regent'' |align=center|1708 |Word besit deur die Fridart Stigting. | |- valign="top" |''Ruby'' |align=center|1708 | |Word geleen aan die politikus Chen Xi.<ref name=stradsociety/> |- valign="top" |''Strauss'' |align=center|1708 | |Word geleen aan Clara-Jumi Kang. <ref name=stradsociety/> |- valign="top" |''[[Greffuhle Stradivarius|Greffuhle]]'' |align=center|1709 | |In 1997 geskenk aan die Smithsonian Instituut deur Herbert R. Axelrod. Nou deel van die Axelrod kwartet. |- valign="top" |''Berlin Hochschule'' |align=center|1709 | | |- valign="top" |{{hs|Hammerle}}''ex-Hämmerle; ex-Adler'' |align=center|1709 |[[Oesterreichische Nationalbank]]<ref name=osterreichische/> |Word geleen aan Rainer Honeck. |- valign="top" |''Ernst'' |align=center|1709 |Heinrich Wilhelm Ernst, circa 1850–1865<br />Wilma Neruda, 1872 |Is geleen aan Dénes Zsigmondy tot 2003. |- valign="top" |''Engleman'' |align=center|1709 |Nippon Musiekstigting.<ref name="NMF" /> |- valign="top" |''King Maximilian; Unico'' |align=center|1709 |Axel Springer Stigting |Word geleen aan Michel Schwalbé, die konsertmeester van die [[Berliner Philharmoniker]] (1966–1986);<ref>{{cite news |url=http://www.tagesspiegel.de/kultur/Michel-Schwalb%E9;art772,2932693 |title=Michel Schwalbé: Des Meisters erste Geige |trans-title=Michel Schwalbé: The Master's First Violin |first=Christine |last=Lemke-Matwey |date=26 October 2009 |newspaper=[[Der Tagesspiegel]] |language=de |access-date=20 Oktober 2019}}</ref> gerapporteer as gesteel in 1999.<ref>{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1349 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1709, "King Maximilian; Unico" |access-date=20 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307082518/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1349 |archive-date=7 Maart 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''[[Viotti Stradivarius|Viotti; ex-Bruce]]'' |align=center|1709 |Koninklike Musiekakademie |Ge-allokeer aan die Koninklike Musiekakademie nadat dit in Julie 2005 deur die Britse regering aangeskaf is in die plek van erfbelasting, met bykomende befondsing deur die ''National Heritage Memorial Fund'', ''National Art Collections Fund'', ''J & A Beare'', ''The Belmont Trust'', Nigel Brown, lede van die Bruce familie, [[Albert Frost]], Elizabeth Insall, Ian Stoutzker, Valerie Eliot (''Old Possum's Practical Trust''), BBC Two se ''The Culture Show'' en anonieme skenkers. |- valign="top" |''Marie Hall'' |align=center|1709 |Giovanni Battista Viotti<br />[[Chimei Museum]] |Vernoem na die violis Marie Hall. |- valign="top" |{{hs|Kempner}}''ex-Kempner'' |align=center|1709 | |Word geleen aan Soovin Kim. |- valign="top" |''[[La Pucelle (violin)|La Pucelle]]'' |align=center|1709 |[[Huguette Clark]]<ref name="msnbc.com">{{cite web |url=http://today.msnbc.msn.com/id/38733524/ns/business-local_business/ |title=Who is watching heiress Huguette Clark's millions? |last=Dedman |first=Bill |authorlink=Bill Dedman |date=9 Augustus 2010 |website=[[NBC News]] |access-date=25 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121002161230/http://today.msnbc.msn.com/id/38733524/ns/business-local_business/ |archive-date=2 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />[[David L. Fulton]]<ref name="msnbc.com"/> |Die Paryse handelaar Jean Baptiste Vuillaume het dit in die 19de eeu uitmekaar gehaal en 'n stuk bygevoeg met 'n houtsneewerk van Johanna van Arkel, wat ook bekendstaan La Pucelle.<ref name="ClassicFM" /> |- valign="top" |''Camposelice'' |align=center|1710 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan Svetlin Roussev. |- valign="top" |''[[Lord Dunn-Raven Stradivarius|Lord Dunn-Raven]]'' |align=center|1710 |[[Anne-Sophie Mutter]] | |- valign="top" |{{hs|Roederer}}''ex-Roederer'' |align=center|1710 | |Word geleen aan David Grimal. (Vir 37 jaar deur Ayla Erduran besit). |- valign="top" |{{hs|Vieuxtemps}}''ex-Vieuxtemps'' |align=center|1710 |In 1900 gekoop deur Leopold Geissmar'n prokureur en amateur musikant in [[Mannheim]]. Sy dogter Berta het dit in 1944 besit.<ref>{{cite book |last=Geissmar |first=Berta |author-link=Berta Geissmar |date=1944 |title=The Baton and the Jackboot |location=London, UK |publisher=Hamish Hamilton |pages=9–10}}</ref> |Moet nie verwar word met die Vieuxtemps-Hauser viool wat geleen word aan Samuel Magad, konsertmeester (1972–2007) van die Chicago Simfonieorkes nie. |- valign="top" |''Davis'' |align=center|1710 |Mnr. en Mev. William S. Davis |Word geleen aan Michael Shih, konsertmeester van die Fort Worth Simfonieorkes.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/02/12/us/an-ode-to-bachs-genius-in-the-key-of-stradivarius.html |title=An Ode to Bach's Genius in the Key of Stradivarius |first=Michael |last=Hoinski |date=11 Februarie 2012 |newspaper=The New York Times |access-date=25 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926041922/http://www.nytimes.com/2012/02/12/us/an-ode-to-bachs-genius-in-the-key-of-stradivarius.html |archive-date=26 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" | |align=center|1710 |Russiese Staatsversameling, Glinka Museum, Moskou.<ref>{{cite web |url=http://www.glinka.museum/search/Gositem004.php?clear_cache=Y |title=Скрипка Антонио Страдивари 1710 год, Кремона, Италия |trans-title=Violin: Antonio Stradivarius 1710, Cremona, Italy |work=Glinka Museum |language=ru |url-status=dead |archive-url=https://archive.ph/20141119194824/http://www.glinka.museum/search/Gositem004.php?clear_cache=Y |archive-date=19 November 2014 |access-date=29 Oktober 2019 }}</ref> | |- valign="top" |''The Antonius'' |align=center|1711 |[[Metropolitan Museum of Art]] |Bemaking van Annie Bolton Matthews Bryant, 1933.<ref>{{cite web |url=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/180014775 |title="The Antonius" Violin 1711: Antonio Stradivari |website=[[Metropolitan Museum of Art]] |access-date=1 Januarie 2012 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003022956/http://www.metmuseum.org/collections/search-the-collections/180014775 |archive-date= 3 Oktober 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''the Lady Inchiquin'' |align=center|1711 |Voorheen besit deur [[Fritz Kreisler]]. |Gespeel deur [[Frank Peter Zimmermann]], 'n Duitse bankmaatskappy (''WestLB'' AG) het dit vir sy gebruik aangekoop.<ref>{{cite news |url=http://www.smh.com.au/news/arts/musics-the-food-of-love--just-dont-eat-the-stradivarius/2007/12/04/1196530677245.html |title=Music's the food of love – just don't eat the Stradivarius |first=Louise |last=Schwartzkoff |date=5 Desember 2007 |newspaper=[[The Sydney Morning Herald]] |access-date=11 Desember 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303173428/http://www.smh.com.au/news/arts/musics-the-food-of-love--just-dont-eat-the-stradivarius/2007/12/04/1196530677245.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Earl of Plymouth; Kreisler'' |align=center|1711 |Los Angeles Filharmoniese Orkes<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1711 (Earl of Plymouth; Kreisler) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=4058 |website=Cozio.com |access-date=22 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225222034/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=4058 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Gevind in 'n stoorkamer op die landgoedere van die heer van Plymouth saam met ''The Messiah'' en ''Alard'' viole in 1925; gekoop deur Fritz Kreisler in 1928 en gevolglik deur hom verkoop in 1946.<ref>{{cite magazine |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,792805,00.html |title=Unplayed Strads |date=22 April 1946 |magazine=[[TIME]] |accessdate=2007-11-22 |archive-date= 2 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071202043239/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,792805,00.html |url-status=dead }}</ref> |- valign="top" |''Liegnitz'' |align=center|1711 | |Voorheen besit deur Szymon Goldberg. |- valign="top" |''Viotti'' |align=center|1712 |Giovanni Battista Viotti<br />Henry Hottinger versameling |Word sedert 1965 besit deur Isaac Hurwitz. |- valign="top" |''Le Fountaine'' |align=center|1712 | |Hierdie is 'n 'Violino piccolo' uit 1712 – dit is effens korter as 'n gebruiklike viool, met mates van 475mm van bo na onder, 100mm korter as 'n gewone instrument.<ref name="ClassicFM" /> |- valign="top" |''[[Le Brun Stradivarius|Le Brun]]'' |align=center|1712 |{{Unbulleted list|[[Niccolò Paganini]]|Charles Lebrun|Boutillier Familie|Tot 1893 Chardon et Fils|Vanaf 1893 Vincenzo Sighicelli|Vanaf 1922 [[:de:Otto und Walter Senn|Otto Senn]]|Vanaf 2008 'n anonieme konsertviolis}} |Verkoop tydens 'n veiling by Sotheby's op 13 November 2001. Vanaf November 2015 tot Januarie 2016 is dit geleen aan Kiril Laskarov, die konsertmeester van die Arkansas Simfonieorkes.<ref>{{cite web |url=http://www.thv11.com/story/entertainment/music/2016/01/20/aso-concertmaster-perform-mendelssohn-concerto-stradivarius-violin/79079088/ |title=ASO concertmaster to perform Mendelssohn Concerto on Stradivarius Violin |date=20 Januarie 2016 |website=THV11 |access-date=8 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204113858/http://www.thv11.com/story/entertainment/music/2016/01/20/aso-concertmaster-perform-mendelssohn-concerto-stradivarius-violin/79079088/ |archive-date= 4 Februarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Karpilowsky'' |align=center|1712 |Harry Solloway |Word vermis: in 1953 gesteel van Solloway se woning in Los Angeles.<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1712 (Karpilowsky) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=3078 |website=Cozio.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101214195416/http://cozio.com/Instrument.aspx?id=3078 |archive-date=14 Desember 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Schreiber'' |align=center|1713 | | |- valign="top" |''Antonio Stradivari'' |align=center|1713 | | |- valign="top" |''Boissier-Sarasate'' |align=center|1713 |Real Conservatorio Superior de Música de Madrid |Sarasate legancy 1909 |- valign="top" |''Daniel'' |align=center|1713 | |Word geleen aan Juan Pablo Reynoso |- valign="top" |''Sancy'' |align=center|1713 |[[Ivry Gitlis]] | |- valign="top" |''[[Gibson Stradivarius|Gibson; ex-Huberman]]'' |align=center|1713 |{{Unbulleted list|[[Bronisław Huberman]]|Norbert Brainin|[[Joshua Bell]]}} |Dit is twee keer by Huberman gesteel. |- valign="top" |''Lady Ley'' |align=center|1713 |Stradivarius familie |Word besit deur Jue Yao, 'n Chinese violis. |- valign="top" |''Wirth'' |align=center|1713 |{{Unbulleted list|Nicolo Mori|[[John Hart]]|Louis d'Egville|Jan de Graan|Emmanuel Wirth|Max Adler & family|David Montagu|[[Sergiu Luca]]|[[Chimei Museum]]}} | |- valign="top" |''[[Dolphin Stradivarius|Dolphin; Delfino]]'' |align=center|1714 |[[Jascha Heifetz]]<br />Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan Akiko Suwanai. Dit is in die 19de eeu deur George Hart die naam "Dolphin" gegee vanweë die rug van die viool, met die vorm daarvan en die glinsterende kleur wat hom aan 'n dolfyn herinner het. Die geskatte waarde daarvan is 4 miljoen euros. |- valign="top" |''[[Soil Stradivarius|Soil]]'' |align=center|1714 |{{Unbulleted list|Amédée Soil|[[Yehudi Menuhin]]|[[Itzhak Perlman]]}} | |- valign="top" |{{hs|Berou}}''ex-Berou''; ''ex-Thibaud'' |align=center|1714 |[[Jacques Thibaud]] |Voorheen besit deur [[David Oistrakh]] (sy eerste Stradivarius, gekoop in die VSA in 1956).<ref name="Igor Oistrakh 2008, p. 136">{{cite book |last=Oistrakh |first=David |date=2008 |title=Conversations with Igor Oistrakh |location=Moscow |page=136}}</ref> |- valign="top" |''Le Maurien'' |align=center|1714 | |Word vermis: gesteel in 2002.<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1714 (Le Maurien) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=443 |website=Cozio.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210190950/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=443 |archive-date=10 Desember 2008 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=29 Oktober 2019 }}</ref> |- valign="top" |''[[Leonora Jackson]]'' |align=center|1714 | William Sloan versameling | |- valign="top" |''Massart'' |align=center|1714 |[[Lambert Massart]]<br />[[György Pauk]] | |- valign="top" |''Sinsheimer; General Kyd; Perlman'' |align=center|1714 |[[Itzhak Perlman]]<br />David L. Fulton | |- valign="top" |''Smith-Quersin'' |align=center|1714 | Oesterreichische Nationalbank<ref name=osterreichische/> |Word geleen aan Rainer Honeck, die leier van die [[Weense Filharmoniese Orkes]]. |- valign="top" |''[[Alard-Baron Knoop Stradivarius|Alard-Baron Knoop]]'' |align=center|1715 |Juan Luis Prieto |Vernoem na die Franse violis Jean-Delphin Alard. Verkoop tydens 'n veiling in 1981 aan 'n versamelaar in Singapoer vir $1.2 miljoen.<ref name="ClassicFM" /> |- valign="top" |''[[Baron Knoop; ex-Bevan Stradivarius|Baron Knoop; ex-Bevan]]'' |align=center|1715 |[[David L. Fulton]] | |- valign="top" |{{hs|Bazzini}}''ex-[[Bazzini]]'' |align=center|1715 | |Word geleen aan Matteo Fedeli.<ref>{{cite web |url=https://www.unostradivariperlagente.com/1715-bazzini---de-vito.html |title=Bazzini - De Vito |website=Matteo Fedeli |access-date=20 Oktober 2019 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705092234/https://www.unostradivariperlagente.com/1715-bazzini---de-vito.html |archive-date=5 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Cremonese''; ''ex-Harold''; ''[[Joseph Joachim]]'' |align=center|1715 |[[Joseph Joachim]]<br />Munisipaliteit van Cremona |Op uitstalling by die Museo del Violino, Cremona, Italië.<ref name="Museo_Stradivariano" /> |- valign="top" |''Emperor'' |align=center|1715 |{{Unbulleted list|George Haddock (1876–1907)|Edgar Haddock (1907–1910)|[[Jan Kubelík]]}} |In 1910 verkoop aan [[Jan Kubelík]] vir £10,000. |- valign="top" |''Duke of Cambridge''; ''ex-Pierre Rode'' |align=center|1715 |{{Unbulleted list|[[Pierre Rode]]|[[Leopold Auer]]|[[Oscar Shumsky]]|NPO "Yellow Angel"}} |Voorheen geleen aan Ryu Goto.<ref name="RyuGoto">{{cite web |title=Ryu Goto Biography |url=http://www.ryugoto.com/eng/biography.html |website=Ryugoto.com |access-date=31 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107021040/http://www.ryugoto.com/eng/biography.html |archive-date=7 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Joachim'' |align=center|1715 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan Ray Chen. |- valign="top" |''[[Lipinski Stradivarius|Lipiński]]'' |align=center|1715 |[[Giuseppe Tartini]] |Word geleen aan die [[Milwaukee Simfonieorkes]] se konsertmeester [[Frank Almond]].<ref>{{cite news |url=http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=791756 |title=Encore for a Stradivarius |first=Tom |last=Strini |date=6 September 2008 |newspaper=[[Milwaukee Journal Sentinel]] |access-date=6 September 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913054125/http://www.jsonline.com/story/index.aspx?id=791756 |archive-date=13 September 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Gesteel tydens 'n gewapende roof op 27 Januarie 2014<ref>{{cite web |url=http://www.wisn.com/news/south-east-wisconsin/milwaukee/multimillion-dollar-violin-stolen-from-milwaukee-symphony-performer/-/10148890/24162024/-/n84d9t/-/index.html |title=Multi-million dollar violin stolen from Milwaukee Symphony performer |first=Colleen |last=Henry |date=28 Januarie 2014 |website=[[WISN-TV]] |access-date=28 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140201164942/http://www.wisn.com/news/south-east-wisconsin/milwaukee/multimillion-dollar-violin-stolen-from-milwaukee-symphony-performer/-/10148890/24162024/-/n84d9t/-/index.html |archive-date=1 Februarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en gevolglik teruggevind.<ref>{{cite news |url=http://www.jsonline.com/news/crime/stolen-stradivarius-violin-reportedly-recovered-in-good-condition-b99199772z1-243934631.html |title=Stolen Stradivarius violin found in suitcase in Milwaukee attic |first=Ashley |last=Luthern |date=6 Februarie 2014 |newspaper=Milwaukee Journal Sentinel |access-date=18 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301075314/http://www.jsonline.com/news/crime/stolen-stradivarius-violin-reportedly-recovered-in-good-condition-b99199772z1-243934631.html |archive-date=1 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |Marsick |align=center|1715 |[[James Ehnes]] | |- valign="top" |''Titian'' |align=center|1715 |Cho-Liang Lin | |- |''Ex Adolf Busch'' |align=center|1716 | |Word sedert 2010 besit deur David Garrett. |- valign="top" |''Le Provigny'' |align=center|1716 |[[Cité de la Musique|Musée de la Musique]], Parys |Bemaak aan die Museum in 1909. |- valign="top" |''Cessole'' |align=center|1716 | | |- valign="top" |''Berthier'' |align=center|1716 |Baron Vecsey de Vecse<br />[[Franco Gulli]]<ref>{{cite web |url=http://www.pavelberman.com/eng/strumento.html |title=Strumento |website=Pavel Berman |access-date=12 Februarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107005418/http://www.pavelberman.com/eng/strumento.html |archive-date=7 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''[[Booth Stradivarius|Booth]]'' |align=center|1716 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan Arabella Steinbacher; voorheen geleen aan Shunsuke Sato; voorheen geleen aan [[Julia Fischer]].<ref name="NMF" /> |- valign="top" |''Colossus'' |align=center|1716 | [[Luigi Alberto Bianchi]]<ref name="Riley">{{Cite book |title=The History of the Viola, Volume II |last=Riley |first=Maurice W. |first2=Elena Belloni |last2=Filippi |chapter=Italian Violists |year=1991 |publisher=Braun-Brumfield |location=Ann Arbor, Michigan |page=196}}</ref> | Word vermis; in November 1998 gesteel in Rome, Italië.<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1716 (Colossus) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=66 |website=Cozio.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20031024121000/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=66 |archive-date=24 Oktober 2003 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Duranti'' |align=center|1716 |Word sedert 2002 geleen aan Mariko Senju.<ref>{{cite web |url=http://www.marikosenju.com/en/profile |title=Profile |website=Mariko Senju |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171125123723/https://marikosenju.com/en/profile/ |archive-date=25 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Milstein ex Goldman'' |align=center|1716 |[[Nathan Milstein]] |Verkoop deur Charles Beare en die Milstein Familie aan Jerry Kohl. |- valign="top" |''Monasterio'' |align=center|1716 |[[Ruggiero Ricci]] |Vernoem na die violis en komponis Jesús de Monasterio.<ref>{{cite web |url=https://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=41486 |title=Cozio Archive: Antonio Stradivari, Cremona, 1719, the 'Monasterio' |website=[[Tarisio Auctions]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521110753/https://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=41486 |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Cyrus Forough]]. |- |''Provigny'' |align=center|1716 | | |- valign="top" |''[[Messiah Stradivarius|Messiah-Salabue]]'' |align=center|1716 |[[Ashmolean Museum Oxford]] |Op uitstalling by die Oxford Ashmolean Museum; gemaak van dieselfde boom as 'n P.G. Rogeri viool uit 1710.<ref>{{cite web |url=http://www.versteeg-geigenbau.de/en/print-a-publications/189-stradivari-und-rogeri-aus-dem-selben-holz-geschnitzt |title=Stradivari and Rogeri made from the same tree |date=March 2011 |website=Versteeg Geigenbau Violin Makers and Restorers |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044926/http://www.versteeg-geigenbau.de/en/print-a-publications/189-stradivari-und-rogeri-aus-dem-selben-holz-geschnitzt |archive-date=6 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |{{hs|Windsor-Weinstein}}''ex-Windsor-Weinstein''; ''Fite'' |align=center|1716 |Kanadese Raad vir die Kunste |Word geleen aan Timothy Chooi.<ref name=miba2012/> |- valign="top" |''Baron Wittgenstein'' |align=center|1716 |Die [[Bulgarye|Bulgaarse]] staat |Voorheen besit deur John Corigliano Sr. (voormalige konsertmeester van die [[New York Filharmoniese Orkes]]). Word sedert 1979 geleen aan Mincho Minchev. |- valign="top" |''Gariel'' |align=center|1717 |[[Jaime Laredo]] |[[Nicola Benedetti]] |- valign="top" |{{hs|Wieniawski}}''ex-[[Henryk Wieniawski|Wieniawski]]'' |align=center|1717 | | |- valign="top" |{{hs|Baumgartner}}''ex-[[Rudolf Baumgartner|Baumgartner]]'' |align=center|1717 |Lucerne Festival Strings |Word geleen aan Daniel Dodds. |- valign="top" |{{hs|Toenniges}}''Toenniges'' |align=center|1717 |Strad met die Vuillaume-rug<br/>[[Lawrence Welk]]<br/>Dick Kesner |Dick Kesner<br/>[[Benning Violins|Paul Toenniges]] (Studio City, Kalifornië) |- valign="top" |''Kochanski'' | align=center|1717 | [[Pierre Amoyal]]<br />[[Paweł Kochański]] |Gesteel in 1987; teruggevind in 1991.<ref>{{cite book |last=Amoyal |first=Pierre |title=Pour l'amour d'un Stradivarius |language=fr |location=Paris |website=Laffont |year=2004 |isbn=2-221-09473-5}}</ref> |- valign="top" |''Sasserno'' |align=center|1717 |Nippon Musiekstigting.<ref name="NMF" /> |Geleen aan Viviane Hagner tot 2012. Is geleen aan Alina Pogostkina tot 2013.<ref name="NMF" /> |- |''Maurin'' |align=center|1718 |Koninklike Musiekakademie, Londen, Rutson bemaking | |- valign="top" |''Viotti''; ''ex-Rosé'' |align=center|1718 |Giovanni Battista Viotti<br />Oesterreichische Nationalbank<ref name=osterreichische/> |Word geleen aan Volkhard Steude |- valign="top" |''Chanot-Chardon'' |align=center|1718 |Timothy Baker<br />[[Joshua Bell]] |Gevorm soos 'n kitaar;<ref>{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=3054 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1718 (Chanot-Chardon) |website=Cozio.com |access-date=20 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307082508/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=3054 |archive-date=7 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> word geleen aan [[Simone Lamsma]]. |- valign="top" |''Firebird''; ''ex-Saint Exupéry'' |align=center|1718 |[[Salvatore Accardo]] |Vernoem vir die kleur van die vernis en vir die instrument se briljante klank. |- valign="top" |''Marquis de Rivière'' |align=center|1718 |Daniel Majeske |Gespeel deur Majeske terwyl hy konsertmeester was van die [[Cleveland Simfonieorkes]] van 1969 tot 1993. |- valign="top" |''San Lorenzo'' |align=center|1718 |Georg Talbot | |- valign="top" |{{hs|Count Vieri}}''ex-Count Vieri'' |align=center|1718 |Die versameling van Mnr. & Mev. Rin Kei Mei. | |- valign="top" |''[[Lauterbach Stradivarius|Lauterbach]]'' |align=center|1719 |Johann Christoph Lauterbach<br />[[Jean-Baptiste Vuillaume|J.B. Vuillaume]]<br />[[Charles Philippe Lafont]]<ref name="lauterbach1">{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=515 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1719 (Lauterbach) |website=Cozio.com |access-date=24 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207185516/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=515 |archive-date=7 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Zahn'' |align=center|1719 |[[LVMH]] | |- valign="top" |[[Henryk Wieniawski|Wieniawski]], Bower |align=center|1719 |Benz Mercedes Zurich |Word geleen aan Klaidi Sahatci, die konsertmeester van die [[Tonhalle Orchester Zurich]]. |- valign="top" |{{hs|Malakh}}''Malakh'' |align=center|1719 | Dr. L. Looby | Malakh House. Laaste gespeel in 1946. |- valign="top" |{{hs|Woolhouse}}''Woolhouse'' |align=center|1720 | Gespeel deur Rudolf Koelman. |- valign="top" |{{hs|Bavarian}}''ex-Bavarian'' |align=center|1720 |Metropolitan Museum of Art |<ref>{{cite web |url=http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/180019042 |title=ex-"Bavarian" Antonio Stradivari (Italian, Cremona 1644–1737 Cremona) |website=Metropolitan Museum of Art |accessdate=2012-01-01}}</ref> |- valign="top" |''Madrileño'' |align=center|1720 |{{Unbulleted list|[[Rimma Sushanskaya]]|Onderwyser van Harvard|Vrou van [[Benjamin Franklin]]|[[Rembert Wurlitzer]]|[[Duques de Osuna]]|[[Ruggiero Ricci]]}} | |- valign="top" |''von Beckerath'' |align=center|1720 | Michael Antonello | |- valign="top" |{{hs|Thibaud}}''ex-Thibaud'' |align=center|1720 |[[Jacques Thibaud]] |Vernietig tydens die Air France Vlug 178 vliegtuigongeluk op 1 September 1953. |- valign="top" |''Sinsheimer; Iselin'' |align=center|1721 | |Gesteel in [[Hanover]], [[Duitsland]] in 2008; teruggevind in 2009.<ref>{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1505 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1721 (Sinsheimer; Iselin) |website=Cozio.com |access-date=12 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225222247/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1505 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |[[Lady Blunt Stradivarius|''Lady Blunt'']] |align=center|1721 |Nippon Musiekstigting.<ref name="NMF" /><ref name=nippon2>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13258256 |title=Stradivarius to be sold to raise money for Japan quake |date=2 Mei 2011 |website=BBC News |access-date=2 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190918105142/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13258256 |archive-date=18 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Vernoem na Lady Anne Blunt, die dogter van Ada Lovelace en kleindogter van Lord Byron. Die Lady Blunt was die laaste keer verkoop by die Londense afslaers Tarisio op 20 Junie 2011 vir 'n bedrag van £9,808,000 (US$15.9 miljoen), met die opbrengste daarvan wat gegaan het aan die Nippon Stigting se Noordoostelike Japan Aardbewing en [[Tsunami]] Verligtingsfonds.<ref>{{cite news |url=http://www.dailytelegraph.com.au/news/breaking-news/m-stradivarius-violin-smashes-record/story-e6freuyi-1226079175011 |title=$15m Stradivarius violin smashes record |date=21 Junie 2011 |newspaper=[[The Daily Telegraph (Sydney)|The Daily Telegraph]] |location=Sydney |access-date=21 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121006080607/http://www.dailytelegraph.com.au/news/breaking-news/m-stradivarius-violin-smashes-record/story-e6freuyi-1226079175011 |archive-date=6 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13852872 |title=Stradivarius violin sold for £9.8m at charity auction |date=21 Junie 2011 |website=BBC News |access-date=21 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518145008/https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-13852872 |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Jean-Marie Leclair'' |align=center|1721 |[[Jean-Marie Leclair]] |Word geleen aan Guido Rimonda.<ref>{{cite web |url=http://www.guidorimonda.com/Biografia.aspx |title=Biografia |website=Guido Rimonda |access-date=6 Februarie 2008 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219093137/http://www.guidorimonda.com/Biografia.aspx |archive-date=19 Desember 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Red Mendelssohn'' |align=center|1720 |{{Unbulleted list|[[Joseph Joachim]]|Mendelssohn familie|Elizabeth Pitcairn}} |Inspirasie vir die 1998 rolprent getiteld ''The Red Violin'' Voorheen deel gewees van die von Mendelssohn familie kwartet van Stradivari in Berlyn. |- valign="top" |''Birsou'' |align=center|1721 |{{Unbulleted list|[[Léon Reynier]]|[[Joan Field]]|Vy Thanh Dat|[[Vietnam]]}} |Voorheen besit deur die ''Metropolitan Museum of Art''. Joan Field, 'n Amerikaanse violis (1915–1988) ook bekend as een van die eienaars daarvan, het die Birsou vanaf 1921 tot 1929 gespeel. In 2002 het [[Joshua Bell]] ''O'mio Babbino Caro'' op die Birsou opgeneem. |- valign="top" |''The MacMillan'' |align=center|1721 |[[Tossy Spivakovsky]] |Is vanaf 2008 tot 2012 geleen aan Ray Chen deur die ''Young Concert Artists''; word geleen aan Ning Feng deur ''Premiere Performances of Hong Kong'' (2012–tans).<ref>{{cite web |url=http://www.ningfengviolin.com/biography/ |title=Biography |website=Ning Feng Violin |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717162906/https://www.ningfengviolin.com/biography/ |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Artot'' |align=center|1722 |[[Lorin Maazel]] | |- valign="top" |''[[Jules Falk Stradivarius|Jules Falk]]'' |align=center|1723 |[[Viktoria Mullova]] |Gekoop deur die Amerikaanse violis Jules Falk in 1907. Falk was 'n wonderkind en het op die ouderdom van 17 aangesluit by die Philadelphia Simfonieorkes onder Stokowski en was later musiekdirekteur van die Steel Pier in [[Atlantic City]]. Hy het die Stradivarius viool tot sy dood in 1957 gespeel. |- valign="top" |''[[Jupiter, ex-Goding Stradivarius|Jupiter; ex-Goding]]'' |align=center|1722 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan Ryu Goto;<ref name="RyuGoto" /> voormalig aan Midori Goto, Daishin Kashimoto, en Manrico Padovani. |- valign="top" |''[[Laub-Petschnikoff Stradivarius|Laub-Petschnikoff]]'' |align=center|1722 | | |- valign="top" |''Elman'' |align=center|1722 |Chimei Museum | |- valign="top" |''[[Cádiz Stradivarius|Cádiz]]'' |align=center|1722 |[[Joseph Fuchs]] |Word geleen aan Jennifer Frautschi; vernoem na die stad van [[Cádiz]], [[Spanje]]. |- valign="top" |''[[Rode Stradivarius|Rode]]'' |align=center|1722 | | |- valign="top" |''ex-Vallot'' |align=center|1722 |Edwin Sherrard<br/>Oberlin College (1989).<ref>{{cite news |url=https://www.oberlin.edu/news/second-fiddle-first-order |title=Second Fiddle of the First Order |date=11 Oktober 2018 |website=Oberlin College |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191225043439/https://www.oberlin.edu/news/second-fiddle-first-order |archive-date=25 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |2015 gerestoureer deur John K. Becker van Chicago. |- valign="top"|- valign="top" |''[[Kiesewetter Stradivarius|Kiesewetter]]''; ''ex-Kiesewetter'' |align=center|1723 |Christophe Kiesewetter<br/>Clement en Karen Arrison.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7385174.stm |title=Violinist Plays For Taxi Driver |date=7 Mei 2008 |website=BBC News |access-date=6 Mei 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107064832/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7385174.stm |archive-date= 7 Januarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |Word geleen aan Philippe Quint.<ref name=stradsociety /> Dit is op 21 April 2008 deur Quint in 'n huurmotor gelos maar die volgende dag weer gevind. Dit word sedert 2010 geleen aan Augustin Hadelich. |- valign="top" |''Earl Spencer'' |align=center|1723 | |Word geleen aan Nicola Benedetti.<ref>{{cite web |url=http://www.philharmonia.co.uk/meettheorchestra/players/nicolabenedetti |title=Meet The Orchestra Players: Nicola Benedetti |website=Philharmonia Orchestra |year=2008 |access-date=29 April 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120717105414/http://www.philharmonia.co.uk/meettheorchestra/players/nicolabenedetti/ |archive-date=17 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Le Sarasate'' |align=center|1724 |{{Unbulleted list|[[Koltius Voloninis]]|[[Niccolò Paganini]] (1817–1840)|[[Jean-Baptiste Vuillaume]]|[[Pablo de Sarasate]]|Cité de la Musique (Musée de la Musique), Parys sedert 1909.<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1724 (Sarasate) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=293 |website=Cozio.com |access-date=18 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307082206/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=293 |archive-date=7 Maart 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} |Daar word geglo dat dit besit is deur Kotzius Voloninis, en in 1817 aan Niccolò Paganini verkoop is. By sy dood in 1840 het dit in die hande geval van sy seun Jean-Baptiste Vuillaume, en daarna Pablo de Sarasate wat dit in 1909 bemaak het aan die ''Conservatoire de Musique'' in herinnering van sy studentedae. Word uitgestal by die museum.<ref>{{cite web |url=http://collectionsdumusee.philharmoniedeparis.fr/doc/MUSEE/0161228 |title=Violon, dit le "Sarasate" |website=Musée de la Musique |access-date=20 Oktober 2019 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022916/http://collectionsdumusee.philharmoniedeparis.fr/doc/MUSEE/0161228 |archive-date=7 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |''Ex-Szigeti, Ludwig'' |align=center|1724 |Bevat die inskrywing: "Antonius Stradivarius Cremonensis faciebat Anno 1724". Sedert 1989 in besit van die ''Landesbank Baden-Württemberg'' en word toegeken aan musikante om te gebruik. | |- valign="top" |''Abergavenny'' |align=center|1724 | |[[Leonidas Kavakos]] speel die viool sedert 2010. |- valign="top" |''Brancaccio'' |align=center|1725 |Vernietig tydens 'n geallieerde lugaanval op Berlyn. |Tot 1928 besit deur [[Carl Flesch]]; verkoop aan Franz von Mendelssohn, bankier en amateur violis.<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1725 (Brancaccio) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1519 |website=Cozio |access-date=12 Januarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307082223/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1519 |archive-date=7 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" | ''Chaconne'' |align=center|1725 |Oesterreichische Nationalbank<ref name=osterreichische/> |Word geleen aan Rainer Küchel. |- valign="top" |''Leonardo da Vinci'' |align=center|1725 |Da Vinci familie.<ref>{{cite web |url=http://www.fritz-reuter.com/nantscheff/theinstruments/index.htm#davinci |title=The Instruments and to Whom Did They Belong, and When? |date=14 Julie 2007 |website=Fritz Reuter & Sons |access-date=10 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120226193923/http://www.fritz-reuter.com/nantscheff/theinstruments/index.htm |archive-date=26 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Lubbock'' |align=center|1725 |{{Unbulleted list|[[Jean-Jacques Grasset]] (17??–1839)|Charles Francois Gand (Parys) (1839–1844)|Meugy (1844–1892)|W.E. Hill & Sons (1892–1893)|Neville Lubbock & Mej. Lubbock (1893–1917)|Destreicher (1917–1925)|W.E. Hill & Sons (1925–1928)|Rudolph Wurlitzer Co. (1925–1928)|Caroline Powers Thomas (Scarsdale NY) (1928–1960s)<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1725 (Lubbock) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1520 |website=Cozio |access-date=6 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407093519/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1520 |archive-date=7 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} |Besit deur die Franse kunstenaar/musikant Jean-Jacques Grasset tot sy dood in 1839, was besit en gespeel deur die amateur musikant Meugy en later besit en gespeel deur Mej. Lubbock, welke aan die viool die bynaam ''Lubbock'' verleen het. |- valign="top" |''[[August Wilhelmj|Wilhelmj]]'' |align=center|1725 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan Baiba Skride; een van verskeie Stradivari viole met die bynaam ''"Wilhelmj"''. |- valign="top" |''Hubay'' |align=center|1726 |{{Unbulleted list|[[Niccolò Paganini]] (tot 1840)|Baron Achille Paganini (1840)|[[Jean-Baptiste Vuillaume]] (tot 1870)|François van Hal (vanaf 1870)|[[Jenő Hubay]] (1889–1900)|[[Eugen Fischer de Farkasházy]] (1900–1928)|Caressa (1928–)|Albert Caressa (1954–)<ref>{{cite web |url=http://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=41527 |title=Violin by Antonio Stradivari, 1726 |website=Tarisio.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107114513/https://tarisio.com/cozio-archive/property/?ID=41527 |archive-date=7 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} |Gespeel deur Paganini, Hubay, Nai-Yuan Hu, Robert Gerle. word tans gespeel deur Edvin Marton. |- valign="top" |''Greville; Kreisler; Adams'' |align=center|1726 |[[Fritz Kreisler]] | |- valign="top" |''Baron Deurbroucq'' |align=center|1727 |{{Unbulleted list|Baron Deurbroucq (Den Haag) (1870)|Robert Crawford ([[Edinburg]])|W.E. Hill & Sons (1902)|Hans Wessely (1903–1926)|David D. Walton (Boston) (1926)|[[Emil Herrmann]] (19??–1945)|[[Fredell Lack]] (1945–2014)|''Beare's International Violin Society'' (2015–tans)}} | |- valign="top" |''Barrere'' |align=center|1727 | |Voorheen geleen aan [[Janine Jansen]], word tans geleen aan to Rosanne Philippens.<ref>{{cite web |url=http://www.rosannephilippens.com/biography/ |title=Biography |website=Rosanne Philippens |access-date=20 Oktober 2019 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424065646/http://www.rosannephilippens.com/biography/ |archive-date=24 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Benvenuti'' |align=center|1727 | |Word besit deur Maurice Hasson.<ref>{{cite web |url=http://www.ram.ac.uk/find-people?pid=313 |title=Maurice Hasson |website=[[Royal Academy of Music]] |access-date=1 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141208180635/http://www.ram.ac.uk/find-people?pid=313 |archive-date=8 Desember 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Davidoff-Morini'' |align=center|1727 |Besit deur die violis Erica Morini, vir haar gekoop deur haar vader in Parys in 1924 vir $10,000<ref name="DB2017">{{cite web |url=http://www.thedailybeast.com/articles/2017/03/05/who-stole-erica-morini-s-3-5-million-stradivarius-violin.html |title=Who Stole Erica Morini's $3.5 Million Stradivarius Violin |last1=McNearney |first1=Allison |date=5 Maart 2017 |website=The Daily Beast |access-date=5 Maart 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170513174136/http://www.thedailybeast.com/articles/2017/03/05/who-stole-erica-morini-s-3-5-million-stradivarius-violin.html |archive-date=13 Mei 2017 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> |Word vermis: gesteel in 1995.<ref name="DB2017"/><ref>{{cite web |url=https://www.fbi.gov/hq/cid/arttheft/northamerica/us/music/10181995/10181995.htm |title=Theft Notices & Recoveries |website=FBI Art Theft Program |access-date=7 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101210901/https://www2.fbi.gov/hq/cid/arttheft/northamerica/us/music/10181995/10181995.htm |archive-date=1 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |{{hs|General Dupont}}''ex-General Dupont'' |align=center|1727 |[[Arthur Grumiaux]] |Word geleen aan [[Frank Peter Zimmermann]]. |- valign="top" |''Holroyd'' |align=center|1727 | |Besit deur Koh Gabriel Kameda. |- valign="top" |''[[Rodolphe Kreutzer|Kreutzer]]'' |align=center|1727 |[[Maxim Vengerov]] |Een van vier Stradivari viole met die bynaam ''Kreutzer'' (1701, 1720, 1731). |- valign="top" |{{hs|Reynier}}''ex-[[Léon Reynier|Reynier]]'' of ''Le Reynier''; ''Hart''; ''ex-[[Zino Francescatti|Francescatti]]'' |align=center|1727 |''LVMH'' sedert 1993 of 1994<br />[[Salvatore Accardo]] |Vernoem na Léon Reynier wat in 1847 aan die Concervatoire de Paris gewen het. Word geleen aan Augustin Dumay. Voorheen gespeel deur Kirill Troussov (1997-2006) en [[Maxim Vengerov]], wat nou die Stradivarius ''Kreutzer'' besit en speel. |- valign="top" |''Paganini-Conte Cozio di Salabue'' |align=center|1727 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Hierdie viool en die ''Paganini-Desaint'' viool uit 1680, die ''Paganini-Mendelssohn'' altviool uit 1731 en die ''Paganini-Ladenburg'' tjello van 1736, maak saam die ''Paganini Kwartet'' uit. Word geleen aan Lukas Hagen van die Hagen Kwartet. |- valign="top" |''Halphen'' |align=center|1727 |Angelika Prokopp Private versameling |Word geleen aan Eckhard Seifert. |- valign="top" |''Vesuvius'' |align=center|1727 |Antonio Brosa<br />Remo Lauricella<br />[[Cremona]] |Op uitstalling by die Museo del Violino, Cremona, Italië.<ref name="Museo_Stradivariano" /> |- valign="top" | |align=center|1727 |[[Suntory|Suntory Foundation for Arts]] |Word geleen aan Shion Minami. |- valign="top" |''A. J. Fletcher; Red Cross Knight'' |align=center|1728 |A. J. Fletcher Stigting |Word geleen aan Nicholas Kitchen van die Borromeo Strykkwartet; die instrument is gemaak deur Omobono Stradivarius.<ref>{{cite web |title=Nicholas Kitchen Biography |url=http://www.borromeoquartet.org/artist.php?view=bio&bid=900 |website=Borromeo String Quartet |year=2007 |access-date=5 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321094332/http://www.borromeoquartet.org/artist.php?view=bio |archive-date=21 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" | | align=center|1728 |Australiese Kamerorkes Instrument Fonds<ref>{{cite news |url=http://m.smh.com.au/entertainment/about-town/violinist-revs-up-acos-latest-milliondollar-baby-20110601-1fglt.html |title=Violinist revs up ACO's latest million-dollar baby |last=Morgan |first=Joyce |date=2 Junie 2011 |newspaper=The Sydney Morning Herald |publisher=[[Fairfax Media]] |access-date=4 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023638/http://m.smh.com.au/entertainment/about-town/violinist-revs-up-acos-latest-milliondollar-baby-20110601-1fglt.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Word geleen aan Satu Vänskä, Assistent Leier van die orkes. |- valign="top" |''[[Artot-Alard Stradivarius|Artot-Alard]]'' |align=center|1728 |Endre Balogh<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1728 (Artot-Alard) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=3102 |website=Cozio.com |access-date=16 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225221942/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=3102 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |'n Kopie van die instrument is in 1996 geproduseer deur Gregg Alf en Joseph Curtin met gebruikmaking van moderne materiale en metodes;<ref>{{cite journal |url=http://www.americanheritage.com/articles/magazine/it/2000/4/2000_4_26.shtml |title=The Mysterious Technology of the Violin |last=Shepherd |first=Steven L. |date=Spring 2000 |journal=[[American Heritage of Invention & Technology]] |volume=15 |issue=4 |accessdate=2008-06-16 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080821134627/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/it/2000/4/2000_4_26.shtml |archivedate=2008-08-21}}</ref> Balogh speel op beide die 1728 oorspronklike en die replika.<ref>{{cite web |url=http://www.betterphoto.com/gallery/big.asp?photoID=1885465&catID=&style=&rowNumber=21&memberID=85471 |title=Will The Real Stradivarius Please Play An A? |last=Balogh |first=Endre |date=2006-03-20 |website=Betterphoto.com |accessdate=2008-06-16 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081219103051/http://www.betterphoto.com/gallery/big.asp?photoID=1885465&catID=&style=&rowNumber=21&memberID=85471 |archive-date=19 Desember 2008}}</ref> |- valign="top" |''[[Dragonetti-Milanollo violin|Dragonetti-Milanollo]]'' |align=center|1728 |{{Unbulleted list|Giovanni Battista Viotti|[[Domenico Dragonetti]]|[[Teresa Milanollo]]|[[Christian Ferras]]|Pierre Amoyal}} |Word geleen aan Corey Cerovsek. |- valign="top" |''Perkins'' |align=center|1728 |Los Angeles Filharmoniese Orkes |Vernoem na Frederick Perkins; voorheen behoort aan [[Luigi Boccherini]].<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1728 (Perkins) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1549 |website=Cozio.com |year=2006 |access-date=22 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225222447/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1549 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Benny'' |align=center|1729 |Jack Benny<br />Los Angeles Filharmoniese Orkes |Bemaak aan die Los Angeles Filharmoniese Orkes deur Jack Benny. |- valign="top" |''[[Solomon ex-Lambert Stradivarius|Solomon, ex-Lambert]]'' |align=center|1729 |Murray Lambert<br />Seymour Solomon |Verkoop by Christie's, New York vir VSA$2,728,000 (€2,040,000).<ref>{{cite news |url=https://www.thestar.com/entertainment/2007/04/03/stradivari_violin_sold_for_27m.html |title=Stradivari violin goes for $2.7M |date=3 April 2007 |newspaper=[[Toronto Star]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521105954/https://www.thestar.com/entertainment/2007/04/03/stradivari_violin_sold_for_27m.html |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Innes'' |align=center|1729 | |Word geleen aan Eugen Sârbu; voorheen geleen aan [[Henryk Wieniawski]]. |- valign="top" |''Libon'' |align=center|1729 |Felipe Libon<br />[[Josef Suk (violis)|Josef Suk]]<ref>{{cite magazine |url=http://www.thestrad.com/latest/news/czech-violinist-josef-suk-dies-aged-81 |title=Czech violinist Josef Suk dies aged 81 |date=8 July 2011 |magazine=[[The Strad]] |access-date=20 October 2019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225090637/http://www.thestrad.com/latest/news/czech-violinist-josef-suk-dies-aged-81 |archive-date=2013-12-25}}</ref> | |- valign="top" |''Guarneri'' |align=center|1729 |Kanadese Raad vir die Kunste |Word geleen aan Timothy Chooi,<ref name=miba2012/> die jonger broer van die 2009–2012 leen-ontvanger Nikki Chooi.<ref name=CBC2012/> |- valign="top" |''Récamier'' |align=center|1729 |Ueno Fine Chemicals Industry, Bpk. |Word geleen aan Sayaka Shoji. |- valign="top" |''Baldiani'' |align=center|1730 |{{Unbulleted list|Hertogin Baldiani|Suzanne Chaigneau|Fridolin Hamma|Dr. Wolfgang Kuhn}} |Verkoop vir $338,500 by [[Christie's]], New York, in Oktober 2008.<ref>{{cite web |url=https://www.christies.com/lotfinder/Lot/ascribed-to-antonio-and-omobono-stradivari-a-5119427-details.aspx |title=A composite violin known as The Baldiani, circa 1730 |date=10 Oktober 2008 |website=Christie's |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521110446/https://www.christies.com/lotfinder/Lot/ascribed-to-antonio-and-omobono-stradivari-a-5119427-details.aspx |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Ex-Neveu'' |align=center|1730 |Marcel Vatelot |Gemaak deur Omobono Stradivari. Gekoop deur Ginette Neveu in 1935 ten einde in te skryf by die Wieniawski-kompetisie. Dit is verloor tydens 'n vliegtuigongeluk in 1949 in die [[Azores]] saam met Neveu.<ref>{{cite magazine |url=http://oldsite.thestrad.com/BlogArticle.asp?bID=231 |title=What happened to Ginette Neveu's Stradivari? |first=Ariane |last=Todes |date=8 February 2013 |magazine=The Strad |accessdate=2016-08-08 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160808040007/http://oldsite.thestrad.com/BlogArticle.asp?bID=231 |archivedate=2016-08-08}}</ref> |- valign="top" |''Royal Spanish'' |align=center|1730 |[[Anne Akiko Meyers]].<ref>{{cite web |url=http://www.violinist.com/blog/laurie/20082/8218/ |title=Interview with Anne Akiko Meyers |last=Niles |first=Laurie |date=12 Februarie 2008 |website=Violinist.com |access-date=14 Julie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107012935/http://www.violinist.com/blog/laurie/20082/8218/ |archive-date=7 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Dit was eens in die besit van die Koning van Spanje.<ref>{{cite web |url=http://www.anneakikomeyers.com/thereason/stradivari.php |title=Stradivari's gift |last=Meyers |first=Anne Akiko |authorlink=Anne Akiko Meyers |website=anneakikomeyers.com |accessdate=2008-07-14 |archive-url=https://archive.is/20080528052126/http://www.anneakikomeyers.com/thereason/stradivari.php |url-status=dead |archive-date=2008-05-28}}</ref> |- valign="top" |''Lady Jeanne'' |align=center|1731 |Donald Kahn-stigting |Word geleen aan [[Benjamin Schmid]]. |- valign="top" |''Rodolphe Kreutzer'' |align=center|1731 |Huguette M. Clark |Een van vier Stradivari viole met die bynaam ''Kreutzer'' (1701, 1720, 1727). Tydens 'n veiling by Christie's in New York op 18 Junie 2014 kon daar nie 'n koper daarvoor gevind word nie.<ref>{{cite magazine |url=http://www.thestrad.com/cpt-latests/kreutzer-stradivarius-violin-fails-to-sell-at-auction/ |title=Kreutzer Stradivarius violin fails to sell at auction |date=20 Junie 2014 |magazine=The Strad |accessdate=5 September 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160916020030/http://www.thestrad.com/cpt-latests/kreutzer-stradivarius-violin-fails-to-sell-at-auction/ |archivedate=16 September 2016}}</ref> |- valign="top" |''Garcin'' |align=center|1731 |{{Unbulleted list|Jules Garcin|Israel Baker|Sidney Harth}} | |- valign="top" |''Heifetz-Piel'' |align=center|1731 |Rudolph Piel<br />[[Jascha Heifetz]] | |- valign="top" |''?'' |align=center|1731 |Pierre Gerber<br />Hansheinz Schneeberger |Hansheinz Schneeberger, eienaar sedert 1959. |- valign="top" |''Pierre Baillot'' |align=center|1732 |Fondazione Casa di Risparmio |Geleen aan Giuliano Carmignola vir die [[Deutsche Grammophon|DG]] opname van ''Vivaldi: Concertos for Two Violins''.<ref>{{Cite AV media notes |title=Vivaldi: Concertos for Two Violins |others=[[Viktoria Mullova]], [[Giuliano Carmignola]], [[Andrea Marcon]] & the Venice Baroque Orchestra |year=2008 |last=Zöllner |first=Eva |page=16 |type=CD Booklet |publisher=[[Deutsche Grammophon]] GmbH |id=00289 477 7466 |location=Hamburg}}</ref> |- valign="top" |''Duke of Alcantara'' |align=center|1732 |'n Obskure Spaanse edelman wat beskryf is as 'n [[Adjudant (funksie)|aide-de-camp]] van Koning Don Carlos<br />Universiteit van Kalifornië, Los Angeles (UCLA) |Genevieve Vedder het in die 1960's die instrument geskenk aan die UCLA se musiekdepartement. In 1967 is die instrument aan David Margetts geleen. Daar is gedink dat die viool vir 27 jaar verlore was totdat dit teruggevind is van 'n amateurviolis wat beweer het dat hy dit op 'n deurpad gevind het. 'n Skikking is bereik en die Stradivarius het teruggekeer na die UCLA in 1995. <ref>{{cite news |url=https://online.wsj.com/public/resources/documents/pearl101794.htm |title=Stradivarius Violin, Lost Years Ago, Resurfaces but New Owner Plays Coy |first=Daniel |last=Pearl |date=17 Oktober 1994 |newspaper=The Wall Street Journal |access-date=28 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110220054539/http://online.wsj.com/public/resources/documents/pearl101794.htm |archive-date=20 Februarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.latimes.com/features/magazine/west/la-tm-violin7feb12,0,1376616.story |title=Lost and Found. And Lost Again? |first=Carla |last=Shapreau |date=2006-02-12 |newspaper=Los Angeles Times |accessdate=2007-10-28 }}</ref><ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1732c (Duke of Alcantara) |website=Cozio |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1405 |access-date=28 Oktober 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225222030/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1405 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Red Diamond'' |align=center|1732 |Louis Von Spencer IV | |- valign="top" |''Tom Taylor Stradivarius'' |align=center|1732 | |Voorheen besit deur [[Joshua Bell]]. |- valign="top" | |align=center|1732 | |Word tans te koop aangebied by Peter Prier & Sons Violins in [[Salt Lake City]], [[Utah]].<ref>{{cite web |url=http://prierviolins.com/Fine-Instruments.aspx |title=Peter Prier and Sons Violins – Fine Instruments |website=Prierviolins.com |access-date=30 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190310050854/http://www.prierviolins.com/Fine-Instruments.aspx |archive-date=10 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Arkwright Lady Rebecca Sylvan'' |align=center|1732 |{{Unbulleted list|Carlo Alfredo Piatti|John Hungerford Arkwright|Joseph Sylvan|Rachel Barton Pine Stigting}} |Geskenk aan die stigting deur Sylvan in 2015.<ref>{{cite magazine |url=http://www.thestrad.com/cpt-latests/rachel-barton-pine-foundation-acquires-arkwright-lady-rebecca-sylvan-stradivarius-violin/ |title=Rachel Barton Pine Foundation acquires 'Arkwright Lady Rebecca Sylvan' Stradivarius violin |date=2015-10-19 |magazine=The Strad |access-date=2015-10-30 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151023211135/http://www.thestrad.com/cpt-latests/rachel-barton-pine-foundation-acquires-arkwright-lady-rebecca-sylvan-stradivarius-violin/ |archivedate=2015-10-23}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.chicagotribune.com/entertainment/music/ct-stradivarius-violin-barton-pine-foundation-20151016-column.html |title=Barton Pine foundation given Stradivarius violin |last=von Rhein |first=J. |date=16 Oktober 2015 |newspaper=Chicago Tribune |access-date=30 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190217142213/https://www.chicagotribune.com/entertainment/music/ct-stradivarius-violin-barton-pine-foundation-20151016-column.html |archive-date=17 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Des Rosiers'' |align=center|1733 |[[Angèle Dubeau]] |Voorheen besit deur Arthur Leblanc |- valign="top" |''Huberman; Kreisler'' |align=center|1733 |[[Bronisław Huberman]]<br />[[Fritz Kreisler]] | |- valign="top" |''Khevenhüller'' |align=center|1733 |[[Yehudi Menuhin]] | |- valign="top" |''Rode'' |align=center|1733 | |Word tans gebruik deur Erzhan Kulibaev met vergunning van die Maggini-stigting.<ref>{{cite web |url=http://www.wieniawski.com/kulibaev_erzhan.html |title=Erzhan Kulibaev |work=Henryk Wieniawski Musical Society of Poznan |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713142336/http://www.wieniawski.com/kulibaev_erzhan.html |archive-date=13 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Ames Stradivarius'' |align=center|1734 |Roman Totenberg |Gesteel in 1981, gevind in Junie 2015,<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1734 (Ames) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=545 |website=Cozio.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207185912/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=545 |archive-date=7 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> teruggegee aan die Totenberg familie op 6 Augustus 2015.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2015/08/07/arts/music/roman-totenbergs-stolen-stradivarius-is-found-after-35-years.html |title=Roman Totenberg's Stolen Stradivarius Is Found After 35 Years |first=Michael |last=Cooper |date=6 Augustus 2015 |newspaper=The New York Times |access-date=7 Augustus 2015 |issn=0362-4331 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414010110/https://www.nytimes.com/2015/08/07/arts/music/roman-totenbergs-stolen-stradivarius-is-found-after-35-years.html |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2015/08/06/427718240/a-rarity-reclaimed-stolen-stradivarius-recovered-after-35-years |title=A Rarity Reclaimed: Stolen Stradivarius Recovered After 35 Years |first=Nina |last=Totenberg |date=6 Augustus 2015 |website=NPR.org |access-date=7 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225123729/https://www.npr.org/2015/08/06/427718240/a-rarity-reclaimed-stolen-stradivarius-recovered-after-35-years |archive-date=25 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2015/08/06/430077472/coda-to-a-cold-case-the-mystery-of-the-stolen-stradivarius-resolved |title=Coda To A Cold Case: The Mystery Of The Stolen Stradivarius, Resolved |first=Nina |last=Totenberg |date=6 Augustus 2015 |website=NPR.org |access-date=7 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191027075126/https://www.npr.org/2015/08/06/430077472/coda-to-a-cold-case-the-mystery-of-the-stolen-stradivarius-resolved |archive-date=27 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Met ingang Oktober 2018, is dit verkoop aan 'n onbekende outeur.<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2018/10/09/654490918/the-tale-of-the-stolen-totenberg-stradivarius-ends-with-a-new-legacy |title=The Tale Of The Stolen Totenberg Stradivarius Ends With A New Legacy |first=Nina |last=Totenberg |date=9 Oktober 2018 |website=NPR.org |access-date=9 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423154301/https://www.npr.org/2018/10/09/654490918/the-tale-of-the-stolen-totenberg-stradivarius-ends-with-a-new-legacy |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Scotland University'' |align=center|1734 |Sau-Wing Lam Versameling |Word tans gebruik deur Sergei Krylov met vergunning van die ''Fondazione Antonio Stradivari in Cremona''. |- valign="top" |''Baron Feilitzsch''; ''Heermann'' |align=center|1734 |{{Unbulleted list|Baron Feilitzsch|Hugo Heerman|[[Gidon Kremer]]}} | |- valign="top" | ''Habeneck'' |align=center|1734 |Koninklike Musiekakademie | |- valign="top" |''Herkules; Ysaÿe; ex-Szeryng''; <br /> also ''Kinor David'' |align=center|1734 |{{Unbulleted list|[[Eugène Ysaÿe]]|[[Charles Munch|Charles Münch]]|[[Henryk Szeryng]]|Staat van Israel}} |Van Ysaÿe gesteel tydens 'n konsert in St. Petersburg in 1908; hy het dit onbewaak in die aantrekkamer gelos. Dit het weer verskyn in 'n winkel in Parys in 1925. In 1972 het Szeryng die instrument geskenk onder die naam ''Kinor David'' (Dawid se viool) aan die stad van [[Jerusalem]]. Die viool word ingevolge sy wense gespeel deur die konsertmeester van die [[Israel Filharmoniese Orkes]].<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1734 (Herkules) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1564 |website=Cozio.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522022635/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1564 |archive-date=22 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Willemotte'' |align=center|1734 | |Gekoop deur [[Leonidas Kavakos]] in 2017.<ref>{{cite magazine |url=https://www.thestrad.com/leonidas-kavakos-acquires-1734-willemotte-stradivarius-violin/6828.article |title=Leonidas Kavakos acquires 1734 'Willemotte' Stradivarius violin |date=19 Junie 2017 |magazine=The Strad |accessdate=2018-02-27}}</ref> |- valign="top" |''Lord Amherst van Hackney'' |align=center|1734 |[[Fritz Kreisler]] | |- valign="top" |''Lamoureux; ex-Zimbalist'' |align=center|1735 | |Word vermis: gesteel.<ref>{{cite web |title=Violin by Antonio Stradivari, 1735 (Lamoureux, Zimbalist) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=546 |website=Cozio.com |access-date=26 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207185354/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=546 |archive-date=7 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Muntz Stradivarius'' |align=center|1736 |Nippon Musiek-stigting<ref name="NMF" /> |Word tans geleen Yuki Manuela Janke, konsertmeester van die [[Staatskapelle Dresden]]. |- valign="top" |{{hs|Roussy}}''ex-Roussy'' |align=center|1736 |Chisako Takashima.<ref>{{cite web |title=Antonio Stradivarius 1736 "ex-Roussy" violin |url=http://www.large.co.jp/album/kaisetu/album_russy02.html |website=Large.co.jp |access-date=6 Junie 2008 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726194257/http://www.large.co.jp/album/kaisetu/album_russy02.html |archive-date=26 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Yale Stradivari'' |align=center|1736 |[[Yale-universiteit]], Yale-universiteit Versameling van Musiekinstrumente.<ref>{{cite web |url=http://www.yale.edu/musicalinstruments/instruments/47001960_strings.htm |title=Collection of Musical Instruments |work=Yale University |access-date=23 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160712035303/http://www.yale.edu/musicalinstruments/instruments/47001960_strings.htm |archive-date=12 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | |- valign="top" |''Spiritus Sorsana'' |align=center|1736 |David Montagu | |- valign="top" |''Huis van Yusupov'' |align=center|1736 |Russiese Staatsversameling, Glinka Museum, Moskou.<ref>{{cite web |url=http://www.glinka.museum/search/Gositem007.php?clear_cache=Y |title=Скрипка: Антонио Страдивари 1736 год, Кремона, Италия |trans-title=Violin: Antonio Stradivari 1736, Cremona, Italy |work=Glinka Museum |language=ru |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213225651/http://www.glinka.museum/search/Gositem007.php?clear_cache=Y |archive-date=13 Desember 2014}}</ref> |Voorheen geleen aan [[David Oistrakh]] (1930s–1941)<ref name="Igor Oistrakh 2008, p. 136"/> |- valign="top" |''Comte d'Amaille'' |align=center|1737 | | |- valign="top" |''Lord Norton'' |align=center|1737 | | |- valign="top" |''Il Mio Preferito; L'ultimo'' |align=center|1737 | | |- |''The Swan Song, Le Chant du Cygne'' |align=center|1737 |Oorspronklike etiket: "''Antonius Stradivarius Cremonensis / Faciebat Anno 1737 / D'Anno 93''". Dit word besit en gespeel deur Ivry Gitlis. | |} [[Kategorie:Musiekinstrumente]] ===Altviole=== Daar is dertien bekende en bestaande Stradivari [[altviool|altviole]].<ref name=smithsonian>{{cite magazine |url=http://www.smithsonianmag.com/smithsonian/issues02/dec02/small.html |title=Fanciful and Sublime |first=Lawrence M. |last=Small |date=December 2002 |magazine=Smithsonian |accessdate=2008-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20021224201009/http://www.smithsonianmag.com/smithsonian/issues02/dec02/small.html |url-status=dead |archive-date=2002-12-24}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! width="20%"| Bynaam ! width="10%"| Jaar ! width="20%"| Herkoms ! width="45%"| Notas |- valign="top" |''Mahler'' |align=center|1672 |Habisreutinger Stigting |Die eerste van die Stradivarius altviole, word tans geleen aan die Franse altviolis Antoine Tamestit. |- valign="top" |''Tuscan-Medici Tenor'' |align=center|1690 |Cosimo III de' Medici<br />Conservatorio Luigi Cherubini (Florence) | |- valign="top" |''Tuscan-Medici'' |align=center|1690 |Cosimo III de' Medici<br />Cameron Baird |Aangevra deur Cosimo III de' Medici, Groot Hertog van Toskane; word tans geleen aan die Verenigde State Biblioteek van Kongres. |- valign="top" |''Axelrod'' |align=center|1696 | |In 1997 geskenk aan die Smithsonian Instituut deur Herbert R. Axelrod. Nou deel van die Axelrod kwartet. |- valign="top" |''Archinto'' |align=center|1696 |Koninklike Musiekakademie.<ref name=natgeo>{{cite news |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/01/0107_040107_violin.html |title=Did "Little Ice Age" Create Stradivarius Violins' Famous Tone? |first=John |last=Pickrell |date=7 Januarie 2004 |work=National Geographic News |access-date=24 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180614221229/https://news.nationalgeographic.com/news/2004/01/0107_040107_violin.html |archive-date=14 Junie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | |- valign="top" |''Spanish Court'' |align=center|1696 |Patrimonio Nacional, Palacio Real, Madrid, Spanje.<ref name=palacioreal/> |Kollektief bekend as die ''del Cuarteto Real'' (Die Koninklike Kwartet) wanneer dit ingesluit word saam met die vioolduet ''los Decorados'' (''Spanish I en II'', 1687–1689) en die ''Spanish Court'' tjello uit 1694. |- valign="top" |''MacDonald'' |align=center|1701 |[[Peter Schidlof]] |Sou verkoop word tydens 'n veiling deur die Londense musiekinstrument afslaers Ingles & Hayday<ref>{{cite web |url=http://www.ingleshayday.com/ |title=Antonio Stradivari: The 'Macdonald' Viola |website=Ingles & Hayday |access-date=30 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512173547/https://ingleshayday.com/ |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in samewerking met Sotheby's in die lente van 2014. Die suksesvolle bod sou aangekondig word op 25 Junie 2014, maar die instrument kon nie 'n koper kry wat bereid was om die minimum bod van VSA$45 miljoen te betaal nie.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/2014/03/27/us-auction-viola-idUSBREA2Q19520140327 |title=Sale of rare Stradivari viola could set world auction record |last=Reaney |first=Patricia |date=27 Maart 2014 |website=Reuters |access-date=30 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924195224/http://www.reuters.com/article/2014/03/27/us-auction-viola-idUSBREA2Q19520140327 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cnbc.com/2014/06/25/45-million-for-a-viola-its-a-stradivarius-so-stay-tuned.html |title=$45 million for a viola? It’s a Strad, but... |last=Steinberg |first=Marty |date=26 Junie 2014 |website=[[CNBC]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180103062344/https://www.cnbc.com/2014/06/25/45-million-for-a-viola-its-a-stradivarius-so-stay-tuned.html |archive-date=3 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Kux; Castelbarco'' |align=center|1714 |Fridart Stigting |Omgeskakel van ''viol'' na altviool deur Jean Baptiste Vuillaume.<ref>{{cite web |url=http://www.yorkgate.ram.ac.uk/emuweb/pages/ram/Display.php?irn=941&QueryPage=%2Femuweb%2Fpages%2Fram%2FQuery.php |title=Viola by Antonio Stradivari, Cremona, 1714, 'Ex-Kux' |first=David |last=Rattray |website=Royal Academy of Music |year=2004 |accessdate=2008-01-12 |url-status=dead |archiveurl=https://archive.is/20070927204744/http://www.yorkgate.ram.ac.uk/emuweb/pages/ram/Display.php?irn=941&QueryPage=/emuweb/pages/ram/Query.php |archivedate=2007-09-27}}</ref> |- valign="top" |''The Russian'' |align=center|1715 |Russiese Staatsversameling | |- valign="top" |''Cassavetti'' |align=center|1727 |Verenigde State Biblioteek van Kongres |Aangebied deur Gertrude Clarke Whittall.<ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/item/ihas.200155596/ |title=Viola by Antonio Stradivari, Cremona, 1727, "Cassavetti" |website=Library of Congress |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815051043/https://www.loc.gov/item/ihas.200155596/ |archive-date=15 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Paganini-Mendelssohn'' |align=center|1731 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Hierdie altviool, die ''Paganini-Desaint'' viool uit 1680, die ''Paganini-Conte Cozio di Salabue'' viool uit 1727 en die ''Paganini-Ladenburg'' tjello uit 1736, maak saam die ''Paganini Kwartet'' uit. Dit word geleen aan Kazuhide Isomura van die Tokio Strykkwartet. Dit was voorheen deel van die von Mendelssohn familie kwartet van Stradivari in Berlyn. |- valign="top" |''Gibson'' |align=center|1734 |Habisreutinger Stigting |Word tans geleen aan die altviolis Ursula Sarnthein van die Switserse trio ''Trio Oreade''. |} ===Tjellos=== Antonio Stradivari het tussen 70 en 80 [[tjello]]s gedurende sy leeftyd gebou, waarvan 63 nog bestaan. {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! width="20%"| Bynaam ! width="10%"| Jaar ! width="20%"| Herkoms ! width="45%"| Notas |- valign="top" |''[[ex Vatican Stradivarius]]'' |align=center|1620*/1703 |Emmanuel Gradoux-Matt, New York <br />Gekoop deur Philip Glass vir Wendy Sutter<br />Academia de Arte de Florencia (Meksiko), word geleen aan Nadège Rochat |Oorspronklik gemaak deur [[Nicolo Amati]] as 'n [[viola da gamba]] c. 1620, en verwerk na 'n tjello deur Amati se student, [[Antonio Stradivari]].<ref>{{cite web |url=http://www.wendysutter.com/instrument |title=Wendy Sutter; Instrument |website=wendysutter.com |access-date=17 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107010506/http://www.wendysutter.com/instrument |archive-date=7 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''[[Du Pré Stradivarius|ex-Du Pré; ex-Harrell]]'' |align=center|1673 |{{Unbulleted list|[[Jacqueline du Pré]]|[[Lynn Harrell]]|[[Yo-Yo Ma]]|Istvan Vardai<ref>{{cite web |url=http://www.kronbergacademy.de/en/artists/person/istvan-vardai/ |title=István Várdai |date=November 2016 |website=[[Kronberg Academy]] |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401042737/https://www.kronbergacademy.de/en/artists/person/istvan-vardai/ |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} | |- valign="top" |''[[General Kyd Stradivarius|General Kyd; ex-Leo Stern]]'' |align=center|1684 |[[Leo Stern]]<br />Los Angeles Filharmoniese Orkes<br />Robert deMaine |In 2004 gesteel en later teruggevind.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3728193.stm |title=Rare cello escapes CD rack fate |date=15 Mei 2004 |website=BBC News |access-date=9 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215211427/http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3728193.stm |archive-date=15 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.laobserved.com/archive/2004/05/cello_returned.php |title=Cello returned with damage |first=Kevin |last=Roderick |date=18 Mei 2004 |work=LA Observed |accessdate=2008-02-10}}</ref><ref>{{cite web |title=Cello by Antonio Stradivari, 1684 (General Kyd; ex-Leo Stern) |website=Cozio.com |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=265 |access-date=9 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331065321/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=265 |archive-date=31 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Marylebone'' |align=center|1688 | |In 1997 geskenk aan die Smithsonian Instituut deur Herbert R. Axelrod; deel van die Axelrod kwartet. |- valign="top" |[[Barjansky Stradivarius Cello|''Barjansky'']] |align=center|1690 |[[Alexandre Barjansky]]<br />[[Julian Lloyd Webber]]<ref>{{cite interview |subject=Julian Lloyd Webber |interviewer=Tim Janof |url=http://www.cello.org/Newsletter/Articles/webber/webber.htm |type=Interview: Transcript |title=Internet Cello Society |date=18 Julie 2004 |accessdate=2008-02-10}}</ref> | |- valign="top" |''ex-Gendron; ex-Lord Speyer'' |align=center|1693 |[[Edgar Speyer]]; [[Kunststiftung NRW]] |Word geleen aan [[Maria Kliegel]]; voorheen geleen aan Maurice Gendron (1958–1990). |- valign="top" |''Spanish Court'' of ''Decorado'' |align=center|1694 |Patrimonio Nacional, Palacio Real, Madrid, Spanje<ref name=palacioreal/> |Kollektief bekend as ''Quinteto Real'' of ''Quinteto Palatino'' (Die Koninklike Kwintet of Paleis Kwintet) wanneer dit ingesluit word saam met die vioolpaar ''los Decorados'' (''Spanish I en II'' 1687–1689), die ''Bajo Palatino'' tjello uit 1700 en die ''Spanish Court'' altviool uit 1696. |- valign="top" |''Bajo Palatino'' |align=center|1700 |Patrimonio Nacional, Palacio Real, Madrid, Spanje<ref name=palacioreal/> |kollektief bekend as ''Quinteto Real'' of ''Quinteto Palatino'' (Die Koninklike Kwintet of Paleis Kwintet) wanneer dit ingesluit word saam met die vioolpaar ''los Decorados'' (''Spanish I en II'' 1687–1689), die ''Spanish Court'' tjello uit 1694 en die ''Spanish Court'' altviool uit 1696. |- valign="top" |''[[Bonjour Stradivarius|Bonjour]]'' |align=center|1696 |Abel Bonjour<br />Kanadese Raad vir die Kunste |Word geleen aan Bryan Cheng.<ref>{{cite web |url=https://instrumentbank.canadacouncil.ca/2018/bryan-cheng |title=Musical Instrument Bank: Bryan Cheng |date=2018 |website=Canada Council for the Arts |access-date=19 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504115142/https://instrumentbank.canadacouncil.ca/2018/bryan-cheng |archive-date=4 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Lord Aylesford'' |align=center|1696 |Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" /> |Word geleen aan Pablo Ferrández; voorheen geleen aan Danjulo Ishizaka en [[Janos Starker]] (1950–1965). |- valign="top" |''Castelbarco'' |align=center|1697 |Verenigde State Biblioteek van Kongres |Aangebied deur Gertrude Clarke Whittall.<ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/item/ihas.200155598/ |title=Violoncello by Antonio Stradivari, Cremona, 1699, "Castelbarco" |website=Library of Congress |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054100/https://www.loc.gov/item/ihas.200155598/ |archive-date=9 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''[[Cholmondeley Cello]]'' |align=center|1698 |Anonieme versamelaar |In 1988 gekoop vir 'n rekordbedrag van {{GBP}}682,000 ({{USD}}1.2 miljoen)<ref name=soul>{{cite news |url=https://news.google.com/newspapers?nid=2507&dat=19880629&id=9TNAAAAAIBAJ&sjid=T1kMAAAAIBAJ&pg=1739,8064301&hl=en |title=Soul Candidates |date=29 June 1988 |newspaper=[[The Glasgow Herald]] |accessdate=24 October 2015 |via=Google News}}</ref><ref name=AP>{{Cite web |url=http://www.apnewsarchive.com/1988/World-Record-$1-2-Million-Paid-For-Stradivari-Cello/id-3af94ba876c6c432bc7a838f6790ffd4 |title=World Record $1.2 Million Paid For Stradivari Cello |date=23 Junie 1988 |website=Associated Press |accessdate=2015-10-24}}</ref> |- valign="top" |''Stauffer; ex-Cristiani'' |align=center|1700 |Jean Louis Duport<br />Elise Barbier Cristiani |Word uitgestal by die Museum van Cremona.<ref name="Museo_Stradivariano">{{cite web |url=http://musei.comune.cremona.it/Museo_Stradivariano.html |title=Museo Stradivariano |website=Museo Civico Cremona |access-date=20 Oktober 2019 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20100202020257/http://musei.comune.cremona.it/Museo_Stradivariano.html |archive-date= 2 Februarie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''[[Servais Stradivarius|Servais]]'' |align=center|1701 |''National Museum of American History'' |Word geleen aan Anner Bylsma. |- valign="top" |''Paganini-Countess of Stanlein'' |align=center|1707 |[[Bernard Greenhouse]]<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/01/15/magazine/bernard-greenhouse-cello.html |title=Selling a 300-Year-Old Cello |first=Daniel J. |last=Wakin |date=13 Januarie 2012 |newspaper=The New York Times Magazine |access-date=19 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207165141/https://www.nytimes.com/2012/01/15/magazine/bernard-greenhouse-cello.html |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |In Januarie 2012 verkoop vir 'n geskatte bedrag van $6 miljoen aan 'n kunsliefhebber van Montreal;<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/01/23/arts/music/stradivari-cello-sells-for-more-than-6-million.html |title=A Beloved Set of Strings Goes to a Good Home |first=Daniel J. |last=Wakin |date=22 Januarie 2012 |website=The New York Times Magazine |access-date=19 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207165120/https://www.nytimes.com/2012/01/23/arts/music/stradivari-cello-sells-for-more-than-6-million.html |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (later geïdentifiseer as Jacqueline Desmarais) word geleen aan Stéphane Tétreault.<ref>{{cite web |url=https://www.ctvnews.ca/montreal-musician-lent-famous-stradivari-cello-1.758025 |title=Montreal musician lent famous 'Stradivari' cello |first=Vanessa |last=Greco |date=24 Januarie 2012 |website=[[CTV News]] |access-date=19 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129140419/https://www.ctvnews.ca/montreal-musician-lent-famous-stradivari-cello-1.758025 |archive-date=29 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Boccherini; Romberg'' |align=center|1709 | |Voorheen gespeel deur [[Pablo Casals]]. |- valign="top" |''Markevitch; Delphino'' |align=center|1709 |Word besit deur die Fridart Stigting. | |- valign="top" |''Gore Booth; Baron Rothschild '' |align=center|1710 |Rocco Filippini<br />Gustav Bloch-Bauer |Gesteel deur die Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty van Gustav Bloch-Bauer in 1938. Dit het tot 1956 in die besit van die Duitse owerhede gebly.<ref>{{cite web |url=http://www.archiviodellaliuteriacremonese.it/en/strumenti/63a45aa8f66b400092ca169a41469564.aspx |title=1710 - Violoncello "Gore-Booth - Rothschild" |date=23 Maart 2017 |website=Archivio della Liuteria Cremonese |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019112405/http://www.archiviodellaliuteriacremonese.it/en/strumenti/63a45aa8f66b400092ca169a41469564.aspx |archive-date=19 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die tjello verskyn in die rolprent ''Woman in Gold'', en word gespeel deur Bloch-Bauer, wat die instrument lewenslank geleen het by die Rothschild familie.<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/art/3653726/Glittering-prize.html |title=Glittering prize |last=Kirsta |first=Alix |date=10 Julie 2006 |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=20 Oktober 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191119114625/https://www.telegraph.co.uk/culture/art/3653726/Glittering-prize.html |archive-date=19 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''[[Duport Stradivarius|Duport]]'' |align=center|1711 |[[Mstislav Rostropovich]] (1974–2007) | |- valign="top" |''Mara'' |align=center|1711 |[[Heinrich Schiff]]<br />Amedeo Baldovino | In Julie 1963 verloor toe 'n veerboot wat oppad was van [[Montevideo]] na [[Buenos Aires]] aan die brand geslaan het en gesink het. Dit is later teruggevind (in stukke) in die viooltas en herbou deur W.E. Hill & Sons.<ref name="Campbell">{{cite book |last1=Campbell |first1=Margaret |title=The Great Cellists |date=2011 |website=Faber & Faber |location=London |isbn=978-0571278015 |pages=174–175 |url=https://books.google.com/?id=LvRW1syRWToC&pg=RA1-PT174&lpg=RA1-PT174&dq=stradivari+mara+cello+1962+fire#v=snippet&q=mara%20cello&f=false |accessdate=10 Mei 2017}}</ref> |- valign="top" |''[[Davidov Stradivarius|Davidov]]'' |align=center|1712 |Hertog {{Interlanguage link multi|Matvei Wielhorski|ru|3=Виельгорский, Матвей Юрьевич}} (1794–1866)<br />Karl Davidov<br />[[Jacqueline du Pré]] |Word geleen aan [[Yo-Yo Ma]]. |- valign="top" |''Batta'' |align=center|1714 |{{unbulleted list|J. P. Thibout|Alexander Batta|W.E. Hill & Sons|Hertog Johann Knoop|[[Gregor Piatigorski]]<ref>{{cite web |title=Cello by Antonio Stradivari, 1714 (Batta) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=279 |website=Cozio.com |access-date=18 Junie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225222038/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=279 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} |Word tans uitgestal by die ''Metropolitan Museum of Art'', [[New York|New York stad]]. |- valign="top" |''de Vaux'' |align=center|1717 | |Word geleen aan Adam Klocek. |- valign="top" |''Amaryllis Fleming'' |align=center|1717 |ex-Blair-Oliphant, ex-Hegar, ex-Kühn, ex-Küchler |Het voorheen behoort aan Amaryllis Fleming, die halfsuster van die skrywers Ian en Peter Fleming. Die nek, kop en tafel daarvan is nie oorspronklik nie, na uitgebreide herstelwerk gedurende die 18de eeu deur die Spaanse [[luit]]maker José Contreras;<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/11/03/arts/design/03tari.html |title=Pedigree Yields No High Bids for Cello |first=Kathryn |last=Shattuck |date=3 November 2008 |work=The New York Times |access-date=8 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180105164538/http://www.nytimes.com/2008/11/03/arts/design/03tari.html |archive-date=5 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1475 |title=Cello by Antonio Stradivari, 1714 (Hegar, Küchler, Amaryllis Fleming) |access-date=20 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225222143/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1475 |archive-date=25 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> in 2008 opgeveil.<ref>{{cite news |url=http://www.nysun.com/arts/rare-cello-expected-to-set-world-record-at-auction/83553/ |title=Rare Cello Expected To Set World Record at Auction |last=Taylor |first=Kate |date=11 Augustus 2008 |newspaper=The New York Sun |access-date=7 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902115740/https://www.nysun.com/arts/rare-cello-expected-to-set-world-record-at-auction/83553/ |archive-date=2 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Becker'' |align=center|1719 |Hugo Becker | |- valign="top" | ''Piatti'' | align=center|1720 | Carlos Prieto |Voorheen deel van die von Mendelssohn familie kwartet van Stradivari's in Berlyn. |- valign="top" |''Vaslin'' |align=center|1723 |LVMH |Word geleen aan Christian-Pierre La Marca. |- valign="top" |''Baudiot'' |align=center|1725 |[[Gregor Piatigorski]] |Bemaak aan Evan Drachman deur sy grootvader [[Gregor Piatigorski]]. |- valign="top" |''Chevillard'' |align=center|1725 |Museu da Música, [[Lissabon]] | |- valign="top" |''Marquis de Corberon; ex-Loeb'' |align=center|1726 |Koninklike Musiekakademie |Voorheen besit deur Hugo Becker en Audrey Melville, wat dit in 1960 bemaak het aan die RAM. Melville se vriend, Zara Nelsova, het dit tot haar dood in 2002 gehou, as 'n voorwaarde tot Melville se bemaking. Word tans geleen aan [[Steven Isserlis]].<ref>{{cite web |url=http://stevenisserlis.com/biography/ |title=Steven Isserlis |date=1999-02-22 |website=Stevenisserlis.com |accessdate=2014-03-30}}</ref> |- valign="top" |''Comte de Saveuse'' |align=center|1726 | |Comte de Saveuse d'Abbeville, Edward Latter, Archibald Hartnell, Michael Edmonds, gevolglik geleen aan Michael Evans. |- valign="top" |''[[De Munck Stradivarius|De Munck; ex-Feuermann]]'' |align=center|1730 |{{unbulleted list|[[Emmanuel Feuermann]]|[[Aldo Parisot]]|Nippon Musiekstigting<ref name="NMF" />}} |Word geleen aan [[Steven Isserlis]].<ref name=smithsonian /><ref>{{cite web |title=Cello by Antonio Stradivari, 1730c (Feuermann; De Munck, Gardiner) |url=http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=61 |website=Cozio.com |access-date=20 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222003709/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=61 |archive-date=22 Februarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Pawle'' |align=center|1730 |Chimei Museum |Was op 'n stadium geleen aan [[Yo-Yo Ma]] in 1999 toe die ''Petunia'' se nek beskadig is voor 'n konsert in [[Taiwan]].<ref>{{cite web |url=http://cm2.chimeimuseum.org/tw/entry.aspx?id=Ita0028 |title=Antonio Stradivari ca.1730 |website=The Chi-Mei Culture Foundation |access-date=20 Oktober 2019 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090935/http://cm2.chimeimuseum.org/tw/entry.aspx?id=Ita0028 |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- valign="top" |''Braga'' |align=center|1731 | |Word geleen aan [[Myung-wha Chung]].<ref>{{cite book |last=Cummings |first=David |title=International Who's Who in Music |page=116 |location=Ely |website=Melrose |year=2000 |isbn=0-948875-53-4}}</ref> |- valign="top" |''Stuart'' |align=center|1732 |[[Frederick die Grote]],<ref name="putin">{{cite web |url=https://slon.ru/posts/67062 |title=Аукционный Дом Удалил Информацию О «виолончели Ролдугина» |trans-title=Auction house has deleted information about the "Roldugin cello" |last=Tishchenko |first=Mikhail |date=22 April 2016 |website=Slon |access-date=20 Oktober 2019 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507034703/https://slon.ru/posts/67062 |archive-date=7 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Steven Honigberg]] |Volgens President [[Vladimir Putin]] het sy vriend Sergei Roldugin die instrument vir VSA$12 Miljoen gekoop .<ref name="putin"/><ref>{{cite news |url=http://www.lastampa.it/2016/04/14/esteri/putin-i-panama-papers-tutto-vero-sono-stati-spesi-per-comprare-un-violoncello-stradivari-A1TR6avXuwXW3XUCK15liP/pagina.html |title=Putin: "I Panama Papers? Tutto vero, sono stati spesi per comprare un violoncello Stradivari" |trans-title=Putin: "The Panama Papers? All true, they were spent to buy a Stradivarius cello" |last=Zafesova |first=Anna |date=14 April 2016 |newspaper=La Stampa |access-date=20 Oktober 2019 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20160716111317/http://www.lastampa.it/2016/04/14/esteri/putin-i-panama-papers-tutto-vero-sono-stati-spesi-per-comprare-un-violoncello-stradivari-A1TR6avXuwXW3XUCK15liP/pagina.html |archive-date=16 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> |- valign="top" |''Paganini-Ladenburg'' |align=center|1736 |Nippon Musiekstigting.<ref name="NMF" /> |Hierdie tjello, en die ''Paganini-Desaint'' viool uit 1686, die ''Paganini-Conte Cozio di Salabue'' viool uit 1727 en die ''Paganini-Mendelssohn'' altviool uit 1731, behels die ''Paganini Kwartet''. Word geleen aan Clive Greensmith van die Tokio Strykkwartet. |} ===Kitaars (ook ghitaars)=== Vyf<ref name="friendsofstradivari.it">{{cite web |url=http://www.friendsofstradivari.it/index.php?option=com_content&view=article&id=116&Itemid=125&lang=en |title=The Sabionari guitar by Antonio Stradivari, 1679 |work=Friends of Stradivari |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121216042437/http://www.friendsofstradivari.it/index.php?option=com_content&view=article&id=116&Itemid=125&lang=en |archive-date=16 Desember 2012}}</ref> volledige kitaars deur Stradivari bestaan, asook 'n paar fragmente van andere&nbsp;– insluitende die nek van 'n sesde kitaar, wat besit word deur die ''Conservatoire de Musique'' in Parys.<ref name="NYT-GetReady">{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE4DD143BF935A25751C0A960948260 |title=Get ready for videos of the classics |first=Tim |last=Page |date=16 Februarie 1986 |work=The New York Times |access-date=25 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220175738/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE4DD143BF935A25751C0A960948260 |archive-date=20 Desember 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hierdie kitare beskik oor tien snare, wat tipies was van die era. {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! width="20%"| Bynaam ! width="10%"| Jaar ! width="20%"| Herkoms ! width="45%"| Notas |- valign="top" |''Hill'' |align=center|1688 |Ashmolean Museum by die [[Universiteit van Oxford]]<ref name="NYT-GetReady"/> |ex-Kabayao-Dolfus Stradivarius 1724 |- valign="top" |''Sabionari'' |align=center|1697 |(Word besit deur 'n private versamelaar) |Tans die enigste speelbare Stradivari kitaar. Soos baie ander barokkitaars, is dit herontwerp ten einde instrumentele praktyk aan die begin van die 19de eeu te volg. Dit is onlangs gerestoureer deur Lorenzo Frignani tot die oorspronklike barok konfigurasie.<ref name="friendsofstradivari.it"/> |- valign="top" |[[The Rawlins Stradivarius|''Rawlins'']] |align=center|1700 |''National Music Museum'', [[Suid-Dakota]].<ref>{{cite news |url=http://www.usd.edu/smm/PluckedStrings/Guitars/Stradivari/StradGuitar.html |title=Stradivari Guitar on Exhibit at the National Music Museum |website=University of South Dakota, National Music Museum |access-date=8 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090810013704/http://www.usd.edu/smm/PluckedStrings/Guitars/Stradivari/StradGuitar.html |archive-date=10 Augustus 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |Voorheen besit deur die violis Louis Krasner. |} ===Harpe=== Die enigste oorblywende Stradivarius harp is die ''arpetta'' (klein harp), wat besit word deur die ''San Pietro a Maiella Musiekkonservatorium'' in Napels, Italië.<ref>{{cite news |url=http://education.guardian.co.uk/higher/books/story/0,10595,1344638,00.html |title=Works of genius: Calina de la Mare enjoys 'Stradivarius', Toby Faber's history of six violins crafted by the Italian master |last=de la Mare |first=Calina |date=6 November 2004 |work=The Guardian |location=London |access-date=14 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503103809/http://education.guardian.co.uk/higher/books/story/0,10595,1344638,00.html |archive-date= 3 Mei 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite journal |url=http://www.emersionelavorononregolare.it/dev/old/catania/doc/volume1/12buonad.pdf |title=Tradition, Art and Folklore: the Luthiers of Naples |first=Maria Principia |last=Buonadonna |journal=Rivista di Politica Economica |page=197 |volume=LXXXVIII |issue=VII-IX |year=1998 |accessdate=2008-03-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081029143038/http://www.emersionelavorononregolare.it/dev/old/catania/doc/volume1/12buonad.pdf |archivedate=2008-10-29}}</ref> ===Mandoliene=== Daar bestaan twee bekende Stradivari [[mandolien]]e. Die ''Cutler-Challen Choral Mandolino'' uit 1680 word gehuisves in die versameling van die Nasionale Musiekmuseum van die Universiteit van [[Suid-Dakota]] in Vermillion, Suid-Dakota.<ref>{{cite web |url=http://www.usd.edu/smm/PluckedStrings/Mandolins/StradMandolin/StradMandolin.html |title=The Cutler-Challen Choral Mandolino by Stradivari, 1680 |date=19 September 2006 |website=National Music Museum, University of South Dakota |access-date=30 Januarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090810041640/http://www.usd.edu/smm/PluckedStrings/Mandolins/StradMandolin/StradMandolin.html |archive-date=10 Augustus 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ander, gedateer ca. 1706, word besit deur die private versamelaar, Charles Beare van Londen.<ref>{{cite book |last=Tyler |first=James |last2=Sparks |first2=Paul |title=The Early Mandolin |location=Oxford |website=Oxford University Press |year=1989 |url=https://books.google.com/?id=p4JFbUqIGPcC&printsec=frontcover |isbn=0-19-816302-9 |accessdate=2008-02-15}}</ref> Dit staan bekend as ''Mandolino Coristo'', en beskik oor agt snare.<ref name="ClassicFM" /> ===Strykstokke=== 'n Stradivarius strykstok, die ''Koning Karel IV strykstok'' wat toegeskryf word aan die Stradivari werkswinkel, vorm tans deel van die versameling van die ''National Music Museum''- ''Voorwerp nommer: 04882''- aan die Universiteit van [[Suid-Dakota]] in Vermillion, Suid-Dakota. Die Rawlins Galery strykstok-''NMM 4882''- word toegeskryf aan die werkswinkel van [[Antonio Stradivari]], Cremona, ca. 1700. Dit is een van twee strykstokke (die ander vorm deel van 'n private versameling in Londen) wat toegeskryf word aan die werkswinkel van Antonio Stradivari.<ref name="NMM 4882">{{cite web |last=McCulley |first=Michael |title=The Rawlins Gallery, King Charles IV Violin Bow |url=http://orgs.usd.edu/nmm/Violins/Bows/4882Stradivaribow.html |website=National Music Museum |date=12 Maart 2015 |access-date=13 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060536/http://orgs.usd.edu/nmm/Violins/Bows/4882Stradivaribow.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} rpncbo10iuant9fdbr0yozjbbfu0a33 0 281870 2896101 2619473 2026-04-22T05:47:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896101 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | naam = M.W.H. Theunissen | bynaam = Hamman | beeld = Foto MHT_klein.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Michael Wilhelm Hamman | geboortedatum = [[25 Julie]] [[1902]] | geboorteplek = [[Colesberg]], [[Wes-Kaap]] | dood_datum = [[6 Julie]] [[1974]] | sterfteplek = [[Pretoria]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Onderwyser, vertaler, skrywer | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Sara Meyer | kinders = 3 | webblad = | handtekening = }} '''Michael Wilhelm Hamman Theunissen''' (1902 – 1974), was 'n [[vertaler]] in diens van die destydse [[Taaldiensburo]]. Hy was ook skrywer van romans, gebaseer op sy vele omswerwinge deur [[Suid-Afrika]], [[VSA]], die [[Verenigde Koninkryk]] en [[Europa]]. ==Agtergrond== MWH (Hamman) Theunissen, is gebore in die [[Colesberg]], [[Wes-Kaap]]-distrik, op die plaas [[Oorlogspoort]]. Sy pa, Dirk Cornelis Theunissen, was 'n boer. Sy ma, Elizabeth Johanna Maria (Pollie) Theunissen neè Hamman, is beskou as 'n vrou wat goed belese was vir haar tyd. Hamman was een van vyf kinders: Hendrik ([[N.H. Theunissen]]), (1897), Era (1900), Dirk (1904) en Koet (1914). ==Opleiding== Hamman het skoolgegaan in [[Trompsburg]], [[Ermelo]] en matrikuleer in 1920 op [[Bethal]]. Daarna studeer hy aan die [[TUK]], maar onderbreek dit, en voltooi dit eers later (moontlik 1933/34). Ongeveer 1927, tydens 'n reis deur Europa, leer hy [[Deens]] en behaal 'n diploma in [[Suiwelkunde]] aan 'n landboukollege in [[Jutland]], [[Denemarke]]. In 1937, verwerf hy 'n 'Master of Arts' aan die [[Universiteit van Columbia]], [[New York]]. ==Loopbaan en omswerwinge== In 1926 kry hy 'n geleentheid om as hulp, beeste per boot na Engeland te vervoer op die skip [[Cawdar Castle]]. Die skip arriveer September 1926 in [[Birkenhead]], [[Liverpool]], [[Engeland]]. Hiervandaan toer Hamman per fiets deur Engeland, Wallis, Skotland, Holland, België en Noord-Frankryk. Hy het na raming sowat 1800 myl afgelê. Tydens hierdie reis het hy ook per trein deur Italië, Switserland en Denemarke gereis. Na sy terugkeer, het hy skoolgehou op [[Kranspan]], [[Carolina]] en [[Soetfontein]] naby [[Pietersburg]], tot 1929. Die reisgogga het hom weer gebyt en hy is in 1936 na die VSA, waar hy ingeskryf het aan die [[Universiteit van Columbia]] in New York. Na vertelling het hy maar min geld gehad en kon soggens net 'n koffie en donut bekostig, oppad universiteit toe, en een saans een maaltyd by die losieshuis. Hy het ook in daardie tyd na Kalifornië gereis, en die ervarings in twee romans verwerk: ''Van Veld na Prairie''<ref>https://www.amazon.com/s?i=stripbooks&rh=p_27%3AHamman+Theunissen&s=relevancerank&text=Hamman+Theunissen&ref=dp_byline_sr_book_1</ref> en ''Op die Prairies.''<ref>{{Cite web |url=http://www.lizmar.co.za/index.php?main_page=product_info&products_id=37345 |title=argiefkopie |access-date=24 November 2019 |archive-date=21 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521163519/http://www.lizmar.co.za/index.php?main_page=product_info&products_id=37345 |url-status=dead }}</ref> Terug op eie bodem, werk hy vir twee jaar in [[Kaapstad]] as joernalis vir [[Die Suiderstem]]. In 1940 tree hy by die [[Staatsvertaalburo]] (Taaldiensburo) in Pretoria in diens. In 1946 kry hy aanstelling as assistent-redakteur by die [[''Die Voorslag'']] in Pretoria, hoewel dit nie duidelik is hoe lank hy daar gewerk het nie, want hy werk tot en met sy aftrede by die Taaldiensburo. Hamman het enkele romans die lig laat sien; en ook 'n aantal artikels is in tydskrifte gepubliseer. Hamman was drie tale magtig: Afrikaans, Engels en Deens. ==Werk== ===Boeke=== * Drosters, Nasionale Pers Beperk, Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein, 1932 * Vakansie-Avontuur, Unie-Volkspers Beperk, Kaapstad, 1940 * Raaiselkind, Unie-Volkspers Beperk, Kaapstad, 1943 (illustrasies deur D.S. Hendriksz) * Diamante-Avontuur, Unie-Volkspers Beperk, Kaapstad, 1943 * Koerante-Avontuur, 1945 * Van Veld na Prairie, Voortrekkerpers Beperk, Johannesburg, 1947 * Op die Prairies ===Tydskrifartikels=== ''Die wonderlikste gebeurtenis in my lewe'', South African Railways and Harbours Magazine, March 1939, 345-349. ===Verwysings na werklike gebeure en plekke=== Hamman se romans is gebaseer op dinge wat hy self gesien en ervaar het. Sy stories is gesetel in familie, die platteland teenoor die stadslewe, en vriendskappe. Daar is veral boesemvriende en -vriendinne, of broers en susters in sy verhale: Gys en Kennie, Edward en John in ''Vakansie-Avondture''; Jan en Martin, Hanna en Fransina in ''Drosters''; Amandus en Marius in ''Van Veld na Prairie''. Ook plaasdiere, skool en staat (die polisie en howe word na verwys), vorm deel van die millieu. Sy boeke kan dus interessante insig verleen aan die alledaagse lewe van Suid-Afrika in die jare 30 tot 50's, toe dit geskryf en gepubliseer is. 'n Paar van sy boeke het misdaad as die sentrale tema en die idees daar rondom kon ontstaan het toe hy as joernalis gewerk het. ===Unieke woorde=== Hy het woorde gebruik wat tans in onbruik is, maar waar waarvan die betekenis teenwoordig nog duidelik is: * Mooiighede (''Drosters'', bl1) * Skoenwaks (''Drosters'', bl 28) * Boetelinge (''Drosters'', bl 58) * Sael (''Drosters'', bl 69) * Voetbalbreier (''Vakansie-Avonture'', bl x) * Verplie (''Vakansie-Avonture'', bl 49) * Beurs (ipv beursie, ''Vakansie-Avonture'', bl 52) * Boewetipes (''Vakansie-Avonture'', bl 64) * Kruisvraery (''Vakansie-Avonture'', bl 66) * Stoomskopgraaf (''Van Veld na Pairie'', bl 124) * Gonnel (''Van Veld na Pairie'', bl 233) ===Gebruik van sy voorletters in gepubliseerde boeke=== Die boeke van Hamman Theunissen is gepubliseer onder die voorletters M.H., en nie sy volle voorletters M.W.H. nie, omdat hy blykbaar nie lief was vir sy middelste naam, Wilhelm, nie. ''Koerante-Avontuur'' se auteur is ook verkeerdelik op die web aangegee as N.H. Theunissen (Hamman se broer, Hendrik),<ref>https://www.amazon.co.uk/Koerante-avontuur-Nicolaas-Hendrik-Theunissen/dp/B0018E4KRG</ref> terwyl ''Van Veld na Praiirie'' verkeerdelik op die binne-blad as M.A. en nie M.H. nie, gedruk is. Die buiteblad gee hom egter korrek aan as 'Hamman Theunissen'. ==Gesin en familie== Hamman trou met Sara Meyer op 2 Oktober 1943, drie kinders is gebore: Dirk Johan Hamman (1945), Johanna Petronella (1947-2005) en Andrie Cornelia (1948). Hy was broer van [[N.H. Theunissen]], medeskrywer van die boek: [[''Kommandant-Generaal Hendrik Potgieter'']], saam met Dr. [[Carel Potgieter]]. ==Bronnelys== * Ons eie Boek, Desember, 1944 (''Diamante-avontuur'') * Kerkbode, 18 Oktober 1944 (''Diamante avontuur'') ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== * https://colesberginfo.co.za/history.php * http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0041-47512016000400004 {{DEFAULTSORT:Theunissen, M.W.H.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse vertalers]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1974]] 6314k1fxqv1gs3qrudw5b5ljjasksdw 0 282308 2895914 2846462 2026-04-21T17:17:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895914 wikitext text/x-wiki '''Leierskap''' is 'n navorsingsarea en 'n praktiese vaardigheid wat die vermoë van 'n individu of organisasie om ander individue, spanne of hele organisasies te lei of te bestuur. Leierskap is die vermoë, veral van politici en administrateurs, om 'n groep mense of 'n organisasie te lei. Spesialisliteratuur bespreek verskillende standpunte oor leierskap en kontrasteer Westerse met Oosterse benaderings tot leierskap, en ook (binne die Weste) [[Verenigde State]] teenoor [[Europa|Europese]] benaderings. In die Amerikaanse akademiese omgewing word leierskap gedefinieer as "'n proses van sosiale invloed waarin iemand die hulp en ondersteuning van ander kan aanwend om 'n gemeenskaplike taak te verrig".<ref>{{Cite book|title= An integrative theory of leadership|last= Chemers|first= M.|publisher= Lawrence Erlbaum Associates, Publishers|year= 1997|isbn= 978-0-8058-2679-1|location= |pages= |quote= }}</ref><ref name="Chin 2015">{{Cite journal|last= Chin|first= Roger|year= 2015|title= Examining teamwork and leadership in the fields of public administration, leadership, and management|journal= Team Performance Management|volume= 21|issue= 3/4|pages= 199–216|doi= 10.1108/TPM-07-2014-0037}}</ref> Studie van leierskap het [[teorie]]ë geproduseer wat onder meer op kenmerke, situasionele interaksie, funksie, gedrag, [[Mag (sosiale wetenskappe)|mag]], visie en [[waarde]]s, charisma en intelligensie, fokus. == Verskil tussen leiers en bestuurders == In [[onderneming]]s word daar gewoonlik nie na mense verwys as [[leier]]s nie, maar wel as bestuurders. Dit lyk asof daar 'n verskil is tussen die twee konsepte: bestuur is hoofsaaklik 'n rasionele proses, gefokus op die tegniese aspekte van leierskap. Leierskap het betrekking op veral die meer persoonlike aspekte, waar dit gaan oor die invloed van werknemers om gedrag en prestasie in die gewenste rigting te stuur. Die onderskeid tussen leierskap en bestuur stem ooreen met die onderskeid tussen transaksionele en transformasionele leierskap. * Transaksionele leierskap is gebaseer op uitruilbeginsels. Daar word aanvaar dat werknemers se gedrag gedryf word deur die soeke na aangename en die vermyding van onaangename gevoelens. Bestuurders moet dus uitruilbeginsels gebruik wat tot bevrediging lei (werknemers ontvang 'n beloning vir hul bydrae), en met negatiewe sanksies kan hulle ongewenste gedrag aanpas. Baie vorme van bestuur is vorme van transaksionele leierskap; * Transformasionele leierskap veronderstel dat werknemers hul [[motivering]] nie net van ekstrinsieke faktore nie, maar ook van intrinsieke faktore. [[Gedrag]] word nie net deur die belonings gemotiveer nie, maar ook deur die proses wat tot daardie belonings lei. 'n Leier moet dus in staat wees om sake soos [[norme]], waardes, behoeftes en vermoëns te beïnvloed. == Take van leiers == Gary Yukl het in 1989 vier soorte (groepe) take geformuleer wat leiers in organisasies het:<ref name="Yukl2009">{{cite book|author=Gary A. Yukl|title=Leadership in Organizations|url=http://books.google.com/books?id=hPooAQAAMAAJ|accessdate=23 September 2012|date=1 Januarie 2009|publisher=Prentice Hall|isbn=978-0-13-242431-8}}</ref> * Neem besluite (los probleme op beplan en organiseer, delegeer); * Soek en verskaf inligting; * Ontwikkeling van verhoudings (konflikoplossing, spanbou, netwerk); * Beïnvloed mense. Die eerste twee groepe is hoofsaaklik taakgerig; die laaste twee groepe is hoofsaaklik mense of verhoudingsgerig. == Teorieë oor leierskap == === Tradisionele teorieë === Volgens tradisionele teorieë word die effektiwiteit van leierskap bepaal deur persoonlike eienskappe. Die [[persoonlikheid]] van die leier staan sentraal, en ander faktore is van minder belang. Volgens die “''Great Man / Trait''”-teorieë word leierskap byvoorbeeld bepaal deur aanleg en intelligensie: goeie leiers het aangebore eienskappe wat hulle onderskei van minder goeie leiers. === Situasionele leierskap === Die teorie (of model) van situasionele leierskap lui dat daar vier basiese leierskapstyle is. Dit hang af van die graad van taakoriëntasie en persoonlike oriëntasie van 'n leier. Die teorie stel dat die mees effektiewe leierskapstyl afhang van die situasie, naamlik van die ontwikkelingsvlak van die groep wat gelei word. Leiers kan 'n rigtinggewend, 'n oortuigende (of afrigtinge), 'n deelnemende (of ondersteunende) of 'n delegerende leierskapstyl insluit. In 'n groep wie se groeplede nog relatief onbevoeg is, kan 'n meer riglyngewende leierskapstyl nodig wees waar groeplede meer instruksie en minder vrye ruimte kry. 'n Groep wat baie vaardig is in 'n sekere taak, kan egter meer vryheid kry, byvoorbeeld deur die delegerende leierskapstyl.<ref name="Aronson Wilson Akert 2011">Aronson, E., Wilson, T.D., & Akert, A.M. (2011). Sociale Psychologie (7de ed.). Amsterdam: Pearson Education Benelux.</ref> === Moderne teorieë === Moderne benaderings beklemtoon die charisma van die leiers; die vermoë om 'n buitengewone uitwerking op volgelinge en ondergeskiktes te hê op grond van persoonlikheid alleen. Charismatiese leiers het dikwels 'n sterk behoefte aan mag en 'n groot selfbewustheid. Hierdie benadering stem baie ooreen met die tradisionele siening van leierskap. In die moderne siening word bestuurstegnieke egter ook gewaardeer. Die regte persoonlikheid kan slegs gevind word deur seleksie, kursusse het 'n komplementêre en elementêre funksie. === Doeltreffendheid van leierskap === Daar word soms beweer dat daar minder en minder behoefte is aan leierskap, maar ander sien 'n duidelike herbeoordeling van leierskap. In die praktyk het leierskap nie oorbodig geraak nie, maar verander dit van aard en funksie. Daar word toenemend erken dat die doeltreffendheid van leierskap deur baie faktore en kenmerke bepaal word. Dit is ook die uitgangspunt van die gebeurlikheidsteorie. Die belangrikste gevolgtrekking van die teorie is dat die doeltreffendheid van leierskap afhang van die kenmerke van die leier en die situasie waarin die leier optree. 'n Bekende boek oor effektiewe leierskap is ''The Seven Properties of Effective Leadership'' deur Stephen Covey. == Sien ook == * [[VUCA]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leadership}} {{nl-vertaal|Leiderschap}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bestuur]] 691595a93n1qabinpt9pks4dx57qjuj 0 282628 2895932 2663822 2026-04-21T17:33:48Z Oesjaar 7467 /* Skryfwerk */ verbeter 2895932 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Liu Cixin<br />刘慈欣 | bynaam = | beeld = Geek Bar Tor authors event - Cixin Liu (18397919319).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[23 Junie]] [[1963]] | geboorteplek = Yangquan, [[Shanxi]], [[Volksrepubliek van China]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = Chinees | beroep = Skrywer | ander = | bekend = [[Wetenskapfiksie]] | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Liu Cixin''' (vereenvoudigde [[Chinees]]: 刘慈欣; tradisioneel Chinees: 劉慈欣; [[pinyin]]: ''Liú Cíxīn''; gebore op [[23 Junie]] [[1963]])<ref>[http://www.isfdb.org/cgi-bin/ea.cgi?208409 Summary Bibliography: Cixin Liu]</ref> is 'n Chinese [[wetenskapfiksie]]skrywer.<ref>[http://www.chinadaily.com.cn/cndy/2010-12/17/content_11715438.htm What lies beyond]By Chitralekha Basu and Guo Shuhan, ''China Daily'' {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071223/http://www.chinadaily.com.cn/cndy/2010-12/17/content_11715438.htm |date= 4 Maart 2016 }}</ref> Hy het nege keer die Galaxy-toekenning (China se mees gesogte toekenning vir literêre wetenskapfiksie) gewen, en was ook 'n wenner gewees van die 2015 Hugo-toekenning (vir die ''[[The Three-Body Problem (roman)|The Three-Body Problem]])'' en die Locus-toekenning vir 2017 (vir ''Death's End''), asook 'n benoemde vir die Nebula-toekenning.<ref>{{Cite web |url=http://www.gov.cn/english/2010-08/09/content_1674007.htm |title=Awards for Chinese-language science fictions announced |access-date= 8 Desember 2019 |archive-date= 3 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303211539/http://www.gov.cn/english/2010-08/09/content_1674007.htm |url-status=dead }}</ref> In [[Engels]]e vertalings van sy werke word sy naam in die vorm ''Cixin Liu'' gegee. == Lewe en loopbaan == Liu Cixin is op 23 Junie 1963 in Yangquan, [[Shanxi]], gebore. Liu se ouers het in 'n myn in Shanxi gewerk. Weens die geweld van die [[Kulturele Rewolusie]] is hy gestuur om in sy voorvaderlike tuiste in Luoshan County, [[Henan]], te gaan woon.<ref>Three Body Problem: Author's postscript to the American Edition</ref> Liu studeer in 1988 aan die Noord-Chinese Universiteit van Waterbewaring en Elektriese Krag. Hy werk daarna as 'n [[rekenaaringenieur]] by 'n [[kragsentrale]] in die Shanxi-provinsie.<ref>[https://www.lrb.co.uk/v40/n03/nick-richardson/even-what-doesnt-happen-is-epic Even what doesn’t happen is epic]</ref> == Skryfwerk == Liu noem die Britse skrywers [[George Orwell]] en [[Arthur C. Clarke]] as belangrike literêre invloede.<ref>{{cite news |last1=Misra |first1=Ria |title=This Is What It's Like To Write Science Fiction Novels In China |url=https://io9.gizmodo.com/this-is-what-its-like-to-write-science-fiction-novels-i-1679541435 |work=io9 |publisher=Gizmodo |date=14 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208144339/https://io9.gizmodo.com/this-is-what-its-like-to-write-science-fiction-novels-i-1679541435 |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is as die eerste kuberpoenouteur (''cyberpunk'') van China bestempel nadat sy roman, ''China 2185'', in 1989 gepubliseer is.<ref>{{cite web |url=https://www.franceculture.fr/emissions/la-methode-scientifique/le-corps-cybernetique-quand-la-sf-sincarne |title=Le corps cybernétique : quand la SF s'incarne |last=Martin |first=Nicolas |date=2 November 2018 |website=France Culture |access-date=14 Desember 2018 |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208144447/https://www.franceculture.fr/emissions/la-methode-scientifique/le-corps-cybernetique-quand-la-sf-sincarne |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Liu se beroemdste werk, ''The Three-Body Problem'', is in 2007 gepubliseer (dit is die eerste roman in die ''Remembrance of Earth's Past''-trilogie). Die Amerikaanse skrywer Ken Liu se vertaling van 2014 (gepubliseer deur Tor Books) het die 2015 Hugo-prys vir beste roman gewen.<ref>{{cite web |title=2015 Hugo Awards |url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/ |website=The Hugo Awards |date=31 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509050008/http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2015-hugo-awards/ |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Liu Cixin het dus die eerste skrywer uit [[Asië]] geword wat die beste roman gewen het.<ref>{{cite news |last1=Chen |first1=Andrea |title=Out of this world: Chinese sci-fi author Liu Cixin is Asia's first writer to win Hugo award for best novel |url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win |access-date=27 Augustus 2015 |work=South China Morning Post |date=24 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330093452/https://www.scmp.com/news/china/society/article/1851952/out-world-chinese-sci-fi-author-liu-cixin-asias-first-writer-win |archive-date=30 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Duitse vertaling (wat enkele gedeeltes van die oorspronklike teks bevat wat nie in die Engelse vertaling ingesluit is nie), is in 2016 gevolg.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=1 September 2015 |title=Deutsche Übersetzung von "The Three-Body Problem" könnte nächsten Herbst erscheinen |url=http://german.china.org.cn/culture/txt/2015-09/01/content_36468945.htm |publisher=China Internet Information Center |access-date=8 Maart 2017 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20180308180308/http://german.china.org.cn/culture/txt/2015-09/01/content_36468945.htm |archive-date= 8 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Ken Liu het ook die derde volume van die ''Remembrance of Earth's Past''-reeks, ''Death's End'', in 2016 vertaal.<ref>{{cite web |url=https://lareviewofbooks.org/article/quiet-too-quiet/ |title=Quiet, Too Quiet |last=Canavan |first=Gerry |website=Los Angeles Review of Books |access-date=9 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200102093641/https://lareviewofbooks.org/article/quiet-too-quiet/ |archive-date=2 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ''Death's End'' was 'n Hugo-toekenning vir beste finalis vir 2017 en het 'n Locus-prys vir 2017 vir beste wetenskapfiksie-roman gewen. 'n Film aanpassing van ''The Three-Body Problem'' is uitgestel.<ref name="entgroup">{{cite news |url=http://english.entgroup.cn/news_detail.aspx?id=5822 |title=Premiere of Film based on Acclaimed Sci-fi Novel 'The Three-Body Problem' Pushed Back until 2017 |date=23 Junie 2016 |access-date=24 Junie 2015 |publisher=EntGroup |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417045914/http://english.entgroup.cn/news_detail.aspx?id=5822 |archive-date=17 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Maart 2018 is daar gerugte dat Amazon onderhandel oor die regte vir die projek.<ref>{{cite news |last1=Desta |first1=Yohana |title=Amazon’s Reportedly Dropping $1 Billion for a TV Show to Rival Game of Thrones |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/03/amazon-billion-the-three-body-problem |work=Vanity Fair |publisher=Condé Nast |date=27 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328142124/https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/03/amazon-billion-the-three-body-problem |archive-date=28 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=rights>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/arts/2018-03/23/content_50741719.htm |title=Rights holder won't give up 'Three-Body' series |first=Jing |last=Zhou |website=www.china.org.cn |date=23 Maart 2018 |access-date=19 Junie 2018 |language=az |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208144422/http://www.china.org.cn/arts/2018-03/23/content_50741719.htm |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> YooZoo Pictures het egter 'n verklaring vrygestel in reaksie waarin hy sê dat dit die 'enigste eienaar van die regte vir aanpassings van films en TV-reekse' is.<ref name=rights/> Alhoewel dit oorspronklik in 2017 vrygestel sou word, is 'die projek' onbepaald uitgestel vanweë die interne skommelling van die onderneming en die gerugte 'slegte kwaliteit' van die eerste snit van die film. In Junie 2019 is berig dat daar met 'n geanimeerde aanpassing begin is.<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2019/6/21/18700675/chinese-science-fiction-three-body-problem-tv-series-cixin-liu |title=An animated adaptation of Chinese sci-fi novel The Three-Body Problem is in development |last=Liptak |first=Andrew |date=21 Junie 2019 |website=The Verge |access-date=9 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190729154038/https://www.theverge.com/2019/6/21/18700675/chinese-science-fiction-three-body-problem-tv-series-cixin-liu |archive-date=29 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die film aanpassing van sy kortverhaal ''The Wandering Earth'' is op 5 Februarie 2019 in China vrygestel,<ref>{{cite news |url=https://gbtimes.com/film-based-on-three-body-problem-writers-sci-fi-story-set-for-february-release-in-china |website=gbtimes.com |title=Film based on Three-Body Problem writer's sci-fi story set for February release in China |first1=Asa |last1=Butcher |date=26 Oktober 2018 |access-date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426094635/https://gbtimes.com/film-based-on-three-body-problem-writers-sci-fi-story-set-for-february-release-in-china |archive-date=26 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat binne 2 weke die naasgrootste rolprent by die Chinese loket geword het.<ref>{{cite news |last1=Linder |first1=Alex |title=The Wandering Earth is now the second-highest grossing movie in Chinese history |url=https://shanghai.ist/2019/02/18/the-wandering-earth-is-now-the-second-highest-grossing-movie-in-chinese-history/ |access-date=18 Februarie 2019 |work=Shanghaiist |date=18 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227220245/http://shanghai.ist/2019/02/18/the-wandering-earth-is-now-the-second-highest-grossing-movie-in-chinese-history/ |archive-date=27 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Persoonlike lewe == Liu is getroud en het 'n dogter. Sy vrou en dogter het byna nooit sy werke gelees nie.<ref>{{cite web |title=刘慈欣：《三体》的成功只是特例 |url=http://news.ifeng.com/a/20150830/44547811_0.shtml |website=news.ifeng.com |access-date=11 Julie 2017 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530103545/http://news.ifeng.com/a/20150830/44547811_0.shtml |archive-date=30 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Politieke sienings == Liu se politieke sienings is nou in lyn met die Chinese regering. In sy onderhoud met ''The New Yorker'' in 2019, het hy 'standvastige en onomwonde' steun uitgespreek vir beleid soos Xinjiang-heropvoedingskampe en [[eenkindbeleid]].<ref>{{cite magazine | last = Fan| first = Jiayang| date = 17 Junie 2019 | title = Liu Cixin’s War of the Worlds | url = https://www.newyorker.com/magazine/2019/06/24/liu-cixins-war-of-the-worlds | magazine = The New Yorker | access-date= 27 November 2019}}</ref> ==Bibliografie== ===Romans=== * ''China 2185'' (中国2185) (1989) * ''The Devil's Bricks'' (魔鬼积木) (2002) * ''Supernova Era'' (超新星纪元) (2003) * ''Ball Lightning'' (球状闪电) (2004) * The ''Remembrance of Earth's Past'' trilogy (published in English by Tor Books): ** ''The Three-Body Problem'' (三体) (2007) ** ''The Dark Forest'' (黑暗森林) (2008) ** ''Death's End'' (死神永生) (2010) ===Korter fiksie werke=== '''1999''' * ''The Whale's song'' (鲸歌) (''Science Fiction World'' ) * ''With Her Eyes'' (带上她的眼睛) (''Science Fiction World'' ) * 微观尽头(''Science Fiction World'' ) * 宇宙坍缩(''Science Fiction World'' ) '''2000''' * ''Inferno'' (地火)(''Science Fiction World'' ) * ''The Wandering Earth'' (流浪地球) (''Science Fiction World'' ) '''2001''' * ''The Rural Teacher'' (乡村教师) (''Science Fiction World'' ) * ''Full Spectrum Barrage Jamming'' (全频带阻塞干扰) (''Science Fiction World'' ) * ''The Micro-Age'' (微纪元) (''Science Fiction World]'' ) * 混沌蝴蝶(科幻大王) '''2002''' * ''Devourer'' (吞食者) (''Science Fiction World'' ) * ''Sea of Dreams'' (梦之海) (''Science Fiction World'' ) * ''Sun of China'' (中国太阳) (''Science Fiction World'' ) * 天使时代 (''Science Fiction World'' ) * 朝闻道(''Science Fiction World'' ) * 西洋 '''2003''' * ''The Glory and the Dream'' (光荣与梦想)(''Science Fiction World'' ) * ''The Poetry Cloud'' (诗云) (''Science Fiction World'' ) * ''The Longest Fall'' (地球大炮) (''Science Fiction World'' ) * 思想者(''Science Fiction World'' ) * 文明的反向扩张(''Science Fiction World'' ) '''2004''' * ''Of Ants and Dinosaurs'' (白垩纪往事) * ''The Mirror'' (镜子) (''Science Fiction World'' ) * 圆圆的肥皂泡 '''2005''' * ''The Wages of Humanity'' (赡养人类) (''Science Fiction World'' ) * ''Taking Care of God'' (赡养上帝) (''Science Fiction World'' ) * 欢乐颂 (九州幻想） '''2006''' * ''Mountain'' (山) (''Science Fiction World'' ) '''2010''' * ''Curse 5.0'' (太原之恋) (九州幻想) * 2018年4月1日 '''2011''' * 烧火工(guokr.com) '''2014''' * ''The Circle'' (圆) (''Carbide Tipped Pens: Seventeen Tales of Hard Science Fiction'') '''2016''' * ''Weight Of Memories'' (人生) '''2018''' * ''Fields of Gold'' (黄金原野)(''Twelve Tomorrows'' ) == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == *{{Commons-kategorie inlyn|Liu Cixin}} {{en-vertaal|Liu Cixin}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chinese skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] 4y5fmgg82nvz44217fa682vio9h9t3g 0 282664 2895935 2865334 2026-04-21T17:35:46Z Oesjaar 7467 /* Tot 2008 */ Verbeter 2895935 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Liu Xiaobo<br />刘晓波 | bynaam = | beeld = Portrait of Liu Xiaobo by Wang Liming (2017, cropped).jpg | beeldbeskrywing = Portret van Liu Xiaobo | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = [[28 Desember]] [[1955]] | geboorteplek = Changchun, [[Volksrepubliek van China]] | sterfdatum = [[13 Julie]] [[2017]] | sterfteplek = Shenyang | ouers = | titel = | nasionaliteit = Chinees | beroep = Skrywer, digter | ander = | bekend = Chinese menseregte-aktivis<br />Nobelprys vir Vrede-wenner | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Tao Li (geskei)<br />Liu Xia | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Liu Xiaobo''' (刘晓波, [[Changchun]], [[28 Desember]] [[1955]] – [[Shenyang]], [[13 Julie]] [[2017]]) was 'n [[Chinese]] menseregte-aktivis. Hy is in 2010 met die [[Nobelprys vir Vrede]] bekroon vir sy 'lang en vreedsame stryd om fundamentele [[menseregte]] in [[Volksrepubliek van China|China]]'. Liu was ten tyde van die toekenning in die [[tronk]]; hy is op 8 Desember 2008 gearresteer en meer as 'n jaar later, op 25 Desember 2009, tot elf jaar gevangenisstraf gevonnis. Die rede hiervoor was sy betrokkenheid by die opstel van [[Handves 08]], 'n manifes vir die [[demokrasie|demokratisering]] van China. == Lewensloop == === Tot 2008 === Liu was 'n dosent in [[letterkunde]] aan 'n onderwyserkollege in [[Beijing]]. Aan die begin van die [[Tiananmen-betogings van 1989|Tiananmen-protes]] in April 1989 was hy op 'n studiereis na die [[Verenigde State]]. Hy het na China teruggekeer en was op 4 Junie besig met 'n hongerstaking op die plein, die dag toe die betogings bloedig onderdruk is. Hy is op 6 Junie in hegtenis geneem en het 'n anderhalf jaar in die gevangenis deurgebring. Eers daarna het 'n geregshof hom skuldig verklaar, sonder om te verduidelik op watter gronde hy teregstaan. Die hof het hom onmiddellik daarna vrygelaat. Daarna is dit vir hom onmoontlik gemaak om artikels te publiseer waarin 'n politieke mening sou voorkom.<ref>{{en}}Merle Goldman (1994) ''Sowing the Seeds of Democracy in China.'' Harvard, Boston, {{ISBN|0-674-83007-5}}</ref> Daarom het hy met 'n grootskaalse projek begin waarin hy al vyftienhonderd mense gevra het oor hul idees oor massakultuur. Liu verklaar dat die toegeeflike aard van daardie massakultuur 'n groot bedreiging vir die sosiale toekoms van China is. Hy het geskryf dat China “...'n groot pretpark geword het wat fokus op 'n middelmatigheid wat waarskynlik nêrens anders in die wêreld 'n gelyke het nie: ... Miskien het ons eendag [[demokrasie]] en [[vryheid]], maar dan sal ons geen [[siel]] hê nie.”<ref>{{nl}}Amnesty International (1996) ''Het labyringt van onderdrukking - Mensenrechten in de Volksrepubliek China,'' Amsterdam, {{ISBN|90-6463-108-5}}.</ref> In 1995 was hy agt maande in gevangeniskap. In 1996 beland hy weens sy kritiek op die regering drie jaar in 'n arbeidskamp.<ref name="AI20100211">{{en}}Amnesty International (11 Februarie 2010) [https://web.archive.org/web/20100411093457/http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/news/chinese-authorities-urged-free-activist-liu-xiaobo-20100211 ''Chinese authorities urged to free activist Liu Xiaobo'']</ref> So 'n arbeidshervormingsbesluit is 'n beslissing van die kantoor van openbare veiligheid in China, wat nie 'n regter behels nie. Toe hy in 1999 vrygelaat word, het die [[internet]] in China beskikbaar geword. Waar Liu op buitelandse vriende vertrou het om sy artikels te faks, het hy nou 'n kuberandersdenkende geword. Hy noem die internet [[God]] se geskenk aan China.<ref>{{en}}Jacobs, Andrew & Jonathan Ansfield (8 Oktober 2010) [http://www.nytimes.com/2010/10/09/world/09nobel.html?_r=1&ref=global-home ''Nobel Peace Prize Given to Jailed Chinese Dissident''], New York Times</ref> In 2003 is hy verkies tot president van die Chinese afdeling van die internasionale skrywersorganisasie PEN. Liu is ook 'n [[digter]]. Baie van sy gedigte word opgedra aan sy vrou Liu Xia, soos die gedig "Vir Xia" uit 1997, toe hy in 'n heropvoedingskamp was: Gee my een druppel [[reën]] / laat die betonvloer skyn / gee my een ligstraal / wat wys wat die [[weerlig]] wil / Vertel my een woord / en jy maak hierdie deur oop / waardeur die nag huis toe kan gaan.<ref>{{nl}}Amnesty International, [https://web.archive.org/web/20110312014341/http://www.amnesty.nl/bibliotheek_vervolg/liu_xiaobo_gedicht ''Liu Xiaobo: Geef me één straal licht'']</ref> === Arrestasie in 2008 === Einde 2008 was Liu een van die inisieerders van die teks van Handves 08, 'n manifes wat gevra het vir 'n nuwe [[grondwet]] met die beskerming van [[menseregte]]. Die ope brief het driehonderd ondertekenaars gehad, waaronder regters, akademici, onderwysers, skrywers en enkele lede van die [[Kommunistiese Party van China]]. Later sou die getal ondertekenaars tot meer as tienduisend groei. Vryheid vorm die kern van alle universele regte, insluitend vryheid van uitdrukking, publikasie, geloof, beweging, assosiasie en vergadering. Menseregte word nie deur die [[staat]] toegestaan nie, dit is regte wat almal vanaf geboorte geniet. Demokrasie beteken dat die regering deur die mense verkies word.<ref>{{en}}The New York Review of Books (15 januari 2009) [http://www.nybooks.com/articles/archives/2009/jan/15/chinas-charter-08/ ''China's Charter 08'']</ref> Die manifes is wêreldwyd op 10 Desember 2008, [[Menseregtedag]], bekend gemaak. Twee dae tevore is Liu tuis deur veiligheidsagente weggeneem. Slegs sewe maande later, in Junie 2009, het die polisie in Beijing Liu se aanhouding erken. Hy is op 10 Desember 2009 formeel aangekla vir die aanhitsing om die staat omver te werp.<ref name="AI20100211" /> Diplomate van verskillende ambassades wou sy verhoor bywoon, maar dit is nie toegelaat nie.<ref name="AI20100211" /> Op 25 Desember is Liu tot elf jaar gevangenisstraf gevonnis. Die verhoor duur twee uur en Liu se advokate het hoogstens veertien minute tyd gekry om vir sy belang te pleit.<ref>{{en}}Mufson, Steven (25 december 2009) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/12/24/AR2009122401564.html ''Chinese dissident Liu Xiaobo sentenced to 11 years on 'subversion' charges''], Washington Post</ref> Ander ondertekenaars van Handves 08 is ook gevangenisskap opgelê.<ref>{{en}}Human Rights Watch (8 oktober 2010) [http://www.hrw.org/en/news/2010/10/08/china-liu-xiaobo-s-nobel-spotlights-rights-deficit ''China: Liu Xiaobo's Nobel Spotlights Rights Deficit'']</ref> In die laaste openbare verklaring wat hy voor sy skuldigbevinding, 23 Desember 2009, toegelaat is om te maak, het hy gesê: "Ek het geen vyande nie en ek voel geen haat nie. .... Ek hoop dat ek die heel laaste individu sal wees wat onderdruk word in die eeue-lange inkwisisie van China en dat niemand ná my gestraf sal word vir sy woorde nie. Vryheid van uitdrukking is die fondament van menseregte, die wortel van die mensdom, die moeder van die waarheid. Die uitskakeling van vryheid van uitdrukking vertrap menseregte, versmoor die mensdom, onderdruk die waarheid."<ref>{{nl}}Amnesty International, [https://web.archive.org/web/20110312014336/http://www.amnesty.nl/bibliotheek_vervolg/liu_xiaobo_essay ''Liu Xiaobo: Ik heb geen vijanden - Mijn slotverklaring'']</ref> Liu is in Liaoning in die noordooste van China, die streek waar hy vandaan kom, in die tronk geplaas. Sy vrou mag hom een uur per maand daar besoek.<ref>{{en}}Human Rights Watch (21 december 2009) [http://www.hrw.org/en/news/2009/12/21/china-liu-xiaobo-s-trial-travesty-justice ''China: Liu Xiaobo's Trial a Travesty of Justice'']</ref> In September 2011 is hy toegelaat om die tronk te verlaat, sodat hy by sy pa se begrafnis kon wees.<ref>{{nl}}De Pers (5 Oktober 2011) ''China laat activist Xiaobo eventjes vrij''</ref> ==== Politieke reaksies ==== Die Presidensie namens die [[Europese Unie]] het op 26 Junie 2009 'n verklaring uitgereik oor die "vervolging van mnr. Liu Xiaobo": In die lig van die reg op vryheid van uitdrukking wat deur die Chinese grondwet gewaarborg word en in ooreenstemming met die bepalings van die International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) dat China in 1998 onderteken, doen die Europese Unie 'n beroep op China om die vervolging van mnr. Liu Xiaobo te staak en hom onmiddellik vry te laat."<ref>{{nl}}Raad van de Europese Unie (26 Junie 2009) [http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=PESC/09/72&format=HTML&aged=0&language=NL&guiLanguage=en ''Verklaring van het voorzitterschap namens de Europese Unie over de vervolging van de heer Liu Xiaobo'']</ref> Die Amerikaanse regering het reeds in Desember 2009 sy kommer oor die tronkstraf van Liu uitgespreek.<ref>{{de}}Tagesschau (25 Desember 2009) [https://web.archive.org/web/20091228104421/http://www.tagesschau.de/ausland/chinaprozess104.html ''Verurteilung wegen "Untergrabung der Staatsgewalt" - Chinesischer Dissident muss elf Jahre in Haft'']</ref> === Nobelprys vir Vrede === Liu is in Januarie 2010 genomineer as 'n kandidaat vir die [[Nobelprys vir Vrede]] deur onder andere [[Václav Havel]] en [[Desmond Tutu]]. Daar was 'n ope brief van meer as honderd vooraanstaande Chinese aktiviste wat die kandidatuur van Liu ondersteun het.<ref>{{en}}Yang Jiadai, (4 Oktober 2010) [http://www.rfa.org/english/news/china/nomination-10042010173437.html ''Support for Dissident Nomination''], vertaling van Luisetta Mudie, Radio Free Asia</ref> Perry Link, een van die beroemdste Amerikaanse sinoloë, het oor die moontlike toekenning van die prys gesê: "Na my mening sou die groot belang van so 'n huldeblyk wees om miljoene Chinese mense te ondersteun, beide in die Volksrepubliek en daarbuite, met die die idee dat China meer is as net die Kommunistiese Party." Die Chinese regering het die Noorse Nobelkomitee vooraf gewaarsku om nie die prys aan Liu Xiaobo toe te ken nie.<ref name="Ramzy8-10">{{en}}Ramzy, Austin (8 oktober 2010) [http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2024405,00.html ''Chinese Dissident Liu Xiaobo Wins Nobel Peace Prize''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009195837/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,2024405,00.html |date= 9 Oktober 2010 }}, Time Magazine</ref> Veertien Chinese in ballingskap, waaronder voormalige politieke gevangenes, het die moontlike toekenning van die Vredesprys in 'n brief teengestaan omdat Liu te "gematig" vir die regime sou wees en die gevange ondersteuners van die [[Falun Gong]] "in die steek gelaat" het.<ref>{{en}}64 Tian Wang (1 Maart 2010) [https://web.archive.org/web/20101030235656/http://64tianwang.com/bencandy.php?fid=13&id=5663 ''A letter to the Nobel Peace Prize Committee and Mr. Havel - from Overseas Chinese Concerned with Chinese Democracy - to: Nobel Peace Prize Committee'']</ref> Volgens hulle het die komitee geswig onder die druk van Beijing deur 'n andersdenkende te kies wat met die regering wil saamwerk.<ref name="NRC-obama" /> Op 8 Oktober 2010 het die Noorse Nobelpryskomitee die toekenning van die Nobelprys vir Vrede aan Liu Xiaobo aangekondig. Dit lui in 'n verduideliking: China se nuwe status bring toenemende verantwoordelikheid. China is skuldig aan die oortreding van verskillende internasionale verdrae waaronder sommige wat die land onderteken het, en ook bepalings oor politieke regte in sy eie wetgewing. ... Liu Xiaobo is al meer as twee dekades verbind tot fundamentele menseregte, ook in China. ... Die veldtog vir universele menseregte word deur baie Chinese mense gevoer, sowel binne as buite die land. Weens die ernstige straf wat hom opgelê is, het Liu die prominentste simbool van hierdie verbintenis geword.<ref>{{en}}Nobelcomité (2010) [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2010/press.html Toelichting op prijsuitreiking]</ref> Nog nooit tevore het 'n inwoner van die Volksrepubliek China 'n Nobelprys ontvang nie. Die [[Tenzin Gyatso|veertiende]] [[Dalai Lama]], in ballingskap, word in 1989 met die Nobelprys bekroon, enkele maande na die onderdrukking van die studentedemonstrasies in Beijing. ==== Reaksies ==== Na die seremonie het die destydse Amerikaanse president [[Barack Obama]] betoog vir die onmiddellike vrylating van Liu Xiaobo. Hy het hom 'n oortuigende en dapper verdediger van menseregte en demokrasie genoem.<ref name="NRC-obama">{{nl}}NRC Handelsblad (9 Oktober 2010) [https://web.archive.org/web/20101011012957/http://www.nrc.nl/buitenland/article2629659.ece/Obama_bepleit_vrijlating_Liu_Xiaobo ''Obama bepleit vrijlating Liu Xiaobo'']</ref> Die Chinese regering het gesê die toekenning is onwelvoeglik en het gesê dat " ... Liu 'n [[misdadiger]] is wat sy vonnis moes uitdien. ... Liu se bedrywighede is in teenstelling met die doelstellings van die Nobelprys."<ref>{{en}}Blanchard, Ben (8 Oktober 2010) [http://www.reuters.com/article/idUSTRE6971XY20101008 ''China calls dissident Nobel prize an "obscenity"'']</ref> In 2011 is die wêreldwye lesing aan Liu Xiaobo gewy. Die wêreldlees is 'n inisiatief van Peter-Weiss-Stiftung, gebaseer in [[Berlyn]], wat op 20 Maart 2006 die eerste wêreldlesing op die "Politieke Leundag" gereël het. Op 20 Maart word werk deur die digter Liu in meer as 60 stede en verskillende lande wêreldwyd aangebied. Die oproep ''Freedom for Liu Xiaobo'' is deur meer as 700 skrywers wêreldwyd, waaronder bekende skrywers soos Nobelpryswenners [[J. M. Coetzee]], [[Nadine Gordimer]], Herta Müller, Elfriede Jelinek, asook [[Breyten Breytenbach]], Eliot Weinberger, [[Salman Rushdie]], Vikram Seth, Mario Vargas Llosa, Wolf Biermann en Dave Eggers onderteken. ====Direkte gevolge==== Op die dag van die aankondiging het China die Noorse ambassadeur Svein Saether by die Ministerie van Buitelandse Sake ingeroep, waar die ontevredenheid met die Nobelprys-toekenning uitgespreek is. Terselfdertyd het die Noorse minister van Buitelandse Sake Erik Lahnstein met die Chinese ambassadeur in [[Oslo]] gepraat. Chinese diplomate het dit die vorige week reeds duidelik gemaak dat 'n moontlike toekenning aan Liu skadelike gevolge vir Noorweë sou hê.<ref>{{nl}}Nieuws (8 Oktober 2010) [https://archive.is/20120530213902/http://buitenland.nieuws.nl/613823/china_ontbiedt_noorse_ambassadeur ''China ontbiedt Noorse ambassadeur'']</ref> Die Noorse handelsafvaardiging wat tydens die aankondiging in China was, het egter geen impak op die handel met China verwag nie.<ref>{{nl}}Volkskrant (8 Oktober 2010) [http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3592/Nobelprijzen/article/detail/1031149/2010/10/08/Even-slikken-voor-Noorse-handelsdelegatie-in-China.dhtml ''Even slikken voor Noorse handelsdelegatie in China'']</ref> In China self het die media byna geen aandag geskenk aan die toekenning van die Nobelprys nie.<ref>{{nl}}De Stentor (9 Oktober 2010) [http://www.destentor.nl/nieuws/algemeen/buitenland/7426089/Amper-aandacht-voor-Liu-in-Chinese-media.ece ''Amper aandacht voor Liu in Chinese media'']</ref> Buitelandse kanale soos [[CNN]] wat deur sommige mense in China ontvang kan word, het swart geword tydens beriggewing oor die Nobelprys.<ref>{{en}}Moskwa, Wojciech & Ben Blanchard (8 Oktober 2010) [http://www.reuters.com/article/idUSTRE6964LP20101008 ''China livid as dissident Liu wins Nobel Peace Prize''], Reuters, Oslo/Peking</ref> Desondanks is die aankondiging in verskillende Chinese stede gevier, waarna die polisie tientalle aanhangers gearresteer het.<ref>{{nl}}Nieuwsblad (9 Oktober 2010) [http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF20101009_046 ''Tientallen 'fans' van winnaar Nobelprijs opgepakt in China'']</ref> Liu Xia, vrou van Liu Xiaobo, is deur die Chinese polisie weggeneem en uit Beijing weggeneem. Voordat sy vertrek, het sy aan 'n verslaggewer van ''Radio Free Asia'' gesê dat sy meegedeel is dat sy na haar man geneem word, maar sy het gevrees dat sy buite Beijing in huisarres geplaas sou word.<ref>{{nl}}De Standaard (9 Oktober 2010) [http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=DMF20101009_004 ''Echtgenote Nobelprijswinnaar vrede moet Peking verlaten'']</ref> Nóg Liu Xiaobo, nóg sy vrou Liu Xia, en sy broers is toegelaat om die Nobelprys in Oslo van te ontvang nie. Die owerhede het ook baie druk op ambassadeurs geplaas om nie op 10 Desember na die seremonie te gaan nie.<ref>{{nl}}Nieuwsblad (9 Desember 2010) [http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=X245391 ''19 landen boycotten uitreiking Nobelprijs'']</ref> 'n Alternatiewe vredesprys is in China ingestel: die Konfusius-prys vir vrede. === Siekte en afsterwe === Nadat terminale lewer[[kanker]] by Liu Xiaobo gediagnoseer is, is hy op 26 Junie 2017 deur die Chinese owerhede na 'n hospitaal in Shenyang oorgeplaas. Sy wens om in 'n ander land as China te sterf, is nie toegestaan nie. Liu is op 13 Julie 2017 op 61-jarige ouderdom aan die siekte oorlede.<ref>[http://nos.nl/artikel/2182987-liu-een-held-in-het-westen-verguisd-in-eigen-land.html Liu: een held in het Westen, verguisd in eigen land], de Volkskrant, 13 Julie 2017</ref> Sy as is twee dae later op die see versprei. Volgens vriende wou die Chinese owerhede verhoed dat sy graf 'n fokuspunt van protes word.<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/china-cremates-body-of-jailed-nobel-laureate-liu-xiaobo/2017/07/14/48593bec-6902-11e7-94ab-5b1f0ff459df_story.html?utm_term=.d75af806850e Family scatters Chinese Nobel laureate’s ashes into the sea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181220115758/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/china-cremates-body-of-jailed-nobel-laureate-liu-xiaobo/2017/07/14/48593bec-6902-11e7-94ab-5b1f0ff459df_story.html |date=20 Desember 2018 }}, ''[[Washington Post]]'', 15 Julie 2017</ref> Naas [[Carl von Ossietzky]] was Liu Xiaobo die tweede vredespryswenner wat in aanhouding gesterf het. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == *{{Commons-kategorie inlyn|Liu Xiaobo}} {{nl-vertaal|Liu Xiaobo}} {{Normdata}} [[Kategorie:Chinese skrywers]] [[Kategorie:Wenners van die Nobelprys vir Vrede]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] 9zuoa08ptm4o6z2h3b8x3n2c499kqr4 0 289937 2896081 2876219 2026-04-22T05:23:22Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896081 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict=Slag van Tsoesjima | partof=[[Russies-Japannese Oorlog]] | image=[[Lêer:Mikasa-Bridge-Painting-by-Tojo-Shotaro.png|320px]] | caption=Admiraal Tōgō op die brug van die ''Mikasa'', aan die begin van die Slag van Tsoesjima in 1905. Die seinvlag wat gehys word, verteenwoordig die letter Z, wat 'n spesiale opdrag aan die vloot was. | date= 27–28 Mei 1905 | place=Tsushima-straat<br />{{Koördinate|34|33.98|N|130|9.06|O|type:event|aansig=inlyn,titel}} | result=Beslisende Japannese oorwinning<ref name=Dougherty>100 Battles, ''Decisive Battles that Shaped the World'', Dougherty, Martin, J., Parragon, bl. 144–145</ref> | combatant1={{vlagland|Japannese Keiserryk}} | combatant2={{vlagland|Russiese Ryk}} | commander1={{vlagikoon|Japan}} Tōgō Heihachirō<br />{{vlagikoon|Japan}} Kamimura Hikonojō<br />{{vlagikoon|Japan}} Dewa Shigetō | commander2={{vlagikoon|Russiese Ryk}} Zinowi Rozjestwenski<br/>{{vlagikoon|Russiese Ryk}} Nikolai Nebogatof<br />{{vlagikoon|Russiese Ryk}} Oskar Enqvist | strength1=5 slagskepe <br /> 23 kruisers <br /> 20 torpedojaers <br /> 16 torpedobote plus hulpvaartuie | strength2=8 slagskepe <br /> 3 kusgevegskepe <br /> 8 kruisers <br /> 9 torpedojaers <br /> plus hulpvaartuie | casualties1=117 dood <br /> 583 beseer <br /> 3 torpedobote gesink <br /> (450 ton gesink) | casualties2=4 380 dood <br /> 5 917 gevange geneem <br /> 6 slagskepe gesink <br /> 1 kusslagskip gesink <br /> 14 ander skepe gesink <br /> 7 skepe oorgeneem <br /> 6 skepe ontwapen <br /> ( 126 792 ton gesink) }} Die '''Slag van Tsoesjima''' ([[Japannees]]: 対 馬海 戦, ''Tsushima kaisen''; [[Russies]]: Цусимское сражение, ''Tsoesimskoije srazhenije'') was die laaste en beslissende seeslag van die [[Russies-Japannese Oorlog]] (1904-1905) wat in die [[See van Japan]] plaasgevind het. Die geveg het op 27 en 28 Mei 1905 plaasgevind (14-15 Mei volgens die Juliaanse kalender wat Rusland tot 1917 gebruik het). Die [[Japannese Keiserlike Vloot]] onder admiraal Heihachiro Tōgō het twee derdes van die [[Oosseevloot]] van die [[Russiese Vloot|Russiese Keiserlike Vloot]] onder admiraal Zinowi Rozjestwenski vernietig. Dit was die skeepsvaart se eerste beslissende seestryd wat deur moderne staal-oorlogskeepsvlote geveg is, en die eerste seeslag waarin draadlose telegrafie (radio) 'n kritieke belangrike rol gespeel het.<ref>Brown, David (1990). ''Warship Losses of World War Two''. Arms and Armor Press, Great Britain. {{ISBN|0-85368-802-8}}. bl. 10</ref> == Die Russiese Oosseevloot == Nadat [[Japan]] die Russiese Stille Oseaan-vloot in die Slag om die [[Geelsee]] op 10 Augustus 1904 vernietig het, het Rusland in 1904 sy [[Oosseevloot]] van [[Sint Petersburg]] na die [[Verre Ooste]] gestuur. Die vloot van die Oossee het deur die [[Noordsee]] gevaar en 'n diplomatieke voorval daar veroorsaak deur Britse vissers by die [[Doggersbank]] aan te val in die waan dat hulle Japannees was (die Doggersbank-voorval). Die reis was lank; die bemanning was swak opgelei, ongemotiveerd en ontevrede. Die [[Russe]] se opdrag was om die blokkade van Port Arthur (deesdae Lüshunkou genoem) te verbreek, maar dié stad was reeds ingeneem toe die vloot opdaag; daarom het hulle gepoog om die hawe van [[Wladiwostok]] te bereik. Die Russe kon uit drie seestrate kies op pad na Wladiwostok: die Straat van La Pérouse, die Straat van Tsugaru en die [[Straat van Korea]] tussen Korea en Japan. Admiraal Rozjestwenski het die regstreekse roete gekies. Die Straat van Korea (ook bekend as Straat van Tsoesjima) is oos van die eiland Tsoesjima geleë, wat ongeveer in die middel tussen die Japanse eiland [[Kyushu]] en die Koreaanse skiereiland lê. Die ander twee strate is verder noord; om dit te bereik, sou die vloot aan die oostekant rondom Japan moes vaar. Die Russiese vloot was nie slaggereed vir 'n seegeveg nie: die skepe was 'n geruime tyd ter see, sodat die [[seepokke|aangroeisels]] op die rompe die topsnelheid verminder het: die Russe kon slegs 8 knope (15 km/h) bereik. == Die Japannese Vloot == Die Japannese kanonniers het sedert die begin van die oorlog meer geoefen en het hul teikens dus baie meer gereeld as die Russe getref. Hulle plofkoppe was bedoel om met kontak met die romp van 'n vyandelike skip te ontplof, en die Japannese gebruik ook 'n ander plofstof (genaamd 'shimose', soortgelyk aan meliniet) in hul plofkoppe, wat die skade per treffer baie groter maak as die panserdeurborende plofkoppe van die Russe. Admiraal Tōgō het korrek uit [[Busan]] ([[Korea]]) voorsien dat die Russe langs Tsoesjima wou verbygaan. Die Japannese gewapende vragskip ''Shinano Maru'' het om 04:30 die hospitaalskip ''Orjol'' ontdek wat agterbly het van die res van die vloot. Die oorlogskepe het hul ligte gedoof, maar die hospitaalskepe het met ligte aan gevaar omdat dit verpligtend was. Die ''Shinano Maru'' het gesien dat die hospitaalskip nie kanonne het nie, maar het toe tien ander oorlogskepe in die mis opgespoor en hul posisie na die Japannese vloot gestuur. Die Japannese het 'n snelheid van 16 knope (30 km/h) bereik, twee keer hoër as die Russe, wat dus nie meer kon ontsnap nie. Die Russiese skepe se rompe was vol aangroeisels weens weens die maande van reis om [[Afrika]], wat hulle stadiger gemaak het. Die Japannese vloot het daarin geslaag om sy hoër snelheid te benut deur twee keer 'n 'T-kruising' beweging uit te voer (waardeur alle kanonne op die vyand gerig kan word, terwyl dit byna onmoontlik is om terug te vuur). == Die seeslag == [[Lêer:Oslyabya1903Bizerte.jpg|links|duimnael|Die Russiese slagskip ''Oslyabya'', die eerste oorlogskip wat in die geveg gesink is]] Die Russe vaar van suidwes na noordoos, terwyl die Japannese van wes na noordoos beweeg. Admiraal Tōgō het sy vloot opdrag gegee om om die beurt te draai, wat hom die geleentheid gegee het om sy skepe in 'n koers parallel met die Russiese vloot te plaas. Die twee linies van slagskepe het hul afstand op 6 200 meter gestabiliseer en op mekaar begin skiet. Admiraal Rozjestwenski is uitgeskakel deur 'n plofkopfragment wat sy skedel binnegedring het. Die Russiese vloot het op 27 Mei 1905 die slagskip ''Knjaz 'Soeworof'', ''Osljabja'', ''keiser Aleksander III'' en ''Borodino'' verloor. Die Japannese skepe het geringe skade gely, veral die ''Mikasa''. Die aand het die nagwaak Nebogatof bevel oorgeneem van die Russiese vloot. Die Japannese torpedojaers word in die nag teen die Russiese vloot ontplooi, wat intussen in klein groepies gepoog het om na die noorde te ontsnap. Die ou slagskip ''Nawarin'' is gesink, terwyl die slagskip ''Sisoi Weliki'' en twee ou gepantserde kruisers ''Admiraal Nachimof'' en ''Wladimir Monomach'' so erg beskadig is dat hulle die volgende oggend ontruim moes word. Vier ander slagskepe onder nagwaak Nebagatov moes die volgende dag oorgee. Sy groep bestaan uit slegs een moderne slagskip, ''Orel'', 'n ou slagskip ''Keiser Nikolaas I'' en die twee klein kusslagskepe ''Apraksin'' en ''Senjawin''. Tot die aand van 28 Mei 1905 is individuele Russiese skepe deur die Japannese gejag. Die kleiner kusslagskip ''Admiraal Oesjakof'' het geweier om oor te gee en is deur Japannese pantser[[kruiser]]<nowiki/>s gesink. Die ou kruiser ''Dimitri Donskoi'' het teen ses Japannese kruisers geveg en oorleef tot die volgende oggend toe sy bemanning hom moes kelder weens die skade wat hy opgedoen het. Drie Russiese kruisers, waaronder die ''[[Aurora (kruiser)|Aurora]]'', het na die Amerikaanse vlootbasis in [[Manila]] ontsnap en is geïnterneer. Die vinnige gepantserde seiljag ''Almaz'' (geklassifiseer as 'n 2de-klaskruiser) en twee torpedojaers was die enigste Russiese skepe wat daarin geslaag het om Wladiwostok te bereik. Bykans die hele Russiese Oosseevloot is in die slag in die Straat van Korea vernietig. Die Japannese het slegs drie torpeojaers verloor. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Brown, David (1990). ''Warship Losses of World War Two.'' Arms and Armor Press, Great Britain. {{ISBN|0-85368-802-8}}. * British Naval Attache Reports.(2003) ''The Russo-Japanese War 1904-1905''. The Battery Press, Inc. Nashville, TN. {{ISBN|0-89839-324-8}} * Corbett, Sir Julian. (2015) ''Maritime Operations In The Russo-Japanese War 1904-1905.'' Vol. 1 originally published Jan 1914. Naval Institute Press {{ISBN|978-1-59114-197-6}} * Corbett, Sir Julian. (2015) ''Maritime Operations In The Russo-Japanese War 1904-1905.'' Vol. 2 originally published Oct 1915. Naval Institute Press {{ISBN|978-1-59114-198-3}} * Forczyk, Robert (2009). ''Russian Battleship vs Japanese Battleship, Yellow Sea 1904–1905.'' Osprey. {{ISBN|978-1-84603-330-8}}. * Friedman, Norman. (2008) ''Naval Firepower; Battleship Guns and Gunnery in the Dreadnaught Era.'' Seaforth Publishing, {{ISBN|978 1 84832 185 4}} * {{cite book|last=Evans|first=David C|last2=Peattie|first2=Mark R|title=Kaigun: strategy, tactics, and technology in the Imperial Japanese Navy, 1887–1941|publisher=Naval Institute Press|location=Annapolis, Maryland|year=1997|isbn=0-87021-192-7|ref=harv}} * {{cite book| last = Koenig| first = William| year = 1977|edition= 2004 revised| title = Epic Sea Battles| publisher = Octopus Publishing Group Ltd. | location = London| isbn = 0-7537-1062-5}} * {{cite book|last=Willmott|first=H. P.|title=The Last Century of Sea Power: From Port Arthur to Chanak, 1894–1922, Volume 1|publisher=Indiana University Press|year=2009|isbn=0-41521-477-7|ref=harv}} * [[Alfred Thayer Mahan|Mahan, Alfred Thayer]] (1906). ''Reflections, Historic and Other, Suggested by the Battle of the Japan Sea.'' (Article) US Naval ''Proceedings'' magazine, June 1906, Volume XXXVI, No. 2; US Naval Institute, Heritage Collection. * Massie, Robert K. (1991). ''Dreadnought: Britain, Germany, and the Coming of the Great War.'' Random House, NY. {{ISBN|0-394-52833-6}}. * Pleshakov, Constantine (2002). ''The Tsar's Last Armada; The Epic Voyage to the Battle of Tsushima.'' {{ISBN|0-465-05792-6}}. * Regan, Geoffrey (1992) 'The Battle of Tsushima 1905' in ''The Guinness Book of Decisive Battles'', Guinness Publishing. * Semenoff, Vladimir Captain (1907). ''The Battle of Tsushima.'' Translated by Captain A. B. Lindsay; Preface by Sir George Sydenham Clarke, G.C.M.G., F.R.S., John Murray, London, second edition 1907. * {{cite book|last=Sondhaus|first=Lawrence|title=Naval Warfare, 1815–1914|location=New York|publisher=Routledge|year=2001|isbn=0-41521-477-7|ref=harv}} * {{cite book|last=Stille|first=Mark|title=The Imperial Japanese Navy of the Russo-Japanese War|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2016|isbn=1-47281-121-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Willmott|first=H. P.|title=The Last Century of Sea Power: From Port Arthur to Chanak, 1894–1922, Volume 1|publisher=Indiana University Press|year=2009|isbn=0-25300-356-3|ref=harv}} * Watts, Anthony J. ''The Imperial Russian Navy.'' Arms and Armour Press, Villiers House, 41–47 Strand, London, 1990. {{ISBN|0-85368-912-1}}. == Notas == {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = Slag bij Tsushima }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Japan]] [[Kategorie:Geskiedenis van Rusland]] il4xks2d1i9n279e9ie82dflub4r64k 0 293555 2895865 2893220 2026-04-21T14:35:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895865 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Lisa | bynaam = | beeld = 20240314 Lisa Manoban 07.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Lisa in 2024 | geboortenaam = Pranpriya Manobal | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1997|03|27}} | geboorteplek = Buriram, Thailand | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = | beroep = {{hlist|Kletsrymer|sanger|danser|aktrise}} | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = {{URL|lalisaofficial.com}} | handtekening = }} [[Lêer:BLACKPINK's Lisa for BULGARI June 2023 04.jpg|duimnael|regs|Lisa in ''[[Bvlgari]]'' in Junie 2023]] '''Lalisa Manoban''' (ook gespel Manoban;<ref name=":0" /><ref name=":1" /> gebore Pranpriya Manobal; [[Thai]]: ลลิษา มโนบาล; gebore 27 Maart 1997) is 'n Thaise popmusieksanger,<ref name="ygfam" /><ref name="Huiling" /> [[Kletsrym|kletsrymer]], sanger en danser. Sy staan mononiem as Lisa bekend, en is 'n lid van die Suid-Koreaanse meisiegroep [[Blackpink]], wat in 2016 onder [[YG Entertainment]] begin het. Lisa het in September 2021 haar solodebuut gemaak met haar enkelalbum Lalisa, wat haar die eerste vroulike kunstenaar gemaak het wat 736 000 eksemplare van 'n album in sy eerste week in Suid-Korea verkoop het. Die musiekvideo vir sy hoof-enkelsnit met dieselfde naam het 73,6 miljoen kyke in 24 uur op [[YouTube]] ontvang, wat die rekord opgestel het vir die musiekvideo wat die meeste gekyk is in die eerste 24 uur op die platform deur 'n solokunstenaar. Beide "Lalisa" en die album se virale tweede enkelsnit "Money" het in die top 10 van die Billboard Global 200 gelys. Lalisa het voortgegaan om die eerste album te word deur 'n [[K-Pop]] solis wat 1 miljard strome op Spotify bereik het. Lisa het verskeie eerbewyse deur haar loopbaan verdien, insluitend sewe [[Guinness World Records]], 'n MNet Asian Music Award, 'n Gaon Chart Music Award, en die eerste MTV Video Music Award en [[MTV]] Europe Music Award wat ooit deur 'n K-pop solis gewen is. Sy is die K-pop-kunstenaar wat die meeste gevolg word op Instagram sedert 2019. == Lewe en loopbaan == === 1997–2010: Vroeë lewe en opvoeding === Gebore Pranpriya Manobal op 27 Maart 1997, in Buriram Provinsie, [[Thailand]], het sy later wettiglik haar naam verander na Lalisa, wat beteken "die een wat geprys word", op advies van 'n waarsêer vir voorspoed. Sy is 'n enigste kind en is grootgemaak deur haar Thaise ma, Chitthip Brüschweiler, en die Switserse stiefpa en sjef Marco Brüschweiler. Lisa het sekondêre onderwys by Praphamontree Skool I en II voltooi. Sy is meertalig; saam met haar moedertaal Thai praat sy vlot Koreaans en Engels, sowel as basiese Japannees en Chinees. Nadat sy op die ouderdom van vier vir dansklasse ingeskryf het, het sy gereeld aan kompetisies begin meeding, insluitend in To Be Number One, en het saam met BamBam van Got7 by die elf-lede dansspan We Zaa Cool aangesluit. In September 2009 het die span ingeskryf vir die LG Entertainment Million Dream Sanan World-kompetisie wat op Kanaal 9 uitgesaai is en die Spesiale Spantoekenning gewen. Lisa het ook as skoolverteenwoordiger deelgeneem aan die sangkompetisie Top 3 Good Morals of Thailand, wat vroeg in 2009 deur die Moral Promotion Centre aangebied is, en het as die naaswenner geëindig. === 2012–2015: Pre-debuut aktiwiteite === In 2010, op die ouderdom van 13, het Lisa oudisies gedoen om by die Suid-Koreaanse platemaatskappy YG Entertainment in Thailand aan te sluit. Sy het in haar kinderjare 'n belangstelling in die K-pop-industrie gekry, kunstenaars soos BigBang en 2NE1 bewonder, en het daarna gestreef om 'n soortgelyke pad te volg. Onder die 4 000 aansoekers was sy die enigste individu wat gekwalifiseer het, wat die destydse uitvoerende hoof, Yang Hyun-suk, aangespoor het om Lisa 'n kans te bied om 'n YG Entertainment-leerling te word. By haar oudisie het Lisa ook een van die beoordelaars, Danny Im van 1TYM, beïndruk, wat later haar selfvertroue op die verhoog en haar houding van die verhoog geprys het. In 2011 het Lisa na Suid-Korea verhuis om haar formele opleiding as 'n leerling te begin. Sy het amptelik by die etiket aangesluit as sy eerste nie-etniese Koreaanse leerling op 11 April. In November 2013 het sy in die musiekvideo vir etiketmaat Taeyang se enkelsnit "Ringa Linga" as 'n agtergronddanser saam met lede van etiketmaats en seunsgroepe iKon en Winner verskyn. In Maart 2015 het Lisa haar eerste modelwerk vir die straatklere-handelsmerk Nona9on onderneem, gevolg deur die Suid-Koreaanse skoonheidsmiddelhandelsmerk Moonshot in 2016. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name=":0">{{cite web|title=Title of single by Blackpink's Lisa is her real name|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/08/26/entertainment/kpop/lisa-blackpink-lalisa-manobal/20210826112900544.html|author=Yim Seung-hye|website=Korea JoongAng Daily|date=August 26, 2021|access-date=September 10, 2021|archive-date=September 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210910114715/https://koreajoongangdaily.joins.com/2021/08/26/entertainment/kpop/lisa-blackpink-lalisa-manobal/20210826112900544.html|url-status=live}}</ref> <ref name=":1">{{cite web|title=Blackpink Lisa Deceiving Other Members with Her Real Name???|url=https://mnews.joins.com/article/22677888?IgnoreUserAgent=y#home|author=Ryu Jae-yeon|website=JoongAng Ilbo|date=July 1, 2018|access-date=March 17, 2021|archive-date=May 26, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526081742/https://mnews.joins.com/article/22677888?IgnoreUserAgent=y#home|url-status=dead}}</ref> <ref name="ygfam">{{cite web |title=BLACKPINK |url=http://www.ygfamily.com/artist/main.asp?LANGDIV=K&ATYPE=2&ARTIDX=70 |website=YG Family |accessdate=18 Mei 2019}}</ref> <ref name="Huiling">Huiling, Chew (28 Januarie 2016). Teo, Johanna (red.) [http://teenage.com.sg/happenings/teenage-october-issue-the-throwback-issue/ "The Breakout Kids"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211011120423/http://teenage.com.sg/happenings/teenage-october-issue-the-throwback-issue/ |date=11 Oktober 2021 }}. No. 334. ISSN 0219-9645. OCLC 224927719. </ref> }} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Thaise sangers]] [[Kategorie:Thaise kletsrymers]] [[Kategorie:K-pop]] 93tr0jxvfzin41p9gcqrk4zwr4td2dv 0 294370 2895940 2148058 2026-04-21T17:40:28Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895940 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Lynn Theresa Garafola''' (''Professor Emerita of Dance'',<ref>[https://dance.barnard.edu/profiles/lynn-garafola ''Columbia University - Barnard College Department of Dance: Lynn Garafola. Besoek op 27 Februarie 2020'']</ref> [[12 Desember]] [[1946]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] danshistorikus, taalkundige, kritikus, kurator, dosent en opvoedkundige. As 'n bekwame navorser en skrywer, wat 'n wye belangstelling in die geskiedenis van [[dans]] het, word sy as een van die leidende deskundiges oor die [[Rusland|Russiese]] impresario [[Sergei Diaghilev]] se dansgroep ''[[Ballets Russes]]'' beskou - die invloedrykste dansgeselskap van die 20ste eeu wat tussen 1909 en 1929 groot internasionale sukses behaal het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Garafola, Lynn}} [[Kategorie:Amerikaanse geskiedkundiges]] lq0ypusbic8l84aabkpdq08vwmbil4w 0 299319 2895871 2718890 2026-04-21T14:37:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895871 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Loerietolbos | image = | image2 = | taxon = Leucadendron loeriense | authority = I.Williams, (1967) | synonyms = }} Die '''loerietolbos''' (''Leucadendron loeriense'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]], waar dit in die [[Elandsberg]], [[Baviaanskloof-wildernisgebied|Baviaanskloof]]- en [[Groot-Winterhoekberge (Oos-Kaap)|Groot-Winterhoekberge]] voorkom. Die struik word 2,5&nbsp;m hoog en blom in Desember en Januarie. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die sade word in 'n tol op die vroulike plant geberg en vrygelaat waar dit na die grond val en moontlik deur die wind versprei word. Die plant is eenslagtig, dus is daar aparte plante met manlike en vroulike blomme wat deur insekte bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in sandsteengrond op hoogtes van 450-1200&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Loerie Conebush'' bekend. Die boom se FSA-nommer is 80.7.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Leucadendron loeriense 15416760.jpg Leucadendron loeriense 15416765.jpg Leucadendron loeriense 15680734.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-77 REDLIST Sanbi] * [http://pza.sanbi.org/leucadendron-loeriense PlantzAfrica] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_loeriense.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu.htm Protea Atlas] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704849-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron loeriense}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] a7xt2pfyw1fho2jgql1afylsrl8nqxp 0 300305 2896046 2893050 2026-04-21T21:48:55Z Jcb 223 2896046 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Golden Retriever Carlos (10581910556).jpg|duimnael|Goue apporteerhond]] 'n '''Goue apporteerhond''' of '''golden retriever''' is 'n mediumgrootte, goud- of roomkleurige hond. Die goue apporteerhond word tydens die jag van [[Anseriformes|watervoëls]], byvoorbeeld [[Eend|eende]] en ander wilde voëls, gebruik om die dooie wild te gaan optel en na die jagter te bring.<ref name="Sporting Breeds: Golden Retriever">{{cite web |url=http://www.animalforum.com/dbreed/spgolden.htm |title=Sporting Breeds: Golden Retriever |website=Animal Forum.com. |access-date=30 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604112437/http://www.animalforum.com/dbreed/spgolden.htm |archive-date= 4 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die ras het 'n buitengewone vermoë om die prooi sagkens in hulle bekke op te tel en te dra, sodat die dooie wild onbeskadig na die jagter teruggebring word. Goue apporteerhonde het 'n instinktiewe liefde vir water, en dit is maklik om hulle na basiese of gevorderde gehoorsaamheidsvlakke op te lei. Dit is 'n ras met lang hare, met 'n digte onderste laag wat hulle voldoende hitte bied in koue weer buite die huis. Hulle buitenste laag hare lê plat teen hul liggame en weer water af. Goue apporteerhonde aard goed in voorstedelike of plattelandse omgewings. Hulle gooi heelwat hare af, veral tydens seisoensveranderings, en benodig redelike gereelde versorging. Die goue apporteerhond is oorspronklik in die middel van die 19de eeu in Skotland geteel.<ref name="Golden Retrievers: History">[http://www.k9web.com/dog-faqs/breeds/goldens.html Golden Retrievers: History.] K9web.com. Besoek op 30 November 2007.</ref> Die ras is 'n prominente deelnemer aan hondeskoue vir rasegte honde. Goue apporteerhonde is gewild as hulpverleningshonde vir diegene met [[gestremdhede]], byvoorbeeld as 'n gidshond vir blindes en 'n gehoorhond vir dowes. Daarbenewens kan hulle ook as 'n jaghond en 'n opsporingshond, en om deel van 'n [[Reddingswese|soek- en reddingsoperasie]] te wees, opgelei word. Die ras se vriendelike, minsame geaardheid het tot gevolg dat hulle nie geskik is om 'n professionele waghond te wees nie. Hulle innemende geaardheid maak hulle egter die derde gewildste honderas vir gesinne (per registrasie) in die Verenigde State,<ref>{{cite web |url=http://www.akc.org/news/the-most-popular-dog-breeds-in-america/ |title=AKC Dog Registration Statistics |publisher=AKC.org |access-date=20 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170117192503/http://www.akc.org/news/the-most-popular-dog-breeds-in-america/ |archive-date=17 Januarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> die vyfde gewildste in Brasilië <ref>{{cite web |url=https://www.terra.com.br/vida-e-estilo/mulher/comportamento/conheca-as-10-racas-de-caes-preferidas-entre-os-brasileiros,055a3dfe5eaf2410VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html |title=Conheça as 10 raças de cães preferidas entre os brasileiros |publisher=Terra |access-date=5 September 2017 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221024610/https://www.terra.com.br/vida-e-estilo/mulher/comportamento/conheca-as-10-racas-de-caes-preferidas-entre-os-brasileiros,055a3dfe5eaf2410VgnVCM10000098cceb0aRCRD.html |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Australië, <ref>{{cite web |url=http://www.rspca.org.au/how-you-can-help/campaigns/pedigree-dogs/frequently-asked-questions.html |title=Pedigree Dogs Exposed – FAQ |publisher=RSPCA Australia |access-date=3 Augustus 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130409040048/http://www.rspca.org.au/how-you-can-help/campaigns/pedigree-dogs/frequently-asked-questions.html |archive-date=9 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en die agtste gewildste in die Verenigde Koninkryk.<ref>{{Cite web|url=http://www.thekennelclub.org.uk/download/7748/Top-20.pdf|title=Top twenty breeds in registration order for the years 2008 and 2009|publisher=The Kennel Club|archive-url=https://web.archive.org/web/20110516142417/http://www.thekennelclub.org.uk/download/7748/Top-20.pdf|archive-date=May 16, 2011|access-date=1 Augustus 2010}}</ref> Goue apporteerhonde is selde kieskeurige eters, maar benodig voldoende oefening (twee of meer uur per dag).<ref>{{cite web |url=http://www.the-kennel-club.org.uk/services/public/breed/display.aspx?id=2047 |title=Breed information centre – Retriever (Golden) |publisher=The Kennel Club |access-date=23 Augustus 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130728014341/http://www.the-kennel-club.org.uk/services/public/breed/display.aspx?id=2047 |archive-date=28 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die ras is lief vir speel, maar is ook hoogs opleibaar. == Eienskappe == Die goue apporteerhond is 'n mediumgrootte, sterk geboude ras met 'n digte, golwende, waterwerende pels. As 'n hond wat sy oorsprong in stamboomteling het, en as gevolg van sy wydverspreide historiese gewildheid, het sommige streeksvariasies van die ras ontstaan; daarom weerspieël die drie subtipes van die goue apporteerhond die tipiese variasies in terme van afmetings en pels. Alle goue apporteerhonde is egter blond, geel of goud van kleur, en alle subtipes is vir dieselfde gesondheidsprobleme vatbaar. [[Lêer:Golden_Retriever_dog_at_MAV-USP.jpg|senter|duimnael|300x300px|Skelet van goue apporteerhond]] === Britse honde === [[Lêer:WizzdomOfSoulcharisma.jpg|regs|duimnael|Die goue apporteerhond is die eerste keer in Skotland geteel. Britse goue apporteerhonde is meer gespierd as Noord-Amerikaanse variëteite. Hulle weeg swaarder en het dik pelse.]] Britse-tipe goue apporteerhonde kom algemeen in Europa en Australië voor. Die skedel is breër en die voorkwart is meer gespierd as by ander soorte. Die snoet is gebalanseerd en goed gevorm. Die pels is oor die algemeen ligter van kleur as by die Amerikaanse soorte. Reunhonde is by die skof 56 tot 61 cm hoog; teefhonde se hoogte is tussen 51 en 56 cm. Die aanvaarbare of verwagte gewig van die honde word nie deur die Britse standaard gespesifiseer nie. Die standaard van die Hondeskuilingsklub verlang egter 'n gelykmatige bokant en reguit agterkwart, sonder die effense afwaartse hoekigheid, tiperend van Amerikaanse honde.<ref name="UK Breed Standard">[http://www.thekennelclub.org.uk/services/public/breed/standard.aspx?id=2047 KC Golden Retriever standard.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} UK Kennel Club. Besoek op 30 November 2007.</ref> <ref name="US vs. UK">[http://www.brightongoldens.com/AboutGoldens.html American and the British Golden Retrievers – the same breed?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018013943/http://www.brightongoldens.com/AboutGoldens.html |date=18 Oktober 2014 }} Brighton Goldens.com. Besoek op 8 Desember 2007.</ref> Die oë is rond en donker, in teenstelling met die driehoekige of skuins vorm van hul Amerikaanse eweknieë. Die pelskleur van Britse goue apporteerhonde kan enige kleurskakering van goud of room wees; rooi of mahonie is egter nie aanvaarbaar nie. Oorspronklik was room volgens die Britse standaard 'n onaanvaarbare kleur, maar die standaard is in 1936 hersien om roomkleurig in te sluit. Ten tyde van hierdie hersiening is ooreengekom dat die oorspronklike weglating van room as 'n kleur, as 'n fout beskou moes word, aangesien die oorspronklike "geel" apporteerhonde van die 19de eeu eintlik ligter in kleur was as wat volgens die standaarde voor 1936 toegelaat is. Soos met Amerikaanse goue apporteerhonde, is wit 'n onaanvaarbare kleur wanneer hulle aan skoue en tentoonstellings deelneem. <ref name="White Golden Retrievers">[https://www.grca.org/about-the-breed/articles/english-cream-golden-retrievers/ White Golden Retrievers] Golden Retriever Club of America. Besoek op 8 April 2016.</ref> Die Britse hondeskuilingsklub se standaard word in alle lande behalwe die VSA en Kanada gebruik.<ref name="US vs. UK"/> Goue apporteerhonde het weens hul oorsprong as jaghonde, gespierde liggame met goeie uithouvermoë. === Amerikaanse honde === [[Lêer:GoldenRetrieverSnow.jpg|duimnael|Amerikaanse goue apporteerhond]] Amerikaanse goue apporteerhonde is langer en minder gespierd as ander soorte; reunhonde se hoogte by die skof is tussen 58 en 61 cm; teefhonde se hoogte is tussen 55 en 57 cm. Hul pelse is donkerder van kleur, in verskillende glansende skakerings van goud, met matige veeragtigheid. Wanneer hulle draf, het hulle 'n vrye, gladde, kragtige en goed gekoördineerde gang; wanneer die hond hardloop, kom sy pote byeen in die middel van die balanslyn. <ref name="AKC">[http://www.akc.org/dog-breeds/golden-retriever/#standard ''American Kennel Club'' website, breed standards – Golden Retriever]. American Kennel Club. Retrieved on February 4, 2007.</ref> Die Amerikaanse standaard stel ook vereistes rakende die proporsie, substansie, kop en skedel, nek, lyf, toplyn, voorkwart en agterkwart; in hierdie opsig stem die Amerikaanse-retriever met ander goue apporteerhonde, wat aan ander nasionale standaarde moet voldoen, ooreen. Amerikaanse telers van goue apporteerhonde voer soms hul honde vanaf Brittanje in om voordeel te trek uit die geaardheid en voorkoms van die Britse rasse. === Kanadese honde === [[Lêer:Canadian_Golden_Retriever.jpeg|regs|duimnael|Kanadese goue apporteerhond]] Die Kanadese goue apporteerhond het 'n dunner en donkerder pels en hul hoogte is hoër as dié van ander soorte. Reunhonde se hoogte is 58 tot 61 cm; teefhonde se hoogte is tussen 55 tot 57 cm. Die gewig van reunhonde is tussen 29 en 34 kg, teefhonde weeg tussen 27 en 32 kg. <ref>{{Cite web|url=https://www.ckc.ca/en/Files/Forms/Shows-Trials/Breed-Standards/Group-1-Sporting/RTG-Retriever-Golden|title=Canadian kennel club Golden Retriever|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930004428/http://www.ckc.ca/en/Files/Forms/Shows-Trials/Breed-Standards/Group-1-Sporting/RTG-Retriever-Golden|archive-date=September 30, 2015|access-date=June 1, 2015}}</ref> == Pels en kleur == Soos deur hul naam aangedui word, het goue apporteerhonde pelse wat kan wissel van liggoud- tot donkergoudkleurig. Die bolaag van die pels is waterbestand en effens golwend; hare word regdeur die jaar in klein hoeveelhede gewerp. Die onderlaag is sag en hou die apporteerhond koel in die somer en warm in die winter; hare werp in die lente en herfs. <ref name="Brekka Hervey Larrew">"Golden Retrievers" by Brekka Hervey Larrew</ref> Die hare lê gewoonlik plat teen die buik. Die goue apporteerhond se pels behoort nooit te lank te wees nie, omdat dit onprakties kan wees wanneer hulle in die veld diens doen, veral wanneer hulle dooie wild moet gaan haal. <ref>[http://www.akc.org/dog-breeds/affenpinscher/care/#grooming AKC Golden Retriever standard.] American Kennel Club. Besoek op 4 Februarie 2007.</ref> Die pels van goue apporteerhonde toon matige veeragtigheid aan die agterkant van hul voorpote en 'n groter mate van veeragtigheid aan die voorkante van hulle nekke, agterkant van hul boude en onderkant van hulle sterte. Volgens die Amerikaanse hondeskuilingsklub se standaarde is die pels 'n 'ryk, glansryke goue kleur van verskillende skakerings', wat nie uiterse ligte of buitengewone donker kleure toelaat nie.<ref>{{cite web |url=https://www.akc.org/dog-breeds/golden-retriever/ |title=American Kennel Club |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422054230/https://www.akc.org/dog-breeds/golden-retriever/ |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit laat die kleur van die pels wat aanvaarbaar is, aan die oordeel van beoordelaars by hondeskoue oor. 'Suiwer wit' en 'rooi', sowel as 'swart', word as onaanvaarbaar beskou.<ref name="White Golden Retrievers"/> Die Hondeskuilingsklub van Brittanje laat ook room as 'n aanvaarbare pelskleur toe. <ref name="UK Breed Standard"/> Beoordelaars mag goue apporteerhonde met pienk neuse of honde met 'n gebrek aan pigment, diskwalifiseer. Die goue apporteerhond se pels kan ook mahoniekleurig, wat 'rooikop' genoem word, wees, hoewel dit nie by Britse hondeskoue toegelaat word nie. Namate 'n goue appporteerhond ouer word, kan sy pels donkerder of ligter word, tesame daarmee dat die pels op en rondom die snoet ook merkbaar witter word. Babahondjies se pelse is gewoonlik baie ligter as wanneer hulle volwassenheid bereik. 'n Babahondjie met donkerder oorpunte kan egter aanduidend daarvan wees dat die hond by volwassenheid 'n donkerder kleur sal wees. <gallery widths="170" heights="170"> Lêer:Golden Retrievers dark and light.jpg|Goue apporteerhonde wissel in kleur, van wit tot mahoniekleurig Lêer:Golden Retriever standing Tucker.jpg|Die pels is 'n ryk en glansend in verskillende skakerings van goud. Lêer:4 months old white golden retriever.JPG|'n Vier maand-oue witkleurige goue apporteerhondjie Lêer:Golde33443.jpg|'n Liggoudkleurige hondjie Lêer:Goldensondika.jpg|'n Hond met 'n donkerder pels Lêer:Moose & Rutherford - summer 2016.jpg|Golden apporteerhonde (links) word gereeld met geel labradors (regs) verwar. Een sleutelverskil is dat die labrador baie korter hare het. Lêer:Golden Retriever Adolescent.jpg|Adolessente hond Lêer:Golden Retriever Carlos im herbstlichen Heessener Wald (10577994213).jpg|Volwasse hond </gallery> == Geaardheid == [[Lêer:Golden_Retriever_Carlos_beim_ersten_Dummy-Training_(10577749343).jpg|links|duimnael|Die goue apporteerhond, wat geteel is om dooie wild te gaan optel, is instinktief baie lief vir water en swem.<ref>{{Cite web|url=http://www.pedigree.com/all-things-dog/article-library/golden-retrievers-born-to-swim.aspx|title=Golden Retrievers: Born to Swim - PEDIGREE®|website=www.pedigree.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170225130029/http://www.pedigree.com/all-things-dog/article-library/golden-retrievers-born-to-swim.aspx|archive-date=February 25, 2017|access-date=2017-02-24}}</ref> ]] Die geaardheid van die goue apporteerhond is 'n uitstaande eienskap van die ras, en word beskryf as "vriendelik, saggeaard en selfversekerd".<ref name="UK Breed Standard"/> Goue apporteerhonde is goeie troeteldiere vir 'n gesin, veral omdat hulle geduldig is met kinders. Hulle is nie 'eenmanshonde' nie en is oor die algemeen ewe liefdevol met vreemdelinge en dié wat hulle ken.<ref name="Golden Retriever Extended Breed Standard: Origin of The Golden Retriever">[http://www.grcv.org.au/images/Breed%20Standard%20of%20the%20Golden%20Retriever/Extended%20Breed%20Standard%20of%20the%20GoldenRetriever.pdf Golden Retriever Extended Breed Standard: Origin of the Breed.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180310234101/http://grcv.org.au/images/Breed%20Standard%20of%20the%20Golden%20Retriever/Extended%20Breed%20Standard%20of%20the%20GoldenRetriever.pdf |date=10 Maart 2018 }} grcv.org.au Retrieved on April 8, 2016.</ref> Hul vertrouende, sagte ingesteldheid maak van hulle swak waghonde. <ref name="Canada's Guide to Dogs">[http://www.canadasguidetodogs.com/retrievergolden.htm Canada's Guide to Dogs: Golden Retriever.] Canadasguidetodogs.com Retrieved on December 17, 2007.</ref> Enige vorm van onuitgelokte aggressie of vyandigheid teenoor mense, honde of ander diere, hetsy in die skouring of in die gemeenskap, word by 'n goue apporteerhond as onaanvaarbaar beskou, en is dit nie in ooreenstemming met die karakter van die ras nie. 'n Goue apporteerhond moet ook nie uitermate skugter of senuweeagtig wees nie. <ref name="AKC"/> Die tipiese goue apporteerhond is kalm, van nature intelligent en gehoorsaam en met 'n uitsonderlike wil om plesier te verskaf. Goue apporteerhonde is bekend vir hul intelligensie. Volgens [[Stanley Coren]] se [[The Intelligence of Dogs]], is goue apporteerhonde die vierde mees intelligente hond - gemeet volgens gehoorsaamheid na 'n opdrag. Volgens Coren behoort die eerste drie plekke aan die borderkollie, die poedel en die Duitse herdershond. Tipiese goue apporteerhonde is aktiewe en pretliewende diere. Hulle toon ook die buitegewoon geduldige gedrag van 'n hond wat geteel is om vir ure tydens 'n jagtog stil te sit. Volwasse goue apporteerhonde hou baie daarvan om te werk, en het 'n uitsonderlike vermoë om op 'n gegewe taak te fokus. Hulle sal werk totdat hulle ineenstort, en daarom moet daarteen gewaak word om hulle nie te oorwerk nie. Ander kenmerke wat met hul jagerfenis verband hou, is hul grootte wat dit vir hulle moontlik maak om in en uit bote te skarrel, sowel as hulle buitensporige liefde vir water. Goue apporteerhonde is buitengewoon opleibaar - vanweë hul intelligensie, atletiese vermoëns en hul begeerte om hul hanteerders te behaag - en blink uit in gehoorsaamheidstoetse. Hulle is ook baie mededingend met betrekking tot ratsheid en ander vertoningsaksies. Strawwe opleidingsmetodes is onnodig, omdat goue apporteerhonde gewoonlik baie goed reageer met positiewe en optimale opleidingstyle. <ref name="Golden Retriever: Breed Center">[http://www.fetchdog.com/learn-connect/dog-breed-center/g/golden-retriever/Golden-Retriever/D/lcbreedfactcenter/P/1:5:51:507:5128/I/BR00005128?#facts Golden Retriever.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004133222/http://www.fetchdog.com/learn-connect/dog-breed-center/g/golden-retriever/Golden-Retriever/D/lcbreedfactcenter/P/1:5:51:507:5128/I/BR00005128|date=October 4, 2011}} www.fetchdog.com Retrieved on September 16, 2008.</ref> Goue apporteerhonde kom goed oor die weg met ander honde, katte en die meeste vee. Daar is veral waardering vir hulle hoë vlak van sosialiteit teenoor mense, sowel as hulle kalmte en gewilligheid om te leer. As gevolg hiervan word hulle gereeld as gidshonde, mobiliteitsbystandshonde en as soek- en reddingshonde gebruik. == Gesondheid en lewensduur == [[Lêer:Newborn_Golden_Retriever_Puppies.JPG|duimnael| Die werpsels van goue apporteerhonde bestaan tipies uit vyf tot tien hondjies <ref>{{Cite web|url=http://www.petplanet.co.uk/dog_breed_profile.asp?dbid=33|title=Golden Retriever Dog Breed Profile {{!}} PetPlanet.co.uk|website=PetPlanet|access-date=2017-02-24|archive-date=2017-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224212059/http://www.petplanet.co.uk/dog_breed_profile.asp?dbid=33|url-status=dead}}</ref> ]] [[Lêer:GoldenRetriver_agility_tunnel_wb.jpg|duimnael| Goue apporteerhonde het 'n oorvloed van energie en benodig baie oefening. Hulle presteer gewoonlik uitmuntend by hondekompetisies <ref>{{cite web |url=https://www.totallygoldens.com/14-best-ways-to-exercise-your-golden-retriever/#Agility%20Training |title=14 Best Ways To Exercise Your Golden Retriever |website=www.totallygoldens.com |access-date=24 Februarie 2017 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105203210/https://www.totallygoldens.com/14-best-ways-to-exercise-your-golden-retriever/ |archive-date=5 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] Die gemiddelde leeftyd van 'n goue apporteerhond is ongeveer 11 tot 12 jaar.<ref name="study">[http://www.goldenretrieverfoundation.org/insidepagesdata/healthsurvey/GRCA%20Health%20Survey.pdf The Golden Retriever Club of America, National Health Survey: 1998–1999 (PDF).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207234449/http://www.goldenretrieverfoundation.org/insidepagesdata/healthsurvey/GRCA%20Health%20Survey.pdf}} The Golden Retriever Foundation. Besoek op 4 Februarie 2007.</ref> <ref name="KCsurvey">{{Cite web|url=http://www.thekennelclub.org.uk/download/1563/hsgoldenretriever.pdf|title=2004 Purebred Dog Health Survey for Golden Retrievers|publisher=Kennel Club/British Small Animal Veterinary Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20090424040908/http://www.thekennelclub.org.uk/download/1563/hsgoldenretriever.pdf|archive-date=April 24, 2009|access-date=August 4, 2010}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Longevity and mortality of owned dogs in England}}</ref> Die ras is vatbaar vir spesifieke kwale, daarom moet troeteldiere vir jaarlikse ondersoeke na 'n veearts geneem word . Dit is bekend dat goue apporteerhonde genetiese afwykings en ander siektes kan hê. Heupdisplasie is algemeen by die ras; wanneer 'n babahondjie aangekoop word, moet die stamboom van die hondjie bekend gemaak en nagegaan word om vas te stel of daar 'n geskiedenis van heupdisplasie by die hondjie se voorsate is. Vetsug is ook algemeen by die ras omdat goue apporteerhonde daarvan hou om te eet. Afhangende van die kos en hoe aktief die hond is, behoort babahondjies ongeveer drie koppies kos per dag eet en volwassenes drie tot vyf koppies. <ref name="Brekka Hervey Larrew">"Golden Retrievers" by Brekka Hervey Larrew</ref> == Algemene gesondheidsprobleme == [[Kanker]] is die grootste oorsaak van die ras se sterftes. Volgens 'n gesondheidsstudie wat in 1998 deur die Goue apporteerhondvereniging van Amerika uitgevoer is, veroorsaak kanker 61,4% van Amerikaanse goue apporteerhonde se sterftes. Volgens 'n opname in 2004 deur die Britse hondeskuilingsklub is die syfer 38,8%. <ref name="KCsurvey"/> Hoewel bekende telers wel poog om die babahondjies voor verkope vir afwykings na te gaan, word een-vyfde van die honde deur heup- en elmboogdisplasie geaffekteer. <ref name="health">[https://www.grca.org/find-a-golden/begin-the-search/health-issues-introduction-section-a/ Health Issues – Introduction.] The Golden Retriever Club of America. Retrieved on April 8, 2016.</ref> <ref name="Orthopedic Foundation for Animals">{{Cite web|url=http://www.offa.org/stats_hip.html|title=Orthopedic Foundation for Animals|publisher=Offa.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20101019034631/http://www.offa.org/stats_hip.html|archive-date=October 19, 2010|access-date=December 10, 2011}}</ref> Oogsiektes is ook by die ras moontlik; [[Katarak|katarakte]] is die algemeenste oogsiekte, maar hulle kan ook verskeie ander toestande opdoen. Goue apporteerhonde kan aan hartsiektes,<ref name="health"/> kardiomiopatie en gewrigsiektes lei. Lang hare onder die ore, sowel as onder die buik en bene, koek saam in knope. Indien dit nie versorg word nie sal die harige knope met 'n skêr losgeknip moet word. Dit kan pyn en ongemak veroorsaak, en as dit te lank gelaat word, vererger die probleem. Goue apporteerhonde kan ook aan velsiektes ly; die mees algemene velprobleem is allergieë (wat dikwels lei tot akute, vogtige dermatitis). Hulle is ook dikwels allergies vir [[Vlooi|vlooie]].<ref name="study"/> == Versorging == Dit is nodig om goue apporteerhonde gereeld te versorg en af en toe te bad. Hul werp voortdurend tot 'n mate hare af, maar twee maal per jaar werp hulle geweldig baie hare af. Hulle ore moet gereeld skoongemaak word om oorinfeksies te voorkom. Terwyl dit onvermydelik is dat hulle hare sal werp, sal gereelde versorging (daagliks tot weekliks) die hoeveelheid hare wat hulle verloor verminder. As hulle oormatige hoeveelhede hare verloor, wat tot kaal kolle lei, kan dit 'n aanduiding van spanning of siekte wees. == Aktiwiteite == Die goue apporteerhonde se ywerigheid om te behaag, het tot gevolg dat hulle konsekwente toppresteerders by gehoorsaamheidstoetse en behendigheidsaktiwiteite is. Hul uitstekende swemvermoë stel hulle in staat om die hondesport van dokspring te kan doen. 'n Natuurlike vermoë om voorwerpe te gaan haal, het tot gevolg dat hulle ook mededingend aan ander hondesportsoorte soos vliegbal en veldtoetse deelneem.<ref name="Golden Retrievers: History"/> Aangesien goue apporteerhonde goed opleibaar is, word hulle dikwels vir belangrike take gebruik, byvoorbeeld as gidshonde vir blinde mense, om dwelms of bomme by lughawens uit te snuffel, of om mense tydens aardbewings en ander natuurlike rampe te red.<ref name="Brekka Hervey Larrew">"Golden Retrievers" by Brekka Hervey Larrew</ref> Hierdie ras word ook gereeld vir waterreddingsdoeleindes gebruik. == Oorsprong en geskiedenis == [[Lêer:Water_dog.jpg|regs|duimnael|Goue apporteerhonde is geteel sodat hulle voorwerpe, soos wild, met 'n sagte greep in hulle bekke kan vashou.]] Die goue apporteerhond is oorspronklik in die middel van die 19de eeu in Skotland geteel.<ref name="Sporting Breeds: Golden Retriever" /> <ref name="Golden Retrievers: History"/> Destyds was jag van wilde voëls 'n gewilde sportsoort vir die welgestelde Skotse elite; die bestaande retrieverrasse was egter nie daartoe in staat om wild wat geskiet is in sowel water as op land te gaan haal nie. Aangesien die jagveld deurspek was van riviere en moerasgtige poele, was dit nodig om 'n hond te teel wat op land sowel as in die water die prooi sou kon gaan optel. Gevolglik is die beste waterspanjoels met die bestaande retrievers gekruis, wat gelei het tot die vestiging van die ras wat vandag bekend staan as die goue apporteerhond of goue retriever. <ref>A Spot-it Guide to Dogs/by Mary Ross</ref> Die goue apporteerhond is die eerste keer naby Glen Affric in Skotland, by 'Guisachan', die hooglandgoed van Dudley Marjoribanks, 1ste Baron Tweedmouth, geteel.<ref>Baldwin, Lorna (August 7, 2013) [https://www.pbs.org/newshour/rundown/golden-retriever-gathering/ Golden Retrievers Go ‘Home’ for Gathering in Scottish Highlands] Public Broadcasting System, Newshour, Besoek op 4 Julie 2014</ref> Daar word vermoed dat die ras van die nou uitgestorwe Russiese spoorsnyerhond afkomstig is.<ref>"A Complete Introduction to Golden Retrievers", by Kerry V. Donnelly, p. 14</ref> <ref>"The guide to owning a golden retriever", by Joanne P. Huxley, p. 2</ref> Verbeterings in gewere gedurende die 1800's het daartoe gelei dat meer wilde voëls oor groter afstande en oor toenemend moeilike terrein, geskiet is, wat tot 'n groter verlies aan voëls tydens die jag gelei het. As gevolg van hierdie verbetering in [[Vuurwapen|vuurwapens]], het 'n behoefte aan 'n spesialisretriever ontstaan, omdat daar gevind is dat die patryshond- en jaghondrasse nie die prooi doeltreffend genoeg gaan haal het nie. Daar is dus met die teel van die hond begin om hierdie broodnodige rol te vervul. <ref name="Golden Retriever Extended Breed Standard: Origin of The Golden Retriever"/> Die oorspronklike kruising was afkomstig van 'n geelkleurige retrieverreun, 'Nous', met 'n Tweed waterspanjoelteef, 'Belle'. <ref name="Golden Retrievers: Everything You Need To know">[http://www.goldenretriever-dog.com/ Golden Retrievers: Everything You Need To know.] goldenretriever-dog.com</ref> Die Tweed waterspanjoel is nou uitgesterf, maar was op daardie stadium algemeen in die hierdie gebied. Marjoribanks het Nous in 1865 by 'n ongeregistreerde werpsel retrieverhondjies, met andersins swart golwende pelse, gekoop. In 1868 het hierdie kruising 'n werpsel van vier hondjies opgelewer; hierdie vier hondjies het die basis van 'n teelprogram gevorm wat die Ierse patryshond, die sandkleurige bloedhond, die St. John's waterhond van Newfoundland, en nog twee swart retrievers met golwende pelse, ingesluit. Die bloedlyn is ook ingeteel, en na aanleiding van Marjoribanks se idee van die ideale jaghond, geselekteer. Sy visie was om 'n sterker en meer lewenskragtige hond as die bestaande retrievers, maar ook 'n hond wat saggeaard en opleibaar is, te teel. Russiese skaaphonde word nie in hierdie rekords genoem nie, en ook nie ander werkende honde-rasse nie. Die voorouers van die goue apporteerhond is, in ooreenstemming met Marjoribanks se oorspronklike doelwitte, almal sporthonde. Die goue apporteerhond was aktief en sterk, en kon dooie wild tydens jagtogte met 'n sagte greep in sy bek terugdra.   Verskeie organisasies, behalwe klubs, dra die belange van goue apporteerhonde op die hart. Ras-spesifieke aannemingsplekke soos die Goue apporteerklub van Skotland is so 'n organisasie wat in Augustus 2013 222 goue apporteerhonde by die historiese tuiste van die eerste goue apporteerhond byeengebring het. === In die Verenigde Koninkryk === [[Lêer:Golden_Retriever_Carlos_beim_Ballspielen_am_Nordseestrand_(10577119554).jpg|duimnael|150px|'n Goue apporteerhondjie besig om te speel]] Die registrasie van goue apporteerhonde is vir die eerste keer in 1903 deur die Hondeskuilingsklub as 'Goues met 'n platpels' aanvaar. Die honderas is die eerste keer in 1908 by skoue ten toon gestel, en in 1911 is erkenning aan hulle gegee as 'n retrieverras wat goud-of geelkleurig is. ==== In Skotland ==== In Julie 2006 het die Goue apporteerhondklub van Skotland 'n byeenkoms vir goue apporteerhonde by die geskiedkundige Guisachan-huis gehou. 'n Foto wat deur fotograaf Lynn Kipps geneem is, ter herdenking van die geleentheid, toon 188 goue apporteerhonde; dit is die meeste goue apporteerhonde wat tot op datum in een foto vasgevang is.<ref>{{cite web |url=http://www.goldenretrieverclubofscotland.com/ |title=Golden Retriever Club of Scotland |access-date=22 Desember 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407213830/https://goldenretrieverclubofscotland.com/ |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === In die Verenigde State === Dit het nog 14 jaar geduur voordat die ras in Amerika erken is; dit is in 1925 deur die Amerikaanse hondeskuilingsklub gedoen. In 1938 is die Goue apporteerklub van Amerika gestig. Goue apporteerhonde is die honderas wat die tweede meeste by die Amerikaanse hondeskuilingsklub geregistreer word. Tot en met die jaar 1999 is 62.652 goue apporteerhonde geregistreer; die enigste ras wat meer geregistreer is, is die labrador retriever. <ref>{{Cite journal|title=Top 50 American Kennel Club Registrations.}}</ref> Volgens die hondehandleiding vir rasegte honde, wat deur die Amerikaanse hondeskuilingsklub gebruik word, word goue apporteerhonde aan die hand van die volgende eienskappe beoordeel: kleur, pels, ore, pote, neus, lyf, ens. === In Kanada === Die agbare Archie Marjoribanks het in 1881 'n goue apporteerhond na Kanada geneem; in 1894 is 'Lady' by die AKC geregistreer. Dit is die eerste rekord van die ras in hierdie land. Die ras is in 1927 vir die eerste keer in Kanada geregistreer, en die Goue apporteerhondklub van Ontario is in 1958 gestig. Die medewerkers van die klub was Cliff Drysdale, 'n Engelsman wat 'n Engelse goue apporteerhond na Kanada gebring het, en Jutta Baker, skoondogter van Louis Baker, wat die Northland hondeskulingklub besit het. <ref>[http://grcc.net/index.php/grcc-history/ GRCC History.] Golden Retriever Club of America. Retrieved on April 8, 2016.</ref> Die klub het later jare uitgebrei om die Goue apporteerklub van Kanada te word. === Merkwaardige honde === * Liberty, die presidensiële troeteldier van president [[Gerald Ford|Gerald R. Ford]],<ref>[http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=4445 Remarks at a Dinner Honoring William W. Scranton in Philadelphia, Pennsylvania] - The American Presidency Project at UCSB</ref> en Victory, die presidensiële troeteldier van [[Ronald Reagan]], <ref name="coren">Stanley Coren, ''Why Does My Dog Act That Way?'', Simon and Schuster, 2007, {{ISBN|0-7432-7707-4}}. pp 6.</ref> <ref name="coren2">Stanley Coren, ''Why We Love the Dogs We Do: How to Find the Dog That Matches Your Personality'', Simon and Schuster, 2000, {{ISBN|0-684-85502-X}}. pp. 5.</ref> was beide goue apporteerhonde. Die honderas het ook in 'n aantal films en TV-reekse verskyn, waaronder die ''Air Bud''-filmreeks, ''Full House'', ''Homeward Bound: The Incredible Journey'' en ''Homeward Bound II: Lost in San Francisco'', ''Fluke'', ''Napoleon'', ''Up'', ''Pushing Daisies'', ''You 've Got Mail'', ''The Drew Carey Show'', en ''Cats &amp;amp; Dogs''. ''Cash'' van ''The Fox and the Hound 2,'' sowel as ''Whopper'' van ''Pound Puppies'' was ook goue apporteerhonde wat met ander honderasse gekruis is. * 'n Goue apporteerteef, genaamd Goldie het op die Britse BBC One- kinderprogram ''Blue Peter'' van 1978 tot 1986 verskyn.<ref name="goldie">[https://www.bbc.co.uk/cult/classic/bluepeter/pets/goldie.shtml Blue Peter pets at BBC] Retrieved October 5, 2015</ref> Monty Don, 'n aanbieder van die Britse BBC Two-tuinprogram ''Gardeners'World'', het 'n goue apporteerreun, genaamd Nigel, wat die meeste van die tyd saam met hom op die program verskyn.<ref name="DM">[http://www.dailymail.co.uk/femail/article-2377862/Monty-Don-feared-worst-beloved-retriever-Nigel-paralysed-accident-Then-met-Britains-passionate-pioneering-vet.html Retriever Nigel at] ''[[Daily Mail]]''<span> July 26, 2013</span>. Besoek op 4 Oktober 2015</ref> 'n Goue apporteerhond vertolk die rol van Levi, die ''gehoorhond'' van die titulêre dowe FBI-agent in ''Sue Thomas: F.B.Eye'', wat op die lewe van die werklike [[Sue Thomas]] gebaseer was. * Die PDSA-goue medalje vir dapperheid is aan Orca toegeken * Kira (2019), 'n Engelse goue apporteerteef wat 'n heldin en 'n onmiddellike wêreldsensasie geword het, toe sy twee keer op haar eie haar eienaar bygestaan het om deur ys te breek en twee honde te red wat afsonderlik in 'n bevrore meer vasgekeer was, en hulle gehelp het om die oewer veilig te bereik. Die video van die redding het viraal gegaan, en is in minder as een week meer as 100 miljoen keer gekyk. * Bailey, die troeteldier van die Amerikaanse senator Elizabeth Warren, verskyn in haar 2020-presidensiële veldtog. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Honde]] ly7kjx7btw696wmfmu5wzq0p7tu1es3 0 300332 2895893 2832988 2026-04-21T16:27:23Z Jcb 223 2895893 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Alternatiewe medisyne}} '''Hollandse medisyne''' is tradisionele geneesmiddels wat al vir meer as 200 jaar in Suid-Afrika gebruik word. ==Kissie== Elke huishouding in die tyd van die trekboerpionier en die [[Voortrekkers]] het oor ‘n medisynekissie beskik. Dit was gewoonlik verdeel in vakkies vir flessies en plekke vir pleisters, salwe en ‘n handleiding wat die simptome van die kwale wat die meeste voorgekom het, aangedui het en aanbeveel het watter geneesmiddels en die dosis daarvan wat aangewend moes word. ==Geneesmiddels== Tipiese voorbeelde van die Hollandse medisyne in ‘n huisapteek van daardie tyd was: *hoffmannsdruppels teen senuwees en kopseer *bloedstillende druppels *staaldruppels (dr. Stahl se versterkende drupppels) *Haarlemmerolie (ook bekend as [[haarlemensis]] en harmansdrup) is gebruik teen alle kwale *[[Kajapoetolie]] teen pyn in die ledemate *[[kasterolie]] en [[rabarber]]poeier as purgeermiddels *soetolie teen ‘n loopmaag *kanferolie, [[doepa]]-olie, teerolie *pampoensalf, krampdruppels *witkinapoeier, ‘n middel teen [[malaria]] *groenamara, ‘n bitter medisyne om maagkwale te besweer *Turlingtonbalsem vir nier- en galstene en borsklagtes *Monniksbalsem ("Friar’s balsam’") en ruitersalf teen huidsiektes *[[boegoe]]-essens vir nierkwale en [[rumatiek]] *[[aluin]] om bloeding te stop *jamaika-gemmer vir die maag *[[duiwelsdrek]], [[Balsem Kopiva]], wonderessens, koorswortel, braakwortel, pynstiller, koljandersaad, oogwater *Teen die middel van die 19de eeu het ‘’Croft’s Tincture of Life’’ beskikbaar gekom. Dit was glo doeltrefffend teen perde-, vee- en hondesiektes en selfs slangbyt. ==Geskiedenis== Hierdie Hollandse medisyne in die volksgeneeskunde van die Afrikaner is ‘n voortsetting van die middels en resepte van dr. Carl August van Madai (1739-1816), die dokter by die weeshuis in [[Halle]], Duitsland. Die Von Madai-familie het beroemd geword deur die medisyne wat hulle oor die wêreld heen ten bate van die weeshuis verkoop het. Reeds laat in die 18de eeu is die geneesmiddels in die [[Kaapkolonie]] bekend. Later het Kaapstad se aptekers, en veral dr. C.F. Juritz van die Engel-apteek in Loopstraat, self die medisyne begin vervaardig om die noodhulpkassies op en aan te vul. Ten spyte van die vooruitgang in die mediese wetenskap is sekere van die Hollandese medisyne tans nog in die winkels te koop. ==Naam== Waarskynlik is na die inhoud van die medisyne-kassie aanvanklik verwys as ''Halliese medisyne'' omdat die Von Madai’s in Halle gewoon het. Dit het in die volksmond van die Kaapkolonie se gebruikers Hollandse medisyne geword. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: In the land of afternoon. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1950. *Green, Lawrence G.: Tavern of the Seas. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd *[[P. de V. Pienaar|Pienaar, P. de V.]] (red.): Kultuurgeskiedenis van die Afrikaner. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1966. *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 7. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|9780625003235}} [[Kategorie:Geneesmiddels]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Voortrekkers]] lhu92n2brl205nthfefvikk7658mudq 0 300562 2895915 2686406 2026-04-21T17:18:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895915 wikitext text/x-wiki <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> [[Lêer:Gorki Leninskie 1000 (12073306774).jpg|220px]]<br /><br /> <big>'''Музей В. И. Ленина'''<br />'''W.I. Lenin-museum'''</big><br /> ---- '''Lenin-museumkompleks<br />in Gorki Leninskije''' '''{{vlagland|Rusland}}'''<br /><br /> ---- [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-71043-0003, Wladimir Iljitsch Lenin.jpg|120px]]<br /> '''Wladimir Iljitsj Lenin'''<br /> 1870−1924 ---- '''Geopen in'''<br /> [[1987]]<br /> ---- '''Ligging'''<br /> [[Lêer:LeninDistrictMO Gorki estate 05-2017 img5.jpg|160px]] [[Gorki Leninskije]] [[Moskou-oblast]] ---- '''Status'''<br /> Staats- en historiese museumkompleks ---- '''Webtuiste'''<br> [http://www.mgorki.ru/en/ ''Lenin-museum''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200516120541/http://www.mgorki.ru/en/ |date=16 Mei 2020 }} ---- </div> Die '''Staats- en Historiese Museumkompleks van Gorki Leninskije''', kortweg '''Lenin-museum''' genoem, is gewy aan die lewe van die rewolusionêre Sowjetleier en grondlegger van die [[Sowjetunie]], [[Wladimir Lenin]]. Terwyl sy gebalsemde liggaam in die [[Lenin-mausoleum]] vlakby die [[Moskouse Kremlin]] vertoon word (volgens 'n besluit van [[Josef Stalin]] en teen Lenin se wil en uitdruklike wens), fokus die museumkompleks - wat uit die voormalige Gorki-herehuis en 'n nuwe museumgebou uit die laaste fase van die Sowjetbewind bestaan - op Lenin se privaat lewe en enkele tegnologiese prestasies uit die Sowjet-tydperk. So word hier Lenin se dodemasker, 'n replika van sy Moskouse Kremlinkantoor, sy [[biblioteek]] met duisende boekdele in tien tale en sy privaat voertuig, 'n ''Rolls Royce Silver Ghost Kégresse'' (een van slegs vyftien wêreldwyd), vertoon. [[Lêer:Rolls-Royce Silver Ghost Kégresse.jpg|duimnael|links|Die gerestoureerde ''Rolls Royce Silver Ghost Kégresse'' van 1914, wat in die museum vertoon word, is oorspronklik in 1916 vir tsaar [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] omgebou tot 'n wintervoertuig. Later was dit in Lenin se besit]] Die museum se fokus is in die post-Sowjettydperk, analoog met die amptelike herwaardering van Lenin deur [[Wladimir Poetin]] as die "vernietiger van Rusland",<ref>[https://www.themoscowtimes.com/2016/01/21/putin-slams-lenin-for-laying-atomic-bomb-under-russia-a51544 ''The Moscow Times, 21 Januarie 2016: Putin Slams Lenin for Laying 'Atomic Bomb' Under Russia. Besoek op 3 Mei 2020'']</ref> verskuif na die argitektoniese en kulturele geskiedenis van die landgoed wat temidde van 'n aantreklike landskapstuin geleë is, sowel as die 20ste eeuse geskiedenis en die lewe van die streek se plattelandse bevolking. {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Gorki Leninskiye}} * http://russianmuseums.info/M446 {{Normdata}} [[Kategorie:Museums in Rusland]] t4wjh6fwkz5kpkdewmi8un3seejjykq 0 303532 2895873 2200852 2026-04-21T14:38:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895873 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Louis Aliot | beeld = Louis Aliot 2015 02 (cropped) (cropped).jpg | beeldonderskrif = Louis Aliot in 2015 | birth_date = {{GDEO|1969|9|4}} | party = [[Rassemblement National]] }} '''Louis Aliot''' ([[Toulouse]], 4 September [[1969]]<ref>{{fr}} Bruno Labrousse, « Louis Aliot », "Les politiques ariégeois : 1789-2003", 2004, [https://books.google.fr/books?id=OelnAAAAMAAJ&q=%22Louis+Aliot%22+%2B+%221969%22&dq=%22Louis+Aliot%22+%2B+%221969%22&hl=fr&sa=X&ved=0ahUKEwi5p934sOrgAhUJNBQKHU4bBNkQ6AEIUDAH]</ref>) is 'n [[Frankryk|Franse]] politikus. Hy is in 2014 verkies tot Europese adjunk- en munisipale raadslid van [[Perpignan]], destyds in 2017 in die tweede distrik van die [[Pyrénées-Orientales]]. Hy is in Junie 2017 tot adjunk verkies.<ref>{{fr}} [https://www.lemonde.fr/elections-legislatives-2017/article/2017/06/19/resultats-des-legislatives-2017-louis-aliot-le-vice-president-du-fn-elu-dans-les-pyrenees-orientales_5147101_5076653.html Résultats des législatives 2017 : Louis Aliot, le vice-président du FN, élu dans les Pyrénées-Orientales]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Aliot, Louis}} [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Franse politici]] [[Kategorie:Lede van die Europese Parlement]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Franse advokate]] egj0gmh1pup61lnid1b1jtztdcvgd4o 0 305496 2895843 2895363 2026-04-21T13:02:17Z Jcb 223 2895843 wikitext text/x-wiki Die '''Vlaamse letterkunde''' is die [[letterkunde|letterkundige skat]] wat afkomstig is van [[Vlaandere]], wat histories gesien 'n streek is wat bestaan uit dele van die huidige [[België]], [[Frankryk]] en [[Nederland]]. Tot die vroeë [[19de eeu]] is hierdie [[letterkunde]] as 'n integrale deel van die [[Nederland]]se letterkunde beskou. Nadat [[België]] in [[1830]] onafhanklik van [[Nederland]] geword het, het die begrip Vlaamse letterkunde 'n nouer betekenis gekry, en verwys dit na die Nederlandse taalletterkunde wat in België geproduseer word. Dit bly egter deel van [[Nederlands|die Neerlandistiek]] en van die Nederlandse letterkundige [[Kanon van die Nederlandse letterkunde|kanon]], dieselfde geld in 'n mate ook vir die [[Afrikaanse letterkunde]].<ref>In 1978 wen [[Elisabeth Eybers]] byvoorbeeld die ''Constantjin Huygens-prijs'' vir haar gehele oeuvre.</ref> Volgens [[Daniël Hugo]] het die [[Nederlands]]e — en daarom ook die [[Vlaams]]e– en [[Afrikaanse letterkunde]] — begin met 'n [[gedig|liefdesgediggie]]: ''"[[Hebban olla vogala]] nestas hagunnan / hinase hic enda thu / wat unbidan we nu"'', oftewel in [[Afrikaans]]: "Al die voëls het neste begin / behalwe ek en jy / waarvoor wag ons nou?" Die reëls is byna 900 jaar gelede deur 'n Vlaamse monnik in [[Engeland]] neergekrabbel.<ref>Daniël Hugo ''Vers en Kapittel'', [[Kraal Uitgewers]], Bl. 33, 2018.</ref> == Middeleeuse Vlaamse letterkunde == In die vroegste stadia van die Nederlandse taal was daar 'n aansienlike mate van wedersydse verstaanbaarheid met sommige Duitse dialekte, en sommige letterkundige stukke en outeurs word deur beide taalgebiede as hul eie opgeëis. Voorbeelde hiervan is die twaalfde-eeuse [[digter]] [[Hendrik van Veldeke]], wat deur die [[Nederlands]]e sowel as die [[Duits]]e letterkunde as hul eie geëis word. In die eerste fases van die Vlaamse letterkunde was poësie die oorheersende vorm van literêre uitdrukking. In die [[Lae Lande]], soos in die res van Europa, was romans en [[poësie|liefdespoësie]] aan die howe gewilde [[genre]]s gedurende die [[Middeleeue]]. Een voorbeeld van so 'n [[minnesang]]er was die voormelde Van Veldeke. Die ridderlike [[poësie|epiese poësie]] was ook 'n gewilde genre, en bevat dikwels Koning [[Arthur]] of [[Karel die Grote]] as [[protagonis]] (met die noemenswaardige voorbeeld van ''Karel ende Elegast'', synde Nederlands vir "Karel en die elf-gees/elf-gas"). [[Beeld:Codex Manesse Heinrich von Veldeke.jpg|duimnael|links| [[Hendrik van Veldeke]] in die Codex Manesse, [[14de eeu]] ]] Die eerste Nederlandse skrywer wat by sy naam bekend was, was die twaalfde-eeuse digter [[Hendrik van Veldeke]], 'n vroeë tydgenoot van [[Walther von der Vogelweide]]. Van Veldeke skryf liefdespoësie aan die hof asook 'n [[hagiografie]] van [[Servaas van Maastricht]] en 'n epiese hervertelling van die ''[[Aeneis]]'' in 'n [[Limburgs]]e dialek, wat die Nederlands-Duitse taalgrens oorkruis. 'n Aantal van die oorblywende [[poësie|epies-digterlike]] werke, veral sy romanse aan die howe, was óf kopieë van, óf uitbreidings van vroeëre Duitse of [[Frans]]e pogings, maar daar is voorbeelde van oorspronklike werke (soos die anoniem-geskrewe ''Karel ende Elegast'') en oorspronklike Nederlandse werke wat in ander tale vertaal is (die Nederlandse toneelstuk oor moraliteit getiteld ''Elckerlijc'' vorm die basis vir die Engelse toneelstuk ''"Everyman"''). Behalwe vir ou verhale wat ingebed was in die Nederlandse volksliedere, het feitlik geen egte [[Folklore|Nederlandse volksverhale]] van die Nederlandse oudheid oorgebly nie, en skaars enige eggo van [[Germaanse mitologie]]. Aan die ander kant, het die [[wikt:saga|sage]]s van [[Karel die Grote]] en [[Arthur]] onmiddellik in [[Middelnederlands]]e vorms voorgekom. Hierdie stukke is klaarblyklik bekendgestel deur dwalende minstrele, en vertaal om die nuuskierigheid van edele dames te bevredig. Dit is selde dat die naam van so 'n vertaler ons bereik het. Die ''"[[Chanson de Roland]]"'' is waarskynlik iewers in die twaalfde eeu vertaal, en die [[Vlaamse]] minstreel [[Diederik van Assenede]] het sy weergawe van ''"Floris en Blancheflour"'' as ''"Floris ende Blancefloer"'' in omstreeks 1260 voltooi. Dit lyk asof die Arthuriaanse legende deur sommige Vlaamse koloniste in [[Wallis]] na Vlaandere teruggebring is toe hulle teruggekeer het na hul vaderland. In ongeveer 1250 het 'n [[Brabant|minstreel van die Hertogdom van Brabant]] die ''"Prose Lancelot"'' op bevel van sy ''heer'', Lodewijk van Velthem, vertaal. Hierdie aanpassing, bekend as die ''"Lancelot-Compilatie"'', toon verskeie omvattende verskille met die oorspronklike Franse verhaal, en bevat 'n aantal episodes wat waarskynlik oorspronklik aparte romans was. Sommige hiervan is self vertalings van Franse oorspronklikes, maar ander, soos die ''"Morien"'', blyk oorspronklik te wees. Die ''"Gauvain"'' is voor 1260 deur Penninc en Vostaert vertaal as die ''"Roman van Walewijn"'', terwyl die eerste oorspronklike Nederlandse skrywer, [[Jacob van Maerlant]], homself omstreeks [[1260]] besig hou met verskeie romans wat handel oor die towenaar Merlin en die [[Heilige Graal]]. Die vroegste bestaande fragmente van die epos van ''[[Van den vos Reynaerde|Reinard die Vos]]'' is in [[Latyn]] geskryf deur Vlaamse [[priester]]s, en in omstreeks 1250 is die eerste deel van 'n baie belangrike weergawe in Nederlands, getiteld ''[[Van den vos Reynaerde|Reinard die Vos]]'' (of bloot "Reynard"), geskryf deur [[Willem die Madoc maecte]]. In die werk volg die skrywer vir Pierre de Saint-Cloud, maar nie te nougeset nie; en dus is hy is die eerste werklik bewonderenswaardige skrywer waarmee ons in die Nederlandse letterkunde te doen het. Die tweede deel is bygevoeg deur 'n ander digter, Aernout, van wie ons ook min weet. Die eerste liriese skrywer van die [[Lae Lande]] was [[Jan I van Brabant|Johannes I, Hertog van Brabant]], wat die ''minnelied'' met sukses beoefen het. In [[1544]] het die vroegste versameling Nederlandse volksliedere die lig gesien, en in die bundel word een of twee romanse uit die veertiende eeu bewaar, waarvan ''"Het Daghet in den Oosten"'' die bekendste is. Tot op daardie stadium het die [[Middelnederlands]]e taal se uitset hoofsaaklik die aristokratiese en kloosterordes bedien, en die tradisies van ridderlikheid en godsdiens aangeteken; die grootste deel van die bevolking was egter skaars daarvan bewus. Aan die einde van die dertiende eeu het die Nederlandse letterkunde 'n omwenteling ondergaan. [[Beeld: VanMaerlant.jpg|duimnael|regs|Jacob van Maerlant]]. Die stigter en skepper van hierdie oorspronklike Nederlandse letterkunde was [[Jacob van Maerlant]]. Sy ''"Der Naturen Bloeme"'', wat omstreeks 1263 geskryf is, neem 'n belangrike plek in die vroeë Nederlandse letterkunde in. Dit is 'n versameling van morele en [[satire|satiriese]] stukke wat aan alle klasse van die samelewing gerig is. Met sy ''"Rijmbijbel"'' het hy 'n voorspel gegee tot die moed en vrye denke wat sou gedy tydens die [[Protestantse Hervorming|Hervorming]]. Dit was eers in 1284 dat hy sy meesterstuk, ''"De Spieghel Historiael"'' ("Die Spieël van Geskiedenis") op bevel van graaf Floris V begin het. Hem van Aken, 'n [[priester]] van [[Leuven]] wat omstreeks [[1255]] tot [[1330]] geleef het, was 'n ware aristokraat van gees. Hy het op 'n baie vindingryke en verbeeldingryke wyse die heersende romantiese en didaktiese elemente van die tydperk vermeng. Reeds in 1280 het hy sy vertaling van die ''Roman de la Rose'' voltooi, wat hy waarskynlik begin het gedurende die leeftyd van die skrywer [[Jean de Meung]]. [[Beeld:Jan van Ruusbroec.png|duimnael|links|Jan van Ruusbroec]] Wat [[prosa]] betref, is die oudste stukke Nederlandse prosa wat tans nog bestaan die handveste van dorpe in Vlaandere en [[Zeeland]], gedateer 1249, 1251 en 1254. [[Beatrix van Nasaret]] (1200–1268) was die eerste bekende [[prosa]]skryfster in die Nederlandse taal. Sy het die werk bekend as ''Van seven manieren van heiliger minnen''<ref>Dit is 'n werk uit die vroeë mistiese literatuur wat sewe stadia van liefde beskryf, soos dit gesuiwer en getransformeer word, voordat dit weer na God kan terugkeer. Dit is geskryf in 'n eenvoudige en gebalanseerde prosastyl.</ref> geskryf. Van die ander Nederlandse Christelike mistici wie se skrywes nog bestaan, staan die Brusselse frater Jan van Ruusbroec (1293/4–1381) uit as die "vader van die Nederlandse prosa". 'n Prosavertaling van die [[Ou Testament]] is omstreeks [[1300]] gemaak, en daar bestaan 'n "Lewe van Jesus" wat uit ongeveer dieselfde tydperk dateer. Die digters van die [[Lae Lande]] het reeds in die laat [[Middeleeue]] die waarde van gildes ontdek in die bevordering van [[kuns]]. Die term ''"Collèges de Rhétorique"'' ("Kamers van retoriek") was klaarblyklik in ongeveer [[1440]] aan die howelinge van die [[Hertogdom van Boergondië |Boergondiese]] dinastie bekendgestel, maar die instellings self het lank tevore reeds bestaan. Hierdie literêre gildes, wie se lede hulself ''"Rederijkers"'' of ''"Retorici"'' genoem het, het tot aan die einde van die sestiende eeu voortbestaan en het gedurende die grootste deel van daardie tydperk 'n volkome Middeleeuse karakter behou, selfs toe die invloede van die [[Renaissance]] en die Hervorming hulle verplig het om te verander. Hulle was in byna alle gevalle absoluut middelklas van aard, en was gekant teen aristokratiese idees en neigings in die denke. Van hierdie kamers was die vroegste byna geheel en al besig met die voorbereiding van wonderwerk-toneelstukke. Aan die einde van die vyftiende eeu het die [[Gent]]se kamer soewereine mag begin uitoefen oor die ander [[Vlaandere|Vlaamse]] kamers, wat later in [[Holland|die Hollandse graafskap]] nagevolg is deur die ''Eglantine'' van Amsterdam. Hierdie amptelike erkenning het egter wat die letterkunde betref geen uitwerking gehad nie, en dit was nie in Gent nie, maar in [[Antwerpen]] dat die intellektuele lewe eers werklik begin toeneem het. In Holland het die [[Bourgeoisie|burgers]] slegs die kamers gestig, terwyl die verteenwoordigers van die adellike families in Vlaandere erelede was, en bystand gebied het met geldelike bydraes. Hul ''Landjuwelen'', of ''Toernooie van Retoriek'', waartydens groot pryse toegeken is, was geleenthede waartydens die lede van die kamers hulself kon onderskei. Tussen 1426 en 1620 is minstens 66 van hierdie feeste gehou. Die grootste fees van almal was die fees wat op 3 Augustus 1561 in Antwerpen gehou is. Die [[Brussel]]se kamer het 340 lede gestuur wat almal te perd verskyn het en geklee was in bloedrooi mantels. Die stad Antwerpen het 'n ton goud gegee wat onder 1.893 retorici verdeel is. Na hierdie hoogtepunt het die kamers gou in onguns verval. Die dramatiese stukke wat deur die kamers vervaardig is, het bestaan uit didaktiese rolverdelings en klugte, en die tradisie van Maerlant en sy skool voortgesit. Hulle het baie selde met historiese of selfs met Bybelse persoonlikhede gehandel, maar geheel en al met allegoriese en morele kwessies. Die mees noemenswaardige voorbeelde van Rederijker-teater sluit ''"Mariken van Nieumeghen"'' en ''"Elckerlijc"'' in. (wat in [[Engels]] vertaal is as ''"Everyman"''). Daar kan met selfs groter selfversekerdheid vertel word van die suiwer klugte van die retoriese kamers, omrede sommige van die stukke na ons oorgedra is. Van die skrywers wat bekend was vir hul vaardigheid in hierdie soort werke is [[Cornelis Everaert]] van [[Brugge]] en [[Laurens Janssen]] van [[Haarlem]]. Die materiaal van hierdie klugte is buitengewoon vurig en ongetemd, en bestaan uit 'n ruwe geskerts, ten koste van die [[priester]]klas, dwase ou mans en hul ligsinnige vrouens. Die kamers het ook die komposisie van liedere aangemoedig, maar met baie min sukses; hulle het geen [[Poësie|liriese gedigte]] van 'n meer geniale aard of meer aansienlik as die deur [[Matthijs de Castelein]] (1488–1550) van [[Oudenaarde]], skrywer van ''"De Conste van Rhetorijcken"'' ("Die kuns van Retoriek"), voortgebring nie. [[Beeld:BijnsRefereinen.png|duimnael|regs|200px|Titelblad van Anna Bijns se eerste volume van ''"Refereinen"''(1528).]] [[Lêer:Portrait of Willem Ogier by Gaspar Bouttats.jpg|duimnael|regs|200px|Portret van Willem Ogier, etswerk deur Gaspar Bouttats vir die publikasie van ''"De seven hooft-sonden"'' in 1682 ]] Die eerste skrywer wat die Nederlandse taal met 'n nougestte en opvallende grasie en noukeurigheid van styl gebruik het, was 'n vrou en 'n erkende teenstander van [[Lutheranisme]] en [[Protestantse Hervorming|gereformeerde denke]]. Die moderne Nederlandse letterkunde begin daadwerklik met Anna Bijns (ca. 1494–1575). Bijns, wat vermoedelik in 1494 in Antwerpen gebore is, was 'n skoolmeester in die stad van middeljarige leeftyd. Sy voed gedurende haar bejaarde jare steeds die jeug op in die [[Rooms-Katolisisme|Katolieke godsdiens]]. Sy is op 10 April 1575 oorlede. Uit haar werk weet ons dat sy 'n non was en dat sy 'n posisie van invloed in [[Antwerpen]] beklee het. Bijns se hoofonderwerpe was [[religie]] en die karakter van [[Martin Luther|Luther]]. In haar eerste bundel poësie (1528) word die Lutherane skaars genoem, en word gefokus op haar persoonlike geloofservaring. In die digbundel van 1538 is elke bladsy gevul met 'n uitskellery teen die Lutherane. Anna Bijns se bestaande gedigte is in die vorm van ''"refereinen"'' (refreine). Haar beheersing oor versvorm word as merkwaardig beskou. Met die geskrifte van Anna Bijns sluit die periode van Middelnederlands af, en begin [[Nederlands|moderne Nederlands]]. == Skeuring tussen Noord en Suid == [[Vlaandere]] het tot [[1579]] 'n politieke en kulturele geheel met [[Nederland]] gevorm, toe die [[Protestantse]] noordelike provinsies (deel van die hedendaagse [[Nederland]]) as gevolg van die [[Hervorming]] van die [[Rooms-Katoliek]]e suide, wat onder Spaanse bewind gebly het, afgebreek het. Terwyl die [[Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande]] getuie was van die [[Goue Eeu]], het die Suidelike-Nederlande oorlog en ellende onder Spaanse besetting ondergaan. Soos wat die [[Protestante]] uit die [[Rooms-Katolieke|Katolieke]] Suid-Nederland gevlug het, het die eens welvarende hawestad [[Antwerpen]] begin kwyn as 'n metropool, tot voordeel van dorpe en stede in die Nederlande soos [[Amsterdam]], [['s-Gravenhage]], [[Rotterdam]] en [[Utrecht (stad)|Utrecht]]. As gevolg van hierdie politieke ontwikkelinge het die letterkunde in die suide, Vlaandere en [[Brabant|Hertogdom van Brabant]] van karakter verander. Die hoogbloei van die Middeleeuse letterkunde het skielik tot 'n einde gekom, terwyl die Noorde in die [[17de eeu]] 'n "Goue Eeu" in die kunste, insluitende letterkunde, gehad het. Met die massa-uittog van Vlaamse intellektuele na die Nederlandse Republiek, het literêre aktiwiteite in Vlaandere feitlik tot stilstand gekom. In die Frans-besette deel van Vlaandere was 'n paar groot figure aktief, waaronder [[Dominic De Jonghe]] (1654–1717) wat ''"Le Cid"'' deur [[Pierre Corneille]] in Nederlands vertaal het, die digter [[Michiel de Swaen]] ( 1654-1707) wat die epos ''"Het Leven en Dood van Jezus Christus"'' (1694) en die komedie ''"The gecroonde leerse"'' ("Die gekroonde laarse") geskryf het, en [[Willem Ogier]], wat bekend is om die komedie ''"Droncken Heyn"'' (1639) asook 'n dramareeks getiteld ''"De seven hooft-sonden"'' (1682). Gedurende die [[18de eeu]] was die Vlaamse letterkundige uitset op 'n laagtepunt. In 1761 het [[Jan Des Roches]], wat gebore is in [[Den Haag]], die ''"Nieuwe Nederduytsche spraek-konst"'' geskryf, te wete Nederlandse grammatika wat gepoog het om die gebruik van [[Latyn]] as kultuurtaal en [[Frans]] as die prestige-taal uit te daag deur 'n gestandaardiseerde suid-Hollandse (Vlaamse) taal te standaardiseer, ontwikkel en te vestig. Die Brusselse advokaat Jan-Baptist Verlooy (1746–1797) het die ''"Verhandeling op d'onacht der moederlyke tael in de Nederlanden"'' (Verhandeling oor die verwaarlosing van die moedertaal in Nederland) (1788) geskryf, 'n verslag oor die status van die Nederlandse taal en die minagting waarmee dit behandel is. Ander belangrike skrywers sluit in [[Willem Verhoeven]] (1738–1809), [[Charles Broeckaert]] (1767–1826) (skrywer van die gewilde Vlaamse roman ''"Jelle en Mietje"''), en [[Jan-Baptist Hofman]] (1758–1835), skrywer van middelklas-tragedies. == Hereniging en 'n hernieude skeuring == Na die afloop van die [[Napoleontiese Oorloë]] is België en Nederland in 1815 onder die Nederlandse regering herenig as die Verenigde Koninkryk van Nederland. Die hereniging het gelei tot 'n groter erkenning van die [[Nederlands]]e taal in [[België]]. Wrokke teen die Nederlandse regering deur die [[Frans]]sprekende elite en die [[Katolieke Kerk]] het egter 'n klimaat geskep waarin die Belge in 1830 teen die Nederlandse regering in opstand gekom het, 'n gebeurtenis wat bekend staan as die Belgiese rewolusie. [[Beeld:Willems Jan Frans AMVC 070506.gif|duimnael|200px|regs|Jan Frans Willems]] Die onmiddellike resultaat van die Belgiese Rewolusie was 'n reaksie teen alles wat met die Nederlanders verband hou, en 'n ingesteldheid om die Franse taal as die taal van vryheid en onafhanklikheid te beskou. Die voorlopige regering van 1830 het die amptelike gebruik van die [[Nederlands]]e taal onderdruk, wat verneder en tot die rang van 'n ''patois'' verminder is. '''[[Jan Frans Willems]]''' (1793-1846) was vir 'n aantal jare voor 1830 'n voorstander van die gebruik van die [[Nederlands]]e taal. Hy het sy bes gedoen om die wrywing tussen [[Nederland]] en [[België]] te besleg en om 'n skeiding te voorkom. As argivaris van [[Antwerpen]] het hy toegang gehad tot direkte bronne wat hom toegelaat het om 'n geskiedenis van die Vlaamse letterkunde te skryf. Na die rewolusie het sy simpatie met Nederlands dit nodig gemaak dat hy vir 'n ruk 'n lae profiel moes hou, maar in 1835 het hy hom in [[Gent]] gevestig en hom gewy aan die ontwikkeling en opbou van die Nederlandse taal. Hy het ou Vlaamse klassieke skrywers se werke geredigeer, soos [[Van den vos Reynaerde|Reinaert de Vos]] (1836), die rymende ''"Kronieke van [[Jan van Heelu]]"'', Jean Leclerc ens. Hy het hom omring met 'n groep mense wat bestaan het uit onder andere die chevalier [[Philip Blommaert]] (1809–1871), [[Karel Lodewijk Ledeganck]] (1805–1847), [[Frans Rens]] (1805–1874), [[Ferdinand Augustijn Snellaert]] (1809–1872), [[Prudens van Duyse]] (1804–1859), en andere wat die gebruik van die Nederlandse taal ondersteun het. Philipp Blommaert, wat op 27 Augustus 1809 in Gent gebore is, het in 1834 in sy geboortedorp die ''"Nederduitsche letteroefeningen"'', 'n oorsig vir nuwe skrywers, ontwikkel. Hierdie tydskrif is vinnig gevolg deur ander Vlaamse organisasies, en deur letterkundige verenigings vir die bevordering van Nederlands in Vlaandere. In 1851 is 'n sentrale organisasie vir Vlaamse propaganda voorsien deur 'n vereniging wat vernoem is na die vader (Jan Frans Willems) van die beweging, naamlik, die ''Willemsfonds''. Die [[Rooms-Katolieke]] Vlaminge het in 1874 die mededingende ''Davidsfonds'' gestig, wat vernoem is na die energieke [[Jean-Baptist David]] (1801-1866), professor aan die ''Universite Catholique de Louvain'' ([[Leuven]]), en die skrywer van 'n Nederlandse geskiedenisboek oor België (''"Vaderlandsche historie"'', Leuven, 1842-1866). As gevolg hiervan is die Nederlandse taal op 'n gelyke voet geplaas met Frans in die regsberoepe; en ook wat administratiewe aangeleenthede betref; in onderskeidelik 1873 en 1878; en in 1883 in die skole. Uiteindelik is daar in 1886 'n Vlaamse Akademie op koninklike gesag in Gent opgerig, waar daar reeds in 1854 'n kursus in Vlaamse letterkunde op die been gebring is. [[Beeld:Hendrik Conscience.jpg|duimnael|150px|links|Hendrik Conscience]] Die aansprake van die Vlaamse skool is geregverdig deur die verskyning (1837) van ''"In 't Wonderjaer 1566"'' deur '''[[Hendrik Conscience]]''', wat nasionale entoesiasme opgewek het deur die heldhaftige stryd van die Vlaminge teen die Spanjaarde te beskryf. Conscience sou uiteindelik sy grootste suksesse behaal met die beskrywing van die hedendaagse Vlaamse lewe, maar sy historiese romanse en sy gewilde geskiedenis van Vlaandere het gehelp om 'n basis te verskaf aan 'n beweging wat deur professore en geleerdes begin is. Die eerste digter van die nuwe skool was [[Karel Lodewijk Ledeganck]], waarvan die bekendste gedigte die van die drie susterstede van [[Brugge]], [[Gent]] en [[Antwerpen]] is (''"De drie zustersteden, vaderlandsche trilogie"'', Gent, 1846). Hierin lewer hy 'n passievolle protes teen die aanvaarding van Franse idees, maniërismes en taal, en die verwaarlosing van die Vlaamse tradisies. Die boek het vinnig 'n plek ingeneem as 'n Vlaamse klassieke werk. Ledeganck, 'n landdros, het ook die Franse kode in Nederlands vertaal. [[Jan Theodoor van Rijswijck]] (1811–1849) het, nadat hy as vrywilliger in die veldtog van 1830 gedien het, hom as 'n klerk in Antwerpen gevestig en een van die grootste voorstanders van die Vlaamse beweging geword. Hy het 'n reeks politieke en satiriese liedjies geskryf wat bewondering by die publiek opgewek het. Die romantiese en sentimentele digter, [[Jan van Beers]], was tipies Vlaams in sy opregte en morele lewensbeskouing. [[Prudens van Duyse]], waarvan die mees ambisieuse werk die epiese ''"Artevelde"'' (1859) is, word die beste onthou vir sy digbundel (1844) vir kinders. [[Peter Frans Van Kerckhoven]] (1818–1857), 'n boorling van Antwerpen, het romans, gedigte, dramas en 'n werk oor die Vlaamse herlewing geskryf (''"De Vlaemsche Beweging"'', 1847). Antwerpen was die woonplek van die realistiese romanskrywer [[Jan Lambrecht Domien Sleeckx]] (1818–1901). Hy was van beroep 'n inspekteur van skole en was 'n ywerige joernalis en literêre kritikus. Hy was een van die stigterslede in 1844 van ''"Vlaemsch Belgie"'', die eerste dagblad wat die Vlaamse belang vooropgestel het. Sy werke bevat 'n lang lys toneelstukke, waaronder ''"Jan Steen"'' (1852), 'n komedie; ''"Gretry"'', wat in 1861 'n nasionale prys verwerf het; ''"Vissers van Blankenberge"'' (1863); en die patriotiese drama ''"Zannekin"'' (1865). Sy talent as romansier het lynreg gestaan teenoor die idealisme van Conscience. Hy was presies, nugter en konkreet in sy metodes, en het staatgemaak op sy versameling van noukeurig waargenome detail. Hy was veral suksesvol in die beskrywing van die lewe van die skeepskwartiere van sy geboortedorp. Sy romans sluit in : ''In't Schipperskwartier'' (1856), ''Dirk Meyer'' (1860), ''Tybaerts en Cie'' (1867), ''Kunst en Liefde'' (1870), en ''Vesalius in Spanje'' (1895). Sy volledige werke is in 17 volumes versamel (1877-1884). [[Jan Renier Snieders]] (1812–1888) het romans geskryf wat handel oor Noord-Brabant; sy broer, [[August Snieders]] (1825–1904), het begin met die skryf van historiese romans in die styl van Conscience, maar sy latere romans is satires van die samelewing van daardie era. Meer oorspronklike talent is vertoon deur [[Anton Bergmann]] (1835–1874), wat onder die skuilnaam Tony titels soos o.a. ''Ernest Staas, Advocaat'' geskryf het, wat die twintigste letterkundige prys in 1874 verwerf het. In dieselfde jaar het die ''Novellen'' deur die susters Rosalie Loveling (1834–1875) en Virginie Loveling (1836–1923) verskyn. Hierdie eenvoudige en aangrypende verhale is gevolg deur 'n tweede bundel in 1876. Die susters het in 1870 'n bundel gedigte gepubliseer. Virginie Loveling se fyn en presiese waarnemingsvermoë het haar spoedig een van die voorste Vlaamse romanskrywers gemaak. Haar politieke sketse, getiteld ''"In onze Vlaamsche gewesten"'' (1877), is onder die skuilnaam W. G. E. Walter gepubliseer. ''Sophie'' (1885), ''Een dure Eed'' (1892) en ''Het Land der Verbeelding'' (1896) is van haar bekendste latere werke. [[Reimond Stijns]] (1850–1905) en [[Isidoor Teirlinck]] (1851–1934) het in samewerking een van die gewildste romans getiteld ''"Arm Vlaanderen"'' (1884) geskryf, asook enkele ander, maar daarna afsonderlik geskryf. [[Cyriel Buysse]], 'n neef van Virginie Loveling, was 'n dissipel van [[Émile Zola]]. ''Het Recht van den Sterkste'' (1893) bied 'n blik op die rondloperlewe in Vlaandere; ''Schoppenboer'' (1898) handel oor die moeilike lewe van 'n lyfeiene; en ''Sursum corda'' (1895) beskryf die engheid en godsdienstigheid van die dorpslewe. Wat die [[poësie]] betref, het [[Julius de Geyter]] (1830–1905), die skrywer van 'n vertaling van ''Reinaert'' (1874, 'n epiese gedig wat o.a. oor Karel V handel (1888) ) asook 'n sosiale epos in drie dele gelewer getiteld ''"Drie menschen van in de wieg tot in het graf"'' (1861), waarin hy radikale- en humanitêre standpunte voorhou. Die liedjies van [[Julius Vuylsteke]] (1836–1903) is vol liberale en patriotiese ywer; maar sy latere lewe was eerder aan politiek as letterkunde gewy. Hy was die leidende gees van 'n studentevereniging in Gent wat die verspreiding van Vlaamse beskouings ten doel gehad het; die ''Willemsfonds'' was baie daarteenoor verskuldig. Sy ''Uit het studentenleven'' verskyn in 1868, en sy gedigte is in 1881 gebundel. Die gedigte van Mme van Ackere (1803–1884), née [[Maria Doolaeghe]], was op die Nederlandse oorspronklikes geskoei. [[Joanna Courtmans]] (1811–1890), née Berchmans, se roem is eerder aan haar verhale as aan haar gedigte toe te skryf; sy was bo alle ander oorwegings 'n moralis, en haar vyftig verhale is derhalwe lesings oor die ekonomie en praktiese deugde. Ander digters was [[Emmanuel Hiel]], skrywer van komedies, opera libretti en 'n paar bewonderenswaardige liedere; die abbé '''[[Guido Gezelle]]''', wat godsdienstige en patriotiese gedigte in die dialek van Wes-Vlaandere geskryf het; [[Lodewijk de Koninck]] (1838–1924), wat 'n groot epiese onderwerp aangepak het in ''Menschdom Verlost'' (1872) en [[Johan Michiel Dautzenberg]] (1808–1869) van [[Heerlen]], skrywer van 'n bundel sjarmante ''Volksliederen''. Die beste werk deur Dautzenberg is vervat in die postuum volume uit 1869 wat gepubliseer is deur sy skoonseun, [[Frans de Cort]] (1834-1878), wat self 'n liedjieskrywer was en liedjies deur [[Robert Burns]] vertaal het, asook werke deur [[Jacques Jasmin]] en Duitse werke. Die ''Makamen en Ghazelen'' (1866), wat aangepas is uit [[Friedrich Rückert|Rückert]] se weergawe van Hariri, en ander volumes deur [[Jan Ferguut]] (JA van Droogenbroeck, 1835-1902), toon 'n groeiende beheptheid met vorm, en saam met die werk van [[Gentil Theodoor Antheunis]] (1840–1907) berei hulle die weg voor vir die vernuftige en noukeurige vakmanskap van die jonger digterskool, waarvan [[Pol De Mont|Charles Polydore de Mont]] die leier was. Hy is in 1857 in Wambeke in Brabant gebore, en het professor in die akademie vir beeldende kunste in Antwerpen geword. Hy het iets van die idees en metodes van kontemporêre Franse skrywers in die Vlaamse verskuns ingebring en sy teorieë in 1898 in 'n ''Inleiding tot de Poezie'' uiteengesit. Onder [[Pol De Mont]] se talle verse uit 1877 is ''Claribella'' (1893) en ''Iris'' (1894), wat onder meer ''Uit de Legende van Jeschoea-ben-Josief'' bevat, 'n weergawe van die evangelieverhaal deur 'n Joodse kleinboer. Daar moet ook melding gemaak word van die geskiedenis van Gent (''Gent van den vroegsten Tijd tot heden, 1882-1889'') deur [[Frans de Potter]] (1834-1904), en van die kunskritiek deur [[Max Rooses]] (1839–1914), die kurator van die Plantin-Moretus Museum in Antwerpen, en ook van [[Julius Sabbe]] (1846–1910). == 20ste eeu == [[Beeld:Hubert Lampo.jpg|duimnael| 200px|regs|Hubert Lampo (foto Tom Ordelman)]] In die twintigste eeu het Vlaamse letterkunde verder ontwikkel, en is dit beïnvloed deur die internasionale letterkundige ewolusie. [[Cyriel Buysse]] en [[Stijn Streuvels]] is beïnvloed deur die naturalistiese letterkundige modes, terwyl [[Felix Timmermans]] 'n neo-romantikus was. Na die [[Eerste Wêreldoorlog]] was die digter [[Paul van Ostaijen]] 'n belangrike verteenwoordiger van die [[ekspressionisme]]. [[Gerard Walschap]], [[Willem Elsschot]] en [[Marnix Gijsen]] was in die tydperk tussen die [[Eerste Wêreldoorlog]] en [[Tweede Wêreldoorlog]] prominente [[Vlaminge|Vlaamse]] skrywers. Na die Tweede Wêreldoorlog het die eerste [[avant-garde]] tydskrif genaamd ''Tijd en Mens'' verskyn (vanaf 1949 tot 1955). In 1955 is dit opgevolg deur ''Gard Sivik'' (tot 1964), met [[Hugues C. Pernath]] en [[Edmond Schietekat|Paul Snoek]]. Die prominentste Vlaamse ''Vijftiger'' was [[Hugo Claus]], wat 'n uitermate belangrike rol in die Vlaamse letterkunde gespeel het, met meesterstukke soos ''Het verdriet van België'' (Afrikaans: ''Die verdriet van België''). Ander naoorlogse digters was [[Anton van Wilderode]] en [[Christine D'Haen]]. Van die skrywers wat na 1960 hul buiging gemaak het, was [[Eddy Van Vliet]], [[Herman de Coninck]], [[Roland Jooris]], Patrick Conrad en [[Luuk Gruwez]]. Die hernuwing van die Vlaamse prosa onmiddellik na die Tweede Wêreldoorlog was die gevolg van die werk van Hugo Claus en [[Louis Paul Boon]]. [[Johan Daisne]] en [[Hubert Lampo]] het magiese realisme in die Vlaamse letterkunde bekendgestel. [[Ivo Michiels]] en [[Paul De Wispelaere]] verteenwoordig die ''"nuwe roman"''. In die tagtigerjare het [[Walter van den Broeck]] en [[Monika van Paemel]] voortgegaan om te skryf in die styl van Louis Paul Boon. Ander kontemporêre skrywers is [[Ward Ruyslinck]], [[Jef Geeraerts]], Patrick Conrad, [[Kristien Hemmerechts]], [[Eric de Kuyper]], [[Stefan Hertmans]], [[Pol Hoste]], [[Paul Claes]], [[Jan Lauwereyns]], [[Anne Provoost]] en [[Jos Vandeloo]]. In die negentigerjare het "Generasie X" hul verskyning gemaak, met [[Herman Brusselmans]] en [[Tom Lanoye]] wat hul buiging op die toneel van die Vlaamse letterkunde maak. ===Oorsig=== {{div col|colwidth=30em}} *Johan Anthierens (1937–2000) *Pieter Aspe (Pierre Aspeslag, *1953) *[[Aster Berkhof]] (Lode Van Den Bergh, [[1920]]-[[2020]]) *[[Louis Paul Boon]] (1912–1979) *[[Herman Brusselmans]] (*1957) *Libera Carlier (1926-2007) *[[Ernest Claes]] (1885-1968) *[[Paul Claes]] (*[[1943]]) *[[Hugo Claus]] (1929–2008) *Patrick Conrad (*1945) *[[Johan Daisne]] (Herman Thiery, 1912–1978) *[[Herman De Coninck|Herman de Coninck]] (1944–1997) *[[Saskia De Coster|Saskia de Coster]] (*1976) *Filip De Pillecyn (1891–1962) *Rita Demeester (1946–1993) *[[Willem Elsschot]] (1882-1960) *[[Marnix Gijsen]] (1899-1984) *Maurice Gilliams (1900–1982) *[[Luuk Gruwez]] (*[[1953]]) *[[Kristien Hemmerechts]] (*[[1955]]) *[[Stefan Hertmans]] (*1951) *Karel Jonckheere (1906–1993) *Paul Kenis (1885–1934) *[[Eric de Kuyper]] (*1942) *[[Hubert Lampo]] (1920–2006) *[[Tom Lanoye]] (*1958) *Jan Lauwereyns (*1969) *Maurice Maeterlinck (1862–1949) *Tom Naegels (*1975) *Alice Nahon (1896–1933) *Leo Pleysier (*1945) *[[Anne Provoost]] (*[[1964]]) *Johan de Boose *Jean Ray (John Flanders) (1887–1964) *Willem Roggeman (*1935) *Maria Rosseels (1916-2005) *Maurits Sabbe (1873–1938) *[[Edmond Schietekat|Paul Snoek]] (1933–1981) *[[Stijn Streuvels]] (1871–1969) *[[Herman Teirlinck]] (1879–1967) *Jotie T'Hooft (1956-1977) *[[Felix Timmermans]] (1886–1947) *Marcel van Maele (1931–2009) *[[Paul van Ostaijen]] (1896–1928) *[[Paul Verhaeghen]] (*[[1965]]) *Peter Verhelst (*1962) *[[Gerard Walschap]] (1898-1989) *Lode Zielens (1901–1944) {{div col end}} == Sien ook == * [[Kanon van die Nederlandse letterkunde]] * [[Nederlandse letterkunde]] * [[Afrikaanse letterkunde]] * [[Digitale Biblioteek vir Nederlandse Letterkunde]] * [[Lys van Nederlandstalige skrywers]] * [[Lys van Afrikaanse skrywers]] == Bronne == Hierdie artikel gebruik die volgende werke as bronne: * Ida van Düringsfeld, ''Von der Schelde bis zur Mass. Des geistige Leben der Vlamingen'' (Leipzig, 3 vols., 1861) * J. Stecher, ''Histoire de la littérature néerlandaise en Belgique'' (1886) * Theodoor Coopman and L. Scharpé, ''Geschiedenis der Vlaamsche Letterkunde van het jaar 1830 tot heden'' (1899) * A. de Koninck, ''Bibliographie nationale'' (3 vols., 1886–1897) * Paul Hamelius, ''Histoire poétique et littéraire du mouvement flamand'' (1894) * Frans de Potter, ''Vlaamsche Bibliographie'', issued by the Flemish Academy of Ghent — bevat 'n lys van publikasies tussen 1830 en 1890 * W. J. A. Huberts ''et al.'', ''Biographisch woordenboeck der Noord- en Zuid-Nederlandsche Letterkunde'' (1878) * [[Daniël Hugo]],''Vers en Kapittel'', [[Kraal Uitgewers]], 2018, {{ISBN|978-0-9947159-4-4}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Flemish_literature }} {{Nederlandse letterkunde}} {{Europese letterkunde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Vlaamse letterkunde}} [[Kategorie:Nederlandse letterkunde]] [[Kategorie:Vlaams]] k8bczrxup84kfomju197q8v1kntr8f4 0 305671 2895911 2640059 2026-04-21T17:16:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895911 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Lydenburgbroodboom | image = | status = CR | status_system = iucn3.1 | taxon = Encephalartos inopinus | authority = [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1964) | range_map = | range_map_caption = | synonyms = }} Die '''Lydenburgbroodboom''' (''Encephalartos inopinus'') is 'n [[spesie]] van die [[genus]] ''[[Encephalartos]]''. Die boom in [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Mpumalanga]] waar dit voorkom in die [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier-]] en [[Steelpoortrivier]]valleie. Die boom word normaalweg 2&nbsp;m hoog maar kan soms 4&nbsp;m bereik. Die boom is eenslagtig: manlike en vroulike plante is afsonderlike eksemplare. Die plant se FSA-nommer is 5.1.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> In Engels staan die broodboom as die ''Lydenburg cycad'' bekend. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [http://pza.sanbi.org/encephalartos-inopinus PZA Sanbi] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=823-23 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:871778-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Broodbome]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] mt4swngcrynbjppkv907b410eiveonx 0 310094 2895894 2828639 2026-04-21T16:28:59Z Jcb 223 2895894 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Pide.jpg|duimnael|Wapen van die PIDE]] Die '''''Polícia Internacional e de Defesa do Estado''''' of ('''PIDE''') ([[Afrikaans]]: Internasionale Staatsveiligheidspolisie) was 'n gevreesde Portugeese veiligheidsdiens tydens die outoritêre bewind van die Portugese premier [[António de Oliveira Salazar]]. Die PIDE bestaan van 1946 tot 1969. Gedurende die hele periode van die ''Estado Novo'' ('Nuwe staat'; 1933-1974) was dit die veiligheidsdiens in [[Portugal]], maar dit was ook onder ander name bekend. == PVDE == Die voorganger van die PIDE, was die PVDE (''Polícia de Vigiluella e de Defensa do Estado''), wat in 1933 gestig is, 'n jaar nadat Salazar regeringshoof geword het. Die bestaande veiligheidsdienste is ontbind. Die PVDE het 'n tweeledige funksie gehad: * Voorkoming en uiteindelike onderdrukking van politieke en sosiale misdade en [[spioenasie]]; * Teen-spioenasie en waarneming van sowel immigrante as emigrante (politieke bannelinge ingesluit). In 1936 word die Tarrafal-gevangenis in die [[Kaap Verde]] gevestig. Hier is andersdenkendes, [[kommunisme|kommuniste]] en ander politieke teenstanders van die Salazar-regime gevange gehou. Die gevangenis is deur PVDE-agente bestuur. In Tarrafal is die gevangenes gemartel en tussen 1936 en 1974 is 32 gevangenes dood. In 1937 is 'n mislukte aanval op die lewe van premier Salazar deur 'n andersdenkende uitgevoer. Die premier het toe adviseurs van [[Nazi-Duitsland]] en [[Fascisme|Fascistiese]] [[Italië]] ingebring om die PVDE op te lei om andersdenkendes en lede van onwettige politieke partye op te spoor en in die gevangenis te sit, veral van die Kommunistiese Party van Portugal (PCP). In die daaropvolgende jare is die PVDE volgens die [[Gestapo]] gemodelleer. Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] was Portugal neutraal, maar terselfdertyd die Europese sentrum vir spioenasie en teen-spioenasie. Daar was baie vlugtelinge in [[Lissabon]], waaronder baie politieke vlugtelinge: anti-fasciste, en na 1943 veral ook fasciste. Al hierdie mense moes fyn dopgehou word, veral omdat die maghebbers gevrees het dat hierdie mense die neutraliteit van Portugal in gevaar sou stel. == PIDE == [[Lêer:Vila Algarve, Maputo, Nov 2011.jpg|duimnael|Die voormalige PIDE-gevangenis "Vila Algarve" in [[Maputo]] ([[Mosambiek]]).]] Die PVDE is in 1946 ontbind. Op 22 Oktober 1946 is PIDE as sy opvolger gevestig. Soos die PVDE op die Gestapo gemodelleer was, sou die PIDE in organisasie en taktiek baie meer ooreenstem met Scotland Yard. Die afdeling ''Polícia Judiciária'' (geregtelike ondersoekpolisie) het magtiging gehad om huise te deursoek en individue onbepaald aan te hou sonder verhoor. Die PIDE het gereeld van verklikkers genoem ''bufos'' gebruik gemaak. Die PIDE het een van die suksesvolste veiligheidsdienste in die geskiedenis geword, vergelykbaar met die Oos-Duitse [[Stasi]], die Amerikaanse [[CIA]], die Sowjet-Russiese [[KGB]] en die Israeliese [[Mossad]]. Die rol van PIDE het tydens die Portugese koloniale oorlog in [[Afrika]] toegeneem. == DGS == In 1968 het Salazar 'n [[beroerte]] gehad en kon hy nie meer die pos van premier beklee nie. Marcello Caetano het hom as premier opgevolg. Caetano het belowe om 'n paar hervormings in werking te stel. In 1969 is die gehate PIDE afgeskaf en vervang deur die DGS, die Direktoraat-generaal vir Veiligheid (''Direcção Geral de Segurança''). Dit het gou net as 'n naamsverandering geblyk, want die mag nóg die metodes verskil van die van die PIDE. Volgens Caetano kon die hervormings nie toegepas word nie weens die koloniale oorlog en 'ondermynende elemente' in die Portugese samelewing. Tydens die Angelier-rewolusie het betogers na die DGS-hoofkwartier in António Maria Cardosostraat opgeruk om die gebou te beset. Ongeïdentifiseerde beamptes het vanaf die gebou se dak op die betogers losgebrand en 4 mense gedood. Kort daarna het die Angelier-rewolusie egter geëindig en het 40 jaar van [[diktatorskap]] tot 'n einde gekom. Die DGS is deur die nuwe regering in Portugal ontbind. 'n Nuwe intelligensie-agentskap is deur die regerende militêre junta tot stand gebring onder die naam ''Polícia de Informação Militar'' (PIM). Baie PIM-agente het voorheen vir die PIDE of die DGS gewerk. Die enigste PIDE-agente wat ooit voor die reg gedaag was, was diegene wat die [[opposisieleier]], generaal Humberto Delgado, vermoor het. Die verdagtes is in ''absentia'' gevonnis; nie een van die verdagtes het egter agter tralies geland nie. In die Portugese kolonies het die diens egter aanhou werk omdat die intelligensie vir die weermag belangrik was en om orde in hierdie kolonies te handhaaf. Na die Angelier-rewolusie het die stryd in die kolonies nog 'n rukkie voortgeduur. Die voormalige PIDE-argiewe is in 1990 in die Torre do Tombo Nasionale Argief gehuisves. Toegang word toegelaat, maar die name van die agente en informante word nie bekendgemaak nie. == Bronne == *{{cite journal|last=Wheeler|first=Douglas L.|title=In the Service of Order: The Portuguese Political Police and the British, German and Spanish Intelligence, 1932-1945|journal=Journal of Contemporary History|year=1983|volume=18|issue=1|pages=1–25|jstor=260478|publisher=Sage Publications, Ltd.|doi=10.1177/002200948301800101}} * ALEXANDRE, Manuel; CARAPINHA, Rogério; NEVES, Dias (coord.). ''PIDE, a história da repressão''. 3.ª ed., Fundão : Jornal do Fundão, 1974. * CALDEIRA, Alfredo. «O Regime Democrático e a Extinção da PIDE» in ''História, ano XVII (nova série), n.º 4, janeiro de 1995, pgs. 38-51. * CAMPOS, J. M. (sob a dir. de GIL, L. Pereira e com a colaboração de HEITOR, J.). ''Opressão e repressão: Subsídios para a história da PIDE''. 2 vols., Lisboa : Amigos do Livro, 197?. * CASACO, António Rosa ''Servi a Pátria e acreditei no regime''. S. l. : ed. do autor, 2003. {{ISBN|978-9729880896.}}. * VASCO, Nuno; CARDOSO, Óscar Lisboa : Publicações D. Quixote, 1998. {{ISBN|978-972-20-1447-2}} {{Vertaaluit | taalafk = nl | il = PIDE }} {{Normdata}} [[Kategorie:Intelligensiedienste]] [[Kategorie:Portugal]] [[Kategorie:Geskiedenis van Portugal]] t4vbi6ox7dg1cpmiv0fe7ukp3ges60a 0 311218 2896110 2548129 2026-04-22T06:38:20Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 /* Beroemde sokkerspelers */ 2896110 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerklub |clubnaam=Blaublitz Akita |image=[[File:Big shirt of BlauBlitz.jpg|250px]] |Volledige naam=Blaublitz Akita |Opgerig=[[1990]] |Stadion=Soyu Stadium Akita<br />[[Akita-prefektuur]] |Kapasiteit=20 125 |Voorsitter=Kosuke Iwase |Afrigter=? |Kompetisie=J2 Liga }} {{Nihongo|'''Blaublitz Akita'''|ブラウブリッツ秋田|}} is 'n [[Japan]]nese [[sokker]]klub in die [[Akita-prefektuur]], [[Japan]]. == Klubname == * 1965–2009 '''TDK SC''' * 2010– '''Blaublitz Akita''' == Beroemde sokkerspelers == * {{Vlagikoon|JPN}} [[Teruyoshi Ito]] {{Sokkersaadjie}} [[Kategorie:Japannese sokkerklubs]] sd3cee05w1phhnjpt7zfovjwx98shmr 0 313361 2895856 2261700 2026-04-21T14:28:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895856 wikitext text/x-wiki '''Kris van Steenberge''' (gebore [[20 Januarie]] [[1963]] in België) is 'n Vlaamse [[skrywer]],<ref>https://www.goodreads.com/author/show/7242695.Kris_Van_Steenberge</ref> toneelskrywer, regisseur en [[lektor|dosent]] wat in Lier, [[België]] woonagtig is. Hy is die skrywer van ''Woesten'' (2013), wat deur [[Fanie Olivier]] in [[Afrikaans]] vertaal is onder die titel ''Van kant gemaak''. Sy tweede roman, ''Blindelings'', volg in 2016.<ref>https://maroelamedia.co.za/afrikaans/boeke/boek-van-kant-gemaak/ Opgespoor en besoek op 02/09/2020</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Steenberge, Kris}} [[Kategorie:Vlaamse skrywers]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1963]] mk3sf3sqvlvx3u08k0dz2xfrs04mcwg 0 313748 2895860 2264789 2026-04-21T14:32:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895860 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Kurt Christoph Graf von Schwerin |geboortedatum = {{geboortedatum|1684|10|26|}} |sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1757|5|6|1684|10|26|}} |beeld = Kurt Christoph Graf von Schwerin.jpg |onderskrif = Kurt Christoph graaf van Schwerin |geboorteplek = [[Löwitz]], Sweedse Pommere |sterfplek = [[Praag]], [[Boheme]] |nasionaliteit = Duits |rang = Veldmaarskalk }} '''Kurt Christoph, Graaf van Schwerin''' ([[26 Oktober]] [[1684]] – [[6 Mei]] [[1757]]) was 'n [[Pruise|Pruisiese]] ''Generalfeldmarschall'', en een van die voorste kommandeurs onder [[Frederik II van Pruise|Frederik die Grote]]. ==Biografie== Hy is gebore in Löwitz, [[Pommere]], en betree op 'n vroeë ouderdom die [[Nederland]]se leër, waarin hy diens gedoen het by die Slag van Schellenberg en die Slag van Blenheim. In 1707 word hy 'n luitenant-kolonel in die leër van die hertog van Mecklenburg-Schwerin, en is hy teenwoordig by die Slag van Ramillies en Slag van Malplaquet. Hy is ook teenwoordig saam met die Sweedse aanvoerder Magnus Stenbock tydens die Slag van Gadebusch. In 1713 is hy saam met [[Karel XII van Swede]] tydens sy gevangenskap in Bender, Moldawië, en in 1718 word hy 'n generaal-majoor. In 1719 staan hy die Lëer van [[Hannover]] teë wat [[Mecklenburg]] binneval (in die loop daarvan voer hy op 6 Maart 1719 'n briljante operasie uit by ''Walsmühlen''), en die volgende jaar tree hy in diens van die koning van Pruise. Aanvanklik was hy werksaam by diplomatieke sendings, maar in Januarie 1722 - 1723 het hy die bevel van 'n infanterieregiment gekry. In 1730 is hy as generaal-majoor 'n lid van die militêre krygsraad wat kroonprins Frederik verhoor vir drostery, en in 1733, aan die hoof van 'n Pruisiese leër, pak hy met groot vaardigheid die moeilike taak aan om die Mecklenburgse kwessie op te los. [[Lêer: Kurt Christoph von Schwerin.jpg|duimnael|19de eeuse gravering van van Schwerin|links]] In die volgende jaar word hy luitenant-generaal en in 1739 generaal van die infanterie. Gedurende die lewensduur van Frederik Willem I van Pruise was Schwerin ook in baie administratiewe take werksaam. Met sy troonbestyging bevorder Frederik die Grote vir Schwerin tot algemene veldmaarskalk en maak hom ook 'n graaf. In die vroeë stadiums van die Eerste Silesiese Oorlog regverdig hy die keuse van sy soewerein deur briljante leierskap te toon tydens die Slag van Mollwitz (10 April 1741) wat, toe hy die koning oorreed om die slagveld te verlaat en verduidelik dat hy gevange geneem kan word aangesien 'n nederlaag waarskynlik is, <ref>Time-life History of the World, Winds of Revolution 1700-1800, page 56</ref> 'n twyfelagtige stryd omskep in 'n oorwinning wat voorlopig die lot van [[Silesië]] bepaal. Na die einde van die oorlog was hy goewerneur van die belangrike vestings van [[Brzeg|Brieg]] en [[Nysa, Pole|Neisse]]. Tydens die Tweede Silesiese Oorlog (1744–1745) voer Schwerin die leër aan wat van [[Kłodzko|Glatz]] optrek en die leër van die konings onder die mure van Praag ontmoet. Hy speel 'n leidende rol in die beleg en verowering van daardie plek (10 September 1744). 'n Ruk daarna, toe die koning gedwing was om terug te trek uit [[Boheme]], onderskei Schwerin hom weer. Hy verskyn weer op die oorlogsveld met die uitbreek van die Derde Silesiese Oorlog (1756) en voer die oorlog aan die Silesiese kant van Boheme tydens die eerste veldtog; in 1757, op dieselfde roete as wat hy in 1744 gevolg het, sluit hy weer aan by Frederik in Praag. Op 6 Mei 1757 volg die Slag van Praag, waartydens hy 'n regiment van die linkervleuel lei en skree: "Laat alle dapper Pruisiese soldate my volg!" waarna hy deur 'n kanonskoot getref en gedood word. <ref>Percy, S. (1856). The Percy anecdotes: Hersiene uitgawe... New York Stad, NY: Harper & Brothers. bl. 88.</ref> ==Aandenkings== Frederick het 'n standbeeld van Kurt Christoph Graf von Schwerin op die ''Wilhelmplatz'' (vandag deel van Wilhelmstraße) opgerig aan sy voorste soldaat, en 'n monument op die veld van Praag herdenk die plek waar hy gevel is. Die ''14de (3de [[Pommere]]) infanterie'' van die Duitse leër het sedert 1889 sy naam gedra. [[Lêer:Field marshal Kurt von Schwerin.JPG|duimnael|Standbeeld van Veldmaarskalk Kurt von Schwerin by die Zietenplatz in Berlyn|regs]] ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Kurt Christoph von Schwerin}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Schwerin, Kurt Christoph Graaf van}} [[Kategorie:Geboortes in 1684]] [[Kategorie:Sterftes in 1757]] 01jm0kzsre1a9j87ee8ku4qoi8l1ljr 0 315814 2896074 2891799 2026-04-22T05:20:38Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2896074 wikitext text/x-wiki [[Lêer:QarabaghWarMap(2020).svg|350px|duimnael|{{legend|#ffd078ff| Gebied beheer deur die [[Republiek Artsach]] met inbegrip van Armeense beheerde gebiede rondom Nagorno-Karabach]}}{{legend|#7fd281ff| Gebied opgeëis deur die Republiek Artsakh, maar beheer deur [[Azerbaijan]]}}{{legend|#81ffceff| Gebied beset deur Azerbeidjan{{Small|(volgens Azerbaijan)}}}}]] Die '''Nagorno-Karabach-konflik van 2020''' was 'n gewapende konflik tussen die magte van [[Azerbeidjan]] en [[Armenië]], tesame met die selfverklaarde [[Artsach]] in die Nagorno-Karabach-streek, en was die nuutste eskalasie van die onopgeloste Nagorno-Karabach-konflik. Die botsings het die oggend van [[27 September]] [[2020]] langs die Nagorno-Karabach-kontaklyn begin. Beide kante het militêre en burgerlike ongevalle gerapporteer.<ref name="aljaz">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/9/27/heavy-fighting-erupts-in-disputed-nagorno-karabakh-region |title=Fighting erupts between Armenia, Azerbaijan over disputed region|publisher=[[Al Jazeera]]|date=27 September 2020|access-date=27 September 2020}}</ref> In reaksie op die botsings het Armenië en die selfverklaarde Republiek Artsakh [[krygswet]] en algehele mobilisering ingestel,<ref name=":1" /><ref name="auto">{{cite web|url=https://in.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-martial-law/nagorno-karabakh-announces-martial-law-and-total-mobilization-idINKBN26I086?il=0|title=Nagorno-Karabakh announces martial law and total mobilization|publisher=[[Reuters]]|date=27 September 2020|access-date=27 September 2020|archive-date=11 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011141606/https://in.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-martial-law/nagorno-karabakh-announces-martial-law-and-total-mobilization-idINKBN26I086?il=0|url-status=dead}}</ref> terwyl Azerbeidjan krygswet en 'n aandklokreël ingestel het.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/armenia-azerbaijan-curfew/azerbaijans-parliament-approves-martial-law-curfews-presidents-aide-idINKBN26I0OU |title=Azerbaijan's parliament approves martial law, curfews – president's aide|publisher=[[Reuters]]| date=27 September 2020|access-date =27 September 2020}}</ref> Op 28 September is gedeeltelike mobilisering in Azerbeidjan afgekondig.<ref>{{cite web |url=https://apa.az/en/azerbaijan-army-azerbaijani-armed-forces/Partial-mobilization-announced-in-Azerbaijan-331385 |title=Partial mobilization announced in Azerbaijan|publisher=Azeri Press Agency|date=28 September 2020|access-date =28 September 2020}}</ref> Die [[Verenigde Nasies]] het die konflik ten sterkste veroordeel en 'n beroep op albei kante gedoen om om spanning af te skaal en sonder versuim betekenisvolle onderhandelinge te hervat.<ref name=":2">{{Cite web|date=2020-09-30|title=UN Security Council calls for immediate end to fighting in Nagorno-Karabakh|url=https://www.france24.com/en/20200930-un-security-council-calls-for-immediate-end-to-fighting-in-nagorno-karabakh|access-date=2020-09-30|website=France 24|language=en</ref> Na die inname van Shusha, die tweede grootste nedersetting in Nagorno-Karabakh, is 'n vredesooreenkoms onderteken tussen die president van Azerbeidjan, [[Ilham Aliyev]], die premier van Armenië, [[Nikol Pasjinjan]], en die president van Rusland, [[Wladimir Poetin]], wat gevegte beëindig het. Vyandelikhede in die gebied is vanaf 00:00, 10 November 2020 Moskou-tyd gestaak.<ref name="RIANovosti">{{cite web|url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583847112.html|title=Путин выступил с заявлением о прекращении огня в Карабахе|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref><ref name="RIA Novosti">{{cite web|url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583845291.html|title=Пашинян заявил о прекращении боевых действий в Карабахе|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref><ref name=":18">{{cite news|date=2020-11-10|title=Nagorno-Karabakh: Russia deploys peacekeeping troops to region|publisher=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-54885906|access-date=2020-11-11}}</ref> Die president van Artsakh, Arayik Harutyunyan, het ook ingestem om die vyandelikhede te beëindig. <ref name="ria.ru">{{cite web |url=https://ria.ru/20201110/karabakh-1583847338.html|title=Президент непризнанной НКР дал согласие закончить войну|date=9 November 2020|access-date=9 November 2020|agency=RIA Novosti|language=ru}}</ref> Volgens die ooreenkoms sou elke strydende party die gebiede behou wat hulle in daardie stadium beheer, terwyl Armenië ingestem het om ander besette gebiede rondom Nagorno-Karabakh aan Azerbeidjan terug te gee. Azerbeidjan sal ook toegang tot grond verkry tot sy [[Nachitsjewan]]-[[enklawe]] wat aan [[Turkye]] en [[Iran]] grens. <ref>https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/middleeast/armenia-settlement-nagorno-karabakh-azerbaijan.html</ref> Byna 2000 Russiese soldate, onder leiding van luitenant-generaal Rustam Muradov, <ref>{{cite web|url=https://www.turan.az/ext/news/2020/11/free/politics%20news/en/129784.htm|title=General Rustam Muradov is appointed Commander of Russian peacekeepers in Karabakh|date=11 November 2020|access-date=11 November 2020|publisher=Turan Information Agency|archive-date=15 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115170154/https://www.turan.az/ext/news/2020/11/free/politics|url-status=dead}}</ref> is aanvanklik as vredesmagte ingespan om die landkorridor tussen Armenië en Nagorno-Karabakh te bewaak met 'n mandaat van minstens vyf jaar.<ref name="peace">{{cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2020/11/09/armenian-pm-announces-end-to-nagorno-karabakh-hostilities-a71997|title=Deal Struck to End Nagorno-Karabakh War|publisher=The Moscow Times |access-date=10 November 2020|date=10 November 2020}}</ref> == Agtergrond == Die botsings spruit uit die geskil oor die Armeense meerderheid in Nagorno-Karabach, 'n internasionaal erkende gebied van Azerbeidjan, wat tans deur die selfverklaarde Republiek Artsakh beheer word.<ref>{{Cite web|last=Department Of State. The Office of Electronic Information|first=Bureau of Public Affairs|title=1993 UN Security Council Resolutions on Nagorno-Karabakh|url=https://2001-2009.state.gov/p/eur/rls/or/13508.htm|access-date=27 September 2020|website=2001-2009.state.gov|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 June 2019|title=HUMAN RIGHTS SITUATION OF INTERNALLY DISPLACED PERSONS IN AZERBAIJAN · Human Rights Club|url=https://www.humanrightsclub.net/en/news/2019/human-rights-situation-of-internally-displaced-persons-in-azerbaijan/|access-date=27 September 2020|website=Human Rights Club|language=en-US|archive-date=28 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928055349/https://www.humanrightsclub.net/en/news/2019/human-rights-situation-of-internally-displaced-persons-in-azerbaijan/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Recognition of the territorial integrity of Azerbaijan by Armenia|url=http://www.assembly.coe.int/nw/xml/XRef/X2H-Xref-ViewHTML.asp?FileID=9487&lang=en|access-date=27 September 2020|website=www.assembly.coe.int}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|date=27 September 2020|title=Armenia and Azerbaijan erupt into fighting over disputed Nagorno-Karabakh|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54314341|access-date=27 September 2020}}</ref> Die Nagorno-Karabach-oorlog het in 1994 met 'n skietstilstand geëindig, met Armenië in beheer van die Nagorno-Karabach-streek, asook die omliggende distrikte Aghdam, Jabrail, Fuzuli, Kalbajar, Gubadli, Lachin en Zangilan van Azerbeidjan. Pogings tot bemiddeling, hoofsaaklik via die Madrid-beginsels, het in duie gestort toe Armenië dit in Maart 2020 verwerp het.<ref>{{Cite web|date=2020-09-18|title='Velvet Populism' Ends Decade-Long Discussion Of The Madrid Principles - OpEd|url=http://www.eurasiareview.com/18092020-velvet-populism-ends-decade-long-discussion-of-the-madrid-principles-oped/|access-date=2020-09-30|website=Eurasia Review|language=en-US}}</ref> Volgens die oorlogsverslag van 2018 wat deur die [[Genève]] Akademie vir Internasionale Humanitêre Reg en [[Menseregte]] opgestel is, "oefen Armenië sy gesag uit oor Nagorno-Karabach deur toerusting, finansiering of opleiding en operasionele ondersteuning aan die selfverklaarde Republiek Nagorno-Karabach en sy magte, maar ook om die algemene beplanning van hul militêre en paramilitêre aktiwiteite te koördineer en te help".<ref>{{Cite web|title=Military occupation of Azerbaijan by Armenia {{!}} Rulac|url=http://www.rulac.org/browse/conflicts/military-occupation-of-azerbaijan-by-armenia|access-date=27 September 2020|website=www.rulac.org}}</ref> Gedurende drie dekades het verskeie skendings van die skietstilstand plaasgevind, waarvan die ergste die 2016 Nagorno-Karabach-gevegte en die gevegte in Julie 2020 aan die grens tussen Armenië en Azerbeidjan was.<ref>{{Cite web|last=Ministère de l'Europe et des Affaires étrangères|title=Armenia/Azerbaijan – Border clashes between the two countries (15 Jul. 2020)|url=https://www.diplomatie.gouv.fr/en/country-files/armenia/news/article/armenia-azerbaijan-border-clashes-between-the-two-countries-15-jul-2020|access-date=27 September 2020|website=France Diplomacy – Ministry for Europe and Foreign Affairs|language=en}}</ref> Duisende Azerbeidjaners het vir [[oorlog]] teen Armenië betoog, terwyl Turkye [[propaganda]] ter ondersteuning van Azerbeidjan uitgesaai het.<ref>{{cite news |last1=Weise |first1=Zia |last2=Cienski |first2=Jan |last3=Herszenhorn |first3=David M. |date=28 September 2020 |title=The Armenia-Azerbaijan conflict explained |url=https://www.politico.eu/article/the-nagorno-karabakh-conflict-explained-armenia-azerbaijan/ |work=Politico |access-date=29 September 2020}}</ref> Op 23 Julie 2020 het Armenië die begin van 'n gesamentlike lugverdedigingstelsel oefening met [[Rusland]] aangekondig.<ref>{{Cite web|title=Армения и Россия проводят в Закавказье учения Объединённой системы ПВО|url=https://eadaily.com/ru/news/2020/07/23/armeniya-i-rossiya-provodyat-v-zakavkaze-ucheniya-obedinyonnoy-sistemy-pvo|access-date=27 September 2020|website=EADaily|language=ru}}</ref> 'n Week later het Azerbeidjan 'n reeks militêre oefeninge gehou van 29 Julie tot 10 Augustus,<ref>{{Cite news|last=|first=|date=|title=Азербайджан и Турция приступили к военным учениям|work=Euronews|url=https://www.youtube.com/watch?v=Jv3NsSd-IGg&ab_channel=Euronews%D0%BF%D0%BE-%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite news|last=|first=|date=1 Augustus 2020|title=Совместные учения армий Азербайджана и Турции впечатляют масштабами|work=CBC|url=https://www.youtube.com/watch?v=IkZrZs9i3C0&ab_channel=CBCTVAzerbaijan|url-status=live|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|title=Игра мускулами: зачем Азербайджан проводит учения с Турцией|url=https://www.gazeta.ru/politics/2020/07/28_a_13168861.shtml|access-date=27 September 2020|website=Газета.Ru|language=ru}}</ref> en verdere militêre oefeninge vroeg in September met die betrokkenheid van [[Turkye]].<ref>{{cite web | url =https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/turkey-azerbaijan-military-drills-intimidate-armenia-president-aliyev-says |title=Turkey-Azerbaijan military drills intimidate Armenia, President Aliyev says |work=Daily Sabah| date=20 September 2020| accessdate =27 September 2020}}</ref> Aan die einde van September het Armenië deelgeneem aan gesamentlike militêre oefeninge aan die suidelike grens van die Russiese Federasie, in Armenië sowel as in [[Abchasië]] en [[Suid-Ossetië]], albei selfverklaarde onafhanklike state van [[Georgië]] wat nie deur die internasionale gemeenskap erken word nie.<ref>{{Cite news |url=https://armenpress.am/eng/news/1027268.html?__cf_chl_jschl_tk__=924dd755b978e09cfec74649f70d036bb4c8e3e6-1601297188-0-ATaHuBrBb8fCbTK53HzhJ7gX29h5O1mCDyhDtJbxnoOaEj5kIYkBpnCpl7rZIX-VQmvgsaHvKXjBubdcQ0YR_HqEjfegdDoNdi_APgg9ofPW4vbmcDCGQvlI5FqE6aOoKU-6is1bRbaqRi309dPsHgaiYRTjqriTEBq8wqPUxjjWcync5j42_Uwh1eE6IN3EdOdCNzD7xcAZTtxLtiryiqHmzZEug3SH8_U-SwS-xGIEAoGjI-sWPWB93TXrLKuF9x9AhurTOP6kr15j1CziMfNMIvp7QPsOBlzsikIyXxJp |title=Armenia joins Russia, China and others for Caucasus 2020 major international military drills |date=10 September 2020 |access-date=28 September 2020 |website=armenpress.am |publisher=Armenpress |language=en }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://civil.ge/archives/369450 |title=Russian-led Kavkaz-2020 Drills Start in Abkhazia, Tskhinvali |date=21 September 2020 |access-date=27 September 2020 |website=civil.ge |language=en }}</ref>Tydens die 75ste sitting van die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering het die Turkse president, [[Recep Tayyip Erdoğan]], 'n verklaring uitgereik wat die territoriale integriteit van Azerbeidjan en Georgië ondersteun.<ref>{{Cite web|first=|date=|title=Эрдоган на Генассамблее ООН поддержал территориальную целостность Грузии|url=https://rossaprimavera.ru/news/68048549|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=27 September 2020|website=rossaprimavera.ru}}</ref><ref>{{Cite web|title=Turkey – President Addresses General Debate, 75th Session|url=http://webtv.un.org/search/turkey-president-addresses-general-debate-75th-session/6193455804001/?term=Recep&lan=English&cat=75th%20Session&sort=date|access-date=27 September 2020|website=United Nations Web TV|language=en|archive-date= 2 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201002080111/http://webtv.un.org/search/turkey-president-addresses-general-debate-75th-session/6193455804001/?term=Recep&lan=English&cat=75th%20Session&sort=date%2F|url-status=dead}}</ref> Voordat die vyandelikhede hervat is, het bewerings na vore gekom dat honderde lede van die Siriese nasionale weermag van die Hamza-afdeling na Azerbeidjan oorgeplaas is,<ref>{{cite web | url =https://greekcitytimes.com/2020/09/25/reports-turkey-is-transferring-syrian-militants-to-azerbaijan-as-hostilities-against-armenia-increases/ |title=Reports Turkey is transferring Syrian militants to Azerbaijan as hostilities against Armenia increases|publisher=Greek City Times| language=English|date=25 September 2020| accessdate =27 September 2020}}</ref> terwyl volgens die Turkse media na aan president Erdogan baie YPG- en PKK-lede uit [[Irak]] en [[Sirië]] na Nagorno-Karabach oorgeplaas is om Armeense milisies teen Azerbeidjan op te lei.<ref name="dailysabahPKK">{{Cite news |url=https://www.dailysabah.com/politics/war-on-terror/armenia-transfers-ypgpkk-terrorists-to-occupied-area-to-train-militias-against-azerbaijan |title=Armenia transfers YPG/PKK terrorists to occupied area to train militias against Azerbaijan |website=Daily Sabah |access-date=27 September 2020 |date=25 September 2020 |language=en }}</ref> Armenië se president, Armen Sarkissian, het die bewerings van die Turkse media van Koerdiese militante in Nagorno-Karabach ontken en dit 'absolute onsin' genoem.<ref>{{Cite news |url=https://english.alarabiya.net/en/features/2020/09/30/Turkish-claims-of-PKK-fighters-in-Armenia-absolute-nonsense-Armen-Sarkissian |title=Turkish claims of PKK fighters in Armenia absolute nonsense: Armen Sarkissian |website=Al Arabia |access-date=30 September 2020 |date=29 September 2020 |language=en }}</ref> == Verloop == Op 27 September 2020 het dodelike gevegte in Nagorno-Karabach tussen Armeense en Azerbeidjanse-magte uitgebreek. [[Stepanakert]], hoofstad van Nagorno-Karabach , word deur die Azeris gebombardeer.<ref name="FIAFP2700920">[https://www.francetvinfo.fr/monde/armenie/ce-que-l-on-sait-des-combats-meurtriers-entre-l-azerbaidjan-et-les-separatistes-armeniens_4120235.html Haut-Karabakh : ce que l'on sait des combats meurtriers entre l'Azerbaïdjan et les séparatistes arméniens], ''Franceinfo avec AFP'', 27 September 2020.</ref> Ten minste drie 9K35 Strela-10 en ses [[9K33 Osa]] Armeense lugafweereenhede word vernietig in Azerbeidjanse [[onbemande vliegtuig]]-aanvalle. Azerbeidjan maak gebruik van Turkse vervaardigde [[Bayraktar TB2]]’s. Azerbeidjan beweer die inname van berg Murovdags en ses dorpe, waaronder vyf in die Fizouli-distrik en een in die Jebrail -distrik. Armenië ontken dit, maar die owerhede in Nagorno-Karabach erken die verlies van sommige posisies.<ref name="FIAFP2700920"/>. Die Armeense premier Nikol Pasjinjan het aangekondig dat Azerbeidjan teen Armenië “oorlog” verklaar het en "algemene mobilisering" en die instelling van "krygswet" aangekondig het. Die Azerbeidjanse Ministerie van Verdediging kondig op sy beurt die aanvang van 'n "teenoffensief aan die hele frontlinie" van Karabach aan om 'n einde te maak aan die militêre aktiwiteite van die weermag van Armenië". Die president van Azerbeidjan, [[Ilham Aliyev]], besluit ook krygswet en verklaar: “Die Azerbeidjanse leër veg vandag op sy grondgebied, verdedig sy territoriale integriteit, lewer verwoestende houe aan die vyand. Ons saak is regverdig en ons sal wen.” Die gevegte het op 28 September voortgeduur. Die owerhede van Nagorno-Karabach beweer dat hulle die vorige dag 'n paar posisies herwin het, maar die Azeri-magte beweer inteendeel dat hulle nuwe territoriale winste behaal het naby die dorpie Talych. Op 29 September beweer die Armenië dat een van sy vliegtuie, ‘n [[Su-25]] deur 'n F-16 van die [[Turkse Lugmag|Turkse lugmag]] neergeskiet het.<ref name="PointAFP280920">[https://www.lepoint.fr/monde/karabakh-bakou-et-erevan-affirment-s-infliger-de-lourdes-pertes-29-09-2020-2394178_24.php Karabakh: l'Arménie accuse la Turquie d'avoir abattu un de ses avions militaires], ''Le Point avec AFP'', 29 September 2020.</ref>. Turkye ontken dat hul lugmag betrokke is by die konflik. Op 1 Oktober het Armenië aangekondig dat 4 Azerbeidjanse verkenningshommeltuie naby [[Jerevan]], die hoofstad, afgeskiet is.<ref>{{Lien web |langue=en-CA |titre=Armenia says four drones shot down near Yerevan capital |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/armenia-says-four-drones-shot-down-near-yerevan-capital |site=National Post |Besoek op =2020-10-01}}</ref>Op 3 Oktober het president Aliyev aangekondig dat die dorpies Madagiz, Talish, Mehdili, Chaxirli, Ashagi Maralyan, Sheybey, Guyjag en Ashagi Abdurrahmanli deur Azeri-magte beset is. <ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Aida Sultanova |titre=Azerbaijan claims village seizure in fighting with Armenia |url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/azerbaijan-president-criticizes-mediators-fighting-rages-on/2020/10/03/7a8d8992-0571-11eb-b92e-029676f9ebec_story.html |site=washingtonpost.com |date=3 Oktober 2020 |consulté le=3 Oktober 2020 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Burak Bir |titre=Azerbaijan liberates 7 more villages amid clashes |url=https://www.aa.com.tr/en/azerbaijan-front-line/azerbaijan-liberates-7-more-villages-amid-clashes/1994695 |site=aa.com.tr |date=3 Oktober 2020 |consulté le=3 Oktober 2020}}</ref> Op dieselfde dag is die stad Stepanakert vir die eerste keer met swaar [[artillerie]] gebombardeer. <ref name="MondeAFP031020">[https://www.lemonde.fr/international/article/2020/10/03/haut-karabakh-les-combats-s-intensifient-entre-armeniens-et-azerbaidjanais-le-bilan-officiel-depasse-les-240-morts_6054670_3210.html Haut-Karabakh : les combats s’intensifient entre Arméniens et Azerbaïdjanais, le bilan officiel dépasse 240 morts], ''Le Monde avec AFP'', 2 Oktober 2020.</ref>.Op 4 Oktober kondig Azerbaijan aan dat die Jabrayil-distrik oorgeneem is en beskuldig Armenië, wat ontken, dat die stad Gandja, die tweede stad van Azerbeidjan, waar daar een dood en vier gewondes onder burgerlikes was, gebombardeer is. <ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Azerbaijan liberates key Jabrayil province from Armenian occupation |url=https://www.dailysabah.com/politics/azerbaijan-liberates-key-jabrayil-province-from-armenian-occupation/news |site=dailysabah.com |date=4 Oktober 2020 |consulté le=4 Oktober 2020}}</ref>{{,}}<ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Nagorno-Karabakh: Azerbaijan says civilian killed in Ganja |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/4/nagorno-karabakh-sides-exchange-fire-on-multiple-fronts |site=aljazeera.com |date=4 Oktober 2020 |consulté le=4 Oktober 2020}}</ref>.In reaksie het Azerbeidjan Stepanakert weer gebombardeer. Die president van Azerbeidjan Ilham Aliev stel dat die onttrekking van Armeense magte die enigste voorwaarde vir 'n skietstilstand sal wees.<ref>''Haut-Karabakh : Stepanakert cible de nouvelles frappes, Gandja'' "sous le feu" ,france24.com ,2020-10-04, https://www.france24.com/fr/20201004-haut-karabakh-la-capitale-stepanakert-visée-par-de-nouvelles-frappes-gandja-sous-le-feu , Besoek op 2020-10-05}}.</ref> [[Lêer:Defense Army of the Republic of Artsakh attacks Azerbaijan.png|links|duimnael|Die Artsach Verdedigingsleër loods 'n teenaanval op die Azeri-posisies gedurende Oktober 2020.]] Na tien dae se gevegte het ongeveer 50% van die bevolking Nagorno-Karabakh verlaat, die meerderheid vir Jerevan.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Karabakh: quand la tornade "Smertch" s'abat |url=https://www.courrierinternational.com/depeche/karabakh-quand-la-tornade-smertch-sabat.afp.com.20201007.doc.8rl4fb.xml |site=Courrier international |date=2020-10-07 |consulté le=2020-10-07}}</ref>. Op 8 Oktober 2020 het Azeri-lugaanvalle op die stad Sjoesji verskeie mense beseer en die katedraal beskadig .<ref>''Une cathédrale arménienne bombardée, première réunion de médiation'', lapresse.ca ,2020-10-08, https://www.lapresse.ca/international/2020-10-08/conflit-azerbaidjan-armenie-au-karabakh/une-cathedrale-armenienne-bombardee-premiere-reunion-de-mediation.php , Besoek op 2020-10-08.</ref> Op 10 Oktober om twaalfuur is 'n [[wapenstilstand]] aangekondig sonder om die duur daarvan te bepaal. Die partye het dit onderhandel na 'n besoek aan [[Moskou]] waar die Armeense, Azerbeidjanse en Russiese ministers van Buitelandse Sake tien uur lank beraadslaag het. Die wapenstilstand sal dit moontlik maak om krygsgevangenes en die lyke van die gesneuweldes uit te ruil. Die partye het ook onderneem om weer te begin onderhandel om hul territoriale geskil op te los.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Nagorny Karabakh : l'Azerbaïdjan et l'Arménie s'accordent sur un cessez-le-feu |url=https://www.lefigaro.fr/international/nagorny-karabakh-l-azerbaidjan-et-l-armenie-s-accordent-sur-un-cessez-le-feu-20201010 |site=lefigaro.fr |date=10 Oktober 2020 |Besoek op 10 Oktober 2020}}</ref> In die nag van 10 op 11 Oktober het Armeense bombardeering van die Azerbeidjanse stad Gandja die dood van 7 burgers en 33 gewondes veroorsaak, volgens die Azerbeidjanse minister van buitelandse sake wat Armenië daarvan beskuldig dat hy die skietstilstand verbreek het.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Nagorny Karabakh : des bombardements arméniens nocturnes font 7 morts en Azerbaïdjan |url=https://www.leprogres.fr/defense-guerre-conflit/2020/10/11/nagorny-karabakh-des-bombardements-armeniens-nocturnes-font-7-morts-en-azerbaidjan |site=leprogres.fr |date=11 octobre 2020 |consulté le=11 octobre 2020}}</ref>. Armenië beskuldig ook Azerbeidjan van die skending van die skietstilstand met artillerie-aanvalle op Stepanakert.<ref>{{Lien web |langue=fr |auteur= |titre=Haut-Karabagh : malgré le cessez-le-feu, les bombardements ont repris |url=https://www.leprogres.fr/defense-guerre-conflit/2020/10/10/karabakh-azerbaidjan-et-armenie-s-accordent-sur-un-cessez-le-feu |site=leprogres.fr |date=10 octobre 2020 |consulté le=11 octobre 2020}}</ref><ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Au Karabakh, l’arrêt des combats n’est pas clairement visible |url=https://www.humanite.fr/au-karabakh-larret-des-combats-nest-pas-clairement-visible-694697 |site=L'Humanité |date=2020-10-12 |consulté le=2020-10-12}}</ref> [[Lêer:Azerbaijani people celebrating victory in Karabakh. Sheikh Shamil street2.jpg|duimnael|Vieringe in [[Bakoe]], Azerbeidjan na die vredesooreenkoms.]] Op 13 Oktober, nadat verdere bombardemente aan beide kante plaasgevind het, word die skietstilstand as onsuksesvol beskou.<ref>{{Lien web |langue=fr |titre=Guerre Arménie-Azerbaïdjan - La trêve ne tient pas au Haut-Karabakh |url=https://www.lindependant.fr/2020/10/13/guerre-armenie-azerbaidjan-la-treve-ne-tient-pas-au-haut-karabakh-9136484.php |site=lindependant.fr |date=2020-10-13 |consulté le=2020-10-13}}</ref> Op 14 Oktober het Azerbeidjan verklaar dat vuurpyllanseringsgebiede op die grondgebied van Armenië aangeval is, wat die vrees laat ontstaan het vir die eskalasie van die konflik, aangesien Armeense grondgebied nog nie tydens die begin van die konflik getref is nie.<ref>{{Lien web |titre=L'Azerbaïdjan frappe en Arménie, le conflit s'intensifie |url=https://www.lepoint.fr/monde/l-azerbaidjan-frappe-en-armenie-le-conflit-s-intensifie-14-10-2020-2396420_24.php |site=lepoint.fr |date=14 Oktober 2020 |consulté le=15 Oktober 2020}}.</ref> Gedurende die nag van 17 Oktober was die stad Gandja weer die teiken van Scud-missiele wat die dood van dertien burgerlikes sou veroorsaak het,<ref>{{Lien web |titre=Nagorny Karabakh : nouvelle escalade, douze civils tués dans une frappe en Azerbaïdjan |url=https://www.europe1.fr/international/nagorny-karabakh-nouvelle-escalade-douze-civils-tues-dans-une-frappe-en-azerbaidjan-3999227 |site=Europe 1 |consulté le=2020-10-17}}</ref><ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Linah Alsaafin |titre=Azerbaijan says civilians killed by Armenia in Ganja: Live |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/17/casualties-after-armenian-attack-targets-ganja-live-updates |site=www.aljazeera.com |consulté le=2020-10-17}}.</ref> volgens die Azeri-president. Hy het ook die vernietiging van 'n Armeense SU-25-vliegtuig in die Jabrayil-gebied aangekondig, wat deur Armenië ontken is.<ref>{{Lien web |titre=Nagorny Karabakh : nouvelle escalade, douze civils tués dans une frappe en Azerbaïdjan |url=https://www.europe1.fr/international/nagorny-karabakh-nouvelle-escalade-douze-civils-tues-dans-une-frappe-en-azerbaidjan-3999227 |site=Europe 1 |consulté le=2020-10-17}}.</ref><ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Linah Alsaafin |titre=Azerbaijan says civilians killed by Armenia in Ganja: Live |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/17/casualties-after-armenian-attack-targets-ganja-live-updates |site=www.aljazeera.com |consulté le=2020-10-17}}.</ref> 'n [[Hidroëlektrisiteit|Hidroëlektriese kragstasie]] is ook in die stad Mingçevir beskadig.<ref>{{Lien web |langue=en |auteur=Ruslan Rehimov |titre=Armenian attack kills 12 civilians in Ganja, Azerbaijan |url=https://www.aa.com.tr/en/azerbaijan-front-line/armenian-attack-kills-12-civilians-in-ganja-azerbaijan/2009288 |site=aa.com.tr |date=17 octobre 2020 |consulté le=17 octobre 2020}}.</ref> Aliyev kondig die inname van die stad Fizuli en verskeie dorpe aan.<ref>{{Lien web |langue=en |titre=Azerbaijan liberates city of Fuzuli, 7 villages in Nagorno-Karabakh |url=https://www.dailysabah.com/politics/azerbaijan-liberates-city-of-fuzuli-7-villages-in-nagorno-karabakh/news |site=dailysabah.com |date=17 octobre 2020 |consulté le=17 octobre 2020}}.</ref>. Danksy bemiddeling deur die medevoorsitters van die Minsk-groep is 'n humanitêre wapenstilstand vanaf 18 Oktober deur die twee partye onderhandel.<ref>{{Lien web |titre=L'Arménie et l'Azerbaïdjan se mettent d'accord sur un cessez-le-feu au Haut-Karabakh |url=https://www.lindependant.fr/2020/10/17/larmenie-et-lazerbaidjan-se-mettent-daccord-sur-un-cessez-le-feu-au-haut-karabakh-9146638.php |site=lindependant.fr |date=17 octobre 2020 |consulté le=18 octobre 2020}}.</ref> Maar hierdie tweede wapenstilstand het net soos die eerste slegs vir 'n paar uur geduur.<ref>{{Lien web |langue=en |auteur= |titre=Armenia, Azerbaijan Accuse Each Other Of Violating Fresh Cease-Fire |url=https://www.rferl.org/a/armenia-accuses-azerbaijan-of-violating-fresh-cease-fire/30899062.html |site=rferl.org |date=18 octobre 2020 |consulté le=18 octobre 2020}}</ref> Op 10 November 2020, is 'n gesamentlike verklaring van die president van die Republiek Azerbeidjan, die eerste minister van die Republiek van Armenië en die president van die Russiese Federasie uitgereik oor 'n omvattende skietstilstand en dat alle vyandelikhede in die gebied van Nagorno-Karabakh op 10 November 2020 om middernag in Moskou, sou ophou.<ref>Déclaration du Président de la République d'Azerbaïdjan,du Premier ministre de la République d'Arménie et du Président de la Fédération de Russie, https://fr.azvision.az/news/100149/d%C3%A9claration-du-pr%C3%A9sident-de-la-r%C3%A9publique-dazerba%C3%AFdjan,du-premier-ministre-de-la-r%C3%A9publique-darm%C3%A9nie-et-du-pr%C3%A9sident-de-la-f%C3%A9d%C3%A9ration-de-russie.html.</ref> Onluste het in Jerevan uitgebreek in reaksie op hierdie nuus <ref>Haut-Karabakh : un cessez-le-feu vécu comme une capitulation en Arménie. https://www.lexpress.fr/actualite/monde/haut-karabakh-un-cessez-le-feu-vecu-comme-une-trahison-par-les-armeniens_2138313.html ,LExpress.fr ,2020-11-10 . Besoek op 2020-11-10.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en |2020 Nagorno-Karabakh conflict}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Azerbeidjanse militêre geskiedenis]] [[Kategorie:Armenië]] kniv3koxhxvs4glorrvtcjgsbw0pkzt 0 318251 2895941 2894162 2026-04-21T17:41:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895941 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Luuk Gruwez | beeld = Nacht van de Poëzie 2015 - Luke Gruwez-1.jpg | onderskrif = Luuk Gruwez tydens geleentheid van die Nacht van de Poëzie | volledige naam = | pseudoniem = | beter-bekend-as = | bynaam = | beroep = [[digter]] | jare-aktief = | genre = | bekende-werke = | uitgewery = | handtekening = | geboorteplek = [[Kortrijk]] | geboortedatum = [[9 Augustus]] [[1953]] | sterfplek = | sterfdatum = }} '''Luuk Gruwez''' ([[9 Augustus]] [[1953]], [[Kortrijk]]) is 'n [[Vlaminge|Vlaamse]] digter, prosaïs en essayis. Wat sy hoërskool opvoeding betref woon hy Damiaancollege by, en studeer Germaanse filologie aan die [[Katolieke Universiteit Leuven|KU Leuven Campus Kulak Kortrijk, kortweg 'Kulak']]. Hy verwerf sy ''licentiaat'' <ref>Afrikaans: lisensiaat. 'n ''Licentiaat'' is 'n graad wat toegeken word en wat net onder 'n PhD val. Dit word net deur universiteite in 'n beperkte aantal lande verleen. In byna al die lande wat deel vorm van die Europese Unie, is die tydsduur van 'n ''licentiaat'' 3 tot 4 jaar, d.w.s. gelykstaande aan 'n [[baccalaureus artium|baccalaureusgraad]]. Die term word ook gebruik vir 'n persoon wat hierdie graad behaal. Die term is afgelei van die [[Latyn]]se ''licentia'', wat "vryheid" beteken (uit Latyn: "licere", "om toe te laat"), en wat voorkom in die frases "licentia docendi" wat toestemming om onderrig te gee beteken, en "licentia ad practicandum", wat iemand aandui wat oor 'n sertifikaat van bevoegdheid beskik om 'n spesifieke beroep te beoefen. Baie lande het grade met hierdie titel, maar dit kan verskillende opvoedkundige vlakke verteenwoordig.</ref> in Germaanse tale aan die [[Katolieke Universiteit Leuven|K.U.Leuven]]. In 1976 verruil hy die Wes-Vlaamse Kortrijk vir Hasselt in België. Daar verdien hy 'n bestaan as onderwyser tot sy loopbaan in 1995 onderbreek word na die verkryging van 'n skrywersbeurs. Hy werk hierna as voltydse skrywer en skryf digbundels en prosabundels en ook rubrieke, aanvanklik op 'n weeklikse grondslag in De Standaard, en vanaf 2001 tot 2003 maandeliks in De Morgen. Gruwez se werk word soms beskou as [[Romantiek|Nieu-romanties]], 'n beweging wat in antwoord op die Nuwe Realisme van die 1960's verrys het en handel met kwessies soos die lewe, liefde, siekte, verganklikheid en dood. By Luuk Gruwez verskyn hierdie vorm van die romantiek altyd saam met 'n redelike porsie (self) ironie. In sy latere poësie is dit opvallend dat die keuse van onderwerp wyer en die vorm meer verhalend word. In 2009 ontvang hy die [[Herman de Coninck]]-prys vir sy gedig ''Moeders''. As erkenning vir die prestasie ontvang hy ook op 11 Julie 2010 die kulturele trofee van die Deerlijk-munisipaliteit, waar hy sy kinderjare deurgebring het. Tuur Florizoone en Jessa Wildemeersch het die benoemde gedigte getoonset. Sedert 2004 is Luuk Gruwez - net soos die geneesheer Yves Benoit en die voormalige fietsryer Dirk Baert - 'n ereburger van die gemeente Deerlijk.<ref>[https://web.archive.org/web/20180904042838/https://www.deerlijk.be/over-deerlijk/in-t-kort/ereburgers Ereburgers van Deerlijk]</ref> ==Publikasies== *''Stofzuigergedichten'' (1973), debuut *''Ach, wat zacht geliefkoos om een mild verdriet'' (1977), poësie *''Een huis om dakloos in te zijn'' (1981), poësie *''De feestelijke verliezer'' (1985), poësie (bekroon met die ''Dirk Martensprijs'') *''Dikke mensen'' (1990), poësie (bekroon met die ''Prijs van de Vlaamse poëziedagen'') *''Onder vier ogen'' en ''Siamees dagboek'', prosa (1992) saam met Eriek Verpale *''Het bal van opa Bing'' (1994), prosa (''Geertjan Lubberhuizenprijs'' 1994) *''Vuile manieren'' (1994), poësie (bekroon met die ''[[Hugues C. Pernath]]-prijs'' 1995) *''Bandeloze gedichten'' (1996), bloemlesing uit sy poësie. In [[Afrikaans]] vertaal deur [[H.P. van Coller]] as ''Bandelose gedigte''. *''Het land van de wangen'' (1998), briewe *''Slechte gedachten'' (1999), rubrieke *''Dieven en geliefden'' (2000), poësie *''De maand van Marie. Vier vrouwenvertellingen'' (2002), prosa *'' Een stenen moeder'' (2004), rubrieke *''Allemansgek'', insl. CD (2005), poësie *''Psilo'' (2007), verhale *''Lagerwal'' (2008), poësie *''Garderobe'' (2010), bloemlesing uit sy poësie *''Cosas perdidas'' (2010), poësie *''Krombeke Retour/ Deerlijk Retour'' (2011), verhale. *''Wijvenheide'' (2012), poësie *''De eindelozen'' (2015), poësie *''Garderobe'' (2015), 'n keuse uit sy poësie *''Ik wil de hemel en ik wil de straat. Poëzie en trawanten''(2016), essays, briewe en verhale *''Bakermat'' (2018), poësie ==Literatuur== * Jan STUYCK, ''Het ongemaak van het schrijven volgens Luuk Gruwez'', in: Zuurvrij, 2009. == Eksterne skakels == * [http://www.luukgruwez.be Amptelike webwerf] {{vertaalvanaf | taalafk = nl | il = Luuk_Gruwez }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gruwez, Luuk}} [[Kategorie:Vlaamse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] icn7lj3u28ikwxtackc2qyrg3yyiszf 0 319352 2895936 2892060 2026-04-21T17:37:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895936 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam =Louis Paul Boon |beeld =Louis Paul Boon (1967) (cropped).jpg |beeldonderskrif =Louis Paul Boon (1967) |geboortenaam =Lodewijk Paul Aalbrecht Boon |geboortedatum ={{geboortedatum|1912|03|15|}} |geboorteplek =[[Aalst, Oos-Vlaandere|Aalst, België]] |sterfdatum ={{sterfdatum en ouderdom|1979|05|10|1912|03|15|}} |sterfplek =Erembodegem, België |beroep =[[Skrywer]], [[digter]], [[skilder]] |bekend_vir =''Menuet'' (1955)<br/>''Pieter Daens'' (1971) }} '''Louis Paul Boon''' ([[15 Maart]] [[1912]], [[Aalst, Oos-Vlaandere]] - [[10 Mei]] [[1979]], [[Aalst, Oos-Vlaandere|Erembodegem]]) was 'n Belgiese skrywer van romans, poësie, rubrieke en kunskritiek. Hy was ook 'n skilder. Hy is veral bekend vir die romans ''Mijn kleine oorlog'' (1947), die tweeluik ''De Kapellekensbaan'' (1953) / ''Zomer te Ter-Muren'' (1956), ''Menuet'' (1955) en ''Pieter Daens'' (1971). == Biografie == Hy is in [[1912]] gebore as '''Lodewijk Paul Aalbrecht Boon''' in [[Aalst, Oos-Vlaandere|Aalst]], [[België]] as die oudste seun uit 'n werkersklasgesin. Alhoewel hy nog baie jonk was tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]], sou herinneringe aan 'n Duitse soldaat wat 'n gevangene geskiet het in latere outobiografiese werk kop uitsteek. Boon het op 16-jarige ouderdom die skool verlaat om by sy vader as motorverwer te werk.<ref>{{Cite web|url=https://www.dbnl.org/tekst/bork001schr01_01/bork001schr01_01_0110.php|title=Boon, Louis Paul|website=www.dbnl.org|access-date=12 April 2019}}</ref> Hy is uit die skool geskors weens die besit van verbode boeke. Saans en naweke het hy kuns studeer aan die Akademie vir Beeldende Kunste, maar hy moes spoedig sy studie laat vaar weens 'n gebrek aan fondse. In 1936 trou hy met Jeanneke De Wolf. Drie jaar later is hul seun Jo gebore. === Tweede Wêreldoorlog === In September 1939 word Boon opgeroep en as soldaat in Gooik en Tessenderlo gestasioneer. Boon is met die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog in Mei 1940 na Veldwezelt verskuif om die Albertkanaal te verdedig. Hy is egter op die eerste dag as krygsgevangene gevang en uiteindelik huis toe gestuur na 'n paar weke in 'n gevangenekamp. Sy ervarings tydens die oorlog en veral die besetting is die onderwerp van Boon se vierde boek, ''Mijn kleine oorlog'' (1947). Na die skryf van 'n ongepubliseerde roman het Boons se amptelike debuut in 1942 plaasgevind met ''De voorstad groeit''. Op aanbeveling van [[Willem Elsschot]] ontvang hy daarvoor die Leo J. Krynprijs. Sy volgende roman getiteld ''Abel Gholarts'' is losweg gebaseer op die lewe van [[Vincent van Gogh]]. === Ná die Tweede Wêreldoorlog === Boon het as joernalis begin werk vir die kommunistiese dagblad ''De Rode Vaan'' (1945–1946), ''Front'' (1946–1947) en ''De Vlaamse Gids'' (1948). Later het hy bygedra tot die koerant ''Vooruit'' waarmee hy hom as vryskut joernalis gevestig het. In die daaropvolgende jare het Boon voortgegaan om koerant- en literêre werk te kombineer, en selfs skilderye en beeldhouwerk by sy aktiwiteite gevoeg. Sy literêre produksie sluit prosa, langer eksperimentele romans, tydskrifte, dokumentêre, historiese romans, poësie, erotiese werke en sprokies in. Boon is in 1979 op 67-jarige ouderdom in sy huis in [[Aalst, Oos-Vlaandere|Erembodegem]] oorlede. == Mijn kleine oorlog == Sy ervarings tydens die Tweede Wêreldoorlog en die besetting is die onderwerp van Boon se vierde boek, ''Mijn kleine oorlog'' (1947). Met hierdie titel het Boon vir die eerste keer na vore getree as 'n belangrike innoveerder van die roman. In plaas van een verhaal, bevat ''Mijn kleine oorlog'' meer as dertig hoofstukke wat losweg met mekaar verband hou en wat elk 'n verhaal bevat wat as 'n onafhanklike stuk gelees kan word. Die meeste verhale beskryf die uitdagende lewensomstandighede tydens die besetting, soos bv. om kos en brandstof te kry om die huis mee te verwarm. Sommige handel weer oor verslegtende seksuele sedes, ander behandel weer meer direkte oorlogservarings soos bomaanvalle. Alhoewel die oorkoepelende struktuur goed verborge is, sorg dit ook vir 'n samehangende geheel. Die verhale word afgewissel met talle fragmente oor voorvalle tydens die besetting, soos verkragting, diefstal, verraad en vernedering. Boon het erken dat die werk van John Dos Passos die inspirasie vir hierdie literêre instrument verskaf het. In die boek dui die term 'vyand' geensins Duitsers uitsluitlik aan nie, al vertel een verhaal van die uitwissing van 'n Joodse meisie en 'n ander van die ervarings van 'n kampgevangene. Mense word in die verhale net so waarskynlik, indien nie in groter mate nie, deur hul bure van kos, geld of selfs hul huwelik beroof as deur die Duitsers. == Kapellekensbaan == In 1953 publiseer hy die werk wat nou bekend staan as sy grootste meesterstuk, ''De Kapellekensbaan''. Hy het dit reeds in 1943 begin skryf. Die skitterende konstruksie daarvan kombineer verskeie verhalende drade, waaronder 'n byna postmoderne een waar die skrywer en sy vriende bespreek hoe die verhaal verder moet ontwikkel. 'n Ander verhaal is 'n uitgebreide bewerking van die mees klassieke Middeleeuse werk in die Nederlandse taal, die twaalfde-eeuse verhaal van Reinhardt die jakkals. ==Werke== {| class="wikitable" ! '''Titel''' || '''Jaar van uitgawe''' || '''opmerking(s)'''<ref>Frans-Jos Verdoodt, ''Boon, Bibliografie'', Brugge, 1984.</ref> |- valign=top | ''De voorstad groeit'' || 1942 || Roman |- valign=top | ''Abel Gholaerts'' || 1944 || Roman |- valign=top | ''Vergeten straat'' || 1946 || Roman |- valign=top | ''Mijn kleine oorlog'' || 1947 || Kroniek |- valign=top | ''Boontjes uitleenbibliotheek'' || 1949 || Novelle |- valign=top | ''Het geweerschot'' || 1951 || Hoorspel |- valign=top | ''Twee spoken'' || 1952 || Novelles |- valign=top | ''De Kapellekensbaan'' || 1953 || Roman |- valign=top | ''Boontje's reservaat'' (vyf dele) || 1954 - 1957|| Tydskrif |- valign=top | ''Menuet'' || 1955 || Roman |- valign=top | ''Wapenbroeders'' || 1955 || Moderne diereroman - 'n getroue weergawe van die bekende ''Reinhardt'' en Isengrimus |- valign=top | ''Niets gaat ten onder'' || 1956 || Roman |- valign=top | ''De kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat'' || 1956 || Verhalende gedigte |- valign=top | ''Zomer te Ter-Muren'' || 1956 || Roman - vervolg op De Kapellekensbaan |- valign=top | ''De bende van Jan de Lichte'' || 1957 || |- valign=top | ''Grimmige sprookjes voor verdorven kinderen'' || 1957 || Erotiese sprokies |- valign=top | ''De Paradijsvogel'' || 1958 || Roman |- valign=top | ''De liefde van Annie Mols'' || 1959 || Roman |- valign=top | ''Vaarwel Krokodil, of de Prijslijst van het Geluk'' || 1959 || |- valign=top | ''Gustaaf Vermeersch'' || 1960 || Monografie |- valign=top | ''De zoon van Jan de Lichte'' || 1961 || |- valign=top| | ''Blauwbaardje in Wonderland en andere grimmige sprookjes voor verdorven kinderen'' || 1962 || Sprokies |- valign=top | ''Het nieuwe onkruid'' || 1964 || Roman |- valign=top | ''Boontje's reservaat'' || 1965 || |- valign=top | ''Dorp in Vlaanderen'' || 1966 || Koerantstukke |- valign=top | ''Geniaal, maar met korte beentjes'' || 1967 || Essays |- valign=top | ''Wat een leven'' || 1967 || Koerantstukke |- valign=top | ''Over mijn boeken'' || 1969 || Kroniek |- valign=top | ''3 mensen tussen muren'' || 1969 || Faksimilee Roman, voorspel tot ''De voorstad groeit'' uit 1942 |- valign=top, | ''De bom'' || 1969 || |- valign=top | ''90 mensen'' || 1970 || Koerantstukke |- valign=top | ''Pieter Daens of hoe in de negentiende eeuw de arbeiders van Aalst vochten tegen armoede en onrecht'' || 1971 || Dokumentêre roman |- valign=top | ''Mijn oude schoolmeester'' || 1972|| her-uitgegee in 2005 |-valign=top | ''Eten op z'n Vlaams'' || 1972 || Koerantstukke |- valign=top | ''Mieke Maaike's obscene jeugd'' || 1972 || Pornografiese novelle |- valign=top | ''Als het onkruid bloeit'' || 1972 || Roman, bewerking van ''Het nieuwe onkruid'' |- valign=top | ''Zomerdagdroom'' || 1973 || Erotiese novelle |- valign=top | ''De meisjes van Jesses'' || 1973 || Roman |- valign=top | ''Blauwbaardje in de ruimte'' || 1973 || |- valign=top | ''Petit Fleurke'' || 1974 || Novelle |- valign=top | ''Davids jonge dagen'' || 1974 || Koerantstukke |- valign=top | ''Verscheurd jeugdportret'' || 1975 || Kroniek |- valign=top | ''Memoires van de Heer Daegeman'' || 1975 || Roman |- valign=top | ''De zwarte hand, of het anarchisme van de negentiende eeuw in het industriestadje Aalst'' || 1976 || Historiese roman |- valign=top | ''Het jaar 1901'' || 1977 || Historiese kroniek |- valign=top | ''Het geuzenboek'' || 1979 || Historiese roman oor die 16de eeu |- valign=top | ''Eros en de eenzame man'' || 1980 || Roman |- valign=top | ''Ook de afbreker bouwt op'' || 1982 || |- valign=top | ''Proleetje en Fantast'' || 1982 || Stripverhaal, saam met Maurice Roggeman |- valign=top | ''Hij was een zwarte en andere reportages'' || 1986 || |- valign=top | ''Zondagsleven van Pomponneke'' || 1988 || |- valign=top | ''Vertraagde Film'' || 1988 || |- valign=top | ''Vertellingen van Jo'' || 1989 || |- valign=top | ''Brieven aan Morris'' || 1989 || |- valign=top | ''Brieven aan literaire vrienden'' || 1989 || |- valign=top | ''Boons scenario's'' || 1989 || |- valign=top | ''Niets dan wat oorlog'' || 1989 || |- valign=top | ''L.P. Boon radio actief'' || 1991 || |- valign=top | ''Eens op een mooie avond'' || 1992 || Erotiese novelle |- valign=top | ''Soldatenbrieven'' || 1993 || |- valign=top | ''Het Literair en Kunstkritisch Werk I. De Rode Vaan'' || 1994 || |- valign=top | ''Het Literair en Kunstkritisch werk II. Front'' || 1994 || |- valign=top | ''Het Literair en Kunstkritisch Werk III. De Vlaamse Gids'' || 1995 || |- valign=top | ''Boontjes moppenencyclopedie'' || 1995 || |- valign=top | ''Het Literair en Kunstkritisch Werk IV. Vooruit (drie dele) '' || 1997 || |- valign=top | ''Het boek Jezebel'' || 1999 || |- valign=top | ''Brussel, een oerwoud'' || 1999 || |- valign=top | ''De Zon'' || 2001 || |- valign=top | ''Wanneer van u nog eens een minne-briefje? De brieven van Boon aan Richard Minne'' || 2003 || |- valign=top | ''Fenomenale Feminateek'' || 2004 || |- valign=top | ''Eenzaam spelen met Pompon'' || 2005 || |} == Sien ook == * [[Vlaamse letterkunde|Vlaamse literatuur]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20030728065732/http://www.lpboon.net/ Louis Paul Boon-genootskap] * [http://www.lpbooncentrum.be/ Louis Paul Boon-studiesentrum] * [https://web.archive.org/web/20120127185111/http://cultura.nps.nl/page/dossier/163283 Dossier Louis Paul Boon op Cultura] * [http://nrcboeken.vorige.nrc.nl/schrijver/boon-louis-paul Skrywersprofiel op NRC Boeken] * [http://www.daens.be/] * [https://web.archive.org/web/20101210155251/http://www.madeinaalst.be/dadd DADD] Documentatiecentrum en Archief voor Daensisme en de hedendaagse geschiedenis van de Denderstreek (DADD), bevat een collectie over en van Boon. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Boon, Louis Paul}} [[Kategorie:Belgiese skrywers]] [[Kategorie:Sterftes in 1979]] [[Kategorie:Geboortes in 1912]] lm18wgjr7lee1n44rhy3h4hgcrgd58k 0 334605 2895901 2884800 2026-04-21T16:40:22Z Jcb 223 2895901 wikitext text/x-wiki '''Oop teïsme''', ook bekend as '''oop teologie''' en die '''oopheid van God''',<ref name="ref0" /> is 'n [[Christelike teologie|teologiese]] beweging wat binne die [[Christendom]] ontwikkel het as 'n verwerping van die sintese van [[Griekse filosofie]] en Christelike teologie.<ref name="ref1" /> Dit is 'n weergawe van vrye wil-teïsme<ref name="ref2" /> en ontstaan ​​uit die vrye wil teïstiese tradisie van die kerk, wat terugdateer na die vroeë [[Kerkvaders]].<ref name="ref3" /> Oop teïsme word tipies bevorder as 'n Bybels gemotiveerde en logies konsekwente teologie van menslike en goddelike vryheid (in die [[Libertarisme (metafisika)|libertariese]] sin), met 'n klem op wat dit beteken vir die inhoud van God se voorkennis en uitoefening van God se mag.<ref name="reknew.org" /> Dus is dit 'n poging om die voorkennis van God in verhouding met die mens se vrye wil te verklaar. Die argument vir oop teïsme is hoofsaaklik dit: mense is waarlik vry; as God die toekoms volkome geken het, kon die mens nie waarlik vry wees nie. Dus, God weet nie heeltemal alles omtrent die toekoms nie. Oop teïsme is van mening dat die toekoms nie geken kan word nie. Derhalwe weet God alles wat geken kan word, maar Hy ken nie die toekoms nie. Oop teïsme baseer hierdie oortuiging op Skrifgedeeltes wat beskryf hoe God “Sy mening verander” of “verbaas is” of “skynbaar kennis verwerf” (Genesis 6:6; 22:12; Exodus 32:14; Jona 3:10). In die lig van die baie ander Skrifgedeeltes wat God se kennis van die toekoms bekend maak, moet die aangehaalde Skrifgedeeltes so verstaan word dat God Homself aan ons uitdruk op maniere wat ons kan begryp. God weet wat ons gaan doen en gaan besluit, maar Hy “verander Sy mening” met betrekking tot Sy handelinge gebaseer op ons handelinge. God se teleurstelling in die boosheid van die mens beteken nie dat Hy nie geweet het dat dit gaan plaasvind nie. In teenstelling met oop teïsme, verklaar Psalm 139:4, 16, “Want daar is nog geen woord op my tong nie – of U, HERE, U ken dit geheel en al… en in U boek is hulle almal opgeskrywe: dae dat alles bepaal was, toe nog geeneen van hulle daar was nie.” Hoe kan God ingewikkelde besonderhede omtrent Jesus Christus in die [[Ou Testament]] voorspel as Hy nie die toekoms ken nie? Hoe kan God ons ewige verlossing op enige wyse waarborg as Hy nie weet wat die toekoms inhou nie? Ten laaste, oop teïsme faal daarin omdat dit poog om die onverklaarbare te verklaar – die verhouding tussen God se voorkennis en die mensdom se vrye wil. Net soos die uiterste vorms van Calvinisme faal omdat hulle van mense niks meer maak as vooraf geprogrammeerde robotte nie, so faal oop teïsme omdat dit God se waaragtige alwetendheid en oppergesag verwerp. God moet deur geloof verstaan word, want “sonder geloof is dit onmoontlik om God te behaag” (Hebreërs 11:6a). Oop teïsme is dus nie Skriftuurlik nie. Dit is eenvoudig 'n ander manier vir die beperkte mens om die Oneindige God te probeer verstaan. Oop teïsme moet deur die volgelinge van Christus verwerp word. Terwyl oop teïsme 'n verduideliking is vir die verhouding tussen God se voorkennis en menslike vrye wil, is dit nie 'n Bybelse verduideliking nie. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref0">G. L. Bray, “Open Theism/Openness Theology,” in ''New Dictionary of Theology: Historical and Systematic'', ed. Martin Davie et al. (London; Downers Grove, IL: Inter-Varsity Press; InterVarsity Press, 2016), 632.</ref> <ref name="ref1">Clark H. Pinnock;Richard Rice;John Sanders;William Hasker;David Basinger. The Openness of God: A Biblical Challenge to the Traditional Understanding of God (Kindle Locations 1164-1165). Kindle Edition. Location 1162</ref> <ref name="ref2">Pinnock, Clark H. “Open Theism: What Is This? A New Teaching? and with Authority! (MK 1:27).” Ashland Theological Journal 2002, Vol. 34, pp: 39–53. ISSN 1044–6494</ref> <ref name="ref3">{{Cite journal|url=https://repository.westernsem.edu/pkp/index.php/rr/article/view/1586|title=An introduction to open theism|first=John|last=Sanders|date=July 30, 2007|journal=Reformed Review|volume=60|issue=2|accessdate=August 13, 2021}}</ref> <ref name="reknew.org">{{cite web |url=http://reknew.org/2007/12/response-to-critics/ |title=A brief outline and defense of the open view |website=ReKnew|date=December 30, 2007 }}</ref> }} == Bronnelys == ;Voorodele {{Refbegin|2}} * ''Trinity and Process'', G.Boyd, 1992 * "Satan & the Problem of Evil: Constructing a Trinitarian Warfare Theodicy", Greg Boyd (2001) {{ISBN|0-8308-1550-3}} * ''The Case for Freewill Theism: a Philosophical Assessment'', David Basinger, 1996, InterVarsity Press, {{ISBN|0-8308-1876-6}} *''The Openness of God: The Relationship of Divine Foreknowledge and Human Free Will'', Richard Rice, 1980, Review and Herald Pub. Association, {{ISBN|0-8127-0303-0}} * ''The Openness of God: A Biblical Challenge to the Traditional Understanding of God'', Clark Pinnock editor, et al., 1994, InterVarsity Press {{ISBN|0-8308-1852-9}}, Paternoster Press (UK), {{ISBN|0-85364-635-X}} (followup to Rice book includes contribution from him) *''The God Who Risks: A Theology of Providence'', John Sanders, revised edition, 2007. InterVarsity Press, {{ISBN|978-0-8308-2837-1}} *''The Nature of Love: A Theology'', Thomas Jay Oord, 2010. Chalice Press, {{ISBN|978-0-8272-0828-5}} *''God, Time, and Knowledge'', William Hasker, 1998, Cornell University Press, {{ISBN|0-8014-8545-2}} * ''God of the Possible'', Gregory A. Boyd, 2000 reprint, Baker Books, {{ISBN|0-8010-6290-X}} *''Most Moved Mover: A Theology of God's Openness'' (The Didsbury Lectures), Clark Pinnock, 2001, Baker Academic, {{ISBN|0-8010-2290-8}} *''Providence, Evil, and the Openness of God'', William Hasker, 2004, Routledge, {{ISBN|0-415-32949-3}} *''Creation Made Free: Open Theology Engaging Science,'' Thomas Jay Oord ed., 2009, Pickwick, {{ISBN|978-1-60608-488-5}} {{Refend}} ;Nadele {{Refbegin|2}} * ''God's Lesser Glory'', [[Bruce A. Ware]], 2000, [[Crossway Books]], {{ISBN|1-58134-229-2}} * ''Still Sovereign: Contemporary Perspectives on Election, Foreknowledge, and Grace'', [[Thomas R. Schreiner]] and [[Bruce A. Ware]] (editors), 2000, Baker Academic, {{ISBN|0-8010-2232-0}} * ''Bound Only Once: The Failure of Open Theism'', [[Douglas Wilson (theologian)|Douglas Wilson]] editor, et al., 2001, [[Canon Press]], {{ISBN|1-885767-84-6}} * ''No Other God: A Response to Open Theism'', [[John M. Frame]], P & R Publishing, 2001, {{ISBN|0-87552-185-1}} * ''Consuming Glory: A Classical Defense of Divine-Human Relationality Against Open Theism'', Gannon Murphy, Wipf & Stock, 2006, {{ISBN|1-59752-843-9}} * ''Beyond the Bounds: Open Theism and the Undermining of Biblical Christianity'', [[John Piper (theologian)|John Piper]] et al., 2003, Crossway Books, {{ISBN|1-58134-462-7}} * ''What Does God Know and When Does He Know It?: The Current Controversy over Divine Foreknowledge'', [[Millard J. Erickson]], [[Zondervan]], 2006, {{ISBN|0-310-27338-2}} * ''How Much Does God Foreknow?: A Comprehensive Biblical Study'', Steven C. Roy, [[InterVarsity Press]], 2006, {{ISBN|0-8308-2759-5}} * ''The Benefits of Providence: A New Look at Divine Sovereignty'', James S. Spiegel, Crossway Books, 2005, {{ISBN|1-58134-616-6}} {{Refend}} ;Verskeie aansigte {{Refbegin|2}} *''The Sovereignty of God Debate,'' D. Steven Long and George Kalantizis editors, 2009 Cascade Books, {{ISBN|978-1-55635-217-1}} *''Perspectives on the Doctrine of God: 4 Views,'' [[Bruce Ware]] editor, 2008, Broadman and Holman Academic, {{ISBN|978-0-8054-3060-8}} * ''Divine Foreknowledge: 4 Views'', James Beilby and Paul Eddy (editors), et al., 2001, InterVarsity Press, {{ISBN|0-8308-2652-1}} * ''God and Time: Essays on the Divine Nature'', Gregory E. Ganssle and David M. Woodruff (editors), 2002, Oxford University Press, {{ISBN|0-19-512965-2}} * ''God & Time: Four Views'', Gregory E. Ganssle (editor), et al., 2001, InterVarsity Press, {{ISBN|0-8308-1551-1}} * ''Predestination & Free Will'', David and Randall Basinger (editors), et al., 1985, Intervarsity Press, {{ISBN|0-87784-567-0}} * ''Searching for an Adequate God'', John Cobb and Clark Pinnock (Editors), et al., 2000, Wm. B. Eerdmans Publishing Company, {{ISBN|0-8028-4739-0}} {{Refend}} == Eksterne skakels == * [https://www.gotquestions.org/Afrikaans/ope-teisme.html Wat is oop teïsme?] {{Normdata}} [[Kategorie:Teologie]] 64edu4wli3jchsdor91ulhxvwaanmbh 0 364444 2896075 2891386 2026-04-22T05:21:04Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896075 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tigray in Ethiopia.svg|duimnael|Ligging van die Tigrai-streek in Ethiopië.]] Die '''Tigrai-oorlog''', ook in sommige akademiese en beleidsbronne na verwys as die '''Noord-Ethiopië-konflik '''<ref> Hierdie term is deur akademiese en beleidsorganisasies gebruik om die wyer streeksimpak van die oorlog buite die Tigray-streek te beskryf, veral in die Amhara- en Afar-streke.</ref><ref>{{Cite web |date= 18 Desember 2024|title=The Northern Ethiopia Conflict |url=https://epo.acleddata.com/conflict-profiles/the-northern-ethiopia-conflict/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528223310/https://epo.acleddata.com/conflict-profiles/the-northern-ethiopia-conflict/ |archive-date=28 Mei 2025 |access-date=6 Junie 2025 |website=Ethiopian Peace Observatory |publisher=ACLED (Armed Conflict Location & Event Data Project)}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Julie 2024 |title=The impacts of the northern Ethiopia conflict on adolescents in Afar |url=https://www.gage.odi.org/publication/the-impacts-of-the-northern-ethiopia-conflict-on-adolescents-in-afar/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209234459/https://www.gage.odi.org/publication/the-impacts-of-the-northern-ethiopia-conflict-on-adolescents-in-afar/ |archive-date=9 Februarie 2025 |access-date=6 Junie 2025 |website=Gender and Adolescence: Global Evidence (GAGE) |publisher=ODI (Overseas Development Institute)}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Aragaw |first1=Belay Asmare |last2=Tesfaye |first2=Kefelegn |title=Targeting the unarmed: Why Tigrian armed groups committed violence against civilian Amharas during the war in northern Ethiopia? |journal=Social Sciences & Humanities Open |date=2025 |volume=11 |pages=101441 |doi=10.1016/j.ssaho.2025.101441 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Impact of the Northern Ethiopian War on Education |url=https://linkeducation.org.uk/impact-of-the-northern-ethiopian-war-on-education/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713042650/https://linkeducation.org.uk/impact-of-the-northern-ethiopian-war-on-education/ |archive-date=13 Julie 2024 |access-date=6 Junie 2025 |website=Link Education International|date=30 September 2022 }}</ref> was 'n [[Oorlog|gewapende konflik]] wat vanaf 3 November 2020 geduur het<ref>Sommige artikels beweer dat die oorlog op 4 November begin het</ref><ref>{{Cite news |date=2021-06-29 |title=Ethiopia's Tigray war: The short, medium and long story |language=en |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54964378 |quote= Die konflik het op 4 November begin…|access-date=29 Januarie 2022 |archive-date=28 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128095137/https://www.bbc.com/news/world-africa-54964378 |url-status=live }}</ref><ref>Die vroegste gevalle van gevegte het egter na bewering gedurende die baie laat oggendure van 3 November plaasgevind, Oos-Afrikaanse Tyd ([[UTC+03:00]]).</ref><ref name="ThomReut_SeroNov_2020">{{Cite news |date=17 Desember 2020 |title=Inside a military base in Ethiopia's Tigray: soldiers decry betrayal by former comrades |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-attack-idUSKBN28R1IE |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20201217225827/https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict-attack-idUSKBN28R1IE |archive-date=17 Desember 2020 |quote= Die regering sê vegters wat lojaal is aan die TPLF het vroeg op 4 November federale militêre basisse op verskeie plekke in Tigray aangeval nadat hulle kommunikasie […] Luitenant-generaal Bacha Debele het gesê radiokommunikasie is […] om 22:00 op 3 November afgesny.}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 Julie 2022 |title=Ethiopia war: UN investigative Human rights commission debuts 6-day visit |url=https://www.africanews.com/2022/07/26/ethiopia-war-un-investigative-human-rights-commission-debuts-6-day-visit// |website=Africanews |quote= Die [kommissie] het die mandaat […] om 'n deeglike en onpartydige ondersoek uit te voer na bewerings van oortredings en misbruik van internasionale menseregtewetgewing […] in Ethiopië wat sedert 3 November 2020 deur alle partye by die konflik gepleeg is. |agency=AFP |access-date=1 November 2022 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013033/https://www.africanews.com/2022/07/26/ethiopia-war-un-investigative-human-rights-commission-debuts-6-day-visit// |url-status=live }}</ref> tot 3 November 2022.<ref>{{Cite web |date=3 November 2022 |title=Ethiopia peace deal hailed as a 'new dawn' |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/11/3/how-did-the-world-react-to-the-ethiopia-peace-deal |website=Al Jazeera |access-date=7 November 2022 |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107195408/https://www.aljazeera.com/news/2022/11/3/how-did-the-world-react-to-the-ethiopia-peace-deal |url-status=live }}</ref><ref name="Addis Standard-2022">{{Cite web |date=2 November 2022 |title=Agreement for Lasting Peace through a Permanent Cessation of Hostilities between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Tigray People's Liberation Front |url=https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2022/11/AU-led-Ethiopia-Peace-Agreement.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20221111111115/https://addisstandard.com/wp-content/uploads/2022/11/AU-led-Ethiopia-Peace-Agreement.pdf |archive-date=11 November 2022 |website=Addis Standard |quote= Hierdie Ooreenkoms tree in werking om 00:00 Oos-Afrikaanse Tyd (EAT) op 3 November 2022.}}</ref> Dit was 'n [[burgeroorlog]]<ref>{{Cite web |last=Osborne |first=Samuel |date=3 Nov 2022 |title=Ethiopian civil war: Warring sides agree to truce |url=https://news.sky.com/story/ethiopian-civil-war-warring-sides-agree-to-truce-12736887 |access-date=2024-08-14 |website=Sky News |language=en}}</ref> wat hoofsaaklik in die [[Tigrai-streek]] van [[Ethiopië]] geveg is tussen magte wat geallieerd was met die Ethiopiese federale regering en [[Eritrea]] aan die een kant, en die Tigray People's Liberation Front (TPLF) aan die ander kant.<ref>{{Cite web |last1=Paravicini |first1=Giulia |last2=Endeshaw |first2=Dawit |date=4 November 2020 |title=Ethiopia sends army into Tigray region, heavy fighting reported |url=https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict/ethiopia-sends-army-into-tigray-region-heavy-fighting-reported-idUSKBN27K0ZS?il=0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083250/https://www.reuters.com/article/us-ethiopia-conflict/ethiopia-sends-army-into-tigray-region-heavy-fighting-reported-idUSKBN27K0ZS?il=0 |archive-date=19 November 2020 |work=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 Desember 2020 |title=Exclusive: U.S. thinks Eritrea has joined Ethiopian war, diplomats say |url=https://www.reuters.com/article/ethiopia-conflict-eritrea/exclusive-u-s-thinks-eritrea-has-joined-ethiopian-war-diplomats-say-idUSKBN28I1OX |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209024950/https://www.reuters.com/article/ethiopia-conflict-eritrea/exclusive-u-s-thinks-eritrea-has-joined-ethiopian-war-diplomats-say-idUSKBN28I1OX |archive-date=9 Desember 2020 |work=Reuters}}</ref> Die konflik het gespruit uit die poging van die Ethiopiese eerste minister [[Abiy Ahmed]] om die land se [[politiek]] van etniese [[Federasie|federalisme]], 'n magsdelingstelsel wat gebaseer was op etnisiteit en streeksbeheer gee aan individuele etniese groepe wat voorheen gemarginaliseer was, te verander. Die stelsel het ook die Tigrai-minderheid op federale vlak bevoordeel. Deur die etniese en streekgebaseerde partye van die ''Ethiopian People's Revolutionary Democratic Front'', wat 30 jaar lank Ethiopië regeer het, saam te voeg tot 'n landwye ''Prosperity Party'', het Abiy die mag van die ''Tigray People's Liberation Front (TPLF)'' bedreig, [[militêr]] en polities 'n magtige entiteit binne Ethiopië, wat volgens etnisiteit ongeveer 6% van die bevolking verteenwoordig. Die TPLF het geweier om by die nuwe party aan te sluit en spanning is tussen die twee geskep, wat verder toegeneem het toe 'n betwiste verkiesing in Tigrai in September gehou is - in weerwil van die federale regering, wat die nasionale verkiesing weens die [[covid-19-pandemie]] uitgestel het.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|title=Ethiopia's Tigray region defies PM Abiy with 'illegal' election|website=France24|date=9 Augustus 2020|accessdate=9 November 2020|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|url-status=live}}</ref> Die konflik se onmiddellike oorsaak was 'n vermeende aanval die vierde van Desember op die georganiseerde Tigrai-magte by die hoofkwartier van die Noordelike Bevel van die Ethiopiese Nasionale Weermag (ENDF), die verdedigingsvleuel van die regering van Ethiopië. Die federale magte het die hoofstad van Tigrai, Mekelle, op 28 November verower, waarna eerste minister Abiy Ahmed die Tigrai-operasie “as voltooi” verklaar het. <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54984056|title=Ethiopia crisis: Tigray leader vows to keep fighting as government advances|date=18 November 2020|work=BBC News}}</ref> Die TPLF verklaar egter dat die organisasie sal voortgaan om te veg.<ref>{{Cite news|date=2020-11-29|title=Ethiopia's Tigray crisis: Mekelle hospital struggling after attack – Red Cross|language=en|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-55120572|access-date=2020-11-29}}</ref><ref>{{Cite news|date=2020-12-01|title=In Ethiopia, Abiy Ahmed's forces have won the battle but not the war|work=The Economist|url=https://www.economist.com/middle-east-and-africa/2020/12/01/in-ethiopia-abiy-ahmeds-forces-have-won-the-battle-but-not-the-war|access-date=2020-12-02|issn=0013-0613}}</ref> Fesseha Tessema, 'n TPLF-Raadgewer het op 28 Junie 2021 verklaar dat die TPLF weer die hoofstad Mekelle oorgeneem het en dat Ethiopiese magte uit die stad onttrek het.<ref>BBC, ''Urgent aid' calls as rebels seize Tigray capital'', https://www.bbc.com/news/topics/cr2pnx1173dt/tigray-crisis, Besoek op 29 Junie 2021</ref> Massa buitegeregtelike moorde op burgerlikes het gedurende November en Desember 2020 plaasgevind in en om Adigrat,<ref name="Nyssen_Tigray_situation_begin_2021">{{cite web | last1 = Nyssen | first1 = Jan | title= The situation in Tigray at the beginning of 2021 | website= ResearchGate |year = 2021 | url = https://www.researchgate.net/publication/348296742 | access-date = 14 Januarie 2021 |archive-url= https://archive.today/20210114003101/https://www.researchgate.net/publication/348296742_The_situation_in_Tigray_at_the_beginning_of_2021 |archive-date= 14 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> Hagere Selam,<ref name="Nyssen_Tigray_situation_begin_2021" /> in die Hitsats-vlugtelingkamp, <ref name="EEPA_No51_10Jan2021">{{cite web | title= Situation Report EEPA HORN No. 51 – 10 January 2021 | website= Europe External Programme with Africa |date = 10 Januarie 2021 | url = https://www.eepa.be//wp-content/uploads/2020/11/Situation-Report-EEPA-Horn-No.-51-10-January-2021.pdf | access-date = 11 Januarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210111181059/https://www.eepa.be//wp-content/uploads/2020/11/Situation-Report-EEPA-Horn-No.-51-10-January-2021.pdf |archive-date= 11 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> en in Humera <ref name="Guard_people_dying">{{cite news | last1= Akinwotu | first1= Emmanuel | title= 'I saw people dying on the road': Tigray's traumatised war refugees | date= 2 Desember 2020 | newspaper= [[The Guardian]] | url= https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/02/tigray-war-refugees-ethiopia-sudan | access-date= 2 Desember 2020 | archive-url= https://archive.today/20201202185821/https://www.theguardian.com/global-development/2020/dec/02/tigray-war-refugees-ethiopia-sudan | archive-date= 2 Desember 2020 | url-status= live }}</ref> Mai Kadra <ref name="EHRC_Preliminary">{{cite web |title=Rapid Investigation into Grave Human Rights Violations in Maikadra: Preliminary Findings |url=https://docs.google.com/document/d/1vS-0N8xCDZDRAM5lzBAELTVjqfKLrzJha8xpKdqh1OE/mobilebasic |publisher=Ethiopian Human Rights Commission |access-date=24 November 2020 |location=Addis Ababa |language=en |format=Digital report |date=24 November 2020 |archive-url=https://archive.today/20201125221438/https://docs.google.com/document/d/1vS-0N8xCDZDRAM5lzBAELTVjqfKLrzJha8xpKdqh1OE/mobilebasic |archive-date=25 November 2020 |url-status=live}}</ref><ref name="ft_9_12">{{cite news |first1=Andres |last1=Schipani |title=Refugees flee Ethiopia's brutal war with tales of atrocities on both sides |url=https://www.ft.com/content/31bd995c-5991-4247-9f69-cea858895fb1 |access-date=9 Desember 2020 |newspaper=[[Financial Times]] |date=4 Desember 2020 |archive-url=https://archive.today/20201204104758/https://www.ft.com/content/31bd995c-5991-4247-9f69-cea858895fb1 |archive-date=4 Desember 2020 |url-status=live }}</ref> Debre Abbay <ref name="Tghat_BoraSelewa_DebreAbbay">{{cite web | title= Massacres in Bora Selewa and Debre Abay | website= Tghat | date= 12 Januarie 2021 | url= https://tghat.com/2021/01/12/massacres-in-bora-selewa-and-debre-abay | access-date= 9 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210114043947/https://tghat.com/2021/01/12/massacres-in-bora-selewa-and-debre-abay/ | archive-date= 14 Januarie 2021 | url-status= live }}</ref> en [[Aksum]].<ref name="EEPA_No51_10Jan2021"/> Voorstelle vir vrede en bemiddeling het 'n vroeë November-bemiddeling van die [[Afrika-unie]] (AU) deur Debretsion voorgestel en deur Abiy geweier;<ref name="SABC_TPLFasksAFU">{{cite news | last1= Wanjohi | first1= Coletta | title= TPLF asks AU to intervene in Ethiopia's military offensive launched by government | date= 9 November 2020 | newspaper= SABC News | url= https://www.sabcnews.com/sabcnews/tplf-asks-au-to-intervene-in-ethiopias-military-offensive-launched-by-government | access-date= 20 February 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220004115/https://www.sabcnews.com/sabcnews/tplf-asks-au-to-intervene-in-ethiopias-military-offensive-launched-by-government/ | archive-date= 20 February 2021 | url-status= live }}</ref><ref name="BBC_Abiy_rejects_peace">{{cite news | title= Tigray crisis: Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed rejects peace talks | date= 11 November 2020 | newspaper= [[BBC News]] | url= https://www.bbc.com/news/world-africa-54900769 | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220004304/https://www.bbc.com/news/world-africa-54900769 | archive-date= 20 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> 'n AU-trio van voormalige Afrika-presidente wat einde November Ethiopië besoek het; <ref name="AA_Ramaphosa_concerned">{{cite news | last1= Isilow | first1= Hassan | title= Ramaphosa: Africa concerned about Ethiopian conflict | date= 21 November 2020 | newspaper= Anadolu Agency | url= https://www.aa.com.tr/en/africa/ramaphosa-africa-concerned-about-ethiopian-conflict-/2050992 | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210220021638/https://www.aa.com.tr/en/africa/ramaphosa-africa-concerned-about-ethiopian-conflict-/2050992 | archive-date= 20 February 2021 | url-status= live }}</ref><ref name="SA_AU_envoy_results">{{cite web | title= The Presidency on visit of the African Union Envoys to Ethiopia | website= Government of South Africa |date = 30 November 2020 | url = https://www.gov.za/speeches/envoys-ethiopia-30-nov-2020-0000 | access-date = 20 Februarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210111111036/https://www.gov.za/speeches/envoys-ethiopia-30-nov-2020-0000 |archive-date= 11 Januarie 2021 |url-status=live }}</ref> 'n noodgeval Interregering owerheidsberaad van Oos-Afrikaanse regerings- en staatshoofde wat einde 20 Desember 2020 in [[Djibouti]] vergader het;<ref name="IGAD_38_communique">{{cite web | title= Communiqué of the 38th extraordinary assembly of IGAD heads of state and government – Djibouti, Republic of Djibouti – 20th December 2020 | website= Intergovernmental Authority on Development |date = 21 Desember 2020 | url = https://www.igad.int/attachments/article/2598/Final%20COMMUNIQU%C3%89%20OF%20THE%2038TH%20EXTRAORDINARY%20ASSEMBLY%20OF%20IGAD%20HEADS%20OF%20STATE%20AND%20GOVERNMENT.pdf | access-date = 20 Februarie 2021 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210220021025/https://www.igad.int/attachments/article/2598/Final%20COMMUNIQU%C3%89%20OF%20THE%2038TH%20EXTRAORDINARY%20ASSEMBLY%20OF%20IGAD%20HEADS%20OF%20STATE%20AND%20GOVERNMENT.pdf |archive-date= 20 Februarie 2021 |url-status=live }}</ref> en vredesvoorstelle op 19 Februarie deur die TPLF <ref name="ERHub_Tigray_gov_terms">{{cite web | title= Tigray government lays out its terms for peace | website= Eritrea Hub | date= 19 Februarie 2021 | url= https://eritreahub.org/tigray-government-lays-out-its-terms-for-peace | access-date= 20 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210219162744/https://eritreahub.org/tigray-government-lays-out-its-terms-for-peace | archive-date= 19 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> en op 20 Februarie deur die Nasionale Kongres van Groot Tigrai ( Baytona), Tigrai Independence Party (TIP) en Salsay Weyane Tigrai (SAWET). <ref name="Tghat_Tigray_3parties_demands">{{cite web | title= Three Tigray political parties issue demands | website= Tghat | date= 20 Februarie 2021 | url= https://www.tghat.com/2021/02/20/three-tigray-political-parties-issue-demands | access-date= 21 Februarie 2021 | archive-url= https://archive.today/20210221020536/https://www.tghat.com/2021/02/20/three-tigray-political-parties-issue-demands/ | archive-date= 21 Februarie 2021 | url-status= live }}</ref> As gevolg van die aanvang van die oorlog het 'n diep humanitêre krisis ontstaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.deseret.com/u-s-world/2021/6/19/22538917/humanitarian-crisis-famine-devastate-tigray-ethiopia|title=The worst humanitarian crisis you probably haven't heard of (But really need to know about)|date=19 Junie 2021}}</ref> == Agtergrond == === Histories/polities === Na die einde van die Ethiopiese [[burgeroorlog]] in 1991, het Ethiopië 'n dominante enkelparty-regering geword onder die bewind van die Ethiopiese People's Revolutionary Democratic Front (EPRDF), 'n koalisie van etnies gebaseerde partye. Die stigter en invloedrykste lid was die TPLF en die voorsitter was [[Meles Zenawi]], wat die eerste minister van Ethiopië was tot en met sy dood in 2012.<ref>{{cite news|date=2012-09-21|title=Ethiopia's Hailemariam Desalegn sworn in as prime minister|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-19672302|access-date=2020-11-11|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083258/https://www.bbc.com/news/world-africa-19672302|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite news|last=Aalen|first=Lovise|title=Analysis {{!}} Why is Ethiopia in upheaval? This brief history explains a lot.|newspaper=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/02/17/why-is-ethiopia-in-upheaval-this-brief-history-explains-a-lot/|date=17 Februarie 2018|access-date=11 November 2020|issn=0190-8286|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083315/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/02/17/why-is-ethiopia-in-upheaval-this-brief-history-explains-a-lot/|url-status=live}}</ref> Die TPLF was vroeër deel van die Ethiopiese regeringskoalisie tot sy weiering om in 2019 saam te smelt in die Welvaartparty.<ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-54805088|title=Tigray crisis: Ethiopia orders military response after army base seized|work=BBC News|date=4 November 2020|access-date=4 November 2020|archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.bbc.com/news/world-africa-54805088|url-status=live}}</ref> In 2020 het die spanning tussen die regering en die TPLF toegeneem in die maande voor die Tigrai-militêre ingryping in November. <ref name=BBC/> Premier Abiy Ahmed, van Oromo-afkoms, beskuldig die TPLF-partylede in die Tigrai-streekregering dat hulle sy gesag ondermyn.<ref name=BBC/> Daarteenoor het die Tigrai-owerhede die weiering om die verkiesing in September 2020 vir die Tigrai-parlement te erken (wat saam met alle verkiesings in Ethiopië deur die federale verkiesingsraad vertraag is as gevolg van die covid-19-pandemie in Ethiopië) as die rede vir die uitbreek van die konflik.<ref name=BBC/> Abiy Ahmed se regering het die Tigrai-verkiesing in September as onwettig beskou.<ref>{{cite web|url=https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|title=Ethiopia's Tigray region defies PM Abiy with 'illegal' election|website=france24.com|date=9 Augustus 2020|access-date=9 November 2020 |archive-date=19 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201119083309/https://www.france24.com/en/20200909-ethiopia-s-tigray-region-defies-pm-abiy-with-illegal-election-1|url-status=live}}</ref> Die verbetering van die betrekkinge tussen Abiy Ahmed en die Eritrese president [[Isaias Afwerki]], wat in Tigrai negatief beskou word, het ook die spanning verhoog.<ref name=BBC/> Aan die einde van Oktober het die Ethiopiese versoeningskommissie verklaar dat hy probeer bemiddel tussen die federale en die Tigrai-regering, maar dat die voorwaardes wat deur beide kante gestel is, die vordering belemmer.<ref name="ETReporter_preconditions">{{cite news | last1= Abiye | first1= Yonas | title= Pre-conditions impede Commission's reconciliatory efforts | date= 2020-10-24 | newspaper= The Reporter (Ethiopia) | url= https://www.thereporterethiopia.com/article/pre-conditions-impede-commissions-reconciliatory-efforts | access-date= 2020-12-26 | archive-url= https://archive.ph/20201226221627/https://www.thereporterethiopia.com/article/pre-conditions-impede-commissions-reconciliatory-efforts | archive-date= 2020-12-26 | url-status= live }}</ref> Terwyl die spanning bly toeneem, is 'n generaal wat deur Abiy aangestel is, deur die regering van Tigrai verhinder om sy militêre pos te aanvaar.<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/10/30/ethiopia-tigray-blocks-generals-appointment-in-swipe-at-abiy|title=Ethiopia's Tigray blocks general's appointment in blow to Abiy|publisher=Al-Jazeera|date=30 Oktober 2020|access-date=5 Desember 2020}}</ref> Die dag voor die TPLF se aanvalle op die Noordelike Kommando op 4 November, het die federale parlement van Ethiopië voorgestel om die TPLF aan te wys as 'n [[terrorisme|terroriste-organisasie]].<ref name=BBC/> === Grondwetlike konteks === Die 1995-grondwet van Ethiopië bepaal in artikel 39.1, "Elke [[nasie]], nasionaliteit en volk in Ethiopië het 'n onvoorwaardelike reg op [[selfbeskikking]], met inbegrip van die reg op afskeiding."<ref name="wipo_ETConstitution1995">{{Cite web|title=Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia|url=https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109223537/https://www.wipo.int/edocs/lexdocs/laws/en/et/et007en.pdf|archive-date=2020-11-09|access-date=24 November 2020}}</ref> Artikel 62.9 verleen aan die Huis van die Federasie (HvdV) die reg om 'federale ingryping te beveel as enige staat [regering], in stryd met [die] [[Grondwet]], die grondwetlike bestel in gevaar stel.'<ref name="wipo_ETConstitution1995" /> Aan die einde van September 2020 het die TPLF verklaar dat die grondwetlike termyn van die HvdF, die Huis van die Volke se Verteenwoordigers (HvdVV), die Eerste Minister en die Ministerraad tot 5 Oktober 2020 geldig was, en dat hy om hierdie rede sal oorweeg dat "die sittendes" grondwetlik onwettige sal wees na 5 Oktober. TPLF het voorgestel dat die regering vervang word deur 'n tegnokratiese opsigterregering, soos uiteengesit in 'n plan wat deur die Coalition of Ethiopian Federalist Forces op [[Facebook]] geplaas is.<ref name="AddisStand_5Oct2020_endofmandate">{{cite news | title= News: Tigray region says it will defy federal laws enacted as of Oct. 05; EDP calls for transitional gov't, inclusive dialogue & reconciliation | date= 2020-09-29 | newspaper= Addis Standard | url= https://addisstandard.com/news-tigray-region-says-it-will-defy-federal-laws-enacted-as-of-oct-05-edp-calls-for-transitional-govt-inclusive-dialogue-reconciliation/ | access-date= 2020-11-24 | archive-url= https://archive.ph/20201124212049/https://addisstandard.com/news-tigray-region-says-it-will-defy-federal-laws-enacted-as-of-oct-05-edp-calls-for-transitional-govt-inclusive-dialogue-reconciliation/ | archive-date= 2020-11-24 | url-status= live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | Tigray conflict}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] [[Kategorie:Ethiopië]] 56r09iq7njzdnxwykpdb49ny6mc0a9c 0 365467 2896029 2455949 2026-04-21T19:19:06Z Túrelio 9953 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Asparagus asparagoides leaves.jpg]] → [[File:Starr 031114-0007 Asparagus asparagoides.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 031114-0007 Asparagus asparagoides.jpg]] 2896029 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Asparagus'' (genus)}} {{Outomatiese taksoboks |taxon = Asparagus |image = AsparagusPlumosus2.jpg |image_caption = ''[[Asparagus setaceus]]'' |image2 = Asparagus tubers00.jpg |image2_caption = ''Asparagus''-knolle |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = [[Tipespesie]] |subdivision = ''[[Asparagus officinalis]]'' |synonyms_ref = <ref>[http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=274909 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> |synonyms = *''Elid'' <small>Medik.</small> * ''Myrsiphyllum'' <small>Willd.</small> * ''Asparagopsis'' <small>(Kunth) Kunth</small> * ''Hecatris'' <small>Salisb.</small> * ''Elachanthera'' <small>F.Muell.</small> * ''Protasparagus'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> }} '''''Asparagus''''' is 'n [[genus]] van [[Bedeksadiges|blomdraende]] [[plant]]e in die [[Familie (biologie)|familie]] [[Asparagaceae]], subfamilie [[Asparagoideae]].<ref>{{Citation |last=Chase |first=M.W. |last2=Reveal |first2=J.L. |last3=Fay |first3=M.F. |year=2009 |title=A subfamilial classification for the expanded asparagalean families Amaryllidaceae, Asparagaceae and Xanthorrhoeaceae |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=132–136 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00999.x|name-list-style=amp|doi-access=free }}</ref> Dit bestaan uit 212 [[spesie]]s. Die meeste spesies is [[immergroen]], [[Meerjarige plant|meerjarige]] plante wat in die onderbos as [[Liaan|liane]], bosse of [[rankplant]]e groei. Die bekendste spesie is die eetbare [[aspersie]] (''Asparagus officinalis''). Sommige spesies, byvoorbeeld ''[[Asparagus densiflorus]]'', word as [[Sierplant|ornamentele plante]] gebruik. == Galery == <gallery> Lêer:Asparagus acutifolius frutos.jpg|''[[Asparagus acutifolius]]'' Lêer:Asparagus aethipicus Sprengeri1SHSU.jpg|''[[Asparagus aethiopicus]]'' Lêer:Starr 031114-0007 Asparagus asparagoides.jpg|''[[Asparagus asparagoides]]'' Lêer:Asparagus fern.JPG|''[[Asparagus densiflorus]]'' Lêer:Asparagus falcatus habit.jpg|''[[Asparagus falcatus]]'' Lêer:Asparagus fallax02.jpg|''[[Asparagus fallax]]'' Lêer:Asperge planten Asparagus officinalis.jpg|''[[Asparagus officinalis]]'' Lêer:Asparagus setaceus Leaves 2760px.jpg|''[[Asparagus setaceus]]'' Lêer:Asparagus stipularis (detail).jpg|''[[Asparagus stipularis]]'' Lêer:Asparagus tenuifolius1Georgi Kunev.jpg|''[[Asparagus tenuifolius]]'' Lêer:Asparagus umbellatus (La Fajana) 03 ies.jpg|''[[Asparagus umbellatus]]'' Lêer:Asparagus verticillatus1Georgi Kunev.jpg|''[[Asparagus verticillatus]]'' </gallery> == Sien ook == * [[Lys van Asparagus-spesies|Lys van ''Asparagus''-spesies]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Fellingham, A.C. & Meyer, N.L. (1995) "New combinations and a complete list of ''Asparagus'' species in southern Africa (Asparagaceae)". ''Bothalia'' 25: 205-209. == Eksterne skakels == {{Commonskat|Asparagus}} * [http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Asparagus.html Sorting Asparagus names] – multilingual listing of the ''Asparagus'' species * [https://web.archive.org/web/20120426090551/http://www.msmedia.com.au/biology/entopixb.htm Closeup photo of two species of Asparagus beetle] {{Taxonbar|from=Q2853420}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Asparagus (Genus)}} [[Kategorie:Asparagus| ]] q7rrssskzm6hvbs0l5650dzfgoxsw4n 0 367040 2896227 2891663 2026-04-22T09:41:10Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 2896227 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = | klubnaam = SD Compostela| vollenaam = Sociedad Deportiva Compostela| stigtingsdatum = 1928| bynaam = ''Esedé'' | stadion = [[Estadio Multiusos de San Lázaro|San Lázaro]], [[Santiago de Compostela]] | kapasiteit = 16 666 | afrigter = José Manuel Martínez Paz| liga = Tercera Federación – Groep 1 | | patroon_la1 = _eupen2526h | patroon_b1 = _compostela2526h | patroon_ra1 = _eupen2526h | patroon_sh1 = _adidastiro24wb | patroon_so1 = _soks | linkerarm1 = ffffff | liggaam1 = 87CEEB | regterarm1 = ffffff | broek1 = ffffff | kouse1 = 87CEEB | patroon_la2 = _compostela2526a | patroon_b2 = _compostela2526a | patroon_ra2 = _compostela2526a | patroon_sh2 = _compostela2526a | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = 000000 | kouse2 = 000000 ||eienaar=Antonio Quinteiro|president=Antonio Quinteiro|stigting={{Start date and age|1962|06|26}}, as ''Sociedad Recreativa Compostela''<br/> {{Start date and age|2004|06|01}}, as ''Sociedad Deportiva Campus Stellae''}} '''SD Compostela''' (volle naam: '''Sociedad Deportiva Compostela''') is 'n [[Spanje|Spaanse]] [[Sokker]]klub in die stad [[Santiago de Compostela]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sdcompostela.com/club/historia-y-evolucion/|title=HISTORIA|website=SD Compostela|language=es-ES|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729114242/https://www.sdcompostela.com/club/historia-y-evolucion/|archive-date=2020-07-29|access-date=2019-11-14|url-status=dead}}</ref> == Stadion == Compostela speel in die [[Estadio Multiusos de San Lázaro]], wat 'n kapasiteit van 16 666 het. Die afmetings van die staanplek is 105 x 68 meter. Compostela het hul eerste seisoen in Estadio da Residencia da Universidade de Santiago de Compostela gespeel, terwyl die werk op hul eerste permanente terrein, Estadio Municipal de Santa Isabel, voltooi is; Op 22 September 1963 speel dit die eerste wedstryd in die nuwe stadion. Dit was 'n basiese omhulsel en het 'n onderdak gehad tot 1969, toe 'n tribune opgerig en spreiligte teen 1 miljoen pesetas geïnstalleer is. Compostela het tot aan die einde van die 1993-seisoen steeds die grond vir eerste wedstryde gebruik. Die reserwespan, Compostela B, het op Santa Isabel gespeel tot vroeg in 2003, toe die grond uiteindelik gesloop is en vervang is met 'n munisipale sportsentrum wat dieselfde naam dra. Die werk is aan die Multiusos de San Lázaro begin in 1991. Dit is in die oostelike voorstad San Lázaro geleë en was 'n veeldoelige arena wat hoofsaaklik gebruik word vir die sokkerwedstryde van sy twee inwonersklubs, Compostela en SD Ciudad de Santiago. Ovaal van vorm en met 'n terrakottakleurige dak aan die westekant om die regisseursitplekke en persfasiliteite op 'n tweede vlak op te neem, is die veld omring deur 'n atletiekbaan van 400 meter, relatief ongewoon in Spaanse stadions. Die aanvangswedstryd het op 24 Junie 1993 plaasgevind, toe 'n vierrigtoernooi aangebied is, met Deportivo de La Coruña, CD Tenerife, [[River Plate|Club Atlético River Plate]] en [[São Paulo-sokkerklub|São Paulo FC]]. Deportivo en River het in die eerste wedstryd gespeel, en Bebeto het die eer gehad om die eerste doel aan te teken. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://sdcompostela.com/ Amptelike webwerf] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Compostela}} [[Kategorie:Spaanse sokkerklubs]] 1xw3m7tgu8ctbzdvkc8dkr7nktcdt9e 0 367425 2895890 2813994 2026-04-21T16:21:26Z Jcb 223 2895890 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Gasteria_pillansii_var_pillansii_1.jpg |image_caption = ''[[Gasteria pillansii]]'' |display_parents = 3 |taxon = Gasteria |authority = Duval, (1809) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * Ptyas <small>Salisb.</small> |range_map = 1 Gasteria species - Distribution map South Africa.jpg |range_map_caption = Voorkoms van Gasteria-spesies }} '''''Gasteria''''' (beestonge) is 'n [[vetplant]] [[genus]] wat hoort tot [[Asphodelaceae]], die aalwynfamilie. Daar is 26 [[spesies]] wat hoort tot die genus. Die genus is naverwant aan die aalwyne, (''[[Aloe]]''). Kenmerkend van die spesies is hul gepunte blare sonder stekels en die opsigtelike geboë, basaal bolvormige verdikte blomme. Die blare van die meeste spesies het opvallende wit vlekke en dikwels 'n rif aan die onderkant. Die genus groei meestal in die skadu van omringende plantegroei. Hulle is meestal stamloos. == Spesies == {{div col|colwidth=24em}} * ''[[Gasteria acinacifolia]]'' <small>(J.Jacq.) Haw.</small> * ''[[Gasteria barbae]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Gasteria batesiana]]'' <small>G.D.Rowley</small> * ''[[Gasteria baylissiana]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Gasteria brachyphylla]]'' <small>(Salm-Dyck) van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria camillae]]'' <small>van Jaarsv. & Molteno</small> * ''[[Gasteria carinata]]'' <small>(Mill.) Duval</small> * ''[[Gasteria croucheri]]'' <small>(Hook.f.) Baker</small> * ''[[Gasteria disticha]]'' <small>(L.) Haw.</small> * ''[[Gasteria doreeniae]]'' <small>van Jaarsv. & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]</small> * ''[[Gasteria ellaphieae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria excelsa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Gasteria glauca]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria glomerata]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria koenii]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria langebergensis]]'' <small>(van Jaarsv.) van Jaarsv. & Zonn.</small> * ''[[Gasteria loedolffiae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria nitida]]'' <small>(Salm-Dyck) Haw.</small> * ''[[Gasteria obliqua]]'' <small>(Aiton) Duval</small> * ''[[Gasteria pillansii]]'' <small>[[Louisa Bolus|Kensit]]</small> * ''[[Gasteria polita]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria pulchra]]'' <small>(Aiton) Haw.</small> * ''[[Gasteria rawlinsonii]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Gasteria tukhelensis]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria visserii]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Gasteria vlokii]]'' <small>van Jaarsv.</small> {{div col end}} == Bronnelys == * ''Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika'', [[Ben-Erik van Wyk]] & [[Gideon Smith|Gideon F. Smith]], Briza Publikasies, 2014, {{ISBN|9781920217396}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30162924-2 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gasteria| ]] d6s42ewpvx46p9j85dpwn9cau9zcvk1 0 367564 2895891 2888481 2026-04-21T16:25:08Z Jcb 223 2895891 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = (MHNT) Haworthia cymbiformis - Serres du Muséum de Toulouse.jpg |image_caption = Gekweekte ''[[Haworthia cymbiformis]]'' |display_parents = 3 |taxon = Haworthia |authority = [[Henri August Duval|Duval]], (1809) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = *''Apicra'' <small>Willd.</small> *''Catevala'' <small>Medik.</small> *× ''Apworthia'' <small>Poelln.</small> }} '''''Haworthia''''' is 'n plant [[genus]] wat hoort tot [[Asphodelaceae]], die aalwynfamilie. Die genus is aalwynagtig en lyk soos miniatuuraalwyne, dit staan ook bekend as dwergaalwyne. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]].<ref name=f>[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=276949 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> Plante van die genus is gewild onder versamelaars en dit is 'n bedreiging vir sommige [[spesie]]s se voortbestaan. Die taksonomie van die spesies in die genus word tans hersien. == Spesies == {{div col|colwidth=400px}} * ''[[Haworthia akaonii]]'' <small>M.Hayashi</small> – [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en [[Wes-Kaap]] * ''[[Haworthia angustifolia]]'' <small>Haw.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia ao-onii]]'' <small>M.Hayashi</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia arachnoidea]]'' <small>(L.) Duval</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia aristata]]'' <small>Haw.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia bayeri]]'' <small>J.D.Venter & S.A.Hammer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia blackburniae]]'' <small>W.F.Barker</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia bolusii]]'' <small>Baker</small> – Oos-Kaap en [[Vrystaat]] * ''[[Haworthia caesia]]'' <small>M.Hayashi</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia calva]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia chloracantha]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia compacta]]'' <small>(Triebner) Breuer</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia cooperi]]'' <small>Baker</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia cymbiformis]]'' <small>(Haw.) Duval</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia decipiens]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia diaphana]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia dura]]'' <small>M.Hayashi</small> * ''[[Haworthia elizeae]]'' <small>Breuer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia emelyae]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia ernstii]]'' <small>M.Hayashi</small> * ''[[Haworthia floribunda]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia fukuyae]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia grenieri]]'' <small>Breuer</small> – Noord-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia heidelbergensis]]'' <small>G.G.Sm.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia herbacea]]'' <small>(Mill.) Stearn</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia lockwoodii]]'' <small>Archibald</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia maculata]]'' <small>(Poelln.) M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia magnifica]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia maraisii]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia marumiana]]'' <small>[[Antonius Josephus Adrianus Uitewaal|Uitewaal]]</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia mirabilis]]'' <small>(Haw.) Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia mollis]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia monticola]]'' <small>Fourc.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia mucronata]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia mutica]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia nortieri]]'' <small>G.G.Sm.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia outeniquensis]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia parksiana]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia pubescens]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia pulchella]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia pygmaea]]'' <small>Poelln.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia regina]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia reticulata]]'' <small>(Haw.) Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia retusa]]'' <small>(L.) Duval</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia rossouwii]]'' <small>Poelln.</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia sapphaia]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia semiviva]]'' <small>(Poelln.) M.B.Bayer</small> – Noord-Kaap, Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia springbokvlakensis]]'' <small>C.L.Scott</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia subularis]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia transiens]]'' <small>(Poelln.) M.Hayashi</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap * ''[[Haworthia truncata]]'' <small>Schönland</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia turgida]]'' <small>Haw.</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia variegata]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia veltina]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia villosa]]'' <small>M.Hayashi</small> – Oos-Kaap * ''[[Haworthia vitris]]'' <small>M.Hayashi</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia vlokii]]'' <small>M.B.Bayer</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia wittebergensis]]'' <small>W.F.Barker</small> – Wes-Kaap * ''[[Haworthia zantneriana]]'' <small>Poelln.</small> – Oos-Kaap en Wes-Kaap {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331203-2 Plants of the World Online] * ''Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika'', [[Ben-Erik van Wyk]] & [[Gideon Smith|Gideon F. Smith]], Briza Publikasies, 2014, {{ISBN|9781920217396}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Haworthia| ]] gnqkl6hr8ntqu1lujay8myz4qhipco7 0 368506 2895851 2370462 2026-04-21T14:21:03Z Aliwal2012 39067 2895851 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Alexandra Abrahams | beeld = | beeldonderskrif = | orde = Adjunk-skaduminister van Maatskaplike Ontwikkeling | termynaanvang = 5 Desember 2020 | termyneinde = | leier = [[John Steenhuisen]] | voorganger = Thandi Mpambo-Sibhukwana | opvolger = | geboortenaam = Alexandra Lilian Amelia Abrahams | geboortejaar = 1986 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 13 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde2 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang2 = 22 Mei 2019 | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Alexandra Abrahams''' (gebore 13 Julie 1986) is 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[Demokratiese Alliansie]] en die dienende Adjunkminister van Handel, Nywerheid en Kompetisie in die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|kabinet van president Cyril Ramaphosa]]. Sy het voorheen van Desember 2020 tot Junie 2024 as die adjunk-skaduminister van Maatskaplike Ontwikkeling in die skadukabinet van [[John Steenhuisen]] gedien. == Eksterne skakels == *[https://www.pa.org.za/person/alexandra-lilian-amelia-abrahams/ Alexandra Abrahams se profiel op ''People's Assembly''] {{Saadjie}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{DEFAULTSORT:Abrahams, Alexandra}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] dpqe7cizrhaf7mz7klizr5mdvh0dpps 2895852 2895851 2026-04-21T14:23:04Z Aliwal2012 39067 Handel, Nywerheid en Mededinging 2895852 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Alexandra Abrahams | beeld = | beeldonderskrif = | orde = Adjunk-skaduminister van Maatskaplike Ontwikkeling | termynaanvang = 5 Desember 2020 | termyneinde = | leier = [[John Steenhuisen]] | voorganger = Thandi Mpambo-Sibhukwana | opvolger = | geboortenaam = Alexandra Lilian Amelia Abrahams | geboortejaar = 1986 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 13 | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | orde2 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang2 = 22 Mei 2019 | termyneinde2 = | vise2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | vise3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | toekennings = }} '''Alexandra Abrahams''' (gebore 13 Julie 1986) is 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[Demokratiese Alliansie]] en die dienende Adjunkminister van Handel, Nywerheid en Mededinging in die [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|kabinet van president Cyril Ramaphosa]]. Sy het voorheen van Desember 2020 tot Junie 2024 as die adjunk-skaduminister van Maatskaplike Ontwikkeling in die skadukabinet van [[John Steenhuisen]] gedien. == Eksterne skakels == *[https://www.pa.org.za/person/alexandra-lilian-amelia-abrahams/ Alexandra Abrahams se profiel op ''People's Assembly''] {{Saadjie}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{DEFAULTSORT:Abrahams, Alexandra}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] 2fd6u7nomv3pxnkx9om8ab3v322rq63 0 368894 2895839 2731005 2026-04-21T12:58:54Z Aliwal2012 39067 2895839 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | name = Adrian Christopher Roos | honorific-suffix = | image = | image_size = | caption = | order = Adjunkskaduminister van Binnelandse Sake | leier = [[John Steenhuisen]] | term_start = 20 Februarie 2020 | term_end = 14 Junie 2024 | predecessor = [[Angel Khanyile]] | successor = | order2 = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | term_start2 = 22 Mei 2019 | term_end2 = | predecessor2 = | successor2 = | birthname = Adrian Christopher Roos | birth_date = <!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[Suid-Afrika]]ner | party = [[Demokratiese Alliansie]] | spouse = | relations = | children = | residence = | education = | alma_mater = | occupation = | profession = Politikus | known_for = | committees = Portfolio Committee on Home Affairs | awards = | website = }} '''Adrian Christopher Roos''' is 'n Suid-Afrikaanse politikus en 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] vir die [[Demokratiese Alliansie]]. Hy het as die Adjunkskaduminister van Binnelandse Sake van 2020 tot 2024 gedien. == Agtergrond == Roos het LLB- en BSc-grade en is 'n toegelate advokaat van die [[Gautengse Afdeling van die Hoë Hof van Suid-Afrika|Noord-Gautengse Hooggeregshof]].<ref name="PA">{{Cite web|url=https://www.pa.org.za/person/adrian-christopher-roos/|title=Adrian Christopher Roos|website=People's Assembly|access-date=12 Januarie 2021}}</ref> Hy is 'n voormalige nasionale voorsitter van die Geoinformatikavereniging van Suid-Afrika. Gedurende sy termyn as 'n PR-raadslid van die [[Demokratiese Alliansie]] in die [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|stad Tshwane Metropolitaanse munisipaliteit]], was hy 'n lid van die munisipale komitees oor openbare rekeninge, finansies, ekonomiese ontwikkeling, vervoer en omgewing. Roos is ook verkies tot die plaaslike uitvoerende gesag van die DA in Gauteng-Noord. == Parlementêre loopbaan == Roos was 25ste geplaas op die DA se Gautengse streekslys en 83ste op die party se nasionale lys vir die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|verkiesing op 8 Mei 2019]]. Tydens die verkiesing het hy 'n setel in die Nasionale Vergadering verower. Roos is op 22 Mei as parlementslid beëdig. Op 27 Junie 2019 word hy 'n plaasvervangende lid van die portefeuljekomitee vir binnelandse sake. <ref>{{Cite web|url=https://www.aprav.co.za/wp-content/uploads/2019/07/List-of-members-of-all-the-Portfolio-Committees-for-the-6th-Parliament-published-27-June-2019.pdf|title=announcements, tablings and committee reports - APRAV|date=27 Junie 2019|access-date=12 Januarie 2021|archive-date= 5 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705062148/https://www.aprav.co.za/wp-content/uploads/2019/07/List-of-members-of-all-the-Portfolio-Committees-for-the-6th-Parliament-published-27-June-2019.pdf|url-status=dead}}</ref> Hy het op 7 Februarie 2020 'n volwaardige lid van die komitee geword en is aangestel as adjunkskaduminister van binnelandse sake. <ref name="PA"/> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.pa.org.za/person/adrian-christopher-roos/ Adrian Christopher Roos] by People's Assembly {{Saadjie}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Roos, Adrian}} [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] od7xj0zaspaud8f7403dxchknegtq9e 0 369780 2895928 2891445 2026-04-21T17:29:56Z Oesjaar 7467 /* Beroep */ Verbeter 2895928 wikitext text/x-wiki '''Mandla Langa''' (gebore 1950 in Stanger, [[Durban]] ) is 'n Suid-Afrikaanse digter, kortverhaalskrywer, romanskrywer en kulturele aktivis. Hy het in [[KwaMashu|KwaMashu,]] Durban grootgeword. <ref>[https://www.theguardian.com/profile/mandlalanga Mandla Langa profile], ''The Guardian'' (London), 24 June 2008.</ref> Sy roman ''The Lost Colors of the Chameleon'' het die 2009 Commonwealth Writers 'Prize (Afrika-streek) gewen. <ref>[http://bookslive.co.za/blog/2009/03/11/mandla-langa-and-uwem-akpan-win-the-2009-commonwealth-writers-prizes-africa-region/ "Mandla Langa and Uwem Akpan Win the 2009 Commonwealth Writers’ Prizes – Africa Region"], Books Live, 11 March 2009.</ref> <ref>[http://news.artsmart.co.za/2009/03/mandla-langa-wins-commonwealth-writers.html "Mandla Langa wins Commonwealth Writers' Prize"], Artsmart, 19 March 2009.</ref> Langa skryf vir 'n graad Engels en Filosofie aan die [[Universiteit van Fort Hare|Universiteit van Fort Hare in]], maar word in 1973 geskors as gevolg van sy betrokkenheid by die aktiwiteite van die Suid-Afrikaanse Studente-organisasie. In 1976 gaan hy in ballingskap en woon hy in verskillende lande in Suider-Afrika, sowel as in [[Hongarye]] en die [[Verenigde Koninkryk]]. <ref>[https://www.pen.org/mandla-langa "Mandla Langa"] {{Webarchive|url=https://archive.is/20141002013030/https://www.pen.org/mandla-langa|date=2 October 2014}}, PEN America.</ref> Langa is ingebring om die tweede bundel van [[Nelson Mandela]] se outobiografie te voltooi, in 'n onvoltooide manuskrip agtergelaat toe Mandela in 2013 oorlede is, en in 2017 gepubliseer as ''Dare Not Linger: The Presidential Years'' . <ref name="Slovo">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2017/oct/22/dare-not-linger-presidential-years-nelson-mandela-mandla-langa-review|title=Dare Not Linger: The Presidential Years by Nelson Mandela and Mandla Langa review – an impossible act to follow|last=Gillian Slovo|authorlink=Gillian Slovo|date=22 October 2017|website=The Guardian}}</ref> == Vroeë lewe en opvoeding == Mandla Langa is [[Durban|in 1950 in Stanger, Durban]], Suid-Afrika gebore en het in die [[KwaMashu|KwaMashu-]] township 20 myl noord van Durban <ref name="cca.ukzn.ac.za">{{Cite web|url=http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php/tow-past-participants/33-tow-2009/372-mandla-langa-south-africa|title=Mandla Langa (South Africa)|website=www.cca.ukzn.ac.za|publisher=Centre for Creative Arts|access-date=16 May 2018}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> grootgeword tydens die implementering van die [[Apartheid|apartheidstelsel]]. Hy is een van sewe kinders. Sy broer [[Pius Langa]] het as hoofregter in Suid-Afrika gedien. 'n Ander broer, Bheki Langa, het as Suid-Afrika se ambassadeur in Rusland gedien. 'n Derde broer, [[Ben Langa]], is in 'n politiese sluipmoord gedood. Mandla Langa het Gardner Memorial School, Sibonelo High School in Durban, en daarna die [[Universiteit van Fort Hare|Universiteit van Fort Hare]] bygewoon. Weens die groot aantal politieke stakings gedurende sy universiteitsloopbaan, kon hy eers in 1972 sy BA in Engels en Filosofie voltooi. Hy het in 1973–74 aan 'n hoërskool in KwaMashu klas gegee. <ref>Tymon Smith, [http://www.timeslive.co.za/lifestyle/books/2012/05/06/the-fiction-prize "The Fiction Prize – The Judges"], ''Times Live'', 6 May 2012.</ref> In 1974 raak hy aktief betrokke as direkteur van die Suid-Afrikaanse Studente-organisasie (SASO) en handhaaf hierdie pos tot sy inhegtenisneming in 1976 weens 'n poging om die land sonder 'n permit te verlaat. As gevolg hiervan het hy 101 dae tronkstraf uitgedien. <ref name="thepresidency.gov.za">[http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=7847 "Mandla Langa (1950– )"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304194424/http://www.thepresidency.gov.za/pebble.asp?relid=7847|date=4 March 2016}}, The Presidency, Republic of South Africa.</ref> Volgens Charles Larson (redakteur van ''Under African Skies'' ) het Langa self gesê dat sy inhegtenisneming weens sedisie was . Terwyl hy in die tronk was, het hy voortgegaan om sy skryfvaardighede te verbeter. Nadat hy sy vonnis uitgedien het, het hy na [[Botswana]] gevlug en sy lewe in ballingskap opgeneem. Hy het ook tyd in [[Lesotho]] en [[Angola]], deurgebring, waar hy militêre opleiding van [[Umkhonto we Sizwe]], ontvang het. <ref name="modernghana.com"/> Benewens Lesotho, het Langa tyd in [[Mosambiek]], [[Zambië]], [[Hongarye]] en die Verenigde Koninkryk deurgebring. <ref name="cca.ukzn.ac.za"/> Hy het verskillende [[African National Congress|ANC-]] poste in die buiteland beklee, waaronder kulturele attaché in die Verenigde Koninkryk en Wes-Europa. <ref name="MediaClub">Khanyi Magubane, [http://mediaclubsouthafrica.com/themedia/42-land/landnews/1025-sa-writer-wins-commonwealth-prize "Commonwealth nod to SA writer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304040442/http://mediaclubsouthafrica.com/themedia/42-land/landnews/1025-sa-writer-wins-commonwealth-prize |date= 4 Maart 2016 }}, Media Club South Africa, 17 March 2009.</ref> == Persoonlike lewe == Langa het twee dogters saam met sy vrou June Josephs. <ref>{{Cite web|url=http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page49062|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721203114/http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page49062|archive-date=21 July 2011|access-date=31 March 2011}}</ref> Hy het twee broers, [[Pius Langa|Pius Langa,]] wat as Suid-Afrikaanse hoofregter gedien het, en Bheki WJ Langa, wat 'n diplomaat is. Sy derde broer, Ben Langa, was die slagoffer van "n politiese sluipmoord. == Beroep == Onder Langa se vroeëre uitgegewe werk is gedigte soos "Pension Jives" en "They Not Longer Speak to Us in Song". Benewens die skryf van poësie, het hy ook prosa begin skryf. Sy verhaal "The Dead Men Who Lost Their Bones" was sy eerste wat in 1980 in ''Drum Magazine'' uitgegee is, met 'n prys. <ref name="thepresidency.gov.za"/> Langa se sukses het sy literêre evolusie tot romanskrywing aangespoor. In 1991 word hy die eerste Suid-Afrikaner wat 'n beurs vir kreatiewe skryfkuns in Groot-Brittanje ontvang. Langa se uiteenlopende werk sluit in die skryf van 'n opera, ''Milestones'', met musiek gekomponeer deur die jazzmusikant [[Hugh Masekela]] . In 1999 verskyn ''Milestones'' tydens die [[Standard Bank|Standard Bank-]] fees in [[Grahamstad]] . <ref name="cca.ukzn.ac.za"/> <ref>[[John Matshikiza]], [https://mg.co.za/article/1999-06-11-milestone-for-the-new-south-africa "Milestone for the new South Africa"], ''Mail & Guardian'', 11 June 1999.</ref> Sy uitgegewe boeke is ''Tenderness of Blood'' (1987), ''A Rainbow on a Paper Sky'' (1989), ''The Naked Song and Other Stories'' (1997), ''The Memory of Stones'' (2000), en ''The Lost Colors of the Chameleon'' (2008), wat die 2009 Commonwealth Writers Prize (beste boek in Afrika) gewen het. <ref>[[List of overall and regional winning authors of the Commonwealth Writers' Prize#1990s]]</ref> <ref>Katie Allen, [http://thebookseller-com-sta.sites.ac/news/commonwealth-regional-winners-announced.html "Commonwealth regional winners announced"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006131816/http://thebookseller-com-sta.sites.ac/news/commonwealth-regional-winners-announced.html}}, ''The Bookseller'', 23 March 2009.</ref> Hoofregter Elinor Sisulu het gesê: "Langa dekonstrueer die innerlike werking van 'n mitiese Afrika-staat en lê die gebreke bloot van leiers wat te verblind is deur mag om die groot uitdagings van hul tyd effektief die hoof te bied." <ref name="MediaClub"/> Langa verskyn op die Paryse boekebeurs in 2011. <ref>{{Cite web|url=http://www.intofrench.org/index.php/en/culture/news/99-mandla-langa-|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006095024/http://www.intofrench.org/index.php/en/culture/news/99-mandla-langa-|archive-date=6 October 2014|access-date=2011-05-09}}</ref> Hy het ook aan die Bush Theatre se projek ''Sixty-Six Books'' in 2011 deelgeneem met 'n stuk gebaseer op 'n boek uit die King James Bible . <ref>[https://reviewsgate.com/sixty-six-books-to-october-29/ "Sixty six books – to October 29"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201205073732/https://reviewsgate.com/sixty-six-books-to-october-29/ |date= 5 Desember 2020 }} (2011), ''ReviewsGate''.</ref> Langa is ingebring om die opvolgbundel van [[Nelson Mandela]] se outobiografie ''Long Walk to Freedom in'' 1994 te voltooi. Op grond van Mandela se handgeskrewe aantekeninge en 'n konsep wat onvoltooid gelaat is toe Mandela in 2013 oorlede is, asook argiefmateriaal en onderhoude, is ''Dare Not Linger: The Presidential Years'' van Nelson Mandela en Mandla Langa, met 'n proloog van [[Graça Machel]], in 2017 uitgegee. Die titel is geneem uit die slotsin van ''Long Walk to Freedom'' : "Maar ek kan net 'n oomblik rus, want met vryheid kom verantwoordelikhede en ek durf nie talm nie, want my lang loop is nie beëindig nie." <ref name="Slovo"/> <ref>Prakash Naidoo, [https://www.businesslive.co.za/fm/life/books/2017-10-19-books-mandla-langa-completes-madibas-work/ "BOOKS: Mandla Langa completes Madiba’s work"], ''Financial Mail'', Business Live, 17 October 2017.</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2017/oct/22/dare-not-linger-presidential-years-nelson-mandela-mandla-langa-review|title=Dare not Linger: Mandela's 'new' memoir offers unique insights|last=Alet Janse van Rensburg|date=18 October 2017|publisher=News24}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.panmacmillan.com/authors/nelson-mandela/dare-not-linger|title=Dare Not Linger: The Presidential Years|date=19 October 2017|publisher=Pan Macmillan}}</ref> <ref>Mandla Langa, [https://www.dailymaverick.co.za/article/2017-10-27-book-extract-the-presidency-and-the-constitution-from-mandla-langas-dare-not-linger/ "Book Extract: The Presidency and the Constitution, from Mandla Langa’s Dare Not Linger"], ''[[Daily Maverick]]'', 27 October 2017.</ref> == Toekennings en eerbewyse == In 2007 ontvang Langa Suid-Afrika se Nasionale [[Orde van Ikhamanga]] (Silwer) vir literêre, joernalistieke en kulturele prestasies, met die verwysing as 'n "uitstekende bydrae tot die stryd teen apartheid, prestasies op die gebied van letterkunde en joernalistiek en 'n bydrae tot die post-apartheid Suid. Afrika deur in verskillende instellings te dien." <ref name="thepresidency.gov.za"/> In Februarie 2003 het die Pan African Writers 'Association (PAWA) Langa aangebied tydens 'n geleentheid wat hom as 'n vooraanstaande Suid-Afrikaanse skrywer bevorder het:' An Evening with Mandla Langa '. <ref name="modernghana.com"/> === Administratiewe poste === * Kultuurverteenwoordiger van die African National Congress (ANC) <ref name="thepresidency.gov.za"/> * Julie 2001–05: Voorsitter van die eerste raad van die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika (ICASA) - (samesmelting van die IBA en die Suid-Afrikaanse reguleringsowerheid vir telekommunikasie - SARRA) <ref name="modernghana.com">[http://www.modernghana.com/news/31383/1/pawa-to-host-mandla-langa.html "PAWA to Host Mandla Langa"], Modern Ghana, 18 February 2003.</ref> * Voorsitter van die Raad by MultiChoice South Africa <ref>[http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page47786?oid=73835&sn=Detail+2009&pid=44115 "Leadership Changes At Multichoice South Africa Holdings"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006132503/http://www.multichoice.co.za/multichoice/view/multichoice/en/page47786?oid=73835&sn=Detail+2009&pid=44115 |date= 6 Oktober 2014 }}, Multichoice press release.</ref> Langa dien tans in die volgende rade: * Business and Arts South Africa (BASA) <ref name="LiteraryTourism">{{Cite web|url=http://www.literarytourism.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=47:mandla-langa&catid=13:authors&Itemid=28|title=Mandla Langa|last=Tourism|first=KZN Literary|website=www.literarytourism.co.za|language=en|access-date=8 January 2018}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Foundation for Global Dialogue (FGD) <ref>{{Cite web|url=http://www.globaldialoguefoundation.org/|title=Global Dialogue Foundation {{!}} Illuminating the World {{!}} Celebrating Life|website=www.globaldialoguefoundation.org|access-date=8 January 2018|archive-date= 8 Januarie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108180131/http://www.globaldialoguefoundation.org/|url-status=dead}}</ref> * (Institute for the Advancement of Journalism (IAJ) <ref>{{Cite web|url=http://www.iaj.org.za/|title=Institute for the Advancement of Journalism {{!}} Leading-edge-mid-career journalism and communications training across Africa|website=www.iaj.org.za|language=en-US|access-date=8 January 2018}}</ref> * Die [[Rhodes-universiteit|Rhodes University]] School for Economic Journalism * The Nation's Trust <ref name="intofrench.org">{{Cite web|url=http://www.intofrench.org/index.php?option=com_content&view=article&id=99:mandla-langa-&catid=52:news&Itemid=103&lang=fr|title=損することなく宝石の買取に出す方法｜お店選びが肝心|website=www.intofrench.org|language=ja|access-date=8 January 2018|archive-date= 3 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214836/http://www.intofrench.org/index.php?option=com_content&view=article&id=99:mandla-langa-&catid=52:news&Itemid=103&lang=fr|url-status=dead}}</ref> * Read Educational Trust * South African Screen Writers' Laboratory(SCRAWL) * Direkteur van Contemporary African Music and Arts (CAMA) === Media-aanstellings === * April 1999 - Junie 2000: Voorsitter van die Onafhanklike Uitsaaiowerheid <ref name="LiteraryTourism"/> * Langa was 'n rubriekskrywer van die ''Sunday Independent'' * Ondervoorsitter van die suksesvolle Africa '95 -uitstallingsseisoen in Londen. <ref name="thepresidency.gov.za"/> * Het in die raad van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|South African Broadcasting Corporation]] (SABC) gedien na sy pos as programdirekteur * Swerwende redakteur by ''Leadership Magazine'' <ref name="modernghana.com"/> == Werke == === Fiksie === * .''The Lost Colours of the Chameleon'' Picador Afrika, 2008,{{ISBN|978-1-77010-084-8}} *   <bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[Spesiaal: BookSources / 978-0-86486-408-6|978-0-86486-408-6]]</cite></bdi>''The Memory of Stones'', New Africa Books, 2000 - 'n versameling wat die aard van die Suid-Afrikaanse samelewing ondersoek na die einde van [[apartheid]] *  ''T''<bdi><cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">[[Spesiaal: BookSources / 978-0-86486-313-3|978-0-86486-313-3]]</cite></bdi>''he Naked Song and Other Stories'', New Africa Books, 1996. * ''<nowiki/>'N Reënboog op die papierhemel'' . Kliptown Books, 1989 * ''Tederheid van bloed'' . Zimbabwe Publishing House, 1987. === Nie-fiksie === * Met Nelson Mandela, ''Dare Not Linger: The Presidential Years'', Macmillan, 2017,{{ISBN|978-1509809592}} === Samewerkende werke === * 2006: ''Youth 2 Youth: 30 Years after Soweto ’76'' (Inleiding deur Mandla Langa, onder redaksie van George Hallett ) * 2004: ''Moving in Time: Images of Life in a Democratic South Africa'' (Inleiding deur Mandla Langa, geredigeer deur George Hallett) * 2004: ''South Africa's Nobel Laureates: Peace, Literature and Science'' deur [[Kader Asmal]], David Chidester en Wilmot Godfrey James (Inleiding deur Mandla Langa) === Versamelings === * 2004: Kader Asmal, David Chidester en Wilmot Godfrey James (reds), ''South Africa's Nobel Laureates: Peace, Literature and Science'' - Inleiding deur Mandla Langa. [[Media24|Jonathan Ball-uitgewers]], Suid-Afrika. * 1997: Charles R. Larson (red. ), ''Under African Skies: Modern African Stories'' . [[Farrar, Straus en Giroux|Farrar, Straus & Giroux]] ; sagteband Canongate Books, 2005. * 1990: Elisa Segrave (red. ), ''Junky's Christmas and other Yuletide Stories'' . Slangstert . * 1990: Sarah LeFanu en Stephen Hayward (reds), Colours of a New Day: Writing for South Africa, Lawrence & Wishart === Ander === * ''Milestones'' - musikale opera in samewerking met die jazzmusikant [[Hugh Masekela]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Langa, Mandla}} [[Kategorie:Geboortes in 1950]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] 7ez9a1lrmn6b14e2q4ngg9vau2fgs2g 0 370613 2895946 2619422 2026-04-21T17:45:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895946 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Louis Meznarie''' (gebore op 14 Januarie 1930 in Saintry-sur-Seine en oorlede op 5 Augustus 2020 in Coudray-Montceaux), is 'n voorbereider van motorfietse en kompetisiemotors, en 'n spaneienaar wat aan die 24 uur van Le Mans deelgeneem het. Van 1959 tot 1971 was hy die NSU se amptelike handelaar, motorfietsvoorbereider en toe motorvoorbereider. Van 1971 tot 1983 was hy 'n amptelike Porsche 911-afrigter, met 'n reeks oorwinnings in hul kategorie tydens die 24 uur van Le Mans, die Franse tydrenkampioenskap en die Europese tydrenkampioenskap. Op die 24 uur van Le Mans in 1972, bygestaan ​​deur Jürgen Barth, toekomstige wenner in 'n Porsche 936 in 1977, Sylvain Garant en Mike Keizer. Die 2.5-liter 911, geflankeer deur die nommer 41 en geregistreer onder die Louis Meznarie-span se vaandel, het 'n algehele 13de plek behaal terwyl hy sy kategorie gewen het.<ref>https://www.24h-lemans.com/fr/palmares/teams/L.-MEZNARIE</ref><ref>http://passionnsujcb.canalblog.com/archives/2007/12/28/7367921.html</ref> Op die Salon Moto Légende 2017, in Parys, het Louis Meznarie die laaste motorfietse in aantal NSU van die Osenat-veilingshuis verkoop. In onlangse jare het hy al minder beweeg, maar ons het dit altyd geniet om hom te vind en baie herinneringe uit te ruil<ref>{{Cite web |url=http://catalogue.drouot.com/pdf/67/86920/Osenat25112017.pdf?id=86920 |title=argiefkopie |access-date=12 April 2021 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411175150/http://catalogue.drouot.com/pdf/67/86920/Osenat25112017.pdf?id=86920 |url-status=dead }}</ref>. Hy is in Augustus 2020 oorlede<ref>http://www.autonewsinfo.com/2020/08/06/louis-meznarie-nous-a-quittes-333827.html</ref>. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} skko6kdfc1hmykc3x0jrjmwek47a3dh 2895947 2895946 2026-04-21T17:47:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895947 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Louis Meznarie''' (gebore op 14 Januarie 1930 in Saintry-sur-Seine en oorlede op 5 Augustus 2020 in Coudray-Montceaux), is 'n voorbereider van motorfietse en kompetisiemotors, en 'n spaneienaar wat aan die 24 uur van Le Mans deelgeneem het. Van 1959 tot 1971 was hy die NSU se amptelike handelaar, motorfietsvoorbereider en toe motorvoorbereider. Van 1971 tot 1983 was hy 'n amptelike Porsche 911-afrigter, met 'n reeks oorwinnings in hul kategorie tydens die 24 uur van Le Mans, die Franse tydrenkampioenskap en die Europese tydrenkampioenskap. Op die 24 uur van Le Mans in 1972, bygestaan ​​deur Jürgen Barth, toekomstige wenner in 'n Porsche 936 in 1977, Sylvain Garant en Mike Keizer. Die 2.5-liter 911, geflankeer deur die nommer 41 en geregistreer onder die Louis Meznarie-span se vaandel, het 'n algehele 13de plek behaal terwyl hy sy kategorie gewen het.<ref>https://www.24h-lemans.com/fr/palmares/teams/L.-MEZNARIE</ref><ref>http://passionnsujcb.canalblog.com/archives/2007/12/28/7367921.html</ref> Op die Salon Moto Légende 2017, in Parys, het Louis Meznarie die laaste motorfietse in aantal NSU van die Osenat-veilingshuis verkoop. In onlangse jare het hy al minder beweeg, maar ons het dit altyd geniet om hom te vind en baie herinneringe uit te ruil.<ref>{{Cite web |url=http://catalogue.drouot.com/pdf/67/86920/Osenat25112017.pdf?id=86920 |title=argiefkopie |access-date=12 April 2021 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411175150/http://catalogue.drouot.com/pdf/67/86920/Osenat25112017.pdf?id=86920 |url-status=dead }}</ref> Hy is in Augustus 2020 oorlede.<ref>http://www.autonewsinfo.com/2020/08/06/louis-meznarie-nous-a-quittes-333827.html</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} jp0f7rflkggqkzng5wqkr3ipuyp8w9y 0 372419 2896244 2891505 2026-04-22T09:57:49Z Jcb 223 2896244 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hinduism percentage by country.png|duimnael|260px|Lande met Hindoes.]] [[Lêer:Hinduism Expansion in Asia.svg|duimnael|260px|Historiese verspreiding van Hindoeïsme van Indië na [[Suidoos-Asië]].]] '''Hindoeïsme''' is die grootste [[godsdiens]] in [[Indië]], [[Nepal]] en [[Mauritius]], asook van ongeveer ’n halfmiljoen mense van Indiese oorsprong in [[Suid-Afrika]]. Dit word ook as ’n [[dharma]], of lewenswyse, beskou. Dit is die derde grootste godsdiens in die wêreld, met meer as 1,25&nbsp;miljard aanhangers, of 15-16% van die wêreldbevolking, wat as [[Hindoe]]s bekend is. Die woord "Hindoe" is ’n term wat net buite die groep vir hulle gebruik word,{{sfn|Siemens|Roodt |2009|p=546}}{{sfn|Leaf|2014|p=36}} en hoewel Hindoeïsme al die oudste godsdiens in die wêreld genoem is, beskou baie beoefenaars van die godsdiens dit as ''Sanatana Dharma'' ([[Sanskrit]]: सनातन धर्म, "die Ewige weg") – dit verwys na die idee dat sy oorsprong buite die [[menslike geskiedenis]] gevind kan word, soos in die Hindoegeskrifte onthul word.{{sfn|Knott|1998|pp=3, 5}}{{sfn|Hatcher|2015|pp=4–5, 69–71, 150–152}}{{sfn|Bowker|2000}}{{sfn|Harvey|2001|p=xiii}} Nog ’n term is ''Vaidika dharma'',{{sfn|Sharma|Sharma|2004|pp=1–2}}{{sfn|Klostermaier|2014|p=2}}{{sfn|Klostermaier|2007b|p=7}}<ref name="Sharma1985a">{{Cite journal|last=Sharma|first=A|year=1985|title=Did the Hindus have a name for their own religion?|url=https://josa-publications.sydney.edu.au/chronological-index-1960-2002/|journal=The Journal of the Oriental Society of Australia|volume=17|issue=1|pages=94–98 [95]|access-date=29 April 2021|archive-date= 4 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304042137/https://josa-publications.sydney.edu.au/chronological-index-1960-2002/|url-status=dead}}</ref> "die dharma van die [[Veda]]s", hoewel dit minder gepas is.<ref name=SmithBK1998>{{cite journal |last=Smith |first=Brian K. |title=Questioning Authority: Constructions and Deconstructions of Hinduism |journal=International Journal of Hindu Studies |volume=2 |issue=3 |pages=313–339 |year=1998 |doi=10.1007/s11407-998-0001-9 |jstor=20106612 |s2cid=144929213}}</ref> Hindoeïsme is ’n uiteenlopende stelsel van gedagtes wat gekenmerk word deur ’n reeks [[Filosofie|filosofieë]] en gedeelde begrippe, rituele, [[kosmologie]]se stelsels, pelgrimsterreine en gedeelde teksbronne wat onder meer [[teologie]], [[metafisika]], [[Hindoemitologie|mitologie]], Vediese [[yajna]], [[joga]], rituele en tempelbouwerk insluit.{{sfn|Michaels|2004}} Prominente temas in Hindoeïsme sluit in die vier [[purushartha]]s, die vier doele van die die lewe: [[dharma]] (etiek/pligte), [[artha]] (sukses/werk), [[kama]] (begeertes/passies) en [[moksha]] (bevryding/vryheid van die siklus van dood en [[reïnkarnasie|hergeboorte]]/verlossing),<ref name="Bilimoria 2007 p. 103">{{harvnb|Bilimoria|2007}}; sien ook {{harvnb|Koller|1968}}.</ref>{{sfn|Flood|1997|p=11}} sowel as [[karma]] (aksie, bedoeling en gevolge) en [[samsara]] (die siklus van dood en hergeboorte).{{sfn|Klostermaier|2007|pp=46–52, 76–77}}{{sfn|Brodd|2003}} Hindoeïsme skryf ewige pligte voor, onder meer eerlikheid, weerhouding daarvan om ander lewende wesens seer te maak, geduld, selfbeheersing, deugsaamheid en deernis.<ref>{{Cite book |last1=Dharma |first1=Samanya |title=History of Dharmasastra |last2=Kane |first2=P. V. |volume=2 |pages=4–5}} Sien ook {{harvnb|Widgery|1930}}</ref> Hindoepraktye sluit in rituele soos [[puja]] (aanbidding) en ritmiese voordrag, [[meditasie]] ([[dhyana]]), sanskara ([[deurgangsrite]]s), jaarlikse feeste en per geleentheid pelgrimstogte. Sommige Hindoes laat hulle sosiale lewe en materiële besittings agter in ruil vir ’n lewe in ’n [[klooster]] om moksha te bereik.<ref name="ellinger70">{{Cite book |last=Ellinger |first=Herbert |url=https://books.google.com/books?id=pk3iAwAAQBAJ |title=Hinduism |publisher=Bloomsbury Academic |year=1996 |isbn=978-1-56338-161-4 |pages=69–70}}</ref> Hindoegeskrifte word geklassifiseer as dié wat gehoor is en dié wat onthou word. Die belangrikstes is die [[Veda]]s, [[Upanishad]]s, [[Purana]]s, [[Mahabharata]]s, Ramayanas en Agamas.{{sfn|Klostermaier|2007|pp=46–52, 76–77}}<ref>{{Cite book|last=Zaehner|first=R. C.|url=https://books.google.com/books?id=eWuezQEACAAJ|title=Hindu Scriptures|publisher=Penguin Random House|year=1992|isbn=978-0-679-41078-2|pages=1–7}}</ref> Die vier grootste denominasies van Hindoeïsme is tans [[Vaishnavisme]], [[Shaivisme]], [[Shaktisme]] en [[Smartisme]].{{sfn|Lipner|2009|pp=377, 398}} Bronne van gesag en ewige waarhede in die Hindoegeskrifte speel ’n belangrike rol, maar daar is ook ’n sterk Hindoetradisie om gesag te bevraagteken ten einde ’n groter begrip van dié waarhede te ontdek en die tradisie verder te ontwikkel.<ref name="frazierintrop2">{{Cite book |last=Frazier |first=Jessica |url=https://archive.org/details/continuumcompani00fraz |title=The Continuum companion to Hindu studies |date=2011 |publisher=Continuum |isbn=978-0-8264-9966-0 |location=London |pages=[https://archive.org/details/continuumcompani00fraz/page/n15 1]–15 |url-access=limited}}</ref> Buiten dat dit die oorheersende godsdiens in Indië, Nepal en Mauritius is, is daar ook aansienlike Hindoegemeenskappe in [[Suidoos-Asië]], insluitende in [[Bali]] in [[Indonesië]],<ref>{{Cite web |title=Peringatan |url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/page/warning |website=sp2010.bps.go.id}}</ref> die [[Karibiese See]]gebied, [[Noord-Amerika]], [[Europa]], [[Oseanië]] en [[Afrika]].<ref>{{Cite book |last=Vertovec |first=Steven |url=https://books.google.com/books?id=FRVTAQAAQBAJ |title=The Hindu Diaspora: Comparative Patterns |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-1-136-36705-2 |pages=1–4, 7–8, 63–64, 87–88, 141–143}}</ref><ref>{{Cite web|date=18 December 2012|title=Hindus|url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200209012719/https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/|archive-date=9 Februarie 2020|access-date=14 Februarie 2015|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}<br />{{Cite web|date=18 Desember 2012|title=Table: Religious Composition by Country, in Numbers (2010)|url=http://features.pewforum.org/grl/population-number.php?sort=numberHindu|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130201224548/http://features.pewforum.org/grl/population-number.php?sort=numberHindu|archive-date=1 Februarie 2013|access-date=14 Februarie 2015|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> Dit is naas die [[Islam]] die vinnigs groeiende godsdiens in die wêreld.<ref>{{Cite web|last=Burke|first=Daniel|title=The fastest growing religion in the world is ...|url=https://www.cnn.com/2015/04/02/living/pew-study-religion/index.html|access-date=2021-03-04|website=CNN Religion}}</ref><ref>{{Cite web|last=Wormald|first=Benjamin|date=2015-04-02|title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050|url=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projections-2010-2050/|access-date=2021-03-04|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|language=en-US}}</ref> ==Etimologie== [[Beeld:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|’n Balinese Hindoegesin ná puja in die Bratantempel in [[Bali]], [[Indonesië]].]] Die woord "Hindoe" is afgelei van die [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese]]{{sfn|Flood|2008|p=3}}/[[Sanskrit]]-wortel{{sfn|Flood|1996|p=6}} ''sindhu''.{{sfn|Flood|1996|p=6}}{{sfn|Parpola|2015|loc="Chapter 1"}} Die [[Irannese tale|Proto-Irannese]] klankverandering van ''*s'' na ''h'' het tussen omstreeks 850 en 600&nbsp;v.C. plaasgevind, volgens die professor in Indologie Asko Parpola.<ref>{{harvp|Parpola|2015|loc=”Chapter 9”}}: "In Iranian languages, Proto-Iranian *s became h before a following vowel at a relatively late period, perhaps around 850–600 BCE."</ref> Die gebruik van die term "Hindoeïsme" om ’n versameling praktyke en geloofsoortuigings te beskryf is ’n redelik onlangse ontwikkeling: Dit is in 1816-'17 die eerste keer deur die godsdienshervormer radja Ram Mohun Roy gebruik.{{sfn|Singh|2008|p=433}} Omstreeks 1830 is dit gebruik deur [[Indië]]rs wat Britse [[kolonialisme]] teengestaan het en hulleself wou onderskei van ander godsdiensgroepe.{{sfn|Singh|2008|p=433}}{{sfn|Doniger|2014|p=5}}{{sfn|Parpola|2015|p=1}} Die woord "Hindoe" is veel ouer en was vermoedelik die naam wat gebruik is vir die [[Indus]]rivier in die noordwestelike deel van die [[Indiese subkontinent]].{{sfn|Singh|2008|p=433}}{{sfn|Flood|1996|p=6}} (Die Indo-Ariese woord ''sindhu'' beteken "rivier" of "oseaan".){{sfn|Flood|2008|p=3}} Dit word dikwels in die ''[[Rigveda]]'' gebruik. Volgens die Britse geleerde Gavin Flood is die term die eerste keer gebruik as ’n [[Persië|Persiese]] naam vir die mense wat oorkant die Indus (Sanskrit: ''Sindhu'') gewoon het,{{sfn|Flood|1996|p=6}} meer spesifiek in die inskripsie uit die 6de eeu&nbsp;v.C. van [[Darius I van Persië|Darius I]] (550-486&nbsp;v.C.).{{sfn|Sharma|2002}} Dit was dus ’n [[geografie]]se aanduiding en nie ’n godsdiensterm nie.{{sfn|Flood|1996|p=6}} Onder die vroegste verwysings na "Hindoe" met betrekking tot godsdiens is dalk in die 7de-eeuse [[Chinees|Chinese]] geskrif ''Rekord van die Westelike streke'' deur [[Xuanzang]]{{sfn|Sharma|2002}} en die 14de-eeuse Persiese geskrif ''Futuhu's-salatin'' deur 'Abd al-Malik Isami. Die [[Arabies]]e term ''al-Hind'' verwys ook na die mense wat oorkant die Indus woon.{{sfn|Thapar|1993|p=77}} Dié term kom van die pre-Islamitiese Persiese term ''Hindū'', wat na alle Indiërs verwys. Teen die 13de eeu is ''Hindustan'' gebruik as ’n gewilde alternatiewe naam vir [[Indië]], wat beteken die "land van Hindoes".{{sfn|Thompson Platts|1884}} Die term "Hindoe" is later soms in Sanskritgeskrifte van tussen die 15de en 18de eeu gebruik om ’n onderskeid te tref tussen Hindoes en [[Moslems]], wat ''Yavanas'' ("buitelanders) of ''Mlecchas'' ("barbare") genoem is.<ref>{{Cite journal |last=O'Conell |first=Joseph T. |year=1973 |title=The Word 'Hindu' in Gauḍīya Vaiṣṇava Texts |volume=93 |pages=340–344 |journal=Journal of the American Oriental Society |issue=3 |doi=10.2307/599467 |jstor=599467}}</ref> Europese handelaars en koloniste het die term eers teen die einde van die 18de eeu begin gebruik om te verwys na aanhangers van Indiese godsdienste. ==Definisies== Hindoeïsme sluit uiteenlopende idees oor [[spiritualiteit]] en tradisies in, maar het geen ekklesiastiese orde, onbetwiste godsdiensowerhede, beheerliggaam, profete of heilige boek nie – Hindoes kan kies of hulle [[Politeïsme|politeïsties]], [[Panteïsme|panteïsties]], [[Panenteïsme|panenteïsties]], [[Pandeïsme|pandeïsties]], [[Henoteïsme|henoteïsties]], [[Monoteïsme|monoteïsties]], [[Monisme|monisties]], [[Agnostisisme|agnosties]], [[Ateïsme|ateïsties]] of [[Humanisme|humanisties]] wil wees.<ref name=Lipner2009p8>{{harvnb|Lipner|2009|p=8}}</ref><ref>{{Cite book |title=Encyclopedia of Violence, Peace and Conflict |publisher=Academic Press |year=2008 |isbn=978-0-12-369503-1 |editor-last=Kurtz |editor-first=Lester}}</ref><ref>MK Gandhi, ''[http://www.mkgandhi.org/ebks/essence_of_hinduism.pdf The Essence of Hinduism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150724045756/http://www.mkgandhi.org/ebks/essence_of_hinduism.pdf |date=24 Julie 2015 }}</ref> Volgens Doniger is die "idees oor al die belangrike kwessies van geloof en leefstyl – vegetarisme, niegeweld, ’n geloof in hergeboorte, selfs kaste – ’n onderwerp van debat, nie [[dogma]] nie".{{sfn|Doniger|2014|p=3}} Vanweë die groot reeks tradisies en idees wat deur die term "Hindoeïsme" gedek word, is dit moeilik om ’n omvattende definisie saam te stel.{{sfn|Flood|1996|p=6}} Die godsdiens "daag ons begeerte uit om dit te definieer en kategoriseer".{{sfn|Knott|1998|p=117}} Dit is al beskryf as ’n godsdiens, ’n godsdienstradisie, ’n stel godsdienstige sienings en ’n "lewenswyse".{{sfn|Sharma|2003|pp=12–13}} Uit ’n Westerse [[Leksikografie|leksikale]] standpunt word na Hindoeïsme as ’n godsdiens verwys, nes na ander gelowe. In Indië word die term "dharma" verkies, wat ’n breër betekenis het as die Westerse woord "godsdiens". Die studie van Indië en sy kulture en godsdienste, asook die term "Hindoeïsme", is gevorm deur die belange van kolonialisme en deur die Westerse begrip van godsdiens.{{sfn|Sweetman|2004}}{{sfn|King|1999}} Sedert die 1990's is dié invloede die onderwerp van debat onder geleerdes{{sfn|Sweetman|2004}} en onder kritici van Westerse sienings oor Indië.{{sfn|Nussbaum|2009}} ===Sienings oor strominge=== [[Beeld:Aum Om navy blue circle coral.svg|thumb|links|200px|Die [[om]], ’n gestileerde letter van die [[Devanagari]]-skrif, word in Hindoeïsme as ’n godsdienssimbool gebruik.]] Hindoeïsme, soos wat dit algemeen bekend is, kan in ’n paar groot strominge verdeel word. Van die historiese verdeling in ses hooffilosofieë is twee skole, [[Vedanta]] en [[Yoga]], tans die prominentste.<ref name="Matthew Clarke 2011 28">{{Cite book |last=Clarke |first=Matthew |url=https://books.google.com/books?id=DIvHQc0-rwgC&pg=PA28 |title=Development and Religion: Theology and Practice |publisher=Edward Elgar Publishing |year=2011 |isbn=978-0-85793-073-6 |page=28 |access-date=11 Februarie 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174115/https://books.google.com/books?id=DIvHQc0-rwgC&pg=PA28 |url-status=live }}</ref> As dit volgens hoofgode verdeel word, is die vier moderne strominge [[Vaishnavisme]] (Vishnu), [[Shaivisme]] (Shiva), [[Shaktisme]] (Devi) en [[Smartisme]] (vyf gode wat as gelykes behandel word).{{sfn|Nath|2001|p=31}}{{sfn|Flood|1996|pp=113, 154}} Hindoeïsme aanvaar talle goddelike wesens: Baie Hindoes beskou hulle as aspekte of manifestasies van ’n enkele, onpersoonlike absolute realiteit van God; ander Hindoes glo ’n spesifieke godheid verteenwoordig die oppergod en die ander is laer manifestasies van dié oppergod.{{sfn|Flood|1996|p=14}} Ander kenmerke is die erkenning van [[Atman (Hindoeïsme)|atman]] (die siel, self), [[reïnkarnasie]] van die atman en karma, en ’n geloof in dharma (pligte, regte, wette, waardes en die regte leefwyse). McDaniel (2007) klassifiseer Hindoeïsme in ses groot soorte en verskeie klein soorte, ten einde die uitdrukking van emosies onder Hindoes te verstaan.<ref name="junemcdaniel6">June McDaniel "Hinduism", in {{Cite book |last=Corrigan |first=John |title=The Oxford Handbook of Religion and Emotion |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-517021-4 |pages=52–53}}</ref> Volgens McDaniel is die hoofsoorte Volkshindoeïsme, geskoei op plaaslike tradisies en kultusse van plaaslike godhede, en die oudste, niegeskrewe stelsel; Vediese Hindoeïsme, wat geskoei is op die vroegste [[Veda]]s wat na die 2de millennium&nbsp;v.C. teruggespoor kan word; Vedantiese Hindoeïsme, wat gebaseer is op die filosofie van die [[Upanishad]]s, insluitende [[Advaita Vedanta]], wat klem lê op kennis en wysheid; Yoga-Hindoeïsme, wat die teks van die ''[[Yoga Sutra]]s'' volg en klem lê op selfondersoekende bewustheid; Dharmiese Hindoeïsme of "daaglike moraliteit", wat volgens McDaniel in sekere boeke gestereotipeer word as die "enigste vorm van die Hindoegodsdiens met ’n geloof in karma, koeie en kaste"; en [[#Bhakti|bhakti]] of gewyde Hindoeïsme, waar intense emosies uitvoerig geïnkorporeer word in die navolging van die spirituele.<ref name="junemcdaniel6" /> Michaels onderskei tussen drie Hindoegodsdienste en vier vorme van Hindoegodsdienstigheid.{{sfn|Michaels|2004|p=21}} Die drie godsdienste is "Brahmanies-Sanskritiese Hindoeïsme", "volks- en stamgodsdienste" en "gestigte godsdienste".{{sfn|Michaels|2004|p=22}} Die vier vorme van godsdienstigheid is die klassieke "karma-marga", jnana-marga, bhakti-marga en "heroïsme", met sy wortels in militaristiese tradisies. Dié tradisies sluit in Ramaïsme (die aanbidding van [[Rama]], ’n held uit die epiese letterkunde; daar word geglo hy is ’n reïnkarnasie van Vishnu),<ref>{{Cite web|title=Definition of RAMAISM|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ramaism|access-date=2020-10-28|website=www.merriam-webster.com|language=en|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174144/https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ramaism|url-status=live}}</ref> sowel as dele van politieke Hindoeïsme.{{sfn|Michaels|2004|p=23}} "Heroïsme" word ook ''virya-marga'' genoem.{{sfn|Michaels|2004|p=24}} Volgens Michaels behoort die meeste Hindoes tot een van die "gestigte godsdienste", soos Vaishnavisme en Shaivisme wat op verlossing fokus en dikwels minder klem lê op [[Brahmaan]]se (priesterlike) gesag.{{sfn|Michaels|2004|pp=21–22}} Hy sê onder die "gestigte godsdienste" is [[Boeddhisme]], [[Djainisme]] en [[Sikhisme]] wat nou aparte godsdienste is; [[Sinkretisme|sinkretiese]] bewegings; en verskeie "ghoeroeïsmes" en neogodsdienstige bewegings.{{sfn|Michaels|2004|pp=22–23}} ===Hindoe-sienings=== Hindoes se geloofsoortuigings is uitgebreid en uiteenlopend en daarom word dikwels na Hindoeïsme as ’n "familie godsdienste" verwys eerder as een godsdiens.<ref>{{Cite web |title=Hinduism |url=https://www.history.com/topics/religion/hinduism |access-date=2020-04-23 |website=History |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174138/https://www.history.com/topics/religion/hinduism |url-status=live }}</ref> In dié groep godsdienste is daar verskillende teologieë, praktyke en heilige geskrifte.<ref>{{Cite web |title=Basics of Hinduism |publisher=Kauai's Hindu Monastery |url=https://www.himalayanacademy.com/readlearn/basics/fourteen-questions/ |access-date=2020-04-23 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174156/https://www.himalayanacademy.com/readlearn/basics/fourteen-questions/ |url-status=live }}</ref> Die godsbegrip in Hindoeïsme is kompleks en teenstrydig. In een opsig word [[Brahma]] as 'n panteïstiese god beskou wat in alle dinge en mense teenwoordig is, en in 'n ander opsig as 'n transendente, persoonlike god. Die Hindoeïste het 'n sterk leerstelling oor reïnkarnasie. Hulle glo dat die menslike siel dikwels in ander liggame op aarde gebore word. Die liggaam word oud en sterf, maar die siel word weer in 'n nuwe liggaam gebore om sodoende sy ontwikkeling na hoër vlakke van goddelikheid voort te sit. 'n Beter [[karma]] word deur goeie werke en geregtigheid ([[dharma]]) opgebou. Uiteindelik sal die siklus van nuwe geboortes verbreek word wanneer die siel met die universele god saamsmelt. Vroeër of later sal dit met elke mens gebeur – niemand gaan verlore nie. Vir die onkundiges en dwalendes sal dit net langer neem om dié toestand te bereik. 'n Persoon met 'n slegte karma, wat deur negatiewe en selfsugtige dade gekenmerk word, sal in sy volgende lewensiklus gestraf word deur 'n minderwaardiger en moeiliker lewe te lei. Iemand met 'n goeie karma sal voorspoed, aansien en seëninge ervaar. ====''Sanatana Dharma''==== Vir sy aanhangers is Hindoeïsme ’n tradisionele leefwyse.<ref>{{Cite book |last=Insoll |first=Timothy |url=https://books.google.com/books?id=QNxnYjYRuOMC&pg=PA35 |title=Archaeology and world religion |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-22155-9 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174124/https://books.google.com/books?id=QNxnYjYRuOMC&pg=PA35 |url-status=live }}</ref> Baie beoefenaars verwys na die "ortodokse" vorm daarvan as ''Sanatana Dharma'', die "ewige wet" of "ewige weg".<ref>{{harvnb|Bowker|2000}}; {{harvnb|Harvey|2001|p=xiii}}</ref>{{sfn|Vivekjivandas|2010|p=1}} Hindoes meen Hindoeïsme is duisende jare oud. Die tydlyn van gebeure in die antieke Indiese geskiedenis voorsien ’n chronologie van gebeure in verband met Hindoeïsme wat lank voor 3000&nbsp;v.C. begin. Die Sanskrit-woord "dharma" het ’n veel breër betekenis as "godsdiens" en is nie gelyk daaraan nie. Alle aspekte van ’n Hindoe se lewe – die verkryging van rykdom (artha), die vervulling van wense (kama) en die verkryging van bevryding (moksha) is deel van dharma.{{sfn|Knott|1998|p=111}}<ref>{{Cite journal |last=Hacker |first=Paul |title=Dharma in Hinduism |journal=Journal of Indian Philosophy |year=2006 |volume=34 |issue=5 |pages=479–496 |doi=10.1007/s10781-006-9002-4|s2cid=170922678 }}</ref> Volgens die [[Encyclopædia Britannica]] het ''Sanatana Dharma'' histories verwys na die "ewige" pligte wat godsdienstig in Hindoeïsme verorden word, soos eerlikheid, die weerhouding daarvan om ander lewende wesens seer te maak, reinheid, selfbeheersing, deugsaamheid, deernis, ensovoorts. Dié pligte geld ongeag ’n Hindoe se klas, kaste of sekte en hulle staan in teenstelling met ''svadharma'', ’n mens se "eie plig" in ooreenstemming met jou klas of kaste (''varna'') en lewenstadium (''purushartha'').<ref name="EB-sanatana dharma">{{Cite encyclopedia |title=Sanatana dharma {{!}} Hinduism |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/665848/sanatana-dharma |access-date=17 November 2016}}</ref> In onlangse jare is die term deur Hindoe-leiers, hervormers en nasionaliste gebruik om na Hindoeïsme te verwys. ''Sanatana dharma'' het ’n [[sinoniem]] geword vir die "ewige" waarheid en leringe van Hindoeïsme, wat bo geskiedenis verhewe en "onveranderlik, ondeelbaar en uiteindelik niesektaries is".<ref name="EB-sanatana dharma"/> Volgens ander geleerdes soos Kim Knott en Brian Hatcher verwys ''Sanatana Dharma'' na ’n "tydlose, ewige stel waarhede", en is dit hoe Hindoes die oorsprong van hulle godsdiens beskou. Dit word gesien as dié ewige waarhede en tradisie met ’n oorsprong buite die menslike geskiedenis en wat goddelik onthul word in die Vedas – die antiekste geskrifte van die wêreld.{{sfn|Hatcher|2015|pp=4–5, 69–71, 150–152}}{{sfn|Knott|1998|p=3}} Vir baie Hindoes is die Westerse term "godsdiens" in die mate waarin dit beteken "dogma en ’n instelling wat na ’n enkele stigter teruggespeur kan word", ongeskik vir hulle tradisie, sê Hatcher. Vir hulle is Hindoeïsme ’n tradisie wat na minstens die antieke Vediese era teruggespeur kan word.{{sfn|Hatcher|2015|pp=4–5, 69–71, 150–152}}{{sfn|Lipner|2009|pp=15-17}} ====''Vaidika dharma''==== Sommige verwys na Hindoeïsme as die ''Vaidika dharma''.{{sfn|Sharma|Sharma|2004|pp=1–2}} Die woord 'Vaidika' beteken "wat afgelei is van die Vedas" of "in verband met die Vedas".<ref name="MW_Vaidika dharma">{{Cite web|last=Monier-Williams|first=Monier|year=1988|title=Sanskrit English Dictionary|url=http://sanskritdictionary.com/scans/?col=1&img=mw1022.jpg|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/http://sanskritdictionary.com/scans/?col=1&img=mw1022.jpg|archive-date=29 December 2020|access-date=24 Julie 2018|website=sanskritdictionary.com}}</ref> Geleerdes het die terme Vaidika en Avaidika tradisioneel gebruik vir onderskeidelik dié wat die Vedas as ’n gesaghebbende bron van kennis beskou en dié wat dit nie doen nie, om te onderskei tussen verskeie Indiese skole van Djainisme, Boeddhisme en Charvaka. Volgens Klaus Klostermaier is die term ''Vaidika dharma'' die vroegste selfbeskrywing van Hindoeïsme.{{sfn|Klostermaier|2014|p=2}}{{sfn|Klostermaier|2007b|p=7}} Arvind Sharma meen daar is bewyse dat Hindoes dié term al teen die 4de eeu gebruik het.<ref name="Sharma1985a"/> Die term ''Vaidika dharma'' dui op ’n kode of praktyk wat "op die Vedas gebaseer is", maar dit is onduidelik wat dit presies beteken, sê Julius Lipner.{{sfn|Lipner|2009|pp=15-17}} Dit beteken nie Hindoes heg ’n algemeen aanvaarde betekenis aan die term nie. Baie het nie afskrifte van die Vedas nie en het dit nie gelees, soos Christene met die [[Bybel]] doen en Moslems met die [[Koran]], nie. Dit beteken egter nie hulle hele lewensoriëntasie kan nie na die Vedas teruggespoor word nie.{{sfn|Lipner|2009|pp=15-17}} Om die Vedas se gesag te aanvaar beteken dikwels bloot dat iemand homself as ’n Hindoe beskou,{{sfn|Lipner|2009|p=16}} en "die meeste Indiërs bewys vandag lippediens aan die Vedas en het geen erg aan die inhoud van die geskrifte nie".<ref>{{harvnb|Michaels|2004|p=18}}; sien ook {{harvnb|Lipner|2009|p=77}}; en {{Cite book |last=Smith |first=Brian K. |title=Sacred Texts and Authority |publisher=Wipf and Stock Publishers |year=2008 |editor-last=Neusner |editor-first=Jacob |page=101 |chapter=Hinduism}}</ref> ====Hindoe-modernisme==== [[Beeld:Swami Vivekananda-1893-09-signed.jpg|thumb|180px|Swami Vivekananda was ’n sleutelfiguur in die bekendstelling van Vedanta en Yoga in Europa en die VSA;{{sfn|Feuerstein|2002|p=600}} Hy het die gaping tussen gelowe oorbrug en Hindoeïsme ’n wêreldgodsdiens gemaak.{{sfn|Clarke|2006|p=209}}]] Sedert die 19de eeu het Indiese moderniste Hindoeïsme hervestig as ’n belangrike bate van die Indiese beskawing;{{sfn|King|1999}} hulle het dit "gereinig" van sy tantriese elemente{{sfn|Lorenzen|2002|p=33}} en die fokus op Vediese elemente vergroot. Westerse stereotipes is omgekeer, klem is op die universele aspekte gelê en moderne benaderings tot sosiale probleme is ingestel.{{sfn|King|1999}} Dié veranderings het groot byval gevind – nie net in Indië nie, maar ook in die Weste.{{sfn|King|1999}} Belangrike verteenwoordigers van "Hindoe-modernisme"{{sfn|Flood|1996|p=258}} is radja Ram Mohun Roy, [[Vivekananda]], Sarvepalli Radhakrishnan en [[Mahatma Gandhi]].{{sfn|Flood|1996|pp=256–261}} Roy is bekend as die vader van die Hindoe-renaissance.<ref name="hindu1">{{Cite book |last=Young |first=Serinity |title=Hinduism |publisher=Marshall Cavendish |year=2007 |isbn=978-0-7614-2116-0 |page=[https://archive.org/details/hinduism0000youn/page/87 87] |url=https://archive.org/details/hinduism0000youn |access-date=19 February 2015 |url-access=registration}}</ref> Hy het ’n groot invloed uitgeoefen op Swami Vivekananda (1863-1902), wat volgens Flood ’n "baie belangrike figuur was in die ontwikkeling van ’n moderne Hindoe-selfbegrip en in die formulering van ’n Westerse siening van Hindoeïsme".{{sfn|Flood|1996|p=257}} Sentraal tot Vivekananda se filosofie is die idee dat die goddelike in alle wesens bestaan, dat alle mense eenheid met dié "ingebore goddelikheid" kan bereik{{sfn|Flood|1996|p=258}} en dat liefde en sosiale harmonie bevorder sal word as mense dié goddelikheid as die kern van ander sien.{{sfn|Flood|1996|p=258}} Hy het gemeen daar is ’n wesentlike eenheid in Hindoeïsme wat ten grondslag aan die uiteenlopendheid van sy baie vorme lê.{{sfn|Flood|1996|p=258}} Volgens Flood word Vivekananda se visie van Hindoeïsme vandag "algemeen aanvaar deur die meeste Engelssprekende middelklas-Hindoes".{{sfn|Flood|1996|p=259}} Radhakrishnan het Westerse rasionalisme met Hindoeïsme probeer versoen en "Hindoeïsme voorgestel as ’n wesentlik rasionalistiese en humanistiese godsdienservaring".{{sfn|Flood|1996|p=249}} Dié "globale Hindoeïsme"{{sfn|Flood|1996|p=265}} vind wêreldwyd aanklank en reik bo nasionale grense uit",{{sfn|Flood|1996|p=265}} en volgens Flood "word dit ’n wêreldgodsdiens naas die Christendom, Islam en Boeddhisme",{{sfn|Flood|1996|p=265}} vir beide die Hindoe-[[diaspora]] en Westerlinge wat by nie-Westerse kulture en godsdienste aanklank vind.{{sfn|Flood|1996|p=265}} Dit lê klem op universele spirituele waardes soos sosiale geregtigheid, vrede en "die spirituele transformasies van humaniteit".{{sfn|Flood|1996|p=265}} Dit is aangehelp deurdat elemente van die Hindoe-kultuur na die Weste uitgevoer is, daar gewild geraak en as ’n gevolg in Indië weer gewilder geraak het.{{sfn|Flood|1996|p=267}} ====Regtelike definisie==== Die definisie van Hindoeïsme kragtens die Indiese reg is: "Die aanvaarding van die Vedas met eerbied; die erkenning van die feit dat die maniere van of middele tot verlossing uiteenlopend is; en die besef van die waarheid dat die aantal gode wat aanbid kan word groot is".<ref>{{Cite book |last1=Derrett |first1=J. |last2=Duncan |first2=M. |title=Dharmaśāstra and juridical literature |date=1973 |publisher=Harrassowitz |isbn=978-3-447-01519-6 |location=Wiesbaden |oclc=1130636}}</ref>{{sfn|Doniger|2014|p=20}} ==Belangrikste tradisies== [[Beeld:Ganesha pachayatana.jpg|thumb|200px|Vyf gode van die Smarta-tradisie: [[Ganesha]] (middel) met [[Shiva]] (links bo), [[Parvati]] (regs bo), [[Vishnu]] (links onder) en [[Surya]] (regs onder).]] Hindoeïsme het geen sentrale gesag nie en baie praktiserende Hindoes behoort nie tot enige spesifieke denominasie of tradisie nie.{{sfn|Werner|2005|pp=13, 45}} Geleerdes gebruik egter vier belangrike denominasies in studies: [[Vaishnavisme]], [[Shaivisme]], [[Shaktisme]] en [[Smartisme]].<ref name="lancenelson">{{harv |first=Lance |last=Nelson |year=2007 |c= |in1=Espín |in2=Nickoloff |pp=562–563}}</ref>{{Sfn|Flood|1996|pp=113, 134, 155–161, 167–168}} Die verskille tussen hulle behels hoofsaaklik die sentrale godheid wat aanbid word, die tradisies en die siening oor verlossing.<ref name="sskumar">SS Kumar (2010), ''Bhakti – the Yoga of Love'', LIT Verlag Münster, {{ISBN|978-3-643-50130-1}}, ble. 35–36</ref> Lipner meen Hindoes volg dikwels meer as een denominasie; hy stel die term "Hindoe-polisentrisme" voor.{{sfn|Lipner|2009|pp=371–375}} In Vaishnavisme word [[Vishnu]]<ref>Guy Beck (2006), Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity, State University of New York Press, {{ISBN|978-0-7914-6416-8}}</ref> en sy [[avatar]]s aanbid, veral [[Krishna]] en [[Rama]].{{sfn|Bryant|Ekstrand|2013|pp=15–17}} Die volgelinge van dié tradisie is gewoonlik [[Asketisme|nieasketies]], [[Monastisisme|monasties]], en geneig tot gemeenskapsgeleenthede en aanbiddingspraktyke wat geïnspireer is deur die "intiem liefdevolle, vreugdevolle, spelerige" Krishna en ander Vishnu-avatars.<ref name=sskumar/> Dit sluit in gemeenskapsdanse, die sing van [[kirtan]]s en [[bhajan]]s, met klank en musiek wat volgens sommige mense meditasie- en spirituele kragte het.{{sfn|Bryant|Ekstrand|2004|pp=38–43}} Tempelaanbidding en feeste is gewoonlik opgesmuk.<ref>{{Cite book |last1=Nettl |first1=Bruno |url=https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC |title=The Garland Encyclopedia of World Music: South Asia : the Indian subcontinent |last2=Stone |first2=Ruth M. |last3=Porter |first3=James |last4=Rice |first4=Timothy |publisher=Routledge |year=1998 |isbn=978-0-8240-4946-1 |pages=246–247 |access-date=21 Februarie 2016 |archive-date=11 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011163910/https://books.google.com/books?id=ZOlNv8MAXIEC |url-status=live }}</ref> Die Bhagavad Gita en die Ramayana, asook Vishnu-geörienteerde Puranas verskaf die teïstiese fondament daarvan.<ref>{{harv |first=Lance |last=Nelson |year=2007 |c= |in1=Espín |in2=Nickoloff |pp=1441, 376}}</ref> Filosofies is die geloofsoortuigings gewortel in die dualistiese subskole van Vedantiese Hindoeïsme.{{sfn|Bryant|Ekstrand|2013|pp=40–43}}{{sfn|Bryant|2007|pp=357–358}} In Shaivisme word op [[Shiva]] gefokus. Shaivas word meer aangetrek deur asketiese individualisme, en dit het verskeie subskole.<ref name=sskumar/> Hulle praktyke sluit in bhakti-styl gewydheid, en tog neig hulle geloofsoortuigings na niedualistiese, monistiese skole van Hindoeïsme soos Advaita en Raja Yoga.<ref name=lancenelson/>{{sfn|Bryant|Ekstrand|2004|pp=38–43}} Sommmige Shaivas aanbid in tempels, terwyl ander klem lê op [[joga]] en daarna streef om binne-in een met Shiva te wees.<ref>{{Cite book |last=Dalal |first=Roshen |url=https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC |title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths |publisher=Penguin Books |year=2010 |isbn=978-0-14-341517-6 |page=209 |access-date=21 Februarie 2016 |archive-date=18 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418131501/https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC |url-status=live }}</ref> Avatars is ongewoon en sommige Shaivas sien god as halfmanlik, halfvroulik; as ’n vermenging van die manlike en vroulike beginsels ([[Ardhanarishvara]]). Shaivisme is verwant aan Shaktisme, deurdat Shakti beskou word as die gade van Shiva.<ref name=lancenelson/> Gemeenskapsvierings sluit in feeste en deelname aan pelgrimstogte soos die [[Kumbh Mela]].<ref>James Lochtefeld (2010), ''God's Gateway: Identity and Meaning in a Hindu Pilgrimage Place'', Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-538614-1}}</ref> Shaivisme word veral beoefen in die [[Himalaja]]-streek noord van [[Kasjmir]] tot by [[Nepal]] en in Suid-Indië.<ref>Natalia Isaeva (1995), ''From Early Vedanta to Kashmir Shaivism'', State University of New York Press, {{ISBN|978-0-7914-2449-0}}, ble. 141–145</ref> Shaktisme fokus op die aanbidding van die godin [[Adi Parashakti|Shakti]] of [[Devi]] as kosmiese moeder<ref name=sskumar/> en word veral beoefen in noordoostelike en oostelike deelstate van Indië soos [[Assam]] en [[Wes-Bengale|Bengale]]. Devi word uitgebeeld as ’n sagter vorm soos [[Parvati]], die gade van Shiva; of as ’n kragtige vegtergodin soos [[Kali]] en [[Durga]]. Shakti word erken as die krag wat aan die manlike beginsel tot grondslag lê. Shaktism word ook met [[Tantra]]-praktyke verbind.<ref>{{Cite journal |last=Scaligero |first=Massimo |year=1955 |title=The Tantra and the Spirit of the West |journal=East and West |volume=5 |issue=4 |pages=291–296 |jstor=29753633}}</ref> Gemeenskapsvierings sluit in feeste, waarvan sommige optogte en die dompeling van idole in water behels.<ref>'''Geskiedenis:''' Hans Koester (1929), The Indian Religion of the Goddess Shakti, Journal of the Siam Society, Vol 23, Deel 1, ble. 1–18;<br />'''Moderne praktyke:''' June McDaniel (2010), ''Goddesses in World Culture'', Volume 1 (red.: Patricia Monaghan), {{ISBN|978-0-313-35465-6}}, Hoofstuk 2</ref> Aanbidding in Smartisme sentreer om vyf Hindoe-godhede: Shiva, Vishnu, [[Ganesha]], [[Surya]] en Parvati.{{Sfn|Flood|1996|p=113}} Die Smarta-tradisie het tydens die (vroeë) klassieke tydperk van Hindoeïsme, omstreeks die begin van die huidige era, ontstaan toe Hindoeïsme uit die wisselwerking tussen Brahmanisme en plaaslike tradisies te voorskyn gekom het.{{sfn|Hiltebeitel|2013}}{{sfn|Flood|1996}} Dié tradisie word verbind met Advaita Vedanta en beskou [[Adi Shankara]] as die stigter en hervormer van Smartisme. Die term "Smartisme" is afgelei van die Smriti-geskrifte, wat beteken "dit wat onthou word".<ref name=lancenelson/><ref name="williamsonp89">{{cite book|first=L |last=Williamson |year=2010 |title=Transcendent in America: Hindu-inspired Meditation Movements as New Religion |publisher=New York University Press |isbn=978-0814794500 |page=89}}</ref> Dié vorm van Hindoeïsme beoefen ’n filosofiese ''Jnana yoga'', die bestudering van geskrifte, nadenke en meditasie om die self se eenheid met God te verstaan.<ref name=lancenelson/><ref>{{Cite book |last=Milner |first=Murray |title=Status and Sacredness |publisher=Oxford University Press |year=1994 |isbn=978-0-19-508489-4 |pages=194–197}}</ref> Daar is geen [[sensus]]data beskikbaar oor die [[demografie]]se geskiedenis of neigings van die tradisies in Hindoeïsme nie.<ref>[http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/ The global religious landscape: Hindus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200209012719/https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-hindu/ |date=9 Februarie 2020 }}, Pew Research (2012)</ref> Ramings verskil oor die aantal gelowiges van die verskillende tradisies. Volgens ’n raming in 2010 deur Johnson en Grim is die Vaishnavisme-tradisie die grootste, met sowat 641&nbsp;miljoen of 67,6% van Hindoes; gevolg deur Shaivisme, met 252&nbsp;miljoen of 26,6%; Shaktisme, met 30&nbsp;miljoen of 3,2%; en ander tradisies, insluitende Neo-Hindoeïsme en Hervorming-Hindoeïsme, met 25&nbsp;miljoen of 2,6%.<ref name="johnson400">{{Cite book |last1=Johnson |first1=Todd M |url=https://books.google.com/books?id=SAzizViY30EC&q=Table+1.19 |title=The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography |last2=Grim |first2=Brian J |publisher=John Wiley & Sons |year=2013 |isbn=978-1-118-32303-8 |page=400 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209194251/https://books.google.com/books?id=SAzizViY30EC |url-status=live }}</ref> Volgens Jones en Ryan is Shaivisme egter die grootste tradisie.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=474}} ==Geloofsoortuigings== [[Beeld:Halebid3.JPG|thumb||Paneelreliëf aan ’n muur van die Hoysaleswara-tempel in [[Karnataka]] in Indië van die [[Trimurti]]: Brahma, Shiva en Vishnu.]] Prominente temas in Hindoeïstiese geloofsoortuigings sluit in (hoewel dit nie beperk is nie tot) [[dharma]] (etiek/pligte), [[samsara]] (die voortdurende siklus van geboorte, lewe, dood en hergeboorte), [[karma]] (optrede, bedoeling en gevolge), [[moksha]] (bevryding van samsara) en die verskillende [[yoga]]s (weë of praktyke).{{sfn|Brodd|2003}} ===Purusharthas (doelwitte van die lewe)=== In klassieke Hindoeïsme word vier doelwitte van die menslike lewe (Purusharthas) aanvaar: dharma, artha, kama en moksha.<ref name="Bilimoria 2007 p. 103" />{{sfn|Flood|1997|p=11}} ====Dharma (regverdigheid, etiek)==== [[Dharma]] (Sanskrit: धर्म) word beskou as die belangrikste doel van ’n mens se lewe.<ref>{{Cite book |last=Flood |first=Gavin |title=The Fruits of Our Desiring |year=1996a |isbn=978-1-896209-30-2 |editor-last=Lipner |editor-first=Julius |pages=16–21 |chapter=The meaning and context of the Purusarthas }}</ref> Die begrip omvat gedrag wat beskou word as in ooreenstemming met die orde wat die lewe en die heelal moontlik maak,<ref>[http://www.encyclopedia.com/topic/dharma.aspx#1 "Dharma"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160926234045/http://www.encyclopedia.com/topic/dharma.aspx#1 |date=26 September 2016 }}</ref> en sluit in pligte, regte, wette, gedrag, deugde en "die regte lewenswyse".<ref name="tce">{{Cite book |title=The Columbia Encyclopedia |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-7876-5015-5 |edition=6de |chapter=Dharma}}</ref> Dharma is volgens Van Buitenen<ref name="vanbuitenen">{{Cite journal |last=Van Buitenen |first=J. A. B. |date=April–July 1957 |title=Dharma and Moksa |journal=Philosophy East and West |volume=7 |issue=1/2 |pages=33–40|doi=10.2307/1396832 |jstor=1396832 }}</ref> dit wat alle lewende mense moet aanvaar en respekteer om harmonie en orde in die wêreld te handhaaf. ====Artha (lewensbestaan, rykdom) ==== [[Artha]] (Sanskrit: अर्थ) is die nastrewing van rykdom vir ’n lewensbestaan, verpligtings en ekonomiese vooruitgang. Dit sluit in die politieke lewe, diplomasie en materiële welsyn. Artha sluit dus alle lewensmiddele, bedrywighede en hulpbronne in wat ’n mens in staat stel om in die toestand te wees waarin hy wil wees wat betref rykdom, beroep en finansiële sekuriteit.{{sfn|Koller|1968}} Die behoorlike nastrewing van artha word beskou as ’n belangrike doel van die menslike lewe.{{sfn|Lochtefeld|2002a|pp=55–56}}<ref name="bruces">Bruce Sullivan (1997), ''Historical Dictionary of Hinduism'', {{ISBN|978-0-8108-3327-2}}, pp. 29–30</ref> ====Kama (sensuele plesier)==== [[Kama]] (Sanskrit, [[Pali]]: काम) beteken begeerte, wense, passie, verlange, ’n plesier van die [[Sintuig|sintuie]], die estetiese genieting van die lewe en liefde, met of sonder [[seks]]uele konnotasies.<ref>{{Cite journal |last=Macy |first=Joanna |year=1975 |title=The Dialectics of Desire |journal=Numen |volume=22 |issue=2 |pages=145–60 |doi=10.2307/3269765 |jstor=3269765}}</ref><ref name="mmwse">Monier Williams, [http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0300/mw__0304.html काम, kāma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171019211540/http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/0300/mw__0304.html |date=19 Oktober 2017 }} ''Monier-Williams Sanskrit English Dictionary'', bl. 271</ref> In Hindoeïsme word kama beskou as ’n noodsaaklike en gesonde doel van die menslike lewe indien dit nagestreef word sonder om dharma, artha en moksha in te boet.<ref>Sien: * "The Hindu Kama Shastra Society" (1925), ''[https://archive.org/stream/kamasutraofvatsy00vatsuoft#page/8/mode/2up The Kama Sutra of Vatsyayana]'', University of Toronto Archives, pp. 8; * A. Sharma (1982), ''The Puruṣārthas: a study in Hindu axiology'', Michigan State University, {{ISBN|978-99936-24-31-8}}, pp. 9–12; * A. Sharma (1999), [https://www.jstor.org/stable/40018229 "The Puruṣārthas: An Axiological Exploration of Hinduism"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201229174154/https://www.jstor.org/stable/40018229 |date=29 Desember 2020 }}, ''The Journal of Religious Ethics'', Vol. 27, No. 2 (Summer, 1999), pp. 223–256; * Chris Bartley (2001), ''Encyclopedia of Asian Philosophy'', Editor: Oliver Learman, {{ISBN|978-0-415-17281-3}}, Routledge, Artikel oor Purushartha, p. 443</ref> ====Moksha (bevryding, bevryding van samsara) ==== [[Moksha]] (Sanskrit: मोक्ष) of mukti (Sanskrit: मुक्ति) is die uiteindelike, belangrikste doel in Hindoeïsme. In ’n sin is moksha ’n begrip wat verbind word met bevryding van hartseer, lyding en samsara (die siklus van geboorte en hergeboorte). Vanweë ’n geloof in die onvernietigbaarheid van die [[siel]]<ref>{{Cite book |last=Europa Publications Staff |title=The Far East and Australasia, 2003 – Regional surveys of the world |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-1-85743-133-9 |url=https://books.google.com/books?id=e5Az1lGCJwQC&pg=PA39 |page=39 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174155/https://books.google.com/books?id=e5Az1lGCJwQC&pg=PA39 |url-status=live }}</ref> word die dood as onbelangrik beskou met betrekking tot die kosmiese self.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=58UZWWzqglMC |title=Hindu spirituality - Volume 25 of Documenta missionalia |publisher=Editrice Pontificia Università Gregoriana |year=1999 |isbn=978-88-7652-818-7 |page=1 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191229001010/https://books.google.com/books?id=58UZWWzqglMC |url-status=live }}</ref> Die betekenis van "moksha" verskil van een denkskool tot ’n ander. Advaita Vedanta bepaal byvoorbeeld dat nadat ’n mens moksha bereik het, hy sy "siel, self" ken en dit identifiseer as een met [[Brahman]] en almal in alle opsigte.<ref name=karlpotter/><ref name="klausklost">{{Cite book|last=Klostermaier|first=Klaus|url=https://books.google.com/books?id=x6gvAAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=Mok%E1%B9%A3a+and+Critical+Theory&q=Mok%E1%B9%A3a+and+Critical+Theory&hl=en|title=Philosophy East & West|date=1985|publisher=University Press of Hawaii|pages=61–71|language=en}}</ref> Die volgelinge van [[Dvaita]]-skole (dualistiese skole) identifiseer individuele "siel, self" in ’n moksha-toestand as apart van Brahman, maar oneindig naby, en glo hulle sal die ewigheid in ’n ''loka'' (hemel) deurbring nadat hulle moksha bereik het. Vir teïstiese skole van Hindoeïsme is moksha die bevryding van samsara, terwyl moksha volgens ander skole soos die monistiese skool in die huidige lewe moontlik is en ’n sielkundige begrip is.{{sfn|Deutsch|2001}}<ref name="karlpotter">Karl Potter, "Dharma and Mokṣa from a Conversational Point of View", ''Philosophy East and West'', Vol. 8, No. 1/2 (Apr.–Jul. 1958), pp. 49–63</ref> Volgens Deutsch is moksha ’n perfekte bestaanstoestand – van selfbewuswording, van vryheid en van "bewuswording van die hele heelal as die Self".{{sfn|Deutsch|2001}} Klostermaier<ref name="klausklost"/> meen moksha in hierdie skole impliseer ’n bevryding van voorheen belemmerde vermoëns, ’n verwydering van hindernisse vir ’n onbeperkte lewe wat ’n mens in staat stel om waarlik ’n persoon in die volle sin te wees; die begrip impliseer ’n ongebruikte menslike potensiaal van kreatiwiteit, meegevoel en begrip wat voorheen geblokkeer is. Moksha is meer as ’n bevryding van die lydingsiklus van geboorte en hergeboorte; die Vedantiese skool verdeel dit in twee: ''Jivanmukti'' (bevryding in hierdie lewe) en ''Videhamukti'' (bevryding ná die dood).<ref name="klausklost"/> ===Karma en samsara=== "Karma" kan letterlik vertaal word as "aksie", "werk" of "daad",<ref>{{Cite book |last=Apte |first=Vaman S |url=https://archive.org/details/studentsenglishs00apte_271 |title=The Student's English-Sanskrit Dictionary |publisher=Motilal Banarsidas |year=1997 |isbn=978-81-208-0300-8 |edition=New |location=Delhi}}</ref> en verwys ook na die Vediese teorie van "morele wet van oorsaak en gevolg".<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Huston |year=1991 |title=The World's Religions: Our Great Wisdom Traditions |location=San Francisco |publisher=Harper |isbn=978-0-06-250799-0 |page=64 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/worldsreligions000smit}}</ref><ref>Karl Potter (1964), "The Naturalistic Principle of Karma", ''Philosophy East and West'', Vol. 14, No. 1 (Apr. 1964), pp. 39–49</ref> Die teorie is ’n kombinasie van (1) veroorsaking (kousaliteit) wat eties kan wees of nie; (2) etisering, dat goeie of slegte dade gevolge het; en (3) hergeboorte.<ref name="wdointro">Wendy D. O'Flaherty (1980), ''Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions'', University of California Press, {{ISBN|978-0-520-03923-0}}, ble. xi–xxv (Inleiding) en ble. 3–37</ref> Karma verduidelik die huidige omstandighede van ’n individu aan die hand van sy of haar dade in die verlede. Dié dade en hulle gevolge kan in ’n persoon se huidige lewe wees of, volgens sommige skole, in vorige lewens.<ref name=wdointro/><ref>Karl Potter (1980), in ''Karma and Rebirth in Classical Indian Traditions'' (O'Flaherty, red.), University of California Press, {{ISBN|978-0-520-03923-0}}, pp. 241–267</ref> Dié siklus van geboorte, lewe, dood en hergeboorte waord samsara genoem. Bevryding van samsara deur moksha verseker langdurige geluk en vrede, word geglo.{{sfn|Radhakrishnan|1996|p=254}}<ref>{{Cite book |last=Vivekananda |first=Swami |title=Jnana Yoga |publisher=Kessinger Publishing |year=2005 |isbn=978-1-4254-8288-6 |pages=301–302}} (8ste herdruk, 1993)</ref> ==Geskrifte== Die antieke geskrifte van Hindoeïsme is in [[Sanskrit]]. Hulle word in twee dele geklassifiseer: ''Shruti'' en ''Smriti''. ''Shruti'' is "nie deur ’n mens gemaak nie", maar aan die ''rishi's'' (sieners) geopenbaar en dit word beskou as van die hoogste gesag; die ''Smriti'' is mensgemaak en het sekondêre gesag.{{sfn|Muesse|2011|p=202}} Hulle is die twee belangrikste bronne van dharma – die ander twee is ''Sista Achara/Sadachara'' ("gedrag van edel mense") en ''Atma tusti'' ("wat jouself behaag"). [[Beeld:Rigveda MS2097.jpg|thumb|200px|links|Die ''Rigveda'' is die eerste van vier Vedas en een van die oudste godsdiensgeskrifte. Dié ''Rigveda''-manuskrip is in die [[Devanagari]]-skrif.]] Hindoegeskrifte is saamgestel, gememoriseer en baie eeue lank en oor geslagte heen verbaal oorgedra voordat hulle neergeskryf is.{{sfn|Flood|2003|pp=68–69}}{{sfn|Sargeant|Chapple |1984|p=3}} Wysgeers het die leerstellings oor eeue heen verfyn en uitgebrei, en geskrifte ontwikkel met epistemologiese en metafisiese teorieë van ses klassieke skole van Hindoeïsme. ''Shruti'' (letterlik "dit wat gehoor word"){{sfn|Rinehart|2004|p=68}} verwys veral na die Vedas, wat die vroegste rekord van die Hindoegeskrifte uitmaak, en word beskou as ewige waarhede wat aan die antieke wysgeers geopenbaar is.{{sfn|Flood|2008|p=4}} Daar is vier Vedas – ''Rigveda'', ''Samaveda'', ''Yajurveda'' en ''Atharvaveda''. Elk word onderverdeel in vier belangrike soorte geskrifte – die Samhitas (mantras en seënbedes), die Aranyakas (geskrifte oor rituele, seremonies, offerandes en simboliese offerandes), die Brahmanas (kommentaar op rituele, seremonies en offerandes) en die Upanishads (geskrifte wat meditasie, filosofie en spirituele kennis bespreek).{{sfn|Flood|1996|pp=35–39}}<ref>A Bhattacharya (2006), ''Hindu Dharma: Introduction to Scriptures and Theology'', {{ISBN|978-0-595-38455-6}}, ble. 8–14; George M. Williams (2003), Handbook of Hindu Mythology, Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-533261-2}}, bl. 285</ref> Die Upanishads is die fondament van Hindoefilosofie en het ’n groot invloed op uiteenlopendes tradisies gehad.<ref name=wendydoniger/><ref>{{Cite book |last=Dissanayake |first=Wiman |title=Self as Body in Asian Theory and Practice |publisher=State University of New York Press |year=1993 |isbn=978-0-7914-1080-6 |editor-last=Kasulis |editor-first=Thomas P. |page=39|display-editors=etal}}</ref><ref name=McDowell>{{Cite book |last1=McDowell |first1=Michael |title=World Religions |last2=Brown |first2=Nathan |publisher=Penguin |year=2009 |isbn=978-1-59257-846-7 |pages=208–210}}</ref> Hulle is die invloedrykste van al die Hindoegeskrifte en word beskou as tekste par excellence van Hindoeïsme – hulle sentrale idees beïnvloed steeds gedagtes en tradisies.<ref name="wendydoniger">{{harvnb|Doniger|1990|pp=2–3}}</ref><ref name=Olivelle2014p3q>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=The Early Upanisads |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-535242-9 |page=3}}</ref> Daar is 108 Upanishads, waarvan tussen 10 en 13 deur geleerdes beskou word as die heel belangrikstes.<ref name=Olivelle1998Introduction>{{cite book |last=Olivelle |first=Patrick |year=1998 |title=Upaniṣads |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-282292-5 |chapter=Inleiding}}</ref><ref>{{Cite book |title=Thirteen Principal Upanishads |translator-last=Hume |translator-first=Robert |url=https://archive.org/stream/thirteenprincipa028442mbp#page/n1/mode/2up}}</ref> Die merkwaardigste van die ''Smritis'' ("wat onthou word") is die epiese verhale en die [[Purana]]s. Die epiese verhale bestaan uit die Mahabharata en Ramayana. Die ''[[Bhagavad Gita]]'' ("Lied van die Heer") is ’n integrale deel van die Mahabharata en een van die gewildste heilige geskrifte in Hindoeïsme.<ref>''Sarvopaniṣado gāvo'', ens. (''Gītā Māhātmya'' 6). ''Gītā Dhyānam'', aangehaal in {{cite book |chapter=Introduction |chapter-url=https://vedabase.io/en/library/bg/introduction/ |title=Bhagavad-gītā |trans-title=As It Is |via=Bhaktivedanta VedaBase |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174201/https://vedabase.io/en/library/bg/introduction/ |url-status=live }}</ref> Die Puranas, wat van omstreeks 300&nbsp;n.C. saamgestel is,{{sfn|Lorenzen|1999|p=655}} bevat uitgebreide [[Mitologie|mitologieë]] en is sentraal in die verspreiding van algemene temas van Hindoeïsme deur lewendige vertellings. Die ''Yoga Sutras'' is ’n klassieke geskrif vir die Hindoeïstiese Yoga-tradisie, wat in die 20ste eeu opnuut gewild geword het.<ref>{{Cite book |last=Michelis |first=Elizabeth De |url=https://books.google.com/books?id=sHBBDq_Ul3sC |title=A History of Modern Yoga: Patanjali and Western Esotericism |date=2005 |publisher=Continuum |isbn=978-0-8264-8772-8}}</ref> Sedert die 19de eeu het Indiese moderniste die "Ariese oorsprong" van Hindoeïsme weer beklemtoon; hulle het die geloof "gesuiwer" van sy tantriese elemente{{sfn|Lorenzen|2002|p=33}} en die Vediese elemente weer uitgelig. Hindoemoderniste soos Vivekananda beskou die Vedas as die wette van die spirituele wêreld wat steeds sal bestaan al word hulle nie meer aan die wysgeers geopenbaar nie.{{sfn|Vivekananda|1987|loc=Volume I|pp=6–7}}{{sfn|Harshananda|1989}} In die tantriese tradisie verwys Agamas na gesaghebbende geskrifte oor die leringe van Shiva aan Shakti,{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=13}} terwyl Nigamas verwys na die Vedas en die leringe van Shakti aan Shiva.{{sfn|Jones|Ryan|2006|p=13}} In Agamiese skole is die Vedas en Agamas ewe gesaghebbend.<ref>{{Cite book |last=Dhavamony |first=Mariasusai |title=Hindu Spirituality |publisher=Gregorian University and Biblical Press |year=1999 |isbn=978-88-7652-818-7 |pages=31–34}}</ref><ref>{{Cite book |last=Smith |first=David |title=The Dance of Siva: Religion, Art and Poetry in South India |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-48234-9 |page=116}}</ref> ==Praktyke== ===Rituele=== [[Beeld:(A) Hindu wedding, Saptapadi ritual before Agni Yajna.jpg|thumb|240px|’n Bruilof is die omvattendste ritueel wat ’n Hindoe in sy lewe sal onderneem. ’n Tipiese Hindoetroue word met ’n vuurritueel (op foto) voltrek.{{sfn|Lochtefeld|2002a|p=427}}]] Die meeste Hindoes hou tuis godsdiensrituele.<ref>{{harvnb|Muesse|2011|p=[https://archive.org/details/hindutraditionsc00mues/page/216 216]}}.</ref> Dié rituele wissel aansienlik van streek tot streek, dorp tot dorp en individu tot individu. Hulle is nie verpligtend nie. Die aard en plek van die rituele is die individu se keuse. Sommige diep godsdienstige Hindoes doen daagliks rituele soos aanbidding teen dagbreek (gewoonlik by ’n gesinsaltaar) nadat hulle gebad het. Dit sluit gewoonlik die aansteek van ’n lamp en ’n offerande van kos voor die beelde van gode in, asook die opsê van godsdienstekste, die sing van bhajans (gewyde liedere), joga, meditasie, die sing-praat van mantras, ensovoorts.{{sfn|Heitzman|Worden|1996|pp=145–146}} Vediese rituele voor ’n heilige vuur (yajna) en die sing van Vediese liedere word ook op spesiale geleenthede uitgevoer, soos op ’n bruilof.<ref>{{Cite journal |last=Sharma |first=A |year=1985 |title=Marriage in the Hindu religious tradition |journal=Journal of Ecumenical Studies |volume=22 |issue=1 |pages=69–80}}</ref> Rituele by ander groot gebeure in die lewenstadium, soos ná die dood, sluit die yajna en die praat-sing van Vediese mantras in.<ref>{{Cite web |title=Hindu Marriage Act, 1955 |url=http://www.sudhirlaw.com/HMA55.htm |access-date=25 June 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070605133731/http://www.sudhirlaw.com/HMA55.htm |archive-date=5 Junie 2007}}</ref> Die woorde van die mantras is "self heilig"{{sfn|Holdrege|1996|pp=346–347}} en "omvat nie linguistiese uitings nie".{{sfn|Holdrege|1996|p=347}} Soos Klostermaier opmerk, word hulle eerder in hulle toepassing in Vediese rituele magiese klanke, "’n middel tot ’n doel".<ref>{{harvnb|Klostermaier|2007|p=55}} haal aan uit Madhav M. Deshpande (1990), [https://www.scribd.com/document/378011865/Madhav-Deshpande-Changing-Conceptions-of-the-Veda-From-Speech-Acts-to-Magical-Sounds ''Changing Conceptions of the Veda: From Speech-Acts to Magical Sounds''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801162442/https://www.scribd.com/document/378011865/Madhav-Deshpande-Changing-Conceptions-of-the-Veda-From-Speech-Acts-to-Magical-Sounds |date= 1 Augustus 2020 }}, p.4.</ref> In die Brahmaniese perspektief het die klanke hulle eie betekenis; mantras word beskou as "oerritmes van die skepping" wat dit waarna hulle verwys, voorafgegaan het.{{sfn|Holdrege|1996|p=347}} Deur hulle op te sê word die [[kosmos]] geregenereer. "Solank as wat die suiwerheid van die klanke behou word, sal die opsê van die mantras doeltreffend wees, of hulle deur mense verstaan word of nie."{{sfn|Holdrege|1996|p=347}}<ref name=Coward2008p114>{{harvnb|Coward|2008|p=114}}</ref> ===Deurgangsrites=== Groot mylpale in die lewe word in Hindoeïsme as sanskaras ([[deurgangsrite]]s) gevier.<ref name="pandey">{{Cite book |last=Pandey |first=R |title=Hindu Saṁskāras: Socio-Religious Study of the Hindu Sacraments |publisher=Motilal Banarsidass |year=1969 |isbn=978-81-208-0434-0 |edition=2nd |location=Delhi}}</ref><ref name="knipe">{{Cite book |last=Knipe |first=David |title=Vedic Voices: Intimate Narratives of a Living Andhra Tradition |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-939769-3 |page=52}}</ref> Die deurgangsrites is nie verpligtend nie en verskil grootliks van een gender, gemeenskap of streek tot die ander.<ref name=pvkanesamsk>{{Cite book |last=Kane |first=PV |title=History of Dharmasastras |publisher=Bhandarkar Oriental Research Institute |series=Part I |volume=II |pages=190–417 |chapter=Saṁskāra |chapter-url=https://archive.org/stream/historyofdharmas029210mbp#page/n248/mode/2up}}</ref> Die ''Gautama Dharmasutra'' is in die middel van die eerste millennium&nbsp;v.C. saamgestel en lys 48 sanskaras,<ref name=patrick/> terwyl die ''Gryhasutra'' en ander geskrifte wat eeue later saamgestel is, tussen 12 en 16 sanskaras noem.<ref name="pandey"/><ref name="carlolson">{{Cite book |last=Olson |first=Carl |title=The Many Colors of Hinduism: A Thematic-historical Introduction |publisher=Rutgers University Press |year=2007 |isbn=978-0-8135-4068-9 |pages=93–94}}</ref> Die lys sanskaras omvat beide uiterlike rituele, soos die viering van ’n baba se geboorte en ’n baba se naamgeeseremonie, en innerlike rites van resolusies en etiek, soos barmhartigheid en ’n positiewe houding.<ref name="patrick">{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=Dharmasutras – The Law Codes of Ancient India |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=978-0-19-955537-6 |pages=90–91}}</ref> Die belangrikste deurgangsrites sluit in<ref name="pvkanesamsk"/> [[swangerskap]], die rite voor die [[fetus]] begin beweeg en skop, die ooievaarstee, viering van die geboorte, naamgeeseremonie, baba se eerste uitstappie, eerste vaste kos, eerste haarsny, begin van sy skoolloopbaan, ensovoorts. Ander is die eerste skeer vir seuns en [[maandstonde]] vir meisies, ’n gradeplegtigheid, bruilof, vas, en verassing vir ’n volwassene en begrafnis vir ’n kind.<ref>{{Cite journal |last=Siqueira |first=Thomas N. |date=March 1935 |title=The Vedic Sacraments |journal=Thought |volume=9 |issue=4 |pages=598–609 |doi=10.5840/thought1935945}}</ref> ===Bhakti=== {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | voetskrif = ’n Tuisaltaar met offerandes (links) en ’n priester in ’n tempel. | header= | beeld1 = Vishu-kani 1.JPG | width1 = 240 | onderskrif1 = | beeld2 = Kumuthavalli AvatharaAthalam.jpg | width2 = 135 | onderskrif2 = }} Bhakti verwys na aanbidding, deelneming in en liefde vir ’n god.<ref>{{Cite encyclopedia |year=2009 |title=Bhakti |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/63933/bhakti |access-date=16 Junie 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174330/https://www.britannica.com/topic/bhakti |url-status=live }}</ref><ref name="karen">{{Cite book |last=Pechelis |first=Karen |title=The Continuum Companion to Hindu Studies |publisher=Bloomsbury |year=2011 |isbn=978-0-8264-9966-0 |editor-last=Frazier |editor-first=Jessica |pages=107–121 |chapter=Bhakti Traditions |editor-last2=Flood |editor-first2=Gavin}}</ref> ''Bhakti-marga'' word beskou as een van baie moontlike paaie van spiritualiteit en ’n alternatiewe weg na moksha.<ref>{{harvnb|Lochtefeld|2002a|pp=98–100}}</ref> Die ander paaie, wat die keuse van die aanbidder is, is ''Jnana-marga'' (pad van kennis), ''Karma-marga'' (pad van werke) en ''Raja-marga'' (pad van oordenking en meditasie).<ref name="johnmartin">{{Cite book |last=Sahajananda |first=John Martin |year=2014 |title=Fully Human Fully Divine |publisher=Partridge India |isbn=978-1-4828-1955-7 |page=60}}</ref><ref>{{Cite book |last=Tiwari |first=Kedar Nath |title=Comparative Religion |publisher=Motilal Banarsidass |year=2009 |isbn=978-81-208-0293-3 |page=31}}</ref> Bhakti word op verskeie maniere beoefen, van die opsê van mantras en japas (towerspreuke) tot individuele, privaat gebede by die tuisaltaar<ref>{{Cite book |last=Huyler |first=Stephen |url=https://books.google.com/books?id=cnNcDn36VHcC |title=Meeting God: Elements of Hindu Devotion |publisher=Yale University Press |year=2002 |isbn=978-0-300-08905-9 |pages=10–11, 71}}</ref> of in ’n tempel voor ’n beeld van ’n god.<ref>{{Cite journal |last=Gonda |first=Jan |year=1963 |title=The Indian Mantra |journal=Oriens |volume=16 |pages=244–297 |doi=10.1163/18778372-01601016}}</ref>{{Sfn|Fowler|1997|pp=41–50}} Hindoetempels en tuisaltaars is belangrike elemente van aanbidding in hedendaagse teïstiese Hindoeïsme.<ref name="Foulston2012p20">{{Cite book|last=Foulston|first=Lynn|url=https://books.google.com/books?id=3N4mGlbutbgC|title=Encyclopedia of Hinduism|publisher=Routledge|year=2012|isbn=978-1-135-18978-5|editor-last=Cush|editor-first=Denise|pages=21–22, 868|display-editors=etal}}</ref> Terwyl baie mense op spesiale geleenthede ’n tempel besoek, vind die meeste daaglikse gebede plaas by ’n tuisaltaar, gewoonlik ’n deel van die huis wat heilige beelde van gode of ghoeroes bevat.<ref name="Foulston2012p20" /> ’n Vorm van daaglikse aanbidding is aarti (smeekbede), ’n ritueel waartydens ’n vlam geoffer en ’n pryslied gesing word.<ref name=":0">{{Cite book|last=Lutgendorf|first=Philip|url=https://books.google.com/books?id=fVFC2Nx-LP8C&q=hanuman's+tale|title=Hanuman's Tale: The Messages of a Divine Monkey|date=2007-01-11|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-804220-4|pages=401|language=en|access-date=29 Desember 2020|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174158/https://books.google.com/books?id=fVFC2Nx-LP8C&q=hanuman%27s+tale|url-status=live}}</ref> Voorbeelde is ''Om Jai Jagdish Hare'', ’n gebed tot Vishnu, en ''Sukhakarta Dukhaharta'', ’n gebed tot Ganesha.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/34752006|title=Ganesh, the benevolent|date=1995|publisher=Marg Publications|others=Pal, Pratapaditya., Marg Publications.|isbn=81-85026-31-9|location=Bombay|oclc=34752006|access-date=29 Desember 2020|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174126/https://www.worldcat.org/title/ganesh-the-benevolent/oclc/34752006|url-status=live}}</ref> Ander gemeenskaps- en persoonlike praktyke sluit in puja, kirtan of bhajan, waar ’n groep aanbidders gewyde liedere en verse lees of gedigte sing.<ref>{{Cite encyclopedia |year=2015 |title=Puja |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/topic/puja |access-date=16 Junie 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174151/https://www.britannica.com/topic/puja |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=DeNapoli |first=Antoinette |title=Real Sadhus Sing to God |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-994003-5 |pages=19–24}}</ref> Terwyl die keuse van die god van die aanbidder afhang, is die gewildste tradisies Vaishnavisme, Shaivisme en Shaktisme.<ref>{{Cite book |last=Reinhart |first=Robin |title=Contemporary Hinduism: ritual, culture, and practice |year=2004 |isbn=978-1-57607-905-8 |pages=35–47}}</ref> ’n Hindoe kan verskeie gode aanbid, almal as henoteïstiese manifestasies van dieselfde hoër god, kosmiese gees en absolute spirituele begrip wat [[Brahman]] genoem word.{{sfn|Prentiss|2014}}{{sfn|Sharma|2000|pp=72–75}} Hoewel bhakti-praktyke gewild en maklik uitvoerbaar is, beoefen nie alle Hindoes dit nie.<ref>{{Cite book |last=Smart |first=Ninian |title=The Yogi and the Devotee |publisher=Routledge |year=2012 |isbn=978-0-415-68499-6 |pages=52–80}}</ref> ===Feeste=== [[Beeld:Deepawali-festival.jpg|thumb|220px|Die fees van ligte, [[Divali]], word wêreldwyd gevier. In Suid-Indië word dit "Dipavali" genoem.]] [[Beeld:Hindus in Ghana celebrating Ganesh Chaturti.jpg|thumb|220px|Hindoes in [[Ghana]] vier Ganesh Chaturti.]] Hindoefeeste (Sanskrit: ''Utsava''; letterlik "om hoër te lig") is seremonies wat die individuele en sosiale lewe met dharma verweef.<ref name=sandrarobinson/><ref name="yustf">{{Cite book |last=Yust |first=Karen-Marie |title=Nurturing Child and Adolescent Spirituality |publisher=Rowman & Littlefield |year=2005 |isbn=978-0-7425-4463-5 |page=234 |chapter=Sacred Celebrations |postscript=. Sien ook hoofstuk 18.}}</ref> Hindoes vier baie feeste deur die jaar. Die datums word bepaal volgens die [[Hindoekalender]], ’n [[maansonkalender]]; baie vind plaas met óf [[volmaan]] ([[Holi]]) óf [[donkermaan]] ([[Divali]]), dikwels met seisoenswisselings.<ref name="denisecushf">{{Cite book |last=Robinson |first=Sandra |title=Encyclopedia of Hinduism |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-1267-0 |editor-last=Cush |editor-first=Denise |page=907 |display-editors=etal}}</ref> Sommige feeste word net in ’n sekere streek gevier en behels plaaslike tradisies, terwyl ’n paar soos Holi en Divali wêreldwyd plaasvind.<ref name=denisecushf/><ref>{{Cite book |last1=Foulston |first1=Lynn |title=Hindu Goddesses: Beliefs and Practices |last2=Abbott |first2=Stuart |publisher=Sussex Academic Press |year=2009 |isbn=978-1-902210-43-8 |page=155}}</ref> Op die feeste word gewoonlik gebeure in Hindoeïsme gevier, insluitende spirituele temas en die viering van aspekte van menslike verhoudings, soos die band tussen broers en susters tydens Raksha Bandhan.<ref name=yustf/><ref>{{Cite book |editor-last=Holberg |editor-first=Dale |title=Students' Britannica India |publisher=Encyclopædia Britannica (India) |year=2000 |isbn=978-0-85229-760-5 |volume=2 |page=120 |chapter=Festival calendar of India }}</ref> ’n Fees gedenk soms verskillende stories, na gelang van die Hindoedenominasie, en behels streektemas, tradisionele [[landbou]], plaaslike [[kuns]], familiebyeenkomste en puja-rituele.<ref name="sandrarobinson">{{Cite book |last=Robinson |first=Sandra |title=Encyclopedia of Hinduism |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-7007-1267-0 |editor-last=Cush |editor-first=Denise |pages=908–912 |display-editors=etal}}</ref> ’n Paar groot streek- en wêreldwye feeste is: {{div col|colwidth=18em}} * Makar Sankranti * Pongal * Thaipusam * Vasant Panchami * Maha Shivaratri * Shigmo * Holi * Gudi Padwa * Ugadi * Bihu * Vishu * Ram Navami * Kartik Purnima * Raksha Bandhan * Krishna Janmastami * Gowri Habba * Ganesh Chaturthi * Onam * Navaratri * Dussehra * Durga Puja * Divali of Tihar or Deepawali * Chhath * Bonalu * Rath Yatra * Dashain {{div col end}} ===Pelgrimstogte=== Baie Hindoes onderneem pelgrimstogte, wat histories ’n belangrike deel van Hindoeïsme was en vandag steeds is.{{Sfn|Fuller|2004|pp=204–05}} Pelgrimsterreine word tirtha, kshetra, gopitha of mahalaya genoem.{{Sfn|Lochtefeld|2002n|pp=698–699}}{{Sfn|Jacobsen|2013|pp=4, 22, 27, 140–148, 157–158}} Die reisproses na ’n tirtha is ’n Tirtha-yatra.{{Sfn|Bhardwaj|1983|p=2}} Volgens die Hindoegeskrif ''Skanda Purana'' is daar drie soorte tirtha: ''Jangam Tirtha'' is na ’n beweegbare plek van ’n [[sadhu]], [[rishi]] of [[ghoeroe]]; ''Sthawar Tirtha'' is na ’n onbeweegbare plek, soos Benaras, Haridwar, berg Kailash of heilige riviere; ''Manas Tirtha'' is na ’n geestesplek van waarheid, welsyn, geduld, meelewing, sagte spraak en die siel.<ref>{{Cite book |last1=Sharma |first1=Krishan |last2=Sinha |first2=Anil Kishore |last3=Banerjee |first3=Bijon Gopal |url=https://books.google.com/books?id=RrkUMlsu_YIC |title=Anthropological Dimensions of Pilgrimage |publisher=Northern Book Centre |year=2009 |isbn=978-81-89091-09-5 |pages=3–5}}</ref><ref>{{Cite book |last=Maw |first=Geoffrey Waring |url=https://books.google.com/books?id=IarXAAAAMAAJ |title=Pilgrims in Hindu Holy Land: Sacred Shrines of the Indian Himalayas |publisher=Sessions Book Trust |year=1997 |isbn=978-1-85072-190-1 |page=7 |access-date=5 Julie 2017 |archive-date=16 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216202914/https://books.google.com/books?id=IarXAAAAMAAJ |url-status=live }}</ref> [[Beeld:Simhasth2016 Ujjain Snan2.jpg|thumb|280px|links|Die [[Kumbh Mela]] in 2016 in Ujjain.]] [[Beeld:Holi Festival of Colors Utah, United States 2013.jpg|thumb|220px|[[Holi]] word in [[Utah]], [[VSA]], gevier.]] Pelgrimstogterreine word genoem in die epiese [[Mahabharata]] en die [[Purana]]s.{{Sfn|Kane|1953|p=561}}{{Sfn|Eck|2012|pp=7–9}} [[Kumbh Mela]] is ’n groot pelgrimstog op die vooraand van die sonfees Makar Sankranti. Dit word vier keer in 12 jaar op een van vier terreine gehou: Prayag Raj, by die samevloei van die riviere [[Ganges]] en [[Yamuna]]; Haridwar, naby die oorsprong van die Ganges; Ujjain, aan die rivier [[Shipra]]; en Nasik, aan die oewer van die rivier [[Godavari]].{{sfn|Eck|2013|pp=152–154}} Dit is een van die grootste massapelgrimstogte ter wêreld, met ’n geraamde 40&nbsp;miljoen tot 100&nbsp;miljoen mense wat deelneem.<ref>{{Cite web |last=Taylor |first=Alan |date=14 Januarie 2013 |title=Kumbh Mela: The Largest Gathering on Earth |url=https://www.theatlantic.com/photo/2013/01/kumbh-mela-the-largest-gathering-on-earth/100438/ |website=The Atlantic |access-date=14 November 2017 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174128/https://www.theatlantic.com/photo/2013/01/kumbh-mela-the-largest-gathering-on-earth/100438/ |url-status=live }}</ref> Op dié geleentheid word tot die [[son]] gebid en in die rivier gebad, ’n tradisie wat aan die Indiese filosoof en teoloog Adi Shankara toegeskryf word.<ref>{{Cite book |last=Dalal |first=Roshan |title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths |publisher=Penguin |year=2011 |isbn=978-0-14-341517-6 |chapter=Kumbh Mela}}</ref> Sommige pelgrimstogte is deel van ’n vrata (gelofte), wat ’n Hindoe om verskeie redes kan aflê.{{Sfn|Eck|2012|pp=9–11}}{{Sfn|Bhardwaj|1983|p=6}} Dit gedenk dalk ’n spesiale geleentheid, soos die geboorte van ’n kind, ’n deurgangsrite soos ’n kind se eerste haarsny, of die herstel van ’n siekte.{{Sfn|Eck|2012|p=9}}<ref>{{Cite journal |last=Bharati |first=Agehananda |year=1963 |title=Pilgrimage in the Indian Tradition |journal=History of Religions |volume=3 |issue=1 |pages=135–167 |doi=10.1086/462476|s2cid=162220544 }}</ref> Dit kan ook wees uit dankbaarheid vir gebede wat verhoor is.{{Sfn|Eck|2012|p=9}} Ander redes vir ’n tirtha kan wees om geestelike waarde daaruit te kry om na beroemde tempels te reis of in riviere soos die Ganges te bad.{{Sfn|Bhardwaj|1983|pp=3–5}}<ref>{{Cite book |last=Amazzone |first=Laura |url=https://books.google.com/books?id=PM_TNDu8NHUC |title=Goddess Durga and Sacred Female Power |publisher=Rowman & Littlefield |year=2012 |isbn=978-0-7618-5314-5 |pages=43–45}}</ref>{{sfn|Holm|Bowker|2001|pp=69–77}} Dit kan ook wees om boete te doen en berou te betoon, vir onbedoelde foute en bedoelde sondes, in die Hindoetradisie.{{Sfn|Lingat|1973|pp=98–99}}{{Sfn|Bhardwaj|1983|p=4}} Die regte prosedure van ’n pelgrimstog word algemeen in Hindoegeskrifte beskryf.{{Sfn|Kane|1953|p=573}} ’n Gewilde siening is dat die reis of ’n deel daarvan te voet afgelê moet word en dat net van ’n vervoermiddel gebruik gemaak word as die pelgrimstog andersins onmoontlik sou wees.{{Sfn|Kane|1953|pp=576–577}} ==Persoon en gemeenskap== ===Varnas=== [[Beeld:12BCM11.jpg|thumb|220px|Priesters besig met ’n Kalyanam (huweliksbevestiging) van die gode in ’n tempel in Telangana, Indië. Dit word elke dag van die jaar in dié tempel uitgevoer.]] Die Hindoegemeenskap word in vier klasse, of varnas, gekategoriseer: die ''Brahmins'', Vediese onderwysers en priesters; ''Kshatriyas'', stryders en konings; ''Vaishyas'', boere en handelaars; en ''Shudras'', diensknegte en werkers.{{sfn|Sharma|2000|pp=132–180}} Die ''Bhagavad Gita'' verbind die varna met ’n individu se plig (svadharma), ingebore natuur (svabhava) en natuurlike neigings (guna).{{Sfn|Halbfass|1995|p=264}} Die ''Manusmriti'' kategoriseer die verskillende [[kaste]]s.<ref>{{Cite web |title=Manu Smriti Laws of Manu |at=1.87–1.91 |url=http://www.bergen.edu/phr/121/ManuGC.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528064608/http://www.bergen.edu/phr/121/ManuGC.pdf |archive-date=2010-05-28}}</ref> Sommige sosioloë meen beweegbaarheid en buigsaamheid binne die varnas weerspreek bewerings van sosiale diskriminasie in die kastestelsel,<ref name="Silverberg Paper">{{Harvnb|Silverberg|1969|pp=442–443}}</ref>{{sfn|Smelser|Lipset|2005}} maar ander verskil.<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Huston |url=https://archive.org/details/illustratedworld00smit_1 |title=The Illustrated World's Religions |publisher=Harper Collins |year=1994 |isbn=978-0-06-067440-3 |location=New York |chapter=Hinduism: The Stations of Life |chapter-url=https://archive.org/details/illustratedworld00smit_1 |url-access=registration}}</ref> Geleerdes debatteer oor of die sogenaamde kastestelsel deel is van Hindoeïsme weens die geskrifte of weens sosiale gebruike.{{sfn|Michaels|2004|pp=188–197}}<ref>{{Cite web |last=V |first=Jayaram |title=The Hindu Caste System |url=http://www.hinduwebsite.com/hinduism/h_caste.asp |access-date=28 November 2012 |website=Hinduwebsite}}</ref> Sommige hedendaagse kenners voel die kastestelsel is deur die Britse [[Kolonialisme|koloniale regering]] geskep.<ref>{{Cite journal |last=de Zwart |first=Frank |date=Julie 2000 |title=The Logic of Affirmative Action: Caste, Class and Quotas in India |journal=Acta Sociologica |volume=43 |issue=3 |pages=235–249 |doi=10.1177/000169930004300304 |jstor=4201209}}</ref> Geleerdes wat afstand van die wêreld gedoen het, word in Vedantiese werke beskou as "bo alle varnas verhewe". [[Monnik]]e word aanbeveel om hulle nie te bekommer oor die kaste van die gesin by wie hulle kos bedel nie. Geleerdes soos Adi Sankara bevestig dat Brahman nie net bo alle varnas verhewe is nie; die man wat met hom geïdentifiseer word, styg ook uit bo die onderskeid en beperkings van kaste.<ref>{{Cite book |last=Jhingran |first=Saral |title=Aspects of Hindu Morality |publisher=Motilal Banarsidass |year=1989 |isbn=978-81-208-0574-3 |location=Delhi |page=143 |oclc=905765957}}</ref> ===Joga=== [[Beeld:Shiva Bangalore.jpg|thumb|220px|’n Standbeeld van [[Shiva]] in ’n jogaposisie.]] Hoe ’n Hindoe ook al die doel van die lewe definieer, daar is verskeie metodes (jogas) wat deur wyse manne geleer word om dié doel te bereik. [[Joga]] is ’n Hindoedissipline wat die liggaam, gees en bewussyn oefen vir gesondheid, kalmte en spirituele insig.<ref>{{Cite book |last=Chandra |first=Suresh |title=Encyclopaedia of Hindu Gods and Goddesses |publisher=Sarup & Sons |year=1998 |isbn=978-81-7625-039-9 |edition=1st |location=New Delhi |page=178 |oclc=40479929}}</ref> Geskrifte wat aan joga gewy word, sluit in die ''Yoga Sutras'', ''Hatha Yoga Pradipika'', ''Bhagavad Gita'' en, as hulle filosofiese en historiese basis, die Upanishads. Daar is vier vorme van joga, of ''marga'' (paaie): [[Joga#Bhakti-joga|Bhakti Yoga]] (die pad van liefde en toegewydheid), [[Joga#Karma-joga|Karma Yoga]] (die pad van regte optrede), [[Joga#Klassieke joga|Raja Yoga]] (die pad van meditasie) en [[Joga#Hatha-joga|Jnana Yoga]] (die pad van wysheid).<ref name="bhaskaressentgeneral">{{Harvnb|Bhaskarananda|1994}}</ref> ’n Individu kan een of meer jogas bo die ander verkies, volgens sy geneigdheid of begrip. Die gebruik van een joga sluit nie ander uit nie. Die moderne praktyk van joga as oefening (tradisioneel "Hatha Yoga"), word deesdae bloot "joga" genoem en die verband daarvan met Hindoeïsme word soms betwis.{{sfn|Jain|2015|pages=130-157}} ===Simboliek=== [[Beeld:Shiva Nataraja, AK-MAK-187.jpg|thumb|220px|Die standbeeld van Nataraja (die god Shiva as ’n danser) wat die silkus van skepping en vernietiging uitbeeld.]] Hindoeïsme het ’n stelsel van [[Simbool|simboliek]] en [[Ikoon|ikonografie]] ontwikkel om dit wat heilig is in [[kuns]], [[argitektuur]], [[letterkunde]] en aanbidding uit te beeld. Dié simbole se betekenis kom uit geskrifte of kulturele tradisies. Die lettergreep "[[Om]]" (wat die [[Brahman]] en [[atman]] verteenwoordig) het ontwikkel om Hindoeïsme self te verteenwoordig, terwyl ander tekens soos die [[swastika]] goeie vooruitsig verteenwoordig{{Sfn| Doniger|2000|p=1041}} en [[tilaka]] (letterlik "saad") op die voorkop – wat beskou word as die ligging van die spirituele derde oog<ref>{{Cite book |last=Napier |first=A David |title=Masks, Transformation, and Paradox |publisher=University of California Press |year=1987 |isbn=978-0-520-04533-0 |pages=186–187}}</ref> – die teken is van ’n seremoniële verwelkoming, seën of ’n mens se deelname aan ’n ritueel of deurgangsrite.<ref>{{Cite book |last=Sharma |first=SD |title=Rice: Origin, Antiquity and History |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=978-1-57808-680-1 |pages=68–70}}</ref> [[Blom]]me, [[voël]]s, [[dier]]e, [[instrument]]e, simmetriese [[mandala]]tekeninge, idole en ander voorwerpe is alles deel van die Hindoeïstiese ikonografie.<ref>{{Cite book |last=Rao |first=TA Gopinath |title=Elements of Hindu iconography |publisher=Motilal Banarsidass |year=1998 |isbn=978-81-208-0878-2 |pages=1–8}}</ref><ref>{{Cite book |last=Banerjea |first=JN |title=The Development of Hindu Iconography |date=September 2004 |publisher=Kessinger |isbn=978-1-4179-5008-9 |pages=247–248, 472–508}}</ref> ===Ahimsa, vegetarisme en ander kosgebruike=== Hindoes is ten gunste van ahimsa (niegeweld) en respek teenoor alle lewende dinge omdat geglo word goddelikheid kom voor in alle wesens, insluitende [[plant]]e en diere.{{sfn|Monier-Williams|1974}} Die term "ahimsa" kom voor in die Upanishads<ref name="Radhakrishnan">{{Cite book |last=Radhakrishnan |first=S. |title=Indian Philosophy, Volume 1 |publisher=George Allen and Unwin Ltd. |year=1929 |edition=2nd |series=Muirhead library of philosophy |location=London |page=148}}</ref> en die epiese Mahabharata, en is die eerste van die vyf yamas (geloftes van selfbeheersing) in Patanjali se ''Yoga Sutras''. [[Beeld:Gosala in Guntur, India.jpg|thumb|220px|links|’n ''Goshala'', of koeiskuiling, in die stad Guntur in Indië.]] In ooreenstemming met ahimsa volg baie Hindoes ’n vegetariese dieet uit respek vir ander lewensvorme. Ramings in Indië van streng laktovegetariërs, wat nooit enige vleis, vis of eiers eet nie, wissel tussen 20% en 42%, terwyl ander minder streng vegetaries of nievegetaries is.<ref name="veg">{{Cite web |ref=none |last1=Delgado |first1=Christopher L. |last2=Narrod |first2=Claire A. |last3=Tiongco |first3=Marites |date=24 Julie 2003 |title=Growth and Concentration in India |website=Policy, Technical, and Environmental Determinants and Implications of the Scaling-Up of Livestock Production in Four Fast-Growing Developing Countries: A Synthesis |url=http://www.fao.org/3/x6170e09.htm |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174129/http://www.fao.org/3/x6170e09.htm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |ref=none |last=Goldammer |first=Ted |title=Passage to India |publisher=USDA Foreign Agricultural Service |url=http://www.fas.usda.gov/htp/highlights/2001/india.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619160055/http://www.fas.usda.gov/htp/highlights/2001/india.pdf |archive-date=2009-06-19 }}</ref> Dié wat wel vleis eet, verkies ’n vinnige manier om diere dood te maak omdat dit die dier se lyding verminder.<ref>{{Cite book |last1=Gregory |first1=Neville |title=Animal Welfare and Meat Production |last2=Grandin |first2=Temple |publisher=CABI |year=2007 |isbn=978-1-84593-215-2 |pages=206–208}}</ref><ref>{{Cite book |last=Das |first=Veena |title=The Oxford India companion to sociology and social anthropology |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-564582-8 |volume=1 |pages=151–152}}</ref> Sommige Hindoes vermy vleis op spesifieke feesdae en geleenthede.<ref>{{Cite book |last=Jagannathan |first=Maithily |title=South Indian Hindu Festivals and Traditions |publisher=Abhinav |year=2005 |isbn=978-81-7017-415-8 |pages=53, 69 |postscript=;}} {{cite book|first=Pyong Gap |last=Min |year=2010 |title=Preserving Ethnicity through Religion in America |publisher=New York University Press |isbn=978-0-8147-9586-6 |page=1}}</ref> [[Bees|Koeie]] in die Hindoegemeenskap word tradisioneel beskou as versorgers en moederlike figure,{{sfn|Walker |1968|p=257}} en word vereer as ’n simbool van onselfsugtige gawe.{{sfn|Richman|1988|p=272}} Hindoes glo kos beïnvloed die liggaam, brein en gees.<ref name="Vasudha">{{Cite book |last=Narayanan |first=Vasudha |title=A Concise Introduction to World Religions |publisher=Oxford University Press |year=2007 |editor-last=Oxtoby |editor-first=Willard G. |location=New York |chapter=The Hindu Tradition |editor-last2=Segal |editor-first2=Alan F.}}</ref><ref name="Rosen">{{Cite book |last=Rosen |first=Steven |title=Essential Hinduism |publisher=Praeger Publishers |year=2006 |edition=1st |location=Westport |page=188}}</ref> Sommige Hindoegeskrifte beveel mitahara (om met matigheid te eet) aan as een van die yamas.<ref name="ckc">{{Cite book |last=Chapple |first=Christopher Key |title=The Bhagavad Gita: Twenty-fifth–Anniversary Edition |publisher=State University of New York Press |year=2009 |isbn=978-1-4384-2842-0 |pages=641–643}}</ref> Sommige Hindoes, soos dié in die Shaktisme-tradisie<ref>{{Cite book |last=Smith |first=Harold F. |title=Outline of Hinduism |date=2007 |publisher=Read Books |isbn=978-1-4067-8944-7 |chapter=12}}</ref> en in streke soos [[Bali]] en [[Nepal]],{{Sfn|Fuller|2004|p=83}}<ref>{{Cite book |editor-last=Gouyon |editor-first=Anne |title=The natural guide to Bali: enjoy nature, meet the people, make a difference |first=Bumi Kita |last=Yayasan |date=30 September 2005 |publisher=Equinox Publishing (Asia) |isbn=978-979-3780-00-9 |page=51 |chapter=The Hidden Life of Bali |access-date=12 Augustus 2010 |chapter-url=http://bookshop.blackwell.co.uk/jsp/welcome.jsp?action=search&type=isbn&term=9793780002 |archive-date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726113644/http://bookshop.blackwell.co.uk/jsp/welcome.jsp?action=search&type=isbn&term=9793780002 |url-status=live }}</ref> offer diere.{{Sfn|Fuller|2004|p=83|loc=”Chapter 4”}} Die geofferde dier word as rituele voedsel geëet.<ref>{{Cite book |last=Gwynne |first=Paul |title=World Religions in Practice: A Comparative Introduction |url=https://books.google.com/books?id=tdsRKc_knZoC&pg=RA5-PT75 |publisher=John Wiley & Sons |year=2011 |isbn=978-1-4443-6005-9 |page=5 footnote 16}}</ref> Daarteenoor staan Vaishnava-Hindoes dit ten sterkte teen.<ref>{{Cite book |last=Olcott |first=H.S. |title=The Theosophist |url=https://books.google.com/books?id=jKBVAAAAYAAJ&pg=PA146 |publisher=Theosophical Publishing House |year=1906 |volume=XXVII |pages=146 met voetnoot}}</ref> Die praktyk van niegeweld teenoor diere word so algemeen aanvaar in Hindoeïsme dat diere-offerandes oor die algemeen baie min voorkom.<ref>{{harvnb|Nicholson|2010|p=169}}</ref> ==Instellings== ===Tempels=== {| bgcolor="#f9f9f9" style="float:right; border:1px solid grey;" |- |'''Indiese tempels''' |- | [[Beeld:Natarajartemple1.jpg|center|200px]]||[[Beeld:Dakshineswar Kali Temple, Dakshineswar, West Bengal, India (2007).jpg|200px|center]] |- | [[Beeld:Besakih Bali Indonesia Pura-Besakih-02.jpg|center|200px]]||[[Beeld:New Delhi Temple.jpg|center|190px]] |- |} Hindoetempels is vol [[Simbool|simboliek]]<ref name=stellakvol1>{{harvnb|Kramrisch|1976a|pp=1–16}}</ref> en bevat alle elemente van die Hindoekosmologie. Die spits van die toring of koepel verteenwoordig [[berg Meru]] en is ’n herinnering aan die woonplek van [[Brahma]] en die middel van die spirituele [[heelal]];{{sfn|Kramrisch|1976a|pp=161–169}} die kunswerke en ikonografie simboliseer dharma, kama, artha, moksha en karma.{{sfn|Kramrisch|1976b |pp=346–357 and 423–424}}{{sfn|Klostermaier|2007a |pp=268–277}} Die uitleg, motiewe, plan en bouproses weerspieël antieke rituele, geometriese simbole en die geloofsooruigings en waardes van verskeie Hindoeïstiese skole.<ref name=stellakvol1/> Die tempels is spirituele bestemmings vir baie Hindoes (nie almal nie), sowel as landmerke vir kuns, jaarlikse feeste, deurgangsrites en gemeenskapsvierings.<ref>{{Cite journal |last=Stein |first=Burton |date=February 1960 |title=The Economic Function of a Medieval South Indian Temple |journal=The Journal of Asian Studies |volume=19 |issue=2 |pages=163–176 |doi=10.2307/2943547 |jstor=2943547}}</ref>{{sfn|Michell|1988|pp=58–65}} Hindoetempels het baie verskillende style, is op uiteenlopende plekke gebou en is die produk van verskillende boumetodes. Hulle word aangepas by verskillende gode en streekgebonde geloofsoortuigings.<ref>{{Cite book |last=Boner |first=Alice |title=Principles of Composition in Hindu Sculpture: Cave Temple Period |year=1990 |isbn=978-81-208-0705-1 |at=Introduction and pp. 36–37}}</ref> Twee belangrike style is die Gopuram-styl, wat in Suid-Indië aangetref word, en die Nagara-styl van Noord-Indië.<ref>{{Cite encyclopedia |title=Gopura |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/eb/article-9037402/gopura |access-date=16 Junie 2015 |date= |archive-date=19 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819003114/https://www.britannica.com/technology/gopura |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Nagara |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://www.britannica.com/topic/North-Indian-temple-architecture |access-date=16 Junie 2015 |date= |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174235/https://www.britannica.com/topic/North-Indian-temple-architecture |url-status=live }}</ref> Ander sluit in grot-, woud en bergtempels.<ref>{{Cite journal |last=Meister |first=Michael W. |year=1981 |title=Forest and Cave: Temples at Candrabhāgā and Kansuān |journal=Archives of Asian Art |volume=34 |pages=56–73 |jstor=20111117}}</ref> Ondanks dié verskille deel hulle feitlik almal sekere argitektoniese beginsels, kernidees, simboliek en temas.<ref name=stellakvol1/> Baie tempels bevat een of meer idole. Die idool en heilige area in die middel van die tempel dien as fokuspunt.{{sfn|Kramrisch|1976a|pp=8–9}} In groter tempels word die sentrale area gewoonlik omring deur ’n loopgang vir die aanbidders.<ref name=stellakvol1/> ===Ashrama=== Die lewe van ’n Hindoe word tradisioneel in vier ashramas (lewensfases) ingedeel:<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=The Āśrama System: The History and Hermeneutics of a Religious Institution |publisher=Oxford University Press |year=1993 |pages=1–29, 84–111 |oclc=466428084}}</ref> ''brahmacharya'' (student), ''grihastha'' (hoof van die huis), ''vanaprastha'' (afgetredene) en ''sannyasa'' (wêreldversaking).<ref name="rks">{{Cite book |last=Sharma |first=RK |title=Indian Society, Institutions and Change |year=1999 |isbn=978-81-7156-665-5 |page=28}}</ref> ''Brahmacharya'' is ’n mens se lewe as jong mens, ''grihastha'' die getroude lewe met die pligte om ’n huis te onderhou, om ’n gesin groot te maak en op te voed en om ’n gesinslewe en godsdienstige sosiale lewe te lei.<ref name=rks/> Dit begin by die bruilof en word beskou as die belangrikste fase in sosiologiese verband, want Hindoes probeer nie net ’n vroom lewe lei in hierdie fase nie, maar voorsien ook kos en geld aan mense in ander lewenstadiums en hulle nageslag.{{sfn|Widgery|1930}} ''Vanaprastha'' is die aftredestadium waarin iemand die verantwoordelikhede van die huishouding aan die volgende geslag oordra, ’n raadgewende rol vervul en geleidelik aan die wêreld begin onttrek.<ref name="alnu">{{Cite book |last=Nugteren |first=Albertina |title=Belief, Bounty, And Beauty: Rituals Around Sacred Trees in India |publisher=Brill Academic |year=2005 |isbn=978-90-04-14601-3 |pages=13–21}}</ref><ref>{{Cite book |last=Saraswathi |title=Bridging Cultural and Developmental Approaches to Psychology |publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0-19-538343-0 |editor-last=Jensen |editor-first=Lene Arnett |pages=280–286 |chapter=Reconceptualizing Lifespan Development through a Hindu Perspective |display-authors=etal}}</ref> ''Sannyasa'' is ’n finale onttrekking aan die wêreld en ’n toestand van onbelangstelling, ’n losmaak van die materiële lewe en eiendom, en ’n fokus op moksha, vrede en ’n eenvoudige spirituele lewe.<ref>{{Cite journal |last=Radhakrishnan |first=S. |year=1922 |title=The Hindu Dharma |journal=International Journal of Ethics |volume=33 |issue=1 |pages=1–22 |doi=10.1086/intejethi.33.1.2377174|doi-access=free }}</ref><ref name="DP Bhawuk 2011 pages 93-110">{{Cite book |last=Bhawuk |first=DP |title=Spirituality and Indian Psychology |publisher=Springer |year=2011 |isbn=978-1-4419-8109-7 |pages=93–110 |chapter=The Paths of Bondage and Liberation}}</ref> [[Beeld:Indian sadhu performing namaste.jpg|thumb|260px|’n Sadhu in Madurai, Indië.]] Hoewel dié fases gewoonlik op mekaar volg, kan enigiemand die ''sannyasa''-fase binnegaan en enige tyd ná die ''brahmacharya''-fase ’n [[Askese|askeet]] word.<ref>{{Cite book |last=Holdrege |first=Barbara |title=The Hindu World |publisher=Routledge |year=2004 |isbn=978-0-415-21527-5 |editor-last=Mittal |editor-first=Sushil |page=231 |chapter=Dharma |editor-last2=Thursby |editor-first2=Gene}}</ref> ''Sannyasa'' is nie verpligtend nie en ouer mense mag saam met hulle gesinne woon.<ref>{{Cite book |last=Olivelle |first=Patrick |title=The Ashrama System: The History and Hermeneutics of a Religious Institution |publisher=Oxford University Press |year=1993 |isbn=978-0-19-534478-3}}</ref> ===Monastisisme=== Sommige Hindoes kies om ’n [[klooster]]lewe (''sannyasa'') te lei, op soek na bevryding (moksha) of ’n ander vorm van spirituele perfeksie.<ref name=ellinger70/> [[Monnik]]e verbind hulle aan ’n eenvoudige en [[selibaat]] lewe, sonder die najaging van materiële dinge, of met meditasie en spirituele oordenking.<ref name="bhaskaranandaessential112">{{Harvnb|Bhaskarananda|1994|p=112}}</ref> ’n Hindoemonnik word ’n sanyasi, sadhu of swami genoem. ’n Vrou is ’n sanyasini. Mense wat hulle aan die wêreld onttrek, word hooggeag vanweë hulle eenvoudige ahimsa-gedrewe leefstyl en toewyding daaraan om moksha te bereik – laasgenoemde word as die hoogste doel in Hindoeïsme beskou.<ref name="DP Bhawuk 2011 pages 93-110" /> Sommige monnike woon in kloosters, terwyl ander van plek tot plek swerf, na gelang van waar hulle kos en liefdegawes kry.{{sfn|Michaels|2004|p=316}} ==Geskiedenis== [[Beeld:Shore temple, mahabalipuram.jpg|thumb|180px|Die Kustempel by Mahabalipuram in Suidoos-Indië is laat bou deur die Palava-heerser Narasimhavarman II (bewind: 700-729).]] Hindoeïsme se uiteenlopende geskiedenis{{sfn|Brodd|2003}} oorvleuel of val saam met die ontwikkeling van godsdiens op die [[Indiese subkontinent]] sedert die [[Ystertydperk]], en sommige van die tradisies kan teruggespeur word na die [[Voorgeskiedenis|prehistoriese]] godsdienste soos dié van die [[Indusvalleibeskawing]] in die [[Bronstydperk]]. Dit is dus al die "oudste godsdiens" ter wêreld genoem.{{sfn|Fowler|1997|p=1}} Geleerdes beskou Hindoeïsme as ’n samestelling{{sfn|Lockard|2007|p=50}}{{sfn|Hiltebeitel|2007|p=12}} van verskeie Indiese kulture en tradisies, met uiteenlopende wortels{{sfn|Narayanan|2009|p=11}} en geen enkele stigter nie.{{sfn|Osborne|2005|p=9}} Die geskiedenis van Hindoeïsme word dikwels verdeel in ontwikkelingstydperke. Die eerste tydperk is die voor-Vediese tyd, wat die Indusvalleibeskawing en plaaslike prehistoriese godsdienste insluit; dit het omstreeks 1750&nbsp;v.C. geëindig. Dit is in Noord-Indië gevolg deur die [[Vediese tydperk]], met die bekendstelling van die historiese [[Vediese religie]] met die [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese migrasies]], wat tussen omstreeks 1900 en 1400&nbsp;v.C. begin het.{{sfn|Michaels|2004|p=32-36}} Die daaropvolgende tydperk, tussen 800 en 200&nbsp;v.C., is "’n keerpunt tussen die Vediese religie en Hindoegodsdienste",{{sfn|Michaels|2004|p=38}} en ’n vormingstydperk vir Hindoeïsme, [[Djainisme]] en [[Boeddhisme]]. Die Epiese en Vroeë [[Purana]]tydperk, van omstreeks 200&nbsp;v.C. tot 500&nbsp;n.C., was die klassieke "goue eeu" van Hindoeïsme en het saamgeval met die [[Guptaryk]]. In dié tyd het die ses takke van Hindoefilosofie ontstaan, naamlik [[Samkhya]], [[Yoga]], [[Nyaya]], [[Vaisheshika]], [[Mimamsa]] en [[Vedanta]]. [[Monoteïsme|Monoteïstiese]] sektes soos Shaivisme en Vaishnavisme het in dieselfde tyd ontwikkel deur die [[Bhakti-beweging]]. Die tydperk rofweg tussen 650 en 1100&nbsp;n.C. vorm die laat klassieke tydperk{{sfn|Michaels|2004}} of vroeë [[Middeleeue]], waarin klassieke Puraniese Hindoeïsme gevestig is, en [[Adi Shankara]] se invloedryke konsolidasie van [[Advaita Vedanta]] plaasgevind het.<ref>{{Cite journal|last=J. J. Navone|first=S. J.|date=1956|title=Sankara and the Vedic Tradition|journal=Philosophy and Phenomenological Research|volume=17|issue=2|pages=248–255|doi=10.2307/2104222|issn=0031-8205|jstor=2104222}}</ref> Onder beide Hindoe- en [[Islam]]itiese heersers van omstreeks 1200 tot 1750<ref>Blackwell's History of India; Stein 2010, bl. 107</ref><ref>Some Aspects of Muslim Administration, Dr. R.P.Tripathi, 1956, p.24</ref> het die Bhakti-beweging belangriker geword en dit is vandag steeds invloedryk. In die [[Kolonialisme|koloniale tydperk]] het verskeie Hindoeïstiese hervormingsbewegings die lig gesien wat deels deur [[Weste]]rse bewegings soos Unitarisme en Teosofie beïnvloed is.{{Sfn|Sharma|2002|p=27}} Die [[verdeling van Indië]] in 1947 was met godsdienstige grense langs, met die [[Indië|Republiek Indië]] wat uit die Hindoemeerderheid ontstaan het.{{Sfn|Sharma|2003|p=176-189|Thapar|1993|p=239-241}} Gedurende die 20ste eeu het Hindoeminderhede vanweë die Hindoeïstiese [[diaspora]] op alle kontinente gevorm, met die grootste gemeenskappe wat getalle betref in die [[VSA]]<ref>{{Cite web|title=The remarkable political influence of the Indian diaspora in the US|url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/remarkable-political-influence-indian-diaspora-us|access-date=2021-03-17|website=www.lowyinstitute.org|language=en}}</ref> en [[Brittanje]].<ref>{{Cite web|date=2006-03-02|title=UK Hindu population to be studied|url=https://www.hindustantimes.com/india/uk-hindu-population-to-be-studied/story-QBEF77yew4tdgiEEICZgHM.html|access-date=2021-03-17|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> ==Demografie== Hindoeïsme is ’n belangrike godsdiens in [[Indië]]. Volgens die land se 2011-sensus het 79,8% van die bevolking van 1,21&nbsp;miljard Hindoeïsme aangehang (dit is 960&nbsp;miljoen Indiërs).<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/ |access-date=6 Augustus 2010 |archive-date=18 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210318202107/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india |url-status=dead }}</ref> Ander aansienlike bevolkings kom voor in [[Nepal]] (23&nbsp;miljoen), [[Bangladesj]] (15&nbsp;miljoen) en die [[Indonesië|Indonesiese]] eiland [[Bali]] (3,9&nbsp;miljoen).<ref name="bps">{{Cite web |url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0 |title=Penduduk Menurut Wilayah dan Agama yang Dianut |trans-title=Population by Region and Religion Adhered to |publisher=Statistics Indonesia |language=id |access-date=2020-07-15 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174150/https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0 |url-status=live }}</ref> Die meeste van [[Viëtnam]] se Cham-volk is ook volgelinge, met die grootste konsentrasie in die provinsie Ninh Thuận.<ref>{{Cite web |date=22 October 2002 |title=Vietnam |url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35433.htm |access-date=17 Junie 2014 |website=State.gov}}</ref> [[Beeld:Hinduism percent population in each nation World Map Hindu data by Pew Research.svg|280px|thumb|'''Hindoeïsme – persentasie volgens land'''<ref name=prcpercent>[http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Table: Religious Composition (%) by Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf |date= 5 Augustus 2013 }} Global Religious Composition, Pew Research Center (2012)</ref>]] Lande met die grootste persentasie Hindoes is: {{div col|colwidth=24em}} # {{vlagland|Nepal}}: 81,3%.<ref>{{Cite web |year=2012 |title=2011 Nepal Census Report |url=http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525062716/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf |archive-date=25 Mei 2013}}</ref> # {{vlagland|Indië}}: 79,8%.<ref>{{Cite web |title=Population of India Today |url=https://www.livepopulation.com/country/india.html |access-date=5 Augustus 2018 |website=livepopulation.com |archive-date=3 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403015935/https://www.livepopulation.com/country/india.html |url-status=live }}</ref> # {{vlagland|Mauritius}}: 48,5%.<ref>{{Cite web |title=Resident population by religion and sex |url=http://www.gov.mu/portal/goc/cso/file/2011VolIIPC.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016141533/http://www.gov.mu/portal/goc/cso/file/2011VolIIPC.pdf |archive-date=16 October 2013 |access-date=1 November 2012 |publisher=Statistics Mauritius |page=68}}</ref> # {{vlagland|Guyana}}: 28,4%.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guyana/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date= 7 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107032754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guyana/ |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Fidji}}: 27,9%.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date=27 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827055140/https://www.cia.gov/the |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Bhoetan}}: 22,6%.<ref>{{Cite web |title=Bhutan |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127364.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130031858/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127364.htm |archive-date=2009-11-30 |website=U.S. Department of State}}</ref> # {{vlagland|Suriname}}: 22,3%.<ref>{{Cite web |title=Suriname |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127405.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130031911/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127405.htm |archive-date=2009-11-30 |website=U.S. Department of State}}</ref> # {{vlagland|Trinidad en Tobago}}: 18,2%.<ref>{{Cite web |title=2011 Demographic Report |url=https://guardian.co.tt/sites/default/files/story/2011_DemographicReport.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019211618/https://guardian.co.tt/sites/default/files/story/2011_DemographicReport.pdf |archive-date=19 Oktober 2017 |page=18}}</ref> # {{vlagland|Katar}}: 13,8%.<ref>{{Cite journal|last1=Robin|first1=Christian Julien|last2=Gorea|first2=Maria|date=2002|title=Les vestiges antiques de la grotte de Hôq (Suqutra, Yémen) (note d'information)|url=https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_2002_num_146_2_22441|journal=Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres|volume=146|issue=2|pages=409–445|doi=10.3406/crai.2002.22441}}</ref> # {{vlagland|Sri Lanka}}: 12,6%.<ref>{{Cite web |year=2011 |title=The Census of Population and Housing of Sri Lanka-2011 |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |website=Department of Census and Statistics |access-date=29 July 2013 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211239/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=live }}</ref> # {{vlagland|Bahrein}}: 9,8%.<ref>{{harvnb|Marsh|2015|pp=67–94}}.</ref> # {{vlagland|Bangladesj}}: 8,5%.<ref>{{Cite web |title=SVRS 2010 |url=http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SVRS/SVRS-10.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113153533/http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SVRS/SVRS-10.pdf |archive-date=13 November 2012 |access-date=2 September 2012 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=176 (Tabel P–14)}}</ref> # {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}}: 6,6%.<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90223.htm|title=United Arab Emirates|website=U.S. Department of State}}</ref> # {{vlagland|Maleisië}}: 6,3%.<ref name="cia.gov">{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date= 2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102150659/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Koeweit}}: 6%.<ref>{{Cite web|title=Pew-Templeton: Global Religious Futures Project|url=http://www.globalreligiousfutures.org/|access-date=2021-03-18|website=www.globalreligiousfutures.org|archive-date=2013-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130503083508/http://www.globalreligiousfutures.org/|url-status=dead}}</ref> # {{vlagland|Oman}}: 5,5%.<ref>{{cite web|url= https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/|title= Middle East OMAN|publisher= CIA The World Factbook|access-date= 15 Mei 2021|archive-date= 13 Maart 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210313050143/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/|url-status= dead}}</ref> # {{vlagland|Singapoer}}: 5%.<ref name="2010 census">{{Cite web |last=Singapore Department of Statistics |date=12 Januarie 2011 |title=Census of population 2010: Statistical Release 1 on Demographic Characteristics, Education, Language and Religion |url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/C2010sr1/cop2010sr1.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110303155259/http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/C2010sr1/cop2010sr1.pdf |archive-date=3 Maart 2011 |access-date=16 Januarie 2011}}</ref> # {{vlagland|Indonesië}}: 3,86%.<ref>{{cite web|date=2011|title=Indonesia: Religious Freedoms Report 2010|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|url-status=live|access-date=4 Maart 2021|publisher=US State Department}}</ref> # {{vlagland|Nieu-Seeland}}: 2,62%.<ref>{{Cite web |title=Table 26, 2018 Census Data – Tables |url=https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/2018-Census-totals-by-topic/Download-data/2018-census-totals-by-topic-national-highlights.xlsx |format=xlsx |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=13 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200413185957/https://www.stats.govt.nz/assets/Uploads/2018-Census-totals-by-topic/Download-data/2018-census-totals-by-topic-national-highlights.xlsx |url-status=live }}</ref> # {{vlagland|Seychelle}}: 2,4%.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |access-date=10 Mei 2011 |archive-date=28 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210128072600/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |url-status=dead }}</ref> # {{vlagland|Pakistan}}: 2,14%.<ref>{{Cite web|title=Population by religion in Pakistan|url=http://www.census.gov.pk/Religion.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140402081116/http://www.census.gov.pk/Religion.htm|archive-date=2 April 2014|access-date=3 Maart 2021}}</ref> {{div col end}} Demografies is Hindoeïsme die grootste godsdiens in die wêreld naas die [[Christendom]] en [[Islam]].<ref>{{Cite web |year=2015 |title=The Future of World Religions |url=http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150506113049/http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |archive-date=6 May 2015 |website=Pew Research}}</ref><ref>{{Cite book |last=Schwarz |first=John |title=What's Christianity All About? |publisher=Wipf and Stock Publishers |year=2015 |isbn=978-1-4982-2537-3 |page=176}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" style="margin: 1em auto;" |+ Demografie van groot Hindoetradisies<ref>(Wêreldgodsdiensdatabasis, 2012): {{Cite web |date=Januarie 2012 |title=Chapter 1 Global Religious Populations |url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf |archive-date=2013-10-20}}</ref> |- ! cyrus="col" | Tradisie ! scope="col" | Volgelinge ! scope="col" | % van die Hindoebevolking ! scope="col" | % van die wêreldbevolking ! scope="col" | Volgelingdinamika ! scope="col" | Wêrelddinamika |- | align="center" | [[Vaishnavisme]] | align="center" | 640&nbsp;806&nbsp;845 | align="center" | 67,6 | align="center" | 9,3 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{decrease}} Neem af |- | align="center" | [[Shaivisme]] | align="center" | 252&nbsp;200&nbsp;000 | align="center" | 26,6 | align="center" | 3,7 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{increase}} Groei |- | align="center" |[[Shaktisme]] | align="center" | 30&nbsp;000&nbsp;000 | align="center" | 3,2 | align="center" | 0,4 | align="center" | {{nochange}} Stabiel | align="center" | {{decrease}} Neem af |- | align="center" |Nieu-Hindoeïsme | align="center" | 20&nbsp;300&nbsp;000 | align="center" | 2,1 | align="center" | 0,3 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{increase}} Groei |- | align="center" |Hervormde Hindoeïsme | align="center" | 5&nbsp;200&nbsp;000 | align="center" | 0,5 | align="center" | 0,1 | align="center" | {{increase}} Groei | align="center" | {{increase}} Groei |- ! Totaal ! 948&nbsp;575&nbsp;000 ! 100 ! 13,8 ! {{increase}} Groei ! {{increase}} Groei |} ==Sien ook== * [[Avatar]] * [[Boeddhisme]] * [[Djainisme]] * [[Hindoekalender]] * [[Hindoemitologie]] * [[Shaivisme]] * [[Shaktisme]] * [[Sikhisme]] * [[Smartisme]] * [[Vaishnavisme]] * [[Zoroastrisme]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bronne== {{refbegin|3}} * {{Cite book |last=Anthony |first=David W. |title=The Horse The Wheel And Language. How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World |publisher=Princeton University Press |year=2007}} * {{Citation | last1 =Anthony | first1 =David | last2 =Ringe | first2 =Don | year =2015 | title =The Indo-European Homeland from Linguistic and Perspectives | journal =Annual Review of Linguistics |volume=1 |pages=199–219 | doi =10.1146/annurev-linguist-030514-124812}} * {{Cite book |last=Avari |first=Burjor |title=Islamic Civilization in South Asia: A history of Muslim power and presence in the Indian subcontinent |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-58061-8 }} * {{Cite book |last=Ayalon |first=David |title=Studies in Islamic History and Civilisation |publisher=BRILL |year=1986 |isbn=978-965-264-014-7}} <!-- B --> * {{Cite journal |last=Bakker |first=F.L. |year=1997 |title=Balinese Hinduism and the Indonesian State: Recent Developments |journal=Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia|volume=153 |issue=1 |pages=15–41 |doi=10.1163/22134379-90003943 |jstor=27864809}} * {{Cite book |last=Basham |first=Arthur Llewellyn |url=https://books.google.com/books?id=2aqgTYlhLikC |title=The Origins and Development of Classical Hinduism |publisher=Oxford University Press |year=1989 |isbn=978-0-19-507349-2 }} * {{Cite book |last=Basham |first=A. L. |title=A Cultural History of India |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=978-0-19-563921-6}} *{{Cite book |last=Bhardwaj |first=Surinder Mohan |url=https://books.google.com/books?id=D6XJFokSJzEC |title=Hindu Places of Pilgrimage in India: A Study in Cultural Geography |publisher=University of California Press |year=1983 |isbn=978-0-520-04951-2 }} * {{Cite book |last=Bhaskarananda |first=Swami |url=https://archive.org/details/isbn_9781884852022 |title=Essentials of Hinduism |publisher=Viveka Press |year=1994 |isbn=978-1-884852-02-2 }} * {{Citation |title=Indian Ethics: Classical Traditions and Contemporary Challenges |year=2007 |editor-last=Bilimoria}} * {{Cite book |last=Bowker |first=John |url=https://archive.org/details/isbn_9780192800947 |title=The Concise Oxford Dictionary of World Religions |publisher=Oxford University Press |year=2000 |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Brodd |first=Jeffrey |title=World Religions |publisher=Saint Mary's Press |year=2003 |isbn=978-0-88489-725-5 |location=Winona, MN}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Greater Magadha: Studies in the Culture of Early India |year=2007 |publisher=BRILL}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Buddhism in the Shadow of Brahmanism |url=https://www.researchgate.net/publication/294688170 |year=2011 |publisher=BRILL |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174126/https://www.researchgate.net/publication/294688170_Buddhism_in_the_Shadow_of_Brahmanism |url-status=live }} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=History and Religion: Narrating a Religious Past |year=2015 |editor-last=Otto |editor-last2=Rau |editor-last3=Rupke |chapter=The historiography of Brahmanism |publisher=Walter deGruyter}} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=How the Brahmains Won |url=https://www.researchgate.net/publication/309179849 |year=2016 |publisher=BRILL |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174222/https://www.researchgate.net/publication/309179849_How_the_Brahmins_Won_From_Alexander_to_the_Guptas |url-status=live }} * {{Citation |last=Bronkhorst |first=Johannes |title=Brahmanism: Its place in ancient Indian society |work=Contributions to Indian Sociology 51, 3 (2017): 361-369 |year=2017}} * {{cite book |last=Bryant |first=Edwin |year=2001 |title=The Quest for the Origins of Vedic Culture |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-513777-9}} * {{Cite book |last=Bryant |first=Edwin |title=Krishna: A Sourcebook |publisher=Oxford University Press |year=2007 }} * {{Cite book |last1=Bryant |first1=Edwin |last2=Ekstrand |first2=Maria |year=2004 |title=The Hare Krishna Movement |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-12256-6}} * {{Cite book |last1=Bryant |first1=Edwin Francis |url=https://books.google.com/books?id=mBMxPdgrBhoC |title=The Hare Krishna Movement: The Postcharismatic Fate of a Religious Transplant |last2=Ekstrand |first2=Maria |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-231-50843-8 }} * {{Cite book |last=Burley |first=Mikel |title=Classical Samkhya and Yoga: An Indian Metaphysics of Experience |publisher=Taylor & Francis |year=2007}} <!-- C --> * {{Cite book |last=Christian |first=David |year=2011 |title=Maps of Time: An Introduction to Big History |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-95067-2 |url=https://archive.org/details/mapstimeintroduc00chri_515 |url-access=limited }} * {{Cite book |last=Clarke |first=Peter Bernard |url=https://archive.org/details/newreligionsglob00clar |title=New Religions in Global Perspective |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-7007-1185-7 |page=[https://archive.org/details/newreligionsglob00clar/page/n224 209] |url-access=limited }} * {{Cite book |last=Comans |first=Michael |title=The Method of Early Advaita Vedānta: A Study of Gauḍapāda, Śaṅkara, Sureśvara, and Padmapāda |publisher=Motilal Banarsidass |year=2000 |location=Delhi}} * {{Cite book |last=Cousins |first=L. S. |title=The Penguin Handbook of the World's Living Religions |publisher=Penguin |year=2010 |chapter=Buddhism |isbn=9780141955049 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=bNAJiwpmEo0C |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=2 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211114/https://books.google.com/books?id=bNAJiwpmEo0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Coward |first=Harold |url=https://books.google.com/books?id=LkE_8uch5P0C |title=The perfectibility of human nature in eastern and western thought |year=2008 |isbn=978-0-7914-7336-8 |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=1 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101025131/https://books.google.com/books?id=LkE_8uch5P0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Crangle |first=Edward Fitzpatrick |title=The Origin and Development of Early Indian Contemplative Practices |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |year=1994}} <!-- D --> * {{Cite book |last=Deutsch |first=Eliot |year=2001 |chapter=The self in Advaita Vedanta |pages=343–360 |editor=Roy Perrett |title=Indian philosophy: Volume 3, metaphysics |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-0-8153-3608-2}} * {{Citation |last1=Deutsch |first1=Eliot |last2=Dalvi |first2=Rohit |year=2004 |title=The essential Vedanta. A New Source Book of Advaita Vedanta |publisher=World Wisdom |isbn=978-0941532525}} * {{Cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |year=1996 |title=Origin legends and linguistic relationships |journal=Oceania |volume=67 |number=2 |pages=127–140 |jstor=40331537 |doi=10.1002/j.1834-4461.1996.tb02587.x}} * {{Cite book|last=Doniger|first=Wendy|title=Textual Sources for the Study of Hinduism|publisher=University of Chicago Press|year=1990|isbn=978-0-226-61847-0|edition=1st}} * {{Cite book |last=Doniger |first=Wendy |url=https://archive.org/details/isbn_9780877790440 |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions |publisher=Merriam-Webster |year=2000 |isbn=978-0-87779-044-0 |url-access=registration }} * {{Cite book|last=Doniger|first=Wendy|url=https://books.google.com/books?id=nNsXZkdHvXUC|title=The Hindus: An Alternative History|publisher=Oxford University Press|year=2010|isbn=978-0-19-959334-7}} * {{Citation |last=Doniger |first=Wendy |title=On Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=iM_QAgAAQBAJ&pg=PA3 |year=2014 |publisher=Oxford University Press USA |isbn=978-0-19-936007-9 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174158/https://books.google.com/books?id=iM_QAgAAQBAJ&pg=PA3 |url-status=live }} <!-- E --> * {{Cite book|last=Eaton|first=Richard M.|url=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9;brand=ucpress|title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760|publisher=University of California Press|year=1993|access-date=8 Augustus 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527003759/http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft067n99v9;brand=ucpress|archive-date=27 Mei 2016|url-status=dead}} * {{Cite journal|last=Eaton|first=Richard M.|year=2000a|title=Temple desecration in pre-modern India. Part I|url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_eaton_temples1.pdf|journal=Frontline|access-date=8 Augustus 2015|archive-date=29 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00islamlinks/txt_eaton_temples1.pdf|url-status=live}} * {{Cite book|last=Eaton|first=Richard M.|title=Slavery and South Asian History|publisher=Indiana University Press 0–2533|year=2006|isbn=978-0-253-34810-4|editor-last=Chatterjee|editor-first=Indrani|chapter=Introduction|editor-last2=Eaton|editor-first2=Richard M.}} * {{Cite book |last=Eck |first=Diana L. |url=https://books.google.com/books?id=uD_0P6gS-vMC |title=India: A Sacred Geography |publisher=Harmony |year=2012 |isbn=978-0-385-53190-0 }} * {{Cite book |last=Eck |first=Diana L. |url=https://books.google.com/books?id=PyC4o7i9tnEC |title=India: A Sacred Geography |publisher=Random House |year=2013 |isbn=978-0-385-53192-4 }} * {{Cite book |last=Eliade |first=Mircea |year=1970 |title=Yoga: Immortality and Freedom |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-01764-8}} * {{Cite book |last=Eliade |first=Mircea |year=2009 |title=Yoga: Immortality and Freedom |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-14203-6}} * {{Cite book |last=Embree |first=Ainslie T. |title=Sources of Indian Tradition. Second Edition. volume One. From the beginning to 1800 |publisher=Columbia University Press |year=1988 }} * {{Cite book |editor-last1=Espín |editor-first1=Orlando O. |editor-last2=Nickoloff |editor-first2=James B. |year=2007 |title=An Introductory Dictionary of Theology and Religious Studies |publisher=Liturgical Press |isbn=978-0-8146-5856-7}} * {{Cite book |last=Esposito |first=John |title=The Oxford Dictionary of Islam |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-512559-7 |chapter=Suhrawardi Tariqah }} <!-- F --> * {{Cite book |last=Feuerstein |first=Georg |title=The Yoga Tradition |publisher=Motilal Banarsidass |year=2002 |isbn=978-3-935001-06-9 }} * {{Cite book |last=Flood |first=Gavin D. |url=https://archive.org/details/introductiontohi0000floo |title=An Introduction to Hinduism |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |url-access=registration }} * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Bhagavadgītā for Our Times|publisher=Oxford University Press|year=1997|isbn=978-0-19-565039-6|editor-last=Lipner|editor-first=Julius J.|chapter=The Meaning and Context of the Puruṣārthas}} * {{cite book|editor-last=Flood|editor-first=Gavin|year=2003|title=The Blackwell Companion to Hinduism|publisher=Blackwell Publishing|isbn=978-1-4051-3251-0|url=https://archive.org/details/blackwellcompani00floo}} {{ISBN|978-0-631-21535-6}}. * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Tantric Body. The Secret Tradition of Hindu Religion|publisher=I.B Taurus|year=2006}} * {{Cite book|last=Flood|first=Gavin|title=The Blackwell Companion to Hinduism|publisher=John Wiley & Sons|year=2008}} * {{Cite book |last=Fowler |first=Jeaneane D. |url=https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C |title=Hinduism: Beliefs and Practices |publisher=Sussex Academic Press |year=1997 |isbn=978-1-898723-60-8 |access-date=10 Julie 2016 |archive-date=22 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122044339/https://books.google.com/books?id=RmGKHu20hA0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Fuller |first=Christopher John |url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |publisher=Princeton University Press |year=2004 |isbn=978-0-691-12048-5 |access-date=10 Julie 2016 |archive-date=7 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107064106/https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Gaborieau |first=Marc |date=Junie 1985 |title=From Al-Beruni to Jinnah: Idiom, Ritual and Ideology of the Hindu-Muslim Confrontation in South Asia |journal=Anthropology Today |volume=1 |issue=3 |pages=7–14 |doi=10.2307/3033123 |jstor=3033123}} * {{Cite book |last=Ghurye |first=Govind Sadashiv |url=https://books.google.com/books?id=pTNmCIc9hCUC |title=The Scheduled Tribes of India |publisher=Transaction Publishers |year=1980 |isbn=978-0-8785-5308-2 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174152/https://books.google.com/books?id=pTNmCIc9hCUC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Gombrich |first=Richard F. |title=Theravada Buddhism. A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo |publisher=Routledge |year=1996 |location=Londen en New York}} * {{Cite book |last=Gomez |first=Luis O. |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2013 |editor-last=Joseph Kitagawa |chapter=Buddhism in India |isbn=9781136875908 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ&pg=PA42 }} * {{Cite book |last1=Gosch |first1=Stephen |title=Premodern Travel in World History |last2=Stearns |first2=Peter |publisher=Routledge |year=2007 |isbn=978-0-415-22941-8 |pages=88–99}} * {{Cite book |last=Grapperhaus |first=F. H. M. |title=Taxes through the Ages |year=2009 |isbn=978-90-8722-054-9}} <!-- H --> * {{Cite book |last=Halbfass |first=Wilhelm |url=https://books.google.com/books?id=-5fImMZMqNIC |title=Tradition and Reflection |publisher=SUNY Press |year=1991 |isbn=978-0-7914-0361-7 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=2 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211115/https://books.google.com/books?id=-5fImMZMqNIC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Halbfass |first=Wilhelm |title=Philology and Confrontation: Paul Hacker on Traditional and Modern Vedānta |publisher=SUNY Press |year=1995}} * {{Cite book |last1=Hark |first1=Lisa |last2=DeLisser |first2=Horace |date=7 September 2011 |title=Achieving Cultural Competency |publisher=John Wiley & Sons}} * {{Cite book |last=Harman |first=William |title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |year=2004 |isbn=978-1-57607-905-8 |editor-last=Rinehart |editor-first=Robin |pages=99–122 |chapter=Hindu Devotion}} * {{Cite book |last=Harshananda |first=Swami |chapter=A Bird's Eye View of the Vedas |title=Holy Scriptures: A Symposium on the Great Scriptures of the World |publisher=Sri Ramakrishna Math |year=1989 |isbn=978-81-7120-121-1 |edition=2nd |location=Mylapore}} * {{Cite journal |last=Hardy |first=P. |year=1977 |title=Modern European and Muslim explanations of conversion to Islam in South Asia: A preliminary survey of the literature |journal=Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland |volume=109 |issue=2 |pages=177–206 |doi=10.1017/s0035869x00133866}} * {{Cite book |last=Harvey |first=Andrew |title=Teachings of the Hindu Mystics |publisher=Shambhala |year=2001 |isbn=978-1-57062-449-0 }} * {{Citation |last=Hatcher |first=Brian A. |title=Hinduism in the Modern World |url=https://books.google.com/books?id=IdeoCgAAQBAJ |year=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-04631-6 }} * {{Cite book |last=Heesterman |first=Jan |url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_v8f2 |title=The Encyclopedia of Religion |publisher=Macmillan Reference |year=2005 |isbn=978-0-02-865733-2 |editor-last=Jones |editor-first=Lindsay |edition=2nd |volume=14 |pages=9552–9553 |chapter=Vedism and Brahmanism |url-access=registration }} * {{Cite book |last1=Heitzman |first1=James |url=https://www.loc.gov/item/96019266/ |title=India: a country study |last2=Worden |first2=Robert L. |publisher=Federal Research Division, Library of Congress |date=1996 |lccn=96019266 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174224/https://www.loc.gov/item/96019266/ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2002 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kfyzAAAAQBAJ }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2007 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875908 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=9fyzAAAAQBAJ |edition=Digital }} * {{Cite book |last=Hiltebeitel |first=Alf |title=The Religious Traditions of Asia: Religion, History, and Culture |publisher=Routledge |year=2013 |editor-last=Kitagawa |editor-first=Joseph |chapter=Hinduism |isbn=9781136875977 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kfyzAAAAQBAJ }} * {{Citation |last=Holdrege |first=Barbara A. |title=Veda and Torah: Transcending the Textuality of Scripture |year=1996 |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-1639-6}} * {{Cite book |last1=Holm |first1=Jean |last2=Bowker |first2=John |year=2001 |orig-year=1994 |title=Sacred Place |publisher=Continuum |isbn=978-0-8264-5303-7 |format=pb. |url=https://books.google.com/books?id=5xlfCgAAQBAJ }} {{ISBN|978-1-6235-6623-4}} * {{Cite book |last1=Hopfe |first1=Lewis M. |url=https://books.google.com/books?id=BVbiMBDVrdEC |title=Religions of the World |last2=Woodward |first2=Mark R. |publisher=Pearson Education |year=2008 |isbn=978-0-13-606177-9 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174230/https://books.google.com/books?id=BVbiMBDVrdEC |url-status=live }} <!-- I --> * {{Cite book |last=Inden |first=Ronald |title=Kingship and Authority in South Asia |publisher=South Asian Studies |year=1978 |editor=John F. Richards |location=Delhi |chapter=Ritual, Authority, and Cycle Time in Hindu Kingship }} * {{Cite book |last=Inden |first=Ronald B. |title=Imagining India |publisher=C. Hurst & Co. Publishers |year=2000}} * {{Cite book |surname=Isaeva |given=Natalia |year=1995 |title=From Early Vedanta to Kashmir Shaivism |place=Albany, NY |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-2449-0}} <!-- J --> * {{Cite book |last=Jain |first=Andrea |title=Selling Yoga : from Counterculture to Pop culture |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-939024-3 |oclc=878953765 }} * {{Cite book |last=Jacobsen |first=Knut A. |url=https://books.google.com/books?id=Kn6_3oBFAqIC |title=Pilgrimage in the Hindu Tradition: Salvific Space |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-59038-9 }} * {{Cite encyclopedia |last=Johnson |first=W. J. |title=A Dictionary of Hinduism |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=978-0-19-861025-0}} * {{Cite encyclopedia |surname=Jones |given=Constance A. |surname2=Ryan |given2=James D. |title=Encyclopedia of Hinduism |url={{Google books|OgMmceadQ3gC|page=|keywords=|text=|plainurl=yes}} |year=2007 |place=New York |publisher=Facts On File |isbn=978-0-8160-5458-9 |series=Encyclopedia of World Religions. J. Gordon Melton, Series Editor |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402211115/https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC&pg=PR17 |archive-date=2020-04-02 |url-status=live }} * {{Citation | last =Joseph | first =Tony | year =2018 | title =Early Indians: The Story of Our Ancestors and Where We Came From | publisher =Juggernaut}} * {{Cite journal |last=Jouhki |first=Jukka |year=2006 |title=Orientalism and India |url=http://research.jyu.fi/jargonia/artikkelit/jargonia8.pdf |url-status=dead |journal=J@rgonia |volume=8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525144417/http://research.jyu.fi/jargonia/artikkelit/jargonia8.pdf |archive-date=25 Mei 2017 |access-date=20 November 2013 }} <!-- K --> *{{Cite book |last=Kane |first=P. V. |url=https://archive.org/details/HistoryOfDharmasastraancientAndMediaevalReligiousAndCivilLawV.4 |title=History of Dharmaśāstra: Ancient and Medieval Religious and Civil Law in India |year=1953 |volume=4 }} * {{Cite book |last=Khanna |first=Meenakshi |title=Cultural History Of Medieval India |publisher=Berghahn Books |year=2007}} * {{Citation |last=Kim |first=Hanna H. |year=2005 |chapter=Swaminarayan movement |title=MacMillan Encyclopedia of Religion |chapter-url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/swaminarayan-movement |ref={{sfnref|Kim, Hanna|2005}} |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174230/https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/swaminarayan-movement |url-status=live }} * {{Cite book |last=Kim |first=Sebastian |year=2005 |title=In Search of Identity: Debates on Religious Conversion in India |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-567712-6 |ref={{sfnref|Kim, Sebastian|2005}}}} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |publisher=Routledge |year=1999}} * {{Cite journal |last=King |first=Richard |year=1999b |title=Orientalism and the Modern Myth of "Hinduism" |url=https://semanticscholar.org/paper/8b0081fa33185989d3d188473e829a624b354e45 |journal=NUMEN |volume=46 |issue=2 |pages=146–185 |doi=10.1163/1568527991517950 |s2cid=45954597 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174234/https://www.semanticscholar.org/paper/Orientalism-and-the-Modern-Myth-of-%22Hinduism%22-King/8b0081fa33185989d3d188473e829a624b354e45 |url-status=live }} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |publisher=Taylor & Francis e-Library |year=2001}} * {{Cite book |last=King |first=Richard |title=Orientalism and Religion: Post-Colonial Theory, India and "The Mystic East" |publisher=Routledge |year=2002}} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=1994 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |edition=2nd }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2007 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-7082-4 |edition=3rd |url=https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=22 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170122033955/https://books.google.com/books?id=E_6-JbUiHB4C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |date=5 Julie 2007a |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-7082-4 |chapter=The Divine Presence in Space and Time – Murti, Tirtha, Kala}} * {{Citation |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2007b |title=Hinduism: A Beginner's Guide |publisher=Oneworld Publications |isbn=978-1-78074-026-3 |url=https://books.google.com/books?id=P0VCO1900dMC |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174233/https://books.google.com/books?id=P0VCO1900dMC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2010 |title=A Survey of Hinduism |publisher=SUNY Press |isbn=978-0-7914-8011-3 |edition=3rd |url=https://books.google.com/books?id=8CVviRghVtIC }} * {{Citation |last=Klostermaier |first=Klaus K. |year=2014 |title=A Concise Encyclopedia of Hinduism |publisher=Oneworld Publications |isbn=978-1-7807-4672-2 |url=https://books.google.com/books?id=v1UQBwAAQBAJ |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174254/https://books.google.com/books?id=v1UQBwAAQBAJ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Knott |first=Kim |url=https://books.google.com/books?id=p4kzNzII3zAC&pg=PA6 |title=Hinduism: A Very Short Introduction |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-160645-8 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174324/https://books.google.com/books?id=p4kzNzII3zAC&pg=PA6 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Koller |first=John M. |year=1968 |title=Puruṣārtha as Human Aims |journal=Philosophy East and West |volume=18 |issue=4 |pages=315–319 |doi=10.2307/1398408 |jstor=1398408}} * {{Cite journal |last=Koller |first=John M. |year=1984 |title=The Sacred Thread: Hinduism in Its Continuity and Diversity, by J. L. Brockington (Book Review) |journal=Philosophy East and West |volume=34 |issue=2 |pages=234–236 |doi=10.2307/1398925 |jstor=1398925}} * {{cite book |last=Kramer |first=Kenneth |year=1986 |title=World Scriptures: An Introduction to Comparative Religions |publisher=Paulist Press |isbn=978-0-8091-2781-8 |url=https://archive.org/details/worldscripturesi0000kram |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Kramrisch |first=Stella |title=The Hindu Temple |publisher=Motilal Banarsidass |year=1976a |isbn=978-81-208-0223-0 |volume=1 }} * {{Cite book |last=Kramrisch |first=Stella |title=The Hindu Temple |publisher=Motilal Banarsidass |year=1976b |isbn=978-81-208-0224-7 |volume=2 }} * {{Cite journal |last=Kurien |first=Prema |year=2006 |title=Multiculturalism and American Religion: The Case of Hindu Indian Americans |journal=Social Forces |volume=85 |issue=2 |pages=723–741 |doi=10.1353/sof.2007.0015|s2cid=146134214 }} <!-- L --> * {{Cite book |last=Larson |first=Gerald |url=https://books.google.com/books?id=wIOSb97ph3EC |title=India's Agony Over Religion |publisher=SUNY Press |year=1995 |isbn=978-0-7914-2411-7 }} * {{Cite book |last=Larson |first=Gerald James |title=World Religions in America: An Introduction |publisher=Westminster John Knox Press |year=2009 |pages=179–198 |chapter=Hinduism |isbn=9781611640472 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C }} * {{Citation |last=Leaf |first=Murray J. |title=The Anthropology of Eastern Religions: Ideas, Organizations, and Constituencies |url=https://books.google.com/books?id=NRavAwAAQBAJ |year=2014 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739192412 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174232/https://books.google.com/books?id=NRavAwAAQBAJ |url-status=live }} * {{Cite book |last=Lingat |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=Sauo8iSIj7YC |title=The Classical Law of India |publisher=University of California Press |year=1973 |isbn=978-0-520-01898-3 |access-date=5 Julie 2017 |archive-date=22 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222192718/https://books.google.com/books?id=Sauo8iSIj7YC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Lipner |first=Julius|title=Hindus: their religious beliefs and practices |publisher=Routledge |year=2009 |isbn=978-0-203-86464-7 |edition=2nd |location=Abingdon |oclc=812916971}} * {{Cite book |last=Lochtefeld |first=James G. |url=https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: A-M |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2002a |isbn=978-0-8239-3179-8 |access-date=10 November 2017 |archive-date=28 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228001754/https://books.google.com/books?id=5kl0DYIjUPgC |url-status=live }} {{ISBN|978-0-8239-2287-1}}. * {{Cite book |last=Lochtefeld |first=James G. |url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2002n |isbn=978-0-8239-3180-4 |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Lockard |first=Craig A. |url=https://books.google.com/books?id=yJPlCpzOY_QC |title=Societies, Networks, and Transitions. Volume I: to 1500 |publisher=Cengage Learning |year=2007 |isbn=978-0-618-38612-3 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=26 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161126122832/https://books.google.com/books?id=yJPlCpzOY_QC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Long |first=Jeffrey D. |title=Jainism: An Introduction |publisher=I. B. Tauris |year=2013}} * {{Cite journal|last=Lorenzen|first=David N.|year=1999|title=Who Invented Hinduism?|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=41|issue=4|pages=630–659|doi=10.1017/s0010417599003084}} * {{Cite book|last=Lorenzen|first=David N.|title=The Roots of Tantra|publisher=State University of New York Press|year=2002|isbn=978-0-7914-5306-3|editor-last=Harper|editor-first=Katherine Anne|chapter=Early Evidence for Tantric Religion|editor-last2=Brown|editor-first2=Robert L.}} * {{Cite book |last=Lorenzen |first=David N. |url=https://books.google.com/books?id=SO-YmMWpcVEC |title=Who Invented Hinduism: Essays on Religion in History |publisher=Yoda Press |year=2006 |isbn=978-81-902272-6-1 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=3 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103164759/https://books.google.com/books?id=SO-YmMWpcVEC |url-status=live }} <!-- M --> * {{Cite book|last=Malik|first=Jamal|title=Islam in South Asia: A Short History|publisher=Brill Academic|year=2008|isbn=978-90-04-16859-6}} * {{Cite book |last=McMahan |first=David L. |title=The Making of Buddhist Modernism |publisher=Oxford University Press |year=2008 |isbn=978-0-19-518327-6}} * {{Cite book |last1=Melton |first1=J. Gordon |last2=Baumann |first2=Martin |title=Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices |series=[6 volumes] |edition=Second |publisher=ABC-CLIO |year=2010 |isbn=978-1-59884-204-3 |url=https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=30 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160530001305/https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michaels |first=Axel |url=https://books.google.com/books?id=jID3TuoiOMQC |title=Hinduism: Past and Present |publisher=Princeton University Press |year=2004 |isbn=978-0-691-08953-9 |translator-last=Harshav |translator-first=Barbara |access-date=5 Julie 2017 |archive-date=5 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205003241/https://books.google.com/books?id=jID3TuoiOMQC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michell |first=George |title=The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms |publisher=University of Chicago Press |year=1977 |isbn=978-0-226-53230-1 |url=https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=4 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204224928/https://books.google.com/books?id=ajgImLs62gwC |url-status=live }} * {{Cite book |last=Michell |first=George |title=The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms |publisher=University of Chicago Press |year=1988 |isbn=978-0-226-53230-1}} * {{Cite book |last=Misra |first=Amalendu |title=Identity and Religion: Foundations of Anti-Islamism in India |publisher=SAGE |year=2004}} * {{Cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |url=https://books.google.com/books?id=U5IBXA4UpT0C |title=Brahmanism and Hinduism: Or, Religious Thought and Life in India, as Based on the Veda and Other Sacred Books of the Hindus |publisher=Adamant Media Corporation |year=1974 |isbn=978-1-4212-6531-5 |series=Elibron Classics |access-date=8 Julie 2007 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174256/https://books.google.com/books?id=U5IBXA4UpT0C |url-status=live }} * {{Cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |url=http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html |title=English Sanskrit dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |year=2001 |isbn=978-81-206-1509-0 |location=Delhi |access-date=24 Julie 2007 |orig-year=first published 1872 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174240/http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html |url-status=live }} * {{Cite book |last=Muesse |first=Mark William |url=http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html |title=Great World Religions: Hinduism |year=2003 |access-date=15 Mei 2021 |archive-date=27 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227040433/http://www.docshut.com/rquv/lectures-on-great-world-religions-hinduism.html |url-status=dead }} * {{Cite book |last=Muesse |first=Mark W. |year=2011 |title=The Hindu Traditions: A Concise Introduction |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-9790-7 |url=https://archive.org/details/hindutraditionsc00mues |url-access=registration }} * {{Cite book |last=Muller |first=Max |year=1859 |title=A History of Ancient Sanskrit Literature |place=London |publisher=Williams and Norgate |url=https://archive.org/stream/historyofancient00mluoft#page/564/mode/2up }} <!-- N --> * {{Cite book |last=Nakamura |first=Hajime |title=A History of Early Vedanta Philosophy. Part Two |publisher=Motilal Banarsidass |year=2004 |location=Delhi}} * {{cite journal |last1=Narasimhan |first1=Vagheesh M. |last2=Patterson |first2=Nick |last3=Moorjani |first3=Priya |last4=Rohland |first4=Nadin |display-authors=etal |year=2019 |title=The Formation of Human Populations in South and Central Asia |journal=Science |volume=365 |issue=6457 |at=eaat7487 |url=https://scholar.harvard.edu/vagheesh/centralsouthasia |doi=10.1126/science.aat7487 |pmid=31488661 |pmc=6822619 |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174307/https://scholar.harvard.edu/vagheesh/centralsouthasia |url-status=live }} * {{Cite book |last=Narayanan |first=Vasudha |url=https://books.google.com/books?id=E0Mm6S1XFYAC |title=Hinduism |publisher=The Rosen Publishing Group |year=2009 |isbn=978-1-4358-5620-2 }} * {{Cite journal |last=Nath |first=Vijay |year=2001 |title=From 'Brahmanism' to 'Hinduism': Negotiating the Myth of the Great Tradition |journal=Social Scientist |volume=29 |issue=3/4 |pages=19–50 |doi=10.2307/3518337 |jstor=3518337}} * {{Cite book |editor-last=Neusner |editor-first=Jacob |year=2009 |title=World Religions in America: An Introduction |publisher=Westminster John Knox Press |edition=4th |isbn=978-0-664-23320-4 |url=https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C&pg=PA183 |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=18 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170418085646/https://books.google.com/books?id=34vGv_HDGG8C&pg=PA183 |url-status=live }} * {{Cite book |last=Nicholson |first=Andrew J. |year=2010 |title=Unifying Hinduism: Philosophy and Identity in Indian Intellectual History |volume=3 |series=South Asia across the disciplines |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-14986-0 |url=https://books.google.com/books?id=fv4rtMlLv3kC }} * {{Cite journal |last=Noble |first=Allen |year=1998 |title=South Asian Sacred Places |journal=Journal of Cultural Geography |volume=17 |issue=2 |pages=1–3 |doi=10.1080/08873639809478317}} * {{Cite book |last=Novetzke |first=Christian Lee |title=Religion and Public Memory |publisher=Columbia University Press |year=2013 |isbn=978-0-231-51256-5}} * {{Cite book |last=Nussbaum |first=Martha C. |url=https://books.google.com/books?id=JLMQh4oc38gC&pg=PA361 |title=The Clash Within: Democracy, Religious Violence, and India's Future |publisher=Harvard University Press |year=2009 |isbn=978-0-674-03059-6 |access-date=25 Mei 2013 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174239/https://books.google.com/books?id=JLMQh4oc38gC&pg=PA361 |url-status=live }} <!-- O --> * {{Cite book |last=Oberlies |first=T. |title=Die Religion des Rgveda |publisher=Institut für Indologie der Universität Wien |year=1998 |isbn=978-3-900271-32-9 |location=Wene}} * {{Cite book |last=Osborne |first=E. |year=2005 |title=Accessing R.E. Founders & Leaders, Buddhism, Hinduism and Sikhism Teacher's Book Mainstream |publisher=Folens}} <!-- P --> * {{Cite book |last=Parpola |first=Asko |title=The Roots of Hinduism. The Early Aryans and the Indus Civilization |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=9780190226930 |url=https://books.google.com/books?id=DagXCgAAQBAJ |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174254/https://books.google.com/books?id=DagXCgAAQBAJ |url-status=live }} * {{Citation | last =Patel | first =Iva | year =2018 | chapter =Swaminarayan | editor-last1 =Jain | editor-first1 =P. | editor-last2 =Sherma | editor-first2 =R. | editor-last3 =Khanna | editor-first3 =M. | title =Hinduism and Tribal Religions. Encyclopedia of Indian Religions | series =Encyclopedia of Indian Religions | pages =1–6 | publisher =Springer, Dordrecht | doi =10.1007/978-94-024-1036-5_541-1 | isbn =978-94-024-1036-5 }} * {{Cite book |last=Pennington |first=Brian K. |title=Was Hinduism Invented?: Britons, Indians, and the Colonial Construction |publisher=Oxford University Press |year=2005 |isbn=978-0-19-516655-2}} * {{Cite book |last=Possehl |first=Gregory L. |title=The Indus Civilization: A Contemporary Perspective |date=11 November 2002 |publisher=Rowman Altamira |isbn=978-0-7591-1642-9 |pages=141–156 |chapter=Indus religion |chapter-url=https://books.google.com/books?id=XVgeAAAAQBAJ&pg=PA154 }} * {{Cite book |last=Prentiss |first=Karen Pechilis |title=The Embodiment of Bhakti |publisher=Oxford University Press |year=2014 |isbn=978-0-19-535190-3}} <!-- R --> * {{Cite book |last1=Radhakrishnan |first1=S. |url=https://archive.org/details/sourcebookinindi00radh |title=A Source Book in Indian Philosophy |last2=Moore |first2=C.A. |publisher=Princeton University Press |year=1967 |isbn=978-0-691-01958-1 }} * {{Cite book |last=Radhakrishnan |first=S. |title=Indian Philosophy |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=978-0-19-563820-2 |volume=1}} * {{Cite book |last=Raju |first=P. T. |title=The Philosophical Traditions of India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1992 |location=Delhi}} * {{Cite book |last=Renou |first=Louis |title=The Nature of Hinduism |publisher=Walker |year=1964}} * {{Cite book |last=Richman |first=Paula |year=1988 |title=Women, branch stories, and religious rhetoric in a Tamil Buddhist text |place=Buffalo, NY |publisher=Maxwell School of Citizenship and Public Affairs, Syracuse University |isbn=978-0-915984-90-9}} * {{Cite book |last=Rinehart |first=Robin |title=Contemporary Hinduism: Ritual, Culture, and Practice |publisher=ABC-CLIO |year=2004}} * {{Cite book |last=Rocher |first=Ludo |url=https://books.google.com/books?id=n0-4RJh5FgoC |title=The Puranas |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |year=1986 |isbn=978-3-447-02522-5 }} <!-- S --> * {{Cite book|last=Samuel|first=Geoffrey|title=The Origins of Yoga and Tantra: Indic Religions to the Thirteenth Century|publisher=Cambridge University Press|year=2008|isbn=978-0-521-69534-3}} * {{Cite book|last=Samuel|first=Geoffrey|title=The Origins of Yoga and Tantra. Indic Religions to the Thirteenth Century|publisher=Cambridge University Press|year=2010}} * {{Cite book |last=Sanderson |first=Alexis |title=Genesis and Development of Tantrism |publisher=Institute of Oriental Culture, University of Tokyo |year=2009 |editor-last=Einoo |editor-first=Shingo |series=Institute of Oriental Culture Special Series |volume=23 |location=Tokio |chapter=The Śaiva Age: The Rise and Dominance of Śaivism during the Early Medieval Period}} * {{Cite book |last1=Sargeant |first1=Winthrop |title=The Bhagavad Gita |last2=Chapple |first2=Christopher |publisher=State University of New York Press |year=1984 |isbn=978-0-87395-831-8 |location=New York}} * {{Cite book |last=Sen Gupta |first=Anima |title=The Evolution of the Sāṃkhya School of Thought |publisher=South Asia Books |year=1986 |isbn=978-81-215-0019-7}} * {{Cite journal |last=Sharf |first=Robert H. |year=1993 |title=The Zen of Japanese Nationalism |url=http://www.thezensite.com/ZenEssays/HistoricalZen/Zen_of_Japanese_Nationalism.html |journal=History of Religions |volume=33 |issue=1 |pages=1–43 |doi=10.1086/463354 |s2cid=161535877 |access-date=8 Desember 2013 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174255/http://www.thezensite.com/ZenEssays/HistoricalZen/Zen_of_Japanese_Nationalism.html |url-status=live }} * {{Cite web |last=Sharf |first=Robert H. |year=1995 |title=Whose Zen? Zen Nationalism Revisited |url=http://www.thezensite.com/ZenEssays/CriticalZen/whose%20zen_sharf.pdf |access-date=8 Desember 2013 |archive-date=2 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202090252/http://www.thezensite.com/ZenEssays/CriticalZen/whose%20zen_sharf.pdf |url-status=live }} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=Classical Hindu Thought: An Introduction|publisher=Oxford University Press|year=2000|isbn=978-0-19-564441-8}} * {{Cite journal|last=Sharma|first=Arvind|year=2002|title=On Hindu, Hindustān, Hinduism and Hindutva|journal=Numen|volume=49|issue=1|pages=1–36|doi=10.1163/15685270252772759|jstor=3270470}} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=The Study of Hinduism|publisher=University of South Carolina Press|year=2003}} * {{Cite book|last=Sharma|first=Arvind|title=Hinduism as a Missionary Religion|publisher=State University of New York Press|year=2011|isbn=978-1-4384-3211-3}} * {{Citation |last1=Sharma |first1=Suresh K. |title=Cultural and Religious Heritage of India: Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=XFKi3Uak8ssC&pg=PA1 |year=2004 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-956-0 |last2=Sharma |first2=Usha |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174311/https://books.google.com/books?id=XFKi3Uak8ssC&pg=PA1 |url-status=live }} * {{Cite journal |last=Shults |first=Brett |year=2014 |title=On the Buddha's Use of Some Brahmanical Motifs in Pali Texts |url=http://jocbs.org/index.php/jocbs/article/view/76/96 |journal=Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies |volume=6 |pages=121–9 }} * {{Citation |last1=Siemens |first1=Herman |title=Nietzsche, Power and Politics: Rethinking Nietzsche's Legacy for Political Thought |url=https://books.google.com/books?id=L2sEL7Kj6lcC |year=2009 |publisher=Walter de Gruyter |last2=Roodt |first2=Vasti |isbn=9783110217339 }} * {{Cite journal |last=Silverberg |first=James |year=1969 |title=Social Mobility in the Caste System in India: An Interdisciplinary Symposium |journal=The American Journal of Sociology |volume=75 |issue=3 |pages=442–443 |doi=10.1086/224812}} * {{Cite book |last=Singh |first=Upinder |year=2008 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |publisher=Pearson Education India |isbn=978-81-317-1120-0 |url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC |access-date=2 Julie 2015 |archive-date=20 Desember 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220004242/https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC |url-status=live }} * {{Citation |last=Singh |first=Upinder |year=2009 |title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century |publisher=Longman |isbn=978-81-317-1677-9}} * {{Cite journal |last=Sjoberg |first=Andree F. |year=1990 |title=The Dravidian Contribution to the Development of Indian Civilization: A Call for a Reassessment |journal=Comparative Civilizations Review |volume=23 |issue=23 |pages=40–74 |id=Article 4 |url=https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1188&context=ccr |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174248/https://scholarsarchive.byu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1188&context=ccr |url-status=live }} * {{Citation |last=Smart |first=Ninian |year=1993 |title=THE FORMATION RATHER THAN THE ORIGIN OF A TRADITION |url=http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202231922/http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt |archive-date=2 Desember 2013 |url-status=dead |journal=DISKUS |volume=1 |issue=1 |page=1 |access-date=15 Mei 2021 |archivedate=2 Desember 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202231922/http://www.basr.ac.uk/diskus/diskus1-6/SMART.txt }} * {{Cite book |last=Smart |first=Ninian |title=Godsdiensten van de wereld (The World's Religions) |publisher=Uitgeverij Kok |year=2003 |location=Kampen}} * {{Cite book |title=Social Structure and Mobility in Economic Development |publisher=Aldine Transaction |year=2005 |isbn=978-0-202-30799-2 |editor-last=Smelser |editor-first=Neil J.|editor-last2=Lipset |editor-first2=Seymour Martin }} * {{Cite book |last1=Smith |first1=Bonnie |title=Crossroads and Cultures, Combined Volume: A History of the World's Peoples |last2=Van De Mieroop |first2=Marc |last3=von Glahn |first3=Richard |last4=Lane |first4=Kris |year=2012 |publisher=Macmillan |isbn=978-0-312-41017-9 |url=https://books.google.com/books?id=wjOyxUzKWLAC |access-date=29 Desember 2020 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174322/https://books.google.com/books?id=wjOyxUzKWLAC |url-status=live }} * {{Citation |last=Sponsel |first=Leslie Elmer |title=Spiritual Ecology: A Quiet Revolution |year=2012 |publisher=ABC-CLIO}} * {{Cite book |last=Stein |first=Burton |url=http://www.investigacioneshistoricaseuroasiaticas-ihea.com/files/HISTORYINDIA-BurtonStein.pdf |title=A History of India, Second Edition |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114070555/http://www.investigacioneshistoricaseuroasiaticas-ihea.com/files/HISTORYINDIA-BurtonStein.pdf |archive-date=14 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }} * {{Cite journal |last=Sweetman |first=Will |year=2004 |title=The prehistory of Orientalism: Colonialism and the Textual Basis for Bartholomaus Ziegenbalg's Account of Hinduism |url=http://www.nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec04/6_2_3.pdf |journal=New Zealand Journal of Asian Studies |volume=6 |issue=2 |pages=12–38 |access-date=23 Desember 2013 |archive-date=7 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130207044659/http://nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec04/6_2_3.pdf |url-status=dead }} <!-- T --> * {{Cite book|last=Thapar|first=R.|title=Interpreting Early India|publisher=Oxford University Press|year=1993|location=Delhi}} * {{Cite book |last=Thompson Platts |first=John |title=A dictionary of Urdu, classical Hindī, and English |publisher=W. H. Allen & Co., Oxford University |year=1884}} * {{Cite book |last=Tiwari |first=Shiv Kumar |title=Tribal Roots Of Hinduism |publisher=Sarup & Sons |year=2002}} * {{Cite book |last1=Toropov |first1=Brandon |title=The Complete Idiot's Guide to World Religions |last2=Buckles |first2=Luke |publisher=Penguin |year=2011}} * {{Cite book |last=Turner |first=Bryan S. |url=https://books.google.com/books?id=YDwRcguxbGwC |title=For Weber: Essays on the Sociology of Fate |year=1996a |isbn=978-0-8039-7634-4 |access-date=27 Oktober 2015 |archive-date=29 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229174249/https://books.google.com/books?id=YDwRcguxbGwC |url-status=live }} <!-- V --> * {{Cite book |last=Vivekananda |first=Swami |title=Complete Works of Swami Vivekananda |publisher=Advaita Ashrama |year=1987 |isbn=978-81-85301-75-4 |location=Kalkutta }} * {{Cite book |last=Vivekjivandas |title=Hinduism: An Introduction - Part 1 |publisher=Swaminarayan Aksharpith |year=2010 |isbn=978-81-7526-433-5 |location=Ahmedabad}} <!-- W --> * {{Cite book|last=Walker|first=Benjamin|publisher=Taylor & Francis|year=1968|isbn=9-780-429-62465-0|url=https://www.google.co.in/books/edition/Hindu_World/6zj3DwAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|title=The Hindu world: an encyclopedic survey of Hinduism}} * {{Cite book|last=Werner|first=Karel|title=Yoga And Indian Philosophy|orig-year=1977|publisher=Motilal Banarsidass|edition=Reprint|year=1998|isbn=978-81-208-1609-1}} * {{Cite book|last=Werner|first=Karel|url=https://books.google.com/books?id=HvuQAgAAQBAJ|title=A Popular Dictionary of Hinduism|publisher=Routledge|year=2005|isbn=978-1-135-79753-9}} * {{Cite book|last=White|first=David Gordon|title=Tantra in Practice|publisher=Princeton University Press|year=2000|editor-last=David Gordon White|chapter=Introduction}} * {{cite journal |last=Widgery |first=Alban G. |title=The Principles of Hindu Ethics |journal=International Journal of Ethics |volume=40 |issue=2 |date=Jan 1930 |pages=232–245 |doi=10.1086/intejethi.40.2.2377977 |jstor=2377977|s2cid=170183611 }} * {{Cite book |last=Wink |first=Andre |title=Al-Hind: the Making of the Indo-Islamic World, Volume 1 |publisher=Brill Academic |year=1991 |isbn=978-90-04-09509-0}} * {{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |year=1995 |title=Early Sanskritization: Origin and Development of the Kuru state |url=http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |url-status=dead |journal=Electronic Journal of Vedic Studies |publisher=Praeger |volume=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611142934/http://www.ejvs.laurasianacademy.com/ejvs0104/ejvs0104article.pdf |archive-date=11 Junie 2007 |number=4 }} <!-- Z --> * {{Cite book|last=Zimmer|first=Heinrich|title=Philosophies of India|publisher=Princeton University Press|year=1951}} * Mikula, Paul en Brian Kearney en Rodney Harber: Traditional Hindu temples in South Africa. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 32, nr. 1, Desember 1982 {{refend}} ==Verdere inligting== *King, Richard. "[https://brill.com/view/journals/nu/46/2/article-p146_2.xml Orientalism and the modern myth of" Hinduism]"." Numen 46.2 (1999): 146-185. *Frykenberg, Robert Eric. "[https://www.jstor.org/stable/206101 Constructions of Hinduism at the Nexus of History and Religion]." The Journal of interdisciplinary history 23.3 (1993): 523-550. *Ranganathan, Shyam. "[https://www.mdpi.com/2077-1444/13/10/891 Hinduism, Belief and the Colonial Invention of Religion: A before and after Comparison]." Religions 13.10 (2022): 891. *Oddie, Geoffrey A. "[https://www.researchgate.net/profile/Will-Sweetman/publication/312042544_Hinduism_in_India_Modern_and_Contemporary_Movements/links/65fb41aff3b56b5b2d17242a/Hinduism-in-India-Modern-and-Contemporary-Movements.pdf#page=22 The Emergence and Significance of the term" Hinduism]." Hinduism in India: Modern and Contemporary Movements 8 (2016). *Sinha, Vineeta. "[https://brill.com/view/journals/ajss/25/2/article-p139_9.xml Unpacking the Labels" Hindu" and" Hinduism" in Singapore]." Asian Journal of Social Science 25.2 (1997): 139-160. *Sehgal, Ikram, and Bettina Robotka. "How Hinduism was Created." Defence Journal 23.2 (2019): 73. ==Skakels== * [https://www.britannica.com/topic/Hinduism "Hindoeïsme"]. ''[[Encyclopædia Britannica]]'' aanlyn. * [http://www.iep.utm.edu/hindu-ph/ Hindoefilosofie en Hindoeïsme], IEP, Shyam Ranganathan, York University * Pennington, Brian K., [https://academic.oup.com/book/6283?login=false Was Hinduism Invented?] Britons, Indians, and the Colonial Construction of Religion (New York, 2005; online edn, Oxford Academic, 14 July 2005), https://doi.org/10.1093/0195166558.001.0001, accessed 16 Jan. 2025. * [http://www.people.fas.harvard.edu/~witzel/vedica.pdf Vediese Hindoeïsme] S.W. Jamison en M. Witzel, Harvard University * [[Wikisource:The Complete Works of Swami Vivekananda/Volume 1/Lectures And Discourses/The Hindu Religion|Die Hindoegodsdiens]], Swami Vivekananda (1894), Wikisource * [http://www.iep.utm.edu/adv-veda/ Advaita Vedanta deur Sangeetha Menon], IEP * [https://web.archive.org/web/20051103040233/http://hinduism.iskcon.com/ Heart of Hinduism: An overview of Hindu traditions], ISKCON (Hare Krishna-beweging) * [http://www.hinduismtoday.com/modules/wfchannel/index.php?wfc_cid=21 What is Hinduism?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418012219/https://www.hinduismtoday.com/modules/wfchannel/index.php?wfc_cid=21 |date=18 April 2021 }}, redakteurs van ''Hinduism Today'' * [https://web.archive.org/web/20150420084630/http://pluralism.org/religion/hinduism/bibliography Hinduism outside India], 'n bibliografie, Harvard University (The Pluralism Project) * [https://hal.archives-ouvertes.fr/halshs-00196705/ What's in a Name? Agama Hindu Bali in the Making – Hinduism in Bali, Indonesia] Michel Picard, Le CNRS (Parys, Frankryk) * {{Cite web|title=Oxford Centre for Hindu Studies|url=https://ochs.org.uk/|website=University of Oxford|language=en-US}} * {{Cite web|title=International Journal of Dharma Studies|url=https://internationaljournaldharmastudies.springeropen.com/|access-date=2021-03-17|website=International Journal of Dharma Studies|language=en}} {{refend}} {{CommonsKategorie-inlyn|Hinduism}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Hinduism}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Hindoeïsme| ]] [[Kategorie:Politeïsme]] 8vwlfm2eihhrhj0jqxz4a9tr8wzu3rb 0 384141 2895924 2838422 2026-04-21T17:27:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895924 wikitext text/x-wiki 'n '''Letterkundige vervalsing''' is enige geskrif soos 'n [[letterkunde|letterkundige werk]] of [[manuskrip]] wat óf opsetlik en valslik aan 'n historiese of denkbeeldige [[skrywer]] toegeskryf word óf voorgehou word as [[memoires]] of 'n ander niefiktiewe werk terwyl dit in werklikheid onwaar is of fiktiewe inhoud bevat. ==Geskiedenis== Letterkundige vervalsing kan verband hou met die werk van 'n beroemde skrywer wie se skryfwerk 'n gevestigde wesentlike, of [[Geld|monetêre]], waarde het. In 'n poging om munt te slaan uit die beroemde skrywer se reputasie, skryf die vervalser 'n werk wat sy styl naboots. Hy kan ook probeer om 'n kamtige oorspronklike manuskrif na te maak. Laasgenoemde is egter minder algemeen, want dit vereis groot tegniese vaardigheid soos om die [[ink]] en papier na te maak. Die vervalser kan ook beweer 'n voorheen onbekende skrywer se werk is ontdek. Letterkundige vervalsing is nie nuut nie. [[Onomacritus]] (c. 530-480&nbsp;v.C.) is een van die eerste bekende letterkundige vervalsers. Hy het profesieë uitgedink wat hy aan die profeet en siener [[Musaeus van Athene|Musaeus]] toegeskryf het.<ref>B. Ehrman, ''Writing in the Name of God – Why the Bible's Authors Are Not Who We Think They Are'', HarperOne (2011){{ISBN|0062012614}}, pp. 39-40</ref> In die 3de eeu&nbsp;n.C. het 'n sekere Septimius 'n kamtige [[Latyn]]se vertaling nagemaak van 'n ooggetuie van die [[Trojaanse Oorlog]], Dictys van Kreta, se weergawe daarvan. In die inleiding tot die boek verleen die "vertaler" verdere geloofwaardigheid aan die dokument deur te beweer die oorspronklike [[Grieks]]e manuskrip is tydens [[Nero]] se bewind ontdek toe Dictys se graftombe deur 'n [[aardbewing]] ontbloot en sy dagboek gevind is. Septimius het toe beweer die oorspronklike dokument is aan die goewerneur van Kreta oorhandig en dié het die dagboek aan Nero gegee tydens sy toer deur Griekeland in 66-67&nbsp;n.C. Volgens die [[historikus]] Miriam Griffin was sulke vals en romantiese bewerings nie ongewoon in dié tyd nie.<ref>Nero: The end of a Dynasty, Miram T. Griffin, 1984. Hoofstuk 9. {{ISBN|0415214645}}</ref> Van die letterkundige vervalsings wat die langste geglo is, is dié van [[Pseudo-Dionisios]], 'n 5de- tot 6de-eeuse [[Sirië|Siriese]] mistieke skrywer wat beweer het hy is 'n dissipel van die [[Paulus van Tarsus|apostel Paulus]]. Sowat 500 jaar later het [[Petrus Abaelardus|Abaelardus]] twyfel oor die skrywer uitgespreek, maar konsensus is eers in die [[Renaissance]] bereik dat die oorsprong van die werke vals is. In die 1&nbsp;000 tussenin het dit 'n groot teologiese invloed gehad.<ref>Sarah Coakley (red.), Charles M. Stang (red.), ''Re-thinking Dionysius the Areopagite'', Wiley-Blackwell (2009), {{ISBN|978-1405180894}}</ref> [[Beeld:Henry Wallis - Chatterton - Google Art Project.jpg|thumb|240px|''The death of Chattertom'', 1856, deur Henry Wallis.]] Thomas Chatterton (1752-1770) was 'n besonderse Engelse digter en briefskrywer wat al op 11-jarige ouderdom begin het om werke te skryf wat hy toegeskryf het aan 'n denkbeeldige 15de-eeuse digter, Thomas Rowley. Hy het daarmee weggekom omdat min mense in dié tyd vertroud was met [[Middeleeuse]] [[poësie]]. Hy is egter ontmasker en hoewel sy werk ná sy dood groot lof ingepalm en hom beroemd gemaak het, het dit min geldelike voordeel vir hom ingehou. Op 17-jarige ouderdom het Chatterton [[selfmoord]] gepleeg – brandarm, alleen en halfverhonger. ''The English Mercurie'' was skynbaar die eerste Engelse koerant toe dit in 1794 ontdek is. Dit het glo berig oor die Engelse se geveg teen die [[Spaanse Armada]] in 1588, maar is in werklikheid in die 18de eeu deur Philip Yorke, 2de Graaf van Hardwicke, geskryf as 'n letterkundige speletjie met sy vriende.<ref>''Penny Magazine of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge'', Volume 9, 18 Januarie 1840, pp. 17-19</ref> Letterkundige vervalsings is in die 19de eeu as 'n kreatiewe skryfmetode voorgestaan deur die Franse skrywer Charles Nodier, en baie skrywers het onder sy invloed letterkundige vervalsings geskryf, onder andere Prosper Merimee en Pierre Louys. ==Vals memoires== Die [[genre]] van vals [[outobiografie]]ë of [[vals memoires]] het gelei tot "lydingsletterkunde", boeke waarin skrywers beweer hulle het in hulle kinderjare geweldig gely weens [[siekte]]s, [[mishandeling]], [[Middelmisbruik|dwelmmisbruik]], ensovoorts. Van die skrywers wat in die laaste eeu letterkundige vervalsings geskryf het, sluit in Stephen Longstreet (''Nell Kimball: Her Life as an American Madam, by herself''),<ref>{{Cite web|url=http://drs.library.yale.edu/HLTransformer/HLTransServlet?stylename=yul.ead2002.xhtml.xsl&pid=beinecke:longstreet&clear-stylesheet-cache=yes|title=Guide to the Stephen Longstreet Papers|website=Yale.edu|access-date=14 September 2018}}</ref> Asa Earl Carter (''The Education of Little Tree'', onder die skuilnaam Forrest Carter),<ref name=TI>{{cite news |work=[[The Independent]]|title=The tall tale of Little Tree and the Cherokee who was really a Klansman|first=Dave|last=Randall|date=September 1, 2002|url=https://www.independent.co.uk/news/media/the-tall-tale-of-little-tree-and-the-cherokee-who-was-really-a-klansman-175400.html}}</ref> en Margaret Seltzer (''Love and Consequences'', onder die skuilnaam Margaret B. Jones).<ref>William McGowan, ''Gray Lady Down: What the Decline and Fall of the New York Times Means'', pp. 160-161, Encounter books, 2010, {{ISBN|978-1594034862}}</ref> ''Famous All Over Town'' is 'n roman deur Danny Santiago waarin hy skryf oor sy lewe as jong Spaans-Amerikaanse seun wat in die ooste van [[Los Angeles]] in [[Kalifornië]] grootgeword het. Dit het in 1984 die Rosenthalprys vir letterkunde gewen, maar twyfel oor die ware identiteit van Danny Santiago het ontstaan toe die skrywer weier om 'n kort biografie oor sy lewe aan die uitgewer by [[Simon & Schuster]] te verskaf wat die boek wou inskryf vir die [[Pulitzerprys]].<ref>Folkart, Burt A. "Obituaries: Daniel James: Writer Who Masqueraded as a Latino." Los Angeles Times. Los Angeles Times, 21 Mei 1988. <http://articles.latimes.com/1988-05-21/news/mn-2879_1_daniel-james></ref> In 'n ondersoek is vasgestel die skrywer is eintlik Daniel Lewis James, 'n middeljarige tot bejaarde wit man wat uit die oogpunt van 'n jong Latyns-Amerikaanse seun geskryf het. Misha Defonseca (gebore as Monique de Wael) is 'n [[België|Belgies]] gebore [[skrywer]], onder meer van 'n fiktiewe [[Holocaust]]-outobiografie met die titel ''Misha: A Mémoire of the Holocaust Years''. Dit is in 1997 die eerste keer gepubliseer as ware memoires. Dit was dadelik gewild in [[Europa]]; dit is in 18 tale vertaal en die [[Frans]]e [[rolprent]] ''Survivre avec les loups'' ("Oorlewing saam met die wolwe") is daarvan gemaak.<ref name="den">{{cite news|last=Mehegan|first=David|title=Faked Holocaust memoir: Den of lies | newspaper =The Boston Globe|date =1 Maart 2008|url=http://www.boston.com/ae/books/articles/2008/03/01/den_of_lies|access-date=1 Maart 2008}}</ref> Op 29 Februarie 2008 het die skrywer en haar regsverteenwoordigers erken die topverkoperboek was fiktief, al is dit as 'n outobiografie gepubliseer.<ref name="telegraph">{{cite news|last=Waterfield |first=Bruno |title='Wolf woman' invents Holocaust survival tale |newspaper=The Telegraph |date=1 Maart 2008 |url=https://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2008/02/29/wwolf129.xml |access-date=1 Maart 2008 |format=Internet Archive |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080302184438/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2008%2F02%2F29%2Fwwolf129.xml |archive-date=2 Maart 2008 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Bibliografie== {{refbegin|2}} * Bart D. Ehrman ''Forgery and Counterforgery: The Use of Literary Deceit in Early Christian Polemics'', Oxford University Press, USA (2012) 978-0199928033 * James Anson Farrer ''Literary Forgeries. With an Introduction by Andrew Lang'', HardPress Publishing (2012){{ISBN|978-1290475143}} * Anthony Grafton ''Forgers and Critics: Creativity and Duplicity in Western Scholarship'' (Princeton: Princeton University Press, 1990) {{ISBN|0-691-05544-0}} * Lee Israel ''Can You Ever Forgive Me?: Memoirs of a Literary Forger'' Simon & Schuster; 1ste uitg. (2008){{ISBN|978-1416588672}} * Melissa Katsoulis ''Telling Tales: A History of Literary Hoaxes'' (Londen: Constable, 2009) {{ISBN|978-1-84901-080-1}} * Richard Landon ''Literary forgeries & mystifications'', Thomas Fisher Rare Book Library U. of Toronto, 2003, {{ISBN|978-0772760456}} * Robin Myers ''Fakes and Frauds: Varieties of Deception In Print & Manuscript'' (New Castle: Oak Knoll Press 1996) {{ISBN|0-906795-77-X}} * Joseph Rosenblum ''Practice to Deceive: The Amazing Stories of Literary Forgery’s Most Notorious Practitioners'' (New Castle: Oak Knoll Press, 2000) {{ISBN|1-58456-010-X}} {{refend}} ==Skakels== * [http://classiclit.about.com/od/bookcollecting/tp/aatp_forgery.htm?p=1 Boeke oor letterkundige vervalsings by About.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515001933/http://classiclit.about.com/od/bookcollecting/tp/aatp_forgery.htm?p=1 |date=15 Mei 2008 }} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Literary forgery}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkundige vervalsings| ]] nlmih42tyiszd22fiaqdla7uqjahhc5 0 384714 2895883 2819444 2026-04-21T16:10:33Z Jcb 223 2895883 wikitext text/x-wiki Die '''Whigs''' was eers 'n politieke faksie en daarna 'n [[politieke party]] in die parlemente van Engeland, [[Skotland]], Groot-Brittanje, Ierland en die [[Verenigde Koninkryk]]. Tussen die 1680's en 1850's het die Whigs die mag betwis met hul mededingers, die [[Tories]]. Die Whigs het in die 1850's met die nuwe [[Liberale Party (Verenigde Koninkryk)|Liberale Party]] saamgesmelt, hoewel sommige aristokrate van die Whigs die Liberale Party in 1885 verlaat het om die [[Liberale Unioniste Party]] te vorm, wat in 1912 saamgesmelt het tot mededinger van die Liberales, die hedendaagse [[Konserwatiewe Party (Verenigde Koninkryk)|Konserwatiewe Party]]. Die Whigs het 'n sentrale rol gespeel in die [[Glorieryke Rewolusie]] van 1688, en was die vyande van die Stuartkonings, wat [[Rooms-Katoliek]] was. Die Whigs het volle beheer van die regering oorgeneem in 1715. Hulle het dit behou totdat koning [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]], wat in 1760 op die troon kom, Tories weer toegelaat het. Toe hulle aan die bewind was, het die Whigs die Tories gesuiwer van alle belangrike posisies in die regering, die weermag, die [[Kerk van Engeland]], die regsberoep en plaaslike amptenaarsposte. Hulle bekendste leier was [[Sir Robert Walpole|Robert Walpole]], wat van 1721 tot 1742 beheer oor die regering gehad het. == Bronne == * Paul Rapin de Thoyras : ''A Dissertation on the Rise, Progress, Views, Strength, Interest, and Characters of the tow Parties of the Whigs and Torys. First published in the year 1717.'' In: ''The history of England.'' Translated by Nicholas Tindal. 3. Edition. London 1743-1747. (The explanation of the origin of the terms ''Whig'' and ''Tory'' in Rapin de Thoyras' original text ''Dissertation sur les Whigs et les Torys'' is corrected in Tindal's translation based on Gilbert Burnet.) * Jörn Leonhard : ''"True English Guelphs and Gibelines ". On the historical change in meaning and function of “whig” and “tory” in English political discourse since the 17th century.'' In: ''Archives for cultural history.'' 84, 2002, pp. 175-213 ( full text ). * Leslie Mitchell: ''The Whig World.'' Hambledon & London, London 2005, {{ISBN|1-85285-456-1}}. * EP Thompson : ''Whigs and Hunters. The Origin of the "Black Act".'' Allen Lane / Penguin, London 1975, {{ISBN|0-7139-0991-9}} (also: Pantheon Books, NY 1975, {{ISBN|0-394-40011-9}} ) as well as TB editions (about the time around 1720 and the peasant oppression). {{Normdata}} [[Kategorie:Politieke partye in die Verenigde Koninkryk]] mboel6q7kysx6w4brdo6d62lnzhhzf2 0 386386 2895925 2631725 2026-04-21T17:28:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895925 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Lexington Steele | Beeld = Lexington_Steele_2014.jpg | Beeldonderskrif = Steele in 2014 op die [[AVN-prys]]aand. | Geboortenaam = Clifton Todd Britt | Alias = Lexington Steel, Black Bastard, Lex Steele, Lexington, Lexinton Steel, Lex<ref name=IAFD>{{IAFD naam|id=LSteele|gender=male|name=Lexington Steele}}</ref> | Geboortedatum = {{GDEO|1969|11|28}} | Geboorteplek = Morristown, [[New Jersey]], [[VSA]] | Nasionaliteit = Amerikaans | Lewensmaat = Savana Styles | Beroep = [[Pornografiese akteur]] | Aktiewe jare = 2001-tans | Noemenswaardige rolprente = | imdb = 0824615 | webtuiste = [https://lexsteelexxx.com/ lexsteelexxx.com] }} '''Clifton Todd Britt''',<ref name=dailyorange>{{cite web|url=http://dailyorange.com/2005/11/a-coming-of-age-tale-of-one-su-graduate-s-journey-from-stock-quotes-to-deep-throats/|title=A coming-of-age tale of one SU graduate's journey from stock quotes to deep throats|access-date=11 April 2017|first=Joshua|last=Alston|date=10 November 2005|work=The Daily Orange|location=Syracuse, New York|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107055606/http://dailyorange.com/2005/11/a-coming-of-age-tale-of-one-su-graduate-s-journey-from-stock-quotes-to-deep-throats/|archive-date=7 Januarie 2016|url-status=live}}</ref> beter bekend onder sy professionele naam, '''Lexington Steele''' (gebore 28 November 1969), is 'n Amerikaanse [[pornografiese akteur]], regisseur en vervaardiger. Hy is die eienaar van die pornografiese produksiehuise Mercenary Motion Pictures en Black Viking Pictures Inc. Steele het in 2003 die eerste akteur geword wat die [[AVN-prys vir manlike kunstenaar van die jaar]] drie keer gewen het. Hy is in die heldesaal van [[AVN]] en [[XRCO]] opgeneem. Hy het ook verskeie hoofstroomoptredes gedoen, onder meer in die [[rolprent]] ''Crank: High Voltage'' (2009) en in episodes van die [[Televisie|TV-reekse]] ''Weeds'' en ''Nip/Tuck''. ==Lewe en loopbaan== Steele is in Morristown, [[New Jersey]], gebore en het daar grootgeword.<ref name=2015AVNWallstreet>{{cite web|last1=Hymes|first1=Tom|title=Lex Steele Also Made the Leap from Wall Street to Porn Like Paige Jennings, Lexington Steele began his professional career on Wall Street, as he explained in the Daily News today|url=http://business.avn.com/articles/video/Lex-Steele-Also-Made-the-Leap-from-Wall-Street-to-Porn-584613.html|publisher=[[AVN]]|access-date=11 April 2017|archive-date= 7 Januarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107055605/http://business.avn.com/articles/video/Lex-Steele-Also-Made-the-Leap-from-Wall-Street-to-Porn-584613.html|url-status=dead}}</ref> Hy was 'n aandelemakelaar totdat hy sy pornografieloopbaan in 2001 begin het.<ref name=avnapr/> Hy het op die naam "Lexington" as sy professionele naam besluit nadat hy eenkeer met die [[moltrein]] gery het tot by Lexingtonlaan in [[Manhattan]].<ref>{{cite web|url=http://www.eros-ny.com/articles/2007-06-12/lexington_steele0612/|title=Lexington Steele|access-date=2007-06-19|author=Joanne Cachapero|date=12 Junie 2007|publisher=Eros-NY|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927004729/http://www.eros-ny.com/articles/2007-06-12/lexington_steele0612/|archive-date=27 September 2007}}</ref> Hy het gedurende sy loopbaan in sowat 1&nbsp;300 video's verskyn.<ref name=IAFD/> Hy is bekend vir sy "hoogs produktiewe ejakulasievermoë" en is gewild op die stel van rolprente. Steele regisseer en tree veral op vir sy eie maatskappy Mercenary Motion Pictures in [[Kalifornië]] wat hy in 2008 gestig het.<ref name=auc>{{cite news|url=http://www.johnsonmedia.com/aucmag/getarticle.php3?id=march_2006&subid=1 |title=Interview |newspaper=AUC Magazine |date=Maart 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070101231315/http://www.johnsonmedia.com/aucmag/getarticle.php3?id=march_2006&subid=1 |archive-date=2007-01-01 }}</ref> In 2013 het hy ook vir Evil Angel begin regisseer.<ref name=avnapr>{{cite journal|author=Steve Javors|title=Lexington Steele Gets Evil IN|newspaper=[[AVN]]|volume=30/No. 4|issue=364|date=April 2013|pages=52–54}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [https://lexsteelexxx.com/ Amptelike webtuiste] * {{IMDb naam|0824615|Lexington Steele}} * {{IAFD naam|id=LSteele|gender=male|name=Lexington Steele}} * [https://www.adultfilmdatabase.com/actor/lexington-steele-1723/ Lexington Steele] in die Adult Film Database *{{Commons-kategorie inlyn|Lexington Steele}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Lexington Steele}} {{AVN-man}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steele, Lexington}} [[Kategorie:Pornografiese akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] f05fzcu3115bsk4xyaq7oyjhaxdpllr 0 386785 2895884 2648699 2026-04-21T16:11:10Z Jcb 223 2895884 wikitext text/x-wiki {{Chinese name|TChinees=無雙譜|VChinees=无双谱|Pinyin=Wú Shuāng Pǔ|Kantonees=Mou⁴ Soeng¹ Pou²}} [[Lêer:Nanling Wushuang Pu - Li Qinglian.jpg|duimnael|Wu Shuang Pu; [[Li Bai]] as uitgebeeld in die boek]] [[Lêer:Ban_Chao_(32-102)_on_Chinese_porcelain,_Xianfeng_period_(M&P).jpg|duimnael|Wu Shuang Pu; Ban Chao (32-102) uitgebeeld op Chinese porselein, Xianfeng periode (1850-1861)]] '''Wu Shuang Pu''' ([[Mandaryns|Mandaryn]]-[[Chinees]]: 無雙譜; [[Afrikaans]]: Boek van ongeëwenaarde helde) is 'n houtsneeboek, uit die 33ste jaar van keiser [[Kangzi|Kangxi]] (1694).<ref>{{Cite web|url=https://www.joh.cam.ac.uk/wushuang-pu|title=Wushuang Pu|publisher=[[St John's College]]|access-date=November 16, 2021}}</ref> Die boek bevat die biografieë en fiktiewe portrette van 40 merkwaardige Chinese van die [[Han-dinastie]] tot die [[Song-dinastie]], met 'n inleiding en 'n verwante gedig in yuefu-styl. Die skilderye vir die boek het wyd versprei en [[hergebruik]] geraak en is veral op Chinese porselein aangewend, hierdie [[Chinese porselein]] word WuShuangPu-porselein genoem en is baie gewild onder versamelaars.<ref>{{Cite web|url=https://baijiahao.baidu.com/s?id=1594639799461953228|title=清晚期“无双谱”40个人物瓷器赏析|publisher=baijiahao.baidu.com|taal=zh|werk=Zhou, Yuhong|ISSN=1005-894X|access-date=November 27, 2021}}</ref> Die oorspronklike boek het 'n seël van Nanling, daarom word die boek ook Nanling Wu Shuang Pu genoem. 'n herdruk van hierdie boek uit 1699 word bewaar in die Nasionale Museum van [[Volksrepubliek van China]]. Op 5 Januarie 2006 is 'n oorspronklike handgeverfde boek vir 2,86 miljoen [[Renminbi | CNY]] verkoop, oor 6,5 miljoen [[Suid-Afrikaanse rand | ZAR]]. Die [[Skilderkuns|skilder]] van Wu Shuang Pu is Jin Shi (金 史, omstreeks 1625–1695), beter bekend as Jin Guliang (金 古 良); [[pinyin]]: Jīn Gǔ Liáng. Hy is gebore tydens die bewind van [[keiser]] Tianqi in [[Shaoxing]], in die [[Zhejiang]] provinsie, en het gesterf in die [[Kangzi | Kangxi]] tydperk op ongeveer 70 jaar oud. Jin ontwikkel die boek saam met die Zhu Gui (朱 圭). Jin Guliang het in sy boek geskryf dat die helde in die boek geen parallel het nie, Wu (geen) Shuang (parallel) Pu (boek), daardie helde is ongeëwenaard. == Skakels na sommige bios == [[Sima Qian]], [[Zhang Qian]], [[Li Bai]] == Heruitgawes (in Chinees) == * (zh) Jin, Guliang, Wu shuang pu. Hebei, gewilde uitgewery, Shijiazhuang, China (1996). {{ISBN|7531008157}}. * (zh) Jin, Guliang, Wu shuang pu. Anhui, gewilde uitgewery, Hefei, China (2013). {{ISBN|7212060542}}. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ; Wikimedia skakels * {{Commons-kategorie inlyn|Wu Shuang Pu}} {{normdata}}   [[Kategorie:Chinese letterkunde]] 0b1l9aqawsxbvri014x507mz19khkbr 0 386979 2896249 2894471 2026-04-22T10:36:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896249 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die manskriekettoernooi. Vir die artikel oor die vrouekriekettoernooi, sien [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]].'' {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-wêreldbeker 2024 | beeld = T20I-wêreldbeker 2024.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-wêreldbeker 2024 | vanafdatum = 1 Junie | totdatum = 29 Junie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte, Super Agt en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Verenigde State}}<br />{{vlagland|Wes-Indië}} | kampioen = {{Cr-IN}} | naaswenner = {{Cr-ZA}} | getal = 2 | deelnemers = 20 (83 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 55 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Rahmanullah Gurbaz]] (281)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-men-s-t20-world-cup-2024-15946 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Fazalhaq Farooqi]]<br />{{vlagikoon|Indië}} [[Arshdeep Singh]] (17 elk)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-men-s-t20-world-cup-2024-15946 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> | vorige jaar = 2022 | vorige toernooi = T20I-wêreldbeker 2022 | volgende jaar = 2026 | volgende toernooi = T20I-wêreldbeker 2026 }} Die '''T20I-wêreldbeker 2024''' ([[Engels]]: ''2024 ICC Men’s T20 World Cup'') is van 1 tot 29 Junie 2024 in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en [[Wes-Indië]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=16 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216203457/https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |archive-date=16 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was die negende [[T20I-wêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die eerste kriekettoernooi ooit in die Verenigde State, terwyl Wes-Indië voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2010|2010-toernooi]] aangebied het. Daarbenewens was die Verenigde State die eerste medegasheer in die [[Amerikas]] buite Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/61083748 |title=2024 T20 World Cup: USA granted automatic qualification |publisher=[[BBC]] |date=12 April 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die vyf Karibiese [[Eilandstaat|eilandstate]] [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]], asook [[Guyana]] en die Verenigde State het gesamentlik opgetree as gashere van dié toernooi, meer as by enige ander T20I-wêreldbekertoernooi. Dit was ná die [[Krieketwêreldbeker 2007]] en die T20I-wêreldbeker 2010 die derde vername kriekettoernooi in Wes-Indië. Engeland was die verdedigende wêreldkampioen nadat hulle die [[T20I-wêreldbeker 2022]] gewen het. [[Lêer:ICC Men's T20 World Cup Trophy at COA - BugWarp (20) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die T20I-wêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die T20I-wêreldbeker 2024 was die eerste toernooi met 20 deelnemende nasionale krieketspanne, teenoor die 16 van die vorige vier T20I-wêreldbekertoernooie. Die 20 deelnemende nasionale krieketspanne was: Die twee gashere (die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]]), die agt beste spanne van die vorige toernooi ([[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]], [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] en [[Proteas|Suid-Afrika]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 14 November 2022 ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] en [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]]) en die wenners van die kontinentale kwalifiseringstoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://crickettimes.com/2022/11/heres-how-12-teams-earned-direct-qualification-for-icc-mens-t20-world-cup-2024/ |title=Here’s how 12 teams earned direct qualification for ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=Cricket Times |author=Anirudh Singh |date=7 November 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Julie 2023 het [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] die twee Europese plekke bepreek, terwyl [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] die Oos-Asiatiese-Stille-Oseaan-plek bespreek het. In Oktober 2023 het [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] as Amerikaanse kwalifiseerder gevolg en een maand later [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]] en [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] as Asiatiese kwalifiseerders, asook [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] as Afrikakwalifiseerders. Kanada, Uganda en die Verenigde State het vir die eerste keer vir ’n T20I-wêreldbekertoernooi gekwalifiseer, waardeur vir die eerste keer drie spanne uit die Amerikas deelgeneem het. Tydens die T20I-wêreldbeker 2024 is 55 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die eerste rondte, twaalf in die Super Agt, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die Super Agt, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Elke wedstryd het bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-wêreldbeker 2024 het saam met die twee gashere van die [[T20I-wêreldbeker 2026|2026-toernooi]] regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2026 in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] gekwalifiseer. Afghanistan, Engeland, Indië en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Suid-Afrika het Afghanistan geklop en Indië vir die verdedigende wêreldkampioen Engeland, waardeur Indië en Suid-Afrika mekaar in die eindstryd ontmoet het. Indië het Suid-Afrika in die eindstryd op die [[Kensington-ovaal]] in [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]], met sewe lopies verslaan en sodoende ná [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] sy tweede T20I-wêreldbekertitel ingepalm, waarmee hulle ná Wes-Indië in [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] en Engeland in 2022 die derde span geword het wat die T20I-wêreldbekertrofee vir ’n tweede keer kon wen. Beide die gashere die Verenigde State en die tweemalige wenner Wes-Indië is in die Super Agt uitgeskakel. Beide Namibië en Uganda het nie die Super Agt gehaal nie. Die T20I-wêreldbeker 2024 het om verskeie redes geskiedenis gemaak: Dit was die eerste T20I-wêreldbekertoernooi waaraan 20 nasionale krieketspanne kon deelneem en waartydens 55 wedstryde gespeel is. Drie spanne het vir die eerste keer aan ’n T20I-wêreldbekertoernooi deelgeneem: Kanada, Uganda en die Verenigde State; al drie die debutante kon ook minstens een oorwinning aanteken. Uganda het die altesaam vyfde Afrikaspan geword wat vir ’n IKR-toernooi kon kwalifiseer. Dit was ook die eerste T20I-wêreldbekertoernooi met drie spanne van die Amerikas (die meeste in ’n IKR-toernooi sedert die [[Krieketwêreldbeker 2007]]). Nieu-Seeland het vir die eerste keer sedert die [[T20I-wêreldbeker 2014|2014-toernooi]] versuim om die halfeindrondte te haal, terwyl Pakistan vir die eerste keer in die eerste rondte uitgeskakel is. Daarteenoor kon Afghanistan vir die eerste keer die halfeindstryd haal en die Verenigde State die tweede rondte van ’n IKR-toernooi. Die Suid-Afrikaanse Proteas het vir die eerste keer in die eindstryd van ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekertoernooi vir mans verskyn, waarmee elke vasteland deur minstens een nasionale span in ’n eindstryd verteenwoordig is. Vir die eerste keer het twee onoorwonne spanne die eindstryd gehaal en Indië het sodoende die eerste krieketspan geword wat ’n T20I-wêreldbekertoernooi sonder ’n nederlaag kon wen. Die Kensington-ovaal het die eerste krieketstadion geword wat die T20I-wêreldbekereindstryd tweekeer – ná die 2010-toernooi – gehuisves het. == Toewysing == Die T20I-wêreldbeker 2024 is deur die Internasionale Krieketraad in November 2021 aan die Verenigde State en Wes-Indië toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Ná jare se voorbereidings is ’n gemeensame bod deur [[Krieket Wes-Indië]] en [[VSA Krieket]] as deel van ’n strategiese ooreenkoms tussen dié twee beheerliggame ingedien.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://usacricket.org/team-usa-men/cricket-west-indies-and-usa-cricket-hail-successful-joint-bid-to-host-icc-mens-t20-world-cup-in-2024/ |title=Cricket West Indies and USA Cricket hail successful joint bid to host ICC Men's T20 World Cup in 2024 |publisher=[[VSA Krieket]] |author=Dhruv Barot |date=16 November 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die IKR het beoog om met die toernooi die “Verenigde State op die internasionale krieketkaart te plaas”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://boxscorenews.com/icc-inspects-usa-venues-for-crickets-t-world-cup-p167753-392.htm |title=ICC Inspects USA Venues For Cricket's T20 World Cup |publisher=Boxscore |author=Archie Little |date=19 Januarie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die toernooi is aan Noord-Amerika toegewys, omdat dié vasteland deur die wêreldbeheerliggam as een van die hoofgroeimarkte beskou word en hulle die doel gehad het, om die sport in die land te vertoon, waar die [[Olimpiese Somerspele 2028]] beslis word, waartydens vir die eerste keer T20I-krieket ’n Olimpiese sportsoort sal wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/15234/12985395/international-olympic-committee-approves-cricket-and-four-other-sports-for-2028-games-in-los-angeles |title=International Olympic Committee approves cricket and four other sports for 2028 Games in Los Angeles |publisher=Sky Sports |date=16 Oktober 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die T20I-wêreldbeker 2024 was een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade sal aanbied, saam met die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026]] (saam met [[Kanada]] en [[Meksiko]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=6 April 2025 |archive-date= 7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Oktober 2022 is berig dat die IKR VSA Krieket van sy regte as medegasheer ontneem het, nadat dié beheerliggaam steeds nie aan die IKR se finansiële protokolle voldoen het nie en kommer uitgespreek is oor VSA Krieket se finansiële situasie, insluitende ’n tekort aan sowat $650&nbsp;000. Soos verwag het dit egter nie die aanbieding van wedstryde in dié land geraak nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-cricket-running-afoul-of-icc-financial-protocols-1337756 |title=USA cricket running afoul of ICC financial protocols |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=2 Oktober 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Aan die T20I-wêreldbeker 2024 het 20 spanne deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die volgende twaalf spanne het regstreeks vir die T20I-wêreldbeker 2024 gekwalifiseer: Die twee gashere (Verenigde State en Wes-Indië), die agt beste spanne van die vorige [[T20I-wêreldbeker 2022]] (Australië, Engeland, Indië, Nederland, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka en Suid-Afrika) en die twee naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 14 November 2022 (Afghanistan en Bangladesj).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-eight-teams-as-well-as-hosts-wi-and-usa-to-get-automatic-entry-into-2024-t20-world-cup-1310292 |title=Twelve teams to get automatic entry into 2024 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=10 April 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Indien die Verenigde State en Wes-Indië die 2022-toernooi nie onder die beste agt spanne kon afsluit nie sou dit beteken dat die twee beste ongekwalifiseerde spanne op die IKR se T20I-ranglys vir die 2024-toernooi kwalifiseer; sou een van die twee gashere onder die beste agt spanne gewees het, sou hul plek aan die naasbeste ongekwalifiseerde span gegaan het, indien nodig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2685209 |title=Denmark, Italy one step from T20 World Cup 2024 as Europe qualification continues |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Daniel Beswick |date=21 Julie 2022 |accessdate=7 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207040920/https://www.icc-cricket.com/news/2685209 |archive-date=7 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die oorblywende agt plekke is tydens plaaslike kwalifiseringstoernooie bespreek, met twee spanne elk uit [[Afrikakrieketvereniging|Afrika]], [[Asiatiese Krieketraad|Asië]] en [[Europese Krieketraad|Europa]], saam met een span elk uit die [[IKR Amerikas|Amerikas]] en die [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië-streek]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2571611 |title=Qualification pathway for marquee ICC events confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 April 2022 |accessdate=11 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711204313/https://www.icc-cricket.com/news/2571611 |archive-date=11 Julie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2022 het die IKR die plaaslike kwalifiseringstoernooie vir Europa, Oos-Asië-Oseanië en Afrika bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2637428 |title=Qualification pathway for ICC Men's T20 World Cup 2024 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=31 Mei 2022 |accessdate=8 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208092037/https://www.icc-cricket.com/news/2637428 |archive-date=8 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was ook die eerste T20I-wêreldbekertoernooi met drie spanne uit die Amerikas, nadat beide die medegasheer die Verenigde State en [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] hul debuut gemaak het. [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] het die twee Europese kwalifiserende spanne geword, nadat hulle dié streek se kwalifisering in Julie 2023 onderskeidelik in die eerste en tweede plek afgesluit het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/europe-region-qualifier-ireland-scotland-qualify-for-2024-men-s-t20-world-cup-1389593 |title=Ireland and Scotland seal their place in 2024 Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In dieselfde maand het [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan|Papoea-Nieu-Guinee]] die Oos-Asiatiese-Stille-Oseaan-kwalifisering gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2024-mens-t20-world-cup-papua-new-guinea-qualify-from-east-asia-pacific-region-1389780 |title=Papua New Guinea qualify for 2024 Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Julie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Oktober 2023 het Kanada die Amerikaanse kwalifisering gewen en vir die eerste keer vir ’n T20I-wêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-americas-region-final-2023-24-1399133/bermuda-vs-canada-12th-match-1399161/match-report |title=Dhaliwal, Sana star as Canada qualify for T20 World Cup for the first time in their history |publisher=ESPNcricinfo |date=8 Oktober 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Een maand later het Nepal en Oman die Asiatiese kwalifisering se eindstryd gehaal en sodoende vir die toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/nepal-and-oman-qualify-for-2024-mens-t20-world-cup-1406860 |title=Nepal and Oman qualify for 2024 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=3 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In dieselfde maand het [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Ugandese nasionale krieketspan|Uganda]] die twee Afrikaplekke bespreek. Namibië kon vir sy derde agtereenvolgende toernooi kwalifiseer, nadat hulle die Afrikakwalifisering onoorwonne afgesluit het,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/africa-region-qualifier-namibia-seal-their-spot-in-2024-t20-world-cup-1410937 |title=Namibia seal their spot in 2024 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=28 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> terwyl Uganda vir sy eerste internasionale kriekettoernooi ooit kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/africa/67554322 |title=Uganda: T20 World Cup qualification 'a dream come true', says captain Brian Masaba |publisher=[[BBC]] |date=30 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In dié proses het albei spanne onder andere die volle lid [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]] geklop; vir Uganda was dit die eerste oorwinning oor ’n volle lid ooit, waarmee Zimbabwe die enigste lid met dié status was wat die T20I-wêreldbeker 2024 misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2024-mens-t20-world-cup-uganda-qualify-zimbabwe-knocked-out-1411119 |title=Zimbabwe fail to qualify for 2024 T20 World Cup; Uganda make it |publisher=ESPNcricinfo |date=30 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Daarbenewens het Uganda ná die volle lede Suid-Afrika en Zimbabwe, asook die assosiaatlede Namibië en Kenia die vyfde Afrikaspan geword wat vir ’n internasionale kriekettoernooi kon kwalifiseer. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2024 ICC Mens T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2024-kwalifisering; altesaam 83 lande het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gashere}} {{sleutel|#00f|Agt beste spanne van die 2022-toernooi}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-ranglys}} {{sleutel|#080|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-WI}} |rowspan="2"|'''Gasheer''' |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Cr-US}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Cr-AU}} |rowspan="8"|'''Regstreeks''' |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-EN}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-IN}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]])</small> |- |{{Cr-NL}} |Sesde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-PK}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Cr-LK}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Halfeindrondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-AF}} |rowspan="2"|T20I-ranglys op<br />14 November 2022 |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-IE}} |rowspan="2"|Europese kwalifisering |Agtste |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-XS}} |Sesde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-PG}} |Oos-Asiatiese-Stille-Oseaan-kwalifisering |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-CA}} |Amerikakwalifisering |Eerste | – |Debuut |- |{{Cr-NP}} |rowspan="2"|Asiatiese kwalifisering |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-OM}} |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-NA}} |rowspan="2"|Afrikakwalifisering |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-UG}} |Eerste | – |Debuut |} == Stadions == In April 2023 het [[Krieket Wes-Indië]] ’n deeglike bodproses begin vir lande in die [[Karibiese gebied]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] wat wedstryde van die T20I-wêreldbeker 2024 wou aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/icc-mens-t20-world-cup-2024-caribbean-bid-process-takes-centre-stage/ |title=Caribbean countries invited to join Carnival of Cricket and deliver world class host venues as CWI prepares to stage major global event |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=3 Mei 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In Julie 2023 het die [[Internasionale Krieketraad]] vier plekke in die Verenigde State op die kortlys geplaas: [[Fort Lauderdale]] ([[Sentrale Browardpark]]), [[Morrisville, Noord-Carolina|Morrisville]] ([[Church Street Park]]), [[Dallas]] ([[Grand Prairie-stadion]]) en [[New York]] ([[Van Cortlandtpark]]); waarvolgens die toernooi in tien stede dwarsdeur [[Wes-Indië]] en die Verenigde State beslis sou word.<ref name="Fixture1">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/next-men-s-t20-world-cup-set-to-be-played-from-june-4-to-30-2024-1389921 |title=Next Men's T20 World Cup set to be played from June 4 to 30, 2024 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=28 Julie 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> [[Bronx]]-inwoners het protes aangeteken teen die beplande krieketstadion by [[Van Cortlandtpark]] en aangevoer dat dit publieke toegang tot die park vir ’n aansienlike tyd sou beperk, kommer oor die omgewingsimpak uitgespreek en sy ekonomiese lewensvatbaarheid bevraagteken, waarvolgens die IKR besluit het om pleks daarvan ’n krieketstadion by [[Eisenhowerpark]] op te rig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecity.nyc/2023/08/21/community-oppose-cricket-stadium-bronx/ |title=Dozens of Bronx Groups Object to 34,000-Seat Cricket Stadium in Van Cortlandt Park |publisher=The City |author=Jonathan Custodio |date=21 Augustus 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2023/09/20/nyregion/cricket-stadium-bronx-long-island.html |title=New York City Loses Contentious Bid for Cricket Stadium to Long Island |publisher=[[The New York Times]] |author=Dana Rubinstein |date=20 September 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Op 20 September 2023 het die Internasionale Krieketraad drie Amerikaanse stede vir die toernooi goedgekeur: Fort Lauderdale (Sentrale Browardpark), Dallas (Grand Prairie-stadion) en New York (Eisenhowerpark).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3691699 |title=Three USA venues locked in for ICC Men's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 September 2023 |accessdate=16 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216143913/https://www.icc-cricket.com/news/3691699 |archive-date=16 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die IKR het besluit om ’n tydelike modulêre stadion, [[Eisenhowerparkkrieketstadion]] met ’n kapasiteit van 34&nbsp;000, in [[Eisenhowerpark]] in Nassau County in [[New York (deelstaat)|New York]] op te rig en gelyktydig die kapasiteit vir die bestaande stadions in Fort Lauderdale en Dallas te verdubbel deur modulêre stadionoplossings soos sitplek-, media- en premium-gasvryheidsareas uit te brei.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/127834/icc-set-to-confirm-new-york-as-venue-for-mens-t20-world-cup-2024 |title=ICC confirms New York as venue for Men's T20 World Cup 2024 |publisher=Cricbuzz |date=20 September 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/3691695 |title=Dallas, Florida and New York confirmed as hosts of ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 September 2023 |accessdate=4 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204223152/https://www.icc-cricket.com/media-releases/3691695 |archive-date=4 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/09/20/b605b1bb-ed64-4f6d-9482-9b274de1cb27/Modular-Stadium-Fact-Sheet.pdf |title=ICC Men’s T20 World Cup 2024 Modular Stadium Fact Sheet |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 September 2023 |accessdate=18 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118110145/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2023/09/20/b605b1bb-ed64-4f6d-9482-9b274de1cb27/Modular-Stadium-Fact-Sheet.pdf |archive-date=18 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 22 September 2023 het die Internasionale Krieketraad die sewe gasheerlande in die Karibiese gebied aangekondig: [[Antigua en Barbuda]], [[Barbados]], [[Dominica]], [[Guyana]], [[St. Lucia]], [[St. Vincent en die Grenadine]] en [[Trinidad en Tobago]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3694302 |title=Caribbean, USA venues confirmed as ICC Men's T20 World Cup 2024 heads to the west |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=22 September 2023 |accessdate=6 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231206234304/https://www.icc-cricket.com/news/3694302 |archive-date=6 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Jamaika]] was die enigste lid van Krieket Wes-Indië wat geen bod vir die aanbieding van wedstryde tydens die T20I-wêreldbekertoernooi ingedien het nie; die Jamaikaanse minister van jeug, sport en kultuur, Olivia Grange, het ’n bod om kostegronde uitgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-jamaica-sports-minister-explains-why-country-didnt-bid-to-host-games-1399934 |title=2024 T20 World Cup: 'Cost-benefit analysis' convinced Jamaica to not bid to host games |publisher=ESPNcricinfo |date=25 September 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> In November 2023 is aangekondig dat op [[Queen’s Park-ovaal]] in Trinidad en Tobago, dié land se grootste krieketstadion, geen wedstryde tydens die toernooi beslis word nie en die hier beplande wedstryde verskuif is na [[Brian Lara-krieketakademie]] in [[San Fernando, Trinidad en Tobago|San Fernando]]. Nigel Camacho, die Queen’s Park-krieketklub se president, het aangekondig dat die stadion pleks daarvan opwarmingswedstryde voor die toernooibegin sou hou. Daarbenewens het Dominica se regering aan sy bod onttrek en die stadion se vertraagde opknapping aangevoer, waarvolgens op [[Windsorpark]] geen wedstryde plaasgevind het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mens-t20-world-cup-2024-dominica-pulls-out-as-host-venue-1411178 |title=Dominica pulls out of hosting T20 World Cup matches |publisher=ESPNcricinfo |date=23 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://newsday.co.tt/2023/11/26/no-t20-world-cup-games-at-oval-brian-lara-venue-to-host-all-fixtures/ |title=No T20 World Cup games at Oval: Brian Lara venue to host all fixtures |publisher=Newsday |author=Roneil Walcott |date=26 November 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Vroeg in Desember 2023 het verteenwoordigers van beide die IKR en CWI ’n tweede inspeksie in die Karibiese gasheerlande en die plekke in die Verenigde State gedoen, waarvolgens hulle die gasheerplekke afgekondig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/icc-mens-t20-world-cup-west-indies-usa-2024/ |title=ICC Men's T20 World Cup West Indies & USA 2024: CWI and ICC on Two-Week inspection of match venues |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=5 Desember 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2023/dec/14/new-york-to-host-india-v-pakistan-clash-in-2024-t20-world-cup |title=New York to host India v Pakistan clash in 2024 T20 World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Simon Burnton |date=14 Desember 2023 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Op 17 Januarie 2024 het die IKR die beplande ontwerp onthul van die modulêre stadion in New York, genoem [[Nassau County Internasionale Krieketstadion]], wat op 15 Mei 2024 ingewy is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-new-york-34000-seater-eisenhower-park-ready-for-international-cricket-action-1433915 |title=New York venue ready to host India-Bangladesh warm-up on June 1 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=15 Mei 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! North Sound, {{vlagland|Antigua en Barbuda}} ! [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], {{vlagland|Barbados}} ! [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], {{vlagland|Guyana}} |- | [[Sir Vivian Richards-stadion]] | [[Kensington-ovaal]] | [[Providencestadion]] |- | [[Lêer:SVRStadium.jpg|175px]] | [[Lêer:Kensington Oval yes.jpg|175px]] | [[Lêer:Providence Stadium outside.jpg|175px]] |- | <small>{{Koördinate|17|06|11.8|N|61|47|5.5|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Sir Vivian Richards-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|13|6|18.18|N|59|37|21.29|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Kensington-ovaal}}</small> | <small>{{Koördinate|6|48|29.40|N|58|8|59.54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Providencestadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''28&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''20&nbsp;000''' |- ! [[Gros Islet]], {{vlagland|St. Lucia}} ! [[San Fernando, Trinidad en Tobago|San Fernando]], {{vlagland|Trinidad en Tobago}} ! [[Kingstown]], {{vlagland|St. Vincent en die Grenadine}} |- | [[Daren Sammy-krieketveld|Beausejourstadion]] | [[Brian Lara-krieketakademie]] | [[Arnos Vale-stadion]] |- | [[Lêer:Beausejour Stadium Cricket St Lucia.jpg|175px]] | [[Lêer:Brian Lara Stadium.jpg|175px]] | [[Lêer:Arnos vale ground.jpg|175px]] |- | <small>{{Koördinate|14|04|14.00|N|60|55|53.95|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Beausejourstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|10|17|47|N|61|25|52.4|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Brian Lara-krieketakademie}}</small> | <small>{{Koördinate|13|8|30.7|N|61|12|42.5|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Arnos Vale-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;000''' |- ! [[Dallas]], {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} ! [[Fort Lauderdale]], {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} ! [[New York]], {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} |- | [[Grand Prairie-stadion]] | [[Sentrale Browardpark]] | [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]] |- | [[Lêer:Quiktrip airhogs1.jpg|175px]] | [[Lêer:CBRegionalPark.jpg|175px]] | [[Lêer:২০২৪ টি২০ বিশ্বকাপের সময় নাসাউ কাউন্টি আন্তর্জাতিক ক্রিকেট স্টেডিয়াম.jpg|175px]] |- | <small>{{Koördinate|32|46|5.59|N|96|59|10.86|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Grand Prairie-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|26|8|23.85|N|80|11|55.28|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Sentrale Browardpark}}</small> | <small>{{Koördinate|40|43|48.19|N|73|34|31.01|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nassau County Int’l Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''40&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''34&nbsp;000''' |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Klein-Antille|width=300|float=left|caption=Plekke in die Klein-Antille|places= {{Location map~|Klein-Antille|lat=14.070556|long=-60.931653|position=left|label=[[Gros Islet]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=13.10505|long=-59.622581|position=left|label=[[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=17.106100234573614|long=-61.78446249917553|position=left|label=North Sound}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=15.301389|long=-61.388333|position=left|label=[[Roseau]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=10.283333|long=-61.466667|position=top|label=[[San Fernando, Trinidad en Tobago|San Fernando]]}} {{Location map~|Klein-Antille|lat=13.0928|long=-61.1330|position=top|label=[[Kingstown]]}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{Location map+|Verenigde State|width=400|float=center|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{Location map~|Verenigde State|lat=32.738773|long=-97.003098|position=right|label=[[Dallas]]}} {{Location map~|Verenigde State|lat=26.956|long=-80.1357|position=left|label=[[Fort Lauderdale]]}} {{Location map~|Verenigde State|lat=40.4249|long=-73.3321|position=left|label=[[New York]]}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Guyana|width=170|float=right|caption=Plekke in Guyana|places= {{Location map~|Guyana|label=[[Georgetown, Guyana|Georgetown]]|position=top|lat=6.757767|long=-58.177992}} }} |}</center> == Formaat == Die T20I-wêreldbeker 2024 is oor 29 dae tussen 20 verskillende spanne oor 55 wedstryde beslis. Dit het op 1 Junie 2022 op Grand Prairie-stadion, Dallas, Texas, met die openigswedstryd tussen die medegasheer die Verenigde State en Kanada begin. Die toernooi het geëindig op Kensington-ovaal, Bridgetown, Barbados, op 29 Junie met die eindstryd tussen Indië en Suid-Afrika, waartydens Indië die T20I-wêreldbekertrofee ingepalm het. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-wêreldbeker 2024 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n Pers blokkie op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n siaan blokkie op die Super Agt, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope="col"|Sa<br />1 ! scope="col"|So<br />2 ! scope="col"|Ma<br />3 ! scope="col"|Di<br />4 ! scope="col"|Wo<br />5 ! scope="col"|Do<br />6 ! scope="col"|Vr<br />7 ! scope="col"|Sa<br />8 ! scope="col"|So<br />9 ! scope="col"|Ma<br />10 ! scope="col"|Di<br />11 ! scope="col"|Wo<br />12 ! scope="col"|Do<br />13 ! scope="col"|Vr<br />14 ! scope="col"|Sa<br />15 ! scope="col"|So<br />16 ! scope="col"|Ma<br />17 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 1 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| |- | align=left|Goep A <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| |- |align=left|Groep B <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| |- |align=left|Groep C <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- |align=left|Groep D <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| |- ! scope="col"|Super Agt<br />Junie ! scope="col"|Di<br />18 ! scope="col"|Wo<br />19 ! scope="col"|Do<br />20 ! scope="col"|Vr<br />21 ! scope="col"|Sa<br />22 ! scope="col"|So<br />23 ! scope="col"|Ma<br />24 |- | align=left|Groep 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 |- | align=left|Groep 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 24 -->| |- ! scope="col"|Uitklopfase<br />Junie ! scope="col"|Di<br />25 ! scope="col"|Wo<br />26 ! scope="col"|Do<br />27 ! scope="col"|Vr<br />28 ! scope="col"|Sa<br />29 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#7DF9FF|Super Agt}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Eerste rondte en Super Agt === Die T20I-wêreldbeker 2024 is deur 20 nasionale krieketspanne beslis. Die spanne is in vier groepe van vyf spanne elk verdeel. Elke span het een wedstryd gespeel teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die Super Agt deurgedring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2913916 |title=New format, new location: How the 2024 T20 World Cup will look |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Daniel Beswick |date=21 November 2022 |accessdate=8 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208101559/https://www.icc-cricket.com/news/2913916 |archive-date=8 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi. ’n Superboulbeurt is gebruik vir die beslissing van twee wedstryde, naamlik die tussen Namibië en Oman in Groep B op 2 Junie, asook die tussen Pakistan en die Verenigde State in Groep A op 6 Junie. Die Super Agt is deur agt spanne in twee groepe van vier spanne elk beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel het, dus het elke span drie wedstryde in die Super Agt gespeel. Die kwalifisering was gegrond op dieselfde kriterias as in die eerste rondte. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/3311904 |title=ICC announces major changes to World Cup schedule |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Martin Smith |date=2 Junie 2021 |accessdate=6 April 2025}}</ref> Die wenner en naaswenner van elk van die Super Agt-groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopstadium moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal. === 2024-effek op 2026-kwalifisering === Die sewe beste spanne van die 2024-toernooi (saam met die 2026-gashere Indië en Sri Lanka) het regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2026 gekwalifiseer. Hulle was Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Suid-Afrika, die Verenigde State en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportingnews.com/in/cricket/news/next-t20-world-cup-host-venue-location-2026-t20-tournament/1fb72291315c87b7f8027cd3 |title=Where is the next T20 World Cup? Host country, venue and location for men's 2026 ICC T20 tournament |publisher=The Sporting News |author=Rahul Chalke |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 20 skeidsregters en ses wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/match-officials-revealed-for-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=Match officials revealed for the ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Mei 2024 |accessdate=20 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520231214/https://www.icc-cricket.com/news/match-officials-revealed-for-the-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |archive-date=20 Mei 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Sam Nogajski <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Paul Reiffel <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Rod Tucker <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Sharfuddoula <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Michael Gough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Illingworth <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Kettleborough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Alex Wharf <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Jayaraman Madanagopal <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Nitin Menon <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Brown <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Gaffaney <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Ahsan Raza <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Rashid Riaz <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Asif Yaqoob <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Kumar Dharmasena <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Adrian Holdstock <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Allahudien Paleker <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Joel Wilson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Langton Rusere <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} David Boon <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Javagal Srinath <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Jeff Crowe <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Ranjan Madugalle <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Richie Richardson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Andy Pycroft <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} === Spanne === Elke land kon 15 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 1 Mei 2024 aan die Internasionale Krieketraad voorgelê word. Enige latere verandering het die goedkeuring deur die IKR vereis. Teen 24 Mei is al die spanne bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/all-squads-named-so-far-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=All the squads named for the ICC Men's T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Mei 2024 |accessdate=4 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240704135636/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/all-squads-named-so-far-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |archive-date=4 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Agt én regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2026]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2026 mis. |} [[Lêer:Nassau County Cricket Stadium - IND v IRE.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Ierland en Indië in New York]] Die wedstryde is in drie fases opgedeel, naamlik die eerste rondte, die Super Agt en die uitklopfase. Die groepe is op 5 Januarie 2024 bekend gemaak.<ref name="Fixture2">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-confirmed-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |title=Groups, fixtures confirmed for ICC Men’s T20 World Cup 2024 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Januarie 2024 |accessdate=10 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310012104/https://www.icc-cricket.com/news/groups-fixtures-confirmed-for-icc-men-s-t20-world-cup-2024 |archive-date=10 Maart 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Eerste rondte === 20 spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die eerste rondte het op 1 Junie op die Grand Prairie-stadion in Dallas, Texas, met die openingswedstryd tussen die medegasheer die Verenigde State en Kanada begin, die twee spanne wat mekaar ook in 1844 in die heel eerste internasionale krieketwedstryd ontmoet het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/fixtures-revealed-for-historic-icc-men-s-t20-world-cup-2024-in-west-indies-and-the-usa |title=Fixtures revealed for historic ICC Men's T20 World Cup 2024 in West Indies and the USA |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Januarie 2024 |accessdate=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601062529/https://www.icc-cricket.com/news/fixtures-revealed-for-historic-icc-men-s-t20-world-cup-2024-in-west-indies-and-the-usa |archive-date=1 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die twee beste spanne in elke groep het na die Super Agt deurgedring en saam met die medegashere Indië en Sri Lanka regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2026 gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/11061/12748421/t20-world-cup-2024-who-will-host-and-how-will-the-new-format-work |title=T20 World Cup 2024: Who will host and how will the new format work? |publisher=Sky Sports |author=Amar Mehta |date=20 November 2022 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://a-sports.tv/icc-new-format-t20-world-cup-2024/ |title=ICC announces new format for T20 World Cup 2024 |publisher=A Sports |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Fixture3">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/cricket/2024/01/04/t20-world-cup-fixtures-draw-west-indies-groups-england/ |title=Exclusive: First look at draw for 2024 T20 World Cup |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Tim Wigmore |date=4 Januarie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |4||3||0||1||'''7'''||+1.137 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-US}} |4||2||1||1||'''5'''||+0.127 |- |style="text-align:left"|{{Cr-PK}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.294 |- |style="text-align:left"|{{Cr-CA}} |4||1||2||1||'''3'''||–0.493 |- |style="text-align:left"|{{Cr-IE}} |4||0||3||1||'''1'''||—1.293 |} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Junie 2024 | tyd = 19:00 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 194/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 197/3 (17.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Navneet Dhaliwal]] 61 (44) | paaltjies1 = [[Harmeet Singh (krieketspeler)|Harmeet Singh]] 1/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aaron Jones]] 94* (40) | paaltjies2 = [[Dillon Heyliger]] 1/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde State wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-canada-1st-match-group-a-1415701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Aaron Jones]] (VSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd op die stadion.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/usa-vs-can-live-score-icc-t20-world-cup-2024-match-01-united-states-vs-canada-scorecard-updates-9366150/ |title=USA vs CAN highlights, ICC T20 World Cup 2024: United States beat Canada by 7 wickets in Dallas |publisher=The Indian Express |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Beide Kanada en die Verenigde State het hul T20I-wêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-canada-1st-match-group-a-1415701/match-preview |title=USA vs Canada: oldest rivalry renewed at cricket's biggest T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=1 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Aaron Jones]] en [[Andries Gous]] se vennootskap om die derde paaltjie van 131 lopies is met ’n lopietempo van 14.29 die vinnigste in dié tyd met meer as ’n 100 lopies in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-usa-vs-canada-aaron-jones-gets-the-american-cricket-party-started-1436204 |title=Aaron Jones gets the big American cricket party started, and how |publisher=ESPNcricinfo |author=Cameron Ponsonby |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="CANvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-usa-vs-can-stats-aaron-jones-second-only-to-chris-gayle-after-blitz-1436192 |title=Stats – Aaron Jones second only to Chris Gayle after blitzing Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Aaron Jones teken ook die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir ’n assosiaatlid aan.''<ref name="CANvUSA" /> * ''Die Verenigde State oortref Kanada se vorige rekord vir die hoogste T20I-wêreldbekertelling in dieselfde wedstryd deur ’n assosiaatlid.''<ref name="CANvUSA" /> * ''Die Verenigde State teken hul hoogste suksesvolle T20I-lopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c8993lynz8lo |title=Co-hosts USA beat Canada in T20 World Cup opener |publisher=[[BBC]] |author=Timothy Abraham |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is die Verenigde State se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning en eerste oorwinning in enige IKR-toernooi ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/all-the-records-from-usa-s-milestone-triumph-over-canada-at-t20-world-cup |title=All the records from USA’s milestone triumph over Canada at T20 World Cup |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Junie 2024 |accessdate=4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604033743/https://www.icc-cricket.com/news/all-the-records-from-usa-s-milestone-triumph-over-canada-at-t20-world-cup |archive-date=4 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = 96 (16 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 97/2 (12.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Gareth Delany]] 26 (14) | paaltjies1 = [[Hardik Pandya]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Rohit Sharma]] 52* (37) | paaltjies2 = [[Ben White]] 1/6 (1 boulbeurt) | uitslag = Indië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-ireland-8th-match-group-a-1415708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] teken sy 4&nbsp;000ste T20I-lopie<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/t20-world-cup-2024/story/t20-world-cup-2024-ind-vs-ire-rohit-sharma-men-t20is-ireland-2549554-2024-06-05 |title=T20 World Cup: Rohit Sharma becomes 3rd batter to 4000 runs in Men’s T20Is |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> en sy 1&nbsp;000ste T20I-wêreldbekerlopie aan,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/rohit-sharma-becomes-third-player-to-score-1000-t20-world-cup-runs-652024-1717607434354 |title=Rohit Sharma becomes third player to score 1000 T20 World Cup runs |publisher=Cricket.com |author=Aakash Sivasubramaniam |date=5 Junie 2024 |accessdate=5 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605174404/https://www.cricket.com/news/rohit-sharma-becomes-third-player-to-score-1000-t20-world-cup-runs-652024-1717607434354 |archive-date=5 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> waarmee hy ná [[Virat Kohli]] die tweede Indiese kolwer word wat daarin kon slaag. Hy teken ook sy 600ste internasionale ses en sy 100ste ses in IKR-toernooie aan en hy behaal sy 300ste internasionale oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/rohit-sharma-becomes-first-player-in-history-to-achieve-miraculous-record-in-international-cricket-2024-06-05-935408 |title=Rohit Sharma achieves world record, becomes first player to get to huge milestone in international cricket |publisher=India TV |author=Anshul Gupta |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rishabh Pant]] (Ind) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://olympics.com/en/news/t20-world-cup-2024-india-vs-ireland-cricket-match-group-a-result-score |title=IND vs IRE, T20 World Cup 2024: India beat Ireland by eight wickets to kick off campaign on a high |publisher=Olympics |author=Utathya Nag |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] oortref [[MS Dhoni]] se vorige rekord van 42 T20I-oorwinnings en word die suksesvolste Indiese [[Kaptein (sport)|kaptein]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/t20-world-cup-2024/story/rohit-sharma-ms-dhoni-india-most-successful-t20i-captain-2549586-2024-06-05 |title=Rohit Sharma breaks MS Dhoni’s record to become India's most successful T20I captain |publisher=India Today |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 159/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 159/3 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Babar Azam]] 44 (43) | paaltjies1 = [[Nosthush Kenjige]] 3/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Monank Patel]] 50 (38) | paaltjies2 = [[Mohammad Amir]] 1/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Gelykop; die Verenigde State wen die Superboulbeurt | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-pakistan-11th-match-group-a-1415711/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Monank Patel]] (VSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Pakistan en die Verenigde State in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/live-pakistan-open-t20-world-cup-campaign-against-hosts-usa-in-dallas |title=USA stun Pakistan in dramatic Super Over to complete all-time great upset |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=6 Junie 2024 |accessdate=8 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240608051852/https://www.icc-cricket.com/news/live-pakistan-open-t20-world-cup-campaign-against-hosts-usa-in-dallas |archive-date=8 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Babar Azam]] (Pak) oortref [[Virat Kohli]] (Ind) se vorige rekord van 4&nbsp;038 T20I-lopies en word die beste T20I-lopiemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1197611-babar-azam-takes-lead-over-virat-kohli-as-t20is-highest-run-scorer |title=Babar Azam takes lead over Virat Kohli as T20Is' highest run-scorer |publisher=The News |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is slegs die vyfde T20I-wêreldbekerwedstryd wat in ’n gelykop geëindig het.''<ref name="Tied">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-smallest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Smallest victories For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is ook slegs die vierde T20I-wêreldbekerwedstryd wat deur ’n Superboulbeurt beslis is.'' * ''Dit is die Verenigde State se eerste T20I-oorwinning oor Pakistan ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-pakistan-11th-match-group-a-1415711/match-report |title=USA outclass sloppy Pakistan in thrilling Super Over finish |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 137/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = 125/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Nicholas Kirton]] 49 (35) | paaltjies1 = [[Barry McCarthy]] 2/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mark Adair]] 34 (24) | paaltjies2 = [[Jeremy Gordon]] 2/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Kanada wen met twaalf lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-ireland-13th-match-group-a-1415713/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Nicholas Kirton]] (Can) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is Kanada se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-ireland-13th-match-group-a-1415713/match-report |title=Kirton, Gordon and Heyliger sparkle in landmark Canada win |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=7 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 119 (19 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 113/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Rishabh Pant]] 42 (31) | paaltjies1 = [[Naseem Shah]] 3/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Rizwan]] 31 (44) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 3/14 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-pakistan-19th-match-group-a-1415719/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mohammad Rizwan]] (Pak) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/mohammad-rizwan-completes-100-matches-for-pakistan-in-t20i-cricket-during-ind-vs-pak-icc-mens-t20-world-cup-2024-match-6026220.html |title=Mohammad Rizwan Completes 100 Matches for Pakistan in T20I Cricket During IND vs PAK ICC Men’s T20 World Cup 2024 Match |publisher=LatestLY |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië verdedig met 119 lopies die gesamentlik laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol.''<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-pak-t20-world-cup-2024-stats-india-defend-a-record-low-as-head-to-head-reaches-7-1-1437856 |title=India defend a record low as head-to-head reaches 7–1 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië verdedig ook die laagste T20I-telling in dié tyd deur enige span suksesvol.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit is die eerste keer dat Indië ’n T20I-wedstryd kon wen ten spyte daarvan dat hulle uitgeboul is nadat hulle eerste gekolf het.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Indië se 7–1-rekord teen Pakistan is die langste T20I-wêreldbekeroorheersing.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Die gehoor van 34&nbsp;028 is die grootste in die krieketgeskiedenis in die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2024/06/09/nyregion/india-pakistan-cricket-world-cup.html |title=India-Pakistan Cricket World Cup Match Brings 34,000 Fans to Long Island |publisher=[[The New York Times]] |author=David Waldstein |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 =106/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 107/3 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Aaron Johnson]] 52 (44) | paaltjies1 = [[Mohammad Amir]] 2/13 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Rizwan]] 53* (53) | paaltjies2 = [[Dillon Heyliger]] 2/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-pakistan-22nd-match-group-a-1415722/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammad Amir]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Haris Rauf]] (Pak) neem sy 100ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/pak-vs-can-haris-rauf-100-wickets-t20is-third-fastest-record-stats-pakistan-v-canada-t20-world-cup-2024/article68277234.ece |title=PAK vs CAN: Haris Rauf becomes third quickest to pick 100 wickets in T20Is during T20 World Cup 2024 match against Canada |publisher=The Hindu |date=11 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 110/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 111/3 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Nitish Kumar]] 27 (23) | paaltjies1 = [[Arshdeep Singh]] 4/9 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Suryakumar Yadav]] 50* (49) | paaltjies2 = [[Saurabh Netravalkar]] 2/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-india-25th-match-group-a-1415725/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Sam Nogajski en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Arshdeep Singh]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Indië en die Verenigde State in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-india-25th-match-group-a-1415725/match-preview |title=Unbeaten India, USA set to take over New York with an eye on Super Eight spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=11 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-india-25th-match-group-a-1415725/match-report |title=Suryakumar and Arshdeep the architects of hard-fought India win |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-ireland-30th-match-group-a-1415730/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit is slegs die sewende T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is.'' * <span style="color:green">''Die Verenigde State vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-usa-book-their-spot-india-and-sri-lanka-are-the-co-hosts-1438702 |title=USA qualify automatically for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Die Verenigde State haal vir die eerste keer die tweede rondte van ’n IKR-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/14/sport/usa-ireland-2024-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA makes history in advancing to next stage of men’s T20 Cricket World Cup after game against Ireland is abandoned |publisher=[[CNN]] |author=Ben Morse |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Ierland, Kanada en Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/united-states-of-america-vs-ireland-30th-match-group-a-1415730/match-report |title=Washout in Florida takes USA through to Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Pakistan versuim vir die eerste keer om die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-pakistan-knocked-out-of-t20-world-cup-2024-in-first-round-1438718 |title=Pakistan knocked out of T20 World Cup 2024 in first round |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-india-33rd-match-group-a-1415733/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Indië en Kanada.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/canada-vs-india-33rd-match-group-a-1415733/match-preview |title=Last chance for Kohli to find runs before India's Super Eight campaign |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is slegs die agtste T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is. }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = 106/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 111/7 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Gareth Delany]] 31 (19) | paaltjies1 = [[Imad Wasim]] 3/8 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babar Azam]] 32* (34) | paaltjies2 = [[Barry McCarthy]] 3/15 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/ireland-vs-pakistan-36th-match-group-a-1415736/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Shaheen Afridi]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-AU}} |4||4||0||0||'''8'''||+2.791 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |4||2||1||1||'''5'''||+3.611 |- |style="text-align:left"|{{Cr-XS}} |4||2||1||1||'''5'''||+1.255 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NA}} |4||1||3||0||'''2'''||–2.585 |- |style="text-align:left"|{{Cr-OM}} |4||0||4||0||'''0'''||−3.062 |} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 109 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 109/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Khalid Kail]] 34 (39) | paaltjies1 = [[Ruben Trumpelmann]] 4/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jan Frylinck]] 45 (48) | paaltjies2 = [[Mehran Khan]] 3/7 (3 boulbeurte) | uitslag = Gelykop; Namibië wen die Superboulbeurt | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-oman-3rd-match-group-b-1415703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[David Wiese]] (Nam) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Ses Omaanse kolwers is been-voor-paaltjie betrap, die meeste in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.'' * ''Dit is slegs die vierde T20I-wêreldbekerwedstryd wat in ’n gelykop geëindig het.''<ref name="Tied" /> * ''Dit is ook slegs die derde T20I-wêreldbekerwedstryd wat deur ’n Superboulbeurt beslis is.''<ref name="OMAvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-oman-3rd-match-group-b-1415703/match-report |title=Superhero Wiese aces Super Over for Namibia in thriller |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Namibië teken met 21 lopies die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekersuperboulbeurt aan.<ref name="OMAvNAM" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-XS}} | telling1 = 90/0 (10 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = | lopies1 = [[Michael Jones]] 45* (30) | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-scotland-6th-match-group-b-1415706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = Reën verkort die wedstryd tot tien boulbeurte per span.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 109 lopies in tien boulbeurte vir Engeland.'' * ''Ná verdere reën is die wedstryd voor Engeland se kolfbeurt afgelas. | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 164/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-OM}} | telling2 = 125/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Marcus Stoinis]] 67* (36) | paaltjies1 = [[Mehran Khan]] 2/38 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ayaan Khan]] 36 (30) | paaltjies2 = [[Marcus Stoinis]] 3/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 39 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-oman-10th-match-group-b-1415710/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Marcus Stoinis]] (Aus) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Australië en Oman.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4032811/australia-v-oman-preview-t20-world-cup-opener-kensington-oval-barbados-all-you-need-to-know-how-to-watch |title=Australia v Oman preview: All you need to know |publisher=[[Krieket Australië]] |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Aqib Ilyas]] (Oma) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-oman-10th-match-group-b-1415710/match-preview |title=Australia begin quest to unite silverware across all formats |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=5 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[David Warner]] oortref [[Aaron Finch]] se vorige rekord van 3&nbsp;120 T20I-lopies en word Australië se beste lopiemaker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/david-warner-becomes-highest-run-scorer-for-australia-in-t20is/articleshow/110755204.cms |title=David Warner Becomes Highest Run-Scorer For Australia In T20Is |publisher=[[The Times of India]] |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/david-warner-highest-run-scorer-australia-t20is-uganda-t20-world-cup-2024-aaron-finch-stats-records-news/article68257754.ece |title=AUS vs OMA, T20 World Cup 2024: David Warner becomes highest run-scorer for Australia in T20 cricket, eclipses Aaron Finch |publisher=The Hindu |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Junie 2024 | tyd = 15:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-NA}} | telling1 = 155/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-XS}} | telling2 = 157/5 (18.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Gerhard Erasmus]] 52 (31) | paaltjies1 = [[Brad Wheal]] 3/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Richie Berrington]] 47* (35) | paaltjies2 = [[Gerhard Erasmus]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-scotland-12th-match-group-b-1415712/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Nitin Menon en Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Michael Leask]] (Sco) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Skotland se eerste T20I-oorwinning oor Namibië ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/namibia-vs-scotland-12th-match-group-b-1415712/match-report |title=Berrington and Leask launch Scotland to landmark victory |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Junie 2024 | tyd = 13:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 201/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 165/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[David Warner]] 39 (16) | paaltjies1 = [[Chris Jordan]] 2/44 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jos Buttler]] 42 (28) | paaltjies2 = [[Pat Cummins]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 36 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-england-17th-match-group-b-1415717/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Chris Jordan]] (Eng) neem sy 100ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.one/cricket-news/chris-jordan-becomes-only-the-second-english-bowler-to-achieve-this-feat/6665253cfdc09c66a532ab76 |title=Chris Jordan Becomes Only The Second English Bowler To Achieve 'This' Feat |publisher=OneCricket |author=Sakshi Sharma |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Junie 2024 | tyd = 13:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 150/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-XS}} | telling2 = 153/3 (13.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Pratik Athavale]] 54 (40) | paaltjies1 = [[Safyaan Sharif]] 2/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brandon McMullen]] 61* (31) | paaltjies2 = [[Bilal Khan]] 1/12 (2.1 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/oman-vs-scotland-20th-match-group-b-1415720/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Brandon McMullen]] (Sco) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = <span style="color:red">Oman is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/oman-vs-scotland-20th-match-group-b-1415720/match-report |title=Scotland romp to statement victory over Oman to leave England feeling the Group B squeeze |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NA}} | telling1 = 72 (17 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 74/1 (5.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Gerhard Erasmus]] 36 (43) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 4/12 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 34* (17) | paaltjies2 = [[David Wiese]] 1/15 (1 boulbeurt) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-namibia-24th-match-group-b-1415724/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Australië en Namibië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-namibia-24th-match-group-b-1415724/match-preview |title=Smooth-sailing Australia look to cement Super Eight berth |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=11 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Namibië teken sy laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="NAMvAUS">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-adam-zampa-day-out-in-australia-s-record-win-1438242 |title=Stats: Adam Zampa's day out in Australia's record win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Lowest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-lowest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Lowest totals For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Namibië teken ook die laagste T20I-telling in dié tyd deur enige span teen Australië aan.''<ref name="NAMvAUS" /><ref name="Lowest" /> * ''[[Adam Zampa]] word die eerste Australiese bouler wat sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/adam-zampa-creates-history-becomes-first-aussie-to-take-100-wickets-in-t20is-article-110924210 |title=Adam Zampa Creates History, Becomes First Aussie To Take 100 Wickets in T20Is |publisher=Times Now |author=Megha Mallick |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref name="CNBC TV18">{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/australia-and-south-africa-become-first-teams-to-qualify-for-super-8-stage-of-t20-world-cup-19427304.htm |title=Australia and South Africa become first teams to qualify for Super 8 stage of T20 World Cup |publisher=CNBC TV18 |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://thefederal.com/cricket/t20-world-cup-australia-annihilate-namibia-to-secure-super-8-spot-127176 |title=T20 World Cup: Australia annihilate Namibia to secure Super 8 spot |publisher=thefederal.com |date=12 Junie 2024|accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2024 | tyd = 15:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 47 (13.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 50/2 (3.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Shoaib Khan]] 11 (23) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 4/11 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jos Buttler]] 24* (8) | paaltjies2 = [[Kaleemullah]] 1/10 (1 boulbeurt) | uitslag = Engeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-oman-28th-match-group-b-1415728/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Adil Rashid]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Engeland en Oman in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-oman-28th-match-group-b-1415728/match-preview |title=England aim to revive rocky title defence against Oman |publisher=ESPNcricinfo |author=Vithushan Ehantharajah |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Oman teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="OMAvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-england-s-record-rush-to-victory-in-99-balls-salt-s-sixes-landmark-1438589 |title=England's record rush to victory in 99 balls, Salt's sixes landmark |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=13 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Oman teken ook die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur enige span teen Engeland aan.''<ref name="OMAvENG" /><ref name="Lowest" /> * ''Oman ly die grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd deur enige span volgens aantal oorblywende aflewerings.<ref name="OMAvENG" /><ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Junie 2024 | tyd = 13:00 | dagnag = | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 122/5 (10 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 84/3 (10 boulbeurte) | lopies1 = [[Harry Brook]] 47* (20) | paaltjies1 = [[Ruben Trumpelmann]] 2/31 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Michael van Lingen]] 33 (29) | paaltjies2 = [[Jofra Archer]] 1/15 (2 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 41 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-namibia-34th-match-group-b-1415734/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Harry Brook]] (Eng) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Reën verkort die wedstryd tot elf boulbeurte per span en later tot tien.'' * ''[[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 126 lopies in tien boulbeurte vir Namibië. | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Engeland en Namibië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-namibia-34th-match-group-b-1415734/match-preview |title=Reinvigorated England seek confirmation that their campaign is back on track |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Niko Davin]] (Nam) word die eerste kolwer wat sy paaltjie verloor nadat hy uitgetree het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/eng-vs-nam-nikolaas-davin-retired-out-t20-world-cup-history-first-batter-record-england-namibia/article68294961.ece |title=ENG vs NAM: Namibia’s Nikolaas Davin becomes first batter to retire out in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[David Wiese]] (Nam) speel in sy laaste T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-david-wiese-retires-from-international-cricket-1438976 |title='Just seemed like the right time' – Wiese retires from international cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-XS}} | telling1 = 180/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 186/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Brandon McMullen]] 60 (34) | paaltjies1 = [[Glenn Maxwell]] 2/44 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 68 (49) | paaltjies2 = [[Mark Watt]] 2/34 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-scotland-35th-match-group-b-1415735/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], [[Gros Islet]], [[St. Lucia]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Marcus Stoinis]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Skotland teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/jun/16/t20-world-cup-2024-australia-vs-scotland-live-updates-scores-results-teams-squads-start-time-gros-islet-saint-lucia-daren-sammy-national-cricket-stadium |title=T20 World Cup 2024: Australia defeat Scotland by five wickets |publisher=[[The Guardian]] |author=Daniel Gallan |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Highest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Skotland teken ook die hoogste T20I-telling in dié tyd deur ’n assosiaatlid teen Australië aan.''<ref name="Highest" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/ce44g9v94yzt |title=T20 World Cup: England through to Super 8s after Australia beat Scotland – as it happened |publisher=[[BBC]] |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[George Munsey]] word ná [[Richie Berrington]] die tweede Skotse kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/t20-wc-george-munsey-races-past-2-000-t20i-runs/story |title=George Munsey becomes second Scotland batter to 2,000 T20I runs |publisher=Newsbytes |author=Gaurav Tripathi |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/t20-world-cup-2024-england-qualify-for-super-8-as-australia-beat-scotland-13782972.html |title=T20 World Cup 2024: England qualify for Super 8 as Australia beat Scotland |publisher=Firstpost |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-scotland-35th-match-group-b-1415735/match-report |title=Stoinis breaks Scotland hearts, England through to Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew McGlashan |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} ==== Groep C ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |4||4||0||0||'''8'''||+3.257 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-AF}} |4||3||1||0||'''6'''||+1.835 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NZ}} |4||2||2||0||'''4'''||+0.415 |- |style="text-align:left"|{{Cr-UG}} |4||1||3||0||'''2'''||—4.510 |- |style="text-align:left"|{{Cr-PG}} |4||0||4||0||'''0'''||−1.268 |} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 136/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-WI}} | telling2 = 137/5 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sese Bau]] 50 (43) | paaltjies1 = [[Andre Russell]] 2/19 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Roston Chase]] 42* (27) | paaltjies2 = [[Assad Vala]] 2/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-papua-new-guinea-2nd-match-group-c-1415702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Roston Chase]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Papoea-Nieu-Guinee en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/west-indies-vs-papua-new-guinea-live-score-t20-world-cup-wi-png-match-updates-streaming-info-highlights/article68243198.ece |title=WI vs PNG Highlights, T20 World Cup: Chase, Russell guide West Indies to five-wicket win against Papua New Guinea |publisher=The Hindu |date=2 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Charles Amini]] (PNG) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/charles-amini-completes-1-000-t20i-runs-for-png/story |title=Charles Amini becomes third PNG batter with 1,000 T20I runs |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Andre Russell]] (WI) neem sy 50ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/videos/andre-russell-gets-his-50th-t20i-wicket-wi-v-png-t20wc-2024 |title=Andre Russell gets his 50th T20I wicket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Junie 2024 |accessdate=10 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610204526/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/videos/andre-russell-gets-his-50th-t20i-wicket-wi-v-png-t20wc-2024 |archive-date=10 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 183/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-UG}} | telling2 = 58 (16 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 76 (45) | paaltjies1 = [[Brian Masaba]] 2/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Robinson Obuya]] 14 (25) | paaltjies2 = [[Fazalhaq Farooqi]] 5/9 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 125 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-uganda-5th-match-group-c-1415705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) | rondte = | loot = Uganda het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Afghanistan en Uganda.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/t20-world-cup-2024-match-5-afghanistan-vs-uganda-players-to-watch-out-for-5801126 |title=Afghanistan Vs Uganda, T20 World Cup 2024, Match 5: Match Preview, Players To Watch Out For |publisher=NDTV |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit was Uganda se eerste wêreldbekerwedstryd in enige IKR-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-uganda-captain-brian-masaba-we-carry-whole-country-s-hopes-on-our-backs-1436379 |title='We carry a whole country's hopes on our backs,' says Uganda captain Brian Masaba |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Uganda teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="WIvUGA" /><ref name="Lowest_Uganda">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-lowest-innings-totals/uganda-34/twenty20-internationals-3 |title=Lowest totals by Uganda in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) neem sy eerste vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Bowling Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/t20-world-cup-farooqis-maiden-five-wicket-haul-seals-125-run-win-for-afghanistan-over-uganda20240604093634/ |title=T20 World Cup: Farooqi's maiden five-wicket haul seals 125-run win for Afghanistan over Uganda |publisher=Asian News International |date=4 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025 |archive-date= 4 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604074118/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/t20-world-cup-farooqis-maiden-five-wicket-haul-seals-125-run-win-for-afghanistan-over-uganda20240604093634/ |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 77 (19.1 boulbeurte) | span2 = {{Cr-UG}} | telling2 = 78/7 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Hiri Hiri]] 15 (19) | paaltjies1 = [[Frank Nsubuga]] 2/4 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Riazat Ali Shah]] 33 (56) | paaltjies2 = [[Alei Nao]] 2/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Uganda wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/papua-new-guinea-vs-uganda-9th-match-group-c-1415709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Riazat Ali Shah]] (Uga) | rondte = | loot = Uganda het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Frank Nsubuga]] (Uga) boul die gesamentlik mees ekonomiese spel in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-uganda-s-nsubuga-s-bowling-not-his-age-takes-him-into-the-record-books-1437052 |title=Nsubuga's bowling, not his age, takes him into the record books |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Papoea-Nieu-Guinee teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/our-batters-let-us-down-png-captain-assad-vala-after-defeat-to-uganda-1437047 |title='Our batters let us down' – PNG captain Assad Vala after defeat to Uganda |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="Lowest_PNG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-lowest-innings-totals/papua-new-guinea-20/twenty20-internationals-3 |title=Lowest totals by Papua New Guinea in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is Uganda se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning en eerste oorwinning in enige IKR-toernooi ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-uganda-s-nsubuga-s-bowling-not-his-age-takes-him-into-the-record-books-1437052 |title=Nsubuga's bowling, not his age, takes him into the record books |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=6 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit is ook Uganda se eerste T20I-oorwinning oor Papoea-Nieu-Guinee ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-match-results/papua-new-guinea-uganda-20vs34/twenty20-internationals-3 |title=Match results for Papua New Guinea vs Uganda in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 159/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 75 (15.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 80 (56) | paaltjies1 = [[Trent Boult]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 18 (18) | paaltjies2 = [[Fazalhaq Farooqi]] 4/17 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 84 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-new-zealand-14th-match-group-c-1415714/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Rahmanullah Gurbaz]] (Afg) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] (Afg) word die eerste kolwer wat die teenstander twee agtereenvolgende keer kon uitoorlê.''<ref name="AFGvNZL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-men-s-t20-world-cup-2024-stats-afghanistan-s-first-ever-win-against-new-zealand-1437494 |title=Stats – Afghanistan's first-ever win against New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=8 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Rahmanullah Gurbaz en [[Ibrahim Zadran]] word die eerste aanvangskolwers wat twee agtereenvolgende vennootskappe van meer as 100 lopies in T20I-wêreldbekerwedstryde kon aanteken.''<ref name="AFGvNZL" /> * ''Nieu-Seeland ly hul ergste T20I-wêreldbekernederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.''<ref name="AFGvNZL" /><ref name="Largest" /> * ''Dit is Afghanistan se eerste oorwinning oor Nieu-Seeland in enige formaat ooit.''<ref name="AFGvNZL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/new-zealand-vs-afghanistan-live-score-t20-world-cup-2024-match-14-today-nz-vs-afg-latest-scorecard-updates-9378894/ |title=New Zealand vs Afghanistan Highlights, T20 World Cup 2024: Afghanistan beat New Zealand by 84 runs |publisher=The Indian Express |date=8 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan word die eerste span wat drie T20I-wêreldbekerwedstryde met meer as 80 lopies kon wen.<ref name="AFGvNZL" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 173/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-UG}} | telling2 = 39 (12 boulbeurte) | lopies1 = [[Johnson Charles]] 44 (42) | paaltjies1 = [[Brian Masaba]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juma Miyagi]] 13* (20) | paaltjies2 = [[Akeal Hosein]] 5/11 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 134 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-uganda-18th-match-group-c-1415718/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Rashid Riaz ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Akeal Hosein]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Uganda en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-uganda-18th-match-group-c-1415718/match-preview |title=Can spirited Uganda challenge the mighty West Indies? |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Akeal Hosein]] word die eerste Wes-Indiese bouler wat ’n vyf-paaltjie-oes neem.''<ref name="Bowling" /><ref name="WIvUGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-men-s-t20-world-cup-2024-stats-a-record-low-for-uganda-and-a-record-win-for-west-indies-1437700 |title=Stats – A record-low for Uganda and a record-win for West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newindianexpress.com/sport/cricket/2024/Jun/09/hoseins-fifer-fashions-west-indies-134-run-win-over-uganda |title=Hosein's fifer fashions West Indies' 134-run win over Uganda |publisher=The New Indian Express |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Uganda teken die gesamentlik laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="WIvUGA" /> * ''Uganda teken ook hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest_Uganda" /><ref name="WIvUGA" /> * ''Uganda teken ook die laagste T20I-telling deur enige span teen Wes-Indië aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="WIvUGA" /> * ''Wes-Indië teken ook hul grootste T20I-oorwinning in dié tyd volgens aantal lopies en dit is die eerste keer wat hulle met meer as 100 lopies kon wen.<ref name="Largest" /><ref name="WIvUGA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/uganda-39-all-out-vs-west-indies-lowest-team-total-in-t20-world-cup-check-five-weakest-totals-in-tournament-history-101717903597616.html |title=Uganda's 39 all out vs West Indies lowest team total in T20 World Cup: Check five smallest team totals in T20WC history |publisher=Hindustan Times |date=9 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 149/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 136/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sherfane Rutherford]] 68* (39) | paaltjies1 = [[Trent Boult]] 3/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 40 (33) | paaltjies2 = [[Alzarri Joseph]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 13 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-new-zealand-26th-match-group-c-1415726/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sherfane Rutherford]] (WI) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Nicholas Pooran]] oortref [[Chris Gayle]] se vorige rekord van 1&nbsp;899 T20I-lopies en word Wes-Indië se beste lopiemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-new-zealand-26th-match-group-c-1415726/match-report |title=Rutherford and bowlers take West Indies to Super Eight; New Zealand's campaign in trouble |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=13 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Wes-Indië vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/west-indies-qualify-for-super-8s-after-13-run-win-over-new-zealand-5879320 |title=T20 World Cup 2024: West Indies Qualify For Super 8s After 13-Run Win Over New Zealand |publisher=NDTV |date=13 Junie 2024 |accessdate=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613093441/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2024/west-indies-qualify-for-super-8s-after-13-run-win-over-new-zealand-5879320 |archive-date=13 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 95 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 101/3 (15.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kiplin Doriga]] 27 (32) | paaltjies1 = [[Fazalhaq Farooqi]] 3/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Gulbadin Naib]] 49* (36) | paaltjies2 = [[Semo Kamea]] 1/16 (3 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-papua-new-guinea-29th-match-group-c-1415729/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Michael Gough en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:green">Afghanistan vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-papua-new-guinea-29th-match-group-c-1415729/match-report |title=Afghanistan storm into Super Eight; New Zealand knocked out |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Nieu-Seeland, Papoea-Nieu-Guinee en Uganda is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/daily-cricket-news/afghanistan-qualify-for-super-8-stage-of-icc-t20-world-cup-2024-new-zealand-eliminated/ |title=Afghanistan qualify for Super 8 stage of ICC T20 World Cup 2024, New Zealand eliminated |publisher=Cric Today |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland versuim vir die eerste keer sedert die 2014-toernooi om die halfeindrondte van ’n [[krieketwêreldbeker]]- of [[T20I-wêreldbeker]] te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-uganda-32nd-match-group-c-1415732/match-preview |title=Uganda eye bright finish against knocked-out New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=14 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-UG}} | telling1 = 40 (18.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 41/1 (5.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kenneth Waiswa]] 11 (18) | paaltjies1 = [[Tim Southee]] 3/4 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 22* (15) | paaltjies2 = [[Riazat Ali Shah]] 1/10 (1 boulbeurt) | uitslag = Nieu-Seeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-uganda-32nd-match-group-c-1415732/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Southee]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Nieu-Seeland en Uganda.'' * ''[[Tim Southee]] (NZ) boul die gesamentlik mees ekonomiese spel in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref name="UGAvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/men-s-t20-world-cup-2024-stats-new-zealand-s-biggest-win-in-men-s-t20is-1438793 |title=Stats – New Zealand's biggest win in men's T20Is |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=15 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy staan ook die minste lopies deur enige Nieu-Seelandse bouler in dié tyd tydens ’n T20I-wedstryd af.''<ref name="UGAvNZ" /> * ''Uganda teken die laagste T20I-telling in dié tyd deur enige span teen Nieu-Seeland aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="UGAvNZ" /> * ''Nieu-Seeland teken hul grootste T20I-oorwinning in dié tyd volgens aantal oorblywende aflewerings aan.<ref name="UGAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-largest-margins/new-zealand-5/twenty20-internationals-3 |title=Largest margins by New Zealand in T20Is by Innings, runs & wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-PG}} | telling1 = 78 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 79/3 (12.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Charles Amini]] 17 (25) | paaltjies1 = [[Lockie Ferguson]] 3/0 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 35 (32) | paaltjies2 = [[Kabua Morea]] 2/4 (2.2 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/new-zealand-vs-papua-new-guinea-39th-match-group-c-1415739/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Lockie Ferguson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Nieu-Seeland en Papoea-Nieu-Guinee.'' * ''[[Devon Conway]] (NZ) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Trent Boult]] (NZ) speel in sy laaste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-trent-boult-leaves-a-massive-void-to-fill-for-new-zealand-at-t20-world-cups-1439291 |title=The Boult legacy: how will NZ cope without Southee's other half? |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Lockie Ferguson]] (NZ) boul die mees ekonomiese spel in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref name="PNGvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/nz-vs-png-t20-world-cup-2024-stats-lockie-ferguson-the-silver-lining-in-world-cup-of-lows-for-new-zealand-1439277 |title=Stats – Ferguson the silver lining in World Cup of lows for New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Lockie Ferguson word die eerste bouler wat 24 nulballe in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd boul.''<ref name="PNGvNZ" /> * ''Hy word ook die eerste bouler wat vier leë boulbeurte in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd boul.<ref name="PNGvNZ" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 218/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 114 (16.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Nicholas Pooran]] 98 (53) | paaltjies1 = [[Gulbadin Naib]] 2/14 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Ibrahim Zadran]] 38 (28) | paaltjies2 = [[Obed McCoy]] 3/14 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 104 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-afghanistan-40th-match-group-c-1415740/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], [[Gros Islet]], [[St. Lucia]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nicholas Pooran]] (WI) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Wes-Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest" /><ref name="WIvAFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-nicholas-pooran-overtakes-chris-gayle-wi-s-highest-world-cup-total-1439325 |title=Pooran overtakes Gayle; West Indies score their highest T20 World Cup total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Nicholas Pooran]] (WI) word ná [[Yuvraj Singh]] (Ind) tydens die 2007-toernooi die twee kolwer wat ses sesse in een T20I-wêreldbekerboulbeurt aanteken. [[Azmatullah Omarzai]] (Afg) was die bouler.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/t20-world-cup-2024/story/36-runs-in-an-over-again-nicholas-pooran-equals-yuvraj-singh-and-rohit-sharmas-record-2554526-2024-06-18 |title=36 runs in an over again: Nicholas Pooran equals Yuvraj Singh and Rohit Sharma's record |publisher=India Today |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste Wes-Indiese kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="WIvAFG" /> * ''Nicholas Pooran teken sy 128ste T20I-ses aan en oortref [[Chris Gayle]] se vorige rekord van 124 T20I-sesse vir Wes-Indië.<ref name="WIvAFG" /> }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |4||4||0||0||'''8'''||+0.470 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-BD}} |4||3||1||0||'''6'''||+0.616 |- |style="text-align:left"|{{Cr-LK}} |4||1||2||1||'''3'''||+0.863 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NL}} |4||1||3||0||'''2'''||—1.358 |- |style="text-align:left"|{{Cr-NP}} |4||0||3||1||'''1'''||—0.542 |} {{Krieketwedstryd | datum = 3 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 77 (19.1 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 80/4 (16.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 19 (30) | paaltjies1 = [[Anrich Nortje]] 4/7 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Quinton de Kock]] 20 (27) | paaltjies2 = [[Wanindu Hasaranga]] 2/22 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/sri-lanka-vs-south-africa-4th-match-group-d-1415704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Anrich Nortje]] (RSA) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd op die stadion.''<ref name="SRIvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-men-s-t20-world-cup-2024-stats-anrich-nortje-and-ottneil-bartman-dominate-a-day-of-dot-balls-1436593 |title=Stats – Nortje and Baartman hack into the dot matrix |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=3 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/this-is-unacceptable-icc-ripped-apart-for-terrible-drop-in-new-york-pitch-after-low-scoring-sl-vs-sa-t20-world-cup-match-101717463458932.html |title='This is unacceptable': ICC ripped apart for ‘terrible’ drop-in New York pitch after low-scoring SL vs SA T20WC match |publisher=[[Hindustan Times]] |date=4 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Anrich Nortje]] behaal die beste boulsyfer in dié tyd vir Suid-Afrika tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd; in dié tyd is dit ook die beste boulsyfer vir enige span teen Sri Lanka tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref name="SRIvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-best-figures-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Best bowling figures in an innings For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy staan ook die minste lopies deur enige bouler tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd af en die minste deur ’n Suid-Afrikaanse bouler tydens ’n T20I-wedstryd in dié tyd.''<ref name="SRIvRSA" /> * ''Sri Lanka teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="SRIvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-lowest-innings-totals/sri-lanka-8/twenty20-internationals-3 |title=Lowest totals by Sri Lanka in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Sri Lanka teken ook die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur enige span teen Suid-Afrika aan.<ref name="SRIvRSA" /><ref name="Lowest" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = 106 (19.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 109/4 (18.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Paudel]] 35 (37) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 3/18 (3.2 boulbeurte) | lopies2 = [[Max O’Dowd]] 54* (48) | paaltjies2 = [[Dipendra Singh Airee]] 1/6 (2 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-nepal-7th-match-group-d-1415707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Pringle]] (Ned) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 124/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 125/8 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Pathum Nissanka]] 47 (28) | paaltjies1 = [[Mustafizur Rahman]] 3/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Towhid Hridoy]] 40 (20) | paaltjies2 = [[Nuwan Thushara]] 4/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-sri-lanka-15th-match-group-d-1415715/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Grand Prairie-stadion]], [[Dallas]], [[Texas]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rishad Hossain]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is Bangladesj se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sl-vs-ban-t20-world-cup-2024-bangladesh-nail-low-score-thriller-to-register-first-win-against-sri-lanka-in-t20-world-cups-8925388.html |title=Bangladesh Nail Low-score Thriller to Register First Win Against Sri Lanka in T20 World Cups |publisher=Network18 Group |author=Aakash Biswas |date=8 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 103/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 106/6 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sybrand Engelbrecht]] 40 (45) | paaltjies1 = [[Ottniel Baartman]] 4/11 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[David Miller]] 59* (51) | paaltjies2 = [[Vivian Kingma]] 2/12 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-south-africa-16th-match-group-d-1415716/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[David Miller]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 113/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 109/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Heinrich Klaasen]] 46 (44) | paaltjies1 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Towhid Hridoy]] 37 (34) | paaltjies2 = [[Keshav Maharaj]] 3/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-south-africa-21st-match-group-d-1415721/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nassau County Internasionale Krieketstadion|Nassau County Int’l Krieketstadion]], [[East Meadow]], [[New York]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Heinrich Klaasen]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Heinrich Klaasen]] en [[David Miller]] teken met 79 lopies om die vyfde paaltjie die hoogste Suid-Afrikaanse vennootskap om die vyfde paaltjie of laer in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="RSAvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ban-vs-sa-t20-world-cup-2024-stats-new-lows-for-bangladesh-in-chase-to-forget-1437997 |title=Stats – New lows for Bangladesh in chase to forget |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=10 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika verdedig met 113 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''In dié tyd is dit ook die laagste T20I-telling wat Suid-Afrika suksesvol kon verdedig.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''In dié tyd is dit ook die laagste T20I-teiken wat Bangladesj nie kon inhaal nie.<ref name="RSAvBAN" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/nepal-vs-sri-lanka-23rd-match-group-d-1415723/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sentrale Browardpark]], [[Fort Lauderdale]], [[Florida]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit is slegs die sesde T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is.'' * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/nepal-vs-sri-lanka-23rd-match-group-d-1415723/match-report |title=Washout puts Sri Lanka on brink of exit; Nepal hurt by result too but SA confirm Super Eight spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=12 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 159/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 134/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shakib Al Hasan]] 64* (46) | paaltjies1 = [[Paul van Meekeren]] 2/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sybrand Engelbrecht]] 33 (22) | paaltjies2 = [[Rishad Hossain]] 3/33 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 25 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-netherlands-27th-match-group-d-1415727/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shakib Al Hasan]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:red">Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-netherlands-27th-match-group-d-1415727/match-report |title=Shakib, Rishad and Mustafizur take Bangladesh one step closer to Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=13 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 115/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 114/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Reeza Hendricks]] 43 (49) | paaltjies1 = [[Kushal Bhurtel]] 4/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aasif Sheikh]] 42 (49) | paaltjies2 = [[Tabraiz Shamsi]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met een lopie | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/nepal-vs-south-africa-31st-match-group-d-1415731/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) | rondte = | loot = Nepal het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die sesde T20I-wêreldbekeroorwinning met een lopie.''<ref name="Tied" /> * <span style="color:red">''Nepal is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/south-africa-vs-nepal-live-score-t20-world-cup-2024-match-31-today-sa-vs-nep-latest-scorecard-updates-9393435/ |title=South Africa vs Nepal Live Score, T20 World Cup 2024: Nepal falls metres (and one run) short of making history |publisher=The Indian Express |date=15 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2024 | tyd = 19:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 106 (19.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 85 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Shakib Al Hasan]] 17 (22) | paaltjies1 = [[Sompal Kami]] 2/10 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Kushal Malla]] 27 (40) | paaltjies2 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 4/7 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met 21 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-nepal-37th-match-group-d-1415737/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Tanzim Hasan Sakib]] (Ban) | rondte = | loot = Nepal het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sandeep Lamichhane]] (Nep) neem sy 100ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/sandeep-lamichhane-100-t20i-wickets-nepal-vs-bangladesh-t20-world-cup-2024-stats-records-cricket-news/article68299066.ece |title=BAN vs NEP, T20 World Cup 2024: Sandeep Lamichhane becomes second fastest bowler to pick 100 T20I wickets |publisher=The Hindu |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Tanzim Hasan Sakib]] (Ban) word die eerste bouler wat 21 nulballe in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd boul.''<ref name="BANvNEP">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-bangladeshs-defence-of-record-low-total-tanzim-hasan-sakibs-dot-ball-masterclass-1439156 |title=Stats – Tanzim's dot-ball masterclass and the lowest total successfully defended at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Bangladesj verdedig met 106 lopies die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd suksesvol.''<ref name="BANvNEP" /> * ''Vir die derde keer word albei spanne in dieselfde T20I-wêreldbekerwedstryd uitgeboul.''<ref name="BANvNEP" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;event=1;filter=advanced;groupby=match;orderby=start;qualmin1=2;qualval1=team_innings;template=results;trophy=89;type=team |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Bangladesj vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-nepal-37th-match-group-d-1415737/match-report |title=Tanzim's four, Mustafizur's three take Bangladesh into Super Eight |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=16 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-sri-lanka-38th-match-group-d-1415738/match-report |title=Netherlands knocked out after Bangladesh beat Nepal; SL sign off with win |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=17 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 201/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 118 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Charith Asalanka]] 46 (21) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 2/45 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Michael Levitt]] 31 (23) | paaltjies2 = [[Nuwan Thushara]] 3/24 (3.4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met 83 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/netherlands-vs-sri-lanka-38th-match-group-d-1415738/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], [[Gros Islet]], [[St. Lucia]] | skeidsregters = Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Charith Asalanka]] (SL) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} === Super Agt === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Agt spanne het aan die Super Agt deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2" /><ref name="Fixture3" /> ==== Groep 1 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |3||3||0||0||'''6'''||+2.017 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-AF}} |3||2||1||0||'''4'''||–0.305 |- |style="text-align:left"|{{Cr-AU}} |3||1||2||0||'''2'''||—0.331 |- |style="text-align:left"|{{Cr-BD}} |3||0||3||0||'''0'''||—1.709 |} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 181/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 134 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Suryakumar Yadav]] 53 (28) | paaltjies1 = [[Rashid Khan]] 3/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 26 (20) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 3/7 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 47 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-india-43rd-match-super-eights-group-1-1415743/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Suryakumar Yadav]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 140/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 100/2 (11.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Najmul Hossain Shanto]] 41 (36) | paaltjies1 = [[Pat Cummins]] 3/29 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[David Warner]] 53* (35) | paaltjies2 = [[Rishad Hossain]] 2/23 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 28 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-bangladesh-44th-match-super-eights-group-1-1415744/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Michael Gough en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Pat Cummins]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Speel is weens reën by 11.2 boulbeurte gedurende Australië se kolfbeurt afgelas. Hul wentelling was 72 lopies volgens die [[Duckworth-Lewis-Stern-metode]]. | notas = [[Pat Cummins]] word die sewende bouler en tweede Australiër ná [[Brett Lee]] wat ’n driekuns in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd neem, toe hy [[Mahmudullah]], [[Mahedi Hasan]] en [[Towhid Hridoy]] (almal Ban) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.<ref name="Hat-tricks">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-hat-tricks-1343247 |title=T20 World Cup – Hat-tricks in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-australia-fast-bowler-pat-cummins-stars-with-hat-trick-against-bangladesh-1439994 |title=Cummins takes first hat-trick of T20 World Cup 2024 |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 196/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 146/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Hardik Pandya]] 50* (27) | paaltjies1 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Najmul Hossain Shanto]] 40 (32) | paaltjies2 = [[Kuldeep Yadav]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 50 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/bangladesh-vs-india-47th-match-super-eights-group-1-1415747/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Hardik Pandya]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mahedi Hasan]] (Ban) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Shakib Al Hasan]] (Ban) word die eerste bouler wat sy 50ste T20I-wêreldbekerpaaltjie neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/ind-vs-ban-shakib-al-hasan-record-50-wickets-t20-world-cup-stats-india-v-bangladesh-rohit-sharma/article68320741.ece/ |title=Shakib Al Hasan becomes first bowler to pick 50 wickets in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=22 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 148/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 127 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 60 (49) | paaltjies1 = [[Pat Cummins]] 3/28 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Maxwell]] 59 (41) | paaltjies2 = [[Gulbadin Naib]] 4/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 21 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-australia-48th-match-super-eights-group-1-1415748/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Gulbadin Naib]] (Afg) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Pat Cummins]] neem sy tweede agtereenvolgende T20I-driekuns en word sodoende die eerste bouler wat twee driekunste in T20I-wêreldbekertoernooie kon neem, toe hy [[Rashid Khan]], [[Karim Janat]] en [[Gulbadin Naib]] (almal Afg) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.''<ref name="Hat-tricks" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/cummins-creates-history-with-second-consecutive-t20-world-cup-hat-trick |title=Cummins creates history with second consecutive T20 World Cup hat-trick |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=23 Junie 2024 |accessdate=23 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240623025847/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/cummins-creates-history-with-second-consecutive-t20-world-cup-hat-trick |archive-date=23 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Pat Cummins word ook die eerste bouler wat ’n driekuns in twee agtereenvolgende T20I-wedstryde kon neem.''<ref name="AFGvAUS">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-afghanistan-s-maiden-win-against-australia-1440417 |title=Stats – Afghanistan's maiden win against Australia in any format |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rahmanullah Gurbaz]] en [[Ibrahim Zadran]] word die eerste aanvangskolwers wat drie vennootskappe van meer as 100 lopies in ’n T20I-reeks of -toernooi kon aanteken.''<ref name="AFGvAUS" /> * ''In dié tyd is dit ook die langste vennootskap vir enige paaltjie teen Australië, nadat die eerste paaltjie ná 15.5 boulbeurte gekantel het.''<ref name="AFGvAUS" /> * ''Dié nederlaag beëindig Australië se langste wenreeks in dié tyd van agt onoorwonne T20I-wedstryde.''<ref name="AFGvAUS" /> * ''Dit is Afghanistan se eerste oorwinning oor Australië in enige formaat ooit.<ref name="AFGvAUS" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-australia-afghanistan-history-gurbaz-maxwell-2556817-2024-06-23 |title=AUS vs AFG: Afghanistan secure historic win vs Australia to stay alive in T20 World Cup |publisher=India Today |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 205/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 181/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Sharma]] 92 (41) | paaltjies1 = [[Mitchell Starc]] 2/45 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 76 (43) | paaltjies2 = [[Arshdeep Singh]] 3/37 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 24 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-india-51st-match-super-eights-group-1-1415751/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], Gros Islet, [[St. Lucia]] | skeidsregters = Richard Illingworth en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Rohit Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] (Ind) word die eerste kolwer wat sy 200ste T20I-ses aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/rohit-sharma-most-sixes-t20i-record-stats-ind-vs-aus-t20-world-cup/article68328504.ece |title=IND vs AUS, T20 World Cup 2024: Rohit Sharma becomes first to hit 200 sixes in T20Is |publisher=The Hindu |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy oortref ook [[Babar Azam]] (Pak) se vorige rekord van 4&nbsp;145 T20I-lopies en word die beste T20I-lopiemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-2024-india-vs-australia-rohit-sharma-stat-pack-2557533-2024-06-24 |title=Stat Pack: Rohit Sharma goes past Babar Azam in demolition job vs Australia |publisher=India Today |author=Kingshuk Kusari |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[David Warner]] (Aus) speel in sy laaste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-david-warner-s-international-retirement-confirmed-after-australia-exit-1440794 |title=David Warner's international retirement confirmed after Australia exit |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/australia-vs-india-51st-match-super-eights-group-1-1415751/match-report |title=Rohit powers India into semis; Australia's hopes take a hit |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 115/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 105 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 43 (55) | paaltjies1 = [[Rishad Hossain]] 3/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Liton Das]] 54* (49) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 4/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met agt lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-bangladesh-52nd-match-super-eights-group-1-1415752/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Arnos Vale-stadion]], [[Kingstown]], [[St. Vincent en die Grenadine]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Naveen-ul-Haq]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = [[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 114 lopies in 19 boulbeurte vir Bangladesj. | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] en [[Ibrahim Zadran]] teken met altesaam 442 lopies tydens een enkele T20I-wêreldbekertoernooi tussen hulle die meeste deur enige paartjie in dié tyd aan.''<ref name="AFGvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/records-for-gurbaz-zadran-and-rashid-khan-as-afghanistan-march-into-semi-finals-1440847 |title=Records for Gurbaz, Zadran and Rashid Khan as Afghanistan march into semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hulle word ook die eerste paartjie wat vier T20I-wêreldbekervennootskappe van 50 lopies kon vorm.''<ref name="AFGvBAN" /> * ''[[Liton Das]] (Ban) word ná [[Chris Gayle]] (WI) die tweede krieketspeler wat deurkolf in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/carrying-bat-through-a-completed-innings-284000 |title=Carrying bat through a completed innings in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rashid Khan]] (Afg) neem sy 150ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rashid-khan-creates-history-becomes-first-spinner-in-the-world-to-article-111247496 |title=Rashid Khan Creates History, Becomes First Spinner In The World To... |publisher=Times Now |author=Anirban Sarkar |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste bouler wat sy negende T20I-vier-paaltjie-oes neem.''<ref name="AFGvBAN" /> * ''Dit is Afghanistan se eerste krieket- of T20I-wêreldbekeroorwinning oor Bangladesj ooit.''<ref name="AFGvBAN" /> * <span style="color:green">''Afghanistan vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/t20-world-cup-afg-vs-ban-rashid-khan-afghanistan-bangladesh-2557625-2024-06-25 |title=AFG vs BAN: Afghanistan storm into historic semi-final after thriller vs Bangladesh |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Australië en Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-bangladesh-52nd-match-super-eights-group-1-1415752/match-report |title=Afghanistan storm into maiden World Cup semi-finals; Australia knocked out |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan haal vir die eerste keer ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekerhalfeindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckvvvg717wno |title=Afghanistan qualify for first World Cup semi-final |publisher=[[BBC]] |author=Mike Peter |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} ==== Groep 2 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |3||3||0||0||'''6'''||+0.599 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |3||2||1||0||'''4'''||+1.992 |- |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |3||1||2||0||'''2'''||+0.963 |- |style="text-align:left"|{{Cr-US}} |3||0||3||0||'''0'''||—3.906 |} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 194/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 176/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 74 (40) | paaltjies1 = [[Saurabh Netravalkar]] 2/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Andries Gous]] 80* (47) | paaltjies2 = [[Kagiso Rabada]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 18 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/south-africa-vs-united-states-of-america-41st-match-super-eights-group-2-1415741/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Suid-Afrika en die Verenigde State.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/south-africa-vs-united-states-of-america-41st-match-super-eights-group-2-1415741/match-preview |title=Unbeaten South Africa in front as USA hope for more magic |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=18 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 180/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 181/2 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Johnson Charles]] 38 (34) | paaltjies1 = [[Moeen Ali]] 1/15 (2 boulbeurte) | lopies2 = [[Phil Salt]] 87* (47) | paaltjies2 = [[Roston Chase]] 1/19 (3 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-england-42nd-match-super-eights-group-2-1415742/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], Gros Islet, [[St. Lucia]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Phil Salt]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 163/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 156/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 65 (38) | paaltjies1 = [[Jofra Archer]] 3/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 53 (37) | paaltjies2 = [[Keshav Maharaj]] 2/25 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-south-africa-45th-match-super-eights-group-2-1415745/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Daren Sammy-krieketveld]], Gros Islet, [[St. Lucia]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 128 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-WI}} | telling2 = 130/1 (10.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Andries Gous]] 29 (16) | paaltjies1 = [[Roston Chase]] 3/19 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shai Hope]] 82* (39) | paaltjies2 = [[Harmeet Singh Baddhan|Harmeet Singh]] 1/18 (2 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-united-states-of-america-46th-match-super-eights-group-2-1415746/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Roston Chase]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen die Verenigde State en Wes-Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/united-states-vs-west-indies-live-score-t20-world-cup-2024-match-46-today-usa-vs-wi-latest-scorecard-updates-9407418/ |title=United States vs West Indies Highlights, T20 World Cup 2024: Shai Hope powers West Indies to 9-wicket victory |publisher=The Indian Express |date=22 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 115 (18.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 117/0 (9.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Nitish Kumar]] 30 (24) | paaltjies1 = [[Chris Jordan]] 4/10 (2.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Jos Buttler]] 83* (38) | paaltjies2 = | uitslag = Engeland wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-united-states-of-america-49th-match-super-eights-group-2-1415749/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Adil Rashid]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste krieketwedstryd tussen Engeland en die Verenigde State in enige formaat.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-united-states-of-america-49th-match-super-eights-group-2-1415749/match-preview |title=USA look to thwart England's charge towards semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Alan Gardner |date=22 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Sam Curran]] (Eng) speel in sy 50ste T20I-wedstryd en hy neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/sam-curran-gets-to-this-massive-t20i-milestone-for-england/story |title=England pacer Sam Curran completes 50 T20I wickets: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Chris Jordan]] word die agtste bouler en eerste Engelsman wat ’n driekuns in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd neem, toe hy [[Ali Khan]], [[Nosthush Kenjige]] en [[Saurabh Netravalkar]] (almal USA) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.''<ref name="Hat-tricks" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup/chris-jordan-hattrick-record-t20-world-cup-2024-eng-vs-usa-stats/article68324922.ece |title=ENG vs USA: Chris Jordan becomes second bowler to take hat-trick in T20 World Cup 2024 |publisher=The Hindu |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c9rrry2wx0vo |title=England thrash USA to secure semi-final place |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2024/06/23/sport/usa-lose-england-t20-cricket-world-cup-spt-intl/index.html |title=USA crashes out of T20 Cricket World Cup with defeat against England, ending historic run |publisher=[[CNN]] |author=Issy Ronald |date=23 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 135/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 124/7 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Roston Chase]] 52 (42) | paaltjies1 = [[Tabraiz Shamsi]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tristan Stubbs]] 29 (27) | paaltjies2 = [[Roston Chase]] 3/12 (3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met drie paaltjies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-south-africa-50th-match-super-eights-group-2-1415750/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Sir Vivian Richards-stadion]], North Sound, [[Antigua en Barbuda]] | skeidsregters = Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = [[Duckworth-Lewis-Stern-metode]] hersien teiken om te wen: 123 lopies in 17 boulbeurte vir Suid-Afrika. | notas = <span style="color:green">Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/west-indies-vs-south-africa-50th-match-super-eights-group-2-1415750/match-report |title=South Africa knock West Indies out to enter semi-final with nervy win |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Wes-Indië is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/rovman-powell-good-to-see-buzz-back-in-caribbean-for-cricket-we-know-how-long-it-had-died-down-1440652 |title=Powell: 'Good to see buzz back in Caribbean for cricket, we know how long it had died down' |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika haal vir die eerste keer sedert die 2014-toernooi ’n halfeindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cnlll5wzn5ko |title=South Africa edge past West Indies to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Sam Drury |date=24 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Kensington-ovaal in Bridgetown, Barbados, ontmoet het. Nadat Indië vir die halfeindstryd kon kwalifiseer, is dié wedstryd – soos deur die Internasionale Krieketraad bepaal – op die Providencestadion in Georgetown, Guyana, beslis. Beide die eerste halfeindstryd en die eindstryd het ’n reserwedag gehad, terwyl die tweede halfeindstryd weens die korter pouse tot die eindstryd nie ’n reserwedag gehad het nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-faqs-why-does-trinidad-have-a-reserve-day-but-guyana-does-not-1441057 |title=FAQs – Why does Trinidad have a reserve day, but Guyana does not? |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=26 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> [[Lêer:Team India Victory Parade - Rohit Sharma - Virat Kohli - Mumbai - Wankhede Stadium.webm|duimnael|Indië nadat hulle in 2024 as die T20I-wêreldkampioen gekroon is]] {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 26 Junie – San Fernando, Trinidad en Tobago | RD1-span01 = {{Cr-AF}} | RD1-telling01 = 56 | RD1-span02 = '''{{Cr-ZA}}''' | RD1-telling02 = '''60/1''' | RD1-hofie02 = 27 Junie – Georgetown, Guyana | RD1-span03 = '''{{Cr-IN}}''' | RD1-telling03 = '''171/7''' | RD1-span04 = {{Cr-EN}} | RD1-telling04 = 103 | RD2-hofie01 = 29 Junie – Bridgetown, Barbados | RD2-span01 = {{Cr-ZA}} | RD2-telling01 = 169/8 | RD2-span02 = '''{{Cr-IN}}''' | RD2-telling02 = '''176/7''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2024 | tyd = 20:30 | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 56 (11.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 60/1 (8.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 10 (12) | paaltjies1 = [[Tabraiz Shamsi]] 3/6 (1.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Reeza Hendricks]] 29* (25) | paaltjies2 = [[Fazalhaq Farooqi]] 1/11 (2 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Brian Lara-krieketakademie]], San Fernando, [[Trinidad en Tobago]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Marco Jansen]] (RSA) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Afghanistan het vir die eerste keer in ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekerhalfeindstryd verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2024/jun/25/t20-world-cup-2024-live-score-afghanistan-vs-bangladesh-icc-cricket-afg-v-ban-scores-team-list-australia-qualify-latest-news-updates |title=Afghanistan beat Bangladesh to reach semi-finals: T20 World Cup 2024 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Martin Pegan |date=25 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Beide Afghanistan en Suid-Afrika het die kans geniet om vir die eerste keer ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekereindstryd te haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/semi-final-preview-history-beckons-for-south-africa-or-afghanistan-in-the-caribbean |title=Semi-Final Preview: History beckons for South Africa or Afghanistan in the Caribbean |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=25 Junie 2024 |accessdate=26 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240626180012/https://www.icc-cricket.com/news/semi-final-preview-history-beckons-for-south-africa-or-afghanistan-in-the-caribbean |archive-date=26 Junie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Anrich Nortje]] (RSA) neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/cz44rnv7x00t |title=Recap: How South Africa beat Afghanistan in chaotic semi-final |publisher=[[BBC]] |author=Mike Peter en Sam Drury |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Azmatullah Omarzai]] (Afg) se tien lopies is die swakste hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;groupby=innings;orderby=high_score;orderbyad=reverse;qualmin1=11;qualval1=innings;template=results;trophy=89;type=batting |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Batting Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken hul laagste T20I-telling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest" /><ref name="AFGvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-semi-final-stats-south-africa-men-maiden-world-cup-final-afghanistan-lowest-t20i-total-1441083 |title=Stats – South Africa men's maiden World Cup final, Afghanistan's lowest T20I total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken ook die laagste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur enige span teen Suid-Afrika.''<ref name="AFGvRSA" /><ref name="Lowest" /> * ''Afghanistan teken ook die laagste telling in dié tyd deur enige span in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="AFGvRSA" /> * ''[[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) word die eerste bouler wat sy 17de paaltjie tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi neem.''<ref name="AFGvRSA" /><ref name="Most_Wickets" /> * ''Suid-Afrika teken hul hoogste T20I-oorwinning in dié tyd volgens aantal oorblywende aflewerings aan.''<ref name="AFGvRSA" /> * ''Dit is Suid-Afrika se agtste T20I-oorwinning, hul langste wenreeks in dié tyd in hierdie formaat.''<ref name="AFGvRSA" /> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste wêreldbekerhalfeindstrydoorwinning na sewe vorige probeerslae.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/final-preview-india-and-south-africa-battle-it-out-for-t20-world-cup-glory |title=Final preview: India and South Africa battle it out for T20 World Cup glory |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Junie 2024 |accessdate=2 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240702014942/https://www.icc-cricket.com/tournaments/t20cricketworldcup/news/final-preview-india-and-south-africa-battle-it-out-for-t20-world-cup-glory |archive-date=2 Julie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Suid-Afrika haal vir die eerste keer ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekereindstryd vir mans.<ref name="AFGvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2024 | tyd = 10:30 | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 171/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 103 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Sharma]] 57 (39) | paaltjies1 = [[Chris Jordan]] 3/37 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 25 (19) | paaltjies2 = [[Kuldeep Yadav]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 68 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/england-vs-india-2nd-semi-final-1415754/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Providencestadion]], [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Axar Patel]] (Ind) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Engeland het in sy vierde agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd verskyn.'' * ''Engeland en Indië ontmoet mekaar vir die tweede agtereenvolgende keer in ’n T20I-wêreldbekerhalfeindstryd.'' * ''[[Kuldeep Yadav]] neem sy 200ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/kuldeep-yadav-attains-this-massive-t20-milestone/story |title=Kuldeep Yadav rattles England, completes 200 T20 wickets: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië haal vir die derde keer ná [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] en [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] ’n T20I-wêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/rohit-spinners-guide-india-to-third-t20-world-cup-final-101719519429920.html |title=Rohit, spinners guide India to third T20 World Cup final |publisher=[[Hindustan Times]] |date=28 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 29 Junie 2024 | tyd = | dagnag = | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 176/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 169/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Virat Kohli]] 76 (59) | paaltjies1 = [[Keshav Maharaj]] 2/23 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Heinrich Klaasen]] 52 (27) | paaltjies2 = [[Hardik Pandya]] 3/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Kensington-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]], [[Barbados]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Ná die [[T20I-wêreldbeker 2010|2010-eindstryd]] was dit die tweede T20I-wêreldbekereindstryd op die grond.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.windiescricket.com/news/Kensington-Oval-on-the-road-to-host-the-ICC-Mens-T20-World-Cup-West-Indies-and-USA-2024-Final/ |title=Kensington Oval on the road to host the ICC Men’s T20 World Cup West Indies & USA 2024 Final |publisher=[[Krieket Wes-Indië]] |date=5 Februarie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika het vir die eerste keer in ’n krieketwêreldbeker- of T20I-wêreldbekereindstryd vir mans verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/afghanistan-vs-south-africa-1st-semi-final-1415753/match-report |title=South Africa demolish Afghanistan to enter their maiden men's World Cup final |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=27 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Hardik Pandya]] (Ind) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/hardik-pandya-features-in-his-100th-t20-international-achieves-feat-during-ind-vs-sa-icc-t20-world-cup-2024-final-6073741.html |title=Hardik Pandya Features in His 100th T20 International, Achieves Feat During IND vs SA ICC T20 World Cup 2024 Final |publisher=LatestLY |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Dit was die eerste keer wat twee onoorwonne spanne mekaar in ’n T20I-wêreldbekereindstryd ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166/india-vs-south-africa-final-1415755/match-preview |title=Unbeaten India and South Africa come face to face in bid for glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=28 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/india-register-highest-team-total-in-t20-world-cup-final/articleshow/111368485.cms |title=India register highest team total in T20 World Cup final |publisher=[[The Times of India]] |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref name="INDvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2024-stats-india-first-team-to-win-the-men-s-t20-world-cup-unbeaten-1441552 |title=Stats – India first team to win the men's T20 World Cup unbeaten |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Heinrich Klaasen]] (RSA) teken die vinnigste vyftigtal in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan (in 23 aflewerings).''<ref name="INDvRSA" /> * ''[[Arshdeep Singh]] (Ind) word ná [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) die tweede bouler wat sy 17de paaltjie tydens een T20I-wêreldbekertoernooi neem.''<ref name="Most_Wickets" /> * ''Die 345 aangetekende lopies is die gesamentlik meeste in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd.''<ref name="INDvRSA" /> * ''Dié nederlaag beëindig Suid-Afrika se langste wenreeks in dié tyd van agt onoorwonne T20I-wedstryde.''<ref name="INDvRSA" /> * ''Indië word ná Wes-Indië in 2016 en Engeland in 2022 die derde span wat sy tweede T20I-wêreldbekertitel kon wen.''<ref name="INDvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-win-t20-world-cup-2024-stun-south-africa-by-7-runs-in-final-9423182/ |title=T20 World Cup: India end long title drought after final for the ages against South Africa |publisher=The Indian Express |author=Sandip G |date=29 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië wen sy tweede T20I-wêreldbekertitel ná ’n pouse van 17 jaar en oortref Engeland se vorige rekord vir die langste wag van twaalf jaar.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/icc-twenty20-world-cup-2024-final-india-vs-south-africa-in-bridgetown-on-june-29-2024/article68349405.ece |title=IND vs SA, T20 World Cup 2024 final: India lifts second T20 WC title after 17 years |publisher=The Hindu |author=Ashwin Achal |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''Indië word ook die eerste span wat die T20I-wêreldbekertoernooi onoorwonne kon wen.''<ref name="INDvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/rohit-sharma-and-co-lift-t20-world-cup-2024-trophy-for-india-as-unbeaten-team-11719689448580.html |title=Rohit Sharma and co lift T20 World Cup 2024 trophy for India as unbeaten team |publisher=Mint |author=Saurav Mukherjee |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] word die negende speler algeheel en eerste Indiese speler wat die T20I-wêreldbekertitel twee keer kon wen, die derde Indiese kaptein ná [[Kapil Dev]] en [[MS Dhoni]] wat ’n IKR-toernooi kon inpalm en die eerste kaptein wat 50 T20I-wedstryde kon wen.''<ref name="INDvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rohit-sharma-scripts-history-breaks-3-world-records-after-india-win-t20-world-cup-2024-title-article-111369319 |title=Rohit Sharma Creates History After Announcing Retirement, Breaks 3 World Records As India Win T20 World Cup |publisher=Times Now |author=Rahul Sadhu |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/india-vs-sa-final-2024-rohit-sharma-becomes-the-third-captain-after-kapil-dev-and-ms-dhoni-to-lift-icc-world-cup/articleshow/111369492.cms?from=mdr |title=India vs SA Final 2024: Rohit Sharma becomes the third captain after Kapil Dev and MS Dhoni to lift ICC World Cup |publisher=The Economic Times |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/t20-world-cup-2024-final-rohit-sharma-captain-50-t20-wins-9423328/ |title=T20 World Cup final: Rohit Sharma becomes first-ever captain to win 50 T20Is |publisher=The Indian Express |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]], Rohit Sharma en [[Ravindra Jadeja]] (almal Ind) speel in hul laaste T20I-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ravindra-jadeja-retires-from-t20-internationals-a-day-after-india-s-world-cup-triumph-1441669 |title=Ravindra Jadeja retires from T20 internationals a day after India's World Cup triumph |publisher=ESPNcricinfo |date=30 Junie 2024 |accessdate=6 April 2025}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-wêreldkampioen 2024 |- |align=center|'''{{Cr-IN}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al die 20 deelnemende nasionale krieketspanne in die T20I-wêreldbeker 2024. [[Lêer:2024 ICC Mens T20 World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2024: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#7ae|Super Agt}} {{sleutel|#c46|Eerste rondte}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|+/– !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} || A/1 || 9 || 8 || 1 || 0 || 1256 || 1120 || +136 || 18 || — |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} || B/2 || 9 || 8 || 0 || 1 || 1124 || 1102 || +22 || 16 || — |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} || C/1 || 8 || 5 || 0 || 3 || 1010 || 919 || +91 || 10 || — |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} || B/2 || 8 || 4 || 1 || 3 || 894 || 1051 || –157 || 9 || — |- | colspan="12"| '''In die Super Agt uitgeskakel''' |- style="background:#7ae;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Cr-WI}} || C/2 || 7 || 5 || 0 || 2 || 1122 || 858 || +264 || 10 || — |- style="background:#7ae;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} || B/1 || 7 || 5 || 0 || 2 || 1033 || 1035 || –2 || 10 || — |- style="background:#7ae;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} || D/1 || 7 || 3 || 0 || 4 || 890 || 867 || +23 || 6 || — |- style="background:#7ae;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Cr-US}} || A/2 || 7 || 2 || 1 || 4 || 885 || 904 || –19 || 5 || — |- | colspan="12"| '''In die eerste rondte uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Cr-XS}} || B || 4 || 2 || 1 || 1 || 580 || 491 || +89 || 5 || +1.255 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 331 || 426 || –95 || 4 || +0.415 |- style="background:#c46;" | 11 || style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 490 || 490 || ±0 || 4 || +0.294 |- style="background:#c46;" | 12 || style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} || D || 4 || 1 || 1 || 2 || 402 || 323 || +79 || 3 || +0.863 |- style="background:#c46;" | 13 || style="text-align:left;"|{{Cr-CA}} || A || 4 || 1 || 1 || 2 || 437 || 429 || +8 || 3 || –0.493 |- style="background:#c46;" | 14 || style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 464 || 572 || –108 || 2 || —1.358 |- style="background:#c46;" | 15 || style="text-align:left;"|{{Cr-NA}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 420 || 462 || –42 || 2 || –2.585 |- style="background:#c46;" | 16 || style="text-align:left;"|{{Cr-UG}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 215 || 474 || –259 || 2 || −4.510 |- style="background:#c46;" | 17 || style="text-align:left;"|{{Cr-NP}} || D || 4 || 0 || 1 || 3 || 305 || 330 || –45 || 1 || —0.542 |- style="background:#c46;" | 18 || style="text-align:left;"|{{Cr-IE}} || A || 4 || 0 || 1 || 3 || 326 || 345 || –9 || 1 || —1.293 |- style="background:#c46;" | 19 || style="text-align:left;"|{{Cr-PG}} || C || 4 || 0 || 4 || 0 || 386 || 395 || –9 || 0 || −1.268 |- style="background:#c46;" | 20 || style="text-align:left;"|{{Cr-OM}} || B || 4 || 0 || 4 || 0 || 431 || 476 || –45 || 0 || −3.062 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Rahmanullah Gurbaz]] | 281 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Rohit Sharma]] | 257 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Travis Head]] | 255 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Quinton de Kock]] | 243 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Ibrahim Zadran]] | 231 |} | Meeste paaltjies:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | rowspan="2"| 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Fazalhaq Farooqi]] | rowspan="2"| 17 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Arshdeep Singh]] |- | rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] | rowspan="2"| 15 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Anrich Nortje]] |- |rowspan="2"| 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Afghanistan|2013}} [[Rashid Khan]] |rowspan="2"| 14 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Bangladesj}} [[Rishad Hossain]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2024 ICC Men's T20 World Cup|T20I-wêreldbeker 2024}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2024-1411166 T20I-wêreldbeker 2024 op ESPNcricinfo] * {{en}} {{IMDb-titel|32316456|2024 ICC Men's T20 World Cup}} {{Proteas (2024 T20I-wêreldbeker)}} {{Navigasie T20I-wêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:T20I-wereldbeker 2024}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Krieket in Antigua en Barbuda]] [[Kategorie:Krieket in Barbados]] [[Kategorie:Krieket in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Krieket in Guyana]] [[Kategorie:Krieket in St. Lucia]] [[Kategorie:Krieket in St. Vincent en die Grenadine]] [[Kategorie:Krieket in Trinidad en Tobago]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Wes-Indië]] [[Kategorie:Sport in 2024]] [[Kategorie:Sportkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:T20I-wêreldbeker|2024]] 3dcm681qdwvath746svo9y5bkznycg7 0 386982 2896250 2894476 2026-04-22T10:37:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896250 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die manskriekettoernooi. Vir die artikel oor die vrouekriekettoernooi, sien [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]].'' {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-wêreldbeker 2026 | beeld = T20I-wêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-wêreldbeker 2026 | vanafdatum = 7 Februarie | totdatum = 8 Maart | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte, Super Agt en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Indië}}<br />{{vlagland|Sri Lanka}} | kampioen = {{Cr-IN}} | naaswenner = {{Cr-NZ}} | getal = 3 | deelnemers = 20 (87 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 55 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Indië}} [[Sanju Samson]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Pakistan}} [[Sahibzada Farhan]] (383)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604 |title=Most runs in ICC Men's T20 World Cup, 2025/26 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]]<br />{{vlagikoon|Indië}} [[Varun Chakravarthy]] (14 elk)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-17604 |title=Most wickets For ICC Men's T20 World Cup, 2025/26 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-wêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-wêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-wêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 ICC Men’s T20 World Cup''; [[Hindi]]: 2026 पुरुष टी20 विश्व कप; [[Singalees]]: 2026 වි20 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය; [[Tamil]]: 2026 ஐசிசி ஆண்கள் இருபது20 உலகக்கிண்ணம்) is van 7 Februarie tot 8 Maart 2026 in [[Indië]] en [[Sri Lanka]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/usa-to-stage-t20-world-cup-2024-2031-icc-mens-tournament-hosts-confirmed |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Dit was die tiende [[T20I-wêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die tweede in beide Indië en Sri Lanka. Indië het voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2016]] aangebied, terwyl Sri Lanka die [[T20I-wêreldbeker 2012|2012-toernooi]] gehuisves het. Die medegasheer [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] was ook die verdedigende wêreldkampioen nadat hulle die [[T20I-wêreldbeker 2024]] gewen het. [[Lêer:ICC Men's T20 World Cup Trophy at COA - BugWarp (20) (cropped).jpg|duimnael|links|upright|Die T20I-wêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2024 het onveranderd gebly en 20 [[krieket]]spanne het aan die T20I-wêreldbeker 2026 deelgeneem: Die twee gashere (Indië en [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]]), die ná Indië sewe beste spanne van die vorige toernooi ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]],<ref group="n" name="BDvXS" /> [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Proteas|Suid-Afrika]], die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] en [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]]), saam met die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 30 Junie 2024 ([[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] en [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]]) en die wenners van die kontinentale kwalifiseringstoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/how-does-qualification-for-the-2026-t20-world-cup-work |title=How does qualification for the 2026 T20 World Cup work? |publisher=Wisden |date=7 Junie 2024 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In Junie 2025 het [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] die Amerikaanse plek bepreek en een maand later het [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] as Europese kwalifiseerders gevolg. Aan die begin van Oktober het die Afrikaspanne [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] asook twee weke later [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]], [[Omaanse nasionale krieketspan|Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan|Verenigde Arabiese Emirate]] in die gesamentlike Asië-Stille-Oseaan-kwalifisering gekwalifiseer. Italië het vir die eerste keer vir ’n internasionale kriekettoernooi gekwalifiseer en die altesaam vyfde span van Europa geword wat vir ’n IKR-toernooi kon kwalifiseer. In Januarie 2026, slegs een maand voor toernooibegin, het Bangladesj aangekondig dat hulle sou weier om in Indië te speel, waarna hulle met die naasbeste span op die T20I-ranglys, [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]], vervang is. Gevolglik het vir die eerste keer vyf Europese spanne aan ’n internationale kriekettoernooi deelgeneem, terwyl dit ook die eerste T20I-wêreldbekertoernooi was waaraan Bangladesj nie deelgeneem het nie. Bangladesj was ook die enigste volle lid wat nie aan die T20I-wêreldbeker 2026 deelgeneem het nie.<ref group="n" name="BDvXS" /> Tydens die T20I-wêreldbeker 2026 is 55 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die eerste rondte, twaalf in die Super Agt, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna gekwalifiseer vir die Super Agt, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Elke wedstryd het bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die agt beste spanne van die T20I-wêreldbeker 2026 het saam met die twee gashere van die [[T20I-wêreldbeker 2028|2028-toernooi]] regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2028 in [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] gekwalifiseer. Engeland, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Nieu-Seeland het Suid-Afrika geklop en Indië vir Engeland, waardeur Indië en Nieu-Seeland mekaar in die eindstryd ontmoet het. Die medegasheer en verdedigende wêreldkampioen Indië het Nieu-Seeland in die eindstryd op die [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]], Indië, met 96 lopies verslaan en sodoende ná [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] en 2024 sy derde T20I-wêreldbekertitel ingepalm. Daarmee het hulle die eerste span geword wat die T20I-wêreldbekertrofee vir ’n derde keer kon wen, dit suksesvol verdedig en ook tuis gewen het. Die medegasheer Sri Lanka en die tweemalige wenner Wes-Indië is in die Super Agt uitgeskakel. Namibië is ná vier nederlae reeds in die eerste rondte uitgeskakel, terwyl Zimbabwe vir die tweede keer ná [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi gehaal het, waar hulle ná drie nederlae uitgeskakel is. == Toewysing == Die T20I-wêreldbeker 2026 is deur die Internasionale Krieketraad in November 2021 aan Indië en Sri Lanka toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Sri Lanka het voorheen die [[T20I-wêreldbeker 2012|2012-toernooi]] gehuisves, terwyl Indië die [[T20I-wêreldbeker 2016|2016-toernooi]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcci-confident-of-hosting-2021-t20-world-cup-in-india-1239107 |title=BCCI confident of hosting 2021 T20 World Cup in India |publisher=ESPNcricinfo |date=12 November 2020 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Dit was egter die eerste keer wat albei lande saam as medegashere van ’n T20I-wêreldbekertoernooi opgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.deccanherald.com/sports/cricket/india-to-host-2026-t20-world-cup-with-sri-lanka-2031-odi-world-cup-with-bangladesh-1051629.html |title=India to host 2026 T20 World Cup with Sri Lanka, 2031 ODI World Cup with Bangladesh |publisher=Deccan Herald |date=17 November 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Oorspronklik wou Sri Lanka die T20I-wêreldbeker 2026 op sy eie aanbied, maar weens die gebrek aan geskikte stadions het die Internasionale Krieketraad die toernooi aan beide Indië en Sri Lanka toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sri-lanka-abandons-project-to-build-a-new-cricket-stadium/article31643540.ece |title=Sri Lanka abandons project to build a new cricket stadium |publisher=The Hindu |date=21 Mei 2020 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Saam met die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] was dit een van twee vername internasionale kriekettoernooie wat binne ses maande in beide Indië en Sri Lanka beslis is. Op 19 Desember 2024, ná ’n ooreenkoms tussen die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] en die [[Pakistanse Krieketraad]] het die Internasionale Krieketraad ’n hersiening uitgereik oor die toernooie wat deur Indië en Pakistan aangebied is, waarvolgens albei nasionale spanne se wedstryde in mekaar se lande tussen 2024 en 2027 op neutrale plekke gehuisves is. Vervolgens het Pakistan sy wedstryde tydens die T20I-wêreldbeker 2026 in Sri Lanka gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/update-issued-on-india-and-pakistan-hosted-matches-at-icc-events |title=Update issued on India and Pakistan hosted matches at ICC events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Desember 2024 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Aan die T20I-wêreldbeker 2026 het 20 spanne deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die twee gashere Indië en Sri Lanka, die ná Indië sewe beste spanne van die vorige [[T20I-wêreldbeker 2024]] (Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Suid-Afrika, die Verenigde State en Wes-Indië) en die drie naasbeste spanne op die T20I-ranglys soos op 30 Junie 2024 (Ierland, Nieu-Seeland en Pakistan) het regstreeks vir die T20I-wêreldbeker 2026 gekwalifiseer. Die oorblywende agt plekke is tydens plaaslike kwalifiseringstoernooie bespreek, met aanvanklik twee spanne elk uit [[Afrikakrieketvereniging|Afrika]], [[Asiatiese Krieketraad|Asië]] en [[Europese Krieketraad|Europa]], saam met een span elk uit die [[IKR Amerikas|Amerikas]] en die [[IKR Oos-Asië-Oseanië|Oos-Asië-Oseanië-streek]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/qualification-pathway-for-marquee-icc-events-confirmed |title=Qualification pathway for marquee ICC events confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=10 April 2022 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 22 Julie 2024 het die Internasionale Krieketraad egter aangekondig dat die Asiatiese en Oos-Asië-Oseanië-plekke saamgevoeg en een gesamentlike kwalifisering om drie plekke beslis word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-confirms-review-into-conduct-of-t20-world-cup-2024-1444223 |title=ICC confirms review into conduct of T20 World Cup 2024 |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Julie 2024 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In Junie 2025 het Kanada die Amerikaanse kwalifisering gewen en sodoende vir sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekertoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/canada-become-13th-team-to-qualify-for-t20-world-cup-2026-1491260 |title=Canada become 13th team to qualify for men's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Junie 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Een maand later het [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] die twee Europese kwalifiserende spanne geword, nadat hulle dié streek se kwalifisering in Julie 2025 onderskeidelik in die eerste en tweede plek afgesluit het. Vir Nederland was dit die sewende toernooideelname, terwyl Italië aan sy eerste internasionale kriekettoernooi ooit deelgeneem het; hulle het in die kwalifisering die meermalige deelnemer [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/italy-netherlands-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1494665 |title=Italy make history by qualifying for 2026 T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=11 Julie 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens het Italië ná die volle lede Engeland en Ierland, asook die assosiaatlede Nederland en Skotland die vyfde Europese land geword wat vir ’n wêreldbekertoernooi kon kwalifiseer. Aan die begin van Oktober 2025 het Namibië en Zimbabwe die twee Afrikaplekke bespreek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/namibia-zimbabwe-qualify-for-2026-men-s-t20-world-cup-1505360 |title=Namibia, Zimbabwe qualify for 2026 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Oktober 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Namibië het vir sy vierde agtereenvolgende toernooi gekwalifiseer, terwyl dit Zimbabwe se sewende toernooideelname was. Daarbenewens was dit ná die [[T20I-wêreldbeker 2022|2022-toernooi]] die tweede T20I-wêreldbekertoernooi waaraan dié twee [[Suider-Afrika]]anse spanne saam deelgeneem het. Twee weke later het Nepal, Oman en die Verenigde Arabiese Emirate die Asië-Stille-Oseaan-kwalifisering beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-all-20-teams-for-2026-t20-world-cup-teams-identified-after-uae-secure-last-spot-1507383 |title=T20 World Cup: All teams identified for 2026 edition after UAE secure 20th spot |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Oktober 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die twee Arabiese buurlande Oman en die Verenigde Arabiese Emirate het vir die eerste keer by dieselfde T20I-wêreldbekertoernooi verskyn. Nadat Bangladesj op 24 Januarie 2026 met Skotland vervang is, was dit die eerste IKR-toernooi waaraan vyf Europese spanne deelgeneem het. === Onttrekking van Bangladesj === Op 3 Januarie 2026, ná die BCCI se besluit om die Bengaalse krieketspeler [[Mustafizur Rahman]] van die [[Indiese Premierliga]] 2026 uit te sluit, het die [[Bengaalse Krieketraad]] (BCB) die Internasionale Krieketraad (IKR) versoek om hulle wedstryde uit Indië te skuif<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/bangladesh-govt-asks-cricket-board-to-shift-t20-world-cup-games-out-of-india-after-mustafizur-controversy/articleshow/126330617.cms |title=Bangladesh govt asks cricket board to shift T20 World Cup games out of India after Mustafizur controversy |publisher=The Economic Times |date=4 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> en na die “veiligheid en welstand” van hulle spelers verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-bangladesh-refuse-to-travel-to-india-for-t20-world-cup-1518033 |title=Bangladesh refuse to travel to India for T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=4 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-meet-with-bcb-over-bangladesh-s-refusal-to-play-t20-world-cup-matches-in-india-1518291 |title=ICC to meet with BCB over refusal to play T20 World Cup matches in India |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 6 Januarie het ESPNcricinfo berig dat die Internasionale Krieketraad die BCB se aansoek verwerp het en dat Bangladesj punte sou verbeur indien hulle weier om te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-bangladesh-play-in-india-or-forfeit-points-1518315 |title=ICC to Bangladesh: play in India or forfeit points |publisher=ESPNcricinfo |date=6 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het die BCB egter hierdie bewerings ontken en aangevoer dat die “IKR sy bereidwilligheid te kenne gegee het om met die BCB nou saam te werk om [ons] bekommernisse aan te spreek”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-says-icc-willing-to-address-concerns-about-playing-t20-world-cup-in-india-1518430 |title=BCB: ICC willing to address concerns about playing T20 World Cup in India |publisher=ESPNcricinfo |date=7 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 11 Januarie het die [[Pakistanse Krieketraad]] (PCB) aangebied om Bangladesj se wedstryde in Pakistan te huisves indien plekke in Sri Lanka nie beskikbaar sou wees nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/pakistan-want-to-host-bangladeshs-matches-amid-t20-world-cup-2026-controversy-report-article-153431521 |title=Pakistan Want To Host Bangladesh's Matches Amid T20 World Cup 2026 Controversy – Report |publisher=Times Now |date=11 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het die krieketverenigings van beide [[Tamil Nadu]] en [[Kerala]] aangedui dat Bangladesj sy wedstryde op die [[M. A. Chidambaram-stadion]] en [[Greenfield Internasionale Stadion]] kon speel pleks van [[Eden Gardens]] en [[Wankhedestadion]], waar hulle oorspronklik sou gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/new-venue-options-emerge-for-bangladesh-s-t20-world-cup-2026-matches-report-2026-01-12-1025458 |title=New venue options emerge for Bangladesh's T20 World Cup 2026 matches: Report |publisher=India TV |author=Akshit Bhatnagar |date=12 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 12 Januarie het die IKR Bangladesj se sekuriteitsassessering geweier en aangevoer, dat “daar geen algehele bedreiging vir die [span]” was nie en “lae tot matige risiko’s [vir die span] in sommige plekke en lae tot nul in ander” was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/no-specific-threat-to-bangladesh-team-in-india-for-2026-t20-world-cup-says-icc-security-assessment-1519243 |title=No specific threat to Bangladesh team in India, says ICC security assessment |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het die BCB sy aansoek herhaal om Bangladesj se wedstryde uit Indië te skuif en veiligheidskwessies aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcb-firm-on-stance-that-bangladesh-won-t-travel-to-india-for-t20-world-cup-1519348 |title=BCB firm on stance that Bangladesh won't travel to India for T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 17 Januarie het die BCB versoek om hul groep met Ierland, wat hul wedstryde in Sri Lanka gespeel het, om te ruil, maar dit is ondanks die PCB se ondersteuning vir dié skuif deur die IKR verwerp.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-crisis-pcb-writes-to-icc-supporting-bangladesh-s-stance-1520329 |title=T20 World Cup crisis: PCB writes to ICC supporting Bangladesh's stance |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Daarna is berig dat, indien BCB sou besluit om vir die toernooi nie na Indië te reis nie, hulle vir die toernooi met die naasbeste span op die T20I-ranglys vervang sou word (destyds [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]]). Op 21 Januarie sou die finale besluit gemaak word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-bangladesh-s-participation-to-be-finalised-by-january-21-1520069 |title=Bangladesh's participation in 2026 T20 World Cup to be finalised by January 21 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Ná ’n IKR-raadsvergadering op 21 Januarie<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-board-decides-to-uphold-published-match-schedule-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |title=ICC Board decides to uphold published match schedule for ICC Men’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> is aangekondig dat die sperdatum met een dag verleng is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-to-replace-bangladesh-at-t20-world-cup-if-they-don-t-travel-to-india-1520371 |title=ICC to replace Bangladesh at T20 World Cup if they don't travel to India |publisher=ESPNcricinfo |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-s-t20-world-cup-verdict-on-bangladesh-cricket-bcci-2855353-2026-01-21 |title=ICC's T20 World Cup verdict on Bangladesh live updates: Bangladesh asked to play in India or sit-out |publisher=India Today |date=21 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die volgende dag het Bangladesj sy weiering om in Indië te speel herhaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-firm-on-not-playing-t20-world-cup-in-india-despite-icc-saying-they-will-be-replaced-1520515 |title=Bangladesh firm on not playing T20 World Cup in India despite risk of exclusion |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Gevolglik het die IKR op 24 Januarie Bangladesj amptelik met Skotland vervang, aangesien die Skotte die naasbeste span op die T20I-ranglys was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-replaces-bangladesh-with-scotland-at-t20-world-cup-due-to-bcb-refusal-to-play-in-india-1520550 |title=ICC replaces Bangladesh with Scotland at T20 World Cup due to BCB refusal to play in India |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/bangladesh-replaced-by-scotland-at-2026-mens-t20-world-cup-after-refusing-travel-to-india |title=Bangladesh replaced by Scotland at 2026 men's T20 World Cup after refusing to travel to India |publisher=Wisden |date=24 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het die BCB die IKR van “dubbele standaarde” beskuldig en na Indië se weiering om tydens die [[Kampioenetrofee 2025]] in [[Pakistan]] te speel verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bcb-accuses-icc-of-double-standards-over-t20-world-cup-venue-deadlock-1520540 |title=BCB accuses ICC of double standards over T20 World Cup venue issue |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In ’n persberig wat op 9 Februarie uitgereik is, het die IKR verklaar dat die BCB in verband met sy onttrekking geen finansiële, sport- of administratiewe boete opgelê is nie. Verder is bevestig dat die BCB die reg het om appèl aan te teken kragtens die IKR-regulasies en dat voor 2031 ’n toernooi aan Bangladesj toegewys word.<ref name="ICC_PR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-men-s-t20-world-cup-2026-press-note |title=ICC Men’s T20 World Cup 2026 – Press Note |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 1 Februarie 2026 het die Pakistanse regering die nasionale span toegelaat om wél aan die toernooi deel te neem, maar hulle aangewys om nie in die vir 15 Februarie in Colombo geskeduleerde wedstryd teen Indië te speel nie. Hoewel die IKR nie amptelik van dié besluit in kennis gestel is nie, is dit volgens berigte geneem in protes teen die IKR se weiering om Bangladesj se wedstryde uit Indië te skuif, ’n versoek wat veral deur Pakistan ondersteun is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137531/pakistan-to-forfeit-india-clash-in-t20-world-cup |title=Pakistan government says 'no' to India match in T20 World Cup |publisher=Cricbuzz |date=1 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-to-boycott-t20-world-cup-match-against-india-1521915 |title=Pakistan to boycott T20 World Cup group match against India |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die IKR het die PCB gewaarsku oor moontlike sanksies vir ’n potensiële boikot van die wedstryd teen Indië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/no-india-vs-pakistan-at-t20-world-cup-paks-boycott-iccs-warning-the-big-fallout-explained/articleshow/127851688.cms |title=No India vs Pakistan at T20 World Cup? Pak’s boycott, ICC’s warning & the big fallout explained |publisher=The Economic Times |date=2 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die IKR het later met beide die BCB en die PCB vergader om ’n oplossing in die saak te vind. Die IKR het later verklaar dat hy in ’n konstruktiewe dialoog met belanghebbendes betrokke was en herhaal dat sy benadering tot deelnamekwessies gelei is deur neutraliteit en fasilitering eerder as deur strafmaatreëls.<ref name="ICC_PR" /> Gevolglik het die Pakistanse regering op 9 Februarie die nasionale span aangewys om in die wedstryd teen Indië te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pakistan-withdraw-boycott-of-india-match-at-t20-world-cup-1523168 |title=Pakistan withdraw boycott of India match at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Mens T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 87 lande het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gashere}} {{sleutel|#00f|Agt beste spanne van die 2024-toernooi}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-ranglys}} {{sleutel|#080|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#f00|Span het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-IN}} |rowspan="2"|'''Gasheer''' |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-LK}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]])</small> |- |{{Cr-AF}} |rowspan="7"|'''Regstreeks''' |Agtste |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Halfeindrondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-AU}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |<s>{{Cr-BD}}</s><ref group="n" name="BDvXS">Op 24 Januarie 2026 is Bangladesj met Skotland vervang.</ref> |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2007|2007]], [[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-EN}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-WI}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-wêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Cr-US}} |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Super Agt <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-IE}} |rowspan="3"|T20I-ranglys op<br />30 Junie 2024 |Negende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-PK}} |Tiende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-wêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Cr-CA}} |Amerikakwalifisering |Tweede |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-IT}} |rowspan="2"|Europese kwalifisering |Eerste | – |Debuut |- |{{Cr-NL}} |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Tweede rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NA}} |rowspan="2"|Afrikakwalifisering |Vierde |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-NP}} |rowspan="3"|Asië-Stille-Oseaan-kwalifisering |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-OM}} |Vierde |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-wêreldbeker 2021|2021]], [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Cr-AE}} |Derde |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] |Eerste rondte <small>([[T20I-wêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-wêreldbeker 2022|2022]])</small> |- |{{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> |Plaasvervanger |Sewende |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] |Super Twaalf <small>([[T20I-wêreldbeker 2021|2021]])</small> |} == Stadions == Op 6 November 2025 het die [[Internasionale Krieketraad]] die stadions vir die T20I-wêreldbeker 2026 aangekondig: vyf in Indië en drie in Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-icc-shortlists-venues-in-india-and-sri-lanka-1510319 |title=ICC shortlists venues for 2026 T20 World Cup in India and Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |date=6 November 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=4|{{vlagland|Indië}} |- ! [[Ahmedabad]] ! [[Chennai]] ! [[Delhi]] ! [[Kolkata]] |- | [[Narendra Modi-stadion]] | [[M. A. Chidambaram-stadion]] | [[Feroz Shah Kotla Ground]] | [[Eden Gardens]] |- | <small>{{Koördinate|23|5|29|N|72|35|50|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Narendra Modi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|13|3|46|N|80|16|46|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=M. A. Chidambaram-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|28|38|16|N|77|14|35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Feroz Shah Kotla Ground}}</small> | <small>{{Koördinate|22|33|52.16|N|88|20|35.09|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Eden Gardens}}</small> |- | Kapasiteit: '''132&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''39&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''55&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''68&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Narendra Modi Stadium view from the gallery.jpg|200px]] | [[Lêer:M.A.Chidambaram Stadium before IND vs AUS 3rd ODI 2023.jpg|200px]] | [[Lêer:India vs Afghanistan on 11th October 2023.jpg|200px]] | [[Lêer:Eden Gardens under floodlights during a match.jpg|200px]] |- ! {{vlagland|Indië}} !colspan=3|{{vlagland|Sri Lanka}} |- ! [[Mumbai]] !colspan=2|[[Colombo]] ! [[Pallekele]] |- | [[Wankhedestadion]] | [[R. Premadasa-stadion]] | [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]] | [[Pallekele Internasionale Krieketstadion|Pallekele Krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|18|56|20|N|72|49|33|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wankhedestadion}}</small> | <small>{{Koördinate|6|56|23|N|79|52|19|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=R. Premadasa-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|6|54|21.32|N|79|52|9.85|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Singalese Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|7|16|49|N|80|43|20|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Pallekele Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''33&nbsp;108''' | Kapasiteit: '''35&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''35&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Wankhede ICC WCF.jpg|200px]] | [[Lêer:The clouds roll in.jpg|200px]] | [[Lêer:SCC Ground Colombo.jpg|200px]] | [[Lêer:Pallekele International Cricket Stadium5.JPG|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Indië|width=300|float=left|caption=Plekke in Indië|places= {{Location map~|Indië|lat=23.091389|long=72.597222|label=[[Ahmedabad]]|position=right}} {{Location map~|Indië|lat=13.062778|long=80.279444|label=[[Chennai]]|position=right}} {{Location map~|Indië|lat=28.637778|long=77.243056|label=[[Delhi]]|position=bottom}} {{Location map~|Indië|lat=22.5645|long=88.343083|label=[[Kolkata]]|position=left}} {{Location map~|Indië|lat=18.938889|long=72.825833|label=[[Mumbai]]|position=left}}}} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Sri Lanka|width=200|float=right|caption=Plekke in Sri Lanka|places= {{Location map~|Sri Lanka|lat=6.878076|long=79.89688|label=[[Colombo]]|position=right}} {{Location map~|Sri Lanka|lat=7.280278|long=80.722222|label=[[Pallekele]]|position=top}} }} |}</center> == Formaat == Die T20I-wêreldbeker 2026 is oor 30 dae tussen 20 verskillende spanne oor 55 wedstryde beslis. Dit het op 7 Februarie 2026 op die Singalese Sportklub-krieketveld, Colombo, met die openigswedstryd tussen Nederland en Pakistan begin. Die toernooi he geëindig op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad op 8 Maart met die eindstryd tussen Indië en Nieu-Seeland, waartydens Indië die T20I-wêreldbekertrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die T20I-wêreldbeker 2024 gebruik. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-wêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n siaan blokkie op die Super Agt, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Februarie ! scope="col"|Sa<br />7 ! scope="col"|So<br />8 ! scope="col"|Ma<br />9 ! scope="col"|Di<br />10 ! scope="col"|Wo<br />11 ! scope="col"|Do<br />12 ! scope="col"|Vr<br />13 ! scope="col"|Sa<br />14 ! scope="col"|So<br />15 ! scope="col"|Ma<br />16 ! scope="col"|Di<br />17 ! scope="col"|Wo<br />18 ! scope="col"|Do<br />19 ! scope="col"|Vr<br />20 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 7 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| |- | align=left|Groep A <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| |- |align=left|Groep B <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- |align=left|Groep C <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| |- |align=left|Groep D <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| |- ! scope="col"|Super Agt<br />Februarie/Maart ! scope="col"|Sa<br />21 ! scope="col"|So<br />22 ! scope="col"|Ma<br />23 ! scope="col"|Di<br />24 ! scope="col"|Wo<br />25 ! scope="col"|Do<br />26 ! scope="col"|Vr<br />27 ! scope="col"|Sa<br />28 ! scope="col"|So<br />1 |- | align=left|Groep 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#7DF9FF| 2 |- | align=left|Groep 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 22 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 1 -->| |- ! scope="col"|Uitklopfase<br />Maart ! scope="col"|Ma<br />2 ! scope="col"|Di<br />3 ! scope="col"|Wo<br />4 ! scope="col"|Do<br />5 ! scope="col"|Vr<br />6 ! scope="col"|Sa<br />7 ! scope="col"|So<br />8 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#7DF9FF|Super Agt}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Eerste rondte en Super Agt === Die T20I-wêreldbeker 2026 is deur 20 nasionale krieketspanne beslis. Die spanne is in vier groepe van vyf spanne elk verdeel. Elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span vier wedstryde in die eerste rondte gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep het na die Super Agt deurgedring.<ref name="Fixture1">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-t20-world-cup-schedule-india-grouped-with-pakistan-england-with-west-indies-1512693 |title=T20 World Cup: India grouped with Pakistan, England with West Indies |publisher=ESPNcricinfo |date=25 November 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi. ’n Superboulbeurt is gebruik vir die beslissing van een wedstryd, naamlik dié tussen Afghanistan en Suid-Afrika in Groep D op 11 Februarie wat die eerste T20I-wêreldbekerwedstryd was wat deur ’n tweede Superboulbeurt beslis is. Die Super Agt is deur agt spanne in twee groepe van vier spanne elk beslis, waartydens elke span een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel het, dus het elke span drie wedstryde in die Super Agt gespeel. Die kwalifisering was gegrond op dieselfde kriterias as in die eerste rondte. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/3311904 |title=ICC announces major changes to World Cup schedule |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Martin Smith |date=2 Junie 2021 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Die wenner en naaswenner van elk van die Super Agt-groepe het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal. === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die agt beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gashere Australië en Nieu-Seeland) het regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer. Hulle was Engeland, Indië, Nieu-Seeland, Pakistan, Sri Lanka, Suid-Afrika, Wes-Indië en Zimbabwe.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pakistan-complete-super-eight-line-up-1524905 |title=Pakistan complete Super Eight line-up for T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 24 skeidsregters en ses wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/match-officials-named-for-t20-world-cup-2026-group-stage |title=Match officials named for T20 World Cup 2026 group stage |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Donovan Koch <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Sam Nogajski <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Paul Reiffel <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Rod Tucker <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Sharfuddoula <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Gazi Sohel <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Illingworth <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Kettleborough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Alex Wharf <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|krieket}} Roland Black <small>([[Krieket Ierland|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} K. N. Ananthapadmanabhan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Jayaraman Madanagopal <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} Nitin Menon <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Brown <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Gaffaney <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Wayne Knights <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Ahsan Raza <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Asif Yaqoob <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Kumar Dharmasena <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Raveendra Wimalasiri <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Adrian Holdstock <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Allahudien Paleker <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Leslie Reifer <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Langton Rusere <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Dave Gilbert <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Javagal Srinath <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Dean Cosker <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Ranjan Madugalle <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Richie Richardson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Andy Pycroft <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} === Spanne === Elke land kon 15 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 8 Januarie 2026 aan die Internasionale Krieketraad voorgelê word. Enige latere verandering het die goedkeuring deur die IKR vereis. Tot 31 Januarie 2026 kon plaasvervangers opgeroep word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidesport.in/cricket/what-is-the-deadline-to-announce-squad-for-t20-world-cup-2026/ |title=What is the deadline to announce squad for T20 World Cup 2026? |publisher=Inside Sport |author=Ansh Athani |date=15 Desember 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Agt én regstreeks vir die [[T20I-wêreldbeker 2028]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die T20I-wêreldbeker 2028 mis. |} Die wedstryde is in drie fases opgedeel, naamlik die eerste rondte, die Super Agt en die uitklopfase. Die groepe is op 25 November 2025 bekend gemaak.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/fixtures-groups-released-for-icc-men-s-t20-world-cup-2026 |title=Fixtures, groups released for ICC Men's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=25 November 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Op 24 Januarie 2026 is Bangladesj met Skotland vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cp801njpr8zo |title=Scotland replace Bangladesh at T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |author=Timothy Abraham |date=24 Januarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> === Eerste rondte === 20 spanne het aan die eerste rondte deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die Super Agt deurgedring en saam met die medegashere Australië en Nieu-Seeland regstreeks vir die volgende T20I-wêreldbeker 2028 gekwalifiseer.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2" /> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |4||4||0||0||+2.500||'''8''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-PK}} |4||3||1||0||+0.976||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-US}} |4||2||2||0||+0.788||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-NL}} |4||1||3||0||—1.217||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-NA}} |4||0||4||0||—3.108||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 147 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 148/7 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Scott Edwards]] 37 (29) | paaltjies1 = [[Salman Mirza]] 3/24 (3.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Sahibzada Farhan]] 47 (31) | paaltjies2 = [[Paul van Meekeren]] 2/20 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/netherlands-vs-pakistan-1st-match-group-a-1512719/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Wayne Knights ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Faheem Ashraf]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Bas de Leede]] (Ned) speel in sy 100ste internasionale wedstryd. }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 161/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 132/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Suryakumar Yadav]] 84* (49) | paaltjies1 = [[Shadley van Schalkwyk]] 4/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shubham Ranjane]] 37 (22) | paaltjies2 = [[Mohammed Siraj]] 3/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 29 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-united-states-of-america-3rd-match-group-a-1512721/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Suryakumar Yadav]] (Ind) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide [[Mohammad Mohsin]] en [[Shubham Ranjane]] (albei VSA) het hul T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news24online.com/sports/cricket/who-is-mohammad-mohsin-usa-bowler-who-once-played-for-pakistan-created-trouble-for-india-claimed-wicket-of-rinku-singh/739004/ |title=Who is Mohammad Mohsin? USA bowler who once played for Pakistan, created trouble for India, claimed wicket of… |publisher=News 24 |author=Aditya Mallick |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Saurabh Netravalkar]] (VSA) word die eerste bouler wat 65 lopies in ’n T20I-wêreldbekerkolfbeurt afstaan.''<ref name="INDvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-india-record-ninth-consecutive-win-suryakumar-yadav-big-contribution-1522782 |title=Stats – India's record ninth consecutive win at T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/saurabh-netravalkar-most-expensive-spell-t20-world-cups-india-vs-usa-wankhede-stats-records/article70604787.ece |title=IND vs USA: Netravalkar registers most expensive bowling figures in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se negende agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd.''<ref name="INDvUSA" /> * ''[[Suryakumar Yadav]] word vir die 18de keer as speler van die wedstryd aangewys en oortref [[Virat Kohli]] se vorige rekord van 17 T20I-toekennings vir ’n Indiër.<ref name="INDvUSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/suryakumar-yadav-india-vs-usa-t20-world-cup-most-potm-record-kohli-10519828/ |title=Suryakumar Yadav wins 17th Player of the Match award, breaks Kohli’s T20I record |publisher=The Indian Express |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NA}} | telling1 = 156/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 159/3 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Jan Nicol Loftie-Eaton]] 42 (38) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 2/13 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 72* (48) | paaltjies2 = [[Bernard Scholtz]] 1/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-netherlands-10th-match-group-a-1512728/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Bas de Leede]] (Ned) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was Namibië se eerste internasionale krieketwedstryd in Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/namibia-play-their-first-ever-game-on-indian-soil-netherlands-seek-comeback-with-two-changes-2026-02-10-1029599 |title=Namibia play their first-ever game on Indian soil, Netherlands seek comeback with two changes |publisher=India TV |author=Koustav Sengupta |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Willem Myburgh]] (Nam) het sy T20I-debuut-gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-netherlands-bring-in-fred-klaassen-and-timm-van-der-gugten-and-field-willem-myburgh-debuts-for-namibia-1523197 |title=Netherlands bring in Klaassen and van der Gugten and field; Myburgh debuts for Namibia |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Timm van der Gugten]] (Ned) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Ruben Trumpelmann]] (Nam) neem sy 50ste T20I-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-namibia-top-5-players-t20-world-cup-2866984-2026-02-12 |title=From JJ Smit to Jan Frylinck: 5 Namibia stars who can derail India's charge |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 190/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-US}} | telling2 = 158/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 73 (41) | paaltjies1 = [[Shadley van Schalkwyk]] 4/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shubham Ranjane]] 51 (30) | paaltjies2 = [[Usman Tariq]] 3/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 32 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/pakistan-vs-united-states-of-america-12th-match-group-a-1512730/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Raveendra Wimalasiri ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Ehsan Adil]] (VSA) het sy T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pak-vs-usa-ehsan-adil-makes-makes-usa-debut-against-former-team-pakistan-1523301 |title=Ehsan Adil makes USA debut against former team Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Shaheen Afridi]] (Pak) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53277-shaheen-shah-afridi-amasses-major-landmark-amid-t20-world-cup-2026 |title=Shaheen Shah Afridi amasses major landmark amid T20 World Cup 2026 |publisher=Geo Super |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sahibzada Farhan]] (Pak) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.aaj.tv/news/330452322 |title=Sahibzada Farhan completes 1,000 T20I runs with match-winning knock against USA |publisher=Aaj News |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 209/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 116 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Ishan Kishan]] 61 (24) | paaltjies1 = [[Gerhard Erasmus]] 4/20 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Louren Steenkamp]] 29 (20) | paaltjies2 = [[Varun Chakravarthy]] 3/7 (2 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 93 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-namibia-18th-match-group-a-1512736/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Hardik Pandya]] (Ind) | rondte = | loot = Namibië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Arshdeep Singh]] (Ind) neem sy 250ste T20-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-namibia-18th-match-group-a-1512736/live-match-blog |title=India vs Namibia Highlights, T20 World Cup 2026: Kishan, Hardik and Varun lead India to record win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Ishan Kishan]] word die eerste Indiese [[paaltjiewagter]] wat ’n T20I-wêreldbekervyftigtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.khelwire.com/articles/ishan-kishan-scores-his-maiden-t20-world-cup-half-century |title=Ishan Kishan scores his maiden T20 World Cup half-century |publisher=KhelWire |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se tiende agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/india-create-history-with-win-against-namibia-become-first-team-in-the-world-to-win-10-matches-in-a-row-in-t20-world-cup-article-153603243 |title=India Create History With Win Against Namibia, Become First Team In The World To... |publisher=Times Now |author=Shaunak Ghosh |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken hul grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.<ref name="Stats1_T20I-2026">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-ishan-kishan-drives-india-to-record-powerplay-high-1523727 |title=Stats – India's powerplay bash in Delhi, Mosca brothers' day out in Mumbai |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="Largest_margins_IND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins-by-runs/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=6 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup Trophy – India |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 196/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 103 (15.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Saiteja Mukkamalla]] 79 (51) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 3/37 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 23 (17) | paaltjies2 = [[Harmeet Singh Baddhan]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde State wen met 93 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/netherlands-vs-united-states-of-america-21st-match-group-a-1512739/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Nitin Menon en K. N. Ananthapadmanabhan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Harmeet Singh Baddhan]] (VSA) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is die Verenigde State se eerste T20I-oorwinning oor Nederland ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/netherlands-vs-united-states-of-america-21st-match-group-a-1512739/match-report |title=Mukkamalla 79, Harmeet four-for lead USA's trouncing of Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Die Verenigde State teken die hoogste T20I-wêreldbekeroowinning in dié tyd deur ’n assosiaatlid aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mykhel.com/cricket/usa-break-nepals-associate-record-with-dominant-93-run-triumph-in-t20-world-cup-2026-413523.html |title=USA Break Nepal's Associate Record with Dominant 93-Run Triumph In T20 World Cup 2026 |publisher=Mykhel |author=Debayan Bhattacharyya |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-US}} | telling1 = 199/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 168/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sanjay Krishnamurthi]] 68* (33) | paaltjies1 = [[Willem Myburgh]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Louren Steenkamp]] 58 (39) | paaltjies2 = [[Shadley van Schalkwyk]] 2/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde State wen met 31 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-united-states-of-america-26th-match-group-a-1512744/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = K. N. Ananthapadmanabhan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Sanjay Krishnamurthi]] (VSA) | rondte = | loot = Die Verenigde State het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Die Verenigde State teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=11 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – United States of America |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Monank Patel]] word die eerste Amerikaanse kolwer wat sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianews.com.au/t20-wc-monank-sanjay-hit-fifties-as-usa-post-199-4-against-namibia/ |title=T20 WC: Monank, Sanjay hit fifties as USA post 199/4 against Namibia |publisher=Australia Indian News |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sanjay Krishnamurthi]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir die Verenigde State aan (in 23 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-fastest-fifties-1284110 |title=T20 World Cup – Fastest Fifties in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/usa-vs-namibia-t20-world-cup-report-and-stats/story |title=T20 World Cup, USA win their 2nd successive match: Stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Zane Green]] word ná [[Niko Davin]] (albei Nam) die tweede kolwer tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd wat sy paaltjie verloor nadat hy uitgetree het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-namibia-s-zane-green-becomes-first-batter-to-be-retired-out-in-2026-t20-world-cup-1524333 |title=Namibia's Green becomes first batter to be retired out in 2026 T20 WC |publisher=ESPNcricinfo |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/news/usa-vs-namibia-yesterday-match-result-icc-t20-world-cup-2026/ |title=Yesterday Match Result – USA vs Namibia ICC T20 World Cup 2026 Highlights February 15 |publisher=Crictoday |author=Gulshan Kumar |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 175/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 114 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Ishan Kishan]] 77 (40) | paaltjies1 = [[Saim Ayub]] 3/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Usman Khan]] 44 (34) | paaltjies2 = [[Hardik Pandya]] 2/16 (3 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 61 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-pakistan-27th-match-group-a-1512745/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Ishan Kishan]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan.''<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-india-make-it-8-1-against-pakistan-at-the-t20-world-cup-1524398 |title=Stats – India make it 8-1 against Pakistan in T20 World Cups |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/india-smash-their-highest-ever-total-vs-pakistan-in-t20-world-cup-19850590.htm |title=India smash their highest-ever total vs Pakistan in T20 World Cup |publisher=CNBC TV18 |author=Tarkesh Jha |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken ook sy grootste T20I-oorwinning in dié tyd oor Pakistan aan.''<ref name="INDvPAK" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-touch-new-high-register-their-highest-margin-of-victory-runs-over-pakistan-in-t20is-with-ws-lno-9905582.html |title=India Touch New High! Register Their Highest Margin Of Victory (Runs) Over Pakistan In T20Is With... |publisher=Network18 Group |author=Ritayan Basu |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se 8–1-rekord teen Pakistan is die langste T20I-wêreldbekeroorheersing in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Indië se elfde agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd in enige IKR-toernooi.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Indië se 16de agtereenvolgende oorwinning in internasionale kriekettoernooie – [[Kampioenetrofee|Kampioenetrofeë]], [[krieketwêreldbeker]]- en T20I-wêreldbekertoernooie – is ook die langste wenreeks in dié tyd in manstoernooie.''<ref name="INDvPAK" /> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-beat-pakistan-qualify-super-8-t20-world-cup-unbeaten-record-colombo-10533956/ |title=India beat Pakistan to qualify for Super 8s, extend T20 World Cup unbeaten record to 11 matches in Colombo |publisher=The Indian Express |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 199/3 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NA}} | telling2 = 97 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 100* (58) | paaltjies1 = [[Jack Brassell]] 2/48 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Louren Steenkamp]] 23 (22) | paaltjies2 = [[Usman Tariq]] 4/16 (3.3 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 102 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-pakistan-35th-match-group-a-1512753/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) teken sy eerste T20I-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-century-2nd-pakistan-batter-to-score-hundred-in-t20-world-cup-pak-vs-nam/article70647161.ece/amp/ |title=Sahibzada Farhan becomes second Pakistan batter to score hundred in T20 World Cups |publisher=The Hindu |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die 16de kolwer en tweede Pakistani ná [[Ahmed Shehzad]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="PAKvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-pak-vs-nam-stats-pakistan-s-biggest-t20-world-cup-win-1524939 |title=Stats – A rare DNB for Babar Azam |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Pakistan teken hul grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.''<ref name="PAKvNAM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins-by-runs/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=7 |title=Cricket Records in ICC Men's T20 World Cup Trophy – Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Pakistan vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/namibia-vs-pakistan-35th-match-group-a-1512753/match-report |title=Pakistan into Super Eight after Farhan ton sinks Namibia |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Nederland en die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/t20-wprld-cup-hopefully-our-performances-can-help-grow-cricket-in-netherlands-says-scott-edwards/article70645090.ece |title=T20 World Cup: ‘Hopefully, our performances can help grow cricket in Netherlands,’ says Scott Edwards |publisher=The Hindu |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/united-states-eliminated-2026-t20-130834167.html |title=United States eliminated from 2026 T20 World Cup. USA stats, results |publisher=[[Yahoo!]] |author=Ehsan Kassim |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 193/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 176/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Shivam Dube]] 66 (31) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 3/56 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 33 (23) | paaltjies2 = [[Varun Chakravarthy]] 3/14 (3 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 17 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-netherlands-36th-match-group-a-1512754/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Shivam Dube]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Scott Edwards]] word die eerste Nederlandse [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat in sy 50ste T20I-wedstryd speel.'' * ''[[Hardik Pandya]] (Ind) teken sy 6&nbsp;000ste T20-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/hardik-pandya-completes-6-000-t20-runs/story |title=Indian all-rounder Hardik Pandya completes 6,000 T20 runs: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se twaalfde agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning is die langste wenreeks in dié tyd in enige IKR-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thebridgechronicle.com/sports/india-vs-netherlands-t20-world-cup-2026-recap-shivam-dube-varun-as99 |title=India’s winning streak reaches 12 as Netherlands fall in Ahmedabad; Zero matches lost since 2024 campaign |publisher=The Bridge Chronicle |author=Ashutosh Sahoo |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië se 17de agtereenvolgende oorwinning in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie – is ook die langste wenreeks in dié tyd in manstoernooie. }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZW}} |4||3||0||1||+1.506||'''7''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-LK}} |4||3||1||0||+1.741||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-AU}} |4||2||2||0||+1.523||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-IE}} |4||1||2||1||+0.150||'''3''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-OM}} |4||0||4||0||—4.845||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 163/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = 143 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 56* (43) | paaltjies1 = [[George Dockrell]] 2/17 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Tector]] 40 (34) | paaltjies2 = [[Maheesh Theekshana]] 3/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met 20 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-ireland-6th-match-group-b-1512724/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Ahsan Raza en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Kamindu Mendis]] (SL) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Sri Lanka teken sy 100ste T20I-oorwinning aan. }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 103 (19.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 106/2 (13.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Vinayak Shukla]] 28 (21) | paaltjies1 = [[Blessing Muzarabani]] 3/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brian Bennett]] 48* (36) | paaltjies2 = [[Sufyan Mehmood]] 2/12 (3 boulbeurte) | uitslag = Zimbabwe wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/oman-vs-zimbabwe-8th-match-group-b-1512726/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Wayne Knights ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Blessing Muzarabani]] (Zim) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Oman en Zimbabwe.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/t20-world-cup-2026-zimbabwe-vs-oman-preview-toss-time-live-streaming-126020800639_1.html |title=T20 World Cup 2026: Zimbabwe vs Oman preview, toss time, live streaming |publisher=Business Standard |author=Shashwat Nishant |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Aamir Kaleem]] (VAE) word op 44 jaar en 81 dae die oudste speler in dié tyd wat in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;orderby=age;template=results;trophy=89;type=allround;view=match |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / All-round records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 182/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IE}} | telling2 = 115 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Marcus Stoinis]] 45 (29) | paaltjies1 = [[Mark Adair]] 2/44 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[George Dockrell]] 41 (29) | paaltjies2 = [[Nathan Ellis]] 4/12 (3.5 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 67 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-ireland-14th-match-group-b-1512732/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Nathan Ellis]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 225/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-OM}} | telling2 = 120/9 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 61 (45) | paaltjies1 = [[Jiten Ramanandi]] 2/41 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Nadeem]] 53* (56) | paaltjies2 = [[Maheesh Theekshana]] 2/11 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met 105 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-oman-16th-match-group-b-1512734/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Wayne Knights ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Pavan Rathnayake]] (SL) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Oman en Sri Lanka.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-oman-16th-match-group-b-1512734/match-preview |title=SL, minus Hasaranga, take on Oman at bogey venue |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=11 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Dasun Shanaka]] teken die vinnigste T20I-vyftigtal in dié tyd vir Sri Lanka aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newswire.lk/2026/02/12/dasun-shanaka-breaks-his-own-sri-lankas-fastest-fifty-record/ |title=Dasun Shanaka breaks his own Sri Lanka’s fastest fifty record |publisher=Newswire |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/fastest-fifties-284094 |title=Fastest fifties in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Mohammad Nadeem]] (Oma) word op 43 jaar en 161 dae die oudste kolwer in dié tyd wat ’n T20I-wêreldbekervyftigtal aanteken.<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/omans-mohammad-nadeem-breaks-sanath-jayasuriyas-record-becomes-oldest-batter-to-score-50-in-t20-world-cup-ws-no-9898444.html |title=Oman's Mohammad Nadeem Breaks Sanath Jayasuriya's Record, Becomes Oldest Batter To... |publisher=Network18 Group |author=Harshit Bisht |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="Stats2_T20I-2026">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-england-end-their-euro-jinx-ireland-s-record-total-1524186 |title=Stats – England end their Euro jinx, Ireland's record total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-ZW}} | telling1 = 169/2 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 146 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Brian Bennett]] 64* (56) | paaltjies1 = [[Cameron Green]] 1/6 (1.1 boulbeurt) | lopies2 = [[Matt Renshaw]] 65 (44) | paaltjies2 = [[Blessing Muzarabani]] 4/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Zimbabwe wen met 23 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-zimbabwe-19th-match-group-b-1512737/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Raveendra Wimalasiri ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Blessing Muzarabani]] (Zim) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Marcus Stoinis]] word die sesde Australiese bouler wat sy 50ste T20I-paaltjie neem.'' * ''[[Blessing Muzarabani]] word die derde Zimbabwiese bouler wat sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://newsable.asianetnews.com/sports/t20-wc-muzarabanis-100th-wicket-seals-stunning-zimbabwe-win-over-aus-articleshow-xmeh6g7 |title=T20 WC: Muzarabani's 100th wicket seals stunning Zimbabwe win over Aus |publisher=Asianet News |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Zimbabwe se tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekeroorwinning oor Australië ná die heel eerste 2007-toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-aus-vs-zim-zimbabwe-assume-demeanour-of-giants-in-dispatching-australia-1523920 |title=Zimbabwe play like giants while crushing them |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Fidel Fernando |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (SLST) | dagnag = | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = 235/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-OM}} | telling2 = 139 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Lorcan Tucker]] 94* (51) | paaltjies1 = [[Shakeel Ahmed]] 3/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aamir Kaleem]] 50 (29) | paaltjies2 = [[Joshua Little]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Ierland wen met 96 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/ireland-vs-oman-22nd-match-group-b-1512740/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Singalese Sportklub-krieketveld|Singalese Sportklub]], [[Colombo]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Raveendra Wimalasiri ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Lorcan Tucker]] (Irl) | rondte = | loot = Oman het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Ierland teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=29 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Ireland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Lorcan Tucker]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Ierland aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=29 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup – Ireland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Aamir Kaleem]] (Oma) word op 44 jaar en 86 dae die oudste kolwer in dié tyd wat ’n T20I-wêreldbekervyftigtal aanteken.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.outlookindia.com/amp/story/sports/cricket/aamir-kaleem-oldest-half-centurion-wc-stat-highlights-ireland-vs-oman-icc-t20-world-cup-2026 |title=Ireland Vs Oman: Aamir Kaleem Blazes 28-Ball Fifty To Become Oldest Half-Centurion In T20 World Cup History |publisher=Outlook |author=Vikas Patwal |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Oman is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13507390/t20-world-cup-ireland-stay-in-super-8s-contention-after-smashing-highest-score-of-tournament-in-big-win-over-oman |title=T20 World Cup: Ireland stay in Super 8s contention after smashing highest score of tournament in big win over Oman |publisher=Sky Sports |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 181 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 184/2 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Travis Head]] 56 (29) | paaltjies1 = [[Dushan Hemantha]] 3/37 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Pathum Nissanka]] 100* (52) | paaltjies2 = [[Marcus Stoinis]] 2/46 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-sri-lanka-30th-match-group-b-1512748/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Pathum Nissanka]] (SL) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Pathum Nissanka]] word die twaalfde kolwer en tweede Sri Lankaan ná [[Mahela Jayawardene]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="AUSvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-sri-lanka-vs-australia-stats-nissanka-emulates-jayawardene-and-dilshan-1524602 |title=Stats – Nissanka emulates Jayawardene and Dilshan |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/pathum-nissanka-century-sri-lanka-vs-australia-t20-world-cup-2026/article70640339.ece |title=Pathum Nissanka becomes second Sri lankan player to score century in T20 World Cups |publisher=The Hindu |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is ook die eerste T20I-wêreldbekerhonderdtal teen Australië.''<ref name="AUSvSL" /> * ''Nissanka word die eerste Sri Lankaanse kolwer wat twee T20I-honderdtalle aanteken, die eerste kolwer met ’n honderdtal in ’n T20I-lopiejaagtog teen Australië en die tweede Sri Lankaanse kolwer ná [[Tillakaratne Dilshan]] wat ’n T20I-honderdtal teen Australië aanteken.''<ref name="AUSvSL" /> * ''Hy word ook die tweede Sri Lankaanse kolwer ná [[Kusal Mendis]] wat sy 2&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="AUSvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.el-balad.com/6853385 |title=Pathum Nissanka Achieves 2,500 T20I Runs, Second in Sri Lanka History |publisher=El Balad |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sri Lanka teken hul hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="AUSvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=8 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sri Lanka teken ook hul hoogste suksesvolle T20I-lopiejaagtog in dié tyd tuis aan.''<ref name="AUSvSL" /> * ''Sri Lanka teken ook die hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd deur enige span teen Australië aan.''<ref name="AUSvSL" /> * <span style="color:green">''Sri Lanka vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newswire.lk/2026/02/17/sri-lanka-super-8-schedule-confirmed-tickets-now-available-online/ |title=Sri Lanka Super 8 schedule confirmed; tickets now available online |publisher=Newswire |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IE}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/ireland-vs-zimbabwe-32nd-match-group-b-1512750/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Ahsan Raza en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd afgelas weens reën. | notas = Dit is slegs die negende T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is.'' * <span style="color:green">''Zimbabwe vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/news/zimbabwe-qualify-for-super-8-stage-after-match-against-ireland-called-off-due-to-rain-australia-eliminated/ |title=Zimbabwe qualify for Super 8 stage after match against Ireland called off due to rain, Australia eliminated |publisher=Crictoday |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe haal vir die tweede keer ná die 2022-toernooi die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/watch-zimbabwe-cricketers-celebrate-t20-world-cup-super-8-entry-with-fans-11050795 |title=Watch: Zimbabwe Cricketers Celebrate T20 World Cup Super 8 Entry With Fans |publisher=NDTV |author=Abhishek Paul |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Australië en Ierland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.india.com/sports/t20-world-cup-2026-australia-crash-out-of-super-8-race-as-zimbabwe-seal-historic-qualification-8310979/ |title=T20 World Cup 2026: Australia crash OUT of Super 8 race as Zimbabwe seal HISTORIC qualification |publisher=India.com |author=Sruti Thakur |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Australië versuim vir die tweede keer ná die 2009-toernooi om die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi te haal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/feb/17/australia-out-of-t20-world-cup-after-zimbabwes-match-against-ireland-washed-out |title=Australia out of T20 World Cup after Zimbabwe’s match against Ireland rained off |publisher=[[The Guardian]] |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 178/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 182/4 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Pathum Nissanka]] 62 (41) | paaltjies1 = [[Graeme Cremer]] 2/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brian Bennett]] 63* (48) | paaltjies2 = [[Dushan Hemantha]] 2/36 (4 boulbeurte) | uitslag = Zimbabwe wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-zimbabwe-38th-match-group-b-1512756/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Sikandar Raza]] (Zim) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Dasun Shanaka]] word die eerste Sri Lankaanse veldwerker wat sy 50ste T20I-vangs neem.'' * ''Zimbabwe teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="High_totals_ZIM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=9 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Zimbabwe se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.'' * ''Dit is ook Zimbabwe se derde oorwinning tydens dieselfde T20I-wêreldbekertoernooi, waarmee hulle hul vorige rekord tydens die 2022-toernooi ewenaar.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cx2r7rv4y4eo |title=Zimbabwe stun Sri Lanka to finish top of Group B |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe bly vir die eerste keer in die eerste rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi onoorwonne. }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-OM}} | telling1 = 104 (16.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 108/1 (9.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Wasim Ali]] 32 (33) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 4/21 (3.2 boulbeurte) | lopies2 = [[Mitchell Marsh]] 64* (33) | paaltjies2 = [[Shakeel Ahmed]] 1/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/australia-vs-oman-40th-match-group-b-1512758/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Glenn Maxwell]] word die sewende Australiese bouler wat sy 50ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/glenn-maxwell-attains-this-massive-bowling-record-in-t20is/story |title=Glenn Maxwell surpasses 50 wickets in T20Is: Decoding his stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=20 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Mitchell Marsh]] (Aus) teken sy 6&nbsp;000ste T20-lopie aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/mitchell-marsh-attains-massive-milestone-in-t20s/story |title=Mitchell Marsh shines versus Oman, completes 6,000 T20 runs: Stats |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=20 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} ==== Groep C ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |4||4||0||0||+1.874||'''8''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |4||3||1||0||+0.201||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> |4||1||3||0||+0.184||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-IT}} |4||1||3||0||—1.020||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-NP}} |4||1||3||0||—1.349||'''2''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 182/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling2 = 147 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Shimron Hetmyer]] 64 (36) | paaltjies1 = [[Brad Currie]] 2/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Richie Berrington]] 42 (24) | paaltjies2 = [[Romario Shepherd]] 5/20 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 35 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/scotland-vs-west-indies-2nd-match-group-c-1512720/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Shimron Hetmyer]] (WI) | rondte = | loot = Skotland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Oliver Davidson]] (Sco) het sy T20I-debuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/live/c99k0jpyllmt |title=T20 World Cup: Shepherd takes hat-trick as Windies blow away Scotland – as it happened |publisher=[[BBC]] |authors=Timothy Abraham, Adwaidh Rajan en Polly Starkie |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tom Bruce]] speel in sy eerste T20I-wedstryd vir Skotland nadat hy in 17 T20I-wedstryde vir Nieu-Seeland gespeel het, waarmee hy die 24ste krieketspeler word wat vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/former-new-zealand-international-tom-bruce-switches-to-scotland-1498866 |title=Former New Zealand international Tom Bruce switches to Scotland |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Augustus 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Shimron Hetmyer]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Wes-Indië aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.etvbharat.com/en/sports/west-indies-vs-scotland-t20-world-cup-2026-shimron-hetmyer-becomes-west-indies-batter-to-hit-fastest-fifty-in-t20-world-cup-enn26020705275 |title=WI vs SCO, T20 World Cup 2026: Shimron Hetmyer Overtakes Chris Gayle’s Milestone With Explosive Fifty |publisher=ETV Network |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jason Holder]] word die eerste Wes-Indiese bouler wat sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |title=West Indies All-Rounder Jason Holder Achieves Massive Milestone During T20 World Cup Win vs Scotland |publisher=NDTV |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026 |archive-date= 8 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208152526/https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/west-indies-all-rounder-jason-holder-achieves-massive-milestone-during-t20-world-cup-win-vs-scotland-10965722 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Romario Shepherd]] (WI) word die tiende bouler wat ’n driekuns in ’n T20I-wêreldbekerwedstryd neem, toe hy [[Matthew Cross]], [[Michael Leask]] en [[Oliver Davidson]] (almal Sco) in drie agtereenvolgende aflewerings uitboul.''<ref name="Hat-tricks">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-hat-tricks-1343247 |title=T20 World Cup – Hat-tricks in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/romario-shepherd-bags-hattrick-against-scotland-at-t20-world-cup-joins-elite-list-ws-l-9887057.html |title=Romario Shepherd Bags Hat-Trick Against Scotland At T20 World Cup, Joins Elite List |publisher=Network18 Group |author=Megha Mallick |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ná [[Akeal Hosein]] ook die tweede Wes-Indiese bouler wat ’n vyf-paaltjie-oes neem.<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Bowling Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/best-spells-in-mens-t20-world-cups-west-indies-all-rounder-romario-shepherd-sets-team-record-with-opening-day-hat-trick |title=Best spells in men's T20 World Cups: West Indies all-rounder sets team record with opening day hat-trick |publisher=Wisden |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 184/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 180/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Jacob Bethell]] 55 (35) | paaltjies1 = [[Dipendra Singh Airee]] 2/23 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Dipendra Singh Airee]] 44 (29) | paaltjies2 = [[Liam Dawson]] 2/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-nepal-5th-match-group-c-1512723/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Leslie Reifer ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Engeland en Nepal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-nepal-5th-match-group-c-1512723/match-preview |title=England enter the unknown in maiden encounter with Nepal |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=7 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sher Malla]] (Nep) het sy T20I-debuut gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-vs-nepal-t20-world-cup-2026-england-bat-nepal-hand-debut-to-sher-malla-1522853 |title=England bat; Nepal hand debut to Sher Malla |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Hy word ná [[Paras Khadka]] die tweede Nepalese bouler en die 30ste bouler algeheel wat ’n paaltjie met sy eerste aflewering neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/amp/cricket/sher-malla-strikes-1st-ball-on-t20i-debut-after-getting-cap-from-only-other-nepali-to-do-the-same-ws-lno-9888128.html |title=Sher Malla Strikes 1st Ball On T20I Debut After Getting Cap From Only Other Nepali To Do The Same |publisher=Network18 Group |author=Ritayan Basu |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Dipendra Singh Airee]] word die eerste Nepalese kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53192-dipendra-singh-airee-reaches-major-milestone-during-england-t20-world-cup-clash |title=Dipendra Singh Airee reaches major milestone during England T20 World Cup clash |publisher=Geo Super |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nepal teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=32 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Nepal |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling1 = 207/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 134 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[George Munsey]] 84 (54) | paaltjies1 = [[Ali Hasan]] 1/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Manenti]] 52 (31) | paaltjies2 = [[Michael Leask]] 4/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 73 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-scotland-7th-match-group-c-1512725/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Michael Leask]] (Sco) | rondte = | loot = Italië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Italië het sy T20I-wêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137638/italy-carry-hope-and-curiosity-to-their-cricket-world-cup-debut-t20-world-cup-2026-cricbuzzcom |title=Italy carry hope and curiosity to their cricket World Cup debut |publisher=Cricbuzz |author=Chirag Rajesh |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Skotland teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=30 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Scotland |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Skotland teken ook die hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd deur ’n assosiaatlid aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/scotland-records-highest-team-total-by-an-associate-team-in-t20-world-cups-126020900427_1.html |title=Scotland records highest team total by an associate team in T20 World Cups |publisher=Business Standard |author=Aditya Kaushik |date=9 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 196/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 166 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sherfane Rutherford]] 76* (42) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 2/16 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sam Curran]] 43* (30) | paaltjies2 = [[Gudakesh Motie]] 3/33 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 30 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-west-indies-15th-match-group-c-1512733/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Donovan Koch ([[Krieket Australië|Aus]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sherfane Rutherford]] (WI) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Adil Rashid]] (Eng) neem sy 400ste T20-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/adil-rashid-becomes-first-spinner-from-england-to-take-400-wickets-in-t20s-ws-no-9896659.html |title=Adil Rashid Creates History, Becomes 1st Spinner To Take... |publisher=Network18 Group |author=Harshit Bisht |date=11 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = 123 (19.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 124/0 (12.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Aarif Sheikh]] 27 (24) | paaltjies1 = [[Crishan Kalugamage]] 3/18 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Anthony Mosca]] 62* (32) | paaltjies2 = [[Kushal Bhurtel]] 0/15 (2 boulbeurte) | uitslag = Italië wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-nepal-17th-match-group-c-1512735/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Donovan Koch en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Crishan Kalugamage]] (Ita) | rondte = | loot = Italië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Italië en Nepal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-nepal-17th-match-group-c-1512735/match-preview |title=Buoyed by strong support, Paudel's Nepal search for two points against Italy |publisher=ESPNcricinfo |author=Himanshu Agrawal |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Anthony Mosca]] word die eerste Italiaanse kolwer wat sy 500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/t20-world-cup-italian-brothers-thrash-nepal/story |title=T20 World Cup: Mosca brothers star as Italy crush Nepal |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Justin Mosca]] en Anthony Mosca teken met 124 lopies die hoogste Italiaanse eerste T20I-paaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/italy-31/twenty20-internationals-3 |title=Highest partnerships for Italy in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Italië se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning.''<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/italy-vs-nepal-t20-world-cup-first-win-wc-cricket-history-stats/article70624094.ece |title=Italy beats Nepal to claim first T20 World Cup win |publisher=The Hindu |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is ook Italië se eerste T20I-oorwinning met tien paaltjies.<ref name="Stats1_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/every-10-wicket-win-at-t20-world-cups-italy-register-record-maiden-victory |title=Every 10 wicket win at men's T20 World Cups: Italy register record maiden victory |publisher=Wisden |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-largest-margins/italy-31/twenty20-internationals-3 |title=Largest margins by Italy in T20Is by Innings, runs & wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling1 = 152 (19.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 155/5 (18.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Richie Berrington]] 49 (32) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 3/36 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tom Banton]] 63* (41) | paaltjies2 = [[Oliver Davidson]] 1/12 (2 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-scotland-23rd-match-group-c-1512741/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahuddien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Tom Banton]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Albei lande se nasionale spanne in krieket en [[rugby]] het mekaar op dieselfde dag ontmoet, aangesien [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026 mekaar ook ontmoet het. Interessant genoeg ding albei rugbyspanne mee om die Calcuttabeker, wat sy oorsprong in Kolkata (voorheen "Calcutta") het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-scotland-face-must-win-at-t20-world-cup-2026-in-cricket-s-calcutta-cup-1523934 |title=England, Scotland face must-win contest in cricket's Calcutta Cup at Eden Gardens |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2026/feb/13/england-scotland-calcutta-cup-six-nations-rugby |title=History hangs heavy over Calcutta Cup but England’s young side can turn tartan tide |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/scotland-vs-england-t20-world-cup-2026-kolkata-eden-gardens-10530889/ |title=Calcutta Cup SCO vs ENG rivalry heats up: ‘Hopefully after we’ve beaten England, it’s over to the rugby lads to get it done as well’ |publisher=The Indian Express |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jos Buttler]] (Eng) speel in sy 150ste T20I-wedstryd.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /> * ''Hy word die eerste Engelse kolwer en ná [[Virat Kohli]], [[Babar Azam]] en [[Rohit Sharma]] ook die vierde kolwer algeheel wat sy 4&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13507417/t20-world-cup-england-beat-scotland-by-five-wickets-to-boost-super-8-qualification-hopes-after-tom-banton-impresses |title=T20 World Cup: England beat Scotland by five wickets to boost Super 8 qualification hopes after Tom Banton impresses |publisher=Sky Sports |author=Ali Stafford |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jofra Archer]] (Eng) neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rajasthanroyals.com/latest-news/jofra-archer-50-t20i-wickets-england-vs-scotland-t20-world-cup-2026 |title=ENG vs SCO, T20 World Cup 2026: Jofra Archer reaches 50 T20I wickets with probing spell against Scotland |publisher=Rajasthan Royals |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Engeland se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor ’n Europese teenstander.<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup-2026-england-beats-scotland-first-win-over-european-countries-eng-vs-sco/article70632177.ece |title=England beats Scotland to claim first win over a European country in T20 World Cups |publisher=The Hindu |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NP}} | telling1 = 133/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-WI}} | telling2 = 134/1 (15.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Dipendra Singh Airee]] 58 (47) | paaltjies1 = [[Jason Holder]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shai Hope]] 61* (44) | paaltjies2 = [[Nandan Yadav]] 1/24 (3 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/nepal-vs-west-indies-25th-match-group-c-1512743/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Gazi Sohel ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jason Holder]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:green">Wes-Indië vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13507784/t20-world-cup-west-indies-qualify-for-super-8s-in-englands-group-after-commanding-nepal-win-with-group-game-to-spare |title=T20 World Cup: West Indies qualify for Super 8s in England's group after commanding Nepal win with group game to spare |publisher=Sky Sports |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Nepal is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://kathmandupost.com/cricket/2026/02/15/nepal-eliminated-after-third-straight-defeat-in-t20-world-cup |title=Nepal eliminated after third straight defeat in T20 World Cup |publisher=The Kathmandu Post |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 202/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 178 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Will Jacks]] 53* (22) | paaltjies1 = [[Crishan Kalugamage]] 2/41 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Manenti]] 60 (25) | paaltjies2 = [[Jamie Overton]] 3/18 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 24 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Donovan Koch ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Engeland en Italië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/match-preview |title=England face unexpected test of nerve in Italy showdown |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=15 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Will Jacks]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Engeland aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/will-jacks-slams-his-maiden-t20i-half-century/story |title=Will Jacks smashes fastest fifty for England in T20 WC |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Ben Manenti]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Italië aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /> * ''[[Grant Stewart]] word ná [[Anthony Mosca]] die tweede Italiaanse kolwer wat sy 500ste T20I-lopie aanteken.'' * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-italy-29th-match-group-c-1512747/match-report |title=Jacks the star as England qualify for Super Eights with nervy win |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Italië en Skotland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13508180/t20-world-cup-england-qualify-for-super-8s-after-nervous-victory-over-italy-in-kolkata-with-scotland-now-eliminated |title=T20 World Cup: England qualify for Super 8s after nervous victory over Italy in Kolkata, with Scotland now eliminated |publisher=Sky Sports |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-XS}}<ref group="n" name="BDvXS" /> | telling1 = 170/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NP}} | telling2 = 171/3 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Michael Jones]] 71 (45) | paaltjies1 = [[Sompal Kami]] 3/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dipendra Singh Airee]] 50* (23) | paaltjies2 = [[Michael Leask]] 3/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Nepal wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/nepal-vs-scotland-33rd-match-group-c-1512751/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = K. N. Ananthapadmanabhan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Dipendra Singh Airee]] (Nep) | rondte = | loot = Nepal het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Dipendra Singh Airee]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nepal aan (in 23 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/nepal-t20-world-cup-win-scotland-dipendra-airee-mumbai-2869974-2026-02-17 |title=Nepal end 4352-day long wait to finish T20 World Cup campaign on a high |publisher=India Today |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Nepal se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning ná twaalf jaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/nepal-first-t20-world-cup-win-12-years-rohit-paudel-gratitude-10537652/ |title=‘This means a lot to me’: Skipper Rohit Paudel emotional as Nepal end 12-year wait for T20 World Cup win |publisher=The Indian Express |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 165/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IT}} | telling2 = 123 (18 boulbeurte) | lopies1 = [[Shai Hope]] 75 (46) | paaltjies1 = [[Crishan Kalugamage]] 2/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Manenti]] 26 (21) | paaltjies2 = [[Shamar Joseph]] 4/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 42 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/italy-vs-west-indies-37th-match-group-c-1512755/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) | speler van die wedstryd = [[Shai Hope]] (WI) | rondte = | loot = Italië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Italië en Wes-Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/t20-wc-2026-west-indies-vs-italy-pitch-report-and-eden-gardens-stadium-stats-126021801352_1.html |title=T20 WC 2026: West Indies vs Italy pitch report and Eden Gardens stats |publisher=Business Standard |author=Shashwat Nishant |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sherfane Rutherford]] (WI) speel in sy 50ste T20I-wedstryd.'' * ''[[Jason Holder]] (WI) speel in sy 300ste internasionale wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-ita-vs-wi-italy-ask-west-indies-to-bat-in-jason-holder-s-300th-international-game-1525012 |title=Italy ask West Indies to bat in Holder's 300th international game |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} ==== Groep D ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |4||4||0||0||+1.943||'''8''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-NZ}} |4||3||1||0||+1.227||'''6''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-AF}} |4||2||2||0||+0.889||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-AE}} |4||1||3||0||—1.364||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-CA}} |4||0||4||0||—2.426||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 182/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 183/5 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Gulbadin Naib]] 63 (35) | paaltjies1 = [[Lockie Ferguson]] 2/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tim Seifert]] 65 (42) | paaltjies2 = [[Mujeeb Ur Rahman]] 2/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-new-zealand-4th-match-group-d-1512722/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Langton Rusere ([[Zimbabwe Krieket|Zim]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Seifert]] (NZ) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Gulbadin Naib]] (Afg) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geosuper.tv/latest/53170-gulbadin-naib-achieves-major-landmark-during-t20-world-cup-clash-against-new-zealand |title=Gulbadin Naib achieves major landmark during T20 World Cup clash against New Zealand |publisher=Geo Super |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tim Seifert]] (NZ) word die vyfde Nieu-Seelandse kolwer wat sy 2&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/t20-world-cup-tim-seifert-becomes-fifth-new-zealand-batter-to-reach-2000-t20i-runs/articleshow/128068996.cms |title=T20 World Cup: Tim Seifert becomes fifth New Zealand batter to reach 2,000 T20I runs |publisher=The Economic Times |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland teken hul hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-beat-afghanistan-t20-world-cup-highest-chase-spin-test-2864978-2026-02-08 |title=New Zealand pass Afghanistan spin test in Chennai to lay down early marker |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=5 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 213/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-CA}} | telling2 = 156/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Aiden Markram]] 59 (32) | paaltjies1 = [[Ansh Patel]] 3/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Navneet Dhaliwal]] 64 (49) | paaltjies2 = [[Lungi Ngidi]] 4/31 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 57 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-south-africa-9th-match-group-d-1512727/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Lungi Ngidi]] (RSA) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Kanada en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-south-africa-9th-match-group-d-1512727/match-preview |title=Canada look for early splash against favourites South Africa |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=8 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dié nederlaag beëindig Kanada se langste wenreeks in dié tyd van agt onoorwonne T20I-wedstryde.<ref name="CANvUAE">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-united-arab-emirates-20th-match-group-d-1512738/match-preview |title=Canada, UAE face each other for only the second time in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=12 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AE}} | telling1 = 173/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 175/0 (15.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Muhammad Waseem]] 66* (45) | paaltjies1 = [[Matt Henry]] 2/37 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tim Seifert]] 89* (42) | paaltjies2 = [[Haider Ali]] 0/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met tien paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-united-arab-emirates-11th-match-group-d-1512729/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Roland Black ([[Krieket Ierland|Irl]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Seifert]] (NZ) | rondte = | loot = Die Verenigde Arabiese Emirate het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die Verenigde Arabiese Emirate se eerste internasionale krieketwedstryd in Indië.''<ref name="CANvUAE" /> * ''[[Muhammad Waseem]] en [[Alishan Sharafu]] teken met 102 lopies om die tweede paaltjie die hoogste paaltjievennootskap in dié tyd vir die Verenigde Arabiese Emirate tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Highest partnerships for ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Die Verenigde Arabiese Emirate teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=27 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – United Arab Emirates |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tim Seifert]] en [[Finn Allen]] (albei NZ) teken met 175 lopies om die eerste paaltjie die hoogste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships" /><ref name="UAEvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-tim-seifert-and-finn-allen-s-smash-records-from-the-top-1523308 |title=Stats – Allen the fastest to 5000 T20 runs |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=10 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Beide Tim Seifert en Finn Allen teken hul 100ste T20I-ses aan en word onderskeidelik die vierde en vyfde Nieu-Seelandse kolwer wat dié mylpaal behaal.''<ref name="UAEvNZ" /> * ''Tim Seifert teken die gesamentlik vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nieu-Seeland aan (in 23 aflewerings).''<ref name="UAEvNZ" /><ref name="Fastest_Fifties" /> * ''In dié tyd is dit ook beide die hoogste Nieu-Seelandse eerste T20I-paaltjievennootskap en die hoogste om enige paaltjie teen die Verenigde Arabiese Emirate.''<ref name="UAEvNZ" /> * ''Dit is die eerste keer dat die Verenigde Arabiese Emirate ’n T20I-wêreldbekerwedstryd met tien paaltjies verloor en Nieu-Seeland ’n T20I-wêreldbekerwedstryd met dieselfde uitslag kon wen.''<ref name="UAEvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Finn Allen (NZ) word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 5&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken (in 2&nbsp;854 aflewerings).<ref name="UAEvNZ" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 187/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 187 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ryan Rickelton]] 61 (28) | paaltjies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 3/41 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 84 (42) | paaltjies2 = [[Lungi Ngidi]] 3/26 (4 boulbeurte) | uitslag = Gelykop; Suid-Afrika wen die tweede Superboulbeurt | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-south-africa-13th-match-group-d-1512731/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Lungi Ngidi]] (RSA) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Afghanistan aan.''<ref name="High_scores_AFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=40 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup – Afghanistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is slegs die sesde T20I-wêreldbekerwedstryd wat in ’n gelykop geëindig het.''<ref name="Tied">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-smallest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Smallest victories For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is ook slegs die vyfde T20I-wêreldbekerwedstryd waarin ’n Superboulbeurt gebruik is.'' * ''Dit is die eerste T20I-wêreldbekerwedstryd wat deur ’n tweede Superboulbeurt beslis is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.khelwire.com/articles/sa-vs-afg-produces-first-ever-double-super-over-in-t20-wc-history |title=SA vs AFG produces first-ever double super over in T20 WC history |publisher=KhelWire |date=11 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 150/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AE}} | telling2 = 151/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Harsh Thaker]] 50 (41) | paaltjies1 = [[Junaid Siddique]] 5/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aryansh Sharma]] 74* (53) | paaltjies2 = [[Saad Bin Zafar]] 3/14 (4 boulbeurte) | uitslag = Die Verenigde Arabiese Emirate wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-united-arab-emirates-20th-match-group-d-1512738/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Gazi Sohel ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Junaid Siddique]] (VAE) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Junaid Siddique]] (VAE) neem sy eerste vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-united-arab-emirates-20th-match-group-d-1512738/match-report |title=Aryansh Sharma, Sohaib Khan power UAE to thrilling win over Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=13 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 175/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 178/3 (17.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Mark Chapman]] 48 (26) | paaltjies1 = [[Marco Jansen]] 4/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aiden Markram]] 86* (44) | paaltjies2 = [[Rachin Ravindra]] 1/9 (1 boulbeurt) | uitslag = Suid-Afrika wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-24th-match-group-d-1512742/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Roland Black ([[Krieket Ierland|Irl]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Marco Jansen]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Quinton de Kock]] word die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat sy 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref name="Stats2_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/quinton-de-kock-creates-history-during-t20-world-cup-becomes-first-south-african-batter-to-achieve-colossal-record-article-153613341 |title=Quinton de Kock Creates History, Becomes First South African Batter To Achieve Colossal Record |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=14 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Aiden Markram]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Suid-Afrika aan (in 19 aflewerings).<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="Stats2_T20I-2026" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AE}} | telling1 = 160/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 162/5 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sohaib Khan]] 68 (48) | paaltjies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 4/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Ibrahim Zadran]] 53 (41) | paaltjies2 = [[Junaid Siddique]] 2/23 (3.2 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-united-arab-emirates-28th-match-group-d-1512746/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Roland Black ([[Krieket Ierland|Irl]]) en Leslie Reifer ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Azmatullah Omarzai]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rashid Khan]] (Afg) word die eerste bouler wat sy 700ste T20-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-afghanistan-bowler-rashid-khan-picks-up-record-700th-wicket-in-t20-cricket-1523411 |title=Rashid becomes first to 700 wickets in T20 cricket |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die Super Agt.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thedailystar.net/sports/sports-special/t20-world-cup-2026/news/south-africa-super-eights-without-playing-afghanistan-beat-uae-4107421 |title=South Africa into Super Eights without playing as Afghanistan beat UAE |publisher=The Daily Star |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-CA}} | telling1 = 173/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 176/2 (15.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Yuvraj Samra]] 110 (65) | paaltjies1 = [[Jacob Duffy]] 1/25 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 76* (36) | paaltjies2 = [[Saad Bin Zafar]] 1/29 (3 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-new-zealand-31st-match-group-d-1512749/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Phillips]] (NZ) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Kanada en Nieu-Seeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/canada-vs-new-zealand-31st-match-group-d-1512749/match-preview |title=New Zealand eye Super Eight spot against Canada |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=16 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Yuvraj Samra]] word die 13de kolwer, eerste Kanadese en eerste van enige assosiaatlid wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="CANvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-stats-can-vs-nz-yuvraj-samra-breaks-records-on-his-way-to-65-ball-110-1524676 |title=Stats – Samra smashes records on his way to 65-ball 110 |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/yuvraj-samra-associate-first-century-vs-new-zealand/article70641893.ece |title=Yuvraj Samra becomes first Associate nation player to score T20 World Cup hundred with ton vs New Zealand |publisher=The Hindu |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yuvraj-samra-century-canada-new-zealand-t20-world-cup-youngest-10536205/ |title=Canada’s 19-year-old Yuvraj makes history with 58-ball T20 World Cup century vs New Zealand |publisher=The Indian Express |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word op 19 jaar en 141 dae ook die jongste kolwer in dié tyd wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="CANvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/yuvraj-samra-century-canada-new-zealand-t20-world-cup-youngest-10536205/ |title=Canada’s 19-year-old Yuvraj makes history with 58-ball T20 World Cup century vs New Zealand |publisher=The Indian Express |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer met ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal teen Nieu-Seeland.''<ref name="CANvNZ" /> * ''Yuvraj Samra en [[Dilpreet Bajwa]] teken met 116 lopies om die eerste paaltjie die hoogste Kanadese paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships" /><ref name="CANvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/cricket/new-zealand-reach-super-eight-despite-samra-hundred-2026-02-17/ |title=New Zealand reach Super Eight despite Samra hundred |publisher=[[Reuters]] |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Glenn Phillips]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nieu-Seeland aan (in 22 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="CANvNZ" /> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die Super Agt.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/new-zealand-vs-canada-live-score-t20-world-cup-2026-nz-v-can-scorecard-match-centre-highlights-real-time-updates/article70641535.ece |title=NZ vs CAN HIGHLIGHTS, T20 World Cup 2026: New Zealand beats Canada by eight wickets, qualifies for Super Eights stage |publisher=The Hindu |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Afghanistan, Kanada en die Verenigde Arabiese Emirate is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-vs-canada-t20-world-cup-match-report-glenn-phillips-yuvraj-samra-chennai-2869589-2026-02-17 |title=New Zealand storm into Super 8s, knock Afghanistan out of T20 World Cup |publisher=India Today |author=Debodinna Chakraborty |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Februarie 2026 | tyd = 11:00 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AE}} | telling1 = 122/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 123/4 (13.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Alishan Sharafu]] 45 (38) | paaltjies1 = [[Corbin Bosch]] 3/12 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dewald Brevis]] 36 (25) | paaltjies2 = [[Muhammad Arfan]] 1/16 (2 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-united-arab-emirates-34th-match-group-d-1512752/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Leslie Reifer ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Corbin Bosch]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-wedstryd tussen Suid-Afrika en die Verenigde Arabiese Emirate.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-united-arab-emirates-34th-match-group-d-1512752/match-preview |title=Plucky UAE look to sign off on a high with SA scalp |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhimanyu Bose |date=17 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Corbin Bosch]] (RSA) neem sy 100ste T20-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/137787/dominant-south-africa-decimate-uae-to-complete-sweep-of-group-d |title=Dominant South Africa decimate UAE to complete sweep of Group D |publisher=Cricbuzz |date=18 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 200/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-CA}} | telling2 = 118/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Ibrahim Zadran]] 95* (56) | paaltjies1 = [[Jaskaran Singh]] 3/52 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harsh Thaker]] 30 (24) | paaltjies2 = [[Mohammad Nabi]] 4/7 (4 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 82 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/afghanistan-vs-canada-39th-match-group-d-1512757/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Gazi Sohel ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Ibrahim Zadran]] (Afg) | rondte = | loot = Kanada het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Navneet Dhaliwal]] (Can) speel in sy laaste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-afg-vs-can-canada-bowl-as-afghanistan-leave-out-noor-ahmad-1525108 |title=Canada bowl as Afghanistan leave out Noor Ahmad |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Ibrahim Zadran]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Afghanistan aan.''<ref name="High_scores_AFG" /> * ''Afghanistan teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=40 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Afghanistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} === Super Agt === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Agt spanne het aan die Super Agt deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring.<ref name="Fixture1" /><ref name="Fixture2" /> ==== Groep 1 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |3||3||0||0||+2.259||'''6''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |3||2||1||0||+0.106||'''4''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-WI}} |3||1||2||0||+0.993||'''2''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-ZW}} |3||0||3||0||—3.415||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 187/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 111 (18.5 boulbeurte) | lopies1 = [[David Miller]] 63 (35) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 3/15 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shivam Dube]] 42 (37) | paaltjies2 = [[Marco Jansen]] 4/22 (3.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 76 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-south-africa-43rd-match-super-eights-group-1-1512761/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[David Miller]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Jasprit Bumrah]] word die eerste Indiese bouler wat sy 33ste T20I-wêreldbekerlopie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-most-wickets-t20-world-cup-history-stats-bumrah-breaks-ashwin-record/article70663740.ece |title=Bumrah breaks Ashwin’s record for most T20 World Cup wickets for India |publisher=The Hindu |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië ly hul ergste T20I-wêreldbekernederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.''<ref name="Stats3_T20I-2026">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-south-africa-snap-india-s-winning-streaks-1525511 |title=Stats – South Africa snap India's winning streak |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/india-suffer-their-biggest-defeat-in-t20-world-cup-outplayed-by-south-africa-in-super-eight-11122182 |title=India Outplayed By South Africa In Super Eight, Suffer Their Biggest Defeat In T20 World Cup |publisher=NDTV |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit is Indië se eerste nederlaag tydens ’n IKR-toernooi sedert die [[Krieketwêreldbeker 2023]]-eindstryd teen Australië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketnews.com/en/cricket/news/india-men-last-lose-match-icc-tournament-previous-five-defeats/5e61d1e1ba2624720035254a |title=When did India men last lose a match in an ICC tournament? India's previous five defeats and what happened detailed |publisher=Cricket News |author=Soham Mukherjee |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dié nederlaag beëindig ’n reeks van twaalf onoorwonne T20I-wêreldbekerwedstryde vir Indië, die langste wenreeks in dié tyd in enige IKR-toernooi.''<ref name="Stats3_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timeslive.co.za/sport/cricket/2026-02-22-proteas-thump-hosts-and-champions-india-at-t20-world-cup/ |title=Proteas thump hosts and champions India at T20 World Cup |publisher=TimesLIVE |author=Stuart Hess |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit beëindig ook ’n reeks van 17 agtereenvolgende oorwinnings in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie –, die langste wenreeks in dié tyd in manstoernooie.<ref name="Stats3_T20I-2026" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://thenewsmill.com/2026/02/south-africa-ends-indias-17-match-winning-streak-at-icc-events-with-76-run-victory/ |title=South Africa ends India’s 17-match winning streak at ICC events with 76-run victory |publisher=The News Mill |date=22 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 254/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 147 (17.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Shimron Hetmyer]] 85 (34) | paaltjies1 = [[Blessing Muzarabani]] 2/42 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Brad Evans]] 43 (21) | paaltjies2 = [[Gudakesh Motie]] 4/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met 107 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/west-indies-vs-zimbabwe-44th-match-super-eights-group-1-1512762/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Jayaraman Madanagopal ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shimron Hetmyer]] (WI) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Shimron Hetmyer]] word die elfde Wes-Indiese kolwer wat sy 1&nbsp;500ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/t20-wc-shimron-hetmyer-gets-to-this-t20i-milestone/story |title=T20 World Cup: Shimron Hetmyer completes 1,500 T20I runs |publisher=Newsbytes |author=Gaurav Tripathi |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy teken ook die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Wes-Indië aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="WIvZIM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-wi-vs-zim-stats-hetmyer-spin-bash-and-west-indies-spin-trap-1525683 |title=Stats – Hetmyer's spin bash and West Indies' spin trap |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/shimron-hetmyer-breaks-chris-gayles-17-year-old-record-of-scoring-ws-no-9925376.html |title=Shimron Hetmyer Breaks His Own Record Of Scoring Fastest 50 For West Indies In T20 World Cup |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crex.com/cricket-records/shimron-hetmyer-makes-zimbabwe-realise-true-cost-of-dropped-catch-with-record-breaking-knock-699c6566f015fbe47aa68862 |title=Shimron Hetmyer Makes Zimbabwe Realise True Cost Of Dropped Catch With Record-Breaking Knock |publisher=Crex |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=4 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – West Indies |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken ook die hoogste T20I-telling in dié tyd deur enige span teen Zimbabwe aan.''<ref name="WIvZIM" /> * ''[[Brad Evans]] en [[Richard Ngarava]] (albei Zim) teken met 44 lopies die hoogste tiende paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="WIvZIM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-tenth-wicket-283522 |title=Highest partnership for the tenth wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe ly hul ergste T20I-nederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.<ref name="WIvZIM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/opposition/team-largest-margins/zimbabwe-9/twenty20-internationals-3 |title=Zimbabwe vs other countries T20Is Team Records – Largest Margins |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 176/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 177/1 (16.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Romario Shepherd]] 52* (37) | paaltjies1 = [[Lungi Ngidi]] 3/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Aiden Markram]] 82* (46) | paaltjies2 = [[Roston Chase]] 1/46 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-west-indies-47th-match-super-eights-group-1-1512765/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Aiden Markram]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Jason Holder]] en [[Romario Shepherd]] (albei WI) teken met 89 lopies die hoogste agtste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-jason-holder-romario-shepherd-special-in-vain-aiden-markram-tops-for-sa-1526065 |title=Stats – West Indies break their own sixes record, Shepherd piles up runs at No. 9 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-eighth-wicket-283558 |title=Highest partnership for the eighth wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 256/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZW}} | telling2 = 184/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Abhishek Sharma]] 55 (30) | paaltjies1 = [[Sikandar Raza]] 1/29 (3 boulbeurte) | lopies2 = [[Brian Bennett]] 97* (59) | paaltjies2 = [[Arshdeep Singh]] 3/24 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 72 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-zimbabwe-48th-match-super-eights-group-1-1512766/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]] | skeidsregters = Richard Kettleborough en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Hardik Pandya]] (Ind) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Suryakumar Yadav]] (Ind) teken sy 4&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/suryakumar-yadav-completes-4000-international-runs/ |title=Suryakumar Yadav completes 4,000 international runs |publisher=India Tribune |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="INDvZIM">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-zim-stats-india-record-their-highest-t20-world-cup-total-1526128 |title=Stats – India record their highest T20 World Cup total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="Highest_totals_IND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=6 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – India |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Brian Bennett]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Zimbabwe aan.''<ref name="INDvZIM" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=9 |title=High scores For ICC Men's T20 World Cup – Zimbabwe |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sikandar Raza]] word die eerste Zimbabwiese kolwer wat sy 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken. Hy word ná die [[Maleisië]]r [[Virandeep Singh]] ook die tweede krieketspeler wat sy 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sikandar-raza-becomes-first-cricketer-to-score-3000-runs-in-t20is-for-zimbabwe-ws-no-9932157.html |title=Sikandar Raza Creates History, Becomes 2nd Cricketer In The World To... |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Zimbabwe teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling aan.''<ref name="High_totals_ZIM" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13512576/t20-world-cup-india-stay-in-semi-final-hunt-after-beating-zimbabwe-with-south-africas-knockout-place-confirmed |title=T20 World Cup: India stay in semi-final hunt after beating Zimbabwe with South Africa's knockout place confirmed |publisher=Sky Sports |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Suid-Afrika haal sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd en sy vierde algeheel.''<ref name="NZvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/south-africa-vs-new-zealand-t20-world-cup-2026-semi-final-how-watch-live |title=SA vs NZ, T20 World Cup 2026 semi-final: Unbeaten Proteas take on dark horses New Zealand – where to watch live in South Africa |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Ali Asgar Nalwala |date=3 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Zimbabwe is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-zimbabwe-48th-match-super-eights-group-1-1512766/match-report |title=India win big to set up knockout clash with West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Maart 2026 | tyd = 15:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZW}} | telling1 = 153/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 154/5 (17.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sikandar Raza]] 73 (43) | paaltjies1 = [[Kwena Maphaka]] 2/21 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dewald Brevis]] 42 (18) | paaltjies2 = [[Sikandar Raza]] 3/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/south-africa-vs-zimbabwe-51st-match-super-eights-group-1-1512769/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Delhi]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sikandar Raza]] (Zim) | rondte = | loot = Zimbabwe het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die tweede wedstryd tussen twee Afrikaspanne in die tweede rondte van ’n T20I-wêreldbekertoernooi ná die 2022-toernooi (ook tussen Suid-Afrika en Zimbabwe).'' * ''[[Lungi Ngidi]] word die eerste Suid-Afrikaanse bouler wat sy 90ste T20I-paaltjie neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/lungi-ngidi-becomes-south-africas-highest-wicket-taker-in-t20is-ws-o-9936638.html |title=Lungi Ngidi Breaks Tabraiz Shamsi's Record, Becomes South Africa's Highest Wicket-Taker In T20Is |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-WI}} | telling1 = 195/4 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 199/5 (19.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Roston Chase]] 40 (25) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 2/36 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sanju Samson]] 97* (50) | paaltjies2 = [[Jason Holder]] 2/38 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-west-indies-52nd-match-super-eights-group-1-1512770/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Sanju Samson]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rovman Powell]] word die eerste Wes-Indiese kolwer wat sy 150ste T20I-ses aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/rovman-powell-completes-150-t20i-sixes-for-wi/story |title=Rovman Powell attains this sixes record for West Indies (T20Is) |publisher=Newsbytes |author=Rajdeep Saha |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref name="WIvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/new-highs-in-chasing-for-india-and-sanju-samson-at-t20-world-cup-2026-1526574 |title=Stats – New highs in chasing for India and Sanju Samson |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sanju Samson]] teken die hoogste individuelle T20I-wêreldbekertelling in dié tyd vir Indië tydens ’n lopiejaagtog aan.''<ref name="WIvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/sanju-samson-breaks-virat-kohlis-record-of-highest-score-by-indian-batter-in-run-chase-of-t20-world-cup-9937081.html |title=Sanju Samson Breaks Virat Kohli's Record Of Highest Score By Indian Batter In... |publisher=News 18 |author=Harshit Bisht |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken hul hoogste suksesvolle T20I-wêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals_IND" /><ref name="WIvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/full-list-highest-successful-run-chases-t20-world-cup-india-196-vs-west-indies-10559955/ |title=Highest successful run chases in T20 World Cup history: India’s 196 vs West Indies ranks third; Check full list |publisher=The Indian Express |date=2 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ind-vs-wi-india-west-indies-report-t20-world-cup-2026-summary-highlights-result-score-update/article70691326.ece |title=T20 World Cup 2026: Samson leads India into semifinals with five-wicket win over West Indies |publisher=The Hindu |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat sy derde agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd, sy sesde algeheel<ref name="WIvIND" /> en sy 20ste halfeindstryd in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2026/how-india-have-fared-in-the-semifinals-in-t20-world-cups-11167340 |title=How India Have Fared In T20 World Cup Semifinals So Far |publisher=NDTV |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Wes-Indië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-west-indies-52nd-match-super-eights-group-1-1512770/match-report |title=Samson special leads India into the semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} ==== Groep 2 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|Onb|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |3||3||0||0||+1.096||'''6''' |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Cr-NZ}} |3||1||1||1||+1.390||'''3''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-PK}} |3||1||1||1||–0.123||'''3''' |- |style="text-align:left"|{{Cr-LK}} |3||0||3||0||—1.950||'''0''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/pakistan-vs-new-zealand-41st-match-super-eights-group-2-1512759/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was die 50ste T20I-wedstryd tussen Nieu-Seeland en Pakistan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/new-zealand-vs-pakistan-live-score-super-8-t20-world-cup-nz-vs-pak-scorecard-colombo-weather-liveblog-13982255.html |title=New Zealand vs Pakistan Highlights T20 World Cup 2026: Match abandoned due to rain in Colombo |publisher=The First Post |date=21 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Daryl Mitchell]] (NZ) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/t20-world-cup-2026-new-zealand-second-favourite-team-indian-fans-support-daryl-mitchell/article70668552.ece |title=T20 World Cup 2026: Daryl Mitchell hopes Kiwis can ride wave of support as India’s ‘second favourite team’ |publisher=The Hindu |date=23 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is slegs die tiende T20I-wêreldbekerwedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is. }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Februarie 2026 | tyd = 15:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 146/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 95 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phil Salt]] 62 (40) | paaltjies1 = [[Dunith Wellalage]] 3/26 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dasun Shanaka]] 30 (24) | paaltjies2 = [[Will Jacks]] 3/22 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 51 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-england-42nd-match-super-eights-group-2-1512760/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 164/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 166/8 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 63 (45) | paaltjies1 = [[Liam Dawson]] 3/24 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 100 (51) | paaltjies2 = [[Shaheen Afridi]] 4/30 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-pakistan-45th-match-super-eights-group-2-1512763/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sam Nogajski ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Harry Brook]] (Eng) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Shadab Khan]] (Pak) teken sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aan. Hy word ook die eerste Pakistanse krieketspeler wat sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/shadab-khan-creates-history-for-pakistan-achieves-record-that-shahid-afridi-could-not-article-153686326 |title=Shadab Khan Creates History For Pakistan, Achieves Record That Shahid Afridi Could Not |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Harry Brook]] (Eng) teken sy eerste T20I-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/harry-brooks-first-ever-t20i-century-guides-england-to-two-wicket-super-8-win-over-pakistan-19857115.htm/amp |title=Harry Brook's maiden T20I century guides England to two-wicket Super 8 win over Pakistan |publisher=CNBC TV18 |author=Tarkesh Jha |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die 15de kolwer, eerste kaptein en derde Engelsman ná [[Alex Hales]] en [[Jos Buttler]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="PAKvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-brook-the-first-captain-to-score-a-t20-wc-century-1525831 |title=Stats – Brook the first captain to score a T20 WC century; England stay perfect vs Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/harry-brook-slams-his-maiden-t20i-ton/story |title=Harry Brook becomes first-ever captain with T20 World Cup century |publisher=Newsbytes |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer met ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal teen Pakistan.''<ref name="PAKvENG" /> * ''Brook word ná [[Dawid Malan]] en Jos Buttler die derde Engelse kolwer met ’n honderdtal in al drie die krieketformate.''<ref name="PAKvENG" /> * <span style="color:green">''Engeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/england-pakistan-t20-world-cup-2026-harry-brook-super-eight-match-result-news/article70672374.ece |title=ENG vs PAK, T20 World Cup Super 8s: England qualifes for semifinals as Brook’s century scripts tense win over Pakistan |publisher=The Hindu |author=Abhishek Saini |date=24 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Engeland word die eerste span wat vyf agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryde haal.''<ref name="PAKvENG" /> * ''Engeland haal ook vir die sesde keer die T20I-wêreldbekerhalfeindrondte.<ref name="PAKvENG" /><ref name="WIvIND" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 168/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 107/8 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Mitchell Santner]] 47 (26) | paaltjies1 = [[Maheesh Theekshana]] 3/30 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Kamindu Mendis]] 31 (23) | paaltjies2 = [[Rachin Ravindra]] 4/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 61 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-new-zealand-46th-match-super-eights-group-2-1512764/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Asif Yaqoob ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Rachin Ravindra]] (NZ) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mitchell Santner]] word die eerste Nieu-Seelandse krieketspeler wat sy 1&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken en sy 100ste T20I-paaltjie neem.''<ref name="NZvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-stats-sri-lanka-s-struggles-at-premadasa-1525964 |title=Stats – Sri Lanka's struggles at Premadasa |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=25 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/mitchell-santner-creates-history-becomes-first-new-zealand-player-to-score-1000-runs-and-take-100-wickets-in-t20is-article-153695787 |title=Mitchell Santner Creates History, Achieves Unprecedented Feat For New Zealand In T20Is |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Mitchell Santner en [[Cole McConchie]] (albei NZ) teken met 84 lopies die hoogste sewende paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="NZvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-seventh-wicket-283565 |title=Highest partnership for the seventh wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/sri-lanka-eliminated-t20-world-cup-pakistan-semifinal-scenarios-10552401/ |title=Sri Lanka eliminated from T20 World Cup after loss to New Zealand: What does this mean for Pakistan’s semifinal qualification scenario? |publisher=The Indian Express |date=25 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 159/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 161/6 (19.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Glenn Phillips]] 39 (28) | paaltjies1 = [[Will Jacks]] 2/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tom Banton]] 33 (24) | paaltjies2 = [[Rachin Ravindra]] 3/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/england-vs-new-zealand-49th-match-super-eights-group-2-1512767/full-scorecard Telkaart] | plek = [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Will Jacks]] (Eng) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Will Jacks]] (Eng) word ná [[Shane Watson]] (Aus) die tweede speler wat vir die vierde keer as speler van die wedstryd in ’n T20I-wêreldbekertoernooi aangewys word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/will-jacks-equals-shane-watsons-t20-world-cup-record/amp-11772231676530.html |title=Will Jacks equals Shane Watsons T20 World Cup record |publisher=Mint |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Februarie 2026 | tyd = 19:00 (SLST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 212/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 207/6 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sahibzada Farhan]] 100 (60) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 3/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Dasun Shanaka]] 76* (31) | paaltjies2 = [[Abrar Ahmed]] 3/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met vyf lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-pakistan-50th-match-super-eights-group-2-1512768/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Pallekele Internasionale Krieketstadion]], [[Pallekele]] | skeidsregters = Sam Nogajski en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Sahibzada Farhan]] (Pak) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sahibzada Farhan]] en [[Fakhar Zaman]] (albei Pak) teken met 176 lopies om die eerste paaltjie die hoogste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnerships" /><ref name="PAKvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-farhan-overtakes-kohli-matches-gayle-1526393 |title=Stats – Farhan overtakes Kohli, matches Gayle |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-fakhar-zaman-highest-partnership-record-t20-world-cup-pakistan-vs-srilanka/article70688694.ece |title=Sahibzada Farhan, Fakhar Zaman record highest partnership in T20 World Cup history |publisher=The Hindu |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sahibzada Farhan (Pak) word die eerste kolwer wat twee honderdtalle tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sahibzada-farhan-two-hundreds-same-t20-world-cup-century-record-pakistan-vs-sri-lanka/article70688777.ece |title=Sahibzada Farhan becomes first player to score two hundreds in a T20 World Cup edition |publisher=The Hindu |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Sahibzada Farhan teken ook die meeste lopies tydens ’n T20I-wêreldbekertoernooi aan.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/most-runs-in-a-t20-world-cup-sahibzada-farhan-breaks-virat-kohli-s-record-1526340 |title=Most runs in a T20 World Cup – Sahibzada Farhan breaks Virat Kohli's record |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-series/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Most runs in a series For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Pakistan teken hul hoogste T20I-wêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-men-s-t20-world-cup-89?team=7 |title=Highest totals For ICC Men's T20 World Cup – Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Pakistan teken ook hul hoogste T20I-telling in dié tyd teen Sri Lanka aan.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-highest-innings-totals/pakistan-7/twenty20-internationals-3 |title=Highest totals by Pakistan in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Abrar Ahmed]] (Pak) neem sy 50ste T20I-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.newsbytesapp.com/news/sports/abrar-ahmed-completes-50-t20i-wickets/story |title=Pakistan spinner Abrar Ahmed completes 50 T20I wickets: Key stats |publisher=Newsbytes |author=Parth Dhall |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Dasun Shanaka]] word die eerste Sri Lankaanse kolwer wat sy 100ste T20I-ses aanteken.''<ref name="PAKvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-mens-t20-world-cup-2026/cricket-news/highest-total-most-sixes-and-more-every-record-broken-in-the-pakistan-sri-lanka-t20-world-cup-fixture |title=Highest total, most sixes and more: Every record broken in the Pakistan-Sri Lanka T20 World Cup fixture |publisher=Wisden |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Om die halfeindrondte te haal moes Pakistan Sri Lanka op 147 lopies of minder beperk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/sri-lanka-vs-pakistan-50th-match-super-eights-group-2-1512768/match-report |title=Farhan and Fakhar get the win but not the semi-final spot for Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-despite-win-over-sri-lanka-2026-02-28/ |title=New Zealand reach semis after Pakistan eliminated from T20 World Cup |publisher=[[Reuters]] |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal sy vyfde T20I-wêreldbekerhalfeindstryd algeheel.''<ref name="NZvRSA" /> * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/pakistan-eliminated-t20-world-cup-sri-lanka-super-8-kandy-10558076/ |title=Pakistan knocked out of T20 World Cup after failing to restrict Sri Lanka below 147 in Super 8 game |publisher=The Indian Express |date=28 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad ontmoet het. Indien Pakistan vir die halfeindstryd en die eindstryd sou gekwalifiseer het, sou hulle in die eerste halfeindstryd gespeel het, wat soos die eindstryd – soos deur die Internasionale Krieketraad bepaal – op die [[R. Premadasa-stadion]] in [[Colombo]] beslis sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-mens-t20-world-cup-likely-from-february-7-to-march-8-1502118 |title=2026 Men's T20 World Cup likely from February 7 to March 8 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=9 September 2025 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c70n9kndlk6o |title=Men's T20 World Cup semi-finals – schedule & how to follow |publisher=[[BBC]] |author=Maisie Gallen |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 4 Maart – Kolkata | RD1-span01 = {{Cr-ZA}} | RD1-telling01 = 169/8 | RD1-span02 = '''{{Cr-NZ}}''' | RD1-telling02 = '''173/1''' | RD1-hofie02 = 5 Maart – Mumbai | RD1-span03 = {{Cr-EN}} | RD1-telling03 = 246/7 | RD1-span04 = '''{{Cr-IN}}''' | RD1-telling04 = '''253/7''' | RD2-hofie01 = 8 Maart – Ahmedabad | RD2-span01 = {{Cr-NZ}} | RD2-telling01 = 159 | RD2-span02 = '''{{Cr-IN}}''' | RD2-telling02 = '''255/5''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 4 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 169/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 173/1 (12.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Marco Jansen]] 55* (30) | paaltjies1 = [[Rachin Ravindra]] 2/29 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Finn Allen]] 100* (33) | paaltjies2 = [[Kagiso Rabada]] 1/28 (3 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-1512771/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Richard Illingworth en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Finn Allen]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Suid-Afrika het in sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://thestar.co.za/capeargus/sport/2026-02-26-south-africa-qualifies-for-icc-mens-t20-world-cup-semi-finals-after-defeating-west-indies/ |title=South Africa qualifies for ICC Men's T20 World Cup semi-finals after defeating West Indies |publisher=The Star |author=Ongama Gcwabe |date=26 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland en Suid-Afrika het mekaar vir die eerste keer in ’n T20I-wêreldbekerhalfeindstryd ontmoet.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-1512771/match-preview |title=South Africa strong favourites as quest for elusive silverware hots up |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=3 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Beide Nieu-Seeland en Suid-Afrika het die kans geniet om vir die tweede keer ’n T20I-wêreldbekereindstryd te haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/mens-t20-world-cup-2026/news/santner-backs-new-zealand-to-rise-to-the-occasion |title=Santner backs New Zealand to rise to the occasion |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Marco Jansen]] en [[Tristan Stubbs]] teken met 73 lopies die hoogste Suid-Afrikaanse sesde paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n T20I-wedstryd aan.''<ref name="RSAvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-semi-final-stats-finn-allen-smashes-fastest-t20-world-cup-hundred-1526880 |title=Stats – Finn Allen smashes fastest T20 World Cup hundred |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-sixth-wicket-283571 |title=Highest partnership for the sixth wicket in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Finn Allen]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Nieu-Seeland aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="RSAvNZ" /> * ''Hy teken ook die vinnigste T20I-wêreldbekerhonderdtal in dié tyd aan (in 33 aflewerings).''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/t20-world-cup-fastest-hundreds-1284121 |title=T20 World Cup – Fastest Hundreds in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Finn Allen word die 17de kolwer en derde Nieu-Seelander ná [[Brendon McCullum]] en Glenn Phillips wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="RSAvNZ" /> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal in ’n uitklopwedstryd aanteken.''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.com/sport/cricket/article/new-zealand-south-africa-finn-allen-t20-world-cup-semi-final-x25hkrmsw |title=Finn Allen hits 33-ball century as New Zealand demolish South Africa |publisher=The Times |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy teken ook die hoogste individuelle telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="RSAvNZ" /><ref name="Highest_totals_knockouts">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;final_type=1;final_type=3;final_type=4;orderby=batted_score;template=results;trophy=89;type=batting;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Tim Seifert]] en Finn Allen teken altesaam 46 lopies tydens een enkele T20I-wêreldbekertoernooi tussen hulle die meeste deur enige paartjie in dié tyd aan.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Dit is Nieu-Seeland se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Suid-Afrika ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/south-africa-vs-new-zealand-t20-world-cup-2026-semi-final-match-report |title=SA vs NZ, T20 World Cup 2026: South Africa’s campaign ends in semi-finals against rampaging New Zealand |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal vir die tweede keer ná die 2021-toernooi die T20I-wêreldbekereindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/new-zealand-vs-south-africa-1st-semi-final-1512771/match-report |title=Flying Finn launches NZ into the final with record ton |publisher=ESPNcricinfo |author=Deivarayan Muthu |date=4 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 253/7 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 246/7 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Sanju Samson]] 89 (42) | paaltjies1 = [[Will Jacks]] 2/40 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Jacob Bethell]] 105 (48) | paaltjies2 = [[Hardik Pandya]] 2/38 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-england-2nd-semi-final-1512772/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Allahudien Paleker ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Sanju Samson]] (Ind) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Indië het die eerste span geword wat in sy 20ste halfeindstryd in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie – verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/t20-world-cup-2026-india-create-history-with-record-20th-icc-tournament-semi-final-check-top-five-list-here-11772451911771.html |title=T20 World Cup 2026: India create history with record 20th ICC tournament semi-final; check top five list here |publisher=Mint |author=PN Vishnu |date=2 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit was Engeland se vyfde agtereenvolgende T20I-wêreldbekerhalfeindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/five-consecutive-semifinals-england-create-all-time-record-after-yet-another-t20-world-cup-sf-qualification-2026-02-25-1031573 |title=Five consecutive semifinals! England create all-time record after yet another T20 World Cup SF qualification |publisher=India TV |author=Varun Malik |date=25 Februarie 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Engeland en Indië het mekaar vir die derde agtereenvolgende keer in ’n T20I-wêreldbekerhalfeindstryd ontmoet.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/england-west-indies-india-kolkata-mumbai-b2929777.html |title=India set up T20 World Cup semi-final against England after edging West Indies |publisher=The Independent |date=1 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Suryakumar Yadav]] (Ind) speel in sy 150ste internasionale wedstryd.'' * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-eng-t20-world-cup-records-and-sixes-galore-in-a-high-scoring-semi-final-1527015 |title=Stats – Records and sixes galore in a high-scoring semi-final |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=5 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Jacob Bethell]] teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd vir Engeland aan (in 19 aflewerings).''<ref name="Fastest_Fifties" /><ref name="INDvENG" /> * ''Hy teken ook sy eerste T20I-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/sanju-samson-record-highest-score-t20-world-cup-knockouts-kohli-stats-semifinal/article70708176.ece |title=Highest individual scores in T20 World Cup knockouts: Bethell, Sanju Samson enter top five |publisher=The Hindu |date=6 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Hy word ook die 18de kolwer en vierde Engelsman ná [[Alex Hales]], [[Jos Buttler]] en [[Harry Brook]] wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting" /> * ''Ná [[Finn Allen]] (NZ) tydens dieselfde toernooi word hy ook die tweede kolwer wat ’n T20I-wêreldbekerhonderdtal in ’n uitklopwedstryd aanteken.''<ref name="INDvENG" /> * ''Hy teken ook die hoogste individuelle telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvENG" /><ref name="Highest_totals_knockouts" /> * ''Die 499 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd.''<ref name="INDvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-match-aggregates/icc-men-s-t20-world-cup-89 |title=Highest match aggregates For ICC Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat vir die vierde keer ’n T20I-wêreldbekereindstryd haal.''<ref name="INDvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/india-t20-world-cup-2026-final-fourth-time-most-appearance-record-stats/article70708745.ece |title=India becomes first team to qualify for four men’s T20 World Cup finals |publisher=The Hindu |date=6 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word ná Pakistan (in 2007 en 2009) en Sri Lanka (in 2012 en 2014) ook die derde span wat agtereenvolgende T20I-wêreldbekereindstryde haal en die eerste verdedigende wêreldkampioen wat daarin kon slaag.''<ref name="INDvENG" /> * ''Indië word die eerste span wat sy 15de eindstryd in internasionale kriekettoernooie – Kampioenetrofeë, krieketwêreldbeker- en T20I-wêreldbekertoernooie – haal.<ref name="INDvENG" /> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 8 Maart 2026 | tyd = 19:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 255/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 159 (19 boulbeurte) | lopies1 = [[Sanju Samson]] 89 (46) | paaltjies1 = [[James Neesham]] 3/46 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Tim Seifert]] 52 (26) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 4/15 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 96 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138/india-vs-new-zealand-final-1512773/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Richard Illingworth en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[James Neesham]] (NZ) speel in sy 100ste T20I-wedstryd.'' * ''Indië het in sy tweede agtereenvolgende T20I-wêreldbekereindstryd en sy vierde algeheel verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/2-trophies-1-defeat-indias-performance-in-t20-world-cup-finals-photo-gallery-153777655 |title=2 Trophies, 1 Defeat: India's Performance In T20 World Cup Finals |publisher=Times Now |author=Rishav Narang |date=7 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Nieu-Seeland het vir die tweede keer ná die 2021-toernooi in ’n T20I-wêreldbekereindstryd verskyn.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-new-zealand-reach-another-final-playing-the-new-zealand-way-1526947 |title=New Zealand do New Zealand things to beat the odds |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=6 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Abhishek Sharma]] (Ind) teken die vinnigste T20I-wêreldbekervyftigtal in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan (in 18 aflewerings).''<ref name="INDvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2026-india-rack-up-records-on-way-to-historic-title-1527423 |title=Stats – India rack up records on way to historic third T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Sanju Samson]] (Ind) teken die hoogste individuelle telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/list-of-records-broken-as-india-smash-255-runs-batting-first-in-t20-world-cup-final-vs-new-zealnd-2026-03-08-1033083 |title=List of records broken as India smash 255 runs batting first in T20 World Cup final vs New Zealand |publisher=India TV |author=Aditya Kukalyekar |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekeruitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Indië teken ook die hoogste telling in dié tyd in ’n T20I-wêreldbekereindstryd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-mens-t20-world-cup/record-alert-in-final-india-rewrite-t20-world-cup-history-vs-new-zealand/articleshow/129277293.cms |title=Record alert in final! India rewrite T20 World Cup history vs New Zealand |publisher=Times of India |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Dit is Indië se eerste T20I-wêreldbekeroorwinning oor Nieu-Seeland ooit.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Indië teken ook hul grootste T20I-wêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens aantal lopies aan.''<ref name="Largest_margins_IND" /><ref name="INDvNZ" /> * ''Nieu-Seeland ly hul ergste T20I-wêreldbekernederlaag in dié tyd volgens aantal lopies.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-men-s-t20-world-cup-89?opposition=5 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Men's T20 World Cup – vs New Zealand |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat die T20I-wêreldbekertrofee suksesvol verdedig, dit vir ’n derde keer wen en ook die eerste gasheer wat dit tuis wen.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/icc-t20-world-cup/india-becomes-first-team-to-defend-t20-world-cup-title-lift-trophy-at-home-126030800781_1.html |title=India becomes first team to defend T20 World Cup title, lift trophy at home |publisher=Business Standard |author=Anish Kumar |date=8 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''[[Suryakumar Yadav]], [[Jasprit Bumrah]], [[Hardik Pandya]], [[Shivam Dube]], [[Sanju Samson]], [[Mohammed Siraj]], [[Arshdeep Singh]], [[Kuldeep Yadav]] en [[Axar Patel]] word die volgende nege spelers wat die T20I-wêreldbekertitel twee keer kon wen, terwyl die Indiese afrigter [[Gautam Gambhir]] die eerste persoon word wat dit beide as speler en afrigter inpalm.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/9-india-stars-make-history-full-list-of-players-who-have-won-two-t20-world-cup-titles-13987464.html |title=India's history makers: Nine players secure their second T20 World Cup titles; check full list |publisher=First Post |date=9 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> * ''Suryakumar Yadav word die vierde Indiese kaptein ná [[Kapil Dev]], [[MS Dhoni]] en [[Rohit Sharma]] wat ’n IKR-toernooi kon inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/suryakumar-yadav-slaps-himself-after-joining-rohit-sharma-ms-dhoni-as-india-s-t20-world-cup-winning-captain-101773001438371.html |title=Suryakumar Yadav gives himself a few slaps after joining Rohit Sharma, MS Dhoni as India’s T20 World Cup-winning captain |publisher=Hindustan Times |author=Aditya Bhattacharya |date=9 Maart 2026 |accessdate=10 Maart 2026}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-wêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''{{Cr-IN}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al die 20 deelnemende nasionale krieketspanne in die T20I-wêreldbeker 2026. [[Lêer:2026 ICC Mens T20 World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-wêreldbeker 2026: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#7ae|Super Agt}} {{sleutel|#c46|Eerste rondte}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|+/– !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} || A/1 || 9 || 8 || 0 || 1 || 1812 || 1509 || +303 || 16 || — |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} || D/2 || 9 || 5 || 1 || 3 || 1368 || 1398 || –30 || 11 || — |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} || D/1 || 8 || 7 || 0 || 1 || 1388 || 1253 || +135 || 14 || — |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} || C/2 || 8 || 6 || 0 || 2 || 1426 || 1377 || +49 || 12 || — |- | colspan="12"| '''In die Super Agt uitgeskakel''' |- style="background:#7ae;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} || A/2 || 7 || 4 || 1 || 2 || 1027 || 950 || +77 || 9 || — |- style="background:#7ae;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Cr-WI}} || C/1 || 7 || 5 || 0 || 2 || 1302 || 1092 || +210 || 10 || — |- style="background:#7ae;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZW}} || B/1 || 7 || 3 || 1 || 3 || 941 || 1091 || –150 || 7 || — |- style="background:#7ae;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} || B/2 || 7 || 3 || 0 || 4 || 1159 || 1152 || +7 || 6 || — |- | colspan="12"| '''In die eerste rondte uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} || B || 4 || 2 || 0 || 2 || 617 || 572 || +45 || 4 || +1.523 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 731 || 648 || +83 || 4 || +0.889 |- style="background:#c46;" | 11 || style="text-align:left;"|{{Cr-US}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 685 || 622 || +63 || 4 || +0.788 |- style="background:#c46;" | 12 || style="text-align:left;"|{{Cr-IE}} || B || 4 || 1 || 1 || 2 || 493 || 484 || +9 || 3 || +0.150 |- style="background:#c46;" | 13 || style="text-align:left;"|{{Cr-XS}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 676 || 642 || +34 || 2 || +0.184 |- style="background:#c46;" | 14 || style="text-align:left;"|{{Cr-IT}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 559 || 697 || –138 || 2 || —1.020 |- style="background:#c46;" | 15 || style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 585 || 693 || –108 || 2 || –1.217 |- style="background:#c46;" | 16 || style="text-align:left;"|{{Cr-NP}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 607 || 612 || –5 || 2 || —1.349 |- style="background:#c46;" | 17 || style="text-align:left;"|{{Cr-AE}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 606 || 610 || –4 || 2 || −1.364 |- style="background:#c46;" | 18 || style="text-align:left;"|{{Cr-CA}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 597 || 740 || –143 || 0 || —2.426 |- style="background:#c46;" | 19 || style="text-align:left;"|{{Cr-NA}} || A || 4 || 0 || 4 || 0 || 537 || 766 || –229 || 0 || −3.108 |- style="background:#c46;" | 20 || style="text-align:left;"|{{Cr-OM}} || B || 4 || 0 || 4 || 0 || 466 || 674 || –208 || 0 || −4.845 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Pakistan}} [[Sahibzada Farhan]] | 383 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Tim Seifert]] | 326 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Sanju Samson]] | 321 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Ishan Kishan]] | 317 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Finn Allen]] | 298 |} | Meeste paaltjies:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | rowspan="2"| 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] | rowspan="2"| 14 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Varun Chakravarthy]] |- | rowspan="3"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Shadley van Schalkwyk]] | rowspan="3"| 13 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Zimbabwe}} [[Blessing Muzarabani]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Adil Rashid]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Men's T20 World Cup|T20I-wêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-2025-26-1502138 T20I-wêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-T20-World-Cup|title=2026 T20 World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Maart 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|39692558|2026 ICC Men's T20 World Cup}} {{Proteas (2026 T20I-wêreldbeker)}} {{Navigasie T20I-wêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-wereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Sri Lanka]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Indië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Sri Lanka]] [[Kategorie:T20I-wêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] 0ssdcutnzgt3rr2yhq5fl4jxxijjvis 0 388563 2896241 2843782 2026-04-22T09:55:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896241 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Four-swastika collage (transparent).png|duimnael|200px|Die swastika is 'n simbool met baie style en betekenisse. Dit word in baie kulture aangetref.]] [[Lêer:NSDAP-Logo.svg|duimnael|200px|Die gebruik van die swastika deur die [[Nazi|Nazi's]] en [[Neo-Nazisme|neo-Nazi's]] is die makliks herkenbare moderne gebruik van die simbool in die [[Weste]].]] Die '''swastika''', '''卐''' of '''卍''', is 'n simbool wat vandag in die [[Weste]] hoofsaaklik bekend is vanweë die gebruik daarvan deur die [[Nazi]]party.<ref>{{Cite news|date=2014-10-23|title=How the world loved the swastika – until Hitler stole it|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/magazine-29644591|access-date=2022-01-11}}</ref> Dit is 'n antieke [[godsdiens]]ikoon in verskeie [[Eurasië|Eurasiese]] kulture. Dit word gebruik as 'n simbool van goddelikheid en spiritualiteit in [[Indiese gelowe]], insluitende [[Hindoeïsme]], [[Boeddhisme]] en [[Djainisme]].<ref name="Sullivan2001p216" /><ref name="snodgrass82" /><ref name="Cort 2001 17">{{cite book |last=Cort |first=John E. |title=Jains in the World: Religious Values and Ideology in India |url= https://books.google.com/books?id=PZk-4HOMzsoC|publisher=[[Oxford University Press]] |date=2001 |isbn=978-0-19-513234-2 |page=17 |via=Google Books}}</ref><ref name="p.97" /><ref name="britswast" /> Die simbool is gewoonlik in die vorm van 'n [[kruis]], waarvan die arms ewe lank is en reghoekig op mekaar lê. Elke arm is in die middel teen 'n reghoek gebuig.<ref name="MigSym" /><ref name="CambDict" /> In die Westerse wêreld was dit tot in die 1930's 'n simbool van gunstigheid en goeie geluk.<ref name="bbcmag" /> Toe het die Duitse Naziparty 'n kloksgewyse vorm daarvan as embleem van die Ariese ras begin gebruik. Weens die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Holocaust]] verbind die Weste dit nou steeds met nazisme en [[antisemitisme]].<ref name="holocaust2009" /><ref name="wiener463" /> Dit word nou beskou as simbool van wit heerskappy<ref>{{cite book|first1=Karen|last1=Stollznow|title=On the Offensive: Prejudice in Language Past and Present|url=https://books.google.com/books?id=dsf3DwAAQBAJ&dq=Swastika+%2522symbol+of+white+supremacy%2522&pg=PA134|publisher=Cambridge University Press|date= 2020 |isbn=978-1-108-49627-8|page=134}}</ref><ref>{{cite book|first1=Lauren|last1=Langman|first2=George|last2=Lundskow|title=God, Guns, Gold and Glory: American Character and its Discontents|url=https://books.google.com/books?id=dk4PDQAAQBAJ&dq=Swastika+%2522symbol+of+white+supremacy%2522&pg=PA89|publisher=BRILL|date=2016|isbn=978-90-04-32863-1|page=89}}</ref> of bloot boosheid.<ref>{{cite book|first1=Janis|last1=Lander|title=Spiritual Art and Art Education|url=https://books.google.com/books?id=IH5iAgAAQBAJ&dq=swastika+%2522symbol+of+evil%2522&pg=PA28|publisher=Routledge|date=2013|isbn=978-1-134-66789-5|page=28}}</ref><ref>{{cite book|first1=Brady|last1=Wagoner|title=Symbolic Transformation: The Mind in Movement Through Culture and Society|url=https://books.google.com/books?id=HWeMAgAAQBAJ&dq=swastika+%2522symbol+of+evil%2522&pg=PA13|publisher=Routledge|date= 2009|isbn=978-1-135-15090-7|page=13}}</ref> As gevolg daarvan is die gebruik van die swastika in sommige lande, insluitende Duitsland, verbode. Dit bly egter 'n simbool van goeie geluk en vooruitgang in Hindoeïstiese, Boeddhistiese en Djainistiese lande soos [[Nepal]], [[Indië]], [[Mongolië]], [[Sri Lanka]], [[China]] en [[Japan]]. Dit word ook algemeen gebruik in Hindoeïstiese huwelikseremonies en [[Divali]]-vierings. Die woord "swastika" kom van [[Sanskrit]] स्वस्तिक ''swastika'', "bevorderlik vir welsyn".<ref name="etymology" /><ref name="britswast">[https://www.britannica.com/topic/swastika Swastika: SYMBOL], Encyclopædia Britannica (2017)</ref> In Hindoeïsme word die klokgewyse simbool, wat regs wys (卐), "swastika" genoem en simboliseer dit ''[[surya]]'' ("son"), vooruitgang en goeie geluk, terwyl die antikloksgewyse simbool, wat links wys (卍), '''''sauwastika''''' genoem word en die nag simboliseer, asook die [[Tantra|tantriese]] aspekte van die godin [[Kali]].<ref name="britswast" /> In [[Djainisme]] is dit die simbool van suparshvanatha, die sewende van 24 spirituele leerstellings, en in Boeddhisme simboliseer dit die gunstige voetspore van die [[Gautama Boeddha|Boeddha]].<ref name="britswast" /><ref name="silverblatt109" /><ref>{{cite book |first1=Mohan |last1=Pant |first2=Shūji |last2=Funo |title=Stupa and Swastika: Historical Urban Planning Principles in Nepal's Kathmandu Valley |url= https://books.google.com/books?id=W-K5_Z8qsJEC |date=2007 |publisher=National University of Singapore Press |isbn=978-9971-69-372-5 |page=231}}</ref> In verskeie groot [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] godsdienste simboliseer die swastika weerligstrale wat die god van die donderweer en koning van die gode verteenwoordig, soos [[Indra]] in [[Vediese religie|Vediese Hindoeïsme]], [[Zeus]] in die [[Griekse mitologie|antieke Griekse godsdiens]], [[Jupiter (mitologie)|Jupiter]] in die [[Romeinse mitologie|antieke Romeinse godsdiens]] en [[Thor]] in die [[Germaanse mitologie|antieke Germaanse godsdiens]].<ref name="Greg">{{cite book |last1=Greg |first1=Robert Philips |title=On the Meaning and Origin of the Fylfot and Swastika |url=https://archive.org/details/onmeaningandori00londgoog |date=1884 |publisher=Nichols and Sons |pages=[https://archive.org/details/onmeaningandori00londgoog/page/n11 6], 29}}</ref> Die simbool word aangetref in die [[argeologie]]se oorblyfsels van die [[Indusvalleibeskawing|Indusvallei-]]<ref>{{cite web|title=Faience button seal|url=https://www.harappa.com/indus4/45.html|quote=Faience{{Dooie skakel|date=Februarie 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} button seal (H99-3814/8756-01), met 'n swastikamotief op die vloer van kamer 202 (sloot 43).}}</ref> en [[Samarra-beskawing|Samarrabeskawing]], sowel as in vroeë [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] en [[Christelike]] kuns.<ref name="p.97" /> Dit is in verskeie [[Europa|Europese]] [[Taal|tale]] bekend as die ''fylfot'', ''gammadion'', ''tetraskelion'' of ''cross cramponnée'' ('n term in Anglo-Normaanse heraldiek); [[Duits]]: ''Hakenkreuz''; [[Frans]]: ''croix gammée''; [[Italiaans]]: ''croce uncinata''. In [[Mongools]] word dit хас (''chas'') genoem en hoofsaaklik op seëls gebruik. In [[Chinees]] word dit 卍字 (''wànzì'') genoem, wat beteken "simbool van alle dinge", in [[Japannees]] word dit ''manji'' uitgespreek, in [[Koreaans]] ''manja'' (만자) en in [[Viëtnamees]] ''vạn tự / chữ vạn''. Agting vir die swastikasimbool in Asiatiese kulture, in teenstelling met die stigma wat in die Weste daaraan kleef, het al tot misverstande en verkeerde vertolkings gelei.<ref name="bbcmag">{{cite magazine |url= https://www.bbc.com/news/magazine-29644591|title=How the world loved the swastika – until Hitler stole it |first=Mukti Jain |last=Campion |date=23 Oktober 2014 |magazine=BBC News Magazine}}</ref><ref name="Heller 2008">{{cite book |last1=Heller |first1=Steven |title=The Swastika: Symbol Beyond Redemption? |date=2008 |publisher=Allworth Press |location=New York |isbn=978-1-58115-507-5 }}</ref> == Etimologie en benamings == Die woord "swastika" is afgelei van Sanskrit, ''swasti'', wat saamgestel is uit ''su'' (सु: "goed, gunstig") en ''asti'' (अस्ति: "dit is" of "daar is").<ref name="Schliemann347" /> Die woord word sedert 500&nbsp;v.C. op die [[Indiese subkontinent]] gebruik. Dit is die eerste keer aangeteken deur die antieke linguis Panini in sy werk ''Ashtadhyayi''.<ref>{{cite book |last1=Zimmer |first1=Heinrich |title=Myths and Symbols in Indian Art and Civilization |year=2017 |publisher=Princeton University Press}}</ref> Dit word in ander tekse ook gespel ''svastika'',<ref>{{cite book |first1=F. R. |last1=Allchin |first2=George |last2=Erdosy |title=The Archaeology of Early Historic South Asia: The Emergence of Cities and States |url= https://books.google.com/books?id=Q5kI02_zW70C&pg=PA180 |date=1995 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-37695-2 |page=180}}</ref> ''suastika'', ens.<ref>First recorded 1871 (OED); alternative historical English spellings include ''suastika'', ''swastica'', and ''svastica''; see, for example: {{cite book |title=Notes and Queries|issue= 170|date= 31 March 1883 |url= https://books.google.com/books?id=C2AEAAAAYAAJ&pg=PA259 |publisher=Oxford University Press |page=259}}</ref> [[Lêer:Snoldelevsunwheel.jpg|duimnael|200px|'n Tekening van 'n swastika op die Snoldelevsteen, wat in [[Denemarke]] ontdek is (9de eeu).]] 'n Belangrike vroeë gebruik van die woord swastika in 'n Europese geskrif was in 1871 in 'n publikasie van Heinrich Schliemann, wat meer as 1&nbsp;800 antieke voorbeelde van die simbool en sy variante ontdek het naby die [[Egeïese See]] in sy soektog na die geskiedenis van [[Troje]]. Schliemann het dit aan die Sanskritwoord swastika gekoppel.<ref name="boissoneaultsm" /><ref>{{cite web |first=Douglas |last=Harper |date=2016 |url= http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=swastika |title=Swastika |work=Etymology Dictionary}}</ref>{{sfnp|Mees|2008|pp=57–58}} Die woord ''swasti'' verskyn gereeld in die [[Veda]]s en in die klassieke letterkunde, waar dit "gesondheid, geluk, sukses, vooruitgang" beteken, en dit as algemeen as 'n groet gebruik.<ref name="M-W" /><ref>[https://archive.org/stream/vedicconcordance00bloouoft#page/1053/mode/1up A Vedic Concordance], Maurice Bloomfield, Harvard University Press, pp. 1052–1054</ref> Die agtervoegsel ''ka'' is algemeen en kan verskeie betekenisse hê.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikisource.org/wiki/Page:Sanskrit_Grammar_by_Whitney_p1.djvu/494|title=Page:Sanskrit Grammar by Whitney p1.djvu/494 – Wikisource, the free online library|website=en.wikisource.org|access-date=2019-06-10}}</ref> Volgens Monier-Williams beskou baie geleerdes dit as 'n [[son]]simbool.<ref name="M-W" /> Die vroegste gebruik van die woord "swastika" is in Panini se ''Ashtadhyayi'', wat dit gebruik om 'n Sanskrit-taalreël te verduidelik, in die verband van 'n soort identifiseringsmerk aan 'n bees se oor.<ref name="Schliemann347" /> Die meeste geleerdes meen Panini het in of voor die 4de eeu&nbsp;v.C. gelewe,<ref>{{cite journal |first=Frits |last=Staal |date=April 1965 |title=Euclid and Pāṇini |journal=Philosophy East and West |volume=15 |issue=2 |pages=99–116|jstor=1397332 |doi=10.2307/1397332 }}</ref><ref>{{cite book |date=1998 |title=Pāṇini: A Survey of Research |last=Cardona |first=George |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1494-3 |page=268 |url= https://books.google.com/books?id=adWXhQ-yHQUC&pg=PA268 |via=Google Books}}</ref> moontlik in die 6de of 5de eeu&nbsp;v.C.<ref>{{cite encyclopedia |url= https://www.britannica.com/topic/Ashtadhyayi |title=Panini (Indian Grammarian) |date=2013 |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]}}</ref><ref>{{cite book |first=Hartmut |last=Scharfe |title=Grammatical Literature |url= https://books.google.com/books?id=2_VbnWkZ-SYC&pg=PA88 |date=1977 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=978-3-447-01706-0 |pages=88–89 |via=Google Books}}</ref> Die begrip van 'n "omgekeerde" swastika is onder Europese geleerdes moontlik in 1852 die eerste keer opgehaal deur Eugène Burnouf en aangehaal deur Heinrich Schliemann in ''Ilios'' (1880), gebaseer op 'n brief van Max Müller wat Burnouf aanhaal. Die term ''sauwastika'' word gebruik in die sin van "agterstevoor swastika" deur Eugène Goblet d'Alviella (1894).<ref>[http://sacred-texts.com/sym/mosy/mosy06.htm#page_40 ''The Migration of Symbols''], deur Eugène Goblet d'Alviella, (1894), p.40 by sacred-texts.com</ref> Ander name vir die term sluit in: * ''tetragammadion'' (Grieks: τετραγαμμάδιον), "kruisgammadion" (Latyn ''crux gammata''; Frans: ''croix gammée''), omdat elke arm die Griekse letter Γ ([[gamma]]) verteenwoordig.<ref name="MigSym" /> * "Kruis met hake" (Duits: ''Hakenkreuz''), "kruis met hoeke" (Duits: Winkelkreuz) of "krom kruis" (Duits: ''Krummkreuz''). * "Crampon-kruis" of "winkelhaakyster" in heraldiek, omdat elke arm lyk soos 'n haak wat gebruik is om wolwe mee te vang (Duits: Winkelmaßkreuz). * ''Fylfot'', hoofsaaklik in heraldiek en [[argitektuur]] * ''Tetraskelion'' (Grieks: τετρασκέλιον), letterlik "vierbenig".<ref>{{cite web |url= https://www.merriam-webster.com/dictionary/tetraskelion |title=tetraskelion |work=Merriam-Webster Dictionary |edition=Online |publisher=Encyclopædia Britannica Inc. |access-date=9 Februarie 2019}}</ref> * ''Ugunskrusts'' ([[Letties]] vir "vuurkruis"; ander name: Pērkonkrusts ("donderkruis"), "kruis van [[Perun]], ens. * "Draaiende stompe" ([[Navajo]], inheems Amerikaans): kan dui op oorvloed, vooruitgang, heling en geluk.<ref>{{cite web |url=http://indiancountrytodaymedianetwork.com/2013/08/07/melissa-codys-whirling-logs-dont-you-dare-call-them-swastikas-150782 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130811070916/http://indiancountrytodaymedianetwork.com/2013/08/07/melissa-codys-whirling-logs-dont-you-dare-call-them-swastikas-150782 |url-status=dead |archive-date=11 Augustus 2013 |title=Melissa Cody's Whirling Logs: Don't You Dare Call Them Swastikas |date=7 Augustus 2013 |work=Indian Country Today Media Network}}</ref> == Voorkoms == {{multiple image | align = right | image1 = Swastika.svg | width1 = 90 | alt1 = | caption1 = | image2 = Swastika right-facing.svg | width2 = 90 | alt2 = | caption2 = | footer = Links: Die sauwastika, wat links wys, is 'n heilige simbool in die [[Bon]]- en [[Mahayana]]-Boeddhisme. Regs: Die swastika, wat regs wys, is algemeen in Hindoeïsme, Djainisme en [[Sri Lanka]]anse Boeddhisme.<ref>{{cite book |first=John |last=Powers |title=Introduction to Tibetan Buddhism |url= https://books.google.com/books?id=cy980CH84mEC&pg=PA509 |date=2007 |publisher=Shambhala Press |isbn=978-1-55939-835-0 |page=509 |via=Google Books}}</ref><ref>{{cite book |first=Luciano |last=Chessa |title=Luigi Russolo, Futurist: Noise, Visual Arts, and the Occult |url= https://books.google.com/books?id=P2NGRnEFfmQC&pg=PA34 |date=2012 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-95156-3 |page=34 |via=Google Books}}</ref> }} Alle swastikas is gebuigde kruise gebaseer op 'n [[chiraal|chirale]] simmetrie (waar die spieëlbeelde van mekaar verskil), maar hulle het verskillende geometriese detail: as kompakte kruise met kort bene, as kruise met lang arms en as motiewe in 'n patroon van aaneengeskakelde lyne. Chiraliteit beskryf die afwesigheid van 'n spieëlbeeldsimmetrie. Die spieëlbeeldvorms word gewoonlik beskryf as 'n simbool wat links wys (卍) en een wat regs wys (卐). === Geskrewe karakters === {{multiple image | align = right | image1 = Cangjie NX.svg | width1 = 90 | alt1 = | caption1 = | image2 = Cangjie VX.svg | width2 = 90 | alt2 = | caption2 = | footer = Die karakters 卍 en 卐. }} Die sauwastika is as 'n standaardkarakter aanvaar in Chinees, "卍" ([[pinyin]]: ''wàn''), en is ook in verskeie ander [[Oos-Asië|Oos-Asiatiese tale]] opgeneem. In Japannees word dit ''manji'' genoem. Die sauwastika is ingesluit in die [[Unicode]]-karakters van twee tale: Chinees<ref>{{cite web|url= https://www.unicode.org/charts/PDF/U4E00.pdf#page=35&zoom=auto,-76,166 |title=CJK Unified Ideographs }} {{small|(4.83 MB)}}, ''The Unicode Standard, Version 4.1''. Unicode, Inc. 2005.</ref> en [[Tibettaans]]. In laasgenoemde is daar twee swastikas en twee sauwastikas (met of sonder vier kolletjies): ࿕, ࿗, ࿖, ࿘.<ref>[http://unicode-table.com/en/0FD5/ "Right-Facing Svasti Sign"] (click "next" three times)</ref> == Betekenis == Europese hipoteses van die swastika word gewoonlik behandel saam met [[kruis]]simbole in die algemeen, soos die godsdienstige sonkruis van die [[Bronstydperk]]. Daarbenewens was dit teenwoordig in simboolstelsels voordat [[skryfstelsel]]s gebruik is soos die Vinčastelsel,<ref>Paliga S., ''The tablets of Tǎrtǎria'' Dialogues d'histoire ancienne, vol. 19, n°1, 1993. pp. 9–43; [http://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1993_num_19_1_2073 (Fig. 5 on p. 28)]</ref> wat tydens die [[Neolitikum]] verskyn het.<ref>Freed, S.A. en R.S., "Origin of the Swastika", ''Natural History'', Januarie 1980, 68–75.</ref> [[Lêer:ShaveyZion1.jpg|duimnael|200px|'n Mosaïekswastika in 'n Bisantynse kerk in [[Israel]] wat opgegrawe is]] [[Lêer:Precessional north pole (Běijí 北极) in α Ursae Minoris, drawing a wàn 卍 in the four phases of time.svg|links|duimnael|240px|'n Benaderde voorstelling van ''Tiānmén'' (天門, Hemelpoort) of ''Tiānshū'' (天樞, Hemelspil) as die noordelike [[hemelpool]] met [[Polaris|α Ursae Minoris]] as die [[poolster]], met vier draaiende voorstellings van die [[sterrebeeld]] die [[Groot Beer]] in verskillende tydsfases. Die Hemelspil kan verteenwoordig word deur ''wàn'' (卍).]] === Noordpool === Volgens die Franse intellektueel René Guénon verteenwoordig die swastika die noordpool en die roterende bewewing om 'n onveranderlike spil (''axis mundi''), en eers tweedens verteenwoordig dit die [[son]] as 'n weerspieëlde funksie van die noordpool. As sulks is dit 'n simbool van die [[lewe]], van die verlewendigende rol van die opperste beginsel van die [[heelal]], die absolute [[God]], in verhouding tot die kosmiese orde. Dit verteenwoordig die aktiwiteit (die Hellenistiese ''[[Logos]]'', die Hindoeïstiese ''[[Om]]'', die Chinese ''[[Taoïsme|Taiyi]]'', "Groot Een") van die beginsel van die heelal in die vorming van die wêreld.<ref>{{cite book|last1=Guénon|first1=René|last2=Fohr|first2=Samuel D.|title=Symbols of Sacred Science|publisher=Sophia Perennis|year=2004|isbn=978-0-900588-78-5|pages=64–67, 113–117}}</ref> Volgens Guénon het die swastika in sy poolwaarde dieselfde betekenis van die [[jin en jang]] van die Chinese tradisie, en van ander tradisionele simbole van die werking van die heelal, insluitende die letters Γ ([[gamma]]) en G, wat die Groot Argitek van die Heelal van die [[Vrymesselary]] simboliseer.<ref>{{cite book|last1=Guénon|first1=René|last2=Fohr|first2=Samuel D.|title=Symbols of Sacred Science|publisher=Sophia Perennis|year=2004|isbn=978-0-900588-78-5|pages=113–117, 130}}</ref> Volgens die geleerde Reza Assasi verteenwoordig die swastika die ekliptiese noordpool wat om [[Zeta Draconis]] gesentreer is, met die sterrebeeld [[Draak (sterrebeeld)|Draak]] as een van sy strale. Hy meen dié simbool is later voorgestel as die vierperdewa van [[Mitraïsme|Mitras]] in die antieke [[Iran]]se kultuur. Hulle het geglo die kosmos word deur vier hemelse perde getrek wat in 'n kloksgewyse rigting om 'n vaste middelpunt draai. Hy stel voor dié idee het later floreer in Romeinse [[Mitraïsme]], want die simbool kom voor in Mitraïstiese [[ikonografie]] en [[sterrekunde]].<ref>{{cite journal|last=Assasi|first=Reza|title=Swastika: The Forgotten Constellation Representing the Chariot of Mithras|url=https://www.academia.edu/4087681|type=Supplement: Šprajc, Ivan; Pehani, Peter, reds. ''Ancient Cosmologies and Modern Prophets: Proceedings of the 20th Conference of the European Society for Astronomy in Culture''|journal=Anthropological Notebooks|volume=XIX|number=2|publisher=Slovene Anthropological Society|location=Ljubljana|year=2013|issn=1408-032X}}</ref> Volgens die [[Rusland|Russiese]] argeoloog Gennadi Zdanowitsj, wat van die oudste voorbeelde van die simbool in die [[Sintasjta-kultuur]] bestudeer het, simboliseer die swastika die heelal en verteenwoordig dit die draaiende sterrebeelde van die noordelike hemelpool, wat gesentreer is in [[Polaris|α Ursae Minoris]], veral die [[Klein Beer|Klein]] en [[Groot Beer]], of Ursa Minor en Ursa Major.<ref name="ru-sled.ru">Gennadi Zdanowitsj. [http://ru-sled.ru/o-mirovozzrenii-drevnix-zhitelej-strany-gorodov/ "О мировоззрении древних жителей «Страны Городов»"]. ''Русский след'', 26 Junie 2017.</ref> Net so, sê René Guénon, word die swastika geteken deur die Groot Beer te visualiseer in die vier fases van revolusie om die poolster.<ref>{{cite book|last1=Guénon|first1=René|last2=Fohr|first2=Samuel D.|title=Symbols of Sacred Science|publisher=Sophia Perennis|year=2004|isbn=978-0-900588-78-5|page=117}}</ref> === Komeet === [[Lêer:Mawangdui Astrology Comets Ms.JPG|duimnael|'n Voorstelling van komete uit die ''Boek van Sy'', [[Han-dinastie]], 2de eeu&nbsp;v.C.]] In hulle boek van 1985, ''Comet'', sê [[Carl Sagan]] en [[Ann Druyan]] die voorkoms van 'n draaiende [[komeet]] met 'n vierpuntige stert so vroeg as 2000&nbsp;v.C. kan verduidelik hoekom die swastika in die kulture van beide die [[Ou Wêreld]] en die [[Amerikas]] van voor [[Christophorus Columbus|Columbus]] aangetref word. In die [[Han-dinastie]] se ''Boek van Sy'' (2de eeu&nbsp;v.C.) word so 'n komeet uitgebeeld met 'n swastika-agtige simbool.<ref>{{Cite book|last1=Sagan|first1=Carl|url=https://archive.org/details/cometsaga00saga/page/181/mode/2up|title=Comet|last2=Druyan|first2=Ann|publisher=Random House|year=1985|isbn=0-394-54908-2|edition=1st|location=New York|pages=181–187|oclc=12080683}}</ref> Bob Kobres sê in 1992 in 'n verhandeling die swastika-agtige komeet in die boek uit die Han-dinastie is genoem 'n "fisantster met 'n lang stert", omdat dit soos 'n voël se poot of voetspoor gelyk het.<ref name="kobres" /> Soortgelyke vergelykings is in 1907 getref deur J.F. Hewitt,<ref>{{cite book|author=Hewitt|first=J. F.|url=https://books.google.com/books?id=QvQeAAAAMAAJ&q=peacock+foot+tracks+su+astika+flying+star+bird&pg=PA145|title=Primitive Traditional History: The Primitive History and Chronology of India, South-eastern and South-western Asia, Egypt, and Europe, and the Colonies Thence Sent Forth|publisher=J. Parker and Company|year=1907|volume=1|location=Oxford|pages=145}}</ref> sowel as in 'n artikel in 1908 in ''Good Housekeeping''.<ref>{{cite book |title=Good Housekeeping |volume=47 |year=1908 |publisher=C. W. Bryan & Company |url=https://books.google.com/books?id=zHgQcMFTSwsC&q=swastika%20chicken%20tracks&pg=PA421}}</ref> Kobres stel voorts 'n verband met mitologiese voëls en komete van buite China voor.<ref name="kobres" /> === Vier winde === In die kultuur van die [[Indiane]], veral die Pima van [[Arizona]], is die swastika 'n simbool van die vier winde. Die antropoloog Frank Hamilton Cushing sê onder die Pima word die simbool van die vier winde gemaak met 'n kruis met vier gebuigde arms (soos 'n gebreekte sonteken). Volgens hom is die swastika wat regs wys hoofsaaklik 'n verteenwoordiging van die sirkel van die vier windgode wat elk aan die punt van sy rigting staan.<ref>Frank Hamilton Cushing: "Observations Relative to the Origin of the Fylfot or Swastika", ''American Anthropologist'' vol. 9, no. 2, Junie 1907 [https://www.jstor.org/stable/659592?seq=1#metadata_info_tab_contents p335] by JSTOR</ref> == Voorgeskiedenis == [[Lêer:Swastika iran.jpg|duimnael|links|200px|'n 3&nbsp;200 jaar oue swastikahalsband wat in die noorde van [[Iran]] uitgegrawe is.]] Die vroegste bekende swastika is uit 10000&nbsp;v.C. Dit was deel van "'n ingewikkelde kronkelpatroon van saamgevoegde swastikas" wat op 'n ivoorbeeldjie van 'n voël op 'n terrein uit die laat [[Paleolitikum]] in [[Oekraïne]] ontdek is. Daar is voorgestel dat dit 'n gestileerde beeld van 'n [[ooievaar]] in vlug is.<ref>{{cite book |title=The Flight of the Wild Gander |last=Campbell |first=Joseph |year=2002 |page=117}}</ref> Omdat die beeld naby [[Fallus|falliese]] voorwerpe gekry is, kon dit ook 'n [[vrugbaarheid]]simbool gewees het.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/magazine-29644591|title=How the world loved the swastika – until Hitler stole it|first=Mukti Jain|last=Campion|work=BBC News|date=23 Oktober 2014|access-date=14 Februarie 2017}}</ref> In die berge van Iran is swastikas of spinwiele ontdek wat op klipmure uitgekrap is en na raming ouer as 7&nbsp;000 jaar is.<ref>''Persian Sea'' magazine (2014). [https://parssea.persianblog.ir/Dvbe4xKanwIp7mnqw7yn-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%86%D8%AC%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%8C-%D8%A8%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C "The global role of the swastika in Iranian treasures, idols and carpets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506210234/https://parssea.persianblog.ir/Dvbe4xKanwIp7mnqw7yn-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%86%D8%AC%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%8C-%D8%A8%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C |date= 6 Mei 2021 }}. Iranian Studies. Besoek op 19 April 2021. In [[Persies]].</ref><ref>{{Cite document |url= https://civilica.com/doc/541074/ |title= کتیبه های خوسف ولاخ مزار بیرجند، جک گویی پارتها (Parthians Joking) یا کتیبه های درست دینان سلطنت قباد؟ |journal= Civilica |language= fa |date= 25 September 1395 |access-date= 18 Februarie 2022 |archive-date= 20 Februarie 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220220152645/https://civilica.com/doc/541074/ |url-status= dead }}</ref> Spieëlbeeldswastikas (kloks- en antikloksgewys) is op keramiekpotte in [[Bulgarye]] ontdek en dateer na raming van 6000&nbsp;v.C.<ref>{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/4220126|title=Eight Thousand Years Ago Proto-Thracians Depicted the Evolution of the Divine – English|first=Stefania|last=Dimitrova|journal=Courrier of UNESCO|date=30 Januarie 1996|via=www.academia.edu}}</ref> Van die vroegste argeologiese bewyse van die swastika op die [[Indiese subkontinent]] kan teruggespeur word na 3000&nbsp;v.C.<ref name="Kathleen M. Nadeau 2010 87" /> Die ondersoekers het die moontlikheid gestel dat die swastika van Indië af weswaarts na [[Finland]], [[Skandinawië]], die [[Skotse Hoogland]] en ander dele van [[Europa]] versprei het.<ref>Staff (ndg) [https://www.ancient-code.com/researchers-find-the-swastika-predates-indus-valley-civilization/ "Researchers find the Swastika predates the Indus Valley Civilization"] ''Ancient Code''; citing :lead project investigator" Joy Sen from the Indian Institute of Technology Kharagpur</ref> In [[Engeland]] is klipsnywerk van die simbool uit die Bronstydperk ontdek op [[Ilkley Moor]], soos die [[Swastikasteen]]. Swastikas is ook gekry op erdewerk op argeologiese terreine in [[Afrika]], in die omgewing van [[Koesj]] en by die [[Jebel Barkal]]-tempels,<ref>Dunham, Dows "A Collection of 'Pot-Marks' from Kush and Nubia", Kush, 13, 131–147, 1965</ref> in ontwerpe uit die [[Ystertydperk]] van die Noord-[[Kaukasus]] en in Neolitiese [[China]].<ref name="xinhua" /><ref name="Daghlian Collection of Chinese Art" /> Ander Ystertydperkvoorbeelde van die swastika kan verbind word met Indo-Europese kulture soos die [[Illiriërs]],<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=NLcWAQAAIAAJ&q=swastika|title=The Illyrians: history and culture|first=Aleksandar|last=Stipčević|date=1977|publisher=Noyes Press|access-date=14 Februarie 2017|via=Google Books|isbn=978-0-8155-5052-5}}</ref> [[Indo-Irannese tale|Indo-Irannese]], [[Kelte]], [[Antieke Griekeland|Grieke]], [[Germane|Germaanse volke]] en [[Slawiërs]]. Die swastika is ook in die Koptiese tydperk in [[Antieke Egipte|Egipte]] aangetref. Op 'n tekstielstof van tussen 300 en 600&nbsp;v.C. is klein swastikas in die patroon te sien.<ref>{{cite web | url=https://collections.vam.ac.uk/item/O184378/textile-fragment-unknown/ | title=Textile fragment | publisher=V&A Museum | access-date=14 September 2017}}</ref> Die ''Tierwirbel'' (Duits vir "dieremaalkolk") is 'n kenmerkende motief in die Sentraal-Asië van die Bronstydperk, die Eurasiese [[steppe]] en later onder die [[Skitiërs|Skitiese]], [[Balkan|Baltiese]] en [[Germane|Germaanse]] kulture van die [[Ystertydperk]].<ref>{{cite web|author=Marija Gimbutas |url=http://www.vaidilute.com/books/gimbutas/gimbutas-07.html |title=The Balts before the Dawn of History |website=Vaidilute.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110165543/http://www.vaidilute.com/books/gimbutas/gimbutas-07.html |archive-date=10 Januarie 2012 }}</ref> Daarop is 'n roterende, simmetriese rangskikking van 'n dieremotief, dikwels vier voëlkoppe. <gallery class="center" widths="250" heights="200"> Beeld:The petroglyph with swastikas, in Geghama mountains, Armenia.jpg|'n Petroglief met swastikas uit [[Armenië]].<ref>{{cite web|url=http://www.fundamentalarmenology.am/Article/9/180/ROCK-CARVINGS-OF-ARMENIA.html|title=Rock Carvings of Armenia, Fundamental Armenology, v. 2, 2015, pp. 1-22|first=K.S.|last=Tokhatyan|publisher=Institute of History of NAS RA}}</ref> Beeld:IndusValleySeals swastikas.JPG|Swastikaseëls uit die Indusvalleibeskawing wat in die [[Britse Museum]] bewaar word. Beeld:Samarra bowl.jpg|Die Samarrabak in die [[Pergamonmuseum]] in [[Berlyn]]. Die swastika in middel van die ontwerp is 'n rekonstruksie.<ref>Freed, Stanley A. ''Research Pitfalls as a Result of the Restoration of Museum Specimens'', Annals of the New York Academy of Sciences, Volume 376, The Research Potential of Anthropological Museum Collections pp. 229–245, Desember 1981.</ref> </gallery> == Historiese gebruik == In [[Asië]] het die swastikasimbool omstreeks<ref name="Kathleen M. Nadeau 2010 87" /> 3000&nbsp;v.C. in die argeologiese rekords van die Indusvalleibeskawing verskyn.<ref name="Heller 2008" /><ref>{{cite book|title=Stupa and Swastika: Historical Urban Planning Principles in Nepal's Kathmandu Valley|page=16|author=Mohan Pant, Shūji Funo|publisher=NUS Press|url=https://books.google.com/books?id=W-K5_Z8qsJEC&q=swastika&pg=PR16|isbn=978-9971693725|year=2007}}</ref> Dit het ook in die kulture om die [[Swartsee|Swart-]] en [[Kaspiese See]] van die [[Bronstydperk|Brons-]] en [[Ystertydperk]] sy verskyning gemaak. In al dié kulture het die simbool blykbaar nie enige besonderse betekenis gehad nie en het dit voorgekom as net een vorm van 'n reeks soortgelyke simbole. In die [[Zoroastrisme|Zoroastriese]] godsdiens van [[Persië]] was dit 'n simbool van die wentelende son, oneindigheid of voortdurende skepping.<ref>{{Cite web|url=http://www.websters-dictionary-online.com/definitions/swastika|archive-url=https://archive.today/20130419073535/http://www.websters-dictionary-online.com/definitions/swastika?cx=partner-pub-0939450753529744%3Av0qd01-tdlq&cof=FORID%3A9&ie=UTF-8&q=swastika&sa=Search%23906|archive-date=19 April 2013|url-status=dead|title=Dictionary – Definition of swastika}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.unique-design.net/library/word/symbol.html|title=A symbol is a thought, a drawing, an action, an archetype, etcetera of the conceptualization of a thing that exists either in reality or in the imagination.|first=Morning Star Athbhreith Athbheochan Kwisatz Haderach|last=Druid|access-date=17 Februarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120205165736/http://www.unique-design.net/library/word/symbol.html|archive-date=5 Februarie 2012|url-status=dead}}</ref> Dit is een van die algemeenste simbole op die muntstukke van [[Mesopotamië]].<ref name="britswast" /> Die ikoon het 'n spirituele betekenis gehad in Indiese godsdienste soos Hindoeïsme, Boeddhisme en Djainisme.<ref name="p.97" /><ref name="britswast" /> === Suid-Asië === [[Lêer:Buddhist Swastika with 24 Beads.svg|duimnael|200px|'n Swastika met 24 krale, wat hoofsaaklik in [[Maleisië|Maleisiese]] Boeddhisme gebruik is.]] In '''[[Boeddhisme]]''' word die swastika beskou as 'n simbool van die gunstige voetspore van die [[Gautama Boeddha|Boeddha]].<ref name="britswast" /><ref name="silverblatt109" /> Die sauwastika, wat links wys, word dikwels aangetref op die bors, voete of palms van Boeddhabeelde. Dit is 'n simbool vir die Boeddha in baie dele van Asië en stem ooreen met die [[Dharma]]wiel.<ref name="snodgrass82" /> Die vorm simboliseer ewige siklusse, 'n tema wat in [[samsara]] aangetref word.<ref name="snodgrass82" /> Die swastikasimbool is algemeen in esoteriese [[tantra]]tradisies van Boeddhisme, asook in Hindoeïsme, waar dit aangetref word saam met [[chakra]]-teorieë en ander mediteringshulpmiddels.<ref name="Lander2013p27" /> Die kloksgewyse simbool is algemener en word aangetref in die [[Tibet]]taanse Bon-tradisie.<ref>{{cite book|author=Chris Buckley|title=Tibetan Furniture|url=https://books.google.com/books?id=TDfrAAAAMAAJ|year=2005|publisher=Sambhala|isbn=978-1-891640-20-9|pages=5, 59, 68–70}}</ref> Die swastika is 'n belangrike '''[[Hindoeïsme|Hindoeïstiese]]''' simbool.<ref name="p.97" /><ref name="britswast" /> Dit is algemeen voor ingange van huise en tempels, om die eerste bladsy van finansiële verklarings te merk en as [[mandala]]s vir rituele soos troues en om pasgeborenes te verwelkom.<ref name="britswast" /><ref name="Lander2013p27" /> Dit het 'n spesifieke betekenis vir [[Diwali]] en maak deel van die versierings uit.<ref>{{cite web |url=https://indiatribune.com/significance-of-swastika-in-diwali-celebrations/ |title=Significance of Swastika in Diwali celebrations |author=<!--Not stated--> |date=27 Oktober 2010 |website=indiatribune.com |access-date=11 November 2018 }}</ref> Beide die kloks- en antikloksgewyse swastika word in Hindoeïsme aangetref, met verskillende betekenisse. Dit word onderskeidelik die swastika en sauwastika genoem.<ref name="britswast" /> Die swastika is 'n sonsimbool ([[Surya]]), wat dui op die beweging van die son in Indië (die [[Noordelike Halfrond]]), waar dit skynbaar van die ooste af binnekom, dan smiddae na die suide beweeg en in die weste uitgaan.<ref name="britswast" /> Die sauwastika word minder gebruik. Dit dui die nag aan en in tantriese tradisies is dit 'n simbool vir die gosin [[Kali]], die skrikaanjaende vorm van die godin [[Durga]].<ref name="britswast" /> Die simbool verteenwoordig ook aktiwiteit, [[karma]], beweging, die wiel en in sommige gevalle die lotus.<ref name="Sullivan2001p216" /><ref name="snodgrass82" /> Volgens Norman McClelland kan sy simbolisme vir beweging en die son ontstaan het vanweë gedeelde prehistoriese kulturele wortels.<ref>{{cite book|author= Norman C. McClelland |title= Encyclopedia of Reincarnation and Karma|url =https://books.google.com/books?id=S_Leq4U5ihkC&pg=PA263 |year=2010 |publisher= McFarland |isbn=978-0-7864-5675-8|pages=263–264}}</ref> {{multiple image | align = center | direction = horizontal | header = 'n Swastika is algemeen in Hindoeïstiese tempels | header_align = center | image1 = A Hindu Swastika at Goa Lawah Temple Bali Indonesia.jpg | width1 = 275 | caption1 = Die ingang van die Goa Lawah-tempel in [[Bali]], [[Indonesië]]. | image2 = Jaipur 03-2016 38 Garh Ganesh Temple.jpg | width2 = 275 | caption2 = 'n Hindoeïstiese tempel in Rajasthan, [[Indië]]. }} [[Lêer:Jain Prateek Chihna.svg|duimnael|130px|'n Djainistiese simbool wat 'n swastika bevat.]] In '''[[Djainisme]]''' is dit die simbool van Suparshvanatha, die sewende ''tirthankara''.<ref name="britswast" /> Alle Djainstiese tempel- en heilige boeke moet die swastika bevat en seremonies begin en eindig gewoonlik met die vorming van swastikas met rys om die altaar. Lede gebruik rys om 'n swastika voor standbeelde te maak en plaas dan 'n offerande daarop; gewoonlik 'n ryp of gedroogde [[vrug]], 'n soetigheid, muntstuk of noot. Die vier arms van die swastika simboliseer die vier plekke waar 'n siel herbore kan word in [[samsara]], die siklus van geboorte en sterfte, voordat die siel [[Moksja (begrip)|moksja]] (redding) bereik as 'n [[siddha]] met die beëindiging van dié siklus.<ref name="Cort 2001 17" /> === Oos-Asië === Die twee swastikas (卍 en 卐)) word, minstens sedert die [[Liao-dinastie]] (907-1125), ingesluit by die [[Chinese karakter|Chinese skryfstelsel]] en is variante van 萬 of 万 (''wàn'' in [[Mandaryns]]), 만 (''man'' in [[Koreaans]], [[Kantonees]] en [[Japannees]]) en ''vạn'' in [[Viëtnamees]], wat beteken "10&nbsp;000".<ref>{{cite book | last =Kangxi Emperor | title =Kangxi Dictionary | date =1716 | location =Qing Empire | pages =156 | language =zh-hant | url =http://www.kangxizidian.com/kangxi/0156.gif }}</ref> [[Lêer:SwastikaCW.svg|duimnael|130px|Die ''chas''-simbool van Mongoolse [[sjamanisme]].]] Toe die Chinese skryfstelsel in die 8ste eeu in [[Japan]] bekend gestel is, is die swastika in die Japannese taal en kultuur opgeneem. Dit word algemeen die ''manji'' (letterlik "10&nbsp;000-karakter") genoem. Sedert die [[Middeleeue]] word dit as ''mon'' (wapen) deur verskeie Japannese families gebruik.<ref>(Japanese) Hitoshi Takazawa, ''Encyclopedia of Kamon'', Tōkyōdō Shuppan, 2008. {{ISBN|978-4-490-10738-8}}.</ref> Op Japannese [[kaart]]e word 'n swastika (horisontaal, wat links wys) gebruik om Boeddhistiese tempels aan te dui. Die swastika wat regs wys, word dikwels ''gyaku manji'', "omgekeerde swastika", genoem asook ''migi manji'' "regs-swastika" of ''kagi jūji'' "hoekkruis". In Chinese en Japannese [[kuns]] word die swastika dikwels as deel van 'n herhalende patroon aangetref. Een bekende patroon, ''sayagata'' in Japannees, bestaan uit swastikas wat link en regs wys en deur lyne verbind word.<ref>"Sayagata　紗綾形". ''[http://www.aisf.or.jp/~jaanus/deta/s/sayagata.htm Japanese Architecture and Art Net Users System]''.</ref> === Noord-Europa === 'n Voorwerp wat baie soos 'n hamer of dubbele byl lyk, word uitgebeeld onder die magiese simbole op die tromme van '''[[Sami]]'''-[[Sjamanisme|sjamane]]. Dit is voor die [[Christendom]] in hulle godsdienstige rituele gebruik. Soms is 'n manlike figuur op die tromme gebruik met 'n hameragtige voorwerp in een van die hande, en soms lyk dit meer soos 'n kruis met haakpunte, of 'n swastika.<ref name="DAVIDSON83" /> Die swastikavorm (ook 'n ''fylfot'' genoem) verskyn op verskeie '''[[Germane|Germaanse]]''' en '''[[Wiking]]'''-artefakte uit die Migrasietydperk. Die heidense [[Angel-Saksers|Anglo-Saksiese]] skeepsgraf by [[Sutton Hoo]], [[Engeland]], bevat talle items met 'n swastika op.<ref name="DAVIDSON83" /> Die Engelse [[Folklore|folkloris]] Hilda Ellis Davidson meen die swastika is geassosieer met Thor en hou moontlik verband met die sonkruis van die Bronstydperk.<ref name="DAVIDSON83" /> Sy haal "baie voorbeelde" aan van die swastikasimbool op Anglo-Saksiese grafte uit die heidense tydperk, veral op verassingsurne uit die begraafplase van [[Oos-Anglië]].<ref name="DAVIDSON83" /> Volgens haar is dit so versigtig en kunstig aangebring dat dit 'n spesiale betekenis as 'n begrafnissimbool moes hê.<ref name="DAVIDSON83" /> {{multiple image | total_width = 220 | image_style = border:none; | image1 = ReceBogaSwargi.svg | width1 = 96 | image2 = Slavic swastika.svg | width2 = 96 | image3 = Slavic swastika 2.svg | width3 = 96 | footer = Hande van [[Swarog]] ([[Pools]]: ''Ręce Swaroga'')<ref>{{cite book |last=Grzegorzewic |first=Ziemisław |year=2016 |title=O Bogach i ludziach. Praktyka i teoria Rodzimowierstwa Słowiańskiego |trans-title=About the Gods and people. Practice and theory of Slavic Heathenism |language=pl |location=Olsztyn |publisher=Stowarzyszenie "Kołomir" |page=57 |isbn=978-83-940180-8-5}}</ref> met swastikas; Donderkruis of Kruis van [[Peroen]], kloks- en antikloksgewys. }} Volgens die skilder Stanisław Jakubowski is die "klein son" (Pools: ''słoneczko'') 'n vroeë '''[[Slawiërs|Slawiese]]''' heidense simbool van die son; hy sê dit is gegraveer op houtmonumente wat naby die finale rusplekke van gevalle Slawiërs gebou is om die ewige lewe te simboliseer. Die simbool is die eerste keer te sien in sy versameling van vroeë Slawiese simbole en argitektuur, wat hy genoem het ''Prasłowiańskie motywy architektoniczne'' ("Vroeë Slawiese Argitektoniese Motiewe"). Sy werk is in 1923 gepubliseer deur 'n uitgewer wat toe in [[Krakow]] gebaseer was.<ref name="Old Slavic Symbols" /> [[Lêer:Конец полотенца. Браное ткачество. Конец XIX века. Великоустюгский район.jpg|duimnael|links|130px|'n 19de-eeuse Russiese borduurwerk.]] [[Lêer:Kolovrat (Коловрат) Swastika (Свастика) - Rodnovery.svg|duimnael|130px|''Kolowrat'' ([[Russies]]: коловрат, "spinwiel"); Pools: ''słoneczko'', "klein son".]] In [[Rusland]] was die swastika voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n geliefde teken van die laaste Russiese keiserin, [[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt|Aleksandra Fjodorowna]]. Sy het dit vir geluk neergesit waar sy kon, onder meer in die [[Ipatijef-huis]], waar die gesin [[Moord op die Romanofs|tereggestel is]]. Daar het sy ook 'n swastika geteken op die muurpapier bo die bed waar die [[Aleksei Nikolajewitsj, tsarewitsj van Rusland|tsarewitsj]] blykbaar geslaap het.<ref>Pierre Gilliard. Тринадцать лет при русском дворе = ''Dertien Jaar aan die Russiese Hof''. – М.: «Захаров», 2006. – {{ISBN|5-8159-0566-6}}. – p. 175.</ref> Dit was ook vir 'n ruk gewild onder sekere kunstenaars en politieke en weermaggroepe.<ref>{{cite web|url=http://www.e-reading.org.ua/bookreader.php/118972/Akunov_-_Baron_fon_Ungern_-_Belyii_bog_voiiny.html|title=Книга: Барон фон Унгерн – Белый бог войны|first=Акунов|last=Вольфганг|work=e-reading.org.ua|access-date=14 Februarie 2017}}</ref> In die oorlog het dit egter verbind geraak met die Duitse besetting.<ref name="echoMsk" /> In die moderne Rusland beteken die woord коловрат (''kolowrat'') letterlik "spinwiel". Dit word egter algemeen met die swastika verbind, hoewel geen etnografiese bronne dit bevestig nie.<ref name="echoMsk" /><ref>{{cite book|chapter=Kolovortъ; кolovьrtъ |chapter-url=http://etymolog.ruslang.ru/doc/essja10.pdf |title=Etymological dictionary of Slavic languages |editor-first=Oleg|editor-last=Trubachyov |location=Moskou |publisher= Nauka |year= 1983 |volume=10 |pages=149, 150 |language=ru }}</ref> Die Russiese [[Neo-Nazisme|neo-Nazi]]-groep Russiese Nasionale Eenheid se tak in [[Estland]] is amptelik onder die naam "Kolowrat" geregistreer en het in 2001 'n ekstremistiese koerant onder dieselfde naam gepubliseer.<ref name="Lihachev" /> In 'n misdaadondersoek is bevind die koerant het verskeie rassistiese skeldname bevat.<ref>{{cite book|last1=Mudde|first1=Cas|title=Racist Extremism in Central and Eastern Europe|page=61}}</ref> Die bronstitelprent op die '''[[Kelte]]''' se Batterseaskild, 'n rituele voorchristelike skild (omstreeks 350-50&nbsp;v.C.) wat in die [[Teems]]rivier naby die Batterseabrug ontdek is, bevat 27 swastikas in brons en rooi emalje.<ref>{{cite web|url=http://www.thebritishmuseum.ac.uk/compass/ixbin/hixclient.exe?_IXDB_=compass&_IXSR_=wt9&_IXSS_=%2524%2bwith%2ball_unique_id_index%2bis%2b%2524%3dOBJ1172%26_IXNOMATCHES_%3dgraphical%252fno_matches%252ehtml%26_IXMAXHITS_%3d1%26_IXDB_%3dcompass%26_IXSESSION_%3d7q_PyrzUX1l%26_IXFIRST_%3d1&_IXFIRST_=1&_IXMAXHITS_=1&_IXSPFX_=graphical/full/&_IXimg=ps260150.jpg&submit-button=summary|title=The Battersea Shield|publisher=[[Britse Museum]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070324011256/http://www.thebritishmuseum.ac.uk/compass/ixbin/hixclient.exe?_IXDB_=compass|archive-date=24 Maart 2007}}</ref> 'n [[Ogham]]steen wat in [[Ierland]] ontdek is, is verander in 'n vroeë Christelike grafsteen en is versier met onder meer twee swastikas.<ref>{{cite web |url=http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aglis_1.html |title=CISP entry |publisher=Ucl.ac.uk |access-date=2 Maart 2010 |archive-date=17 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091017081000/http://www.ucl.ac.uk/archaeology/cisp/database/stone/aglis_1.html |url-status=dead }}</ref> Die Book of Kells (omstreeks 800&nbsp;n.C.) bevat swastikavormige versierings. Aan die noordelike punt van die vlei Ilkley Moor in [[Wes-Yorkshire]] is daar 'n swastikavormige patroon wat op 'n steen uitgegrawe is en as die [[Swastikasteen]] bekend is.<ref>{{cite web|url=http://www.aenigmatis.com/prehistoric-sites/england/england-3.htm|title=Megalithic Sites in England – Photo Archive|author=Martin J Powell}}</ref> === Grieks-Romeinse oudheid === Talle los en verbinde swastikamotiewe kom op antieke Griekse geboue, klere en muntstukke voor. Daar is ook vergulde spelde uit die 8ste&nbsp;eeu wat met swastikas versier is.<ref>Biers, W.R. 1996. ''The Archaeology of Greece'', p. 130. Cornell University Press, Ithaca/Londen.</ref> Verwante simbole in klassieke Westerse argitektuur sluit in die kruis en ander swastikavorms. In Grieks-Romeinse kuns en argitektuur en in Romaanse en Gotiese kuns in die Weste is geïsoleerde swastikas redelik skaars; dit word eerder aangetref as 'n herhaalde element in 'n randpatroon of [[mosaïek]]werk. Die swastika verteenwoordig dikwels voortdurende beweging, soos van 'n wind- of watermeul. 'n Ontwerp van geskakelde swastikas is een van verskeie mosaïekwerke op die vloer van die katedraal van [[Amiens]], [[Frankryk]].<ref>Robert Ferré. "[http://www.labyrinth-enterprises.com/amiens.html Amiens Cathedral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080207145025/http://www.labyrinth-enterprises.com/amiens.html |date= 7 Februarie 2008 }}". ''Labyrinth Enterprises''.</ref> 'n Rand van geskakelde swastikas was 'n algemene motief in Romeinse argitektuur<ref>Gary Malkin. "[http://romanbristol.tripod.com/avon/tockington.html Tockington Park Roman Villa]{{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040521150446/http://romanbristol.tripod.com/avon/tockington.html |date=21 Mei 2004 }}". ''The Area of Bristol in Roman Times''. 9 Desember 2002.</ref> en kan gesien word in meer onlangse geboue as 'n [[Neo-Klassisisme|neoklassieke]] element. Daar was ook swastikas op die vloere van [[Pompeji]].<ref>Lara Nagy, Jane Vadnal, "Glossary Medieval Art and Architecture", [http://www.pitt.edu/~medart/menuglossary/greekkey.htm "Greek key or meander"], University of Pittsburgh 1997–1998.</ref> <gallery class="center" widths="200" heights="200px" caption="Grieks-Romeinse voorbeelde"> Beeld:Tetraskele.svg|'n Griekse tetraskelion. Beeld:Meander Swastika.svg|'n Kronkelpatroon van swastikas. Beeld:Greek Silver Stater of Corinth.jpg|'n Swastika op 'n Griekse silwermuntstuk uit antieke [[Korinthe]], 6de eeu v.C. </gallery> === Illiriërs === Die swastika was algemeen onder die Illiriërs en het die son gesimboliseer. Die sonkultus was hulle hoofkultus; die son is verteenwoordig deur die swastika in 'n kloksgewyse beweging, wat die beweging van die son aangedui het.<ref>{{cite book|last=Stipčević|first=Aleksandar|title=The Illyrians: history and culture|year=1977|publisher=Noyes Press|isbn= 978-0-8155-5052-5|pages=182, 186|url=https://books.google.com/books?id=NLcWAQAAIAAJ&q=swastika}}</ref> === Armenië === In [[Armenië]] is die swastika die antieke simbool van ewigheid en ewige lig (dus God). Swastikas in Armenië is ontdek op petrogliewe van die [[Kopertydperk]], voor die [[Bronstydperk]]. In die Bronstydperk het dit voorgekom op kookpotte, belde, medaljes en ander voorwerpe.<ref>T. Wilson [https://archive.org/details/theswastika00wilsuoft The swastika, the earlist known symbol and its migrations], pp. 807, 951</ref> Swastikas kan ook gesien word op vroeë Middeleeuse kerke en forte, insluitende die hooftoring in Armenië se historiese hoofstad, Ani.<ref name="Concise Armenian Encyclopedia p. 663" /> Dieselfde simbool word aangetref op Armeense tapyte en stene en op Middeleeuse manuskripte, sowel as op moderne monumente as 'n simbool van ewigheid.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Epec69LGa0IC&q=symbol+of+eternity+modern+armenia&pg=PA148|title=Armenia|isbn=978-1-84162-345-0|last1=Holding|first1=Nicholas|last2=Holding|first2=Deirdre|year=2011}}</ref> === Middeleeuse en vroeë moderne Europa === Swastikavorms is gevind op talle artefakte van die Europese [[Ystertydperk]].<ref name="Concise Armenian Encyclopedia p. 663" /><ref>Jacob G. Ghazarian (2006), ''[https://books.google.com/books?id=cKHYAAAAMAAJ&q=%22Armenian+symbol+of+eternity%22&redir_esc=y The Mediterranean legacy in early Celtic Christianity: a journey from Armenia to Ireland]'', Bennett & Bloom, pp. 263, p. 171</ref><ref>K. B. Mehr, M. Markow, ''Mormon Missionaries enter Eastern Europe'', Brigham Young University Press, 2002, pp. 399, p. 252</ref> In die Christendom word die swastika gebruik as 'n weergawe met hoeke van die [[Christelike kruis]], die simbool van Christus se oorwinning oor die dood. Sommige Christelike kerke wat in die Romaanse en Gotiese tydperke gebou is, is met swastikas versier, na aanleiding van vroeëre Romeinse ontwerpe. Swastikas word vertoon in 'n mosaïek in die Sint Sofia-kerk in [[Kijif]], [[Oekraïne]], wat van die 12de&nbsp;eeu dateer. Hulle is ook as 'n herhalende ornamentele motief te sien op 'n graftombe in die Basilika van Sint Ambrosius in [[Milaan]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=n8YNAQAAIAAJ&q=Basilica+of+St.+Ambrose+in+Milan+swastika&pg=PA541|title=The Open Court|last=Carus|first=Paul|date=1907|publisher=Open Court Publishing Company|language=en}}</ref> 'n Plafon wat in 1910 in die Kerk van Sint Laurentius in [[Grenoble]], Frankryk, geverf is, vertoon baie swastikas. Dit kan vandag besoek word omdat die kerk die stad se argeologiese museum is. In die [[Pools-Litause Gemenebes|Eerste Republiek van Pole]] was die swastika 'n gewilde simbool onder die adel. Volgens kronieke het die [[Roes (volk)|Roes]]-prins [[Oleg van Kiëf|Oleg]], wat [[Konstantinopel]] in die 9de&nbsp;eeu aangeval het, sy skild (met 'n groot rooi swastika daarop geverf) aan die stad se poorte vasgespyker.<ref name="distedu.ru" /> Verskeie adellike huise, soos die Boreyko, Borzym en Radziechowski van Roetenië, het ook swastikas as hulle familiewapens gehad. Die swastika is ook deur edelmanne in [[Pole]] en [[Oekraïne]] as heraldiese simbool gebruik. In die 19de eeu was die swastika een van die [[Russiese Ryk]] se simbole en is dit op muntstukke as 'n agtergrond vir die Russiese arend gebruik.<ref name="klk.pp.ru">{{cite web |url=http://klk.pp.ru/2007/01/26/svastika_istoricheskie_korni.html |author=Vladimir Nikolaevich |title=The Swastika, the historical roots |publisher=Klk.pp.ru |language=ru |access-date=2 Maart 2010 |archive-date=22 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090822003629/http://klk.pp.ru/2007/01/26/svastika_istoricheskie_korni.html |url-status=dead }}</ref><ref name="ruskolan.xpomo.com" /> <gallery class="center" widths="200px" heights="200px" caption="Europese gebruik van die swastika"> Beeld:Bashkort symbol of Sun.svg|Die [[Basjkiriërs|Basjkierse]] simbool van die son en vrugbaarheid. Beeld:Ancient Roman Mosaics Villa Romana La Olmeda 007 Pedrosa De La Vega - Saldaña (Palencia).JPG|Antieke Romeinse mosaïeke in [[Spanje]]. Beeld:Swastika2.JPG|'n Swastika op 'n Romeinse mosaïek in [[Kroasië]]. Beeld:Laimas krusts Lielvardes josta.jpg|'n Swastika op 'n gordel, [[Letland]]. </gallery> === Afrika === Swastikas kan in verskeie kulture van [[Afrika]] gesien word. In [[Ethiopië]] is 'n swastika uitgekerf in die venster van 'n beroemde 12de-eeuse rotskerk in [[Lalibela]]. In [[Ghana]] is die swastika een van die simbole van die [[Akan (volk)|Akan-volke]]. Dit is aangetref in die [[Asjantiryk|Asjanti]] se goudgewigte en klere.<ref>Claire Polakoff. ''Into Indigo: African Textiles and Dyeing Techniques''. 1980</ref> <gallery class="center"> Beeld:Brooklyn Museum 74.218.25 Weight.jpg|'n [[Asjantiryk|Asjanti]]-gewig in Afrika. Beeld:Ghana-nkontim.svg|'n Simbool van die [[Akan (volk)|Akan]] wat getrouheid en bereidheid om te dien verteenwoordig. Beeld:Skastika symbol in the window of Lalibela Rock hewn churches.jpg|'n Swastikavorm in 'n kerk in [[Lalibela]]. </gallery> === Amerikas === [[Lêer:1907 Postcard with Navajo Swastika Good Luck.jpg|duimnael|200px|'n Poskaart uit 1907 wys die Navajo se simbool vir goeie geluk.]] Die swastika is 'n [[Navajo]]-simbool vir goeie geluk. Dit is in [[Arizona]] op padtekens van die deelstaat gebruik.<ref>{{Cite web|url=https://www.route66news.com/2006/10/26/swastikas-on-old-arizona-road-maps/|title=Swastikas on old Arizona road maps?|last=Warnick|first=Ron|date=2006-10-26|website=Route 66 News|language=en-US|access-date=2019-09-05}}</ref> == Vroeë 20ste eeu == {{CSS image crop |Image = Swastikas on the wedding dress, British colony, 1910.jpg |bSize = 1000 |cWidth = 220 |cHeight = 160 |oTop = 280 |oLeft = 280 |Location = left |Description = Swastikas op 'n trourok as simbole van geluk, Britse kolonie, 1910. }} In die Westerse wêreld het die simbool 'n oplewing beleef ná argeologiese werk in die 19de eeu deur Heinrich Schliemann, wat die simbool ontdek het op die terrein van antieke [[Troje]] en dit verbind het met die antieke migrasies van Proto-Indo-Europeërs, wie se taal nie verniet deur Duitse taalhistorici "Proto-Indo-Germaans" genoem is nie. Hy het dit verbind met soortgelyke vorms wat in Duitsland op antieke potte gevind is en het geteoretiseer dat die swastika 'n "belangrike godsdienssimbool van ons verre voorvaders" was. Hy het dit verder verbind met antieke [[Teutone]], Grieke uit die tyd van [[Homeros]], en Indiërs van die [[Vediese tydperk]].<ref>Schliemann, H, ''Troy and its remains'', Londen: Murray, 1875, pp. 102, 119–120.</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/library/arts/072900tank-swastika.html|title=One of the World's Great Symbols Strives for a Comeback|first=Sarah|last=Boxer|date=29 Junie 2000|access-date=7 Mei 2012 |publisher=The New York Times|work=Think Tank}}</ref> Teen die vroeë 20ste eeu is dit wêreldwyd gebuik as 'n simbool van goeie geluk en sukses. Schliemann se werk het gou verstrengel geraak met die politieke ''völkische'' beweging, wat die swastika as 'n simbool van die "[[Ariese ras]]" gebruik het. Sedert die aanvaarding daarvan deur die [[Nazi-party]] van [[Adolf Hitler]] word die swastika in 'n groot deel van die Weste verbind met nazisme, fascisme, rassisme (wit heerskappy), die [[Spilmoondhede]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Holocaust]]. Die swastika is steeds 'n kernsimbool van neo-Nazi's. === Europa === [[Lêer:Theosophicalsealfrench.svg|duimnael|200px|'n Teosofiese seël.]] In die 1880's het die Teosofiese Vereniging 'n swastika aanvaar as deel van hulle seël, saam met 'n [[Om]], 'n heksagram of [[Dawidster]], 'n [[anch]] en 'n [[Gnostisisme|gnostiese]] [[ouroboros]]. Die vereniging was nooit omstrede nie en die seël word steeds gebruik. Die huidige seël sluit ook die teks in: "Daar is geen godsdiens hoër as die waarheid nie."<ref>{{Cite web|url=http://www.ts-adyar.org/content/emblem-or-seal|title=Emblem or the Seal &#124; TS Adyar|website=www.ts-adyar.org}}</ref> Die Britse [[skrywer]] en [[digter]] [[Rudyard Kipling]] het die simbool op die voorblad van verskeie van sy boeke gebruik, onder meer ''The Five Nations'', 1903. Nadat Hitler aan die bewind gekom het, het Kipling opdrag gegee dat die swastika nie meer op sy boeke verskyn nie. [[Lêer:Elefantporten Ny Carlsberg.jpg|duimnael|200px|Carlsberg se Olifanttoring.]] Die Deense brouery Carlsberg het die swastika van die 19de eeu tot die middel van die 1930's as logo gebruik,<ref>{{cite web |url=http://fiveprime.org/hivemind/Tags/carlsberg,swastika |archive-url=https://archive.today/20120710060411/http://fiveprime.org/hivemind/Tags/carlsberg,swastika |url-status=dead |archive-date=10 Julie 2012 |title=Flickr Album; "Probably the Best Photo's of Swastikas in the World" |publisher=Fiveprime.org |access-date=1 Mei 2011 }}</ref> totdat dit met die Nazi's verbind is. By die maatskappy se hoofkwartier in [[Kopenhagen]] wat in 1901 gebou is, kan swastikas steeds gesien word. Die Olifanttoring word ondersteun deur vier klipolifante, elk met 'n swastika op sy sy. Die spits bo-op die toring is ook met 'n swastika versier.<ref>{{Cite web|url=http://www.carlsbergdanmark.dk/omos/historie/ijacobsensfodspor/valby/pages/elefanttaarnet.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20200804100143/http://www.carlsbergdanmark.dk/omos/historie/ijacobsensfodspor/valby/pages/elefanttaarnet.aspx|url-status=dead|archive-date=2020-08-04|title=Carlsberg Groep se webtuiste}}</ref> Die swastika is ook in baie ander Europese lande deur maatskappye, weermagafdelings en verenigings gebruik, soos in [[Ysland]],<ref>{{Cite web|url=http://www.eimskip.is/um-eimskip/saga-eimskips/|title=Saga Eimskips|website=Eimskip|language=en|access-date=2019-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821050702/https://www.eimskip.is/um-eimskip/saga-eimskips/|archive-date=21 Augustus 2018|url-status=dead}}</ref> [[Ierland]],<ref name="IT" /><ref name="Comehere" /> [[Finland]],<ref>{{cite web |url= http://pitva.partio.net |title=Partiolippukunta Pitkäjärven Vaeltajat ry |work=Pitva.Partio.net |access-date=2 Maart 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://tursa.fi/info/tursaansydan.html |title=Tursan Sydän |work=Tursa.fi |language=fi |date=2007 |access-date=2 Maart 2010 |archive-date=3 Oktober 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091003182704/http://tursa.fi/info/tursaansydan.html |url-status=dead }}</ref> [[Letland]],<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CQRWnf2JflQC&q=lithuania+use+of+swastika&pg=PA62|title=The Symbolism of the Cross|last=Guénon|first=René|date=2001|publisher=Sophia Perennis|isbn=978-0-900588-65-5|page=62|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://latvians.com/index.php?en/CFBH/Zimes/zimes-10-rhetoric.ssi#WIKFN3|title=Latvia and the Swastika|website=latvians.com|access-date=2018-11-08}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fotw.info/flags/lv%5Eair.html|title=Latvia – Airforce Flag and Aircraft Marking|website=fotw.info|access-date=2018-11-08}}</ref> [[Litaue]],<ref>{{cite web|url=http://en.efhr.eu/2012/02/03/swastika-historical-heritage-of-lithuania/|title=Swastika – historical heritage of Lithuania |website=European Foundation of Human Rights|date=3 Februarie 2012 |access-date=2018-11-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sarmatas.lt/02/svastika-musu-proteviu-lietuviu-simbolis/|title=Svastika Mūsų protėvių lietuvių simbolis {{!}} Sarmatai|website=www.sarmatas.lt|date=7 Februarie 2010|language=lt|access-date=2018-11-08}}</ref> [[Swede]] en [[Noorweë]].<ref name="ØS">{{cite book|title=Fra Hitler til Quisling|last=Sørensen |first=Øystein |year=1989 |publisher=J.W. Cappelens Forlag |location=Oslo|isbn=82-02-11992-8 |pages=93–94 }}</ref> === Noord-Amerika === Die swastikamotief word aangetref in die tradisionele [[kuns]] en [[ikonografie]] van 'n paar [[Indiane|inheemse Amerikaanse groepe]]. Histories is die teken ontdek in uitgrawings van terreine in die [[Mississippirivier]]- en die [[Ohiorivier]]vallei van die [[Mississippium]]-epog. Dit word ook algemeen gebruik deur 'n paar suidwestelike stamme, veral die Navajo, en vlaktenasies soos die Dakota. {{multiple image |align = left | total_width = 227 | image_style = border:none; | image1 = Patch of the 45th Infantry Division (1924-1939).svg | width1 = 96 | image2 = 45th Infantry insignia (thunderbird).svg | width2 = 96 | footer = Die ou en nuwe simbool van die 45ste Infanterieafdeling. }} Dit het in die verskillende stamme verskillende betekenisse.<ref>Dottie Indyke. "[http://www.collectorsguide.com/fa/fa086.shtml The History of an Ancient Human Symbol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041205011620/http://www.collectorsguide.com/fa/fa086.shtml |date= 5 Desember 2004 }}". 4 April 2005. originally from ''The Wingspread Collector's Guide to Santa Fe, Taos and Albuquerque'', Volume 15.</ref> Voor die 1930's was die simbool van die Amerikaanse 45ste Infanterieafdeling 'n rooi diamant met 'n geel swastika ter ere van die groot inheemse bevolking in die suidwestelike VSA. Die swastika is later deur 'n mitologiese onweersvoël vervang. 'n Swastikavorm is 'n simbool van die Guna-volk van [[Panama]]. In hulle tradisie simboliseer dit die [[seekat]] wat die wêreld geskep het; sy tentakels wys in die vier windrigtings.<ref>[http://www.rainforestart.com/creationch.htm ''Chants and Myths about Creation''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051031033352/http://www.rainforestart.com/creationch.htm |date=31 Oktober 2005 }}, from Rainforest Art. Besoek op 25 Februarie 2006.</ref> Sedert 1930 gebruik hulle 'n vlag met 'n swastika op.<ref name="Panama – Native Peoples" /> Die dorpe Swastika in [[Ontario]], [[Kanada]], en in [[New York (deelstaat)|New York]] is na die simbool genoem. <gallery class="center" widths="187px" heights="187px" caption="Die swastika in Noord-Amerika"> Beeld:Native American basketball team crop.jpg|Die 1909-basketbalspan van die Chilocco-Indianelandbouskool. Beeld:Flag of Kuna Yala (1942).svg|Die vlag van die Guna-volk sedert 1942. Beeld:Fernie Swastikas hockey team 1922.jpg|Die 1922-span van die vrouehokkiespan Fernie Swastikas. </gallery> == Verbintenis met nazisme == === Gebruik in nazisme === [[Lêer:ParteiabzeichenGold.jpeg|duimnael|200px|Die partywapen van die [[Nazi]]party met 'n swart swastika, wat 45 grade gedraai is, op 'n wit skyf. Die party het die insluiting van die simbool in 1920 in sy embleem aanvaar.]] Aan die begin van die 20ste eeu is die swastika algemeen in Europa gebruik. Dit simboliseer baie dinge vir die Europeërs, waarvan die algemeenstes goeie geluk en gunstigheid is.<ref name=holocaust2009 /> In 1920, ná die [[Eerste Wêreldoorlog]], het Duitsland se pas gestigte [[Nazi]]party die swastika as simbool aanvaar.<ref>{{cite web|url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10007453|publisher=United States Holocaust Memorial Museum|title=History of the Swastika|access-date=9 Mei 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thevintagenews.com/2018/03/18/mysterious-wwii/|last=A.|first=Aleksandra|title=Planted in 1933 this mysterious forest swastika remained unnoticed until 1992 – it was then quickly cut down|date=18 March 2018|publisher=The Vintage News|access-date=10 September 2018}}</ref> Dit was 'n swart swastika, wat teen 45 grade gedraai is, op 'n wit sirkel op 'n rooi agtergrond. Dit is op die party se vlag, wapen en armband gebruik. In sy ''[[Mein Kampf]]'' van 1925 skryf Hitler hy het intussen op 'n finale vorm besluit: 'n vlag met 'n rooi agtergrond, 'n wit skyf en 'n swart kruis met hoeke in die middel. Hy het ook ná baie probeerslae 'n definitiewe verhouding tussen die grootte van die vlag en die wit skyf uitgewerk, asook die vorm en dikte van die kruis. {{multiple image | align = left | direction = horizontal | image1 = Flag of the NSDAP (1920–1945).svg | width1 = 120 | caption1 = Die vlag van die Naziparty, of die NSDAP. | image2 = Flag of the German Reich (1935–1945).svg | width2 = 120 | caption2 = Die nasionale vlag van [[Nazi-Duitsland|Duitsland]] (1935–1945), met die swastika effens weg van die middel af. }} Hy wou beide die swastika en die kleure van die "glorieryke verlede" inkorporeer. (Rooi, wit en swart was die kleure van die [[Vlag van Duitsland#Noord-Duitse Bond, Duitse Keiserryk en Eerste Wêreldoorlog (1866–1918)|vlag van die ou Duitse Ryk]].) Hy sê verder: "As Nasionale Sosialiste sien ons ons program in die vlag. In rooi sien ons die sosiale idee van die beweging; in wit die nasionalistiese idee; in die kruis met hake die sending van die stryd om die oorwinning van die Ariese man en, deur dieselfde teken, die oorwinning van die idee van kreatiwe werk."<ref>{{cite web|url=http://gutenberg.net.au/ebooks02/0200601.txt |title=text of ''Mein Kampf'' at Project Gutenberg of Australia |publisher=Gutenberg.net.au |access-date=2 Maart 2010}}</ref> Die begrip "rassehigiëne" was 'n sentrale ideologie in nazisme, hoewel dit wetenskaplike rassisme was.<ref>{{cite book |title=Racial Hygiene: Medicine Under the Nazis |page=[https://archive.org/details/racialhygiene00robe/page/n265 220] |publisher=Harvard University Press |author=Robert Proctor |url=https://archive.org/details/racialhygiene00robe|url-access=registration |isbn=978-0-674-74578-0 |year=1988 }}</ref><ref>{{cite book |title=The Wellborn Science: Eugenics in Germany, France, Brazil, and Russia: Eugenics in Germany, France, Brazil, and Russia |url=https://books.google.com/books?id=iX0IOWHsoAUC |page=43 |author=Mark B. Adams |publisher=Oxford University Press |year=1990 |isbn=978-0-19-536383-8 }}</ref> Die vooraanstaande Naziteoretikus [[Alfred Rosenberg]] het gesê die Indo-Ariese volke was beide 'n model om te volg en 'n waarskuwing van die gevare van die rasse- en spirituele "verwarring" wat, soos hy geglo het, ontstaan uit die nabyheid van die rasse. Die Nazi's het die swastika beskou as 'n simbool van die Ariese meesterras. Op 14 Maart 1933, kort nadat Hitler kanselier van Duitsland geword het, is die vlag van die [[Nazi|NSDAP]] saam met Duitsland se nasionale kleure gehys. Op 15 September 1935 is die NSDAP-vlag, met die swastika effens weg van die middel, as die enigste Duitse vlag aanvaar.<ref>James Q. Whitman, "Hitler's American Model: The United States and the Making of Nazi Race Law", Princeton University Press, 2017), p. 28</ref> === Gebruik deur die Geallieerdes === [[Lêer:Hakenkreuz im Verbotsschild.svg|duimnael|200px|Geen-Nazi-teken.]] [[Lêer:INF3-329 Unity of Strength Fascism shall perish.jpg|duimnael|200px|'n Britse plakkaat uit die Tweede Wêreldoorlog.]] Gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] was dit algemeen om klein swastikas te gebruik om die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] vliegtuie se oorwinnings in die lug af te merk, en minstens een Britse vlieënier het 'n swastika in sy logboek aangeteken vir elke Duitse vliegtuig wat hy neergeskiet het.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/10764884/Battle-of-Britain-heros-medals-to-go-under-the-hammer.html|title=Battle of Britain hero's medals to go under the hammer|first=Miranda|last=Prynne|date=14 April 2014|via=www.telegraph.co.uk|access-date=6 April 2018|archive-date=14 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180414083020/https://www.telegraph.co.uk/history/world-war-two/10764884/Battle-of-Britain-heros-medals-to-go-under-the-hammer.html|url-status=dead}}</ref> === Stigmatisasie ná die oorlog === Weens die gebruik van die swastika deur Nazi-Duitsland is die simbool sedert die 1930's grootliks met nazisme verbind. Ná die Tweede Wêreldoorlog is dit deur die Weste as 'n teken van haat beskou,<ref>{{cite book|author=Verhulsdonck, Gustav|title=Digital Rhetoric and Global Literacies|url=https://books.google.com/books?id=ed9GAwAAQBAJ&pg=PA94|year=2013|publisher=IGI|isbn=978-1-4666-4917-0|page=94}}</ref> en in baie Westerse lande as 'n simbool van wit heerskappy.<ref>{{cite book|author=Dawn Perlmutter|title=Investigating Religious Terrorism and Ritualistic Crimes|url=https://books.google.com/books?id=QPnKBQAAQBAJ&pg=PA242|year=2003|publisher=CRC Press|isbn=978-1-4200-4104-0|page=242}}</ref> As gevolg daarvan is die gebruik daarvan, enige gebruik of gebruik as 'n Nazi- of haatsimbool, in sommige lande verbode, insluitende Duitsland. In lande soos die VSA het die hooggeregshof gelas dat plaaslike regerings die gebruik van die swastika en ander simbole, soos van kruisverbranding, kan verbied as die bedoeling is om ander te intimideer.<ref name=wiener463 /> == Huidige gebruik == === Asië === ==== Sentraal-Asië ==== In 2005 het owerhede in [[Tadjikistan]] 'n beroep gedoen dat die swastika algemeen as 'n nasionale simbool aanvaar word. President [[Emomali Rahmon]] het verklaar die swastika is 'n Ariese simbool en dat 2006, "die jaar van die Ariese kultuur", die regte tyd is om "Ariese bydraes tot die geskiedenis van die wêreldbeskawing te bestudeer en gewild te maak, om 'n nuwe generasie met die gees van nasionale selfbeskikking groot te maak en om hegter bande met ander etnisiteite en kulture te ontwikkel".<ref>{{cite web|last=Saidazimova |first=Gulnoza |url=http://www.rferl.org/featuresarticle/2005/12/27f36005-4b37-4ada-87e0-034f33867c8e.html |title=Tajikistan: Officials Say Swastika Part Of Their Aryan Heritage – Radio Free Europe / Radio Liberty © 2008 |publisher=Rferl.org |date=23 Desember 2005 |access-date=2 Maart 2010}}</ref> ==== Oos- en Suidoos-Asië ==== [[Lêer:Swastika-seoel (xndr).jpg|duimnael|220px|links|'n Swastika op 'n tempel in [[Korea]].]] [[Lêer:Flag of Hirosaki, Aomori.svg|duimnael|200px|Die vlag van die stad Hirosaki, [[Japan]].]] [[Lêer:Wanguo Daodehui.svg|duimnael|200px|Simbool van Shanrendao, 'n [[Taoïsme|Konfusiaans-Taoïstiese]] godsdiensbeweging in Noordoos-[[China]].]] In Oos-Asië is die swastika algemeen in Boeddhistiese [[klooster]]s en gemeenskappe. Dit word aangetref in Boeddhistiese tempels, godsdiensartefakte, geskrifte oor Boeddhisme en skole wat deur Boeddhistiese groepe gestig is. Dit verskyn ook as 'n ontwerp of motief (apart of in 'n patroon geweef) op tekstiele, geboue en 'n verskeidenheid versierings as 'n simbool van goeie geluk. Die ikoon (wat links wys) word ook as 'n heilige simbool aangetref in die Bon-tradisie.<ref>{{cite book|author= John Powers|title= Introduction to Tibetan Buddhism|url=https://books.google.com/books?id=cy980CH84mEC&pg=PA509 |year=2007|publisher= Shambhala|isbn= 978-1-55939-835-0|pages=508–509}}</ref><ref name=lee86 /> Baie [[China|Chinese]] godsdienste gebruik die swastika, insluitende Guiyidao en Shanrendao. Die Rooi Swastika-gemeenskap, die filantropiese tak van Guiyidao, bestuur twee skole in [[Hongkong]] en een in [[Singapoer]] met "swastika" in die naam, elk met 'n swastika in hulle logo.<ref>[Hong Kong Red Swastika Society Tai Po Secondary School Official website http://www.hkrsstpss.edu.hk]</ref><ref>[Hong Kong Red Swastika Society Tuen Mun Primary School website http://www.hkrsstmps.edu.hk]</ref><ref>[https://redswastika.moe.edu.sg/ Red Swastika School, Singapore]</ref> Onder die hoofsaaklik Hindoeïstiese bevolking van [[Bali]], [[Indonesië]], kom die swastika algemeen voor in tempels, huise en openbare plekke. Die simbool word verbind met die [[Gautama Boeddha|Boedhha]] se voetspore in [[Theravada]]-gemeenskappe in [[Myanmar]], [[Thailand]] en [[Kambodja]].<ref name=lee86 /> In [[Japan]] word die swastika ook gebruik as 'n kaartsimbool om 'n Boeddhistiese tempel aan te dui.<ref>{{cite web |url=http://www.gsi.go.jp/MAPSAKUSEI/25000SAKUSEI/zushiki-zushiki.html#tatemono |script-title=ja:平成１４年２万５千分１地形図図式 |publisher=Geospatial Information Authority of Japan |language=ja |trans-title=2002 1:25000 Topographical Map Scheme |access-date=21 April 2012 |archive-date=19 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419205803/http://www.gsi.go.jp/MAPSAKUSEI/25000SAKUSEI/zushiki-zushiki.html#tatemono |url-status=dead }}</ref> Die land het dit al oorweeg om die teken te verander vanweë sporadiese omstredenheid en 'n misverstand onder buitelanders.<ref name=":1">{{Cite web|title=Japan to remove swastikas from maps as tourists 'think they are Nazi symbols'|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/12105102/Japan-to-remove-swastikas-from-maps-as-tourists-think-they-are-Nazi-symbols.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/12105102/Japan-to-remove-swastikas-from-maps-as-tourists-think-they-are-Nazi-symbols.html |archive-date=10 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|access-date=2021-09-29|website=www.telegraph.co.uk}}</ref> Die stad Hirosaki in [[Aomori-prefektuur]] gebruik die teken as sy amptelike vlag. ==== Indiese subkontinent ==== [[Lêer:Seal of Bihar.svg|duimnael|regs|200px|Die embleem van [[Bihar]].]] In [[Bhutan]], [[Indië]], [[Nepal]] en [[Sri Lanka]] is die swastika ook algemeen. Tempels, besighede en ander organisasies soos Boeddhistiese biblioteke en die Nepalese kamer van koophandel<ref>{{cite web |url=http://www.nepalnews.com/today/frontpic/2008/mar/mar30.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125203035/https://www.nepalnews.com/today/frontpic/2008/mar/mar30.htm |url-status=dead |archive-date=25 Januarie 2021 |title=daily picture (News from Nepal as it happens) |publisher=Nepalnews.com |access-date=2 Maart 2010 }}</ref> gebruik dit in reliëfwerk en logo's.<ref name=lee86 /> Swastikas kom voor in Indiese en Nepalese gemeenskappe – op winkels, geboue, vervoermiddels en klere. Dit is ook prominent in Hindoeïstiese seremonies soos troues. Die swastika wat links wys, kom voor in [[Tantra|tantriese rituele]].<ref name=britswast /> In Indië is Swastik en Swastika, tesame met spelvariante, die voorname van mans en vroue respektiewelik, byvoorbeeld van die Indiese aktrise Swastika Mukherjee. Die embleem van die deelstaat [[Bihar]] bevat twee swastikas. In Bhutan word die swastika aangetref op geboue, tekstiele en in godsdiensseremonies. ==== Westerse wanvertolking van Asiatiese gebruik ==== Sedert die einde van die 20ste eeu, en deur die vroeë 21ste eeu, is daar soms verwarring en omstredenheid wanneer goedere vir persoonlike gebruik met tradisionele Boeddhistiese, Hindoeïstiese of Djainistiese simbole daarop na die Weste uitgevoer word, veral na Noord-Amerika en Europa. Dit word dan deur kopers as die Nazi-simbool beskou. Dit het daartoe gelei dat verskeie produkte al geboikot en aan winkels onttrek is. 'n Tienjarige seun van Lynbrook, New York, het byvoorbeeld 'n pak [[Pokémon]]-kaarte gekoop wat in 1999 uit Japan ingevoer is. Op twee kaarte was die Boeddhistiese swastika, wat links wys. Die seun se ouers het die simbool wanvertolk as die Nazi-simbool, wat regs wys, en het 'n klagte by die vervaardiging ingedien. Nintendo of America het aangekondig dat die kaarte nie meer gedruk gaan word nie en verduidelik dat wat in een kultuur aanvaarbaar is, nie noodwendig in 'n ander aanvaarbaar is nie. Dit is verwelkom deur die Anti-Defamation League, wat besef het die bedoeling was nie om aanstoot te gee nie.<ref name="Heller 2008" /> In 2020 het die handelaar Shein 'n halsband met 'n swastika wat links wys van sy webtuiste afgehaal nadat hulle in die sosiale media gekritiseer is. Die handelaar het verskoning gevra vir die gebrek aan sensitiwiteit, maar gesê die swastika is 'n Boeddhistiese simbool.<ref>{{cite news |last1=Lewis |first1=Sophie |title=Popular online retailer Shein apologizes for selling swastika necklace after backlash |url=https://www.cbsnews.com/news/shein-nazi-symbol-swastika-necklace/ |access-date=27 Junie 2021 |work=CBS News |publisher=[[CBS]] |date=10 Julie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809110705/https://www.cbsnews.com/news/shein-nazi-symbol-swastika-necklace/ |archive-date=9 Augustus 2020 |url-status=live}}</ref> === Nuwe godsdiensbewegings === Benewens die gebruik van die swastika in Boeddhisme, Hindoeïsme en Djainisme, wat na premoderne tye teruggevoer kan word, word dit ook aangewend deur volgelinge van 'n groot aantal neogodsdiensbewegings wat in die moderne tyd ontstaan het. * Die Raëlistiese Beweging, waarvan die volgelinge glo [[Buiteaardse lewe|buiteaardse wesens]] het alle lewe op aarde geskep, gebruik 'n simbool wat dikwels omstrede is: 'n ineengeskakelde Dawidster en swastika. Hulle sê die Dawidster verteenwoordig oneindigheid in die [[ruimte]] en die swastika oneindigheid in [[tyd]] – geen begin en geen einde in tyd, en alles is siklies.<ref>{{cite web|url=http://www.proswastika.org |title=Pro-Swastika |publisher=Pro-Swastika |access-date=2 Maart 2010}}</ref> In 1991 is die swastika weggevat uit hulle logo, maar in 2007 is dit in sy oorspronklike vorm teruggeplaas.<ref>{{cite web|url=http://raelianews.org/news.php?item.206.3 |title=The Official Raelian Symbol gets its swastika back |publisher=Raelianews |date=17 Januarie 2007 |access-date=2 Maart 2010}}</ref> * Die swastika is 'n heilige simbool in die nuwe beweging Germaanse Heidendom, saam met die hamer van Thor en [[Rune-alfabet|runes]]. Volgens dié tradisie, wat in [[Skandinawië]], [[Duitsland]] en elders voorkom, is die swastika afgelei van die Noorse simbool vir die son. Die gebruik van die teken het daartoe gelei dat mense hulle al van [[Neo-Nazisme|neonazisme]] beskuldig het.<ref>{{cite book|author1=Marijke Gijswijt-Hofstra|author2=Brian P. Levack|author3=Roy Porter|title=Witchcraft and Magic in Europe, Volume 6: The Twentieth Century |url=https://books.google.com/books?id=IurTAwAAQBAJ&pg=PA111 |year=1999|publisher=Bloomsbury Academic |isbn=978-0-485-89105-8|pages=111–114}}</ref><ref>{{cite book|author=Stefanie von Schnurbein|title=Norse Revival: Transformations of Germanic Neopaganism|url=https://books.google.com/books?id=ZrdejgEACAAJ| year=2016|publisher= Brill Academic|isbn=978-90-04-29435-6}}</ref>{{sfnp|Mees|2008|pp=141, 193–194, 210–211, 226–227}} * 'n "Vuurkruis" word deur die [[Balkan|Baltiese]] neoheidense bewegings [[Dievturība]] in [[letland]] en [[Romuva (godsdiens)|Romuva]] in [[Litaue]] gebruik.<ref>{{cite web|url=https://medium.com/@subhashkak1/romuva-and-the-vedic-gods-of-lithuania-3aae469ff2f1|title=Romuva and the Vedic Gods of Lithuania|last=Kak|first=Subhash|date=2018-07-09|website=Subhash Kak|access-date=2018-11-08}}</ref> * 'n Variant van die swastika, die ''[[Swastika#Noord-Europa|kolowrat]]'', met agt arms, word algemeen gebruik in [[Rodisme]], wat in Slawiese lande beoefen word. Dit verteenwoordig die son en die skeppergode [[Rod]] en [[Swarog]]. == Verwysings == {{Verwysings|25em|verwysings= <ref name="p.97">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-3804Ud9-4IC |title=The Handbook of Tibetan Buddhist Symbols |first=Robert |last=Beer |year= 2003 |publisher=Serindia Publications, Inc. |via=Google Books|isbn=978-1-932476-03-3 }}</ref> <ref name="etymology">{{cite dictionary |url=http://dictionary.reference.com/browse/swastika?s=t |title="Swastika" Etymology |dictionary=Dictionary.com |access-date=8 Junie 2015}}</ref> <ref name="silverblatt109">{{cite book |author1=Art Silverblatt |author2=Nikolai Zlobin |title=International Communications: A Media Literacy Approach |url=https://books.google.com/books?id=_mfxBwAAQBAJ&pg=PA109 |year=2015 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-46760-1 |page=109|quote=Buddha's footprints were said to be swastikas.}}</ref> <ref name="CambDict">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=PDHCFSRmjSMC |title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary |first=Cambridge University |last=Press |year=2008 |publisher=Cambridge University Press |via=Google Books|isbn=978-3-12-517988-2 }}</ref> <ref name="MigSym">{{Cite web|url=http://sacred-texts.com/sym/mosy/index.htm|title=The Migration of Symbols Index|website=sacred-texts.com}}</ref> <ref name="boissoneaultsm">Lorraine Boissoneault (6 April 2017), [http://www.smithsonianmag.com/history/man-who-brought-swastika-germany-and-how-nazis-stole-it-180962812/ The Man Who Brought the Swastika to Germany, and How the Nazis Stole It], Smithsonian Magazine</ref> <ref name="Schliemann347">{{cite book |author=Heinrich Schliemann |title=Ilios |url=https://books.google.com/books?id=PkoXAAAAYAAJ&pg=PA347 |year=1880 |publisher=J. Murray |pages=347–348}}</ref> <ref name="M-W">Monier Monier-Williams (1899). ''A Sanskrit-English Dictionary'', s.v. ''[http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/1300/mw__1316.html svastika]'' (p. 1283).</ref> <ref name="Sullivan2001p216">{{cite book |author=Bruce M. Sullivan |title=The A to Z of Hinduism |url=https://archive.org/details/atozofhinduism2001sull |url-access=registration |year=2001 |publisher= Scarecrow Press |isbn= 978-1-4616-7189-3 |page=[https://archive.org/details/atozofhinduism2001sull/page/216 216]}}</ref> <ref name="snodgrass82">{{cite book |author=Adrian Snodgrass |title=The Symbolism of the Stupa |url=https://books.google.com/books?id=nzqK8dDCM0UC&pg=PA82 |year=1992 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0781-5 |pages=82–83}}</ref> <ref name=holocaust2009>{{cite book |title=Holocaust Encyclopedia |chapter=History of the Swastika |publisher=United States Holocaust Memorial Museum |year=2009 |chapter-url=https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10007453}}</ref> <ref name=wiener463>{{cite journal |last1=Wiener |first1=Richard L. |last2=Richter |first2=Erin |title=Symbolic hate: Intention to intimidate, political ideology, and group association. |journal=Law and Human Behavior |publisher=American Psychological Association |volume=32 |issue=6 |year=2008 |doi=10.1007/s10979-007-9119-3 |pmid=18030607 |pages=463–476|s2cid=25546323 }}</ref> <ref name="kobres">{{cite web |url=http://abob.libs.uga.edu/bobk/bronze.html |title=Comets and the Bronze Age Collapse |first=Bob |last=Kobres |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908045814/http://abob.libs.uga.edu/bobk/bronze.html |archive-date=8 September 2009 }}</ref> <ref name="Kathleen M. Nadeau 2010 87">{{cite book |title=Encyclopedia of Asian American Folklore and Folklife |year=2010 |publisher=ABL-CLIO |isbn=978-0-313-35066-5 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofas00leej |url-access=registration |author=Kathleen M. Nadeau |editor=Lee, Jonathan H. X. |access-date=21 March 2011 |page=[https://archive.org/details/encyclopediaofas00leej/page/n19 87]}}</ref> <ref name="xinhua">{{in lang|zh}} Bao Jing [http://news.xinhuanet.com/book/2004-01/06/content_1262054.htm " “卍”与“卐”漫议 ("卍" "and "卐" Man Yee)"]. 6 Januarie 2004, news.xinhuanet.com</ref> <ref name="Daghlian Collection of Chinese Art">[http://daghlian.qc.cuny.edu/portfolio-item/jar-with-swastika-design/ "Jar with swastika design Majiayao culture, Machang type (Gansu or Qinghai province)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141109165010/http://daghlian.qc.cuny.edu/portfolio-item/jar-with-swastika-design/ |date= 9 November 2014 }}. Daghlian Collection of Chinese Art</ref> <ref name="Lander2013p27">{{cite book |author=Janis Lander |title=Spiritual Art and Art Education |url=https://books.google.com/books?id=IH5iAgAAQBAJ&pg=PA27 |year=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-66789-5 |pages=27–28}}</ref> <ref name="DAVIDSON83">H.R. Ellis Davidson (1965). ''Gods and Myths of Northern Europe'', p. 83. {{ISBN |978-0-14-013627-2}}</ref> <ref name="Old Slavic Symbols">{{cite web |title=Prasłowiańskie motywy architektoniczne |url=http://slowianie.republika.pl/drzeworyty.htm |access-date=19 Mei 2014 |date=1923 |archive-date=11 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141011213412/http://www.slowianie.republika.pl/drzeworyty.htm |url-status=dead }}</ref> <ref name="Lihachev">[http://www.sova-center.ru/files/xeno/nazi2002.pdf Вячеслав Лихачев. Нацизм в России. с.5] about symbolic of neo-nazi party "RNU"</ref> <ref name="echoMsk">{{cite web |url=http://www.echo.msk.ru/programs/victory/559590-echo/ |title=Свастика: благословение или проклятие |last=Багдасаров |first=Роман |work=Цена Победы |publisher=Echo of Moscow |access-date=7 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710110211/http://echo.msk.ru/programs/victory/559590-echo/ |archive-date=10 Julie 2012 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Concise Armenian Encyclopedia p. 663">Concise Armenian Encyclopedia, Yerevan, v. II, p. 663</ref> <ref name="distedu.ru">{{cite web |url=http://www.distedu.ru/mirror/_hist/clarino2.narod.ru/suasti.htm |title=Swastika (Kolovrat) – Historical Roots |language=ru |publisher=Distedu.ru |access-date=2 Maart 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831052611/http://www.distedu.ru/mirror/_hist/clarino2.narod.ru/suasti.htm |archive-date=31 Augustus 2009 |url-status=dead }}</ref> <ref name="ruskolan.xpomo.com">{{cite web |url=http://ruskolan.xpomo.com/liter/kolovrat.htm |title=Kolovrat – Historical Roots – Collection of articles |publisher=Ruskolan.xpomo.com |author=Vladimir Plakhotnyuk |language=ru |access-date=2 Maart 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419080636/http://www.ruskolan.xpomo.com/liter/kolovrat.htm |archive-date=19 April 2009}}</ref> <ref name="IT">{{cite news |title=Swastika chimney |newspaper=The Irish Times |date=3 Maart 2007 |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/commercialproperty/2007/0328/1175003340664.html |access-date=3 Oktober 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520072007/http://www.irishtimes.com/newspaper/commercialproperty/2007/0328/1175003340664.html |archive-date=20 Mei 2011 }}</ref> <ref name="Comehere">{{cite web |url= http://comeheretome.wordpress.com/2010/04/26/swastika-laundry-1912-1987/ |title=Swastika Laundry (1912–1987) |work=Come here to me! |publisher=Comeheretome.wordpress.com |date=26 April 2010 |access-date=3 Oktober 2010}}</ref> <ref name="Panama – Native Peoples">[http://www.fotw.us/flags/pa-nat.html ''Panama{{snd}}Native Peoples''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060630200335/http://www.fotw.us/flags/pa-nat.html |date=30 Junie 2006 }}, uit Flags of the World. Besoek op 20 Februarie 2006.</ref> <ref name=lee86>{{cite book |author1=Jonathan H. X. Lee |author2=Kathleen M. Nadeau |title=Encyclopedia of Asian American Folklore and Folklife |url=https://books.google.com/books?id=9BrfLWdeISoC |year=2011 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-35066-5 |pages=86–87}}</ref> }} == Nog leesstof == * {{citation |last=Quinn |first=Malcolm |title=The Swastika: Constructing the Symbol |url=https://books.google.com/books?id=ExqIAgAAQBAJ |date=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-85495-0}} * [http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10007453 History of the Swastika] ''(US Holocaust Memorial Museum)'' * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/4183467.stm The Origins of the Swastika] ''BBC News'' * {{cite book |last1=McKay |first1=George |title=Subcultures and New Religious Movements in Russia and East-Central Europe |page=282}} == Skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Swastika}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Swastika}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Religieuse simbole]] [[Kategorie:Nazi-Duitsland]] [[Kategorie:Fascisme]] [[Kategorie:Hindoeïsme]] [[Kategorie:Boeddhisme]] [[Kategorie:Djainisme]] c3lsmfyas14nofyg7lazvl8i2objl39 0 390741 2895848 2894834 2026-04-21T13:32:02Z JMK 649 +galery 2895848 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |name = Koedoelelie |image = Pachypodium saundersii - Lundi Star - desc-mature plant.jpg |taxon = Pachypodium saundersii |binomial_authority = N.E.Br., (1892) |synonyms = * ''Pachypodium lealii subsp. saundersii'' <small>(N.E.Br.) G.D.Rowley</small> |range_map = Phylogeny-of-the-plant-genus-Pachypodium-(Apocynaceae)-peerj-01-70-g001, Pachypodium saundersii.jpg |range_map_caption = {{legend0|#f0cb63|&nbsp;verspreiding van ''P. saundersii''}} }} Die '''koedoelelie''' (''Pachypodium saundersii'') is 'n struik wat tot die ''[[Apocynaceae ]]''-[[Familie (biologie)|familie]] hoort. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] asook [[Eswatini]], [[Mosambiek]] en suidelike [[Zimbabwe]]. ==Galery== <gallery> 白馬城 Pachypodium saundersii - panoramio.jpg|Stam Pachypodium saundersii.jpg|Stingel, loof en stekels Pachypodium saundersii kz1.jpg|Volgroeide blare Pachypodium Saundersii in flower.jpg|Blomme </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=983-9 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:80714-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Pachypodium saundersii}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pachypodium]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 8sezmi7uxuahb99nz6nbyvai77pg9it 2895849 2895848 2026-04-21T13:34:16Z JMK 649 +notoc, inleiding detail 2895849 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |name = Koedoelelie |image = Pachypodium saundersii - Lundi Star - desc-mature plant.jpg |taxon = Pachypodium saundersii |binomial_authority = N.E.Br., (1892) |synonyms = * ''Pachypodium lealii subsp. saundersii'' <small>(N.E.Br.) G.D.Rowley</small> |range_map = Phylogeny-of-the-plant-genus-Pachypodium-(Apocynaceae)-peerj-01-70-g001, Pachypodium saundersii.jpg |range_map_caption = {{legend0|#f0cb63|&nbsp;verspreiding van ''P. saundersii''}} }} __NOTOC__ Die '''koedoelelie''' (''Pachypodium saundersii'') is 'n struik wat tot die ''[[Apocynaceae ]]''-[[Familie (biologie)|familie]] hoort. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] asook [[Eswatini]], [[Mosambiek]] en suidelike [[Zimbabwe]]. In Engels staan dit as die ''kudu lily'' of ''Lundi star'' bekend. ==Galery== <gallery> 白馬城 Pachypodium saundersii - panoramio.jpg|Stam Pachypodium saundersii.jpg|Stingel, loof en stekels Pachypodium saundersii kz1.jpg|Volgroeide blare Pachypodium Saundersii in flower.jpg|Blomme </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=983-9 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:80714-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Pachypodium saundersii}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pachypodium]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 3u2kdcw6os667qx52nn3tc2m7s6wv1a 0 392816 2895938 2706856 2026-04-21T17:38:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895938 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër |naam =Lotarius |beeld =Tête_de_la_statue_du_roi_Lothaire_fab_en_1140.JPG |beeldonderskrif =Borsbeeld van Lotarius (omstreeks 1140) in die Musée Saint Rémi te Reims |termynbegin =[[10 September]] [[954]] |termeinde =2 Maart 986 |kroning =12 November 954 |cor-type=Frankryk |orde =[[Wes-Frankiese Ryk|Koning van Wes-Frankië]] |voorganger =[[Lodewyk IV van Frankryk|Lodewyk IV]] |opvolger =[[Lodewyk V van Frankryk|Lodewyk V]] |huweliksmaat =Emma van Italië (trou in 965) |kinders =Lodewyk van Frankryk<br>Arnoelf van Reims (buite-egtelik) |huis = [[Karolingers]] |vader =Lodewyk IV van Frankryk |moeder =[[Gerberga van Sakse]] |geboortedatum =[[941]] |geboorteplek =Laon |sterfdatum =[[2 Maart]] [[986]] (op 44-jarige ouderdom) |sterfplek =Laon |begrawe =Abdy van Saint-Remi, [[Reims]] }} '''Lotarius''' ({{lang-fr|Lothaire}}; [[Latyn]]: Lothārius; 941 – 2 Maart 986), ook bekend as '''Lotarius II''',<ref group="lower-alpha">Ná die keiser Lotarius I. {{Cite book |last=Thoison |first=E. |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k35126r/f198.item |title=Les séjours des rois de France: 481-1789 |year=1888 |series=Société historique du Gâtinais |page=190}} </ref> '''III'''<ref group="lower-alpha">Met inbegrip van Lotarius II van Lotaringië, wat geheers het oor vandag se hedendaagse [[Lotaringe]] en [[België]]. {{cite journal |author=Jonathan |first=J. |year=2011 |title=Caliph, King, or Grandfather: Strategies of Legitimization on the Spanish March in the Reign of Lothar III |journal=The Mediaeval Journal |volume=1 |issue=2 |pages=1–22 |doi=10.1484/j.tmj.1.102535}} </ref> of '''IV''',<ref group="lower-alpha">Met inbegrip van Lotarius II van Italië. {{Cite book |last=Bachrach |first=D. |url=https://books.google.com/books?id=dBIABQAAQBAJ&pg=PA164 |title=Warfare in Tenth-Century Germany |publisher=Boydell & Brewer |year=2014 |pages=164}}</ref> was die voorlaaste [[Karolingers|Karolingiese]] Koning van Wes-Frankië. Hy het van [[10 September]] [[954]] tot sy dood in [[986]] geheers. == Kroonbestyging == [[Lêer:La France au Xe siècle2.svg|duimnael|regs|Die gebiede waaroor die Karolingers geheers het (in geel) het teen die 10de eeu maar 'n geringe deel uitgemaak van Wes-Frankië]] Lotarius is aan die einde van [[941]] in Laon gebore. Hy was die oudste seun van Koning Lodewyk IV van Frankryk en [[Gerberga van Sakse]].<ref name="ESII-1">Detlev Schwennicke, ''Europäische Stammtafeln: Stammtafeln zur Geschichte der Europäischen Staaten'', Neue Folge, Band II (Marburg, Duitsland: J. A. Stargardt, 1984), Tafel 1</ref> Hy het sy vader op [[10 September]] [[954]] as 13-jarige opgevolg en is op 12 November 954 deur [[Artald van Reims]], Aartsbiskop van Reims, gekroon by die Abdy van Saint-Remi.<ref>''The Annals of Flodoard of Reims, 916–966'', redakteure en vertalers, Steven Fanning: Bernard S. Bachrach (New York; Ontario, Can: University of Toronto Press, 2011), p. 60</ref> Lotarius is tydens die siekte van sy vader in 951 reeds geruime tyd vir die koningskap voorberei, soos die gebruik was sedert die stigting van die Koninkryk van die Franke deur die [[Merowingiese Dinastie]].<ref>Sassier 1995, p. 136.</ref> Koningin Gerberga het 'n ooreenkoms aangegaan met haar swaer [[Hugo die Grote]], wat 'n teenstander was van Lotarius se vader.<ref group=lower-alpha>Na die dood van sy tweede vrou (Eadhild) aan die begin van 937 het Hugo vir die tweede keer tussen 9 Mei en 14 September van dieselfde jaar in die huwelik getree met [[Hedwig van Sakse]], Gerberga se jonger suster. Die huwelik het uiteindelik die langverwagte erfgename voortgebring naamlik, drie seuns ([[Hugo Capet]], [[Otto van Boergondië|Otto]], en Eudes-Hendrik) en twee dogters (Beatrix en Emma).</ref><ref name="AFOR-xix">''The Annals of Flodoard of Reims, 916–966'', redakteure en vertalers, Steven Fanning: Bernard S. Bachrach (New York; Ontario, Can: University of Toronto Press, 2011), p. xix</ref> In ruil vir Hugo se ondersteuning van Lotarius se bewind is hy as regent aangestel oor die hertogdom Akwitanië en oor 'n groot deel van die Koninkryk van Boergondië.<ref name="NewCamb">{{Cite book|last=Bourchard|first=Constance Brittain|title=The New Cambridge Medieval History: Vol. III, c.900 – c.1024 |year=1999|publisher=Cambridge University Press|volume=III|location=Cambridge|chapter=Burgundy and Provence: 879–1032|editor1-last=Reuter|editor1-first=Timothy|editor1-link=Timothy Reuter|editor2-last=McKitterick|editor2-first=Rosamond|editor2-link=Rosamond McKitterick|editor3-last=Abulafia|editor3-first=David|editor3-link=David Abulafia|isbn=0521364477|pages=328–345, page 336|edition=Iste}} [http://catdir.loc.gov/catdir/samples/cam031/93039643.pdf Volume III, Table of Contents]</ref><ref name="AFOR-xix"/> Lotarius het 'n gefragmenteerde koninkryk geërf; magnate het byvoorbeeld grond, regte en posisies bekom sonder inagneming van die koning se gesag.<ref name="OIHME163">George Holmes, ''The Oxford Illustrated History of Medieval Europe'' (Oxford; New York: Oxford University Press, 1988), p. 163</ref> Magnate soos Hugo die Grote en [[Herbert II van Vermandois]] was altyd 'n bedreiging.<ref name="OIHME163"/> In 955 het Lotarius en Hugo die Grote saam vir Poitiers beset. Met Hugo die Grote se dood in [[956]] het Lotarius, wat slegs vyftien jaar oud was, onder die beskerming gekom van sy oom aan moederskant, [[Bruno die Grote]], broer van die koning van die Oos-Frankiese Ryk, [[Otto I die Grote|Otto die Grote]]. Met Bruno se advies het Lotarius as bemiddelaar opgetree tussen Hugo se seuns – [[Hugo Capet]] en [[Otto van Boergondië|Otto]]. Die Koning het [[Parys]] en die titel ''dux francorum'' (Hertog van die Franke) gegee aan Hugo Capet. In 956 het hy die Hertogdom van Boergondië aan Otto toegewys. == Verslegtende verhoudinge met die Heilige Romeinse Ryk == [[Beeld:LotharRichardII10thcentury.JPG|duimnael|regs|[[Richard II van Normandië]] (regs), met die Ab van Mont Saint-Michel (middel) en Lotarius (links).]] Aartsbiskop Bruno van Keulen se voogdyskap het tot 965 voortgegaan en Lotarius georiënteer tot 'n beleid van onderdanigheid teenoor [[Oos-Frankiese Ryk|Oos-Frankië]], wat besig was om te ontwikkel in die Duitse [[Heilige Romeinse Ryk]]. Ten spyte van sy jeugdigheid wou Lotarius alleen heers en sy gesag herbevestig oor sy vasale. Die begeerte om politiese onafhanklikheid te bereik het tot verslegtende verhoudinge tussen die koning en sy familie aan moederskant gelei en 'n stryd ontketen met die nuwe Heilige Romeinse Ryk. Ten spyte hiervan wou Lotarius verhoudinge met Keiser [[Otto I die Grote|Otto I]] behou deur aan die begin van 966 te trou met Prinses [[Emma van Italië]] (die enigste dogter van Keiserin [[Adelheid van Italië|Adelheid van Boergondië]] – die tweede vrou van Otto I, uit haar huwelik met Koning [[Lotarius II van Italië|Lotarius II]], 'n lid van die [[Bosonide|Bosoniede]]-dinastie<ref name="ESII-1"/>).<ref>Jim Bradbury, ''The Capetians: Kings of France, 987–1328'', (Londen: Hambledon Continuum, 2007), p. 42</ref> In 962 sterf [[Boudewyn III van Vlaandere]], die seun, mede-heerser en erfgenaam van [[Arnulf I van Vlaandere]], waarop Arnulf Vlaandere aan Lotarius bemaak het. By Arnulf se dood in 965 het Lotarius Vlaandere binnegeval en verskeie stede beset; hy is egter uiteindelik teruggedryf deur ondersteuners van [[Arnulf II van Vlaandere]]. Lotarius het tydelik in beheer gebly van [[Arras]] en [[Douai]].<ref>Pierre Riché, The Carolingians; A Family Who Forged Europe, vertaler, Michael Idomir Allen (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993), pp. 264–65</ref> Lotarius het gepoog om sy invloed in Lotaringe uit te brei. Dié kortstondige koninkryk van die [[Karolingers|Karolingiese Ryk]] het voorheen aan sy familie behoort. Op sy beurt het Keiser [[Otto I die Grote|Otto I]] weerstand teen Lotarius se toenaderings aangemoedig.<ref name="TCKOF43">Jim Bradbury, ''The Capetians: Kings of France, 987–1328'' (Londen: Hambledon Continuum, 2007), p. 43</ref> In 976 het die broers [[Reinier IV|Reinier van Mons]] en [[Lambert I van Leuven]], kort nadat hulle deur [[Keiser Otto II]] van die Heilige Romeinse Ryk ontneem is van hul erfenis aan vaderskant, 'n bondgenootskap aangegaan met [[Karel van Benede-Lotaringe]] (Koning Lotarius se jonger broer) en [[Otto van Vermandois]]. Hulle het met 'n leër opgeruk teen die Rykssoldate. 'n Groot geveg in [[Mons]] het hierop gevolg; dit was egter onbeslis.<ref>Jean Le Mayeur: ''La gloire belgique: poème national en dix chants...'' [https://archive.org/details/lagloirebelgiqu00mayegoog/page/n312 <!-- quote=false. --> aanlyn], Valinthout and Vandenzande, 1830, p. 304.</ref><ref>Lecouteux 2004, p. 11.</ref> Alhoewel Lotarius in die geheim die oorlog aangemoedig het, het hy nie tussenbeide getree om sy broer te help nie. Karel het die situasie uitgebyt en hom in Lotaringe gevestig.<ref>Sassier 1995, p. 161.</ref> Sy doel was om die harmonie tussen Lotarius en die [[Huis Ardenne]], wat lojaal was teenoor Keiser Otto I en 'n groot invloed in Lotaringe uitgeoefen het, te verbeek. Beide die kanselier-biskop, Adalbero van Reims en sy naamgenoot Biskop Adalbero van Laon, het tot die dinastie behoort. In 977 het Karel vir koningin Emma, vrou van Lotarius I, van owerspel met Biskop Adalbero van Laon aangekla. Die Sinode van Sainte-Macre, onder leiding van aartsbiskop Adalbero van Reims, het in Fismes plaasgevind om die aangeleentheid te bespreek. Weens 'n gebrek aan bewysmateriaal is beide die koningin en die biskop vrygespreek, maar Karel, wat volstaan het met die gerugte, is deur Lotarius uit die koninkryk verban. Die Huis van Ardenne en Lotaringe, wat ten gunste was van 'n ooreenkoms met Otto II, het as onoorwinlik voorgekom aan die hof van Lotarius. Otto II het egter die foute begaan om die graafskap Henegouwe aan Reginar IV en Lambert I te laat toekom, en om Karel aan te stel as hertog van Neder-Lotaringe, 'n streek wat ooreenstem met die noordelike helfte van Lotaringe, en wat sedert die laat 950's apart was van Bo-Lotaringe. Om Karel te beloon, wat die eer van die vrou van die koning van die Franke bevraagteken het, was 'n manier om die koning self aanstoot te gee.<ref>Sassier 1995, p. 162.</ref> == Oorlog met die Helige Romeinse Ryk == In Augustus 978 het Lotarius 'n ekspedisie na Lotaringe onderneem. Hy is vergesel van [[Hugo Capet]], en met hul oorsteek van die Meuserivier het hul [[Aken]] ingeneem, maar hulle kon nie daarin slaag om Otto II of Karel gevange te neem nie. Lotarius het hierna die keiserlike Paleis van Aken vir drie dae geplunder en [[Karel die Grote]] se bronsarend omgedraai om oos in plaas van wes te kyk.<ref group=lower-alpha>Richer van Reims het dié daad soos volg opgesom: "Die bronsarend, wat Karel die Grote bo-op die paleis geplaas het, is teruggedraai na die Ooste. Die Duitsers het dit na die Weste gedraai om te simboliseer dat hul kavalerie die Franse kon klop wanneer hulle wou..." Sien: Richer of Saint-Rémy , ''Histoire de France, (888–995)'', red. R. Latouche (Parys: Les Belles Lettres 1964), p. 89.</ref><ref name="TCKOF43"/><ref>Sassier 1995, p. 163.</ref> Uit weerwraak het Otto II, vergesel van Karel, [[Wes-Frankiese Ryk|Wes-Frankië]] in Oktober 978 binnegeval en [[Reims]], Soissons (waar hy by die Abdy van St. Medard, Soissons gestop het<ref name="TC276-7"/>) en Laon verwoes.<ref name="TC276-7">Pierre Riché, The Carolingians; A Family Who Forged Europe, vertaler Michael Idomir Allen (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993), pp. 276–77</ref> Lotarius kon die keiserlike magte ontglip, maar Karel is in Laon deur Biskop [[Diederik I van Metz]], 'n familielid van Keiser Otto I, tot koning van die Franke uitgeroep.<ref>Thérèse Charmasson, Anne-Marie Lelorrain, Martine Sonnet: ''Chronologie de l'histoire de France'', 1994, p. 90 [https://books.google.com/books?id=MrZnAAAAMAAJ&pg=PA90&redir_esc=y aanlyn].</ref> Die keiserlike leër het tot by Parys gevorder, waar hulle teen Hugo Capet se leër te staan gekom het. Op 30 November 978 het Otto II en Karel, wat nie daarin kon slaag om Parys te beset nie, hul beleg van die stad opgehef en teruggedraai. Die Frankiese koninklike leër onder leiding van Lotarius het hulle agternagesit en verslaan terwyl hulle die Aisnerivier oorgesteek het,<ref name="TCKOF43"/> en deurdat hy Laon kon ontset, het hy Otto II gedwing om te vlug en skuiling in [[Aken]] te soek by Karel, die marionettekoning wat Otto II op Wes-Frankië wou afdwing. In Wes-Frankië het die wanordelike terugtog van keiser Otto II 'n aansienlike impak gehad. Dit is lank daarna as 'n reuse oorwinning vir Lotarius beskou.<ref name="Sassier1995">Sassier 1995, p. 165.</ref> Die Kronieke van Sens, wat in 1015 geskryf is, gee 'n epiese beskrywing: Lotarius is verhef tot 'n krygskoning wat die Duitse keiser tot in die hartjie van Lotaringe agtervolg het en op die oewer van die Argonne 'n groot menigte vyande verslaan het, waarna hy in glorie teruggekeer het na die Koninkryk van die Franke. Die kroniekskrywer sê:<ref name="Sassier1995"/> "''Keiser Otto het, agterna gesit deur dié van sy magte wat wel kon ontsnap, in die grootste verwarring na sy land teruggekeer, waarna nie hy of sy leër ooit weer na Frankryk teruggekeer het nie''". Dokumente uit die tyd berig eweneens oor die gebeurtenis in triomfantlike terme. 'n Diploma van die Abdy van Marmoutier naby Tours wat geskryf is na die aftrede van Otto II en tydens die bewind "''van die groot Koning Lotarius, in sy ses-en-twintigste jaar'' (van sy heerskappy; hoewel skynbaar foutief), ''waarin hy die Saksers aangeval en die keiser gedwing het om te ontsnap''", spreek boekdele. Hierdie terugblikke word deur sommige geskiedkundiges soos Karl Ferdinand Werner beskou as een van die eerste uitdrukkings van nasionale gevoel.<ref name="Sassier1995"/> == Versoening met die Heilige Romeinse Ryk == Die eenheid van Wes-Franke teen Otto II het tot gevolg gehad dat die dinastie van die [[Robertiens|Robertyne]] 'n prominente plek gekry het in die persoon van Hugo Capet, wie se tydgenote getuig het dat hy koning Lotarius getrou gedien het.<ref>Sassier 1995, pp. 164–165.</ref> Die stryd met die keiser het Hugo Capet se mag versterk, soos blyk uit sy verowering in 980 van Montreuil-sur-Mer van [[Arnulf II van Vlaandere]]. Lotarius wou die ambisies van sy verbanne broer Karel verydel, en het besluit om in sy vader se voetspore te volg ten einde sy eie seun se opvolging te verseker. Op 8 Junie 979 is [[Lodewyk V van Frankryk|Prins Lodewyk]] gekroon as mede-heerser of junior koning (''iunior rex'')<ref group=lower-alpha>Soos wat die oorgang van die stelsel van verkose konings na dié van erflike konings plaasgevind het, het vaders onderneem om hul opvolgers voor hul dood te kroon. As vroeëre voorbeeld kan [[Karel die Grote]] se kroning van sy seuns vermeld word, en as latere voorbeeld Hugo Capet se kroning van sy seun Robert.{{Cite journal|author=Lewis, Andrew W. |author-link=Andrew W. Lewis|year=1978|title=Anticipatory Association of the Heir in Early Capetian France|journal=The American Historical Review|volume=83|issue=4|pages=906–927|jstor=1867651|doi=10.2307/1867651}} Sien in die algemeen {{Cite book|author=Bouchard, Constance Brittain |year=2001|title=Those of My Blood: Creating Noble Families in Medieval Francia|location=Philadelphia|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-3590-6}}</ref><ref>Carlrichard Brülh: ''Naissance de deux peuples, Français et Allemands (10th–11th siècle)'', Fayard, Augustus 1996, p. 247.</ref> – alhoewel hy nie werklik die mag bekom het nie tot Lotarius se afsterwe in 986<ref name="Sullivan, Richard E. 1989 267–306">{{Cite journal|author=Sullivan, Richard E.|year=1989|title=The Carolingian Age: Reflections on Its Place in the History of the Middle Ages|journal=Speculum|volume=64|issue=2|pages=267–306|jstor=2851941|doi=10.2307/2851941}}</ref><ref>{{Cite book|author=Bradbury, Jim|year=2007|chapter=Chapter 3: The new principalities, 800–1000|title=The Capetians: Kings of France, 987–1328|location=Londen|publisher=Hambledon Continuum|page=45|isbn=978-1-85285-528-4}}</ref>. Dit was die tweede keer dat hierdie nuwe praktyk toegepas is in die koninkryk van Wes-Frankië, en die praktyk is later aangeneem deur die [[Dinastie van die Capetingers]]. Hierna het Lotarius die Heilige Romeinse Ryk genader. Die biskoppe van Reims en Laon, saam met die Huis van Ardenne, het hierdie toenadering ondersteun. In Julie [[980]] het Lotarius en Otto II by Margut-sur-Chiers aan die Frankiese grens ontmoet en 'n vredesverdrag gesluit.<ref name="TCKOF43"/> As deel van die ooreenkoms het Lotarius afstand gedoen van sy reg op Lotaringe, wat Otto II toegelaat het om sy militêre magte te monster teen Bisantynse Italië. Die Robertyne het die vredesooreenkoms in 'n negatiewe lig gesien, aangesien hulle uitgesluit is van die onderhandelinge. Die Vrede van Margut het daartoe gelei dat die Frankiese koninkryk in die Ottoniese sfeer opgeneem is, met die gevolg dat die invloed van die Robertyne binne die koninklike regering verswak is ten gunste van die Lotaringiese adel.<ref>Sassier 1995, p. 168.</ref> Omdat Hugo Capet gevrees het om vasgevang te word tussen die Karolingiese en Ottoniese konings, het hy in 981 na Rome gereis om kontak te maak met Otto II en sy eie bondgenootskap te sluit. Lotarius het gevolglik opdrag gegee vir sy gevangeneming by sy terugkeer.<ref>Sassier 1995, p. 169.</ref> == Huwelik van sy erfgenaam == Om die mag van [[Hugo Capet]] as hertog van die Franke teë te werk het Lotarius– op aandrang van sy vrou Emma en [[Godfried I van Anjou]]–besluit om sy seun en erfgenaam Lodewyk met [[Adelheid van Anjou]], Godfried se suster en die weduwee van twee magtige suidelike heersers, graaf Stefan van Gévaudan en [[Raymond (IV) van Toulouse|Raymond van Toulouse]], te laat trou. Lotarius se projek was ambisieus: hy wou die koninklike [[Karolingers|Karolingiese]] teenwoordigheid in die semi-onafhanklike suide van Wes-Frankië herstel, en–volgens Richerus–wou hy hiermee die steun van suidelike adellikes in sy stryd teen die Robertyne verkry. Die troue tussen Adelheid-Blanche en prins Lodewyk het in 982 by Vieille-Brioude, Haute-Loire, plaasgevind. Hulle is albei onmiddellik as koning en koningin van [[Akwitanië]] gekroon deur Adelheid se broer, biskop Guy van le Puy. Die merkbare ouderdomsverskil tussen hulle–Lodewyk was vyftien terwyl Adelheid 'n veertigjarige vrou was–en Lodewyk se losbandige lewenstyl, het egter spoedig tot die einde van die huwelik in 984 gelei, met Lotarius wat sy seun ondersteun het, terwyl Adelheid haar toevlug gesoek het by [[Willem I van Provence]], wat spoedig haar vierde man geword het. Die bestaan van die huwelik, ten spyte daarvan dat dit opgeteken is deur eietydse en latere bronne (onder andere Richerus, Rodulfus Glaber, die ''Chronicon Andegavensi'' en die Kroniek van Saint-Maxence), is egter onlangs deur die historikus Carlrichard Brülh bevraagteken.<ref>Carlrichard Brülh: ''Naissance de deux peuples, Français et Allemands (10de–11de siècle)'', [Fayard, Augustus 1996, p. 248.</ref> Die mislukking van die bondgenootskap met die Huis van Anjou het die mag van die Robertyne versterk, en uiteindelik het hulle Hugo Capet teen Karel van Benede-Lotaringe in 987 ondersteun. Na die krisis in Akwitanië het Lotarius gereken op die lojaliteit van tien magtige noordelike biskoppe van die koninkryk en hul vasale, en die alliansie met die magtige Huis van Vermandois in die persoon van [[Herbert III van Vermandois]], sy broerskind – as seun van sy halfsuster [[Gerberga van Lotaringe]]. Herbert III was egter betreklik oud en die biskoppe wat sy vader Lodewyk IV vroeër gedien het, was meer geïnteresseerd in geestelike kwessies as die verdediging van koninklike belange. Lotarius het egter nie die vermoë gehad om enige groot verowering, in ooreenstemming met Frankiese tradisie, te implementeer en die [[aristokrasie]] rondom hom te skaar nie. == Poging om Lotaringe terug te wen == Keiser Otto II is onverwags op 7 Desember 983 oorlede en het sy driejarige seun, [[Otto III, Heilige Romeinse Keiser|Otto III]] as erfgenaam nagelaat. [[Hendrik II van Beiere|Hendrik II]] het, as die naaste familielid van die Ottoniese-dinastie, sonder veel teenkanting die regentskap van die koninkryk verkry en Otto III ontvoer in die hoop om self tot koning uitgeroep te word.<ref name="TC277">Pierre Riché, The Carolingians; A Family Who Forged Europe, vertaler Michael Idomir Allen (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993), p. 277</ref> Adalbero van Reims, gretig om Otto III en sy moeder Keiserin [[Theophanu]] te ondersteun, het Lotarius probeer oortuig om die Keiserin teen die Hertog van Beiere te ondersteun. Adalbero (in naam van Theophanu) het aangebied om Lotaringië terug te gee aan Lotarius. Lotarius het kort hierna formeel sy voogdyskap oor Otto III en Lotaringië verklaar. Danksy Adalbero het Lotarius erkenning van verskeie groot Lotaringiese adellikes ontvang, waaronder [[Godfried van Verdun]], 'n lid van die Huis van Ardenne. Daarby het hy versoen geraak met sy broer Karel, wat gehoop het om Bo-Lotaringe te verkry (op die stadium regeer deur 'n regent, Beatrix, weduwee van [[Frederik I van Lotaringe]] en die suster van Hugo Capet). Lotarius het gehoop om hierna volle seggenskap oor Lotaringië te verkry. Nietemin het die spoedige ineenstorting van Hendrik II se planne die projek in die wiele gery: teen middel [[984]] was [[Theophanu|Keiserin Theophanu]] en [[Willigis|Aartsbiskop Willigis van Mainz]] in staat daartoe om Otto III te red en beheer oor die Ryk te herwin.<ref name="TC277" /> Die daaropvolgende vredesooreenkoms wat by [[Worms]] gesluit is tussen Hendrik II en Theophanu het die einde van [[Karolingers|Karolingiese]] aansprake op Lotaringië beteken en die triomf van die Huis van Ardenne bevestig, wat sy beheer in die streek versterk het. Lotarius het geweier om afstand te doen van die gebied wat hy as behorende aan hom beskou het: hy het besluit om 'n bondgenootskap met Hendrik II te sluit, en op 1 Februarie [[985]] het hul gesamentlike magte by die oewer van die Ryn in Brissach aangekom. Die bondgenootskap het Adalbero van Reims bekommer, wat vir Hugo Capet gekontak het. Hendrik II het nie getrou gebly aan sy bondgenootskap met Lotarius nie, en gevolglik het die koning besluit om alleen na Lotaringië op te ruk. Aanvanklik het hy probeer om die ondersteuning van Hugo Capet te bekom, maar hy het geweier om sy suster en neef te verraai; hy het egter nie kant gekies teen enige van die strydende partye nie, en was ten gunste van Ottoniese oorheersing. Uiteindelik het Lotarius die ondersteuning verkry van die magtigste grawe van die koninkryk, [[Odo I van Blois]] en [[Heribert van Troyes]]. Kort hierna het hulle Bo-Lotaringië binnegeval, Verdun beleër en teen Maart 985 verskeie belangrike gevangenes gevange geneem: Godfried van Verdun (broer van Adalbero) en sy seun Frederik, [[Siegfried van Luxemburg]] (oom van Godfried I) en [[Diederik I van Lotaringe]] (neef van Hugo Capet).<ref>Sassier 1995, p. 180.</ref> Nadat hy na Laon teruggekeer het, het Lotarius Adalbero gedwing om 'n vesting in Verdun te bou om te verhoed dat die stad deur die keiserlike magte ingeneem word. Hy het hom ook gedwing om aan Aartsbiskop [[Egbert van Trier]], [[Willigis]] van Mainz, en [[Ebergar|Ebergar van Keulen]] te skryf en te verklaar dat Lotarius die ware en enigste erfgenaam van die Karolingiese Ryk was. == Openlike konflik met die Huis van Ardenne == Toe die Kalief van [[Córdoba]], [[Al-Mansur Ibn Abi Aamir|Al-Mansur]], [[Barcelona]] in 985 beleër het was Lotarius siek. Hy kon derhalwe geen hulp verleen aan Borrell II van Barcelona nie, wat gesante na [[Verdun]] gestuur het.<ref>Pierre Riché, The Carolingians; A Family Who Forged Europe, vertaler, Michael Idomir Allen (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993), p. 266</ref> Dit het bygedra tot die finale skeuring tussen die Spaanse Mark (''Marca Hispanica'')<ref> Die Spaanse Mark was 'n buffersone of versperring wat in [[795]] deur [[Karel die Grote]] geskep is teen die [[Omajjadiese Kalifaat|Omajjiede van Andalusiē]]</ref>en die Frankiese kroon tydens die bewind van sy opvolgers. Op hierdie stadium was Lotarius se mag aansienlik minder as dié van Hugo Capet.<ref name="TC277"/> [[Gerbert van Aurillac]] het in 'n brief aan aartsbiskop Adalbero geskryf dat "Lotarius alleen in naam koning van Frankryk is; Hugo is egter nie in naam koning nie, maar in daad en ingesteldheid."<ref>Andrew W. Lewis, ''Royal Succession in Capetian France: Studies on Familial Order and the State'' (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1981), p. 15</ref> Nie lank hierna nie het aartsbiskop Adalbero begin om openlik pro-Ottoniese standpunte te huldig. Hy het ook gepoog om Hugo Capet se verhouding met Otto III te beïnvloed.<ref name="TC277"/> Toe die koning beveel het dat die vestings rondom die klooster van Saint-Paul in Verdun vernietig word, het Adalbero geweier op grond daarvan dat sy honger soldate nie meer die stad kon verdedig nie. Lotarius was woedend en wou Adalbero voor die gereg bring. Op 11 Mei [[986]] is Adalbero onder valse voorwendsels na 'n byeenkoms in [[Compiègne]] ontbied (onder andere dat hy sy broerskind en naamgenoot Adalbero sonder koninklike toestemming in die biskopsetel van Verdun geplaas het<ref>P. Riché (1987) , bl 92.</ref>) en van hoogverraad aangekla.<ref name="TC278">Pierre Riché, The Carolingians; A Family Who Forged Europe, vertaler, Michael Idomir Allen (Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993), p. 278</ref> Hugo Capet het hierop met 6 000 man na Compiègne opgeruk en die vergadering uitmekaar gejaag voordat 'n uitspraak bereik kon word.<ref name="TC278"/> Sommige historici meen dat die ingryping van Hugo Capet nie deur die verdediging van Adalbero gemotiveer is nie, maar eerder daarop gemik was om die vrylating van sy broerskind, die jong hertog Diederik I van Bo-Lotaringe, te bewerkstellig.<ref name="Sassier1995b">Sassier 1995, p. 183</ref> Lotarius se doelwit was waarskynlik die versterking van sy wurggreep op Verdun en die omliggende streek, deur Adalbero te dwing om sy broerskind Adalbero van Verdun, seun van graaf Godfried I, te vervolg.<ref name="Sassier1995b"/> Lotarius kon nie 'n openlike konflik teen Hugo Capet bekostig nie, aangesien hy daardeur tussen twee fronte vasgevang sou word. Hy het toe sy gevangenes uit Lotaringe vrygelaat, maar Godfried I het verkies om in gevangenskap te bly eerder as om [[Mons]] oor te gee en sodoende sy seun te dwing om alle aansprake op die graafskap en die Bisdom van Verdun prys te gee. Na 'n ontmoeting tussen die koning en die hertog van die Franke, is Diederik I ook vrygelaat. == Nuwe projekte en onverwagte dood == Aan die begin van 986 was Lotarius van plan om [[Kortrijk]] aan te val. Dit was in daardie tyd 'n ryksstad, maar afhanklik van die aartsbiskopsrade van Reims en Luik.<ref>Carlrichard Brülh: ''Naissance de deux peuples, Français et Allemands (10de–11de siècle)'', Fayard, Augustus 1996, p. 253.</ref> Hy was van oordeel dat hy biskop Rothard kon oortuig om die stad oor te gee in ruil vir sy aanstelling as aartsbiskop van Reims (na die afsetting van Adalbero) en prins-biskop van Luik (wie se prins-biskop, [[Notger|Notger van Luik]], uiteindelik na Ottoniese gebied ontsnap het<ref>Pierre Riché: ''Gerbert d'Aurillac, le pape de l'an mil'', Fayard, Maart 1987, p. 94.</ref>); die Koning het egter onverwags op 2 Maart 986 in Laon beswyk.<ref name="ESII-1"/><ref name="TC278"/><ref>Gallica: ''Histoire de France. La mort de Lothaire par le moine Richer'', p. 137 [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k102231r.image.f141 aanlyn].</ref> Lotarius het 'n manjifieke begrafnis ontvang, en is langs sy vader Lodewyk IV in die basiliek van Saint-Remi, Reims, begrawe. 'n Jaar na die verandering van die dinastie het Lotarius se koninkryk onvernietigbaar gelyk, selfs al is Lotaringië nie onderwerp nie, aangesien die Ryk se inersie Lotarius in staat gestel het om nuwe verowerings te oorweeg.<ref>Sassier 1995, p. 186.</ref> Volgens Richerus: "Was hy op soek na nuwe geleenthede wat sy koninkryk verder kon uitbrei. Sy beleid was baie suksesvol, en die toestand van die Koninkryk, wat bevoordeel is deur die gevangeneming van die groot adellikes, was sterk." Trouens, in sy laaste jare het Lotarius op beide diplomatiese en militêre vlak uitsonderlike stappe geneem om Lotaringiĕ te verower.<ref>Carlrichard Brülh: ''Naissance de deux peuples, Français et Allemands (10de–11de siècle)'', Fayard, Augustus 1996 , bl. 252.</ref> == Familie == Lotarius het by sy vrou [[Emma van Italië]] twee seuns gehad: * [[Lodewyk V van Frankryk|Lodewyk V]] (966/967 – 22 Mei 987), opvolger van sy vader as koning.<ref name="ESII-1"/> * Otto (omstreeks 970; 13 November, vóór 986).<ref name="ESII-1"/><ref>Christian Settipani: ''La Préhistoire des Capétiens'', 1993, p. 334.</ref> Lotarius het ook twee buite-egtelike seuns gehad by 'n suster van 'n sekere Graaf Robert, burgemeester van sy broer Karel se Paleis:<ref>Christian Settipani: ''La Préhistoire des Capétiens'', 1993, p. 333.</ref> * [[Arnulf van Reims|Arnulf]] (vóór 967 – 5 Maart 1021), aartsbiskop van Reims.<ref>Eleanor Shipley Duckett, ''Death and life in the tenth century'' (Ann Arbor: University of Michigan Press, 1967), p. 118.</ref> * Richard (sterf ná 991).<ref name="ESII-1"/> == Notas == {{Verwysings|group=lower-alpha}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * Gwatkin, H. M., Whitney, J. P. (redakteure) et al. (1926) ''The Cambridge Medieval History: Volume III''. Cambridge: Cambridge University Press. * {{Cite book|author1=Hallam, Elizabeth M. |author2=Everard, Judith |year=2001|title=Capetian France, 987–1328|edition=second|location=Harlow, Verenigde Koninkryk|publisher=Longman|isbn=978-0-582-40428-1}} * Stéphane Lecouteux: ''Une reconstitution hypothétique du cheminement des Annales de Flodoard, depuis Reims jusqu'à Fécamp'', 2004 [http://www.unicaen.fr/mrsh/crahm/revue/tabularia/pdf/lecouteux.pdf aanlyn] * Ferdinand Lot: ''Les derniers Carolingiens. Lothaire, Louis V, Charles de Lorraine (954–991)'', Paris, Librairie Émile Bouillon éditeur, 1891 [https://archive.org/stream/lesdernierscaro00girygoog#page/n9/mode/2up online]. * Pierre Riché: ''Les Carolingiens, une famille qui fit l'Europe'', Paris, Hachette, coll. «Pluriel», 1983 (verbeter in 1997), 490 p. * Yves Sassier: ''Hugues Capet: naissance d'une dynastie'', Paris, Fayard, 1995, 357 p. {{S-start}} {{s-reg}} |- {{Succession box|title=Koning van Wes-Frankië|before=[[Lodewyk IV van Frankryk|Lodewyk IV]]|after=[[Lodewyk V van Frankryk|Lodewyk V]]|years=954–986}} {{S-end}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 941]] [[Kategorie:Sterftes in 986]] qedudosxmh8vhhus1b2fj08f0wlxpfo 0 395580 2895897 2678424 2026-04-21T16:34:30Z Atcovi 57396 mujawwad --> murattal 2895897 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera |naam = {{big|التغابن}}<br>&nbsp;&nbsp;Soera {{big|64}} van die Koran&nbsp;&nbsp; |beeld = |breedte = |onderskrif = |klassifikasie = [[Medina|Medinees]] |ander_titels = ''At-Tagrhâbun'' |transliterasie = At-Taghaaboen |ander_name = "Die Onthulling Van Verliese" |openbaring = |djoes = 28 |ajat = 18 |klank = [[Lêer:Chapter 64, At-Taghabun (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]] }} '''''At-Tagrhâbun''''' ([[Arabies]]: التغابن, "'''Die Onthulling Van Verliese'''") is die 64ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 18 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Medina]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. ==Opsomming== Die eerste vier verse van die hoofstuk is aan alle mense gerig, vers 5-10 aan dié wat die uitnodiging van die Koran verwerp, en vers 11-18 aan dié wat die uitnodiging aanvaar en daarin glo.<ref>{{cite web|url=http://englishtafsir.com/Quran/64/index.html|title=64. Surah At Taghabun (Mutual Loss and Gain) - Sayyid Abul A'la Maududi - Tafhim al-Qur'an - The Meaning of the Qur'an}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = At-Taghabun}} {{Soera|64|Al-Munafi'kun|At-Tala'k}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tagrhabun}} [[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]] k73yb5feqlm446b6vqj5e2f0xiiqwds 0 397804 2896045 2893051 2026-04-21T21:46:45Z Jcb 223 2896045 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas |naam = Essene <br/>אִסִּיִים |titel = Joodse sekte |kleur = |beeld = |beeld_wydte = |beeld_onderskrif = |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Historiese leier |1 = Onderwyser van Geregtigheid |opskrif2 = Gestig |2 = 2de eeu v.C. |opskrif3 = Ontbind |3 = 1ste eeu n.C. |opskrif4 = Hoofkwartier |4 = [[Jerusalem]] <br/>[[Qumran]] |opskrif5 = Ideologie |5 = [[Asketisme]] <br/>[[Mistisisme]] <br/>[[Doop|Daaglikse dompeling]] |opskrif6 = Gelowe |6 = [[Christendom]] <br/>Mandeïsme <br/>[[Judaïsme]] }} Die '''Essene''' ([[Hebreeus]]: אִסִּיִים, ''Isiyim''; [[Koine]]: Ἐσσηνοί, Ἐσσαῖοι of Ὀσσαῖοι, ''Essenoi, Essaioi'' of ''Ossaioi'') was 'n [[Mistisisme|mistisistiese]] [[Jood]]se sekte tydens die tydperk van die [[Tweede Tempel]] wat van die 2de eeu v.C. tot die 1ste eeu n.C. floreer het.<ref>{{Cite book|last=(Cyprus)|first=Saint Epiphanius (Bishop of Constantia in|url=https://books.google.com/books?id=IKyxt9kyys8C&pg=PA32|title=The Panarion of Epiphanius of Salamis: Book I (sects 1-46)|date=2009|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-17017-9|page=32|language=en}}</ref> [[Beeld:Saint John the Baptist Preaching in the Wilderness by Anton Raphael.png|duimnael|180px|links|Johannes die Doper was waarskynlik 'n Esseen.<ref name=":0">{{Cite encyclopedia |title=St. John the Baptist - Possible relationship with the Essenes - Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Saint-John-the-Baptist/Possible-relationship-with-the-Essenes |access-date=2022-04-12 |encyclopedia=Encyclopædia Britannica|language=en}}</ref>]] Volgens die Joodse historikus [[Josephus]] het die Essene in groot getalle bestaan; duisende het deur die tyd van [[Iudaea (Romeinse provinsie)|Romeinse Iudaea]] gelewe. Hulle was minder as die [[Fariseërs]] en [[Sadduseërs]], die ander twee groot sektes van destyds. Die Essene het in verskeie stede gewoon, maar in gemeenskappe bymekaargekom wat toegewy was aan willekeurige [[armoede]], [[asketisme]] (hulle priesters was [[selibaat]]) en rituele reiniging.<ref>F.F. Bruce, Second Thoughts on the Dead Sea Scrolls. Paternoster Press, 1956.</ref> Die Essene het in moderne tye beroemd geraak vanweë die ontdekking van 'n groot groep godsdiensdokumente bekend as die [[Dooie See-rolle]], wat vermoedelik 'n biblioteek van die Essene was. Onder die dokumente is talle kopieë van dele van die [[Hebreeuse Bybel]] wat waarskynlik van 300&nbsp;v.C tot met hulle ontdekking in 1946 onaangeraak was. Die eerste verwysing na die sekte is deur die Romeinse skrywer [[Plinius die ouere]] (gesterf in 79 n.C.) in sy ''[[Natuurgeskiedenis (Plinius)|Natuurgeskiedenis]]''.<ref name=Pliny1>{{Cite book|title=Historia Naturalis|work=V, 17 or 29; in other editions V, (15).73 |author=Pliny the Elder |url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/5*.html}} </ref> Plinis vertel in 'n paar reëls dat die Essene geen geld besit nie, duisende generasie al bestaan en dat hulle priesters nie trou nie. Volgens Plinius woon hulle iewers bo Ein Gedi, aan die Dooie See. Josephus het later 'n gedetailleerde beskrywing van die Essene in ''[[Joodse oorlog|Die Joodse oorlog]]'' (omstreeks 75&nbsp;n.C.) gegee, met 'n korter beskrywing in ''Oudheidkunde van die Jode'' (omstreeks 94&nbsp;n.C.) en ''Die Lewe van Flavius Josephus'' (omstreeks 97&nbsp;n.C.). Hy het beweer hy het eerstehandse kennis van hulle gehad en dat hulle een van drie sektes van Joodse [[filosofie]] was,<ref>Josephus (omstreeks 75&nbsp;n.C). ''Die Oorloë van die Jode''. 2.119.</ref> saam met die Fariseërs en Sadduseërs. Hy vertel dieselfde inligting van godvresendheid, selibaat, die afwesigheid van persoonlike eiendom en van geld, die geloof in gemeenskaplikheid, en 'n streng navolging van die [[Sabbat]]. Hy sê ook hulle eet saam ná gebed, wy hulle toe aan welsyn, verbied uitinge van woede, bestudeer die boeke van die ouderlinge, hou geheime en ken die name van die engele in hulle geskrifte baie goed. Plinius, ook 'n geograaf, het gesê hulle woon in die woestyn naby die noordweskus van die Dooie See, waar die Dooie See-rolle ontdek is.<ref>{{Cite book|first1=D. |last1=Barthélemy |first2= J.T. |last2=Milik |first3= Roland |last3= de Vaux |first4= G.M. |last4=Crowfoot |first5=Harold |last5=Plenderleith |first6= G.L. |last6=Harding |chapter=Introductory: The Discovery |chapter-url=https://books.google.com/books?id=iVa8BQGO0PIC&pg=PA5 |title=Qumran Cave 1 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford |year=1997 |orig-year=1955 |page=5 |isbn=0-19-826301-5 |access-date=31 March 2009}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Essenes}} {{Normdata}} [[Kategorie:Joodse geskiedenis]] n9qj1wi90ierf5geh4v1d1p9xguekfh 0 398069 2895909 2562844 2026-04-21T17:15:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895909 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Stadion | stadionnaam = Le Zénith Paris - La Villette | bynaam = | beeld = | byskrif = [[Lêer:Zénith de Paris - meeting Lutte Ouvrière 15-04-2012 - 1.JPG|300px]] | vollenaam = | vorigenaam = | ligging = [[Parys]], [[Frankryk]] | koördinate = {{Koördinate|48|53|39.148|N|2|23|35.44|E|aansig=inlyn,titel}} | sooi_gespit = | gebou = 1984 | geopen = 1984 | renovasie = | uitgebrei = | gesluit = | afgebreek = | eienaar = | operateur = | oppervlak = | boukoste = | argitek = | struktuuringenieur = | diensteingenieur = | algemene_kontrakteur= | projekbestuurder = | hoofkontrakteurs = | tuisveld_van = | sitplekke = | dimensies = }} Die '''Le Zénith Paris - La Villette''' en algemeen na verwys as Le Zénith, is 'n veeldoelige binnenshuise arena in [[Parys]], [[Frankryk]].<ref>[https://www.culture.gouv.fr/Nous-connaitre/Decouvrir-le-ministere/Histoire-du-ministere/Ministere-de-la-Culture-60-ans-d-action-en-500-dates#/vendredi-2-janvier-1959-Ministere-de-la-Culture-60-ans-d-action-en-500-dates Ministère de la Culture : 60 ans d’action en 500 dates]</ref> Dit is in die ''Parc de la Villette'' in die 19de arrondissement aan die rand van die ''Canal de l'Ourcq'' geleë. Die vermoë om tot 6 293 mense te sit, maak dit een van die grootste venues in Parys. Die naaste metro- en RER-stasies is ''Porte de la Villette'', ''Porte de Pantin'' en Pantin.<ref>[https://www.lesechos.fr/industrie-services/diaporamas/paris-2024-les-sites-qui-accueilleront-les-jo-141018 Paris 2024 : les sites qui accueilleront les JO]</ref> Dit is die eerste plek wat die bynaam Le Zénith dra; 'n teater geleë in Frankryk met 'n minimum kapasiteit van 3 000. As gevolg hiervan het die venue in Parys bloot na verwys as "Le Zénith" in baie vorme van media.<ref>[https://www.leparisien.fr/sports/JO/paris-2024/jo-2024-l-halterophilie-au-zenith-13-09-2017-7155735.php JO 2024 : l'haltérophilie au Zénith]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * [https://le-zenith.com Amptelike webwerf] {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Parys]] [[Kategorie:Sport in Parys]] pfahaigxjmzd4ynn7kp4bhjzyr8cugo 0 398160 2895906 2756913 2026-04-21T16:53:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895906 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Le Bourget |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe= |bynaam= |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=Le Bourget Mairie bis.jpg |beeldgrootte=250px |beeldbyskrif= |beeld_skild=Blason Le Bourget 93.svg |duimdrukkerkaart=Frankryk |duimdrukkeretiketposisie=onderkant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Frankryk}} |onderafdelingtipe1=[[Franse geweste|Gewes]] |onderafdelingtipe2=[[Département]] |onderafdelingtipe3=[[Arrondissement]] |onderafdelingtipe4=[[Kanton (Frankryk)|Kanton]] |onderafdelingnaam1=[[Lêer:Cultural flag of Île-de-France.svg|22px]] [[Île-de-France]] |onderafdelingnaam2=[[Seine-Saint-Denis]] |onderafdelingnaam3=Le Bourget |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Jean-Baptiste Borsali |oppervlak_totaal_km2=2,08 |oppervlak_totaal_myl2=0,80 |hoogte_m=45 |koördinaattipes= |koördinate = {{Koördinate|48|56|6.505|N|2|25|33.007|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2022 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=15052 |bevolkingsdigtheid_km2=7200 |bevolkingsdigtheid_myl2= |voetnotas= |webwerf=[http://www.le-bourget.fr/ le-bourget.fr] }} '''Le Bourget''' is 'n gemeente in die noordoostelike voorstede van [[Parys]], Frankryk. Dit is 10,6 km (6+9⁄16 myl) vanaf die sentrum van Parys geleë.<ref>[https://www.parisinfo.com/musee-monument-paris/71342/Musee-de-l-Air-et-de-l-Espace Musée de l'Air et de l'Espace]</ref> Die gemeente beskik oor Le Bourget-lughawe, wat op sy beurt die ''[[Musée de l'Air et de l'Espace]]'' (Lug- en Ruimtemuseum) huisves.<ref>[https://www.tourisme93.com/document.php?pagendx=75 Musée de l'Air et de l'Espace au Bourget]</ref> 'n Baie klein deel van Le Bourget-lughawe lê op die grondgebied van die gemeente Le Bourget, wat nietemin sy naam aan die lughawe gegee het. Die grootste deel van die lughawe lê op die grondgebied van die gemeentes Dugny, Bonneuil-en-France en Gonesse. Die ''Bureau d'Enquêtes et d'Analyses pour la Sécurité de l'Aviation Civile'' het ook sy hoofkwartier op die lughaweterrein en in Le Bourget.<ref>[https://lannuaire.service-public.fr/gouvernement/17506b9f-d265-4216-8e97-32ef7069b6c8 Bureau d'enquêtes et d'analyses pour la sécurité de l'aviation civile (BEA)]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{fr}} [http://www.le-bourget.fr/ Amptelike webwerf van Le Bourget] {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Île-de-France]] [[Kategorie:Nedersettings in Île-de-France]] 1s7dl26heneebb31amq7z1imgr4hiks 0 398271 2895900 2791987 2026-04-21T16:40:03Z Jcb 223 2895900 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:WikiProject Psychology Logo (Deus WikiProject).png|duimnael|Sielkunde]] '''Omgewingsielkunde''' is 'n tak van sielkunde wat die verhouding tussen mense en die eksterne omgewing ondersoek. <ref>{{Cite web|url=https://www.psychologytoday.com/us/basics/environment|title=Environment {{!}} Psychology Today|website=www.psychologytoday.com|language=en|access-date=2022-06-02}}</ref> Dit ondersoek die wyse waarop die natuurlike omgewing en ons beboude omgewings ons as individue vorm. Omgewingsielkunde beklemtoon hoe mense die omgewing verander en hoe die omgewing mense se ervarings en gedrag verander. <ref>{{Cite web|url=https://www.psychology.org.au/About-Us/What-we-do/advocacy/Advocacy-social-issues/Environment-climate-change-psychology/Psychology%E2%80%99s-role-in-environmental-issues/What-is-environmental-psychology|title=What is environmental psychology? {{!}} APS|website=www.psychology.org.au|access-date=2021-07-30|archive-date=2021-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730160633/https://www.psychology.org.au/About-Us/What-we-do/advocacy/Advocacy-social-issues/Environment-climate-change-psychology/Psychology%E2%80%99s-role-in-environmental-issues/What-is-environmental-psychology|url-status=dead}}</ref> Die veld definieer die term omgewing wyd, wat natuurlike omgewings, sosiale omgewings, beboude omgewings, leeromgewings en inligtingsomgewings insluit. Volgens 'n artikel op APA Psychnet is omgewingsielkunde wanneer 'n persoon 'n plan bedink, dan na 'n sekere plek toe reis en die plan deurvoer in hulle daaropvolgende gedrag. <ref>Russell, J A; Ward, L M (January 1982). "Environmental Psychology". ''Annual Review of Psychology''. '''33''' (1): 651–689. doi:10.1146/annurev.ps.33.020182.003251</ref> Omgewingsielkunde is eers in die laat sestigerjare as 'n aparte veld erken toe wetenskaplikes die verband tussen menslike gedrag en ons natuurlike en beboude omgewings begin bevraagteken het. Sedert sy konsepsie is die veld verbind tot die ontwikkeling van 'n dissipline wat beide waardegeoriënteerd en [[Probleemoplossing|probleemgeoriënteerd]] is, wat navorsing prioritiseer wat daarop gemik is om komplekse omgewingsprobleme op te los in die strewe na individuele welstand binne 'n groter samelewing. <ref name="Proshansky87">Proshansky 1987</ref> Wanneer probleme opgelos word wat mens-en-omgewing interaksies behels, hetsy wêreldwyd of plaaslik, moet 'n mens 'n model van menslike natuur hê wat die omgewingstoestande voorspel waartydens mense gunstig sal reageer. Hierdie model kan help om omgewings te ontwerp, te bestuur, te beskerm en/of te herstel wat redelike gedrag verbeter, waarskynlike uitkomste voorspel wanneer hierdie voorwaardes nie nagekom word nie, en probleemsituasies diagnoseer. Die veld ontwikkel so 'n model van menslike natuur met behoud van 'n breë en inherente multidissiplinêre fokus. Dit ondersoek uiteenlopende kwessies soos gemeenskaplike eiendomshulpbronbestuur, hoe om jou pad te vind in komplekse omgewings, die effek van [[Stres|omgewingstres]] op menslike prestasies, die kenmerke van omgewingsrestorasie en helende omgewings, menslike inligtingverwerking en die bevordering van volhoubare bewaringsgedrag. Die afgelope tyd, naas die verhoogde fokus op klimaatsverandering in die samelewing en die sosiale wetenskappe en die heropkoms van beperking-van-groei-kwessies, was daar 'n groter fokus op omgewingsvolhoubaarheidskwessies binne die veld. <ref>DeYoung 2013</ref> Hierdie multidissiplinêre paradigma het nie slegs die dinamika gekenmerk waarvoor omgewingsielkunde na verwagting sou ontwikkel het nie, maar dit was ook die katalisator om ander vakgebiede aan te lok, afgesien van navorsingsielkundiges. Geograwe, [[Ekonoom|ekonome]], landskapargitekte, beleidmakers, [[Sosiologie|sosioloë]], antropoloë, opvoeders en produkontwikkelaars het almal hierdie veld ontdek en daaraan deelgeneem. <ref name="Proshansky87">Proshansky 1987</ref> Alhoewel "omgewingsielkunde" waarskynlik die bekendste en ook die mees omvattende beskrywing van die veld is, staan dit ook bekend as [[Ergonomika|menslike faktore wetenskap]], kognitiewe ergonomie, ekologiese sielkunde, ekopsigologie, omgewing-gedragstudies en persoon-omgewingstudies. Verdere verwante velde sluit onder meer in argitektoniese sielkunde, sosio-argitektuur, gedragsgeografie, omgewingsosiologie, sosiale ekologie en omgewingsontwerp navorsing. == Geskiedenis == Die oorsprong van die vakgebied kan teruggevoer word na die Romantiese digters, soos Wordsworth en Coleridge wat die aandag gevestig het op die krag van die natuur en die betekenisvolheid van menslike interaksie daarmee. Darwin het gewys op die rol van die omgewing in die vorming van evolusie. Hierdie idee is vinnig toegepas op menslike interaksies met die omgewing. 'n Uiterste Victoriaanse aanvaarding hiervan was 'omgewingsdeterministe' wat daarop aangedring het dat die fisiese omgewing en klimaat die evolusie van rasseienskappe beïnvloed het. Willy Hellpach is na bewering die eerste persoon om "omgewingsielkunde" by name te noem. Een van sy boeke, ''Geopsige'', bespreek onderwerpe soos die wyse waarop die son en die maan menslike aktiwiteit beïnvloed, die impak van ekstreme omgewings en die uitwerking van kleur en vorm (Pol, E., 2006, ''Blueprints for a history of environment psychology I): From first birth to American transition''. "Medio Ambiente y Comportamiento Humano", 7(2), 95-113). Van die ander groot geleerdes vanuit die grondslag van omgewingsielkunde was Jakob von Uexküll, Kurt Lewin, Egon Brunswik, en later Gerhard Kaminski en Carl Friedrich Graumann. <ref>Allesch 2003</ref> Die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die noodsaaklikheid van leiding aangaande die dringende heropbouiings program na die vernietiging van die oorlog teweeggebring. Om aan die regering se beplanningsvereistes te voorsien, het baie lande navorsingsentrums opgerig wat 'n studie gemaak het van die wyses waarop mense ruimtes benut. In die VK het die Bounavorsingsentrum ruimtegebruik in huise en later geraasvlakke, verwarming en beligtingsvereistes bestudeer. Die glasmaker Pilkingtons het 'n daglig-navorsingseenheid, gelei deur Thomas Markus, op die been gebring om inligting te verskaf oor die invloed van natuurlike beligting in geboue en riglyne oor dagligvereistes. Peter Manning het dit verder ontwikkel by die Pilkington Navorsingseenheid aan die Universiteit van Liverpool in die 1960's. Hy het kantore bestudeer en een van die eerste mense in diens geneem wat 'n Ph.D in omgewingsielkunde verwerf het, Brian Wells. Markus het voortgegaan om die Bouprestasie-navorsingseenheid by die Universiteit van Strathclyde in 1968 op te rig met die sielkundige David Canter wat onder begeleiding van Wells en Manning was vir sy Ph.D by die Pilkington Navorsingseenheid. Canter het toe na die Universiteit van Surrey gegaan om daar in 1971 'n Omgewingsielkunde-program saam met die Departement Sielkunde op te stel. Die hoof van daardie departement was Terence Lee wat sy PhD oor die konsep van "buurt" onder toesig van sir Frederick Bartlett aan die Universiteit van Cambridge gedoen het. Tesame met hierdie ontwikkelinge het mense in die VSA begin om hierdie kwessies binne en tydens omgewingsontwerp te oorweeg. Een van die eerste areas was die oorweging vir en van psigiatriese hospitale. Psigiaters het saam met argitekte gewerk om die ervaring van pasiënte wat geestesongesteld was in berekening te bring. Robert Sommer het sy boek oor 'Persoonlike ruimte' geskryf en Edward T Hall het as 'n antropoloog kommentaar gelewer oor die wyses waarop mense ruimtelik met mekaar in verhouding tree. Amos Rapoport het groot belangstelling onder argitekte gewek met sy boek 'Huisvorm en kultuur', wat aantoon dat die vorm van geboue nie net funksioneel was nie, maar ook allerhande kulturele invloede gehad het. Dit het bygedra tot die ontstaan van 'post-modernisme' in [[argitektuur]], wat die simboliese eienskappe van argitektuur baie ernstig opgeneem het. Hierdie vroeë ontwikkelings in die 1960's en 1970's is dikwels gesien as deel van 'argitektoniese sielkunde'. Dit was toe Harold Proshansky en William Ittelson die omgewingsielkunde-program by die 'City University of New York Graduate Centre' opgestel het wat die term Architectural Psychology' vervang het met 'Environmental Psychology', die wyd gebruikte term vir die studie van die wyses waarop mense sin gemaak het van en interaksie gehad het met, hul omgewings. Dit is geïnstitusionaliseer toe Canter 'The Journal of Environmental Psychology' in 1980 saam met Kenneth Craik, 'n persoonlikheidsielkundige aan die Universiteit van Kalifornië in Berkeley, gestig het. President Nixon se veldtog om die verwoesting van die omgewing teen te werk, het verdere stukrag gegee aan 'n verandering in die vakgebied wat verskeie aspekte van geboue oorweeg het, en die wyse waarop daar singemaak word van stede, tot die breër kwessies van klimaatsverandering en die impak van mense in die globale omgewing, bewerkstellig het. === Omgewingsielkundige === Omgewingsielkundiges is diegene wat die verhouding tussen menslike gedrag en die omgewing wat hulle omring bestudeer. Hierdie sielkundiges bestudeer enige tipe omgewing, selfs die omgewings wat "gebou" is, soos mense se huise. Hulle bestudeer die wyses waarop ons as mense optree en dan interaksie in die wêreld het. Vanaf Mei 2020 is die jaarlikse salaris van 'n omgewingsielkundige na raming $82,180. Die twee subdissiplines van die veld is bewaringsielkunde en ekosielkunde. Bewaringsielkunde is die studie van die ontwikkeling van houdings in die omgewing. Ekosielkunde is bykans dieselfde as bewaringsielkunde, maar dit fokus sterker op die bande tussen omgewings- en samelewingsdegradasie. == Oriëntasies == Daar is verskeie oriëntasies binne die vakgbied van Omgewingsielkunde. Daar is probleem-georiënteerde, stelsel georiënteerde, interdissiplinêre en ruimte-oor-tyd oriëntasies. === Probleem georiënteerd === Omgewingsielkunde is 'n direkte studie van die verhouding tussen 'n omgewing en die wyses waarop daardie omgewing sy inwoners beïnvloed. Spesifieke aspekte van hierdie veld behels die identifisering van 'n probleem, en om dan deur middel van die identifisering van die genoemde probleem 'n oplossing te ontdek. Daarom is dit nodig dat omgewingsielkunde probleemgerig moet wees. Een belangrike aspek van 'n probleemgeoriënteerde veld is dat daar deur die proses om probleme te identifiseer, oplossings vorendag kom wat uit die navorsing verkry is. Die oplossings kan help om die samelewing as 'n geheel beter te laat funksioneer en 'n rykdom van kennis oor die innerlike werking van samelewings te skep. Omgewingsielkundige Harold Proshansky bespreek hoe die veld ook “waarde-georiënteerd” is as gevolg van die veld se verbintenis tot die verbetering van die samelewing deur probleemidentifikasie. <ref name="ReferenceA">Proshansky 1987, p.1477</ref> Panyang bespreek die belangrikheid daarvan om nie net die probleem te verstaan nie, maar ook die noodsaaklikheid van 'n oplossing te besef. Proshansky wys ook op sommige van die probleme van 'n probleemgeoriënteerde benadering vir omgewingsielkunde. Eerstens moet die probleme wat geïdentifiseer word onder sekere spesifikasies bestudeer word: hulle moet aan die gang wees en in die werklike lewe voorkom, nie in 'n laboratorium nie. Tweedens moet die idees oor die probleme direk van die bron afkomstig wees - wat beteken dat hulle direk van die spesifieke omgewing moet kom waar die probleem voorkom. <ref name="ReferenceA" /> Die oplossings en begrip van die probleme kan nie uit 'n omgewing kom wat gekonstrueer en gemodelleer is om soos die werklike lewe te lyk nie. Omgewingsielkunde moet die werklike samelewing weerspieël, nie 'n samelewing wat in 'n laboratoriumomgewing gebou is nie. Die moeilike taak van die omgewingsielkundige is dus om probleme te bestudeer soos wat dit in die alledaagse lewe voorkom. <ref name="Proshansky1478">Proshansky 1987, p.1478</ref> Dit is moeilik om alle laboratoriumnavorsing te verwerp, want laboratoriumeksperimente is waar teorieë getoets kan word sonder om die werklike omgewing te beskadig. Dit kan ook as modelle dien wanneer oplossings getoets word. Proshansky maak hierdie punt ook, en bespreek die uitdagings in die algehele probleemgeoriënteerde benadering. Hy noem dat dit egter belangrik is dat die omgewingsielkundige alle aspekte van navorsing en ontleding van die bevindinge steeds benut en beide die algemene en geïndividualiseerde aspekte van die probleme in ag neem. <ref name="Proshansky1479">Proshansky 1987, p.1479</ref> Omgewingsielkunde spreek omgewingsprobleme aan soos digtheid en druk, [[geraasbesoedeling]], [[Armoede|substandaard lewe]] en stedelike verval. <ref name="ReferenceA">Proshansky 1987, p.1477</ref> Geraas verhoog omgewingstres. Alhoewel daar gevind is dat beheer en voorspelbaarheid die grootste faktore in stresvolle effekte van geraas is; konteks, toonhoogte, bron en gewoonte is ook belangrike veranderlikes. Omgewingsielkundiges het aanvanklik geteoretiseer dat digtheid en druk ook 'n nadelige uitwerking op bui kan hê en stresverwante siektes of gedrag kan veroorsaak. <ref>Bafarasat, Abbas Ziafati (2017). "Invisible Travels in the Compact City: Is Density the Way Forward?". ''Journal of Urban Planning and Development''. '''143''' (3). doi:10.1061/(ASCE)UP.1943-5444.0000390</ref> Om omgewingsprobleme te verstaan en op te los, glo omgewingsielkundiges dat konsepte en beginsels direk uit die fisiese omgewings en die probleme waarna gekyk word, moet kom. <ref name="ReferenceA" /> Byvoorbeeld, faktore wat gevoelens van druk binne geboue verminder, sluit in: * Vensters – veral dié wat oopgemaak kan word en dié wat ’n uitsig sowel as lig bied * Hoë plafonne * Deure om ruimtes te verdeel (Baum en Davies) en wat toegangsbeheer verskaf * Kamervorm – vierkantige kamers voel minder druk as reghoekige kamers (Dresor)  * Gebruik afskortings om kleiner, persoonlike ruimtes binne 'n oopplan kantoor of groter werkspasie te skep. * Die verskaffing van toenames in kognitiewe beheer oor aspekte van die interne omgewing, soos ventilasie, lig, privaatheid, ens. * Die uitvoering van 'n kognitiewe evaluering van 'n omgewing en gevoelens van samedromming in verskillende omgewings. Byvoorbeeld, 'n mens kan gemaklik wees om by 'n konsert saam te druk, maar nie noodwendig in skoolgange nie. * Skepping van 'n verdedigbare ruimte (Calhoun)  ==== Persoonlike ruimte en grondgebied ==== [[Proksemika|Proxemics]] staan bekend as die studie van menslike ruimte. Dit bestudeer ook die uitwerking wat die bevolking op menslike gedrag, kommunikasie en sosiale interaksie het. Om 'n gebied van persoonlike ruimte binne-in 'n openbare ruimte te hê, bv. by die kantoor, is 'n sleutelkenmerk van verskeie argitektoniese ontwerpe. Om so 'n 'verdedigbare ruimte' te hê, kan moontlik die negatiewe gevolge van druk in stedelike omgewings verminder. Die term, wat in 1947 deur John B. Calhoun geskep is, is die resultaat van verskeie omgewingseksperimente wat op rotte uitgevoer is. 'n Eksperiment wat oorspronklik begin is om te meet hoeveel rotte in 'n gegewe ruimte geakkommodeer kan word, het uitgebrei om te bepaal hoe rotte, gegewe die regte kos, skuiling en beddegoed, binne 'n beperkende omgewing sou optree. Onder hierdie omstandighede het die mans aggressief geword, sommige uitsluitlik homoseksueel. Ander het panseksueel en hiperseksueel geword en kanse gesoek om enige rot te bestyg wat hulle teëgekom het. As gevolg hiervan is paringsgedrag ontwrigd met 'n gepaardgaande toename in babasterftes. Ouers het versuim om behoorlike [[nes]]te te voorsien, het hulle kleintjies onnadenkend weggegooi en hulle selfs aangeval. Sodoende het babasterftes in sekere dele met so hoog as 96% gestyg. Calhoun het die resultate gepubliseer as "Population Density and Social Pathology" in 'n 1962-uitgawe van ''Scientific American''. <ref>Calhoun, John B. (February 1, 1962). "Population density and social pathology". ''Scientific American''. Vol. 206, no. 2. pp. 139–148. </ref> [[Lêer:Space_at_work.jpg|duimnael| "Gaan uit my persoonlike ruimte uit"]] Om afskortings te skep en ruimtes te verpersoonlik is onder meer wyses waarop persoonlike ruimtes geskep kan word, bv. deur prente of fotos van 'n mens se gesin in 'n kantooromgewing te gebruik. Dit verhoog kognitiewe beheer, aangesien 'n mens sien dat jy beheer het oor die mededingers binne die persoonlike ruimte en dus in staat is om die vlak van digtheid en druk in die ruimte te kan beheer. Persoonlike ruimte kan beide goed en sleg wees. Dit is gunstig wanneer dit gebruik word soos hierbo beskryf. Die skepping van "persoonlike ruimte" in 'n kantoor of werksomgewing kan 'n mens meer gemaklik laat voel om by die werk te wees. Persoonlike ruimte kan egter ook ongunstig wees indien iemand in jou persoonlike ruimte is teen jou sin. In die beeld regs is een persoon ongemaklik met die ander persoon omdat sy haar persoonlike ruimte binnedring deur op haar skoot te lê. === Stelsel georiënteerd === Die sisteemgeoriënteerde benadering tot eksperimentele werk word toegepas op individue of mense wat deel is van gemeenskappe, groepe en organisasies. Hierdie gemeenskappe, groepe en organisasies is stelsels in homeostase. Homeostase staan bekend as die "toestand van bestendigheid binne 'n stelsel." <ref>{{Cite web|url=https://www.onlinemswprograms.com/social-work/theories/systems-theory-social-work/|title=Introduction to Systems Theory|website=CORP-MSW1 (OMSWP)|language=en-US|access-date=2022-06-16}}</ref> Hierdie benadering ondersoek veral groepinteraksies, in teenstelling met ondersoeke na 'n individu se interaksies en dit beklemtoon ook faktore van sosiale integrasie. In die laboratorium fokus stelsel georiënteerde eksperimente op oorsaak- en gevolgprosesse binne die menslike natuur. <ref name="Proshansky1481">Proshansky 1987, p.1481</ref> === Interdissiplinêr georiënteerd === Die vakgebied van Omgewingsielkunde maak staat op interaksie met ander dissiplines om probleme vanuit veelvuldige perspektiewe te kan benader. Die eerste dissipline is die kategorie gedragswetenskappe, wat onder meer insluit: sosiologie, politieke wetenskap, antropologie en ekonomie. Omgewingsielkunde is ook voortdurend in wisselwerking met die interspesialisasies binne die veld van sielkunde, wat insluit: [[ontwikkelingsielkunde]], kognitiewe wetenskap, [[Bedryfsielkunde|bedryfs- en organisasiesielkunde]], psigobiologie, [[psigoanalise]], <ref>Hendrix, John Shannon (April 12, 2013). "Architecture and dream construction". ''Center''. Center for American Architecture & Design. '''17''' (Space & Psyche). ISBN <bdi>978-0-934951-17-3</bdi>.</ref> en sosiale neurowetenskap. Benewens die meer wetenskaplike studierigtings, werk omgewingsielkunde ook met die ontwerpveld wat insluit: die studies van argitektuur, interieurontwerp, stedelike beplanning, nywerheids- en objekontwerp, landskapargitektuur en bewaring. <ref name="Proshansky1482">Proshansky 1987, p.1482</ref> === Ruimte-oor-tyd oriëntasie === Die ruimte-oor-tyd oriëntasie beklemtoon die belangrikheid van die verlede. Die verkenning van probleme wat die verlede in gedagte hou skep 'n beter begrip van die wyse waarop kragte uit die verlede, soos sosiale, politieke en ekonomiese kragte, moontlik relevant kan wees vir huidige en toekomstige probleme. <ref>Rivlin 1990, p.175</ref> In hierdie verband is dit ook belangrik om tyd en plek in ag te neem. Dit is ook belangrik om oor lang tydperke na "tyd" te kyk. Fisiese instellings verander met verloop van tyd; hulle verander met betrekking tot fisiese eienskappe en hulle verander ook omdat individue wat die ruimte gebruik, oor tyd heen verander. <ref name="Proshansky1485">Proshansky 1987, p.1485</ref> Indien hierdie ruimtes oor verskeie tydperke beskou sou word, kan dit moontlik help om veranderinge te monitor en selfs moontlik toekomstige probleme te kan voorspel. == Konsepte == === Die herstel van die Natuur === [[Lêer:Beech Forest (AU), Great Otway National Park, Beauchamp Falls -- 2019 -- 1271.jpg|duimnael|Buite in die natuur]] Omgewingsgesondheid toon die wederkerige uitwerking wat mense op die omgewing het, sowel as die uitwerking wat die omgewing op mense het aan. <ref>Inauen, Jennifer; Contzen, Nadja; Frick, Vivan; Kadel, Philipp; Keller, Jan; Kollmann, Josianne; Mata, Jutta; van Valkengoed, Anne M. (2021-07-01). "Environmental Issues Are Health Issues". ''European Psychologist''. '''26''' (3): 219–229. doi:10.1027/1016-9040/a000438</ref> 'n Sentrale tak van die vakgebied spruit reeds uit vroeë studies wat aangetoon het dat pasiënte wat 'n uitsig op die natuur vanuit hul hospitaal het, vinniger herstel as pasiënte met 'n vensteruitsig van 'n baksteenmuur. <ref>Ulrich, Roger S. (1984-04-27). "View Through a Window May Influence Recovery from Surgery". ''Science''. '''224''' (4647): 420–421. Bibcode:1984Sci...224..420U. doi:10.1126/science.6143402</ref> Die wyses waarop, die redes waarom en die mates waartoe die natuur geestelike en fisiese herstellende eienskappe het, was sentraal en integraal in die vakgbeied. Alhoewel die positiewe uitwerking van die natuur vasgestel is, word die teoretiese onderbou van die redes waarom dit herstellend is steeds ondersoek en bespreek. Die mees aangehaalde teorie is die Aandagherstelteorie, wat beweer dat die natuur 'n "sagte bekoring" is wat die vermoë om aandag te rig, herstel. Daar is verskeie wat die mening huldig dat die natuur stres kan verminder. Studies toon dat dit woede kan verminder, buie kan verbeter en selfs 'n mens se bloeddruk kan verlaag. <ref>{{Cite web|url=https://e360.yale.edu/features/ecopsychology-how-immersion-in-nature-benefits-your-health|title=Ecopsychology: How Immersion in Nature Benefits your Health|website=Yale E360|access-date=2022-06-12}}</ref> Tweedens beweer Stresverminderingsteorie <ref>Ulrich, Roger S.; Simons, Robert F.; Losito, Barbara D.; Fiorito, Evelyn; Miles, Mark A.; Zelson, Michael (September 1991). "Stress recovery during exposure to natural and urban environments". ''Journal of Environmental Psychology''. '''11''' (3): 201–230. doi:10.1016/s0272-4944(05)80184-7</ref> dat aangesien mense in die natuur ontwikkel het, hierdie tipe omgewing ontspannend is, en meer aangepas is vir die menslike sintuie. Meer onlangse teoretiese werk sluit die Gekondisioneerde Restorasieteorie in, <ref>Egner, Lars Even; Sütterlin, Stefan; Calogiuri, Giovanna (2020-09-17). "Proposing a Framework for the Restorative Effects of Nature through Conditioning: Conditioned Restoration Theory". ''International Journal of Environmental Research and Public Health''. '''17''' (18): 6792. doi:10.3390/ijerph17186792</ref> wat 'n tweestapproses voorstel. Die eerste stap behels die assosiasie van die natuur met ontspanning, en die tweede stap behels die herwinning van dieselfde vlak van ontspanning wanneer dit met 'n gepaardgaande stimulus aangebied word. === Identiteit van Plek === Harold Proshansky en sy kollegas by die 'Graduate School and University Centre van die City University of New York' het vir baie jare die konsep van plekidentiteit, oftewel "Identiteit van Plek" ondersoek. Plekidentiteit is tradisioneel gedefinieer as 'n 'sub-struktuur van die self-identiteit van die persoon wat bestaan uit wyd-opgestelde [[kognisie]]s oor die fisiese wêreld waarin die individu leef'. <ref name="Proshanskyet59">Proshansky et al. 1983, p.59</ref> Hierdie kognisies definieer die daaglikse ervarings van elke mens. 'n Mens kan aan die hand van houdings, gevoelens, idees, herinneringe, persoonlike waardes en voorkeure teenoor die verskeidenheid en tipe fisiese omgewings, die omgewing waarin hulle woon en hul algehele ervaring daarvan, verstaan. Soos wat 'n persoon met verskeie plekke en ruimtes interaksie het, is hulle in staat om te evalueer watter eienskappe van verskillende omgewings aan sy/haar verskillende behoeftes voldoen. Wanneer 'n plek komponente bevat wat 'n persoon biologies, sosiaal, psigologies en/of kultureel bevredig, skep dit die omgewingsverlede van 'n persoon. Deur 'goeie' of 'slegte' ervarings met 'n plek, is 'n persoon dan in staat om hul persoonlike waardes, houdings, gevoelens en oortuigings oor die fisiese wêreld te reflekteer en ook te definieer. Plekidentiteit is beskryf as die individu se inkorporering van plek in die groter konsep van die self; 'n "potpourri van herinneringe, opvattings, interpretasies, idees en verwante gevoelens oor spesifieke fisiese omgewings, sowel as tipes instellings". <ref name="Proshanskyet">Proshansky et al. 1983</ref> Ander teoretici was instrumenteel in die skepping van die idee van plekidentiteit. Drie humanistiese geograwe, Tuan (1980), Relph (1976) en Buttimer (1980), deel 'n paar basiese aannames met mekaar. Soos 'n persoon leef en herinneringe skep binne 'n plek, word gehegtheid ontwikkel. Dit is dan deur 'n mens se persoonlike verbintenis met 'n plek, dat 'n gevoel van "behoort" en selfs "doelmatigheid" verkry word, wat dan betekenisvolheid aan hul lewe gee. Vyf sentrale funksies van plek-identiteit is uitgebeeld: herkenning, betekenis, ekspressiewe vereiste, bemiddeling van verandering en angs- en verdedigingsfunksie. Plekidentiteit word 'n kognitiewe "databasis" waarteen elke fisiese omgewing ervaar word. <ref name="Proshanskyet">Proshansky et al. 1983</ref> Die aktiwiteite van 'n persoon oorvleuel dikwels met fisiese omgewings, wat dan weer 'n agtergrond skep vir die res van die lewe se interaksies en gebeure. Die individu is dikwels onbewus van die verskeidenheid van gevoelens, waardes of herinneringe van 'n enkele plek en raak eenvoudig oor tyd meer gemaklik of ongemaklik met sekere breë soorte fisiese omgewings, en verkies gevolglik spesifieke ruimtes bo andere. In die tydperk sedert die term "plekidentiteit" bekend gestel is, was die teorie die model vir identiteit wat omgewingsielkunde oorheers het. === Plekverbondenheid === Volgens die boek, "Place Attachment", is plekverbondenheid (of plekgehegtheid) 'n "komplekse verskynsel wat mense-plek-verbinding inkorporeer" <ref>''Place Attachment''. Irwin Altman. S.l.: Springer US. 2012. ISBN <bdi>978-1-4684-8753-4</bdi>. OCLC 1256696697</ref> Verskeie verskillende sieninge van die band wat tussen mense en plekke bestaan is veronderstel en bestudeer. Die mees wydverspreide terme sluit plekverbondheid <ref>Low & Altman 1992, Williams et al. 1992</ref> en "sin van plek" geseteldheid in. <ref>Cantrill 1998; Hay 1998; Shamai 1991; Steele 1981; Williams & Stewart 1998</ref> Een konsekwente draad wat deur die mees onlangse navorsing oor plekverbondenheid geweef is, handel oor die belangrikheid van die hoeveelheid tyd wat op 'n sekere plek spandeer word (die lengte van assosiasie met 'n plek). Terwyl beide navorsers en skrywers <ref>Low & Altman 1992; Moore & Graefe 1994; Relph 1976; Tuan 1977</ref> die saak gemaak het dat tyd en ervaring in 'n plek belangrik is vir die verdieping van die betekenisse en emosionele bande sentraal tot die persoon-plek-verhouding, het min in-diepte navorsing hierdie faktore en hul rol in die die bande wat smee word bestudeer. <ref>Smaldone 2006</ref> Plekverbondenheid word gedefinieer as 'n mens se emosionele of affektiewe bande met 'n plek, en word algemeen beskou as die gevolg van 'n langtermyn-konneksie met 'n sekere omgewing. <ref>Low & Altman 1992</ref> Dit is anders as 'n eenvoudige estetiese reaksie soos om byvoorbeeld te sê 'n sekere plek is spesiaal omdat dit pragtig is. 'n Mens kan byvoorbeeld 'n emosionele reaksie op 'n pragtige (of lelike) landskap of plek hê, maar hierdie reaksie kan soms vlak en vlugtig wees. Hierdie onderskeid is een wat Schroeder as "betekenis versus voorkeur" bestempel het. Volgens Schroeder is die definisie van "betekenis" "die gedagtes, gevoelens, herinneringe en interpretasies wat deur 'n landskap opgeroep word"; terwyl "voorkeur" "die mate van voorkeur vir een landskap in vergelyking met 'n ander" is. <ref>Schroeder 1991, p. 232</ref> Vir 'n dieper en blywende emosionele gehegtheid om te ontwikkel (Of in Schroeder se terme, vir dit om betekenis te hê) is 'n blywende verhouding met 'n plek gewoonlik 'n kritieke faktor. <ref>Smaldone, 2007</ref> Chigbu het 'n landelike studie van plekverbondenheid uitgevoer deur 'n kwalitatiewe benadering te gebruik om die impak daarvan op 'n gemeenskap, Uturu (in Nigerië), na te gaan en het gevind dat dit 'n direkte verband met die vlak van gemeenskapsontwikkeling gehad het. <ref>Chigbu 2013</ref> === Omgewingsbewustheid === Leanne Rivlin het geteoretiseer dat een wyse waarop daar na 'n individu se [[omgewingsbewustheid]] gekyk kan word, is om te erken hoe die fisiese plek betekenisvol is, en dan na die mense/plek-verhouding te kyk. Omgewingskognisie (as deel van menslike kognisie) speel 'n deurslaggewende rol in omgewingspersepsie. Alle verskillende areas van die brein is betrokke by omgewingsrelevante inligting. Sommige wetenskaplikes glo dat die orbitofrontale korteks omgewingsrelevante inligting van baie verspreide dele van die brein integreer. As gevolg van sy anterior ligging binne die frontale korteks, kan die orbitofrontale korteks oordele oor die omgewing maak, en die organisme se "begrip" verfyn deur foutanalise, en ander prosesse spesifiek vir die prefrontale korteks. Maar om seker te wees, is daar geen enkele breinarea wat spesifiek toegewy is aan die organisme se interaksies met sy omgewing nie. Alle breinareas is eerder gesamentlik aan hierdie taak toegewy. Een area (waarskynlik die orbitofrontale korteks) kan wel die verskillende dele van die inligtingsraaisel versamel om 'n langtermynstrategie van betrokkenheid by die voortdurend veranderende "omgewing" te ontwikkel. Boonop kan die orbitofrontale korteks die grootste verandering in bloedoksigenasie (BOLD-vlak) aantoon wanneer 'n organisme dink aan die breë, en amorfe kategorie waarna verwys word as "die omgewing". <ref>{{Cite web|url=http://www.wrongdiagnosis.com/organ/orbitofrontal_cortex.htm|title=Orbitofrontal Cortex|publisher=wrongdiagnosis.com|access-date=14 July 2011}}</ref> Navorsing op hierdie gebied toon 'n toename in klimaatveranderingverwante emosionele ervarings wat gesien word as inherent aanpasbaar. Betrokkenheid met hierdie emosionele ervarings lei tot 'n groter gevoel van verbintenis met ander en 'n verhoogde kapasiteit om emosies te verdra en daaroor na te dink. <ref>Kieft, J.; Bendell, J (2021). "The responsibility of communicating difficult truths about climate influenced societal disruption and collapse: an introduction to psychological research". ''Institute for Leadership and Sustainability (IFLAS) Occasional Papers''. '''7''': 1–39.</ref> As gevolg van die onlangse wêreldwye bewustheid en besorgdheid oor die omgewing, het die omgewingsbewussyn of -bewustheid verbandhoudend geraak met die groei en ontwikkeling van begrip en bewussyn teenoor die biofisiese omgewing en sy probleme. <ref>Jasanoff, S. (2001). Image and imagination: The formation of global environmental consciousness. ''Changing the atmosphere: Expert knowledge and environmental governance'', ''309''.</ref> === Gedrag instellings === Die vroegste noemenswaardige ontdekkings op die gebied van omgewingsielkunde kan terugdateer word na Roger Barker wat die veld van ekologiese sielkunde geskep het. Met die stigting van sy navorsingstasie in Oskaloosa, Kansas in 1947, het sy observasies uitgebrei na die teorie dat sosiale omgewings gedrag beïnvloed. Empiriese data wat vanaf 1947 tot en met 1972 in Oskaloosa ingesamel is, het hom gehelp om die konsep van die "gedrag-omgewing" te ontwikkel om sodoende die verhouding tussen die individu en die onmiddellike omgewing te help verduidelik. Dit is verder ondersoek in sy werk met Paul Gump in die boek ''Big School, Small School: High School Size and Student Behaviour''.  Een van die eerste insiggewende verklarings rakende die redes waarom groepe geneig is om minder bevredigend vir hul lede te wees namate hulle in grootte toeneem, het hulle studies het aangetoon dat groot skole 'n soortgelyke aantal gedragsinstellings het as dié van klein skole. Dit het aanleiding gegee tot die studente se vermoë om heelwat verskillende rolle in klein skole te aanvaar (bv. om in die skoolorkes en die skoolsokkerspan te wees), maar in groter skole was daar weer 'n geneigdheid om oor hul sosiale keuses te besin. In sy boek ''Ecological Psychology'' (1968) beklemtoon Barker die belangrikheid van die dorp se gedrag en omgewing as die inwoners se mees algemene instrument om hul omgewing te beskryf. Daar word gestel dat "Die hibriede, eko-gedragskarakter van gedragsinstellings blyk vir die Midde-Weste se inwoners met groot gemak na vore te tree. bied; selfstandige naamwoorde wat milieu en bestaande gedrag kombineer, is algemeen, bv. oester-aandete, basketbalwedstryd, kalkoenete, goue hamer-seremonie, koekstaptog, rugchirurgie, geskenk-uitruiling, veeveiling, motorherstelwerk." <ref>Barker, Roger G. (1968). ''Ecological Psychology: Concepts and Methods for Studying the Environment of Human Behavior''. Stanford: Stanford University Press. p. 94</ref> Barker het aangevoer dat sy studente T-metodes (sielkundige as 'transducer': maw metodes waarin hulle die man in sy 'natuurlike omgewing' bestudeer het) eerder as O-metodes (sielkundige as "operateurs" maw eksperimentele metodes) moet implementeer. Basies het Barker veldwerk en direkte observasies verkies eerder as beheerde eksperimente. Sommige van die minuut-vir-minuut observasies van Kansan-kinders van die oggend tot die aand, neergeskryf deur jong en moederstudente, is dalk van die mees intieme en treffendste dokumente wat in sosiale wetenskappe bestaan. Barker het sy loopbaan toegewy aan wat hy ekologiese sielkunde genoem het, om hierdie gedragsinstellings te identifiseer en rekeninge soos ''One Boy's Day'' (1952) en ''Midwest and Its Children'' (1955) te publiseer.  == Natuurlike omgewing navorsingsbevindinge == Omgewingsielkunde-navorsing het verskeie konsepte waargeneem wat verband hou met mense se aangebore verbintenis met natuurlike omgewings wat in die vroeë kinderjare begin. <ref>Whitburn, Julie (2020). ''Children's environmental psychology, behaviour and education and wellbeing: The role of connection to nature'' (PhD). Victoria University of Wellington.</ref> Een studie toon aan dat die bevordering van kinders se verbondenheid met die natuur op sy beurt mettertyd gewone pro-ekologiese gedrag sal kan skep. Blootstelling aan natuurlike omgewings kan aanleiding gee tot positiewe sielkundige welstand en positiewe houdings en gedrag teenoor die natuur vorm. <ref>Hinds, Joe; Sparks, Paul (2008-06-01). "Engaging with the natural environment: The role of affective connection and identity". ''Journal of Environmental Psychology''. '''28''' (2): 109–120. doi:10.1016/j.jenvp.2007.11.001. ISSN 0272-4944</ref> Verbondenheid met die natuur het aangetoon dat dit 'n groot bydraer is tot die voorspelling van mense se algemene pro-ekologiese en pro-sosiale gedrag. Daar is ook aangetoon dat verbondenheid aan die natuur welstand, geluk en algemene bevrediging bevoordeel. "Natuur-tekortversteuring" is onlangs geskep om die gebrek aan verbondenheid met die natuur te verduidelik as gevolg van 'n gebrek aan bewussynsidentifikasie en natuurontkoppeling. <ref>Barrera-Hernández, Laura Fernanda; Sotelo-Castillo, Mirsha Alicia; Echeverría-Castro, Sonia Beatriz; Tapia-Fonllem, César Octavio (2020). "Connectedness to Nature: Its Impact on Sustainable Behaviors and Happiness in Children". ''Frontiers in Psychology''. '''11''': 276. doi:10.3389/fpsyg.2020.00276. ISSN 1664-1078</ref> Verdere navorsing is nodig om definitiewe aansprake te maak oor die uitwerking van verbondenheid met die natuur. == Toepassings == === Impak op die beboude omgewing === Omgewingsielkundiges het die laboratorium-eksperimentele paradigma verwerp vanweë die vereenvoudiging en skewe siening van die oorsaak-en-gevolg verhoudings van menslike gedrag en ervarings. Omgewingsielkundiges ondersoek hoe een of meer parameters 'n effek genereer terwyl ander maatstawwe konstant gehou word. Dit is onmoontlik om werklike omgewings in 'n laboratorium te manipuleer. <ref name="Proshansky87">Proshansky 1987</ref> Omgewingsielkunde is daarop gemik om die werk van professionele ontwerpers (argitekte, ingenieurs, binneshuise ontwerpers, stedelike beplanners, ens.) te beïnvloed en sodoende die menslike omgewing te verbeter. Op 'n burgerlike skaal het pogings om voetgangerlandskappe te verbeter, tot 'n mate vrugte afgewerp uit die betrokkenheid van figure soos Jane Jacobs en [[Kopenhagen]] se Jan Gehl. Een hooffiguur hier is die ontslape skrywer en navorser William H. Whyte. Sy steeds verfrissende en waarnemende "Stad", gebaseer op sy versamelde observasies van bekwame voetgangers in Manhattan, verskaf stappe en patrone van gebruik in stedelike pleine. Die rol en impak van argitektuur op menslike gedrag word binne die argitektuurprofessie gedebatteer. Sienings wissel vanaf die veronderstelling dat mense sal aanpas by nuwe argitektonies en stadsvorme, die siening dat argitekte nie die impak van geboue op mense kan voorspel nie en daarom eerder besluite op ander faktore moet baseer, tot die siening van diegene wat gedetailleerde presedentstudies van plaaslike geboutipes onderneem en dan ondersoek hoe dit deur daardie samelewing gebruik word. Omgewingsielkunde het die hele argitektoniese genre verower wat gemoeid is met kleinhandelwinkels en enige ander kommersiële omgewings wat die mag het om die bui en gedrag van kliënte te manipuleer (bv. stadions, casino's, winkelsentrums en nou ook lughawens). Sedert Philip Kotler se bakenmerk artikel oor die 'Atmosferiese' en Alan Hirsch se "Effects of Ambient Odors on Slot-Machine Usage in a Las Vegas Casino", deur die skepping en bestuur van die "Gruen-oordrag", maak kleinhandel baie staat op sielkunde, oorspronklike navorsing, fokusgroepe, en direkte waarneming. Een van William Whyte se studente, Paco Underhill, maak 'n bestaan as 'n "inkopie-antropoloog". Die meeste van hierdie gevorderde navorsing bly 'n handelsgeheim en word self gehou. Omgewingsielkunde word deeglik geraadpleeg wanneer toekomstige stadsontwerpe bespreek word. Ekostede en eko-dorpe is bestudeer om die maatskaplike voordele van die skepping van meer volhoubare en ekologiese ontwerpe te bepaal. Ekostede laat mense toe om in harmonie met die natuur te leef en volhoubare lewenstegnieke te ontwikkel. Die ontwikkeling van ekostede vereis kennis van die interaksies tussen "omgewings-, ekonomiese, politieke en sosio-kulturele faktore gebaseer op ekologiese beginsels". <ref name="thesmartcityjournal.com">{{Cite web|url=https://www.thesmartcityjournal.com/en/articles/eco-innovations-eco-cities-eco-towns|title=Eco-innovations in Designing Eco-cities and Eco-towns|website=The Smart City Journal|language=en-gb|access-date=2021-07-30}}</ref> === Organisasies === * Project for Public Spaces (PPS) is 'n niewinsgewende organisasie wat daarop mik om openbare ruimtes te verbeter, veral parke, burgersentrums, openbare markte, middedorpe en kampusse. Die personeel van PPS bestaan uit individue wat opgelei is in omgewingsontwerp, argitektuur, stadsbeplanning, stedelike geografie, stedelike ontwerp, omgewingsielkunde, landskapargitektuur, kunsadministrasie en inligtingsbestuur. Die organisasie het met heelwat groot instellings saamgewerk om die voorkoms en funksionaliteit van openbare ruimtes regdeur die Verenigde State te verbeter. In 2005 het PPS saam 'The New York City Streets Renaissance' gestig, 'n veldtog wat 'n nuwe bemarkingsveldtog model vir vervoerhervorming ontwikkel het. Hierdie inisiatief het die proses van transformasie van oortollige sypaadjieruimte in die Vleisverpakkings-distrik van Manhattan na openbare ruimtes geïmplementeer. Teen 2008 het New York City ook 49 akkers (200 000 vierkante meter) herwin vanaf verkeersbane en parkeerplekke weg van motors af en het dit as fietsbane en openbare pleine aan die publiek teruggegee.  * Die '''Sentrum vir Menslike Omgewings''' by die 'CUNY Graduate Centre' is 'n navorsingsorganisasie wat die verhouding tussen mense en hul fisiese omgewings ondersoek. Dit het vyf subgroepe wat spesialiseer in hulp aan spesifieke bevolkings: die Navorsingsgroep vir Kinderomgewings, die Navorsingsgroep vir Gesondheid en Samelewing, die Navorsingsgroep vir Behuisingsomgewings, die Navorsingsgroep vir Openbare Ruimte en die Navorsingsgroep vir Jeugstudies. <ref>[http://web.gc.cuny.edu/che/ Center for Human Environments], CUNY Graduate Center website</ref> * Die mees relevante wetenskaplike groepe is die 'International Association of People-Environment Studies' (IAPS) en die 'Environmental Design Research Association' (EDRA). * [http://www.urbanecology.org/ Urban Ecology], 'The Urban Ecologist' en die 'International Eco-City Conference' was van die eerste kollektiewe wat die idee van eko-stede en 'townships' gevestig het. <ref name="thesmartcityjournal.com"/> == Uitdagings == Die vakgbied het beduidende navorsingsbevindinge en 'n redelike oplewing van belangstelling in die laat 1970's en vroeë 1980's gehad, maar het uitdagings ervaar in terme van nomenklatuur, die verkryging van objektiewe en herhaalbare resultate, omvang, en die feit dat sommige navorsing berus op onderliggende aannames oor menslike persepsie, wat nog nie ten volle verstaan word nie. In wese is 'n interdissiplinêre vakgebied ook moeilik, aangesien dit nie noodwendig 'n soliede definisie en doel het nie. Dit is ook moeilik vir die veld en vakgebied om by organisatoriese strukture in te pas. <ref name="Proshansky1476">Proshansky 1987, p.1476</ref> In die woorde van Guido Francescato, wat in 2000 hieroor gepraat het, omvat omgewingsielkunde 'n "ietwat verwarrende reeks uiteenlopende metodologieë, konseptuele oriëntasies en interpretasies ... wat dit moeilik maak om, met enige mate van akkuraatheid, presies te omlyn waaroor die veld gaan, en ook om aan te dui wat kan dit bydra tot die konstruksie van die samelewing en die ontvouing van die geskiedenis." 'n Groot uitdaging op die gebied van omgewingsielkunde vandag is om die impak van menslike gedrag op die klimaat en klimaatsverandering te verstaan. Om te verstaan waarom sommige mense betrokke is by pro-omgewingsgedrag, kan help om die nodige vereistes te voorspel om ook andere te betrek om sodoende volhoubare verandering te kan bewerkstellig. <ref>Sörqvist, Patrik (2016). "Grand Challenges in Environmental Psychology". ''Frontiers in Psychology''. '''7''': 583. doi:10.3389/fpsyg.2016.00583. ISSN 1664-1078</ref> Omgewingsielkunde het nie naastenby genoeg ondersteuners ontvang om as 'n interdissiplinêre veld binne sielkunde beskou te word nie. Harold M. Proshanksy was een van die stigters van omgewingsielkunde en is aangehaal soos wat hy gesê het "As ek vandag na die veld van omgewingsielkunde kyk, is ek bekommerd oor die toekoms daarvan. Dit het nie sedert sy ontstaan in die vroeë 1960's gegroei tot die punt waar dit kan ooreenstem met die velde van sosiale, persoonlikheid, leer of kognitiewe sielkunde nie. Dit het wel verseker toegeneem in ledetal, in terme van die aantal tydskrifte wat daaraan toegewy is, en selfs in terme van die hoeveelheid professionele organisatoriese ondersteuning wat dit geniet, maar steeds nie genoegsaam dat 'n mens na enige groot universiteit kan kyk en vind dat dit 'n veld van spesialisasie in 'n departement sielkunde is nie, of, nog belangriker, in 'n interdissiplinêre sentrum of instituut." <ref>Proshansky 1995 Sammy Sum</ref> == Universiteitskursusse == * [[Rijksuniversiteit Groningen|Universiteit van Groningen]] bied 'n graad-program in omgewingsielkunde aan wat fokus op die interaksies tussen mense en hul omgewing. Die program word aangebied deur die wêreldleier Omgewingsielkunde-groep aan die Universiteit van Groningen. <ref>{{Cite web|url=https://www.rug.nl/masters/environmental-psychology/?lang=en#!programme|title=Environmental Psychology at the University of Groningen|date=7 October 2015|access-date=2 March 2022}}</ref> * Universiteit van Victoria bied algemene en gevorderde voorgraadse kursusse in omgewingsielkunde, en nagraadse kursusse in Sielkunde en Natuur, sowel as Omgewingsielkunde van die Bou-omgewing. Die sielkunde-gegradueerde departement bied ook geïndividualiseerde meesters- en PhD-programme in Omgewingsielkunde aan onder leiding van dr. Robert Gifford. <ref>{{Cite web|url=https://www.uvic.ca/socialsciences/psychology/graduate/individualized/index.php|title=Individualized programs|website=University of Victoria's Psychology Department|access-date=July 6, 2019}}</ref> * 'Antioch University New England Graduate School' bied graad-programme aan wat omgewingsopvoeding behels deur 'n beplanningsbenadering. Met omgewingsielkunde as so 'n diverse veld met verskeie verskillende benaderings, het studente 'n verskeidenheid programme om van te kies. * Arizona State University bied 'n meestersgraad in omgewingshulpbronne aan, wat meer van 'n beplanningsbenadering tot die veld neem. * Die Ph.D-program vir Omgewingsielkunde by die 'CUNY Nagraadse Sentrum' volg 'n multidissiplinêre benadering tot die ondersoek en verandering van "die ernstige probleme wat met die stedelike omgewing geassosieer word, met die oog daarop om openbare beleid te beïnvloed" deur gebruik te maak van sosiaalwetenskaplike teorie en navorsingsmetodes. Die GC-CUNY was die eerste akademiese instelling in die VSA wat 'n Ph.D. in Omgewingsielkunde aangebied het. Soos breedvoerig bespreek op die programwebwerf, "het onlangse navorsing die ervarings van hawelose mense wat onlangs gehuisves is, die privatisering van openbare ruimte, sosio-ruimtelike konflikte, kinders se veiligheid in die openbare omgewing, hervestiging, gemeenskapsgebaseerde benaderings tot behuising, die ontwerp van gespesialiseerde omgewings soos museums, dieretuine, tuine en hospitale, die veranderende verhoudings tussen huis, gesin en werk, die omgewingservarings van gay mans en lesbiërs, en toegang tot parke en ander stedelike 'groen ruimtes', aangespreek." <ref>{{Cite web|url=http://enviropsych.org/|title=Environmental Psychology at the CUNY Graduate Center|access-date=11 October 2016|archive-date=12 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012083428/http://enviropsych.org/|url-status=dead}}</ref> Sien ook 'Die Sentrum vir Menslike Omgewings'. * [[Cornell-universiteit|Cornell Universiteit]] se departement van Ontwerp en Omgewingsanalise bied voorgraadse en graad (Meesterwetenskap in Menslike Omgewingsverhoudinge, Magister Artium in Ontwerp, en Ph.D in Menslike Gedrag en Ontwerp) studies in omgewingsielkunde, interieurontwerp, volhoubare ontwerpstudies aan, asook [[Ergonomika|menslike faktore]] en ergonomie, en fasiliteitsbeplanning en bestuur. <ref>{{Cite web|url=http://www.human.cornell.edu/che/DEA/index.cfm|title=Design and Environmental Analysis|access-date=11 October 2016}}</ref> * Drexel Universiteit bied 'n Meestersgraad in Ontwerpnavorsing aan. Van twee graadroetes sluit die Omgewingsontwerp- en Gesondheidsroete studie met gemeenskapspraktisyns en navorsers in ontwerp en verwante velde in, insluitend gesondheid, gemeenskapsontwerp en openbare beleid. Navorsing sluit tipies data-insameling en betrokke navorsingspraktyke van ontwerpdenke en deelnemende ontwerp in. Hierdie area van ondersoek het die potensiaal om innoverende gesondheids- en opvoedkundige vennootskappe, ekonomiese geleenthede en buurtinisiatiewe te skep en hou verband met die strategiese missie van die universiteit om hoogs betrokke te wees by burgerlike volhoubaarheid. <ref>"Curriculum - Westphal College of Media Arts & Design". ''Westphal College of Media Arts & Design''.</ref> * Die Binnelandse Noorweë Universiteit van Toegepaste Wetenskappe bied 'n Meestersgraad in Omgewingsielkunde aan. Die fokus is op hoe mense deur beide fisiese en virtuele omgewings geraak word, asook hoe mense die natuur beïnvloed. Die program bied kursusse aan oor omgewingsgedrag, omgewing en neurowetenskap, menslike faktore, virtuele omgewings en kognitiewe ontwerp, veranderingsbestuur en vergroening van organisasies en argitektuur en estetika. * Die 'Ohio State University' Stads- en Streekbeplanningsprogram, in die Skool vir Argitektuur, bied 'n spesialisasie in omgewingsielkunde (stedelike ontwerp/fisiese beplanning en gedrag) op beide die meesters- en PhD-vlak aan. Verhandelinge het onderwerpe soos omgewingsestetika, ruimtelike kognisie, etniese enklaves, woonbuurtafname, woonbuurtbevrediging, herstellende en leefbare plekke en gedragsverandering. * 'Prescott College' bied 'n meestersgraadprogram aan wat ook 'n aantal van die grondslae van omgewingsielkunde insluit. Die sub-velde waarin die program verskaf sluit in omgewingsopvoeding, omgewingstudies, ekologie, plantkunde, hulpbronbeleid en beplanning. * Die Universiteit van Kalifornië, Irvine bied 'n doktorale spesialisasie in Ontwerp- en Gedragsnavorsing binne die Departement Beplanning, Beleid en Ontwerp in die Skool vir Sosiale Ekologie, en voorgraadse kursuswerk in Omgewingsielkunde aangebied gesamentlik deur die Departemente Sielkunde en Sosiale Gedrag, Beplanning, Beleid en Ontwerp, en die Program in Openbare Gesondheid. <ref>{{Cite web|url=https://eee.uci.edu/11s/54150/index.html|title=Welcome to Environmental Psychology|access-date=11 October 2016}}</ref> * Die Universiteit van Michigan bied 'Master of Science' en 'Master of Arts'-grade in sy nuwe [http://www.seas.umich.edu/ Skool vir Volhoubaarheid en Omgewing (SEAS)] aan. Die fokus is op hoe mense omgewings beïnvloed en geaffekteer word, en sluit 'n pragmatiese benadering tot die bevordering van omgewingsrentmeesterskapgedrag in, asook 'n fokus op hoe "naby-natuur" mense se geestelike vitaliteit, fisiese gesondheid en welstand beïnvloed. ’n Opkomende tema is om mense te help om optimisties te bly terwyl hulle leer om goed te reageer op al hoe moeiliker biofisiese omstandighede. * Nog 'n soort omgewingsielkunde het in die 1960's uit [[Ergonomika|ergonomie]] ontwikkel. Die begin van hierdie beweging kan teruggevoer word na David Canter se werk en die stigting van die "Performance Research Unit" aan die Universiteit van Strathclyde in Glasgow, Skotland, in 1966, wat tradisionele ergonomie uitgebrei het om breër kwessies rakende die omgewing te bestudeer. en die mate waarin mense daarin "gesitueer" was (vgl. gesitueerde kognisie). Canter het jare lank die veld in die VK gelei en was vir meer as 20 jaar die redakteur van die ''Journal of Environmental Psychology'', maar het onlangs sy aandag op kriminologie gevestig. * Die Universiteit van Surrey was die eerste instelling wat 'n argitektoniese sielkundekursus in die Verenigde Koninkryk aangebied het wat in 1973 ontstaan het. Sedertdien was daar meer as 250 gegradueerdes uit meer as 25 lande. Die [https://www.surrey.ac.uk/environmental-psychology-research-group/research/ Environmental Psychology Research Group] (EPRG) binne die Universiteit van Surrey, waarvan studente op die M.Sc in Omgewingsielkunde outomaties lede is, onderneem al meer as dertig jaar navorsing. EPRG se missie is om 'n beter begrip te kry van die omgewings- en psigologiese effekte van ruimte, ongeag die grootte, met behulp van sosiale wetenskappe, sielkunde en metodologieë. Daar is vier kategorieë waaronder die navorsingsprojekte val: volhoubare ontwikkeling, omgewingsrisiko, argitektoniese assessering en omgewingsontwerp, en omgewingsopvoeding en -interpretasie. Ander universiteite in die Verenigde Koninkryk bied nou kursusse oor die onderwerp aan, wat 'n groeiende veld is. == Ander bydraers == Ander noemenswaardige navorsers en skrywers in hierdie vakgebied sluit in: * Linda Steg, professor in omgewingsielkunde. Hoofskrywer van die IPCC spesiale verslag in 2017 en het die Stevin-prys in 2020 toegeken <ref>{{Cite web|url=https://www.rug.nl/about-ug/latest-news/press-information/scientists-in-focus/lsteg?lang=en|title=Linda Steg, University of Groningen|date=22 November 2010|access-date=2 March 2022}}</ref> * David Canter, emeritusprofessor aan die Universiteit van Liverpool. Ontwikkel die Omgewingsielkunde-program aan die Universiteit van Surrey in 1971 en het saam met Kenneth Craik ''The Journal of Environmental Psychology'' in 1980 gestig. Die bekendste vir sy "Pleksielkunde"-teorie en sy ontwikkeling van gebou-evaluasies as deel van die Bouprestasienavorsingseenheid aan die Universiteit van Strathclyde. * Irwin Altman, Vooraanstaande Professor Emeritus, Universiteit van Utah * Robert Gifford, Ph.D. Departement Sielkunde Universiteit van Victoria. Huidige redakteur van die ''Journal of Environmental Psychology'' en skrywer van ''Environmental Psychology: Principles and Practice'' (5de uitgawe, 2014). * James J. Gibson, veral bekend vir die skep van die woord 'affordance', 'n beskrywing van wat die omgewing die dier bied in terme van aksie. * Roger Hart Professor in Omgewingsielkunde, Direkteur van die Sentrum vir Menslike Omgewings en die Kinderomgewings Navorsingsgroep, 'The Graduate Centre, City University of New York' * Rachel en Stephen Kaplan, professore in sielkunde aan die Universiteit van Michigan; die Kaplans is bekend vir hul navorsing oor die effek van die natuur op mense se verhoudings en gesondheid, insluitend aandagherstelteorie en is bekend op die gebied van omgewingsielkunde * Cindi Katz, professor in omgewingsielkunde, The Graduate Centre, City University of New York * Setha Low, professor in omgewingsielkunde en direkteur van die Openbare Ruimte Navorsingsgroep, 'The Graduate Centre, City University of New York' * Kevin A. Lynch en sy navorsing oor die vorming van kognitiewe kaarte * Francis T. McAndrew, Cornelia H. Dudley Professor in Sielkunde by Knox College en skrywer van "Environmental Psychology" (1993). * Bill Mollison, het die Omgewingsielkunde-eenheid by die Universiteit van Tasmanië ontwikkel, en ook die konsep van Permakultuur saam met David Holmgren * Amos Rapoport, Vooraanstaande Professor Emeritus Departement Argitektuur * Leanne Rivlin, professor in omgewingsielkunde, die nagraadse sentrum, 'City University of New York' * Susan Saegert, Direkteur van die PhD-program vir Omgewingsielkunde en van die Navorsingsgroep vir Behuisingsomgewings by die Stadsuniversiteit van New York * Robert Sommer, 'n baanbreker van die veld wat die eerste keer persoonlike ruimte in die 1950's bestudeer het en is miskien veral bekend vir sy 1969 boek ''Personal Space: The Behavioral Basis of Design'', maar is ook die skrywer van talle ander boeke, insluitend ''Design Awareness'', en honderde verdere artikels * Daniel Stokols, Kanselierprofessor, Skool vir Sosiale Ekologie, Universiteit van Kalifornië, Irvine; redigeer ''Handbook of Environmental Psychology'' met Irwin Altman; skrywer van ''Perspektiewe op Omgewing en Gedrag'' ; mede-outeur, ''Gesondheid, Gedrag en Omgewingstres'' saam met Sheldon Cohen, Gary Evans en David Krantz * Allan Wicker, wat gedragsinstellingsteorieë uitgebrei het om ander studieareas in te sluit, insluitend kwalitatiewe navorsing en sosiale sielkunde. * Gary Winkel, professor in omgewingsielkunde, die nagraadse sentrum, City University of New York * James A. Swan, professor, mediavervaardiger en skrywer wat een van die eerste gewilde artikels oor omgewingsopvoeding geskryf het, simposiums oor die Gaia-hipotese en die belangrikheid van plek aangebied, verskeie dokumentêre films oor omgewingsonderwerpe vervaardig en is mede-uitvoerende vervaardiger van die ''Wild Justice'' TV-reeks op die 'National Geographic' kanaal * David Uzzell, eerste professor in omgewingsielkunde in die Verenigde Koninkryk, Universiteit van Surrey. Navorsing oor openbare begrip van klimaatkrisis, gedragsverandering en omgewingspraktyke, omgewingsarbeidstudies, omgewingsrisiko, erfenisinterpretasie. == Sien ook == {{Portaal|Omgewing}}  {{Portaal|Sielkunde}}  == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Allesch, Christian G. (2003). "Persoon en omgewing: Refleksies oor die wortels van omgewingsielkunde". In ''22nd Annual Conference of the European Society for the History of the Human Sciences''. * Barker, Roger Garlock (1968). "Ekologiese Sielkunde: Konsepte en metodes vir die bestudering van die omgewing van menslike gedrag". ''Stanford University Press'', 242 pp. * Barrera-Hernández, Laura Fernanda; Sotelo-Castillo, Mirsha Alicia; Echeverría-Castro, Sonia Beatriz; Tapia-Fonllem, César Octavio (2020). "Verbondenheid met die natuur: die impak daarvan op volhoubare gedrag en geluk by kinders". ''Grense in Sielkunde'' . '''0''' . [[Digitale objek-identifiseerder|doi]] :10.3389/fpsyg.2020.00276. ISSN 1664-1078. * Barrera-Hernández, Laura Fernanda; Sotelo-Castillo, Mirsha Alicia; Echeverría-Castro, Sonia Beatriz; Tapia-Fonllem, César Octavio (2020). "Verbondenheid met die natuur: die impak daarvan op volhoubare gedrag en geluk by kinders". ''Grense in Sielkunde'' . '''0''' . [[Digitale objek-identifiseerder|doi]] :10.3389/fpsyg.2020.00276. ISSN 1664-1078. * Bell P., Greene T., Fisher, J., & Baum, A. (1996). ''Omgewingsielkunde'' . Ft Worth: Harcourt Brace. * Canter D., (1977) "The Psychology of Place" London: Architectural Press. beskikbaar as 'n e-boek * Chigbu, UE (2013). "Bevordering van landelike gevoel van plek: die vermiste stuk in Uturu, Nigerië", ''[[Development In Practice|Ontwikkeling in praktyk]]'' '''23''' (2): 264-277.{{Doi|10.1080/09614524.2013.772120}} * [https://www.researchgate.net/publication/259286195_Environmental_Psychology_Overview De Young, R. (2013).] [https://www.researchgate.net/publication/259286195_Environmental_Psychology_Overview "Oorsig oor omgewingsielkunde".] [https://www.researchgate.net/publication/259286195_Environmental_Psychology_Overview In Ann H. Huffman & Stephanie Klein [Reds.] [https://www.researchgate.net/publication/259286195_Environmental_Psychology_Overview <nowiki>]</nowiki> ''Groen organisasies: dryf verandering met IO-sielkunde.''] [https://www.researchgate.net/publication/259286195_Environmental_Psychology_Overview (Bl. 17-33).] [https://www.researchgate.net/publication/259286195_Environmental_Psychology_Overview NY: Routledge.] * "Eko-innovasies in die ontwerp van eko-stede en eko-dorpe". ''Die Smart City Journal'' . Onttrek 2021-07-30. * Gifford, R. (2014). ''Omgewingsielkunde: Beginsels en Praktyk'' (5de uitg. ). Colville, WA: Optimale boeke. * Gifford, R. (Red.)(2016). ''Navorsingsmetodes vir Omgewingsielkunde'' . New York: Wiley. * Ittelson, WH, Proshansky, H., Rivlin, L., & Winkel, G. (1974). ''<nowiki/>'n Inleiding tot Omgewingsielkunde''. New York: Holt, Rinehart en Winston. In Duits en Japannees vertaal. * Proshansky, HM (1987). [https://books.google.com/books?id=IZd9AAAAMAAJ "Die veld van omgewingsielkunde: die versekering van sy toekoms".] In ''Handbook of Environmental Psychology,'' eds. D. Stokols en I. Altman. New York: John Wiley & Seuns. * Proshansky, Harold, Abbe Fabian en Robert Kaminoff. (1983). "Plekidentiteit: Fisiese Wêreldsosialisering van die Self", ''Tydskrif vir Omgewingsielkunde'' '''3''' (1): 57-83. * Rivlin, LG (1990). "Paaie na omgewingsbewustheid". pp.&nbsp;169–185 in ''Environment and Behaviour Studies: Emergence of Intellectual Traditions,'' eds. I. Altman en K. Christensen. NY: Plenum. * Sörqvist, Patrik (2016). "Groot Uitdagings in Omgewingsielkunde". ''Grense in Sielkunde'' . '''0''' . [[Digitale objek-identifiseerder|doi]] :10.3389/fpsyg.2016.00583. ISSN 1664-1078. * Stokols, D., en I. Altman, eds. (1987). ''Handboek van Omgewingsielkunde'' . New York: John Wiley & Seuns. * "Wat is omgewingsielkunde? | APS". ''www.psychology.org.au'' . Onttrek 2021-07-30. * Whitburn, Julie (2020). "Kinders se omgewingsielkunde, gedrag en opvoeding en welstand: Die rol van verbinding met die natuur". * Zube, EH, en GT Moore, eds. (1991). ''Vooruitgang in omgewing, gedrag en ontwerp, Volume 3.'' New York: Plenum Press. == Eksterne skakels == * Leermateriaal rakende Omgewingsielkunde by Wikiversity * [https://nces.ed.gov/ipeds/cipcode/cipdetail.aspx?y=56&cipid=89863 Environmental Psychology] at Klassifikasie van Instruksionele programme {{Normdata}} [[Kategorie:Omgewingsielkunde]] [[Kategorie:Omgewing]] [[Kategorie:Natuur]] [[Kategorie:Sielkunde]] [[Kategorie:Mense]] [[Kategorie:Menslike gedrag]] [[Kategorie:Natuurlike hulpbronne]] [[Kategorie:Toegepaste wetenskap]] [[Kategorie:Interdissiplinêre studies]] [[Kategorie:Geboue en strukture]] [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Estetiese effek]] [[Kategorie:Ekologie]] [[Kategorie:Stadsbeplanning]] [[Kategorie:Stadsbeplanners]] [[Kategorie:Ontwerpers]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] 9rdf8azpj3cuqascgi0ocevvabgxwgk 0 404130 2895872 2603499 2026-04-21T14:37:57Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895872 wikitext text/x-wiki {{Mineraalkas |ns1=7 |ns2=AC |ns3=10 |naam=Langbeiniet |beeld1=Langbeinite-553833.jpg |beeld2= |formule={{chem|K|2|Mg|2|(|S|O|4|)|3}}<ref name="min">{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-2320.html|publisher=mindat 2320|title=Langbeinite}}</ref> |strukturbericht= |kleur=kleurloos, wit, bleek tintjies <ref name="min"/> |streep=wit<ref name="min"/> |hardheid = 2,5 -3,5 {{Mohs}} <ref name="min"/> |digtheid=2,83 g/cm3<ref name="min"/> |transparansie=deursigtig<ref name="min"/> |optika=1 |dubbelbreking=isotropies<ref name="min"/> |kristallografie=1 |RI-waardes=n=1,5329-1,5347<ref name="min"/> |onsuiwerhede = |ruimtegroep=P2{{subb|1}}3 |ruimtegroepnommer=198 |eenheidsel= a = 991,9 Å |smeltpunt = 930 °C }} '''Langbeiniet''' is 'n mineraal met algeme formule {{chem|K|2|Mg|2|(|S|O|4|)|3}}. Dit is 'n [[evaporiet]] wat in soutafsettings gevind word. Die mineraal los stadig in water op en dit is piësoëlektries.<ref name="min"/> ==Mynbou== Langbeiniet is 'n waardevolle erts vir [[kalium]],[[magnesium]] en [[sulfaat]] wat drie komponente van [[kunsmis]] verteenwoordig. In bv. New Mexico word dit naas [[silviet]] gevind en ontgin.<ref>{{cite web|url=https://www.blm.gov/programs/energy-and-minerals/mining-and-minerals/about/new-mexico/leasable-minerals/potash#:~:text=The%20two%20potash%20minerals%20mined,leases%20in%20southeastern%20New%20Mexico.|publisher=VSA regering|title=LEASABLE MINERALS, POTASH}}</ref> ==Kristalstruktuur== Langbeiniet het 'n kubiese kristalstruktuur wat bestaan uit 'n netwerk van [{{chem|S|O|4}}]-tetraëders en [{{chem|Mg|O|6}}]-oktadaëders. Elke tetraëder deel sy hoekpunte met vier oktaëders. Die kaliumione vul die holtes in hierdie netwerk.<ref>{{cite journal|title=Langbeinite-type (NH4)2Mn2(SO4)3|authors= Xian-Ming Zhang, Zheng-Ming Hao en Seik Weng Ng|journal=Acta Cryst. |volume=61|issue=5|year=2005|pages=182-183}}</ref> Daar is baie sulfate en fosfate wat hierdie struktuurtipe besit. Sommige daarvan ondergaan 'n verwringing teen laer temperature. Hulle kry 'n laer simmetrie (P2{{subb|1}}2{{subb|1}}2{{subb|1}}) <ref>{{cite journal|author=Speer, D., Salje, E. |title=Phase transitions in langbeinites I: Crystal chemistry and structures of K-double sulfates of the langbeinite type M(II)2 K2(SO4)3, M(II)=Mg, Ni, Co, Zn, Ca|journal=Phys Chem Minerals|volume=13|pages=17–24|year=1986|doi=10.1007/BF00307309}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 49hbrle3k7zae1wq0nzkqt9gasi2rk5 2895973 2895872 2026-04-21T18:37:28Z JMK 649 skakels, details 2895973 wikitext text/x-wiki {{Mineraalkas |ns1=7 |ns2=AC |ns3=10 |naam=Langbeiniet |beeld1=Langbeinite-553833.jpg |beeld2= |formule={{chem|K|2|Mg|2|(|S|O|4|)|3}}<ref name="min">{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-2320.html|publisher=mindat 2320|title=Langbeinite}}</ref> |strukturbericht= |kleur=kleurloos, wit, bleek tintjies <ref name="min"/> |streep=wit<ref name="min"/> |hardheid = 2,5 -3,5 {{Mohs}} <ref name="min"/> |digtheid=2,83 g/cm3<ref name="min"/> |transparansie=deursigtig<ref name="min"/> |optika=1 |dubbelbreking=isotropies<ref name="min"/> |kristallografie=1 |RI-waardes=n=1,5329-1,5347<ref name="min"/> |onsuiwerhede = |ruimtegroep=P2{{subb|1}}3 |ruimtegroepnommer=198 |eenheidsel= a = 991,9 Å |smeltpunt = 930 °C }} '''Langbeiniet''' is 'n mineraal met algeme formule {{chem|K|2|Mg|2|(|S|O|4|)|3}}. Dit is 'n [[evaporiet]] wat in soutafsettings gevind word. Die mineraal los stadig in water op en dit is piësoëlektries.<ref name="min"/> ==Mynbou== Langbeiniet is 'n waardevolle erts vir [[kalium]], [[magnesium]] en [[sulfaat]] wat drie komponente van [[kunsmis]] verteenwoordig. In byvoorbeeld [[Nieu-Meksiko]] word dit naas [[silviet]] gevind en ontgin.<ref>{{cite web|url=https://www.blm.gov/programs/energy-and-minerals/mining-and-minerals/about/new-mexico/leasable-minerals/potash#:~:text=The%20two%20potash%20minerals%20mined,leases%20in%20southeastern%20New%20Mexico. |publisher=VSA regering |title=LEASABLE MINERALS, POTASH}}</ref> ==Kristalstruktuur== Langbeiniet het 'n kubiese kristalstruktuur wat bestaan uit 'n netwerk van [{{chem|S|O|4}}]-[[tetraëder]]s en [{{chem|Mg|O|6}}]-[[oktaëder]]s. Elke tetraëder deel sy hoekpunte met vier oktaëders. Die kaliumione vul die holtes in hierdie netwerk.<ref>{{cite journal |title=Langbeinite-type (NH4)2Mn2(SO4)3|authors=Xian-Ming Zhang, Zheng-Ming Hao en Seik Weng Ng |journal=Acta Cryst. |volume=61 |issue=5 |year=2005 |pages=182-183}}</ref> Daar is baie [[sulfaat|sulfate]] en [[fosfaat|fosfate]] wat hierdie struktuurtipe besit. Sommige daarvan ondergaan 'n verwringing teen laer temperature. Hulle besit 'n laer simmetrie (P2{{subb|1}}2{{subb|1}}2{{subb|1}}).<ref>{{cite journal|author=Speer, D., Salje, E. |title=Phase transitions in langbeinites I: Crystal chemistry and structures of K-double sulfates of the langbeinite type M(II)2 K2(SO4)3, M(II)=Mg, Ni, Co, Zn, Ca |journal=Phys Chem Minerals|volume=13|pages=17–24|year=1986|doi=10.1007/BF00307309}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} e9l1lw4znrwu9dnh6o3liuh0au6tvlf 2895974 2895973 2026-04-21T18:39:55Z JMK 649 skakels, detail 2895974 wikitext text/x-wiki {{Mineraalkas |ns1=7 |ns2=AC |ns3=10 |naam=Langbeiniet |beeld1=Langbeinite-553833.jpg |beeld2= |formule={{chem|K|2|Mg|2|(|S|O|4|)|3}}<ref name="min">{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-2320.html|publisher=mindat 2320|title=Langbeinite}}</ref> |strukturbericht= |kleur=kleurloos, wit, bleek tintjies <ref name="min"/> |streep=wit<ref name="min"/> |hardheid = 2,5 -3,5 {{Mohs}} <ref name="min"/> |digtheid=2,83 g/cm3<ref name="min"/> |transparansie=deursigtig<ref name="min"/> |optika=1 |dubbelbreking=isotropies<ref name="min"/> |kristallografie=1 |RI-waardes=n=1,5329-1,5347<ref name="min"/> |onsuiwerhede = |ruimtegroep=P2{{subb|1}}3 |ruimtegroepnommer=198 |eenheidsel= a = 991,9 Å |smeltpunt = 930 °C }} '''Langbeiniet''' is 'n mineraal met algemene formule {{chem|K|2|Mg|2|(|S|O|4|)|3}}. Dit is 'n [[evaporiet]] wat in [[Sout (chemiese stof)|sout]]afsettings gevind word. Die mineraal los stadig in water op en dit is [[piëso-elektrisiteit|piësoëlektries]].<ref name="min"/> ==Mynbou== Langbeiniet is 'n waardevolle erts vir [[kalium]], [[magnesium]] en [[sulfaat]] wat drie komponente van [[kunsmis]] verteenwoordig. In byvoorbeeld [[Nieu-Meksiko]] word dit naas [[silviet]] gevind en ontgin.<ref>{{cite web|url=https://www.blm.gov/programs/energy-and-minerals/mining-and-minerals/about/new-mexico/leasable-minerals/potash#:~:text=The%20two%20potash%20minerals%20mined,leases%20in%20southeastern%20New%20Mexico. |publisher=VSA regering |title=LEASABLE MINERALS, POTASH}}</ref> ==Kristalstruktuur== Langbeiniet het 'n kubiese kristalstruktuur wat bestaan uit 'n netwerk van [{{chem|S|O|4}}]-[[tetraëder]]s en [{{chem|Mg|O|6}}]-[[oktaëder]]s. Elke tetraëder deel sy hoekpunte met vier oktaëders. Die kaliumione vul die holtes in hierdie netwerk.<ref>{{cite journal |title=Langbeinite-type (NH4)2Mn2(SO4)3|authors=Xian-Ming Zhang, Zheng-Ming Hao en Seik Weng Ng |journal=Acta Cryst. |volume=61 |issue=5 |year=2005 |pages=182-183}}</ref> Daar is baie [[sulfaat|sulfate]] en [[fosfaat|fosfate]] wat hierdie struktuurtipe besit. Sommige daarvan ondergaan 'n verwringing teen laer temperature. Hulle besit 'n laer simmetrie (P2{{subb|1}}2{{subb|1}}2{{subb|1}}).<ref>{{cite journal|author=Speer, D., Salje, E. |title=Phase transitions in langbeinites I: Crystal chemistry and structures of K-double sulfates of the langbeinite type M(II)2 K2(SO4)3, M(II)=Mg, Ni, Co, Zn, Ca |journal=Phys Chem Minerals|volume=13|pages=17–24|year=1986|doi=10.1007/BF00307309}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} kthkshpu9t0d1x9tvwnqhdqmu2eswc7 0 404205 2896090 2597229 2026-04-22T05:27:07Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896090 wikitext text/x-wiki 'n '''Spoorder''' is 'n stof wat gebruik word om die gang van vergelykbare stowwe deur 'n ingewikkelde reaksieproses, 'n metaboliese pad of 'n lewendige [[sel]] te volg en na te spoor. Daar word verskeie soorte spporder onderskei soos: #Kleurstowwe wat by stromende water bygevoeg word om na te spoor waar dit teregkom #Stabiele [[Isotoop|isotope]] soos [[deuterium]] wat gebruik word om waterstof na te spoor in 'n reaksie deur die isotopies te etiketteer #[[Radio-aktiewe verval|Radio-aktiewe]] isotope wat gebruik word vir etiketteringsdoeleindes Die twee laaste metodes is natuurlik verwant maar die meetmetodes wat gebruik word is baie verskillend. {{saadjie}} [[Kategorie:Chemie]] 0x3gavqom24kdrrxtxnxv09epx8albn 0 404709 2896068 2892296 2026-04-22T05:18:22Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 2896068 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F-86_Fighter_Aircraft_at_BAF_Museum_(2).jpg|links|duimnael|links|'n BAF [[North American F-86 Sabre|F-86 Saber]] in die BAF Museum]] Die '''Bangladesj Lugmag''' ('''BAF''') is die lugoorlogtak van die Gewapende magte van [[Bangladesj]]. Die Lugmag is hoofsaaklik verantwoordelik vir lugverdediging van Bangladesj se soewereine gebied, asook die verskaffing van lugsteun aan die Bangladesj Leër en Bangladesj Vloot. Verder speel die Bangladesj Lugmag 'n territoriale rol in die verskaffing van taktiese en strategiese lugvervoer- en logistieke vermoë vir die land. [[Lêer:Bangladesh_Air_Force_MiG-29_(crpped).jpg|regs|duimnael| Bangladesj Lugmag [[MiG-29|MIG-29B]] vlieg oor.]] [[Lêer:F943_Bangladesh_Air_Force_F-7BG_(33318674312).jpg|duimnael| BAF Chengdu F-7 BG.]] [[Lêer:15102_Bangladesh_Air_Force_Yak-130._(35341488606).jpg|duimnael| BAF Yakovlev Yak-130 .]] [[Lêer:616_Bangladesh_Air_Force_AW139_MSAR._(cropped).jpg|regs|duimnael| ’n BAF AW139 Maritieme soek-en-reddingshelikopter.]] [[Lêer:Hips_Dont_lie_Bangladesh_Air_Force_Mi-171sh_(23160920143)_(cropped)_(cropped).jpg|duimnael| BAF Mi-171sh helikopters gewapen met vuurpyle en kanonne.]] [[Lêer:Bangladesh_Air_Force_C-130J_(cropped).jpg|duimnael| BAF Lockheed C-130J Super Hercules vlieg oor.]] [[Lêer:S3-ACA_Bangladesh_Air_Force_An-32._(31052202624).jpg|duimnael| BAF [[Antonof An-32|Antonov An-32]] vlieg oor.]] [[Lêer:Bangladesh_Air_Force_FM-90_Crotale_SAM_(31545368571).jpg|regs|duimnael| Bangladesj Lugmag FM-90 SAM]] Sedert sy stigting op 28 September 1971, was die Lugmag betrokke by verskeie gevegs- en humanitêre operasies, van die [[Bangladesj-bevrydingsoorlog]] waarin dit gebore is, tot die ondersteuning van internasionale pogings, insluitend die [[Verenigde Nasies]] se vredesmissies. Operasie Kilo Flight was 'n bekende operasie wat deur die Bangladesj Lugmag tydens die Bangladesj-bevrydingsoorlog uitgevoer is. Die Bangladesj Lugmag is amptelik op 28 September 1971 gestig en het bestaan uit opstandige Bengaalse offisiere en vlieëniers van die [[Pakistanse Lugmag]] by Dimapur-lughawe in die Indiese deelstaat [[Nagaland]].<ref name="history">{{Cite web|url=https://baf.mil.bd/website/baf-history.php|title=BAF History|website=Bangladesh Air Force|access-date=23 May 2021|archive-date=31 Augustus 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831173720/https://baf.mil.bd/website/baf-history.php|url-status=dead}}</ref> Dit is formeel gelanseer deur drie herstelde vintage vliegtuie wat op 8 Oktober 1971 gevlieg het.<ref name=":02">{{cite book|last=Uddin|first=Syed Mohd. Saleh|year=2012|chapter=Bangladesh Air Force|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangladesh_Air_Force|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=2de|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|access-date=3 April 2017|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092411/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangladesh_Air_Force|url-status=live}}</ref> BAF se aanvanklike personeel was ongeveer 'n 1000 Bengaalse lede van die Pakistanse Lugmag wat met die uitbreek van die oorlog in Oos-Pakistan gestasioneer was en wat na die kant van Bangladesj oorgeloop het.<ref name=":02" /> Op daardie tydstip is die [[embrio]] van Bangladesj Air Force BAF gevorm met minder as honderd offisiere en ongeveer 900 vlieëniers en adjudant-offisiere. Hierdie getalle is geleidelik versterk deur die stadige maar bestendige uitwyking van die ongeveer 3000 Bengaalse offisiere en lugmanne wat in Wes-Pakistan gestasioneer was. Teen die eerste week van Desember het altesaam 700 Bengaalse offisiere en vlieëniers van die westelike grens oorgeloop. 'n Beduidende aantal BAF-personeel het aan die grondoorlogvoeringrolle deelgeneem in die [[Bangladesj-bevrydingsoorlog]]. Indiese burgerlike owerhede en die IAF het 1 [[Douglas DC-3|DC-3 Dakota]] (geskenk deur die Maharaja van Jodhpor), 1 [[De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter|Twin Otter]]-vliegtuig en 1 [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III]]-[[helikopter]] aan die pasgestigde Bangladesj Lugmag geskenk.<ref name="scramble" /> Die Bengaalse magte het die verlate aanloopbaan van die [[Tweede Wêreldoorlog]] by die Dimapur-lughawe reggemaak, en toe die vliegtuie vir gevegsdiens gereed gekry. Die Dakota is aangepas om 500 pond-bomme te dra, maar om tegniese redes is dit net gebruik om Bangladesj-regeringspersoneel te vervoer. Die Alouette III-helikopter is toegerus om 14 vuurpyle af te vuur vanaf pylone wat aan sy sye vasgemaak is en het .303 Browning-masjiengewere geïnstalleer gehad, benewens 'n 1-duim (25&nbsp;mm) staalplaat wat aan die vloer vasgesweis is vir ekstra beskerming. Die Twin Otter het met 7 vuurpyle onder elk van sy vlerke gespog en kon tien 25 pond-bomme lewer, wat met die hand deur 'n tydelike deur uit die vliegtuig gerol is. Hierdie klein mag is ''Kilo Flight'' genoem, die eerste vegformasie van die ontluikende Bangladesj Lugmag. Eskaderleier Sultan Mahmud is as die bevelvoerder van Kilo Flight aangestel.<ref>{{Cite news|last=Parveen|first=Jahanara|url=http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/72484/2016-12-15|title=The birth of Bangladesh Air Force|work=The Independent|date=15 December 2016|access-date=3 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404130948/http://www.theindependentbd.com/arcprint/details/72484/2016-12-15|archive-date=4 April 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.baf.mil.bd/?page_id=33|title=Freedom Fighters|website=Bangladesh Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404131206/http://www.baf.mil.bd/?page_id=33|archive-date=4 April 2017|access-date=3 April 2017|url-status=live}}</ref> Die Bangladesj Lugmag het die eerste keer op 3 Desember 1971 in aksie gegaan en die Chattogram-gebaseerde olietenkdepot aangeval en dit totaal vernietig tydens die lugaanval. Die lugaanval is uitgevoer deur kapt. Akram Ahmed.<ref name=":12">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|title=1971 wartime Dakota handed over to Bangladesh|last=Habib|first=Haroon|work=The Hindu|access-date=3 April 2017|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092443/https://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|url-status=live}}</ref> Die tweede Bangladesj-lugmagaanval was op 6 Desember 1971 by die Moulvibazar Pakistanse Leër-kaserne onder bevel van Eskaderleier Sultan Mahmud, toe kaptein Shahabuddin Ahmed 'n medevlieënier was.<ref name=":13">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|title=1971 wartime Dakota handed over to Bangladesh|last=Habib|first=Haroon|work=The Hindu|access-date=3 April 2017|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092443/https://www.thehindu.com/news/international/south-asia/1971-wartime-dakota-handed-over-to-bangladesh/article6902879.ece|url-status=live}}</ref> Na die oorgawe van Pakistan het alle personeel aan die Bangladesj-magte se opperbevelhebber, kol. MAG Osmani gerapporteer. Op 7 April 1972 het die pos van die hoof van lugpersoneel in werking getree op bevel van die president van Bangladesj. Die gekombineerde bevel van Bangladesj-magte is met ingang van 7 April 1972 afgeskaf en vervang deur drie afsonderlike bevelle vir die drie dienste met waarnemende stafhoofde. Die Bangladesj Lugmag het geleidelik begin om al die lugbasisstrukture regoor die land, hoofkwartieradministrasiegeboue, brandstof- en wapenopslagplekke te herbeset. == Na onafhanklikheid == [[Lêer:Old_photo_archive_of_Bangladesh_Air_Force_(28)_(cropped).png|links|duimnael| Die [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III]] was die eerste helikopter wat deur die Lugmag gebruik is, wat noue lugondersteuning verskaf het tydens die [[Bangladesj-bevrydingsoorlog]]]] Na onafhanklikheid het die BAF in November–Desember 1972 'n aansienlike skenking van die voormalige [[Sowjetunie]] ontvang. Onder die vliegtuie wat gelewer is, was tien enkelsitplek [[MiG-21|Mikoyan-Gurevich MiG-21]] MF's, twee tweesitplek MiG-21UM's, en twaalf Mil Mi-8 nutshelikopters. Later het China ook toerusting verskaf.<ref name="scramble">{{Cite web|url=http://www.scramblemagazine.nl/orbats/bangladesh/overview|title=Armed Forces Overviews: Bangladesh|website=Scramble|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215143240/http://www.scramblemagazine.nl/orbats/bangladesh/overview|archive-date=15 December 2013|access-date=12 March 2015}}</ref> == Covid-19 pandemie operasies == Die Bangladesj Lugmag was baie aktief tydens die [[Covid-19-pandemie]]. BAF het nood- mediese ontruiming verskaf vir baie kritieke [[Koronavirussiekte-2019|Covid-19]] pasiënte met hul helikopters. BAF het ook immigrante en trekarbeiders ontruim en tonne noodlenigingsmateriaal vir tuis en in die buiteland met hul [[Lockheed C-130 Hercules|C-130B-]] en C-130J-vragvliegtuie per lug vervoer. <ref>{{cite news|title=Bangladesh wants to establish direct shipping link with Maldives|url=https://www.thedailystar.net/world/south-asia/news/bangladesh-wants-establish-direct-shipping-link-maldives-2041317|work=The Daily Star (Bangladesh)|location=Dhaka, Bangladesh|date=8 February 2021|access-date=19 February 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.afd.gov.bd/photo-gallery-against-covid-19|title=Photo Gallery Of Bangladesh Armed Forces Against COVID-19|website=Armed Forces Division|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403205427/https://afd.gov.bd/photo-gallery-against-covid-19|archive-date=3 April 2022|access-date=19 February 2021|url-status=dead}}</ref> Sedert 2010 het BAF aflewering van sestien [[Chengdu]] F-7BGI-vegvliegtuie, sestien Yakovlev Yak-130-gevorderde straalvliegtuie, twee C-130J-vragvliegtuie,<ref name="2c1302">{{cite news|url=https://www.airrecognition.com/index.php/news/defense-aviation-news/2020/may/6277-second-c-130j-super-hercules-aircraft-arrived-in-bangladesh.html|title=Second C-130J Super Hercules aircraft arrived in Bangladesh|work=Air Recognition|date=28 May 2020|access-date=29 May 2020|archive-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228092415/https://www.airrecognition.com/index.php/news/defense-aviation-news/2020/may/6277-second-c-130j-super-hercules-aircraft-arrived-in-bangladesh.html|url-status=live}}</ref> nege K-8W- opleiding-stralervliegtuie en drie Let L-410 Turbolet geneem. 'n Proses is aan die gang vir die verkryging van sestien veelvuldige gevegsvliegtuie.<ref name="anisul20202">{{cite news|url=http://unb.com.bd/category/Bangladesh/steps-taken-to-address-irregularities-in-biman-minister/42858|title=Steps taken to address irregularities in Biman: Minister|date=30 January 2020|work=United News of Bangladesh|access-date=2 February 2020|archive-date=2 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202060535/http://unb.com.bd/category/Bangladesh/steps-taken-to-address-irregularities-in-biman-minister/42858|url-status=live}}</ref> [[Lêer:15112_Bangladesh_Air_Force_Yak-130._(24605435017).jpg|duimnael| 'n Yakovlev Yak-130 kom land.]] == Vroue in die Bangladesj Lugmag == [[Lêer:Photo_MONUSCO_-_femmes_pilotes_bangladaises_-_31_janvier_2018.jpg|duimnael|links|Vroulike helikoptervlieëniers van die Bangladesj Lugmag]] Op 25 November 2020 het 64 vroulike rekrute opleiding as vlieëniers aan die rekruutopleidingskool Shamshernagar, voltooi; dit was die eerste keer dat die lugmag vroue as lugvroue ingeneem het.<ref>{{Cite web|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/military-affairs/2020/11/25/64-female-recruits-participate-in-baf-s-passing-out-parade-for-graduates|title=64 Female recruits participate in BAF's passing out parade for graduates|date=25 November 2020|website=Dhaka Tribune}}</ref> Vroue kon sedert die vroeë 2000's as offisiere aansluit, maar is nie toegelaat om vlieëniers te word tot 2014 nie, en in 2014 het twee vroue vlieëniersopleiding ontvang. Onlangs het vroulike vlieëniers van BAF Mi-17's, Bell-206's, L-410's en C-130J's gevlieg. <ref>{{Cite web|url=https://www.thedailystar.net/baf-gets-first-female-combat-pilots-55792|title=BAF gets first female combat pilots|date=17 December 2014|website=The Daily Star (Bangladesh)}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Artikels met teks in Bengaals]] [[Kategorie:Lugmagte]] gcpeyco5gwdpw2tbygyrwzj8xul4qfl 0 405136 2895853 2729495 2026-04-21T14:26:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895853 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |formule= {{chem|Cu|2|O}} |CASNo=1317-39-1<ref name="FS">{{cite web|url=https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AC197420250&productDescription=COPPER%28I%29+OXIDE+97%25+25G&vendorId=VN00032119&countryCode=US&language=en|title=MSDS|publisher=Fisher|access-date=24 Augustus 2023}}</ref> |Voorkoms= [[Baksteen (kleur)|baksteenrooi]],<ref name="FS"/> grys |Reuk=Reukloos <ref name="FS"/> |Reukdrempel= |Flitspunt=nie-brandbaar |MolereMassa=143,09 [g/mol]<ref name="FS"/> |Kookpunt= 1800[[Celsius|&nbsp;°C]]<ref name="FS"/> |Digtheid= |Smeltpunt= 1232[[Celsius|&nbsp;°C]]<ref name="FS"/> |Oplosbaarheid= onoplosbaar<ref name="FS"/> |LD50= 928-2000 [mg/kg]<ref name="FS"/> |struktuur=CopperIoxide.jpg |struktuur2=Copper(I)-oxide-unit-cell-A-3D-balls.png |Ruimtegroep=Pn{{bostreep|3}}m<ref name="Aflow">{{cite web|url=https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A2B_cP6_224_b_a.html|publisher=Aflow|title=Cuprite|access-date=24 Augustus 2023|archive-date=24 Augustus 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824190413/https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/A2B_cP6_224_b_a.html|url-status=dead}}</ref> |Ruimtegroepnommer=224 |Strukturbericht=C3 |Selparms=a= 426,7 pm;<ref name="Aflow"/> a=426,85(5) pm<ref name="Eichh"/> |HenryKonstante = }} '''Koper(I)oksied''' is 'n [[oksied]] van [[koper]] in sy +1 [[oksidasietoestand]]. As koper teen 700 tot 900°C in lug verhit word vorm hierdie oksied op sy oppervlak as 'n donkergrys laag. In poeiervorm is dit rooi soos [[Baksteen (kleur)|baksteen]]. As mineraal is dit as [[kupriet]] bekend. Die stof is 'n [[halfgeleier]] met bandgaping 2,1 eV, wat sy rooi kleur verklaar. ==Kristalstruktuur== Koper(I)oksied kristalliseer in 'n kubiese struktuur wat die argetipe is van die C3-struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]]. <ref name="Aflow"/> Die stuktuur bevat twee interpenetrerende roosters. Die koperatome vorm 'n vlakgesentreerde rooster (F) en die suurstofatome 'n liggaamsgesentreerde een (I). Die posisies in die sel is: {| |- |atoom||posisie||koördinate||puntsimmetrie |- |Cu||4(b)||0,0,0|| {{bostreep|3}}m |- |O||2(a)||¼,¼,¼||{{bostreep|4}}3m |} Die suurstofatome het 'n tetraëdriese omringing. Die koperatome het a lineêre O-Cu-O omringing in die rigting van die [111]-as. Die Cu-O afstand is 184,8 pm. Koper se lae tweevoudige koördinasie beteken dat die binding nie heeltemal ionogeen is nie. Sorgvuldige X-straaldiffraksiemetings wys dat die ladingsverdeling beter as Cu{{sub|2}}{{sup|+0,6}}O{{sup|-1,2}} weergegee kan word. Die koperatoom se vibrasies is anisotroop. Die anisotropieparameter U{{sub|12}}(Cu) is negatief. Dit gee aan dat die atoom liewer in die rigting loodreg op [111] (die Cu-O binding se rigting) tril.<ref name="Eichh">{{cite journal|authors=Kirfel, A. en Eichhorn, K.|year=1990|title= Accurate structure analysis with synchrotron radiation. The electron density in Al2O3 and Cu2O|journal=Acta Cryst. A|volume=46|pages=271-284|doi=10.1107/S0108767389012596}}</ref> ==Chemiese eienskappe== Koper(I)oksied is onoplosbaar in water of organiese oplosmiddels, maar dit los goed op in gekonsenstreerde ammoniakoplossings vanweë die vorming van 'n kleurlose komplekse ioon {{chem|Cu|(|N|H|3|)|4|+}}. Die {{chem|Cu|+}}-ioon het die elektronkonfigurasie [Ar]3d{{sup|10}} wat verklaar dat dit geen d-d- of ladingsoordragoorgange vertoon en kleurloos bly. Die oplossing kan egter maklik blou kleur as suurstof uit de lug die koperioon oksideer na sy +2 oksidasietoestand en die ioon {{chem|[|Cu|(|N|H|3|)|4|(|H|2|O|)|2|]|2+}} gevorm word.<ref>{{cite web|url=https://www.chemeurope.com/en/encyclopedia/Copper%28I%29_oxide.html#:~:text=Copper(I)%20oxide%20or%20cuprous,O)2%5D2%2B.|publisher=Chemeurope|title=Copper(I) oxide}}</ref> Die werking van [[Fehling se oplossing|Fehling se toets]] berus op die vorming van 'n koper(I)oksiedneerslag. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Oksiede}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van koper|oksied]] to7mzhhhcwr4dh05j6b04rk73l9xdlg 0 405742 2896054 2871093 2026-04-22T00:29:35Z ~2026-24471-75 206590 /* Notas */ 2896054 wikitext text/x-wiki '''Persoonlike data''', ook bekend as '''persoonlike inligting''' of '''persoonlik identifiseerbare inligting''' ('''PII'''),<ref>{{cite web|url=https://www.va.gov/vapubs/viewPublication.asp?Pub_ID=843&FType=2|access-date=25 May 2015 |title=Management of Data Breaches Involving Sensitive Personal Information (SPI) |work=VA.gov|date=6 January 2012|publisher=Department of Veterans Affairs|location=Washington, DC|archive-url=https://web.archive.org/web/20150526030226/http://www.va.gov/vapubs/viewPublication.asp?Pub_ID=608 |archive-date=26 May 2015|url-status=dead}}</ref><ref name="Data Security Breach Notification Laws – R42475">{{cite web|url=https://www.fas.org/sgp/crs/misc/R42475.pdf|title=Data Security Breach Notification Laws|work=fas.org|date=10 April 2012|first=Gina|last=Stevens|access-date=8 June 2017|archive-date=12 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170412123722/https://fas.org/sgp/crs/misc/R42475.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Security Program and Policies: Principles and Practices">{{cite book|last=Greene|first=Sari Stern |year=2014 |url=https://books.google.com/books?id=UbwiAwAAQBAJ&pg=PA349 |title=Security Program and Policies: Principles and Practices|location=Indianapolis, IN, US |publisher=Pearson IT Certification |isbn=978-0-7897-5167-6|page=349}}</ref> is enige [[inligting]] wat verband hou met 'n identifiseerbare persoon. Die afkorting PII word algemeen aanvaar in die [[Verenigde State]], maar die frase wat dit verkort, het vier algemene variante. Nie almal is gelykstaande nie, en vir wetlike doeleindes verskil die effektiewe definisies na gelang van die jurisdiksie en die doeleindes waarvoor die term gebruik word.{{Efn|In other countries with privacy protection laws derived from the [[OECD]] privacy principles, the term used is more often "personal information", which may be somewhat broader: in Australia's ''Privacy Act ''1988 (Cth) "personal information" also includes information from which the person's identity is "reasonably ascertainable", potentially covering some information not covered by PII.}} Onder die databeskermingsregimes van die [[Europese Unie]] en die [[Verenigde Koninkryk]], wat hoofsaaklik fokus op die [[Algemene Databeskermingsregulasie (GDPR)]],<ref>{{Cite book |last1=Skiera |first1=Bernd |url=https://www.worldcat.org/oclc/1303894344 |title=The impact of the GDPR on the online advertising market |year=2022 |first2=Klaus |last2=Miller |first3=Yuxi |last3=Jin |first4=Lennart |last4=Kraft |first5=René |last5=Laub |first6=Julia |last6=Schmitt |isbn=978-3-9824173-0-1 |location=Frankfurt am Main |oclc=1303894344}}</ref> is die term "persoonlike data" aansienlik wyer, en bepaal die omvang van die regulatoriese regime.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Schwartz|first1=Paul M|last2=Solove|first2=Daniel|date=2014|title=Reconciling Personal Information in the United States and European Union|journal=California Law Review|language=en|volume=102|issue=4|doi=10.15779/Z38Z814|s2cid=141313154 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == == {{pic:#$&xapp}} _@//¥&:FAP/-#~, == Eksterne skakels == * [https://www.donneespersonnelles.fr/6-things-you-need-to-know-about-the-new-eu-privacy-framework Six things you need to know about the new EU privacy framework] A legal analysis of the new European regulatory framework about data privacy * [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/bult.2012.1720380207/full ''Personal and professional information management''] * [https://www.togetherwerebetter.org.uk/resources/giving-citizens-their-personal-data-rights-back Power to the People! Giving Citizens their Personal Data Rights Back] – J Cromack * [http://www3.weforum.org/docs/WEF_RethinkingPersonalData_ANewLens_Report_2014.pdf Rethinking Personal Data New Lens Report – World Economic Forum] * [https://community.mbaworld.com/blog/b/weblog/posts/why-consent-is-different-from-marketing-preferences Why Consent is Different to Marketing Preferences – K Dewar] {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Inligting]] sftghpuuk6vaa8grpemlkfiiogik9q8 0 406032 2896234 2728697 2026-04-22T09:51:04Z Jcb 223 2896234 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Christopher_Pappas.jpg|duimnael|Chris Pappas]] '''Christopher John Pappas''' (26 Augustus 1991<ref name="PA">{{cite web|url=https://www.pa.org.za/person/christopher-john-pappas/|publisher=People's Assembly|title=Christopher John Pappas}}</ref> Pietermaritzburg<ref name="CdM">{{cite web|url=https://clubmadrid.org/work/programmes/shared-societies-project/wyde/network/pappas-christopher/|publisher=Club de Madrid|title=Network of Young Decisionmakers|access-date=12 September 2023|archive-date=12 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230912195631/https://clubmadrid.org/work/programmes/shared-societies-project/wyde/network/pappas-christopher/|url-status=dead}}</ref> -) is 'n Suid-Afrikaanse politikus. Hy is (in 2023) die huidige burgemeester van die uMngeni-munisipaliteit in KwaZulu-Natal. Sedert begin September 2023 is hy die DA se kandidaat vir die premierskap van KZN.<ref>{{cite web|url=https://mg.co.za/politics/2023-09-04-umngeni-mayor-chris-pappas-to-be-named-as-da-premier-candidate-in-kwazulu-natal/|publisher=Mail&Guardian|title=uMngeni-mayor Chris Pappas to be named as DA premier candidate in Kwazulu-Natal}}</ref> Hy is in Pietermaritzburg gebore. Hy het saam met sy ouers en jonger suster in Mooirivier op 'n plaas grootgeword. Hy het die Treverton Prep-skool bygewoon en in 2009 aan Hilton College gematrikuleer.<ref name="CdM"/> Hy is vlot in Zoeloe. ==Studie== Hy aan die Universiteit van Pretoria (UP) gestudeer, waar hy in Stads- en Streekbeplanning gegradueer het. Chris het by die UP by die politiek betrokke geraak. Hy het eers by die Congress of the People (COPE) aangesluit en is as lid van Akademiese Sake tot die Studenteraad (VSR) verkies.<ref name="CdM"/> Chris het sy eerste voltydse werk as 'n gegradueerde in 2013 verkry. Hy was in diens as 'n Ontwikkelingsekonoom, waar hy hoofsaaklik aan sosio-ekonomiese impakstudies vir Onafhanklike Kragprodusente gewerk het. ==Die DA== Die Demokratiese Alliansie in KwaZulu-Natal het Chris 'n pos as ondersteuningspersoneellid aangebied indie Durban-Suid area (Chatsworth tot uMkomaas). Hy het later as kandidaat vir die Musgrave-, Overport- en Sydenham-gebied op Durban se Berea gestaan. Chris is met welslae as die jongste wyksraadslid destyds in eThekwini verkies. Tydens sy raadslidskap in eThekwini is Chris verkies as die voorsitter van die DA se Sentraal-Durban-kiesafdeling. Hy was ook aan die hoof van die 2019-verkiesingsveldtog vir die metro, wat die enigste metro was waar die DA sy kiesersaandeel vergroot het.<ref name="CdM"/> Chris is tans die DA se Adjunkleier in KwaZulu-Natal. In 2019 is Chris verkies as die jongste lid van die KwaZulu-Natalse Parlement waar hy tot 2021 gedien het. Hy het eers op die Landbouportefeuljekomitee gedien en later op die Samewerkende Regering en Tradisionele Sake-portefeulje gedien.<ref name="CdM"/> ==Burgemeester== In 2021 is hy as die eerste DA-burgemeester in KwaZulu-Natal verkies. Hy was deel van die span wat die [[uMngeni Plaaslike Munisipaliteit|uMngeni-munisipaliteit]] van die ANC afgeneem het met 'n strokie van 42 stemme wat die DA 'n een-setel meerderheid in die raad gegee het. In 2022 is Chris deur die US Statement Department genooi as een van 6 burgemeesters om deel te neem aan 'n Internasionale Leierskapsprogram wat daarop gemik is om demokrasie te versterk, menseregte te bevorder en korrupsie te beveg.<ref name="CdM"/> Hy het as burgemeester vinnig ontdek dat daar gemors met geld gewees het en maatreels geneem om dit reg te stel.<ref>{{cite web|url=https://www.iol.co.za/mercury/news/mayor-chris-pappas-speaks-on-clean-up-within-umngeni-municipality-3c3e5356-6cd5-40f2-861b-77aa21e66d4f|publisher=IOL|title=Mayor Chris Pappas speaks on clean-up within uMngeni Municipality|authors=Thami Magubane|date=26 Junie 2023}}</ref> ==Sy opposisie teen Ramaphosa== Hy het verklaar dat hy ten sterkste die verdediging van mnr Cyril Ramaphosa verwerp omdat dit 'n defaitistiese uitkyk verteenwoordig en die fondamente van demokrasie erodeer. Demokrasie verteenwoordig volgens Pappas aanspreeklikheid. Die tweede probleem wat hy met Ramaphosa se stelling het, is dat hy deel is van 'n kollektief. Hy het by baie geleenthede erken dat hy die optrede van die kollektief verdedig. En in baie gevalle het hulle gesê hulle sal die kollektief voor die belange van die land stel. Volgens Pappas moet jy ook aanvaar dat mnr Ramaphosa, as deel van die kollektief, deel van die probleem is, as jy glo dat die ANC 'n probleem in die land is en jy glo dat hulle die oorsaak van die probleme is.<ref>{{cite web|url=https://www.biznews.com/bnc/2022/09/20/how-chris-pappas-turned-umngeni-around|publisher=BizNews|title=How Chris Pappas turned uMngeni around}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.youtube.com/watch?v=Ev-BbRIdDuE ARTE.tv YouTube video] {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] aak23dp92ex9hdn81to3mskbaaj5ja9 0 406572 2895861 2620851 2026-04-21T14:32:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895861 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Egiptiese grafkelder | bgcolor = | naam = KV36 | breed = Grafkelder van Maiherpri | beeld = Maherperi.JPG | breedte = 220 | onderskrif = Maiherpri se [[Egiptiese Dodeboek|Dodeboek]]. | ligging = [[Vallei van die Konings]] | land = {{vlagland|Egipte}} | ontdek = Maart 1899 | uitgrawings= Victor Loret | versier = | uitleg = | vor = KV35 | volg = KV37 }} '''KV36''' in die [[Vallei van die Konings]] by [[Thebe, Egipte|Thebe]], naby die moderne stad [[Luxor]] in [[Egipte]], was die grafkelder van farao Maiherpri van die [[18de Dinastie van Egipte|18de Dinastie]]. [[Beeld:KV36.jpg|thumb|links|180px|Die plan van KV36.]] Victor Loret het dit in sy tweede seisoen in die vallei herontdek, op 30 Maart 1899. Dit was in 'n groot mate onversteurd, maar omdat daar lank voorheen die laaste keer daaroor geskryf is, was dit nie so bekend soos die ander grafkelders in die vallei nie.<ref>Reeves,Wilkinson: The Complete Valley of the Kings, p. 179</ref> Al die voorwerpe wat daarin gevind is, is na die Egiptiese Museum in [[Kaïro]] geneem en in die algemene katalogus (''Catalogue General; CG) aangeteken. <ref>G. Schweinfurth: ''Neue Thebanische Gräberfunde'', in: ''Sphinx'' III (1900), pp. 103–107</ref> Onlangs is 'n gedetailleerde lys van die voowerpe en hulle plek in die grafkelder egter ontdek.<ref>Christian Orsenigo: ''La tomba di Maiherperi (KV 36).'' In: ''La Valle dei Re Riscoperta, I giornali di scavo Vitor Loret (1898–1899) e altri inediti.'' Mailand 2004, pp. 214–221, 271–281 (met 'n Engelse vertaling deur Stephen Quirke)</ref> Die klein grafkelder bestaan uit 'n skag en 'n kamer aan die onderkant van die westekant.<ref>Reeves,Wilkinson: The Complete Valley of the Kings, p. 180 (plan of tomb)</ref> Die grafkamer was onversier, nes dié van niekoninklikes in die vallei. Dit is 3,9 meter lank en 4,1 meter breed.<ref>Orsenigo, In: ''La Valle dei Re Riscoperta'', p. 220</ref> Nie veel is oor Maiherpri bekend nie, want hy verskyn nie in ander bronne nie. 'n Ondersoek van die mummie het aan die lig gebring dat hy 'n jong man was toe hy gesterf het. Maiherpri is in 'n stel van drie kiste geplaas.<ref>CG 24001, 24002 en 24004</ref> 'n Vierde kis,<ref>CG 24003</ref> met die deksel langsaan, is ook gevind. Dit het aanvanklik tot groot verwarring onder [[Egiptologie|Egiptoloë]] gelei; dit lyk egter of die ekstra kis binne-in die ander drie moes pas, maar te groot was. Die mummie het 'n begrafnismasker<ref>Cairo GC 24097</ref> opgehad. Drie flesse met sy organe is ook in 'n kissie<ref>CG 24008</ref> in die kamer gevind, asook Maiherpri se [[Egiptiese Dodeboek|Dodeboek]]<ref>CG 24095</ref> en verskeie bokse met stukke gemummifiseerde vleis.<ref>CG 24053-24055</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [https://thebanmappingproject.com/tombs/kv-36-maiherperi Theban Mapping Project: KV36]; sluit gedetailleerde kaarte van die grootste deel van die grafkelder in. {{vertaaluit| taalafk = en | il = KV36}} {{Vallei van die Konings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Vallei van die Konings]] pa9ha1qw78pykbg9inl1w5jwf5c6plo 0 407753 2896080 2893093 2026-04-22T05:23:01Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896080 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Hacksaw Ridge | beeld = | regisseur = [[Mel Gibson]] | produksieleier = | vervaardiger = | geskryf_deur = | verteller = | met = | musiek = | kinematografie = [[Simon Duggan]] | redigeerder = | ateljee = | verspreider = | vrygestel = 4 September 2016 | speeltyd = '''Teater weergawe:''' 139 min | land = | taal = Engels | begroting = VS$ 40 miljoen | bruto = VS$ 180.5 miljoen | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 2119532 }} '''''Hacksaw Ridge''''' is ‘n biografiese oorlogfilm uit 2016 geregisseer deur [[Mel Gibson]] en geskryf deur Andrew Knight en [[Robert Schenkkan]], gebaseer op die dokumentêr ''The Conscientious Objector'' uit 2014 wat deur Terry Benedict geregisseer is. Die film fokus op die [[Tweede Wêreldoorlog]]-ervarings van Desmond Doss, ‘n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] pasifistiese gevegsmedikus wat as [[Sewendedagadventisme|Sewendedag Adventiste]] Christen geweier het om 'n wapen of vuurwapen van enige aard te dra of te gebruik. Doss het die eerste [[gewetensbeswaarde]] geword wat die Medalje van Eer ontvang het, vir diens bo en behalwe die diensoproep van plig tydens die [[Slag van Okinawa]]. [[Andrew Garfield]] speel die rol van Doss, met [[Sam Worthington]], [[Luke Bracey]], [[Teresa Palmer]]. [[Hugo Weaving]], [[Rachel Griffiths]], [[Vince Vaughn]] en Richard Pyros in ondersteunende rolle. Verfilming het van September tot Desember 2015 in [[Australië]] plaasgevind. Hacksaw Ridge is op 4 November 2016 in die Verenigde State vrygestel en het wêreldwyd $180.4 miljoen verdien. Dit het kritiese lof ontvang, met Gibson se regie en Garfield se vertolking wat besondere lof verdien het. Dit word wyd beskou as ‘n terugkeer na vorm vir Gibson, wie se loopbaan agteruitgegaan het na verskeie kontroversies. Hacksaw Ridge is deur die National Board of Review en American Film Institute gekies as een van hul top tien films van onderskeidelik 2016,<ref>{{cite web |title=National Board of Review 2016 Winners |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/national-board-review-2016-winners-951071/ |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=November 29, 2016 |access-date=6 February 2023}}</ref><ref>{{cite web|last=Hipes|first=Patrick|url=https://deadline.com/2016/12/afi-awards-film-2016-list-silence-sully-zootopia-1201867080/|title=AFI Awards: Best Of 2016 List Includes 'Silence', 'Hacksaw Ridge' & More|website=[[Deadline Hollywood]]|date=6 Desember 2016|access-date=6 Desember 2016|archive-date=22 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222192150/http://deadline.com/2016/12/afi-awards-film-2016-list-silence-sully-zootopia-1201867080/|url-status=live}}</ref> en het talle toekennings en nominasies ontvang. Die film het ses [[Oscar]]-benoemings ontvang by die 89ste Academy Awards, insluitend Beste Prent, Beste Regisseur, Beste Akteur vir Garfield, en Beste Klankredigering, en het die toekennings vir Beste Klankmenging en Beste Filmredigering gewen.<ref>{{cite web|first=Kelly|last=McCarthy|url=http://www.wsmv.com/story/34617695/hacksaw-ridge-wins-2-oscar-awards-honoring-local-desmond-doss|title='Hacksaw Ridge' wins 2 Oscar awards, honoring local Desmond Doss|website=WSMV.com|date=27 Februarie 2017|access-date=28 Februarie 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170301092716/http://www.wsmv.com/story/34617695/hacksaw-ridge-wins-2-oscar-awards-honoring-local-desmond-doss|archive-date=1 Maart 2017|df=mdy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/2017|title=THE 89TH ACADEMY AWARDS|date=26 Februarie 2017|publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|access-date=14 Junie 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303124907/http://oscars.org/oscars/ceremonies/2017|archive-date=3 Maart 2017}}</ref> Dit het ook die [[Golden Globe]]-benoemings ontvang vir Beste Prent, Beste regisseur en Beste akteur, en 12 Australiese Oscar-benoemings, waarvan die meerderheid gewen het, insluitend Beste Film, Beste Regie, Beste Oorsponklike Draaiboek, Beste Akteur vir Garfield, en Beste Ondersteunende Akteur vir Hugo Weaving. == Storielyn == Die verhaal speel af in 1925 in Lynchburg, [[Virginia]] waar die jong Desmond Doss sy broer byna vermoor tydens ruwe spel. Hierdie episode, asook sy [[Sewendedagadventisme|Sewende-dag Adventiste]] opvoeding versterk Desmond se geloof en oortuging in die gebod "Jy mag nie moord pleeg nie." Vyftien jaar later neem Doss ‘n beseerde man na die hospital en daar ontmoet hy ‘n verpleegster, Dorothy Schutte. Hulle raak romanties betrokke, en Doss vertel Dorothy van sy belangstelling in mediese werk. Na die [[Pearl Harbor|Japanese aanval op Pearl Harbor]] wat die Verenigde State in die [[Tweede Wêreldoorlog]] betrek, meld Doss aan by die Verenigde State-lëer om as ‘n gevegsmedikus te dien. Sy pa, Tom, ‘n veteraan in die [[Eerste Wêreldoorlog]] wat aan [[posttraumatiese stressteuring]] ly, is diep onsteld oor die besluit. Desmond en Dorothy raak verloof. Doss word in basiese opleiding onder bevel van sersant Howell geplaas. Hy presteer fisies uitstekend, maar word ‘n paria onder sy medesoldate omdat hy weier om ‘n geweer te hanteer en op Saterdae te oefen. Howell en Kaptein Glover probeer om Doss op psigiatriese gronde volgens Artikel 8 te ontslaan, maar word van die hand gewys, aangesien Doss se godsdienstige oortuigings nie [[Geestesgesondheid|geestesongesteldheid]] uitmaak nie. Hulle teister Doss daarna deur hom deur uitmergelende arbeid te sit, met die doel om hom uit te dryf. Ondanks dat hy een nag deur sy medesoldate geslaan is, weier hy om sy aanvallers te identifiseer. Doss se eenheid voltooi basiese opleiding en word verlof gegun, waartydens hy beplan om met Dorothy te trou, maar sy weiering om ‘n vuurwapen te dra lei tot ‘n inheggtenisneming vir ongehoorsaamheid. Kaptein Glover en Dorothy besoek Doss in die tronk en probeer hom oortuig om skuldig te pleit sodat hy sonder aanklag vrygelaat kan word, maar Doss weier om sy oortuigings te verraai. By sy krygsraad pleit Doss onskuldig, maar voordat hy gevonnis word, storm sy pa in die tribunal met ‘n brief van sy voormalige bevelvoerder (nou ‘n brigadier-generaal]) waarin hy verklaar dat sy seun se pasifisme deur die Amerikaanse Grondwet beskerm word. Die aanklagte teen Doss word laat vaar, en hy en Dorothy is getroud. Doss se eenheid word aan die 77ste Infanteriedivisie toegewys en ontplooi na die [[Stille Oseaan]]-gebied. Tydens die [[Slag van Okinawa]] sal Doss se eenheid die 96ste Infanteriedivisie] verlig, wat die taak gehad het om die Maeda-platorand (“Hacksaw Ridge”) te beklim en te beveilig. Tydens die aanvanklike geveg, met swaar verliese aan beide kante, red Doss die lewe van sy spanmaat Smitty en verdien sy respek. Terwyl die Amerikaners vir die nag kampeer, openbaar Doss aan Smitty dat sy afkeer om ‘n vuurwapen te hou voortspruit uit die feit dat hy sy dronk pa, wat sy ma met ‘n geweer gedreig het, byna geskiet het. Smitty vra om verskoning dat hy aan sy moed getwyfel het, en hul versoen. Die volgende oggend loods die Japanese ‘n massiewe teenaanval en verdryf die Amerikaners van die kliprand af. Smitty word gedood, en Howell en verskeie van Doss se kamerade word beseer op die slagveld agtergelaat. Doss hoor die krete van sterwende soldate en keer terug om hulle te red deur die gewondes en Smitty se lyk na die rand van die klip te dra en hulle af te laat deur middel van 'n tou, en elke keer bid om nog een te red. Die aankoms van tientalle gewondes wat vermoedelik dood is, kom as ‘n skok vir die van die eenheid onderaan die rand. Teen dagbreek, red Doss Howell en ontsnap hulle ablei onder vyandige geweervuur uit Hacksaw. Kaptein Glover vra om verskoning dat hy Doss se oortuigings as “lafhartigheid” afgemaak het, en sê dat hulle [[Saterdag]] weer die rant sal inneem, maar nie die volgende aanval sonder hom sal loods nie. Doss stem saam, maar die operasie word uitgestel/vertraag tot nadat hy sy Sabbatsgebede afgesluit het. Met versterkings keer hulle die gety van die geveg. In ‘n hinderlaag wat duer Japannese soldate opgestel is wat voorgee dat hulle oorgee, slaag Doss daarin om Glover en ander te red deur vyandige granate af te weer. Doss word gewond deur ‘n granaatontploffing, maar die stryd is gewen. Doss word van die krans af laat sak met die Bybel wat Dorothy aan/vir hom gegee het. Die film skakel oor na regte foto’s en beeldmateriaal wat toon dat Doss die Medalje van Eer deur President [[Harry S. Truman]] ontvang het vir die redding van 75 soldate by Hacksaw Ridge, sowel as werklike beeldmateriaal van Doss net voor sy dood, waar hy sy ervarings tydens die oorlog oorvertel. == Rolverdeling == * [[Andrew Garfield]] as Desmond Doss * [[Sam Worthington]] as kaptein Jack Glover * [[Luke Bracey]] as 'Smitty' Ryker * [[Hugo Weaving]] as Tom Doss, Desmond se pa * [[Teresa Palmer]] as Dorothy Schutte, Desmond se vrou * [[Rachel Griffiths]] as Bertha Doss, Desmond se ma * [[Vince Vaughn]] as sersant Howell * [[Ryan Corr]] as luitenant Manville * [[Richard Roxburgh]] as kolonel Stelzer * [[Luke Pegler]] as Milt 'Hollywood' Zane * [[Richard Pyros]] as Randall 'leer' voller * [[Ben Mingay]] as 'Grease' Nolan * [[Michael Sheasby]] as 'Tex' Lewis * [[Firass Dirani]] as Vito Rinnelli * [[Damien Thomlinson]] as Ralph Morgan * [[Matt Nable]] as luitenant-kolonel Cooney * [[Ben O'Toole]] as korporaal Jessop * [[Nathaniel Buzolic]] as Harold 'Hal' Doss, Desmond se broer * [[Milo Gibson]] as 'Gelukkige' Ford * [[Goran D. Kleut]] as Andy 'Ghoul' Walker == Produksie == === Ontwikkeling === Hacksaw Ridge was 14 jaar lank in ontwikkelingslimbo.<ref name="RL">{{cite web|url=http://religiousliberty.tv/doss-film-hacksaw-ridge-enters-post-production-and-targets-2016-release.html|title=Gibson's "Hacksaw Ridge" Enters Post-Production: Release Target in Time for Oscar?|author=Michael Peabody|work=Religious Liberty|date=3 Februarie 2016|access-date=11 September 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919125053/http://religiousliberty.tv/doss-film-hacksaw-ridge-enters-post-production-and-targets-2016-release.html|archive-date=19 September 2016}}</ref> Talle vervaardigers het dekades lank probeer om Doss se vehaal op film vas te lê, insluitend die bekroonde oorlogsheld [[Audie Murphy]] en [[Hal B. Wallis]].<ref name="WSJ">{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/hacksaw-ridge-an-american-war-hero-who-refused-to-fight-1473344729|title='Hacksaw Ridge': An American War Hero Who Refused to Fight|first=Don|last=Steinberg|work=[[The Wall Street Journal]]|date=8 September 2016|access-date=18 September 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918051128/http://www.wsj.com/articles/hacksaw-ridge-an-american-war-hero-who-refused-to-fight-1473344729|archive-date=18 September 2016}}</ref> In 2001, nadat hy Doss uiteindelik oortuig het dat die maak van ‘n film oor sy merkwaardige lewe die regte ding was om te doen, het die draaiboekskrywer/vervaardiger Gregory Crosby (kleinseun van [[Bing Crosby]]) die konsep geskryf en die projek na die filmvervaardiger, [[David Permut]], van Permut Presentations, gebring deur die vroeë samewerking van Stan Jensen van die Sewendedag-Adeventistekerk, wat uiteindelik daartoe gelei het dat die film gefinansier is.<ref name="RL"/> In 2004 het die regisseur [[Terry Benedict]] die regte gewen om ‘n dokumentêr oor Doss, ''The Conscientious Objector'', te maak en in die proses die dramatiese filmregte verseker. Doss is egter in 2006 oorlede, waarna vervaardiger Bill Mechanic die regte bekom en dit aan Walden Media verkoop het, wat die projek saam met vervaardiger David Permut ontwikkel het. Walden Media het aangedring op ‘n PG-13 weergawe van die stryd, en Mechanic het jare lank gewerk om die regte terug te koop.<ref name="WSJ"/><ref name="HowCameTogether">{{cite web|url=https://variety.com/2015/film/spotlight/hacksaw-ridge-mel-gibson-1201633130/|title=AFM: How Mel Gibson's 'Hacksaw Ridge' Finally Came Together|first=Dave|last=McNary|date=4 November 2015|work=Variety |access-date=14 Januarie 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216174835/http://variety.com/2015/film/spotlight/hacksaw-ridge-mel-gibson-1201633130/|archive-date=16 Februarie 2017}}</ref> Nadat hy die regte bekom het, het Mechanic Mel Gibson genader en wou hê hy moes ‘n samevoeging van geweld en geloof skep, soos hy met The Passion of the Christ (2004) gedoen het. Gibson het die aanbod twee keer afgewys, soos hy voorheen met [[Braveheart]] (1995) gedoen het.<ref name="WSJS">{{cite web|url=https://www.wsj.com/articles/how-war-movie-veteran-mel-gibson-approached-directing-hacksaw-ridge-1477489398|title=How War-Movie Veteran Mel Gibson Approached Directing 'Hacksaw Ridge'|author=Don Steinberg|work=[[The Wall Street Journal]]|date=October 26, 2016|access-date=October 27, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027120357/http://www.wsj.com/articles/how-war-movie-veteran-mel-gibson-approached-directing-hacksaw-ridge-1477489398|archive-date=October 27, 2016}}</ref> Bykans ‘n dekade later het Gibson uiteindelik ingestem om te regisseur, ‘n besluit wat in November 2014 aangekondig is. Dieselfde maand is dit bevestig dat Andrew Garfeld die rol van Desmond Doss gaan vertolk. Met n begroting van $40 miljoen het die span steeds vele uitdagings in die gesig gestaar. Hacksaw Ridge het ‘n internasionale mede-produksie geword, met sleutelspelers en firmas in beide die Verenigde State en Australië. Toe Australiese belastingsaansporings van die tafel af is, moes die film as Australies gekwalifiseer word om regeringsubsidies te ontvang. Ten spyte van die feit dat hy in Amerika gebore is, het Gibson se vroeë jare in Australië die film gehelp om te kwalifiseer, tesame met die meeste van die rolverdeling Australies, waaronder Rachel Griffiths, Teresa Palmer, Sam Worthington, Hugo Weaving, Richard Roxburgh, Richard Pyros en Luke Bracey. Volgens vervaardiger Bill Mechanic het Australiese staat- en federale subsidies die finansiering van die film moontlik gemaak.[17] James M. Vernon, 'n Australiese uitvoerende vervaardiger op Hacksaw Ridge, het die film gehelp om vir Australiese regeringsubsidies te kwalifiseer. [18] [19] Op 9 Februarie 2015 het IM Global ‘n ooreenkoms gesluit om die film te financier en het ook die film aan die internasionale market verkoop.[20] Op dieselfde dag het Lionsgate die Noord-Amerikaanse verspreidingsregte van die film verkry.[21]Die Chinese verspreidingsregte is deur Bliss Media, ‘n in Sjanghai gebasseerde filmproduksie- en verspreidingsmaatskappy, verkry.[22] Hacksaw Ridge is die eerste film wat deur Gibson sedert Apocalypto in 2006 geregisseer is,[23][24] en dit is ‘n afwyking van sy vorige films, soos Apocalypto en Braveheart, waarin die hofkarakters gewelddadig opgetree het.[25] === Skryf === Robert Schenkkan het die aanvanklike konsep geskep en Randall Wallace, wat voorheen verbonde was aan die regie van die film, het die draaiboek herskryf.<ref>{{cite web|last=Bond|first=Paul|date=June 9, 2016|title=Mel Gibson Planning 'Passion of the Christ' Sequel (Exclusive)|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/mel-gibson-planning-passion-christ-901299|work=The Hollywood Reporter|access-date=31 Januarie 2018}}</ref> Andrew Knight het die hersiene skrif gepoleer. Gibson se sakevennoot Bruce Davey het ook die film saam met Paul Currie vervaardig.<ref name="July2015THR"/> === Rolverdeling === Die rolverdeling —Andrew Garfield, Vince Vaughn, Sam Worthington, Luke Bracey, Teresa Palmer, Rachel Griffiths, Richard Roxburgh, Luke Pegler, Richard Pyros, Ben Mingay, Firass Dirani, Nico Cortez, Michael Sheasby, Goran Kleut, Jacob Warner, Harry Greenwood, Damien Thomlinson, Ben O'Toole, Benedict Hardie, Robert Morgan, Ori Pfeffer, Milo Gibson en Nathaniel Buzolic, Hugo Weaving en Ryan Corr — is tussen November 2014 en Oktober 2015 aangekondig.<ref name=July2015THR>{{cite news|last=Bulbeck|first=Pip|title=Mel Gibson Ready to Honor Desmond T. Doss with 'Hacksaw Ridge'|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/mel-gibson-ready-honor-desmond-812094|access-date=August 1, 2015|work=[[The Hollywood Reporter]]|date=July 30, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150802000856/http://www.hollywoodreporter.com/news/mel-gibson-ready-honor-desmond-812094|archive-date=August 2, 2015}}</ref> Die jonger Doss is gespeel deur Darcy Bryce.<ref name="NYTS">{{cite magazine|url=https://www.newyorker.com/magazine/2016/11/07/the-madness-and-majesty-of-hacksaw-ridge|title=THE MADNESS AND MAJESTY OF "HACKSAW RIDGE"|first=Anthony |last=Lane|magazine=[[The New Yorker]]|date=October 31, 2016|access-date=October 31, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031213031/http://www.newyorker.com/magazine/2016/11/07/the-madness-and-majesty-of-hacksaw-ridge|archive-date=October 31, 2016}}</ref> Garfield speel Desmond Doss, 'n medikus van die Amerikaanse weermag wat deur president Harry S. Truman die Erepenning toegeken is vir die redding van lewens tydens die Slag van Okinawa in die Tweede Wêreldoorlog. [13] Garfield het Doss hoog geag en hom vereer vir sy dapperheid, en beskou hom as 'n 'wonderlike simbool om die idee van lewe te beliggaam en te laat leef, ongeag wat u [[ideologie]] is, ongeag wat u waardestelsel is, net om ander mense toe te laat om te wees wie hulle is en jouself toe te laat om te wees wie jy is." Hy het die idee gevind om 'n ware superheld te speel, in vergelyking met sy vorige rolle wat Spider-Man in The Amazing Spider-Man en sy opvolger speel, baie meer inspirerend. [33] Garfield het erken dat hy die eerste keer gehuil het toe hy die draaiboek gelees het. [34] Hy het Doss se tuisdorp besoek en aan sy verskillende gereedskap geraak. [35] Gibson was aangetrokke tot Garfield die eerste keer dat hy sy optrede in The Social Network gesien het. [25] === Hooffotografie === Hooffotografie het op 29 September 2015 begin,[24] en het 59 dae geduur,[36] eindig in Desember van daardie jaar. [11] Verfilming het geheel en al in Australië plaasgevind. [15] Die film was gebaseer op Fox Studios in Sydney, nadat vervaardigers sterk na plekke regoor die land gesoek het. [37] Verfilming het meestal in die deelstaat Nieu-Suid-Wallis plaasgevind. Die krans is verfilm by 'n ongebruikte "Long Street Quarry" langs die Main Southern-spoorlyn noord van Goulburn. [38] [39] [40] Die terrein van Newington Armory in die Olimpiese Park in Sydney is as Fort Jackson gebruik. Verfilming in Bringelly het vereis dat die span meer as 500 hektaar grond skoonmaak en ontbos, wat die woede van sommige omgewingsbewustes ontlok het. Die produsente het egter volle goedkeuring en klaring gehad om dit te doen. Voorwaardes is gestel om 'n deel van die land na verfilming te herplant en te rehabiliteer. [41] Volgens Minister for the Arts, Troy Grant, het die film 720 werksgeleenthede en US $ 19 miljoen na streeks- en landelike Nieu -Suid -Wallis gebring. [42] Verfilmingsplekke sluit in Richmond, Bringelly,[43] en Oran Park[44] en Centennial Park. [45] Altesaam drie jeeps, twee vragmotors en 'n tenk was in die film te sien. [15] Stootskrapers en laaigrawe is gebruik om 'n suiwelweiding naby Sydney te transformeer om die Okinawa-slagveld weer te skep. 'n Berm moes om die omtrek gelig word sodat kameras 360 grade kon draai sonder om enige bloekombome in die agtergrond te kry. [15] Gibson wou nie baie staatmaak op rekenaarvisuele effekte nie, hetsy op die skerm of in die voorafvisualisering van die gevegstonele. Visuele effekte is slegs tydens bloedige tonele gebruik, soos napalm-verbrande soldate. [15] Tydens die verfilming van die gevegstonele het Gibson sy vorige oorlogsfilmervarings opgeneem en vir die akteurs geskree en hulle voortdurend herinner aan waarvoor hulle veg. [15] === Na-produksie === Kevin O'Connell, wat sy eerste Oscar-toekennings vir klankvermenging in hierdie film gewen het ná 21 benoemings, het gesê begrotingsbeperkings het hom gedwing om argiefklanke van wapens uit die Tweede Wêreldoorlog te gebruik. [46] === Musiek === James Horner is oorspronklik genader om die partituur vir die film saam te stel, maar is ná Horner se dood in 2015 deur John Debney vervang. [47] Debney is self vervang deur Rupert Gregson-Williams nadat sy telling verwerp is voordat Hacksaw Ridge op die Venesiese filmfees sou première. [48] By die komponeer van die musiek het Gregson-Williams gesê: "Die klankbaan is regtig in twee dele. 'n Heerlike romanse blom terwyl Desmond beide die liefde van sy lewe en sy geloof ontdek. Die tweede helfte van die fliek is brutaal. Ons wou sy [[spiritualiteit]] weerspieël sonder om vroom te wees, en sy dapperheid sonder om geweld te vier." [49] Die meegaande partituur van die film is opgeneem in Abbey Road Studios in Londen, met 'n orkes van 70 musikante en 'n koor van 36 stemme onder leiding van Cliff Masterson. [50] == Temas== Die film is beskryf as 'n anti-oorlog film,[51] met pasifistiese temas. [15] Dit bevat ook herhalende godsdienstige beelde, soos doop en hemelvaart. == Historiese akkuraatheid== [[File:Doss Maeda.jpg|thumb|upright|Doss bo- die Maeda-platorand, 4 Mei 1945]] Na die oorlog het Doss baie versoeke vir boeke en filmweergawes van sy optrede van die hand gewys, omdat hy versigtig was vir sy lewe, oorlogservarings en Sewendedag Adventistiese oortuigings wat onakkuraat of sensasioneel uitgebeeld word. Doss se enigste kind, Desmond Doss Jr., het gesê: "Die rede waarom hy geweier het, is dat nie een van hulle aan sy een vereiste voldoen het nie: dat dit akkuraat is. En ek vind dit merkwaardig, die vlak van akkuraatheid om aan die beginsel van die storie in hierdie fliek te voldoen." [52] Vervaardiger David Permut verklaar dat die filmmakers baie versigtig was om die integriteit van die verhaal te handhaaf, aangesien Doss baie godsdienstig was. [3] Die filmmakers het egter 'n paar besonderhede verander, veral die agtergrond van sy pa wat 'n veteraan uit die Eerste Wêreldoorlog was, die voorval met die geweer wat Doss uit die hande van sy alkoholiese vader geneem het, en die omstandighede van sy eerste huwelik. [52] [53] Die karakter van Smitty, uitgebeeld deur Luke Bracey, is 'n samesmelting van verskillende soldate wat Doss gepynig het en om narratiewe redes geskep is. [54] 'N Ander verandering is Harold Doss, wat getoon word dat hy in die weermag dien, terwyl hy in werklikheid in die vloot aan boord van die USS Lindsey (DD-771) gedien het. Ander veranderinge vind plaas naby die einde van die film, wanneer Doss op 'n draagbaar geplaas word. In die regte lewe het Doss nog 'n gewonde man sy plek op die draagbaar laat inneem. Nadat hy die soldaat behandel het, het 'n skerpskutterskoot Doss se arm gebreek, en hy het 300 meter (270 m)[55] na veiligheid gekruip nadat hy vyf uur lank alleen gelaat is. [56] Gibson het dit uit die film weggelaat omdat hy gevoel het dat die gehoor nie die toneel geloofwaardig sou vind nie. [57] Die film laat ook sy vorige gevegsdiens weg in die Slag van Guam en Slag van Leyte (Doss is bekroon met die Bronze Star-medalje vir buitengewone dapperheid in albei gevegte),[55] en dit laat die indruk dat Doss se optrede in Okinawa oor 'n tydperk van 'n paar dae plaasgevind het, maar sy Medal of Honor-aanhaling dek sy optrede oor 'n tydperk van ongeveer drie weke (29 April tot 21 Mei). [52] [58] [58] Die visuele blog Information is Beautiful het gesê dat die film 52,7% akkuraat was in vergelyking met werklike gebeure, wat opsom dat "die meeste van die belangrikste oorlogsverwante gebeure wel plaasgevind het, hoewel nie alles binne die tydsraamwerk van die film nie ... ook word baie van die vooroorlogse goed óf uitgevind óf verdraai". [59] == Vrystelling== Die wêreldpremière van Hacksaw Ridge het op 4 September 2016 plaasgevind,[60] by die 73ste Venesiese filmfees, waar dit 'n staande ovasie van 10 minute ontvang het. [61] Die film is op 3 November 2016 in Australië vrygestel deur Icon Film Distribution, en in die Verenigde State op 4 November 2016 deur Lionsgate/Summit Entertainment. [62] [63] Dit is in November deur Bliss Media in China vrygestel,[64][65] en in die Verenigde Koninkryk in 2017,[66] met IM Global wat internasionale verkope hanteer. [24] === Bemarking=== Op 28 Julie 2016 het Lionsgate die enigste amptelike lokprent vir Hacksaw Ridge vrygestel wat miljoene kyke gekry het. [67] In vennootskap met Disabled American Veterans het Gibson die film in Augustus 2016 by beide die DAV National Convention en VFW National Convention vertoon om bewustheid van veterane se kwessies te verhoog. [68] Binne dieselfde maand verskyn Gibson ook by Pastoor Greg Laurie's SoCal Harvest in Anaheim, Kalifornië om die film te bevorder. [69] 'N Aantal Sewende-dag Adventiste bedienings het gratis kopieë van die Held van Hacksaw Ridge boek aangebied tydens die vrystelling van die film[70][71] sowel as geskep promosiemateriaal[72] om Doss se geloof uit te lig. [73] Op 24 Februarie 2017 kondig Reto-Moto en Lionsgate 'n kruispromosie aan waar die aankoop van 'n DLC-pak vir Heroes & Generals die koper ook 'n digitale kopie van die film sou gee. [74] == Ontvangs== === Loket === Hacksaw Ridge verdien $ 67.2 miljoen in die Verenigde State en Kanada en $ 113.2 miljoen in ander lande vir 'n wêreldwye totaal van $ 180.4 miljoen, teen 'n produksiebegroting van $ 40 miljoen. [5] Die film het saam met Doctor Strange en Trolls geopen en sal na verwagting ongeveer $ 12 miljoen uit 2,886 teaters verdien. [75] [76] Dit verdien $ 5,2 miljoen op sy eerste dag en $ 15,2 miljoen in die openingsnaweek, en eindig derde by die loket agter Doctor Strange and Trolls. Die debuut was gelykstaande aan die opening van $ 15 miljoen van Gibson se laaste regisseurspoging, Apocalypto, in 2006. [77] In sy tweede naweek verdien die film $ 10,6 miljoen ('n daling van net 30%), eindig 5de by die loket. [78] Die film het ook suksesvol in China geopen en in die eerste vier dae meer as $ 16 miljoen by die loket verdien[79] en meer as $ 60 miljoen in totaal. [80] === Kritiese reaksie === Op die resensie-aggregator Rotten Tomatoes het die film 'n goedkeuringsgradering van 84% gebaseer op 282 resensies, met 'n gemiddelde gradering van 7.30/10. Die kritiese konsensus van die webwerf lui: "Hacksaw Ridge gebruik die nalatenskap van 'n werklike pasifis om die grondslag te lê vir 'n aangrypende huldeblyk in die oorlog aan geloof, dapperheid en die moed om getrou te bly aan 'n mens se oortuigings." [81] Op Metacritic het die film 'n geweegde gemiddelde telling van 71 uit 100, gebaseer op 47 kritici, wat 'algemeen gunstige resensies' aandui. [82] Gehore wat deur CinemaScore ondervra is, het 'n gemiddelde graad van "A+" op 'n A+ tot F-skaal gegee,[83] terwyl PostTrak berig het filmgangers het dit 'n algehele positiewe telling van 91% en 'n 67% "definitiewe aanbeveling" gegee. [77] Andrew Garfield se optrede het kritieke lof gekry en hy het sy eerste Oscar-benoeming, sy derde Bafta-benoeming en ook sy tweede Golden Globe & SAG-benoeming ontvang. [[Lêer:Andrew Garfield Comic-Con 3, 2011.jpg|duimnael|links|upright|[[Andrew Garfield]] se vertoning het kritieke lof gekry en hy het sy eerste [[Academy Award]] nominasie, sy derde [[BAFTA]] nominasie en ook sy tweede [[Golden Globe]] en SAG nominasie ontvang.]] Die Milford Daily News het die film 'n "meesterstuk" genoem en bygevoeg dat dit "op baie 2016 Top 10-lyste gaan eindig, wat Oscar-benoemings vir beste akteur, beste regisseur en beste prent behoort te kry". [84] [84] Maggie Stancu van Movie Pilot het geskryf dat "Gibson van sy mees geniale regiekeuses in Hacksaw Ridge gemaak het, en Garfield het sy beste vertoning nog gelewer. Met ongelooflike optredes deur Vince Vaughn, Teresa Palmer, Sam Worthington en Hugo Weaving is dit absoluut een van 2016 se moet-sien-rolprente." [85] Mick LaSalle van SFGate noem die film "'n briljante terugkeer vir Mel Gibson, wat sy posisie as regisseur bevestig met 'n unieke talent vir skouspel en 'n seker manier met akteurs". [86] In The Film Lawyers noem Samar Khan Hacksaw Ridge 'fantasties' en beklemtoon 'hoe wonderlik dit is om Gibson weer in 'n meer prominente posisie in Hollywood te hê, hopelik met die demone van sy verlede agter hom. As Hacksaw Ridge enige aanduiding is, is ons gereed vir 'n toekoms gevul met wonderlike films van die visioenêre regisseur." [87] Die Daily Telegraph het vier uit vyf toegeken en bygevoeg: "Hacksaw Ridge is 'n fantasties bewegende en kneusende oorlogsfilm wat jou tref soos 'n rou bokant van beesvleis in die gesig-'n soort primêre gekleurde Guernica wat floreer op 'n groot skerm met 'n skare." [88] The Guardian het ook die film vier uit vyf toegeken en gesê dat Gibson "Hacksaw Ridge absoluut uit die park getref het." [89] Die resensent van die Australiër was ewe positief en het gesê dat Gibson se benadering as regisseur dapper en vreesloos is; dit verteenwoordig sy beste werk tot nog toe agter die kamera". [90] Rex Reed van Observer beoordeel dit vier uit vyf en noem dit "die beste oorlogsfilm sedert Saving Private Ryan ... [Ek is gewelddadig, ontstellend, hartverskeurend en onvergeetlik. En ja, dit is geregisseer deur Mel Gibson. Hy verdien ook 'n medalje". [91] Michael Smith van Tulsa World noem Hacksaw Ridge 'n 'bewegende karakterstudie' en prys beide die regie en toneelspel: 'Dit is werklik merkwaardig hoe Gibson tonele van sulke opregte emosie met so 'n lieflike subtiliteit so maklik kan verfilm as wat hy 'n paar van die wreedste, visuele tonele van geweld wat u ooit sal sien, opvoer. ... Hacksaw Ridge is pragtig en brutaal, en dit is 'n kragtige kombinasie vir 'n fliek oor 'n man wat vasbeslote is om sy land, sowel as sy siel, te dien." [92] IGN-kritikus Alex Welch het 'n telling van agt uit tien gegee en dit geprys as "een van die suksesvolste oorlogsfilms van onlangse geheue . . . soms afgryslik, inspirerend en hartverskeurend". [93] Mike Ryan van Uproxx het die film 'n positiewe resensie gegee en Gibson se regie geprys en gesê: "Daar is twee oomblikke in die tweede helfte van Mel Gibson se Hacksaw Ridge toe ek letterlik verskrik uit my sitplek gespring het. Die film se uitbeelding van oorlog is die beste wat ek sedert Saving Private Ryan gesien het." [94] Peter Travers van Rolling Stone het die film drie en 'n half uit vyf gegee en geskryf: "Danksy sommige van die grootste gevegstonele wat ooit verfilm is, wys Gibson weer sy verbysterende geskenke as filmmaker, wat wreedheid met pynlike teerheid kan jukstaponeer." [95] Daarteenoor het Matt Zoller Seitz vir RogerEbert.com die film twee en 'n half uit vier sterre gegee en die film beskryf as ' 'n film in oorlog met homself'. [96] === Toekennings === Hacksaw Ridge het beste filmredigering en beste klankvermenging gewen en is genomineer vir beste prent, beste regisseur, beste akteur vir Garfield en beste klankredigering by die Oscar-toekennings. [97] Die film het beste redigering gewen en is genomineer vir beste akteur in 'n hoofrol vir Garfield, beste aangepaste draaiboek, beste klank en beste grimering en hare by die British Academy Film Awards. [98] Die film het die beste aksiefilm en beste akteur in 'n aksiefilm vir Garfield gewen en is genomineer vir beste prent, beste regisseur, beste akteur vir Garfield, beste redigering en beste hare en grimering by die Critics 'Choice Awards. [99] Die film het drie benoemings by die Golden Globe-toekennings ontvang, waaronder beste rolprent – drama, beste akteur – rolprentdrama vir Garfield en beste regisseur. [10] Die film het beste akteur gewen vir Garfield, beste filmredigering en beste klank en is genomineer vir beste film, beste regisseur, beste aangepaste draaiboek, beste kinematografie, beste oorspronklike partituur en beste kunsregie en produksie-ontwerp by die Satellite Awards. [100] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{wikiquote}} * {{official website}} * {{IMDb title}} * {{cite web|url=http://www.lva.virginia.gov/public/dvb/bio.asp?b=Doss_Desmond_Thomas|title=Desmond Thomas Doss (1919–2006)|last=Leepson|first=Marc|author-link=Marc Leepson|date=2015|website=[[Dictionary of Virginia Biography]]|publisher=[[Library of Virginia]]|access-date=July 11, 2016}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] q3jaz2r3om0ozd7hprvphf5xyp4abgk 0 407888 2896240 2625988 2026-04-22T09:55:11Z Jcb 223 2896240 wikitext text/x-wiki '''François Ernst Johannes Malherbe''' ook bekend as '''Fransie Malherbe''' ([[Paarl]] 3 Mei 1894 - [[Stellenbosch]] 4 Julie 1979) was 'n Suid-Afrikaanse literêre kritikus en skrywer van Afrikaanse en Nederlandse letterkunde.<ref name="sw" /><ref name="dbnl" /><ref name="namibiana" /> Malherbe is gebore op sy ouers Willem Daniel Malherbe en Hester Magdalena du Toit se wynplaas naby [[Paarl]].<ref name="sw" /><ref name="namibiana" /> Hy het Afrikaanse en Nederlandse letterkunde aan die Victoria College, nou [[Universiteit Stellenbosch]], en aan die [[Universiteit van Amsterdam]] studeer.<ref name="sw" /> As student in Stellenbosch van Grieks, Latyn, Filosofie en Moderne tale (Nederlands, Duits, Engels en Frans) het Malherbe ook musiekklasse (viool) by Hans Endler geneem, in sy koor gesing en was lid van die universiteit se Debatsvereniging. Tydens sy studies in Amsterdam (1920-1924) het hy in Frankryk gebly om sy Frans te verbeter, vier maande lank deur Italië getoer en Oostenryk en Hongarye besoek. Hy was van 1930-1959 Professor aan die Departement Nederlands - Afrikaans aan die Universiteit Stellenbosch. Malherbe het 'n aktiewe en belangrike rol gespeel in die skepping van die Afrikaanse skryftaal en letterkunde en in die bevordering van kultuur in die algemeen. Hy was mederedakteur van die [[Woordeboek van die Afrikaanse Taal]]. Saam met [[Abraham Jonker|A.H. Jonker]] en Jacques Malan stig hy die literêre joernaal, Ons Eie Boek, wat hy van 1935 tot 1955 redigeer.<ref name="sw" /> Een van sy assistente en medeskrywers was die digter, [[Ina Rousseau]].<ref name="sw" /> Hy was 'n invloedryke literêre kritikus, wie se resensies gereeld in Die Burger, Die Huisgenoot, Tydskrif vir Wetenskap en Kuns, Koers en Ons Eie Boek verskyn het.<ref name="sw" /> == Persoonlike lewe == Fransie Malherbe was getroud met Marié Malherbe. Hy was die pa van Fana Malherbe. Isaak de Villiers Malherbe was sy ouer broer.<ref name="sw" /> == Toekennings == * [[Stalsprys]] (1959) * Erelid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (1969) * Doctor honoris causa, Stellenbosch Universiteit (1975) == Werke == * Humor in die Algemeen en sy uiting in die Afrikaanse Letterkunde (1924) * Die Kortverhaal as Kunsform (1929) * Moderne Hollandse kortverhale (1931) * Moderne Vlaamse kortverhale (1935) * Aspekte van die Afrikaanse literatuur (1940) * Lewensvorme:: opstelle oor kultuur, kuns en literatuur (1941) * Klassieke Meesters van die Renaissance (1944) * Wending en inkeer (1948) * Blou en grys. 'n Keur van Nederlandse verhale (1949) * Afrikaanse humorverhale (1951) * Afrikaanse Lewe en Letterkunde (1958) * Moderne Afrikaanse uerhaalkuns (1962) * Bellen blazen, (bloemlesing van Nederlandse kortverhale), (1966), reprint: Tafelberg, (1987) * Zuid-Afrikaanse letterkunde (1968) * Agter die oomblik, (outobiografie), Perskor, (1977) == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sw">{{Cite web |url=http://www.stellenboschwriters.com/malherbf.html |title=Malherbe op stellenboschwriters.com |access-date=23 Oktober 2023 |archive-date=23 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023070152/http://www.stellenboschwriters.com/malherbf.html |url-status=live }}</ref> <ref name="dbnl">{{Cite web |url=https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003198001_01/_jaa003198001_01_0005.php |title=Malherbe op dbnl.org |access-date=23 Oktober 2023 |archive-date=23 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023080900/https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003198001_01/_jaa003198001_01_0005.php |url-status=live }}</ref> <ref name="namibiana">{{de}} https://www.namibiana.de/namibia-information/who-is-who/autoren/infos-zur-person/f-e-j-malherbe.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130080250/https://www.namibiana.de/namibia-information/who-is-who/autoren/infos-zur-person/f-e-j-malherbe.html |date=30 Januarie 2023 }}</ref> }} {{Saadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1894]] [[Kategorie:Sterftes in 1979]] kyczo20b8sulq7nl7mty0bsjfhmq45a 0 408565 2895903 2629269 2026-04-21T16:50:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895903 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ln2O3 struktuurtipes.svg|duimnael|Struktuurtipes]] '''Lantaniedoksiede''' is verbindings van die [[lantanied]]elemente met [[suurstof]]. Die meeste van hierdie verbindings het die chemiese formule {{ch2|Ln2O3}}, omrede die gewoonlike [[oksidasietoestand]] van hierdie elemente +3 is. Dit geld ook vir die ander twee [[seldsame aardelement]]e, [[skandium]] en [[yttrium]]. ==Kristalstrukture== Die {{ch2|Ln2O3}}-verbindings, die seskwioksiede, het gewoonlik een van vyf struktuurtipes. <ref>{{cite journal|title=Thermodynamics of rare earth sesquioxides|authors=Matvei Zinkevich|journal=Progress in Materials Science|volume=52|year=2007|pages=597–647}}</ref> #A-{{ch2|Ln2O3}} -- 'n trigonale struktuur (P{{bostreep|3}}m1) wat die [[lantaanoksied]]-struktuur is, die argetipe van die D5{{sub|2}} struktuur van die [[strukturbericht-klassifikasie]]. Die struktuur het sewevoudige Ln-koördinasie.<ref name="Cam">{{cite web|url=https://www.osti.gov/servlets/purl/1370871|authors=Cameron L. Tracy, Maik Lang, Fuxiang Zhang, Christina Trautmann, Rodney C. Ewing|title=Phase transformations in Ln2O3 materials irradiated with swift heavy ions|publisher=Osti.gov|year=2015}}</ref> #B-{{ch2|Ln2O3}} -- 'n monokliniese struktuur (C2/m). Die struktuur het sesvoudige en sewevoudige Ln-koördinasie. Dit is 'n effens verwronge weergawe van die A-tipe struktuur wat se suurstofposisies effens verander het.<ref name="Cam"/> #C-{{ch2|Ln2O3}} -- 'n kubiese struktuur (Ia{{bostreep|3}} [[bixbyïet]]; D5{{sub|3}}) met sesvoudige koördinasie #H-{{ch2|Ln2O3}} -- 'n hoëtemperatuurfase met heksagonale simmetrie (P6{{sub|3}}/mmc<ref name="Cam"/>) en effens verwronge [[oktaëder|oktaëdriese]] (sesvoudige) Ln-koördinasie #X-{{ch2|Ln2O3}} -- 'n hoëtemperatuurfase met kubiese simmetrie (Im{{bostreep|3}}m<ref name="Cam"/>) en [[oktaëder|oktaëdriese]] Ln-koördinasie Watter struktuur stabiel is hang af van die temperatuur en van die [[ioonradius]] van die lantaniedioon. (Sien diagram) Groot ione stabiliseer die sewevoudige koördinasie.<ref name="Cam"/> By die meeste lantaniede lewer verbanding van die suiwer metaal 'n seskwioksied {{ch2|Ln2O3}} maar by verbranding van die lantaniede Ce, Pr en Tb word, omrede hierdie lantaniede {{ch2|Ln^{4+} }}-ione kan vorm, 'dioksiede' gevorm, of eintlik {{ch2|CeO2}}, {{ch2|Pr6O11}} en {{ch2|Tb4O7}} . Die praseodimium- en terbiumoksiede kan met nog suurstof in {{ch2|PrO2}} en {{ch2|TbO2}} omgeskakel word. Die dioksiede het die kubiese [[fluoriet]]-struktuur en die laer oksiede 'n struktuur wat van hierdie struktuur afgelei is maar suurstofvakatures bevat. Die fasediagram Pr-O is baie ingewikkeld. Versigtige reduksie met waterstof lewer die seskwioksiede {{ch2|Ce2O3}}, {{ch2|Pr2O3}} em {{ch2|Tb2O3}}.<ref name="Holl"/> Van sommige lantaniede is ook monoksiede bekend wat met oormaat metaal uit die seskwioksiede verkry kan word, soos {{ch2|NdO}}, {{ch2|SmO}}, {{ch2|EuO}} en {{ch2|YbO}}. Hiervan kan {{ch2|EuO}} en {{ch2|YbO}} as {{ch2|Ln^{2+}O^{2-} }} beskou word en hulle is [[halfgeleier]]s. {{ch2|NdO}} en {{ch2|SmO}} is metalliese geleiers en kan dalk as {{ch2|Ln^{3+}O^{2-}e^{-} }} beskou word.<ref name="Holl" /> ==Chemiese eienskappe== Van die dioksiede en monoksiede is slegs die liggeel {{ch2|CeO2}} en die donkerpers {{ch2|EuO}} waterbestand. Donkerbruin {{ch2|PrO2}}, donkerrooi {{ch2|TbO2}}, goudgeel {{ch2|NdO}}, goudgeel {{ch2|SmO}} en heldergroen {{ch2|YbO}} reageer met water en stel die driewaardige ioon vry. Al die seskwioksiede is onoplosbaar in water, hoewel dit aan die oppervlakte daarmee reageer om die hidroksiede {{ch2|Ln(OH)3}} te vorm. In sure is hulle oplosbaar en word daar 'n komplekse akwo-ioon {{ch2|[Ln(H2O)_{n}]^{3+} }} gevorm wat se kleur afhankelik is van die elektronkonfigurasie van die lantaniedioon. Die waarde van ''n'', die hidrasiegetal, is gewoonlik 9.<ref name="Holl" >{{cite book|authors=Holleman, Arnold F. and Wiberg, Nils. |title="Lanthanoide - Sauerstoffverbindungen". in: Anorganik Online. |place=Berlin, Boston |publisher=De Gruyter|year=2017| url=https://www-degruyter-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/database/ANORG/entry/anorg.19.383/html}}</ref> Lantaniedoksiede is [[Lewis-suur en -basis|lewisbasisse]]. [[Ammoniak]]gas ('n basis) word in teenstelling tot koolstofdioksied ('n suur) nie geadsorbeer nie. Aan die oppervlak geadsorbeerde {{ch2|CO2}} kan deur verhitting verwyder word, maar die desorpsietemperatuur het 'n amper lineêre afhanklikheid van die radius van die lantaniedioon. Lutesiumoksied verloor sy {{ch2|CO2}} reeds teen 125°C; neodimiumoksied teen 330°C. Vanweë die lantaniedkontraksie is die later lantaniedoksiede minder basies. <ref>{{cite journal|authors=Satoshi Sato, Ryoji Takahashi, Mika Kobune, Hiroshi Gotoh|title=Basic properties of rare earth oxides|journal=Applied Catalysis A: General|volume=356|issue=1|year=2009|pages=57-63|doi=10.1016/j.apcata.2008.12.019}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:D5₃-strukture]] [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 12]] [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 164]] [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 206]] [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 194]] [[Kategorie:Kristalstruktuur met ruimtegroep 229]] i3s0fpzdkgxy4sbhrsi2dhfnity8pmn 0 409398 2896092 2889882 2026-04-22T05:27:53Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896092 wikitext text/x-wiki [[Lêer:President Ronald Reagan being briefed by the National Security Council staff.jpg|duimnael|President van die Verenigde State [[Ronald Reagan]] in 'n inligtingsessie met personeel van die Amerikaanse Nasionale Veiligheidsraad oor die Libië-bomaanval op 15 April 1986]] '''Nasionale veiligheid''', of '''nasionale verdediging''', is die veiligheid en verdediging van 'n soewereine staat, insluitend sy burgers, [[ekonomie]] en instellings, wat as 'n plig van die [[regering]] beskou word. Oorspronklik beskou as beskerming teen 'n [[militêr]]e aanval, word nasionale veiligheid wyd verstaan dat dit ook nie-militêre dimensies insluit, insluitend die sekuriteit teen terrorisme, minimalisering van misdaad, ekonomiese sekuriteit, energiesekerheid, omgewingsekuriteit, voedselsekerheid en kuberveiligheid. Net so sluit nasionale veiligheidsrisiko's in, benewens die optrede van ander nasiestate, optrede deur gewelddadige nie-staatsakteurs, deur narkotiese kartelle en deur [[multinasionale korporasie]]s, en ook die gevolge van [[natuurramp]]e. Regerings maak staat op 'n reeks maatreëls, insluitend politieke, ekonomiese en militêre [[Mag (internasionale betrekkinge)|mag]], sowel as [[diplomasie]], om die [[veiligheid]] van 'n nasiestaat te beskerm. Hulle kan ook optree om die toestande van veiligheid streeks- en internasionaal te bou deur transnasionale oorsake van onsekerheid, soos [[Klimaatverandering|klimaatsverandering]], ekonomiese ongelykheid, politieke uitsluiting en kernverspreiding, te verminder. ==Definisies== Die konsep van nasionale veiligheid bly dubbelsinnig, en het ontwikkel uit eenvoudiger definisies wat vryheid van militêre bedreiging en van politieke dwang beklemtoon het.<ref name="cite 1993">{{Cite book|title=Defining national security: the nonmilitary aspects |last=Romm |first=Joseph J.|year=1993 |publisher=Council on Foreign Relations |series=Pew Project on America's Task in a Changed World (Pew Project Series) |isbn=978-0-87609-135-7 |pages=122 |url=https://books.google.com/books?id=shxDOnuVcyYC |access-date=22 September 2010 <!-- (full view) -->}}</ref>{{rp|1–6}}<ref name="Paleri">{{cite book |title=National Security: Imperatives And Challenges |last=Paleri |first=Prabhakaran |year=2008 |publisher=Tata McGraw-Hill |location=New Delhi |isbn=978-0-07-065686-4 |pages=521 |url=https://books.google.com/books?id=DMzcGe0-HQwC |access-date=23 September 2010}}</ref>{{rp|52–54}}  Onder die vele definisies wat tot dusver voorgestel is, is die volgende, wat wys hoe die konsep ontwikkel het om nie-militêre bekommernisse in te sluit: *"'n Nasie het veiligheid wanneer dit nie sy wettige belange hoef op te offer om [[oorlog]] te vermy nie, en in staat is, indien dit uitgedaag word, om dit deur oorlog te handhaaf." (Walter Lippmann, 1943).<ref name="Romm 1993">{{Cite book|title=Defining national security: the nonmilitary aspects |last=Romm |first=Joseph J.|year=1993 |publisher=Council on Foreign Relations |series=Pew Project on America's Task in a Changed World (Pew Project Series) |isbn=978-0-87609-135-7 |pages=122 |url=https://books.google.com/books?id=shxDOnuVcyYC |access-date=22 September 2010 <!-- (full view) -->}}</ref>{{rp|5}} *"Die kenmerkende betekenis van nasionale veiligheid beteken vryheid van buitelandse diktee." (Harold Lasswell, 1950) <ref name="Romm 1993" />{{rp|79}} *"Nasionale veiligheid beteken objektief die afwesigheid van bedreigings vir verworwe waardes en subjektief, die afwesigheid van vrees dat sulke waardes aangeval sal word." (Arnold Wolfers, 1960)<ref name="auto">Quoted in Paleri (2008) ibid. bl 52.</ref> *"Nasionale veiligheid is dan die vermoë om die nasie se fisiese integriteit en grondgebied te bewaar; om sy ekonomiese betrekkinge met die res van die wêreld op redelike voorwaardes te handhaaf; om sy aard, instelling en bestuur teen ontwrigting van buite te bewaar; en om sy grense te beheer." (Harold Brown, Amerikaanse minister van verdediging, 1977–1981)" <ref name="books.google.com">Brown, Harold (1983) ''Thinking about national security: defense and foreign policy in a dangerous world''. As quoted in {{cite book|url=https://archive.org/details/usnationalsecuri0000wats|url-access=registration|title=U.S. national security: a reference handbook|last=Watson|first=Cynthia Ann|publisher=ABC-CLIO|year=2008|isbn=978-1-59884-041-4|edition=2 (revised)|series=Contemporary world issues|pages=[https://archive.org/details/usnationalsecuri0000wats/page/281 281]|access-date=24 September 2010}}</ref> *”Nasionale veiligheid ... word die beste beskryf as 'n vermoë om daardie binnelandse en buitelandse toestande te beheer wat die openbare mening van 'n gegewe gemeenskap nodig glo om sy eie [[selfbeskikking]] of outonomie, voorspoed en welstand te geniet." (Charles Maier, 1990).<ref name="MacArthur Fellowship Program 1990. bl.5">{{Smallcaps|Maier, Charles S.}} ''Peace and security for the 1990s''. Unpublished paper for the MacArthur Fellowship Program, Social Science Research Council, 12 Junie 1990. Soos aangehaal in Romm 1993, bl.5</ref> * "Nasionale veiligheid is 'n gepaste en aggressiewe mengsel van politieke veerkragtigheid en volwassenheid, menslike hulpbronne, ekonomiese struktuur en kapasiteit, tegnologiese bevoegdheid, industriële basis en beskikbaarheid van natuurlike hulpbronne en uiteindelik die militêre mag." (National Defence College of India, 1996). <ref name="auto1">Definition from "Proceedings of Seminar on "A Maritime Strategy for India" (1996). National Defence College, Tees January Marg], New Delhi, India. aangehaal in Paleri 2008 (ibid).</ref> *"[Nasionale veiligheid is die] meetbare toestand van die vermoë van 'n nasie om die multidimensionele bedreigings vir die oënskynlike welstand van sy mense en sy voortbestaan as 'n nasiestaat te eniger tyd te oorkom, deur alle staatsinstrumente dan staats beleid te balanseer ... en is uit te brei na globale veiligheid deur veranderlikes ekstern tot dit." (Prabhakaran Paleri, 2008).<ref name="Paleri" />{{rp|52–54}} *"[Nasionale en internasionale veiligheid] kan verstaan word as gedeelde vryheid van vrees en gebrek, en die vryheid om in waardigheid te lewe. Dit impliseer sosiale en ekologiese gesondheid eerder as die afwesigheid van [[risiko]] ... [en is] 'n gemeenskaplike reg." (Ammerdown Group, 2016)<ref name=":2">{{Cite web|url=https://rethinkingsecurityorguk.files.wordpress.com/2016/10/rethinking-security-a-discussion-paper.pdf|title=Rethinking Security: A discussion paper|last=Ammerdown Group|date=2016|website=rethinkingsecurity.org.uk|access-date=2017-12-17}}</ref>{{rp|3}} == Dimensies == Potensiële oorsake van nasionale onsekerheid sluit in optrede deur ander state (bv. militêre of kuberaanval), gewelddadige nie-staatsakteurs (bv. terreuraanval), georganiseerde kriminele groepe soos narkotiese kartelle, en ook die gevolge van [[natuurramp]]e (bv. [[oorstroming]]s, [[aardbewing]]s) <ref name=":2" /><ref name=":0">{{Cite book|title=Losing control : global security in the twenty-first century|last=Rogers|first=P|date=2010|publisher=Pluto Press|isbn=9780745329376|edition=3rd|location=London|oclc=658007519}}</ref> Sistemiese drywers van onsekerheid, wat transnasionaal kan wees, sluit in [[klimaatverandering]], ekonomiese ongelykheid en marginalisering, politieke uitsluiting en kernverspreiding.<ref name=":2" /><ref name=":0" /> In die lig van die wye reeks risiko's, het die veiligheid van 'n nasiestaat verskeie dimensies, insluitend ekonomiese sekuriteit, energiesekerheid, fisiese sekuriteit, omgewingsekuriteit, voedselsekerheid, grenssekuriteit en kubersekuriteit. Hierdie dimensies korreleer nou met elemente van nasionale mag. Regerings organiseer hul veiligheidsbeleide toenemend in 'n nasionale veiligheidstrategie (NVS);<ref>{{cite web |title=National Security Strategy |url=https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Security-Strategy/ |website=Office of the Security of Defense |access-date=26 Desember 2023 |archive-date=14 Februarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214210412/https://history.defense.gov/Historical-Sources/National-Security-Strategy/ |url-status=dead }}</ref> vanaf 2017 is Spanje, Swede, die Verenigde Koninkryk en die Verenigde State van die state wat dit gedoen het.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.lamoncloa.gob.es/documents/estrategiaseguridad_baja_julio.pdf|title=The National Security Strategy: Sharing a common project|last=Spanish Government|date=2013|access-date=2017-12-17}}</ref><ref name=":7" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/national-security-strategy-and-strategic-defence-and-security-review-2015|title=National Security Strategy and Strategic Defence and Security Review 2015|last=UK, Cabinet Office|date=2015|access-date=2017-12-17}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|url=http://nssarchive.us/wp-content/uploads/2015/02/2015.pdf|title=National Security Strategy|last=US, White House|date=2015|access-date=2017-12-17|archive-date=2016-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006104740/http://nssarchive.us/wp-content/uploads/2015/02/2015.pdf|url-status=dead}}</ref> Sommige state stel ook 'n Nasionale [[Veiligheidsraad]] en/of 'n Nasionale Veiligheidsadviseur aan wat 'n uitvoerende regeringsagentskap is, dit voed die [[staatshoof]] oor onderwerpe rakende nasionale veiligheid en strategiese belang. Die nasionale veiligheidsraad/adviseur strategieë langtermyn, kort termyn, gebeurlikheid nasionale veiligheid planne. Indië het een so 'n stelsel in huidige, wat op 19 November 1998 gestig is. Alhoewel state verskil in hul benadering, met sommige wat nie-militêre optrede begin prioritiseer om sistemiese drywers van onsekerheid aan te pak, oorheers verskeie vorme van dwangmag, veral militêre vermoëns.<ref name=":2" /> Die omvang van hierdie vermoëns het ontwikkel. Tradisioneel was militêre vermoëns hoofsaaklik land- of seegebaseer, en in kleiner lande is dit steeds. Elders sluit die domeine van potensiële oorlogvoering nou die lug, ruimte, kuberruimte en sielkundige bedrywighede in.<ref name=":2" /> Militêre vermoëns wat vir hierdie domeine ontwerp is, kan gebruik word vir nasionale veiligheid, of eweneens vir offensiewe doeleindes, byvoorbeeld om grondgebied en hulpbronne te verower en te annekseer. ===Fisies=== In die praktyk word nasionale veiligheid hoofsaaklik geassosieer met die bestuur van fisiese bedreigings en met die militêre vermoëns wat daarvoor gebruik word.<ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Dit wil sê, nasionale veiligheid word dikwels verstaan as die vermoë van 'n nasie om militêre magte te mobiliseer om sy grense te waarborg en om fisieke bedreigings, insluitend militêre aggressie en aanvalle deur nie-staatsakteurs, soos [[terrorisme]], af te skrik of suksesvol te verdedig. Die meeste state, soos [[Suid-Afrika]] en [[Swede]],<ref>{{Cite web|url=http://www.dod.mil.za/documents/defencereview/defence%20review%202015.pdf|title=South African Defence Review, 2015|last=South Africa, Department of Defence|date=2015|access-date=2017-12-18|archive-date=2017-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609081204/http://dod.mil.za/documents/defencereview/Defence%20Review%202015.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=":7">{{Cite web|url=http://www.government.se/4aa5de/contentassets/0e04164d7eed462aa511ab03c890372e/national-security-strategy.pdf|title=National Security Strategy|last=Sweden, Prime Minister's Office|date=2017|access-date=2017-12-18}}</ref> stel hul militêre magte hoofsaaklik op vir territoriale verdediging; ander, soos [[Frankryk]], [[Rusland]], die [[Verenigde Koninkryk]] en die [[VSA]],<ref>{{Cite web|url=http://www.defense.gouv.fr/english/content/download/514659/8664385/Strategic%20review%20of%20defense%20and%20national%20security%202017%20%E2%80%93%20Key%20points.pdf|title=Strategic Review of Defence and National Security|last=France|date=2017|access-date=2017-12-18}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.csis.org/analysis/unpacking-russias-new-national-security-strategy|title=Unpacking Russia's New National Security Strategy|last=Olika|first=O|date=2016|website=www.csis.org|language=en|access-date=2017-12-18}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":4" /> belê in duurder ekspedisievermoëns, wat hul gewapende magte in staat stel om mag te projekteer en militêre operasies in die buiteland te onderhou. ==Sien ook== * [[Nasionale Veiligheidstrategie (Verenigde State)]] == Verdere leeswerk == * [[Zbigniew Brzeziński|Brzezinski, Zbigniew]]. ''Power and Principle: Memoirs of the National Security Adviser, 1977–1981''. New York: Farrar, Straus, Giroux, 1983. * Cordesman, Anthony H. ''[https://books.google.com/books?id=1OpmRrNzFHgC Saudi Arabia: National Security in a Troubled Region]''. Santa Barbara, Calif: Praeger Security International, 2009. * Devanny, Joe, and Josh Harris, ''[http://www.instituteforgovernment.org.uk/publications/national-security-council The National Security Council: national security at the centre of government]''. London: Institute for Government/King's College London, 2014. * Jordan, Amos A., William J. Taylor, Michael J. Mazarr, and Suzanne C. Nielsen. ''American National Security''. Baltimore, Md: Johns Hopkins University Press, 1999. * MccGwire, Michael. ''[https://books.google.com/books?id=zbA2dK9GQb8C Perestroika and Soviet National Security]''. Washington D.C.: Brookings Institution Press, 1991. {{ISBN|978-0815755531}} * Mueller, Karl P. ''[https://books.google.com/books?id=qg3JDl_zdqcC Striking First: Preemptive and Preventive Attack in U.S. National Security Policy]''. Santa Monica, CA: RAND Project Air Force, 2006. * National Research Council (U.S.). ''[http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=12567 Beyond "Fortress America": National Security Controls on Science and Technology in a Globalized World]''. Washington, D.C.: National Academies Press, 2009. * Neal, Andrew. ''Security in a Small Nation: Scotland, Democracy, Politics''. Open Book Publishers, 2017. {{ISBN|9781783742707}} * [[David Rothkopf|Rothkopf, David J.]] ''[https://books.google.com/books?id=1N1DleUGufwC Running the World: The Inside Story of the National Security Council and the Architects of American Power]''. New York: PublicAffairs, 2005. * Tal, Israel. ''[https://books.google.com/books?id=YDvWLrTL2-oC National Security: The Israeli Experience]''. Westport, Conn: Praeger, 2000. * Tan, Andrew. ''Malaysia's security perspectives''. Canberra : Strategic and Defence Studies Centre, Australian National University, 2002. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek]] [[Kategorie:Sosiologie]] [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Internasionale betrekkinge]] 79xytbmcgspony0tj7x205no9xl5ctt 0 410233 2895850 2895761 2026-04-21T13:46:08Z Dumbassman 62009 /* AMBEO 3D oudio */ beeld nie meer beskikbaar nie 2895850 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam=Sennheiser electronic GmbH & Co. KG |beeldbyskrif=Sennheiser Logo |tipe=[[Privaat maatskappy|Privaat]] |stigting={{start date and age|1945|6|1|df=yes}} |stigter=Fritz Sennheiser |ligging_stad=Wedemark |kenteken=[[Lêer:Sennheiser_logo_(2019).svg|220px]]<br />[[Lêer:Sennheiser Innovation Campus in Wennebostel (Wedemark) IMG 6953.jpg|220px]]<br /> <small>Sennheiser Kampus in Wennebostel</small> |ligging_land=Administratiewe Gewes Hannover, [[Nedersakse]], [[Duitsland]] |sleutelpersone=Daniel Sennheiser ([[HUB]])<br /> Andreas Sennheiser ([[HUB]]) |industrie=Oudio-elektronika |produkte=Oudio toerusting |inkomste={{decrease}} [[Euro|€]]507,4 miljoen (FJ2022)<ref name=FY/> |eienaar=Sennheiser familie |getal_werknemers={{increase}}2 180 (2023)<ref name=FY/> |webwerf=http://sennheiser.com/ |gebied_bedien=Wêreldwyd |bedryfsinkomste={{increase}} [[Euro|€]]114,0 miljoen (FJ2022)<ref name=EBIT/> |filiale={{Plainlist| *Georg Neumann *K + H Vertriebs- und Entwicklungsgesellschaft mbH }} |afdelings={{Plainlist| *Sennheiser Canada Inc. *Sennheiser Streaming Technologies GmbH *Sennheiser New Zealand Ltd *Sennheiser Japan K.K. *Sennheiser (Schweiz) AG *Sennheiser Nordic A/S *Sennheiser Electronics India Private Limited *Sennheiser Nederland B.V. *Sennheiser Australia Pty Limited *Sennheiser Austria GmbH *Sennheiser Mexico *Sennheiser Electronic Asia Pte Ltd. *Sennheiser Hong Kong Limited *Sennheiser Electronic (Beijing) Co., Ltd. *Sennheiser Guangzhou Ltd. }} |ouer=Sennheiser V + V GmbH & Co. KG }} '''Sennheiser electronic GmbH & Co. KG''' is 'n [[Duitsland|Duitse]] oudiotoerustingvervaardiger met sy hoofkwartier in Wedemark. Sennheiser spesialiseer in toerusting vir beide die verbruikers- en professionele klankmarkte, insluitend [[Mikrofoon|mikrofone]], oorfone en [[Luidspreker|luidsprekers]]. Die maatskappy se professionele media-afdeling, wat in 1945 deur Fritz Sennheiser gestig is, is sedert 2013 onder die leiding van derdegenerasie-mede-[[Hoof- uitvoerende beampte|uitvoerende beamptes]] Daniel Sennheiser en Andreas Sennheiser. Die Sennheiser-groep het meer as 2 000 werknemers wêreldwyd en het totale verkope van €507,4 miljoen in 2022.<ref name="FY">[http://en-de.sennheiser.com/annual-report "Annual Report – Sennheiser"]. ''en-de.sennheiser.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref name="EBIT">[https://www.prnewswire.com/apac/news-releases/sennheiser-group-successfully-closes-first-fiscal-year-focusing-on-professional-audio-business-301899621.html "SENNHEISER GROUP SUCCESSFULLY CLOSES FIRST FISCAL YEAR FOCUSING ON PROFESSIONAL AUDIO BUSINESS"].'' prnewswire.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser se verbruikersklankafdeling is in Mei 2021 deur Sonova Holding AG verkry. == Geskiedenis == Die maatskappy is in 1945 gestig kort na die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] deur Fritz Sennheiser<ref>[http://www.heise.de/newsticker/meldung/Fritz-Sennheiser-gestorben-1002809.html "Fritz Sennheiser gestorben"], ''Heise Online'' (<small>in Duits</small>), 19 Mei 2010</ref>en sewe mede-ingenieurs van die Universiteit van Hannover. Oorspronklik genoem Laboratorium Wennebostel (verkort as "Labor W") vernoem na die dorpie Wennebostel in die Wedemark munisipaliteit, waar dit tydens die oorlog verskuif is. Die maatskappy se eerste produk was 'n [[voltmeter]].<ref>Mr Ugesh A. Joseph (28 Januarie, 2014). ''[https://books.google.com/books?id=nPWAAgAAQBAJ&pg=PT396 The 'Made in Germany' Champion Brands: Nation Branding, Innovation and World Export Leadership.]'' Gower Publishing, Ltd. p. 396. {{ISBN|978-1-4094-6648-2}}.</ref><ref>Frangoul, Anmar (19 November, 2014). ''[https://www.cnbc.com/id/102195599 "Family Affair: Rise of the Mittelstand: How Sennheiser kept it in the family"]''. ''cnbc.com''. NBCUniversal. Afgehaal 29 Desember, 2023. "Trying to get yourself heard in the global audio equipment market is a hard job when you're struggling against giant brands such as Beats, Sony and Bose. But German company Sennheiser has built up an enviable reputation in the market since it was started in the aftermath of the Second World War, when Fritz Sennheiser founded Laboratorium Wennebostel in Wedemark, north of Hanover, Germany."</ref> In 1946 het die maatskappy begin met die bou van mikrofone wat ontwerp is vir uitsaaiverslaggewing, met sy eerste oorspronklike ontwerp, die DM 2, spoedig opgevolg deur die DM 3 en DM 4. In 1953 het die maatskappy die MD 21 dinamiese mikrofoon bekendgestel, wat gevestig geraak het as die standaardmikrofoon vir radio- en televisieverslaggewing.<ref name=":0">Petersen, George (10 Oktober 2020). [https://fohonline.com/newsroom/news/sennheiser-celebrates-60-years-of-the-md-421/ ''"Sennheiser Celebrates 60 Years of the MD 421"'']. FOH. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Teen 1955 het die maatskappy 250 werknemers gehad en het baie produkte begin vervaardig, insluitend geofisiese toerusting, geraasgekompenseerde mikrofone, mikrofoontransformators, mengers en miniatuur magnetiese oorfone, en het die MD 82 bekendgestel, een van die wêreld se eerste kommersieel vervaardigde haelgeweermikrofone , in 1956.<ref>[https://diymics.com/history-of-the-shotgun-microphone/ "The history of the shotgun microphone"]. ''diymics.com.'' Daylight Control Technologies LLC. 6 September 2021. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die volgende jaar het die maatskappy "Microport," 'n draadlose mikrofoonstelsel vir televisieproduksie bekend gestel. [[File:Martin Luther King terwijl hij het woord voert naast hem zijn echtgenote Corett, Bestanddeelnr 918-3370.jpg|thumb|left|[[Martin Luther King Jr.]] met 'n MD 21 in 1965]]In 1958 is Labor W herdoop na Sennheiser electronic.<ref>[https://en-uk.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-animated-history "Sennheiser - About Us - Meet The Company - Sennheiser History - Animated"]. ''en-uk.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 1960 het Sennheiser die kardioïed-opvolger van sy gewilde MD 21, die MD 421, bekendgestel; hierdie mikrofoon is ook vinnig aangeneem vir professionele uitsaaitoepassings, musiekopnameateljees en lewendige konsertoptredes. Meer as 60 jaar na sy bekendstelling is die MD421 steeds in produksie, en word as 'n industriestandaard beskou, met meer as 500 000 eenhede wat vervaardig is.<ref name=":0" /> In die vroeë 1960's het Fritz Sennheiser, Thomas Schillinger opdrag gegee om die maatskappy se teenwoordigheid in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] te vestig, en die verspreidingsmaatskappy Sennheiser Electronics Corp. is in 1963 gestig. In 1968 het die maatskappy die wêreld se eerste ooprug-oorfone, die HD 414,<ref name=":1">Roessler, Anselm (2003). Neumann: [https://books.google.com/books?id=ul8sAAAAYAAJ ''The Microphone Company : a Story of Innovation, Excellence and the Spirit of Audio Engineering.''] PPVMedien. {{ISBN|978-3-932275-68-5}}.</ref>bekendgestel en in 1971 het Sennheiser die MD 441 bekend gestel. Sennheiser is in 1973 in 'n beperkte vennootskap (''Kommanditgesellschaft'') omskep. In 1980 het die maatskappy die lugvaartmark betree en Lufthansa van lugvaartkopstukke voorsien.<ref>[https://web.archive.org/web/20150724075710/http://www.flightglobal.com/news/articles/sennheiser39s-success-58408/ "Sennheiser's success"]. Flightglobal.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150723174603/http://www.soundearphones.com/pages/sennheiser-headphones-history "History of Sennheiser headphones"]. Soundearphones.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy het in 1982 begin met die vervaardiging van moderne draadlose mikrofone, dieselfde jaar wat stigter Fritz Sennheiser die bestuur van die maatskappy aan sy seun, Jörg Sennheiser, oorhandig het. In 1987 het die Academy of Motion Picture Arts and Sciences tydens die 59ste Oscar-toekennings Sennheiser erken met 'n Wetenskaplike en Ingenieursprys vir die industriestandaard MKH 816-haelgeweermikrofoon.<ref>[https://www.mixonline.com/recording/sennheiser-electronics-corp-40-years-innovation-377064 "Sennheiser Electronics Corp.-40 Years of Innovation"]. ''MIXonline.com.'' Future plc. 18 Mei 2004. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 1991 het Sennheiser Electronic GmbH die ateljeemikrofoonvervaardiger Georg Neumann GmbH verkry, en Neumann-mikrofoonproduksie na 'n nuutgeboude vlak 100-skoonkamerfabriek in Wedemark verskuif, terwyl Neumann se amptelike hoofkwartier in Berlyn gehandhaaf is.<ref name=":1" /> In 2003 het Sennheiser 'n gesamentlike onderneming met die Deense maatskappy, William-Demant-Holding, 'n spesialis in gehoorapparate, diagnostiese tegnologie en persoonlike kommunikasie, aangegaan en Sennheiser Communications A/S gestig.<ref>[https://www.mixonline.com/recording/sennheiser-william-demant-holding-announce-joint-venture-375833 "Sennheiser, William Demant Holding Announce Joint Venture"]. ''Mixonline.'' 25 Oktober 2002. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>In 2005 het Sennheiser die luidsprekervervaardiger Klein en Hummel verkry.<ref>Baldock, Lee. "[https://www.lsionline.com/news/sennheiser-takes-over-klein-hummel-ico5ik Sennheiser takes over Klein & Hummel"]. ''LSi Online.'' PLASA Media Ltd. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Daniel Sennheiser, kleinseun van die stigter, het in 2008 by die maatskappy aangesluit,<ref>Everington, John (24 Desember 2015). [http://www.thenational.ae/business/the-life/off-hours-sennheiser-co-chief-makes-sweet-music "Off hours: Sennheiser co-chief makes sweet music"]. The National. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>net soos sy broer Andreas Sennheiser twee jaar later. Albei is maatskappyaandeelhouers.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-us-our-company-our-history "Sennheiser - Our History"]. ''en-de.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Op 1 Julie 2013 is Daniel en Andreas Sennheiser bevorder tot die pos van mede-uitvoerende hoof, verantwoordelik vir Sennheiser electronic GmbH & Co. KG.<ref>Curtis, Sophie. [https://www.telegraph.co.uk/technology/news/11861679/Sennheiser-how-a-German-family-business-helped-to-shape-the-audio-industry.html "Sennheiser: German audio pioneer prepares for the 'next milestone'"]. ''The Telegraph''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150419023902/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-06/news/50387363_1_grammy-award-headphones-bragging-rights Why Sennheiser Electronic is bringing production home from China,] IndiaTimes. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.etnow.com/news/2015/3/expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus "Expansion at Headquarters in Wedemark: Sennheiser Showcases its Innovation Campus - ETNow.com"]. ''Etnow.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.avinteractive.com/news/sennheiser-celebrates-70-years-innovation-17-02-2015/ "Sennheiser Celebrates 70 Years of Innovation"]. ''AVinteractive.com''. AV Magazine. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In 2014 het Sennheiser die nuwe filiaal Sennheiser Streaming Technology GmbH (SST) gestig, wat stroomoplossings vir sagteware en hardeware ontwikkel.<ref>[https://web.archive.org/web/20200805015758/https://www.prosoundnetwork.com/business/at-infocomm-sennheiser-sets-streaming-subsidiary "At InfoComm: Sennheiser Sets Streaming Subsidiary"]. ProSoundNetwork.com. 20 Junie 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>In Maart van dieselfde jaar het Sennheiser die borgskap van [[Sjanghai]] Konsertsaal aanvaar, wat herdoop is na Sennheiser Sjanghai Konsertsaal. Terselfdertyd het die maatskappy die Sennheiser Media [[platemaatskappy]] bekendgestel met die vrystelling van [[Chinese]] [[jazz]] [[pianis]] en [[komponis]], A Bu se eerste album.<ref>[https://www.mixonline.com/live-sound/sennheiser-launches-hall-label-in-china "Sennheiser Launches Hall, Label in China".] ''MixOnline.com''. Future plc. 28 Maart 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://www.scmp.com/business/companies/article/1603355/audio-titan-enters-music-business "Audio titan enters the music business"]. ''Scmp.com''. 29 September 2014. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Borgskap van die konsertsaal het tot Augustus 2017 voortgeduur.[[File:2019 Andreas und Daniel Sennheiser Co-CEOs 09.jpg|thumb|Mede-HUBs Andreas Sennheiser (links) en Daniel Sennheiser (regs)]] In 2019 het Sennheiser 'n meerderheidsbelang in Dear Reality verkry, 'n maatskappy wat spesialiseer in ruimtelike oudio-algoritmes en VR/TW-klanksagteware.<ref>[https://www.audiotechnology.com/news/dear-reality-becomes-part-of-the-sennheiser-group "Dear Reality Becomes Part of the Sennheiser Group".] ''AudioTechnology''. 5 Augustus 2019. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> In Mei 2021 het Sonova Holding AG, 'n Switserse kogleêre inplanting- en gehoorapparaatvervaardiger, Sennheiser se verbruikersklankafdeling, wat 'n reeks oorfone en tuisvermaakluidsprekers vervaardig, vir €200 miljoen verkry.<ref>[https://www.sonova.com/en/expanding-our-offering-and-entering-new-growth-markets-sonova-acquire-sennheiser-consumer-division "Expanding our offering and entering new growth markets – Sonova to acquire Sennheiser Consumer Division"]. ''www.sonova.com.'' Sonova International. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref><ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-sennheiser-divisions-consumer-electronics "Consumer Electronics Division"]. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser se professionele oudio-afdeling produseer steeds vir lewendige musiek, ateljee-, uitsaai-, video- en filmproduksie, sowel as ruimtelike oudio-klank en [[Toegevoegde werklikheid|TW]]/[[Skynwerklikheid|VR]]/XR. Die professionele oudio-afdeling produseer ook oplossings vir besigheidskommunikasie, soos aanbiedings, konferensies, vergaderings, besoekersleiding, gehoorondersteuning en die onderwyssektor.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-at-a-glance-sennheiser-divisions-professional-systems "Professional Systems Division"]. ''en-de.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy vervaardig draadlose mikrofone; lugvaart-, multimedia- en speletjie-oorfone; mikro-Hifi-stelsels; konferensiestelsels; luidsprekers; versterkers, en hoë-end oudiofiele oorfone soos die HD 800 S en Orpheus.<ref>[https://hypebeast.com/2015/11/sennheisers-orpheus-headphones "Sennheiser's New Orpheus Headphones Cost a Cool $55,000 USD"]. HYPEBEAST. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == Produksie en liggings == [[Lêer:ICampus 0217 029.jpg|duimnael|left|Die Sennheiser-innovasiekampus is by die hoofkwartier in Wedemark naby Hannover geleë.]] [[Lêer:Sennheiser HD800S.jpg|duimnael|'n Sennheiser-geproduseerde ooprug-oorfoon, die HD800S.]] Sennheiser het sy hoofkwartier in die munisipaliteit Wedemark, [[Duitsland]] (naby [[Hannover]]). Sy hoofkwartier in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is in Old Lyme, [[Connecticut]], geleë. Sennheiser het 'n totaal van 21 verkoopsfiliale en handelsvennote en is aktief in meer as 50 lande.<ref>[https://web.archive.org/web/20231003075858/https://en-de.sennheiser.com/about-sennheiser-sennheiser-subsidiaries "Sennheiser subsidiaries"]. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser het navorsings- en ontwikkelingsterreine in [[Duitsland]], [[Denemarke]], [[Switserland]], [[Singapoer]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Boonop het die Innovasiekampus in Wennebostel in 2015 geopen met 'n grote van 7 000 m².<ref>[https://en-uk.sennheiser.com/news-expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus "Expansion at Headquarters in Wedemark: Sennheiser Showcases its Innovation Campus"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808182627/https://en-uk.sennheiser.com/news-expansion-at-headquarters-in-wedemark-sennheiser-showcases-its-innovation-campus |date= 8 Augustus 2020 }}. ''en-uk.sennheiser.com.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die maatskappy het in 2022 €41,8 miljoen in navorsing en ontwikkeling belê.<ref>[https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/fiscal-year-2018-sennheiser-achieves-slight-increase-in-turnover "Fiscal year 2018: Sennheiser achieves slight increase in turnover"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200228111000/https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/fiscal-year-2018-sennheiser-achieves-slight-increase-in-turnover |date=28 Februarie 2020 }}. ''Sennheiser''. 18 Junie 2019.</ref> Die maatskappy het fabrieke in Wennebostel (Wedemark, naby Hannover); Tullamore, [[Ierland]] (sedert 1990); [[Albuquerque, Nieu-Meksiko|Albuquerque]], [[Nieu-Meksiko|New Mexico]] (sedert 2000), en Brașov, [[Roemenië]] (sedert 2019).<ref>[https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania "Sennheiser celebrates official opening of new factory in Brașov, Romania"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804141820/https://en-de.sennheiser.com/mediaroom/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania |date= 4 Augustus 2020 }}. Sennheiser. 6 Augustus 2019. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Die fabriek by sy Wennebostel-hoofkwartier fokus op produkte vir die hoëvlakverbruikers- en professionele klankmarkte. Die Tullamore-fasiliteit vervaardig akoestiese omsetter vir oorfone. Die Albuquerque-fasiliteit vervaardig draadlose stelsels en komponente vir die Amerikaanse mark,<ref name=":1" />en die Brasov-fasiliteit is gefokus op die samestelling van produkte vir beide die professionele en verbruikersmarkte.<ref>Touzeau, Jeff; Balint, Violeta (6 Augustus 2019). [https://newsroom.sennheiser.com/sennheiser-celebrates-official-opening-of-new-factory-in-brasov-romania-253022 "Sennheiser celebrates official opening of new factory in Brașov, Romania"]. ''newsroom.sennheiser.com''. Sennheiser. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Sommige verbruikersprodukte word in China gemaak. Die maatskappy het sy eerste Sennheiser-winkel in 2016 geopen. Sennheiser het nou sewe winkels in [[Berlyn]], [[San Francisco]], [[Singapoer]], [[Kuala Lumpur]], [[Meksikostad|Mexikostad]] en [[Sydney]] en by sy hoofkwartier in Wedemark. In 2016 was 'n tydelike winkel in [[New York Stad]] geleë.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/sennheiser-brand-store-flagship-store "Sennheiser Stores"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200804141215/https://en-de.sennheiser.com/sennheiser-brand-store-flagship-store |date= 4 Augustus 2020 }}. en-de.sennheiser.com. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == AMBEO 3D oudio == Die AMBEO-tegnologieprogram is veronderstel om meeslepende klankprodukte en -aktiwiteite van opname deur verwerking en vermenging tot terugspeel te dek. Volgens die maatskappy is die tegnologie van toepassing op gebiede soos realistiese regstreekse konsertuitsendings, sportuitsendings, 3D-opnames, uitstallingsinstallasies, VR/TW/XR-toepassings en 3D-klank vir die huis.<ref>[http://en-de.sennheiser.com/ambeo "AMBEO Homepage"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201231110125/https://en-de.sennheiser.com/ambeo |date=31 Desember 2020 }}. ''en-de.sennheiser.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser neem sedert 2010 9.1-musiek op en het 'n upmix-algoritme ontwikkel wat 9.1-musiek uit konvensionele stereo-opnames genereer. Die AMBEO Musiekbloudrukke verskaf inligting oor die opname, vermenging en speel van lewendige musiek in 3D-klank.<ref>[https://www.fast-and-wide.com/faw-news/fast-news/9007-sennheiser-ambeo-music-blueprints "Sennheiser Ambeo Music Blueprints website launched"]. ''www.fast-and-wide.com''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref>Die eerste AMBEO-produk wat in 2016 bekendgestel is, was die AMBEO VR Mikrofoon vir professionele VR/TW/XR-klankopname.<ref>Magazine, Keyboard. [https://www.keyboardmag.com/gear/sennheiser-releases-ambeo-vr-mic "Sennheiser Releases AMBEO VR Mic"]''KeyboardMag''. Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> Sennheiser het die eerste uitgebreide oudioluisterbykomstigheid vir Magic Leap se TW/VR-bril, die AMBEO AR One, geskep.<ref>Larcher, Veronique (10 Junie 2020). [https://immersiveaudioalbum.com/2020/06/qa-with-dr-veronique-larcher-director-of-ambeo-immersive-audio-sennheiser/ "Q&A with Dr. Veronique Larcher: Director of AMBEO Immersive Audio, Sennheiser"]. ''Immersive Audio Album.'' Afgehaal 29 Desember, 2023.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Duitse maatskappye]] fcxkwo68vq2nafswhseqwmfc7jq34e3 0 411779 2896052 2720609 2026-04-21T22:36:54Z Slats Naair 20203 "Oom Pros" moet "Oom Proz" wees. 2896052 wikitext text/x-wiki [[Lêer:OPM Prozesky, pre-1964.jpg|duimnael|regs|O.P.M. Prozesky, om en by 1964]] '''Otlef Paul Martin Prozesky''' (20 Junie 1914 – 2 Februarie 2000) was 'n [[voëlkundige]] verbonde aan die [[Ditsong Nasionale Natuurhistoriese Museum|Transvaal Museum]] in [[Pretoria]], wat ook die onderwerp van voëlkunde deur verskillende media aan die publiek bekend gestel het. Hy is op [[Ermelo, Mpumalanga|Ermelo]] in Transvaal gebore as die seun en kleinseun van sendelinge van die [[Berlynse Sendinggenootskap]]. As kleuter het hy sy pa, Otto, op sendingreise met kar en perd vergesel, een daarvan na [[Swaziland]]. Hiertydens het sy pa by hom ‘n liefde vir die natuur aangewakker. Nadat hy op Ermelo matrikuleer, studeer hy by die [[Universiteit van Pretoria|Transvaalse Universiteitskollege]] in Pretoria en bekwaam hom as onderwyser. By die [[Universiteit van Pretoria]] verwerf hy ‘n BSc-graad met Wiskunde en Fisika as hoofvakke,<ref name="proz1">{{cite book |last1=Prozesky |first1=O.P.M. |last2=van Rooyen |first2=Minette |title=Uit die Natuur: Ons Voëls |date=1964 |publisher=Voortrekkerpers |location=Johannesburg |chapter=stofomslag }}</ref> en word daarop 'n Wiskunde-onderwyser. Nadat hy vir 23 jaar by onder meer [[Afrikaanse Hoër Seunskool]]<ref>[http://opus.sanbi.org/bitstream/20.500.12143/6495/1/2018_Obituary_B_de_Winter_Leistner.pdf 2018 Obituary: B. de Winter Leistner (1924–2017), p.2]</ref> skoolgee, bedank hy om voltyds [[Dierkunde]] by Tuks te studeer. Toe [[Austin Roberts]] in 1940 sy "Birds of South Africa" publiseer het dit sy belangstelling op voëls gevestig. In 1956 was hy verantwoordelik vir die totstandkoming van die [[Austin Roberts-voëlreservaat]] in Pretoria. Sedert 1958 was hy aan die [[Transvaal Museum]] verbonde as voëlkundige.<ref name="proz1"/> Hiertydens het hy sy nagraadse studie rakende die waterverbruik van saadvretende voëls begin, met die [[Kalahari]]- en [[Namibwoestyn]]e as navorsingsgebiede. In 1964 het hy met die opname van ‘n praatjiereeks, "Ons Voëls", by die [[SAUK]] begin, en sou daarop algemeen as "Oom Proz" bekend staan. Die reeks was sodanig by die publiek gewild dat die stasie met versoeke oorval is om die praatjies in boekvorm uit te gee.<ref name="proz1"/> "Ons Voëls" is in 1964 deur Voortrekkerpers uitgegee. Hy het dit opgevolg deur in 1970 ook "A Field Guide to the Birds of Southern Africa" uit te gee, waarvan in 1974 ‘n Afrikaanse vertaling, “Veldgids – Voëls van Suider-Afrika”, verskyn het, waarvan in 1975 'n tweede oplaag verskyn het.<ref name=Proz3>{{cite book |last1=Prozesky |first1=O.P.M. |last2=Findlay |first2=Dick |title=Veldgids – Voëls van Suider-Afrika |date=1974 |publisher=Perskor Uitgewery |location=Johannesburg |isbn=0-628-00266-1 |page= |edition=1ste }}</ref> Hy en [[Ben Lindemann|Johan Nel]] was medeskrywers van "Ons Geveerde Vriende", 'n reeks van 10 episodes wat in 1985 op TV1 verskyn het. In 1988 het die Universiteit van Pretoria aan hom die kanselliersmedalje toegeken.<ref name="tuks1">{{cite web |title=University of Pretoria – Institutional information and general regulations: Chancellor's Medals Awarded |url= https://www.up.ac.za/media/shared/Legacy/sitefiles/file/yearbook_2008/institutional_info_5_dec_2008.pdf |publisher=Universiteit van Pretoria: Jaarboek 2008 |access-date=18 Februarie 2024}}</ref> Die OPM Prozesky-voëlreservaat van 60 hektaar te [[Potchefstroom]] is na hom vernoem. Hy was getroud met Marie Niemeyer (1914 – 10 Februarie 1969)<ref>[https://www.wikitree.com/wiki/Prozesky-26 Otlef Paul Martin Prozesky (1914 - abt. 2000)], WikiTree</ref> by wie hy drie kinders gehad het, Johann (1945), Ilse (1946) en Detlef (1948). Sy tweede huwelik was met Lieselotte Schulze (1917–2011), 'n [[entomoloog]].<ref>[https://www.namibiadigitalrepository.com/items/show/376 Die Fotografin Lieselotte Prozesky-Schulze. Ihr fotografisches Schaffen und Bildarchiv zu Namibia (1957)], Isabelle Haffter, Namibia Digital Repository, besoek op 8 Februarie 2024</ref><ref>[https://twig.technology/blog/tree-cricket-baffle-singing 1973 — Pretoria, South Africa], Twig technology, Michael Haslam, 28 Februarie 2023</ref> Sy oupa, [[Johann Julius August Prozesky|J.J.A. Prozesky]] (1840–1915), het in 1868 die Königsberg-sendingstasie naby [[Newcastle, KwaZulu-Natal|Newcastle]] aangelê, en tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] na die Boere oorgeloop, waarvoor hy byna die doodstraf ontvang het.<ref name="SABW">{{cite book| last = van der Merwe | first = D.W.| title = Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek, Vol. IV | publisher = Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing |date=Desember 1981| page = 504 | isbn = 0-409-09184-7}}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse voëlkundiges]] 9rh5fmrojl885lydpui9133qv1j6zcu 0 411792 2896243 2850558 2026-04-22T09:56:57Z Jcb 223 2896243 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |SistematieseNaam=Galliumnitried |formule={{ch2|GaN}} |struktuur=Crystal-GaN.jpg |struktuur2=GaN Wurtzite polyhedra.png |Ruimtegroep= P6{{sub|3}}mc |Ruimtegroepnummer= 186 |CASNo=25617-97-4<ref name="SA">{{cite web|url=https://www.sigmaaldrich.com/US/en/sds/aldrich/481769?userType=anonymous|title=gallium nitride|publisher=Sigma-Aldrich}}</ref> |Flitspunt=nie-brandbaar<ref name="SA"/> |Reuk= reuksloos |Voorkoms= liggeel vastestof, liggrys poeier<ref name="SA"/> |MolereMassa=83,73 [g/mol]<ref name="SA"/> |Smeltpunt= 800 °C <ref name="SA"/> |Kookpunt= |Brekingsindeks= |Oplosbaarheid= |Digtheid=6,1 [g-cm{{sup|3}}] @20 °C<ref>{{cite web|url=https://www.americanelements.com/gallium-nitride-wafer-25617-97-4#section-safety|publisher=American elements|title=gallium nitride wafer}}</ref> |Selparms= a=318,9; c=518,6pm<ref name="ioffe">{{cite web|url=https://www.ioffe.ru/SVA/NSM/Semicond/GaN/basic.html|publisher=ioffe|title=GaN}}</ref> |Kondisie=wurtziet |Kondisie2=sfaleriet |Diëlektriese konstante= 5,8(4) (//c); 5,35(20) (⟂c) |Schönfliess= |Strukturbericht=B4 |LD50= |Selparms2= a=452pm<ref name="ioffe"/> |Strukturbericht2=B3 |Ruimtegroep2=F{{bostreep|4}}3m |Ruimtegroepnommer2=216 }} '''Galliumnitried''' is 'n verbinding van [[gallium]] en [[stikstof]] met formule {{ch2|GaN}}. Dit is 'n [[halfgeleier]] met 'n bandgaping van 3,4 eV.<ref name="GaN systems">{{cite web|url=https://gansystems.com/gallium-nitride-semiconductor/#:~:text=Gallium%20nitride%20has%20a%203.4,power%20and%20high%2Dfrequency%20devices|publisher=GaN Systems|title=gallium nitride|access-date= 7 Februarie 2024|archive-date= 7 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230507172054/https://gansystems.com/gallium-nitride-semiconductor/#:~:text=Gallium%20nitride%20has%20a%203.4,power%20and%20high%2Dfrequency%20devices|url-status=dead}}</ref> ==Kristalstruktuur== Galliumnitried kan in die kubiese [[wurtziet]]-struktuur kristalliseer (B4 in die [[strukturbericht-klassifikasie]] of die kubiese [[sfaleriet]]-struktuur (B3). ==Gebruike== Galliumnitried se wyer bandgaping beteken dat dit hoër spannings en hoër temperature as [[silikon]]-MOSFET's kan ondersteun. Hierdie wye bandgaping stel galliumnitried in staat om op opto-elektroniese hoëkrag- en hoëfrekwensietoestelle gebruik te word. Die vermoë om teen baie hoër temperature en spannings te werk as [[galliumarsenied]] (GaAs) transistors maak galliumnitriedtoestelle ideale drywingsversterkers vir mikrogolf- en terahertz (ThZ)-toestelle, soos vir beeldvorming.<ref name="GaN systems"/> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Nitriede}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van gallium]] ohwczqujavqzzmpmfuylhjfbm6p3h4p 0 412774 2896103 2683801 2026-04-22T05:49:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896103 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |MolereMassa=56,37 [g/mol]<ref name="AE">{{cite web|url=https://www.americanelements.com/magnesium-sulfide-12032-36-9|publisher=American elements|title=Magnesium sulfide}}</ref> |CASNo=12032-36-9<ref name="AE"/> |struktuur12=Magnesium-sulfide-3D-ionic.png |Formule={{ch2|MgS}} |Digtheid=2,68 [g/cm{{sup|3}}]<ref name="AE"/> |Smeltpunt=>2000 °C<ref name="AE"/> |Kookpunt= |Voorkoms= Wit vastestof indien suiwer; anders gelerig tot bruin |Reuk= soos {{ch2|H2S}} |Oplosbaarheid=hidroliseer <ref name="AE"/> |Warmtekapasiteit=45,6 [J/mol.K]<ref name="AE"/> |Ruimtegroep=Fm{{bostreep|3}}m |Ruimtegroepnommer=225 |Strukturbericht=B1 |Selparms=520pm <ref name="Kelly">{{cite book|authors=Kelly, A.; Knowles, K.M. |year=2012 |title=Appendix 7: Crystal Structure Data. In Crystallography and Crystal Defects |doi=10.1002/9781119961468.app7}}</ref> }} '''Magnesiumsulfied''' is 'n verbinding van [[magnesium]] met [[swawel|swael]]. Dit het die chemiese formule {{ch2|MgS}}. Die suiwer stof is 'n wit vastestof, maar dit kleur gelerig or bruin deur onsuiwerhede. Dit kom in die natuur as die [[mineraal]] niningeriet voor. Dit bevat nogtans dikwels ook [[yster]] en [[mangaan]].<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-2907.html|title=Niningerite|publisher=mindat 2907}}</ref> ==Kristalstuktuur== Magnesiumsulfied kristalliseer in die [[haliet]]-struktuur,<ref name="Kelly"/> B1 in die [[strukturbericht-klassifikasie]]. ==Chemiese eienskappe== Magnesiumsulfied kan uit die elemente gevorm word, bv. deur in 'n kolf swael te verdamp en 'n brandende stuk magnesiummetaal in te steek:<ref>{{cite book|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB06:000000761|publisher=Wolters|year=1937|authors=P. van Hoek, F.F. Leupen|title=Beknopt leerboek der scheikunde}}</ref> :<math> Mg(s) + S(g) \rightarrow MgS(s) </math> Dit is in water oplosbaar maar dit hidroliseer en lewer 'n basiese oplossing: :<math> Mg^{2+}(aq) + S^{2-}(aq) + 2H_2O \rightarrow Mg^{2+}(aq) + 2OH^{-}(aq) + H_2S(g) \uparrow </math> ==Gebruike== Nanodeeltjies van magnesiumsulfied, ingebed in alginaat, kan gebruik word om lood (Pb{{sup|2+}}) uit afvalwater te verwyder.<ref>{{cite journal|authors=Mehdi Esmaeili Bidhendi, Ehsan Parandi, Masoumeh Mahmoudi Meymand, Hassan Sereshti, Hamid Rashidi Nodeh, Sang-Woo Joo, Yasser Vasseghian, Nadia Mahmoudi Khatir, Shahabaldin Rezania|title=Removal of lead ions from wastewater using magnesium sulfide nanoparticles caged alginate microbeads|journal= Environmental Research|volume=216|issue= 1|year=2023|pages=114416|doi=10.1016/j.envres.2022.114416}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{Sulfiede}} [[Kategorie:Verbindings van magnesium|sulfied]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] mar0mhtj47e4ab3ntnq0gi2azeqxu5o 0 412825 2895949 2891188 2026-04-21T17:57:35Z JMK 649 +prent, teksdetails 2895949 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Durban, South Africa by Planet Labs, Maydon Wharf.jpg|duimnael|300px|regs|'n Satellietbeeld van die noordelike deel van die Maydonkaai, met die aanliggende Wilsonkaai op regterhand.]] Die '''Maydonkaai''' (Engels: Maydon Wharf) is ‘n deel van die [[Durban-hawe|hawe van Durban]]. Dit bestaan uit vasmeerplekke en nywerheidserwe. ==Ligging== Die gebied lê suid van die middestad en aan die noordwestekant van Durban se baai, tussen die M4-pad, Maydonweg, die spoorlyne en aan die ander kant die see. ==Geriewe== Die meeste van Suid-Afrika se in- en uitvoer gaan deur hierdie hawe en is daarom vir die land van groot ekonomiese belang. Vyftien aanlêplekke vir skepe insluitende ‘n behoueringskaai en ‘n spesifieke suikerterminaal is beskikbaar. Daar is verskeie groot pakhuise, koelhuise, graansuiers en ‘n mangaanhawe. In 1925 is die prins Edward-kalfaatdok geopen. ==Geskiedenis== In die eerste dekade van die 20ste eeu, dus dadelik na die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en net voor die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]], het baie skepe met baie vrag die hawe aangedoen. Daar was ‘n akute tekort aan hawegeriewe en die regering van [[Natal]] was verplig om nog kaaie te bou. Gebied by Congella is drooggelê en kanale is uitgebagger om die nuwe hawe met die bestaande hawe te verbind. In Oktober 1906 is die Maydonkaai geopen. ==J.G. Maydon== John George Maydon (*Morehanger in [[Bedfordshire]], [[Engeland]], 14 Oktober 1857 - †[[Londen]], 2 Augustus 1919) was ‘n Natalse sakeman en politikus en later Suid-Afrikaanse politikus. ==Bibliografie== *dealcare.co.za *[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], volume 2. [[Kaapstad]]: [[Tafelberg-Uitgewers]] vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing,1972. {{ISBN|0-624-00368-X}} *sheetpiling.arcelormittal.com [[Kategorie:Durban]] [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] 09hm71mac356y0lcb8fhh2fwcwyn3pb 2895954 2895949 2026-04-21T18:10:02Z JMK 649 koord 2895954 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Durban, South Africa by Planet Labs, Maydon Wharf.jpg|duimnael|300px|regs|'n Satellietbeeld van die noordelike deel van die Maydonkaai, met die aanliggende Wilsonkaai op regterhand.]] Die '''Maydonkaai''' (Engels: Maydon Wharf) is ‘n deel van die [[Durban-hawe|hawe van Durban]]. Dit bestaan uit vasmeerplekke en nywerheidserwe. ==Ligging== Die gebied lê suid van die middestad en aan die noordwestekant van Durban se baai, tussen die M4-pad, Maydonweg, die spoorlyne en aan die ander kant die see. ==Geriewe== Die meeste van Suid-Afrika se in- en uitvoer gaan deur hierdie hawe en is daarom vir die land van groot ekonomiese belang. Vyftien aanlêplekke vir skepe insluitende ‘n behoueringskaai en ‘n spesifieke suikerterminaal is beskikbaar. Daar is verskeie groot pakhuise, koelhuise, graansuiers en ‘n mangaanhawe. In 1925 is die prins Edward-kalfaatdok geopen. ==Geskiedenis== In die eerste dekade van die 20ste eeu, dus dadelik na die [[Tweede Vryheidsoorlog]] en net voor die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]], het baie skepe met baie vrag die hawe aangedoen. Daar was ‘n akute tekort aan hawegeriewe en die regering van [[Natal]] was verplig om nog kaaie te bou. Gebied by Congella is drooggelê en kanale is uitgebagger om die nuwe hawe met die bestaande hawe te verbind. In Oktober 1906 is die Maydonkaai geopen. ==J.G. Maydon== John George Maydon (*Morehanger in [[Bedfordshire]], [[Engeland]], 14 Oktober 1857 - †[[Londen]], 2 Augustus 1919) was ‘n Natalse sakeman en politikus en later Suid-Afrikaanse politikus. ==Bibliografie== *dealcare.co.za *[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], volume 2. [[Kaapstad]]: [[Tafelberg-Uitgewers]] vir die Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing, 1972. {{ISBN|0-624-00368-X}} *sheetpiling.arcelormittal.com {{koördinate|29|52|30|S|31|00|25|E|region:ZA|aansig=titel}} [[Kategorie:Durban]] [[Kategorie:Hawens in Suid-Afrika]] jwphdmz35ae8kvyfvxfxkmh6pzit3fp 0 414188 2896215 2813324 2026-04-22T09:27:11Z Jcb 223 2896215 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Simple Labarum2.svg|duimnael|regs|236x236px|Die Chi-Rho simbool]] Die '''Christusmonogram''' of '''Chi-Rho'''; ook bekend as die ''chrismon''<ref>Van die Middellatyn, ''crismon'', spesifiek toegepas op die "Chrismon van Ambrosius van Milaan" in die Milaanse Katedraal. [http://ducange.enc.sorbonne.fr/CRISMON Crismon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210310081735/http://ducange.enc.sorbonne.fr/CRISMON |date=10 Maart 2021 }} (par les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736), in: du Cange, et al., ''Glossarium mediae et infimae latinitatis'', ed. augm., Niort: L. Favre, 1883‑1887, t. 2, col. 621b. "CRISMON, Nota quæ in libro ex voluntate uniuscujusque ad aliquid notandum ponitur. Papias in MS. Bituric. Crismon vel Chrismon proprie est Monogramma Christi sic expressum ☧"; [http://ducange.enc.sorbonne.fr/CHRISMON1 1 chrismon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210301182014/http://ducange.enc.sorbonne.fr/CHRISMON1 |date= 1 Maart 2021 }} (par les Bénédictins de St. Maur, 1733–1736), in: du Cange, et al., ''Glossarium mediae et infimae latinitatis'', ed. augm., Niort : L. Favre, 1883‑1887, t. 2, col. [http://media.enc.sorbonne.fr/ducange/jpg/C/318c.jpg 318c] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160826232139/http://media.enc.sorbonne.fr/ducange/jpg/C/318c.jpg |date=2016-08-26 }}.</ref>) is een van die vroegste vorms van die [[Christogram]], gevorm deur die eerste twee (hoof) letters —[[chi (letter)|chi]] en [[rho (letter)|rho]] ('''ΧΡ''')—van die Griekse '''ΧΡ'''ΙΣΤΟΣ (<small>verlatyns:</small>Christos) op so 'n wyse te superponeer dat die vertikale streep van die rho die middel van die chi kruis.<ref>{{harvnb|Steffler|2002|p=66}}.</ref> Die Chi-Rho simbool is deur die Romeinse Keiser [[Konstantyn die Grote]] (r. 306–337 AD) gebruik as deel van 'n militêre vaandel (vexillum). Konstantyn se vaandel was bekend as die [[Labarum]]. Vroeë simbole wat soortgelyk is aan die Chi-Rho was die Staurogram ([[Lêer:Christliche Symbolik (Menzel) I 193 2.jpg|20px]]) en die [[IX monogram]] ([[Lêer:Christliche Symbolik (Menzel) I 193 4.jpg|20px]]). In voor-Christelike tye is die Chi-Rho simbool ook gebruik om 'n besonders waardevolle of relevante passasie te merk aan die kantlyn van bladsy, met die afkorting van ''chrēston'' (goed).<ref>{{harvnb|Southern|2001|p=281}}; {{harvnb|Grant|1998|p=142, citing Bruun, ''Studies in Constantinian Numismatics''}}.</ref> Sommige munte van [[Ptolemeus III Euergetes]] (r. 246–222 BC)is gemerk met 'n Chi-Rho.<ref>{{harvnb|von Reden|2007|p=69}}: "Die ''chi-rho''-reeks van Euergetes se heerskappy is die mees uitgebreide reeks bronsmunte wat gemunt is, en omvat agt denominasies van 1 ''chalkous'' tot 4 obols."</ref> Alhoewel dit uit Griekse karakters gevorm is, word die simbool (of sy afsonderlike dele) gereeld gevind as 'n afkorting in Latynse tekste, met eindes wat toepaslik by 'n Latynse selfstandige naamwoord gevoeg word, dus is ''XPo'' aanduidend van ''Christo'', "aan Christus", die [[datief]] van ''Christus'',<ref>Soos ingeskryf op die bronsmonument van Thomas de Camoys, 1ste Baron Camoys (d.1421) in St George's Church in Trotton, Sussex, Engeland</ref> of ''{{lang|grc|χρ̅icola}}'', aanduidend van ''Christicola'', "Christelik", in die Latynse lirieke van ''Sumer is icumen in''. <ref>''Sumer is icumen in'' is die ''"incipit"'' [Die ''"incipit"'' of begin van 'n teks bestaan uit die eerste woorde van die openingsreël. ''"Incipit"'' is Latyn vir "begin". In sommige gevalle word die hele eerste reël of openingsin behou of 'n hele paragraaf, en in volksliedjies en tradisionele kinderliedjies dikwels die eerste twee reëls. In musiek verwys die term na die eerste note of die openingsmate.] van 'n middeleeuse Engelse "round" ['n ''"Round"'' (ook genoem 'n ewigdurende kanon [canon perpetuus] of oneindige kanon) is 'n musikale komposisie, d.w.s. 'n beperkte tipe kanon, waarin veelvuldige stemme presies dieselfde melodie by die ''unisono'' sing (en dit onbepaald kan aanhou herhaal), maar met elke stem wat begin op verskillende tye, sodat verskillende dele van die melodie in die verskillende stemme saamval, maar tog harmonieus in mekaar pas.] of ''rota'' uit die middel van die 13de eeu; dit is ook bekend as die "Summer Canon" en die "Cuckoo Song".</ref> [[Lêer:Missorium Kerch.jpg|duimnael|links|200px|'n Missorium wat keiser Konstantyn die Grote se seun Konstantyn II van Rome uitbeeld. Hy word begelei deur 'n wag met die Chi-Rho uitgebeeld op sy skild (links, agter die perd).]] == Oorsprong en aanneming as simbool == Volgens [[Lactantius]],<ref>Lactantius. ''On the Deaths of the Persecutors'', Hfst. 44.</ref> 'n [[Latyn]]se historikus van [[Noord-Afrika]]anse herkoms wat van armoede gered is deur keiser Konstantyn die Grote (r. 306–337), wat hom 'n leermeester gemaak het vir sy seun [[Crispus]], het Konstantyn het daarvan gedroom om beveel te word om 'n "hemelse goddelike simbool" ([[Latyn]]: ''coeleste signum dei'') op die [[skild (militêre toerusting)|skilde]] van sy soldate te plaas. Die beskrywing van die eintlike simbool wat die volgende môre deur keiser Konstantyn gekies is, soos gerapporteur deur Lactantius, is nie baie duidelik nie: dit stem baie ooreen met 'n Tau-Rho of 'n staurogram([[Lêer:Christliche Symbolik (Menzel) I 193 2.jpg|20px]]), 'n soortgelyke Christelike simbool. Op dieselfde dag het Konstantyn se leër Maxentius se magte beveg en die Slag by die Milviese Brug buite Rome (312) gewen. [[Lêer:CrispusBEATATRANQVILLITASchirho0286.jpg|alt=chi rho op 'n munt van Crispus, omstreeks 326|duimnael|Hierdie munt van Crispus, seun van Konstantyn, met 'n chi-rho op die skild (gemunt omstreeks 326) wys dat die simbool wat genoem word deur Lactantius en Eusebius 'n chi-rho was.]] [[Lêer:Konstantin den stores labarum, Nordisk familjebok.png|duimnael|regs|Keiser Konstantyn die Grote se [[labarum]], 'n vaandel wat die Chi-Rho insluit, van 'n antieke silwermedalje.]] [[Eusebius van Caesarea]] (oorlede 339) het twee verskillende weergawes van die gebeure gegee. In sy kerkgeskiedenis, geskryf kort na die slag, toe Eusebius nog nie kontak met Konstantyn gehad het nie, noem hy geen droom of visioen nie, maar vergelyk die nederlaag van Maxentius (hy het in die [[Tiber]] verdrink) met dié van die Bybelse [[farao]] en skryf Konstantyn se oorwinning toe aan goddelike beskerming. [[Lêer:Labarum of Constantine the Great.svg|duimnael|]n [[Labarum]] met die Chi-Rho bo-op.]] In 'n memorie van die Romeinse keiser wat Eusebius ná Konstantyn se dood geskryf het (''On the Life of Constantine'', omstreeks 337–339), word gesê dat 'n wonderbaarlike verskyning in [[Gallië]] 'n hele ruk voor die Slag by die Milviese Brug plaasgevind het. In hierdie latere weergawe het die Romeinse keiser nagedink oor die ongelukke wat bevelvoerders getref het wat die hulp van baie verskillende gode ingeroep het, en besluit om goddelike hulp in die komende geveg by die Een God te soek. Teen die middag het Konstantyn 'n ligkruis oor die [[son]] gesien. Daarop, in Griekse karakters, was die gesegde "Εν τούτῳ Νίκα!" ("Hierin, oorwin!").<ref>Die bekende sin ''In hoc signo vinces'' is bloot 'n latere Latynse vertaling van Eusebius se Griekse bewoording.</ref> Nie net Konstantyn nie, maar die hele leër, het die wonderwerk gesien. Daardie nag het [[Christus]] in 'n droom aan die Romeinse keiser verskyn en vir hom gesê om 'n replika te maak van die teken wat hy in die lug gesien het, wat 'n sterk verdediging in die geveg sou wees. Eusebius het in die ''Vita'' geskryf dat Konstantyn self hierdie verhaal aan hom vertel het "en dit laat in sy lewe met 'n eed bevestig het", "toe ek sy kennismaking en geselskap waardig geag is." “Inderdaad,” sê Eusebius, “as iemand anders hierdie storie vertel het, sou dit nie maklik gewees het om dit te aanvaar nie.” Eusebius het ook 'n beskrywing gelaat van die [[labarum]], die militêre vaandel wat die Chi-Rho-teken ingesluit het, wat deur keiser Konstantyn in sy latere oorloë teen Licinius gebruik is.<ref>Eusebius Pamphilius: ''Kerkgeskiedenis'', '' Lewe van Konstantyn'', ''Redespraak tot lof van Kpnstantyn'', Hoofstuk 31.</ref> [[Lêer:Chrismon Sancti Ambrosii.jpg|thumb|Die sogenaamde "Chrismon van Ambrosius van Milaan" (''Chrismon Sancti Ambrosii''), uitgestal op die oostelike muur van Milaan-katedraal, 'n Chi-Rho gekombineer met die Alfa en Omega in 'n sirkel. Volgens [[Landolf van Milaan]] (12de eeu) is dit deur Ambrosius van Milaan gebruik om die kategese aan die geheimenisse van die Christelike geloof bekend te stel (waarna dit die "orakel" of ''[[χρησμός|chresmos]]'' van Ambrosius van Milaan genoem is. geskryf deur Landulf as ''crismon'', vandaar die latere [[Nieu-Latyn]]se term vir die Chi-Rho-simbool).<ref>Kenelm Henry Digby, ' 'Mores Catholici, Or, Ages of Faith'' vol. 1 (1844), [https://books.google.com/books?id=X-UQAAAAIAAAJ&pg=PA300 bl. 300].</ref><ref>A. L. Millin, ''Voyage dans le Milanais'' (1817), [https://books.google.com/books?id=51ZCAAAAcAAJ&pg=PA51 p. 51].</ref>]] == Latere gebruik == === Laat-oudheid === Die gebruik van 'n krans rondom die Chi-Rho simboliseer die oorwinning van die [[Opstanding van Jesus|Opstanding]] oor die dood, soos gesien kan word in 'n vroeë visuele voorstelling van die verband tussen die [[Kruisiging van Jesus]] en sy opstanding, gesien op die 4de eeu [[sarkofaag]] van [[Flavia Domitilla (heilige)|Domitilla]] in Rome, <ref>{{harvnb|Harries|2004|p=8}}. Sarkofaag met tonele uit die Passie van Christus (waarskynlik uit die Katakombe van Domitilla), Rome, middel-vierde eeu. Marmer, 23' x 80'. Museo Pio Christiano, Vatikaanstad, Rome.</ref> Na Konstantyn het die Chi-Rho deel geword van die amptelike keiserlike kentekens. Argeoloë het bewyse ontdek wat aantoon dat die Chi-Rho afgebeeld is op die helms van sommige Laat-Romeinse soldate. Munte en medaljes wat tydens keiser Konstantyn se bewind gemunt is, het ook die Chi-Rho getoon. Teen die jaar 350 is die Chi-Rho gebruik op Christelike sarkofage en fresko's. Dit blyk dat Magnentius die eerste was wat die Chi-Rho-monogram, omring deur die Alfa en Omega, begin gebruik het op die agterkant van sommige munte wat in 353 gemunt is.<ref>{{harvnb|Kellner|1968 |p=57ff}}. Sien ook {{harvnb|Grigg|1977|p=469 (Nota #4)}}.</ref> In 1963 in [[Britannia (provinsie)|Britannia]], is 'n tesselvormige mosaïek sypaadjie ontdek by Hinton St. Mary, Dorset. Dit kan op stilistiese gronde teruggevoer word na die 4de eeu; die sypaadjie se sentrale rondel verteenwoordig 'n baardlose manlike kop en borsbeeld gedrapeer in ''pallium'' voor die Chi-Rho-simbool, omring deur [[granaat|granate]], simbole van die ewige lewe. Nog 'n Romeins-Britse Chi-Rho in fresko, is gevind op die terrein van 'n villa by Lullingstone (geïllustreer). Die simbool is ook op Laat-Romeinse Christelike seëlringe in Brittanje gevind.<ref>{{harvnb|Johns|1996|p=67}}.</ref> In 2020 het argeoloë in Vindolanda in Noord-Engeland 'n 5de-eeuse kelk ontdek wat bedek is met godsdienstige ikonografie, insluitend die Chi-Rho. <ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/uk-news/2020/aug/29/hadrians-wall-dig-reveals-oldest-christian-graffiti-on-chalice|title=Hadrian's Wall dig reveals oldest Christian graffiti on chalice|date=29 Augustus 2020|work=theguardian}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.archaeology.org/news/8988-200831-vindolanda-christian-chalice|title=Early Christian Chalice Unearthed in Northern England|date=31 Augustus 2020|work=archaeology.org}}</ref> == Galery == <gallery class="center" widths="150" heights="150"> Lêer:Rom, Calixtus-Katakomben, Steintafel mit Christussymbol "Chi Rho".jpg|Die Chi-Rho-simbool <big>☧</big>, Katakombe van Callixtus, [[Rome]]. Lêer:Chrisme Colosseum Rome Italy.jpg|Monogram van Christus (die Chi-Rho) op die gedenkplaat van 'n sarkofaag, 4de eeu n.C., marmer, Musei Vaticani, soos afgeneem tydens 'n tydelike tentoonstelling by die [[Kolosseum]] in Rome, Italië Lêer:Rom, Domitilla-Katakomben, Steintafel mit Christussymbol chi rho.jpg|Die Chi-Rho-simbool <big>☧</big>, Katakombes van Domitilla, Rome. Lêer:Rom, Domitilla-Katakomben, Steintafel mit Inschrift, Alpha und Omega und Christussymbol Chi Rho.jpg|Die Chi-Rho-simbool <big>☧</big> met Alfa en Omega, Katakombes van Domitilla, Rome. Lêer:Contantinople Christian sarcophagus circa 400.jpg|[[Konstantinopel]] Christelike sarkofaag met die [[IX monogram]], omstreeks 400. Lêer:Anastasis Pio Christiano Inv31525.jpg|Die Chi-Rho met 'n krans wat die oorwinning van die opstanding simboliseer, bo Romeinse soldate, omstreeks 350. Lêer:Chi-rho mensa Louvre Ma 3023.jpg|Die Chi-Rho op 'n 4de eeuse altaar, Khirbet Um El’Amad, [[Algerië]]. Lêer:Christogramvormig beslag in brons, 375 tot 450 NC, vindplaats- Neerharen-Rekem, 1982, Germaanse nederzetting, afvalkuil 7, collectie Gallo-Romeins Museum Tongeren, 81.NE.023.jpg|'n Chi-Rho in brons by 'n Germaanse nedersetting in Neerharen (België), 375-450 n.C., Gallo-Romaanse Museum, Tongeren Lêer:Vingerring met christogram in zilver, 300 tot 400 NC, vindplaats- Tongeren, noordoostgrafveld, Jaminéstraat, 1982, zone A, graf 21, collectie Gallo-Romeins Museum Tongeren, 82.H.1.jpg|Silwerring met die Chi-Rho-simbool gevind by 'n Christelike begrafnisterrein in laat-Romeinse Tongeren (België), 4de eeu n.C., Gallo-Romeinse Museum, Tongeren Lêer:ChristianPendantMaria398-407.JPG|'n Christelike hanger van die Keiserin Maria (398–407), vrou van [[Honorius|Keiser Honorius]] (r. 395–423), met teks in die vorm van 'n Chi-Rho, [[Louvre|Musée du Louvre]]. Lêer:Hinton St Mary.jpg|Romeinse Christelike mosaïek met Chi-Rho, Hinton St. Mary, Engeland. Lêer:Galicia - Quiroga Chi Rho.jpg|Christelike Chi-Rho op 'n 5de eeuse tafel, [[Quiroga, Galisië|Quiroga]], [[Galisië]], [[Spanje]]. Lêer:Lullingstone paintings2.jpg|Rekonstruksie van 'n Chi-Rho fresko by 'n Romeinse villa by Lullingstone, insluitende 'n Alfa en Omega. Lêer:SarcophagusSoissonFrance6thCentury.jpg|Sarkofaag met Chi-Rho-simbool en Alfa en Omega, 6de eeu, [[Soissons]], Frankryk Lêer:KellsFol034rChiRhoMonogram.jpg|Folio 34r van die Book of Kells staan bekend as die Chi-Rho bladsy, dit sit die eerste twee letters van die woord ''[[Christus]]'' uiteen. Lêer:‘Majestas Domini’ uit het Evangeliarium van Godescalc.jpg|"XPS" in die [[Karolingers|Karolingiese]] [[Godescalc-evangelistarium]]. Lêer:Attic San Giovanni in Laterano 2006-09-07 n1.jpg|Chi-Rho op die dak van die [[Aartsbasiliek van Sint Johannes Lateraan]], Rome. Lêer:BentoXVI-44-11052007.jpg|Chi-Rho en Alfa en Omega op 'n moderne Katolieke altaar. Lêer:Otr-ymca-detail.jpg|Chi-Rho op 'n [[YMCA]]-gebou, Over-the-Rhine, [[Cincinnati]], [[Ohio]]. Lêer:Ceremony of consecration of the Main temple 22.jpg|Chi-Rho en Alfa en Omega in die Hoofkatedraal van die Gewapende Magte van Rusland (Katedraal van die Opstanding van Christus ([[Russies]]: Главный храм Вооружённых сил России (Храм Воскресения Христова)) Lêer:Basilica of the Annunciation Nazareth 290314 06.jpg|'n Chi-Rho met die Alfa en Omega by die Basiliek van de Aankondiging in [[Nasaret]]. Lêer:Nis Coat of Arms.png|Die Chi-Rho-simbool kan gesien word op die wapen van [[Niš]], 'n stad in [[Serwië]] en die geboorteplek van [[Konstantyn die Grote]] </gallery> == Sien ook == * [[Christogram]] * [[IX monogram]] * [[Nomina sacra]] * [[Ichthus]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == {{refbegin|2}} * {{cite book|last=Grant|first=Michael|title=The Emperor Constantine|location=London, United Kingdom|publisher=Phoenix Giant|year=1998|isbn=0-7538-0528-6|url=https://books.google.com/books?id=9HvYGwAACAAJ}} * {{cite journal|last=Grigg|first=Robert|title="Symphōnian Aeidō tēs Basileias": An Image of Imperial Harmony on the Base of the Column of Arcadius|journal=The Art Bulletin|volume=59|issue=4|date=Desember 1977|pages=469–482|doi=10.2307/3049702|jstor=3049702}} * {{cite book|last=Harries|first=Richard|title=The Passion in Art|location=Burlington, Vermont|publisher=Ashgate Publishing Company|year=2004|isbn=0-7546-5011-1|url=https://books.google.com/books?id=BKM_M7iu4KUC}} * {{cite book|last=Johns|first=Catherine|title=The Jewellery of Roman Britain: Celtic and classical Traditions|location=Oxon, Verenigde Koninkryk|publisher=Routledge (Taylor & Francis Group)|year=1996|isbn=1-85728-566-2|url=https://books.google.com/books?id=8ANAHTp1xMIC}} * {{cite book|last=Kellner|first=Wendelin|title=Libertas und Christogramm: Motivgeschichtliche Untersuchungen zur Münzprägung des Kaisers Magnentius (350-353)|location=Karlsruhe, Duitsland|publisher=Verlag G. Braun|year=1968|url=https://books.google.com/books?id=bExmAAAAMAAJ|language=de}} * {{cite journal|last=Lewis|first=Suzanne|title=Sacred Calligraphy: The Chi Rho Page in the Book of Kells|journal=Traditio|volume=36|year=1980|pages=139–159|publisher=Cambridge University Press|jstor=27831075|doi=10.1017/S0362152900009235|s2cid=151747754 }} * {{cite book|last=Southern|first=Pat|title=The Roman Empire from Severus to Constantine|location=New York, New York en Londen, Verenigde Koninkryk|publisher=Routledge (Taylor & Francis Group)|year=2001|isbn=0-415-23943-5|url=https://books.google.com/books?id=3ZWY93Bph9EC}} * {{cite book|last=Steffler|first=Alva William|title=Symbols of the Christian Faith|location=Grand Rapids, Michigan en Cambridge, Verenigde Koninkryk|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|year=2002|isbn=0-8028-4676-9|url=https://books.google.com/books?id=CiOLT8mkAQoC}} * {{cite book|last=von Reden|first=Sitta|title=Money in Ptolemaic Egypt: From the Macedonian Conquest to the End of the Third Century BC|location=Cambridge, Verenigde Koninkryk|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=978-0-521-85264-7|url=https://books.google.com/books?id=zIVw7l34fHkC}} {{refend|2}} == Verdere leesstof == {{refbegin}} * {{cite journal|last=Heiland|first=Fritz|title=Die astronomische Deutung der Vision Kaiser Konstantins|journal=Sondervortrag Im Zeiss-Planatarium-Jena|year=1948|pages=11–19}} * {{cite journal|last=Latura|first=George|title=Plato's Visible God: The Cosmic Soul Reflected in the Heavens|journal=Religions|volume=3|issue=3|year=2012|pages=880–886|doi=10.3390/rel3030880|doi-access=gratis}} * {{cite book|last1=Rahner|first1=Hugo|translator1-last=Battershaw|translator1-first=Brian|title=Greek Myths and Christian Mystery|location=New York, New York|publisher=Biblo & Tannen Booksellers and Publishers Incorporated|year=1971|isbn=0-8196-0270-1|url=https://books.google.com/books?id=N8XAF-JE6PAC}} {{refend}} == Eksterne skakels == * {{Commons category-inline|Chi Rho}} * {{cite web |url= https://www.christianity.com/church/church-history/timeline/301-600/constantine-triumphed-under-sign-of-cross-11629641.html |website= christianity.com |title= Constantine Triumphed under Sign of Cross }} {{Normdata}} [[Kategorie:Christendom]] [[Kategorie:Grieks]] irvp8t7on9px22ntxls7surxgxxti76 0 414660 2895904 2864941 2026-04-21T16:52:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895904 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 | naam = Laomedon | beeld = Herakles Laomedon MCA Valle Sabbia.jpg | beeldonderskrif = Herakles op die punt om Laomedon te dood, uitbeelding op 'n terra sigillata-fles uit Suid-[[Gallië]], laat 1ste eeu–vroeë 2de eeu n.C. | opskrif1 = Tipe godheid | 1 = Grieks | opskrif2 = Woonplek | 2 = Troje | opskrif3 = Opvolger | 3 = [[Priamos]] | opskrif4 = Voorganger | 4 = [[Ilos (seun van Tros)|Ilos II]] | opskrif5 = Ouers | 5 = [[Ilos (seun van Tros)|Ilos II]] en [[Eurudike (dogter van Adrastos)|Eurudike]] of Leukippe of [[Batea (mitologie)|Batia]] | opskrif6 = Broers en susters | 6 = [[Temis]] (of [[Themis]]), Telekleia en Titonus | opskrif7 = Kinders | 7 = (1) Titonus, [[Priamos]], Lampos, [[Hicetaon]], Klutius, Hesione, Cilla, Astjoche, Proklia, Aetilla, Medesikaste en Klitodora<br>(2) Bukolion }} In die [[Griekse mitologie]] was '''Laomedon''' (Grieks: Λαομέδων. Die woord beteken "heerser van die mense") 'n [[Troje|Trojaanse]] koning, seun van [[Ilos (seun van Tros)|Ilos]] en dus die broerskind van [[Ganumedes (mitologie)|Ganumedes]] en [[Assarakos]]. Laomedon word met afwisseling geïdentifiseer met verskillende ouers, en broers en susters, sowel as verskeie kinders, insluitende [[Priamos]] en Titonus. Sy moontlike vroue was Placia, Strymo, Zeuxippe, of Leukippe. Laomedon het magiese perde met goddelike voorouers besit. Dit was 'n geskenk van Zeus aan sy grootvader Tros, om daarvoor te vergoed dat hy Tros se seun [[Ganumedes (mitologie)|Ganumedes]] ontvoer het. Zeus het Poseidon en Apollo gestuur om Laomedon te dien as straf vir 'n sameswering teen Zeus. Die twee gode het mure rondom Troje gebou, maar Laomedon het geweier om vir die werk te betaal, wat tot 'n uitbreek van pes gelei het asook 'n seemonster wat die stad aangeval het. Om die rampe te beëindig, moes Laomedon sy dogter Hesione aan die seemonster offer. [[Herakles]] het opgedaag en ingestem om Hesione te red in ruil vir Laomedon se magiese perde. Laomedon het egter teruggegaan op sy belofte, wat veroorsaak het dat Herakles oorlog teen Troje verklaar het. Herakles het uiteindelik die stad verower en Laomedon en sy seuns gedood, met die uitsluiting van Podarkes. Hesione is aan Telamon gegee as 'n oorlogsprys, en sy het haar broer Podarkes losgekoop, wat van toe af bekend gestaan het as [[Priamos]]. == Familie == Laomedon se moeder was óf Eurudike,<ref name=":0">[[Bibliotheca|Apollodorus]], [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+3.12.2&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022 3.12.2]</ref> óf Leukippe óf Batia. Dus is sy moontlike broers en susters [[Temis]],<ref name=":0" /> Telekleia<ref>[[Skolion|Skolia]] oor [[Euripides]], Hekabe 3</ref> en somtyds selfs Titonus. Hy was die vader van [[Priamos]],<ref name=":1">[[Johannes Tzetzes|Tzetzes]] oor [[Lycophron van Chalcis|Lycophron]], [https://topostext.org/work/860#hypo1 voorwoord]</ref> Lampos, [[Hicetaon]], Klitios, Hesione, Cilla, Astjoche,<ref>Apollodorus, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+3.12.3&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022 3.12.3]</ref> Proklia,<ref>Apollodorus, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022%3Atext%3DEpitome%3Abook%3DE%3Achapter%3D3%3Asection%3D23 E.3.23] & [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022%3Atext%3DEpitome%3Abook%3DE%3Achapter%3D3%3Asection%3D24 24]</ref> Aetilla,<ref>[[Konon (mitograaf)|Konon]], ''Verhale'' [https://topostext.org/work/489#13 13]</ref> Medesikaste<ref>Tzetzes oor Lycophron, [https://topostext.org/work/860#921 921]</ref> en Klitodora.<ref name=":2">Apollodorus en Hyginus p. 63; [[Dionusios van Halikarnassos]], ''Antiquitates Romanae'' [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/1C*.html#62.2 1.62.2]</ref> Titonus word ook deur die meeste bronne aangedui as Laomedon se oudste wettige seun, en die meeste bronne laat [[Ganumedes (mitologie)|Ganumedes]] weg uit die lys van Laomedon se kinders, en dui hom eerder aan as sy oom. Laomedon se moontlike vroue was Placia, Strumo (of Rhoeo), Zeuxippe<ref>[[Skolion|Skolia]] oor [[Homeros]], ''[[Ilias]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134%3Abook%3D3%3Acard%3D225 3.250] soos aangehaal in Alkman, [https://www.theoi.com/Text/LyraGraeca1B.html fr. 105]: "[Seun van Laomedon] : Priamos se moeder, soos aangedui deur [[Porphyrius (filosoof)|Porphyrius]] in sy boek ''Oor die Name weggelaat deur Homeros'', was volgens die liriese digter Alkman ''Zeuxippè'', maar volgens [[Hellanikos van Lesbos|Hellanikos]] was dit ''Strymo''."</ref> of Leukippe<ref name=":1" />;<ref name="Pg">Apollodorus en Hyginus p. 63</ref> by eersgenoemde het hy Titonus verwek en by laasgenoemde Koning Priamos ({{lang|grc|«ὁ μὲν γὰρ Πρίαμος ἦν Λευκίππης, ὁ δὲ Τιθωνὸς Ῥοιοῦς ἢ Στρυμοῦς τῆς Σκαμάνδρου θυγατρὸς υἱός»}}: "Priamos was die seun van Leukippe, terwyl Titonus die seun was van Rhoeo of Strymo, die dogter van [[Skamander]]"<ref>[[Johannes Tzetzes|Tzetzes]] oor [[Lycophron van Chalcis|Lycophron]], [https://topostext.org/work/860#18 18] </ref>). Hy het ook 'n seun genaamd Bukolion gehad by die nimf Kalube, soos vertel deur [[Homeros]] in die ''[[Ilias]]''.<ref>Homeros, ''Ilias'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hom.+Il.+6.22&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0134 6.22]</ref> [[Dictys Cretensis]] het Thumoetes bygevoeg tot die lys van Laomedon se kinders.<ref>Dictys Cretensis, [https://topostext.org/work/152#4.22 4.22]</ref> == Mitologie == [[Lêer:Casa di Ottavio Quartione, Pompeya, Italia, 2016 04.jpg|duimnael|280px|[[Herakles]] op die punt om Laomedon te dood, detail van fresko uit die triklinium (eetkamer) van Octavius Quartio se huis by [[Pompeii]]]] === Magiese perde === Laomedon het verskeie perde wat van goddelike afkoms was besit. Zeus het dit aan [[Tros (mitologie)|Tros]] (Laomedon se grootvader) gegee as vergoeding vir die ontvoering van Tros se seun [[Ganumedes (mitologie)|Ganumedes]].<ref>Apollodorus en Hyginus bl. 34</ref> Anchises het in die geheim sy eie merries uit hierdie magiese perde geteel. Volgens een verhaal is Ganumedes ontvoer deur [[Zeus]], wat die uitsonderlike Deugde van die seun gesien het. Hy het vir Ganumedes na Berg [[Olimpus]] geneem, van waar die jong man na die Hemel opgevaar het. Tros was bedroef oor sy seun. Zeus het simpatie gehad met Tros en [[Hermes]] gestuur met twee perde wat so vinnig was dat hulle oor water kon hardloop. Hermes het Tros ook verseker dat Ganumedes onsterflik is en bekerhouer/skinker vir die gode sou wees, 'n posisie van onderskeiding. Laomedon self was die seun van [[Ganumedes (mitologie)|Ganumedes]]se broer Ilos, seun van Tros (Laomedon was dus Ganumedes se broerskind). === Toorn van die gode === Toe [[Poseidon]] en [[Apollo]] 'n sameswering aangegaan het om Zeus gevange te neem het die oppergod aanstoot geneem en hulle gestuur om koning Laomedon te dien as straf vir hul onheilspellende gedrag.<ref>[[Skolion|Skolia]] oor [[Homeros]], ''[[Ilias]]'' 21.444 en [[Johannes Tzetzes|Tzetzes]] oor [[Lycophron van Chalcis|Lycophron]], 34 ''(''soos gekonstateer in Apollodorus, 2.5.9. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc =Apollod.+2.5.9&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022 f.n 2])</ref><ref>Die samesweerdergode was Poseidon, [[Hera]], en [[Atena]]. Apollo word nie genoem in Homeros se ''Iliad'' nie[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hom._Il._1.399&lang=original 1.399 e.v.]</ref> In ander bronne sou die twee gode bloot Laomedon se moedswilligheid getoets het.<ref>Apollodorus, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+2.5.9&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022 2.5.9] </ref> Soos beveel deur Laomedon (wat lone vir die harde werk beloof het), het die twee gode, wat menslik vorms aangeneem het, onderneem om groot mure rondom die stad te bou. Toe hulle klaar was, het die koning egter geweier om die ooreenkoms na te kom. Apollo het uit wraak, voor die [[Trojaanse Oorlog]], 'n pestillensie na Troje gestuur, terwyl Poseidon 'n seemonster vrygelaat het wat, gedra deur 'n stormvloed, mense van die vlakte weggeruk het. Die orakels het voorspel dat Troje van die ramp verlos sou word indien Laomedon sy dogter Hesione aan die seemonster sou blootstel. Die koning het haar toe aan die rotse naby die see vasgemaak. Maar toevallig het Herakles, net nadat hy teen die Amasone geveg het en by Troje aangeland het, gesien hoe die meisie geoffer word. Die held het belowe om die prinses te red op voorwaarde dat hy van Laomedon se merries ter vergoeding sal ontvang. Toe Laomedon instem, het Herakles (saam met Oikles en Telamon) die monster doodgemaak en Hesione op die laaste oomblik gered. Toe Laomedon egter nie sy belofte nakom nie het die held gedreig het om oorlog teen Troje te maak.[[Lêer:Casa di Ottavio Quartione, Pompeya, Italia, 2016 05.jpg|duimnael|280px|''Die huwelik van Telamon en Hesione'', of ''Hesione se vaarwel aan haar broer'' [[Priamos]], onder die oë van [[Herakles]] en Telamon regs, detail van 'n fresko uit die triclinium (eetkamer) van Octavius Quartio se huis by [[Pompeii]]]] === Die beleg van Herakles === Na sy diens het Herakles 'n leër van edele vrywilligers bymekaar gebring en na [[Troje|Ilium]] gevaar met 'n vloot van agtien skepe met vyftig roeispane elk. Nadat hy die hawe by Ilium bereik het, het hy die bewaking van die skepe aan Oicles oorgelaat en saam met die res van die leër die stad aangeval. Intussen het Laomedon met 'n menigte teen die skepe opgeruk en Oicles in die geveg gedood. Maar toe hy deur die troepe van Herakles afgeweer is, is Laomedon beleër. Telamon het eerste deur die muur gebreek en die stad binnegegaan, en ná hom Herakles. Toe die seun van Zeus die stad ingeneem het, het hy Laomedon en sy seuns gedood (met die uitsondering van Podarkes). Herakles het Hesione as oorlogsbuit aan Telamon toegeken (by wie Telamon 'n seun gehad het genaamd Teucer<ref>Apollodorus en Hyginus pp. 38–39</ref>) en haar toegelaat om die gevangenes saam te neem wat sy sou benodig. Toe Hesione Podarkes gekies het, het Herakles gesê dat haar broer eers 'n slaaf moet wees en dan deur haar losgekoop moet word. Toe die prins verkoop word, het Hesione dus die goue sluier van haar kop afgehaal en dit as losprys gegee; daarom is Podarkes van toe af Priamos (van ''priamai'' 'om te koop') genoem. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == *Apollodorus en Hyginus (2007) ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology''. Vertaler, R. Scott Smith en Stephen Trzaskoma. Indianapolis: Hackett-uitgewers. {{ISBN|1603843272}}. *[[Bibliotheca|Apollodorus]], ''Die Biblioteek'', met 'n Engelse vertaling deur Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes, Cambridge, MA, [[Harvard-universiteit]] drukkers; Londen, William Heinemann Bpk. 1921. {{ISBN|0-674-99135-4}}. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0022 Aanlyn weergawe beskikbaar by die Perseus digitale biblioteek.] [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0021 Griekse teks beskikbaar by dieselfde webwerf]. *[[Konon (mitograaf)|Konon]]'', Vyftig Verhale, oorgelewer as een-paragraaf opsommings in die Bibliotheca (Biblioteek) van Fotios, Patriarg van Konstantinopel'', vertaal uit die Grieks deur Brady Kiesling. [https://topostext.org/work/489 Aanlyn weergawe beskikbaar by die Topos teksprojek.] *[[Dictys Cretensis]]'', uit die Trojaanse Oorlog.'' ''Die Kronieke van Dictys van Kreta en [[Dares die Frigiër]]'', vertaal deur Richard McIlwaine Frazer, Jnr. (1931-). Indiana-universiteit drukkers. 1966. [https://topostext.org/work/152 Aanlyn weergawe beskikbaar by die Topos teksprojek.] *[[Dionusios van Halikarnassos]], ''Romeinse Oudhede.'' Engelse vertaling deur Earnest Cary in die Loeb klassieke biblioteek, 7 volumes. Harvard-universiteit drukkers, 1937–1950. [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/home.html Aanlyn Aanlyn weergawe beskikbaar by Bill Thayer se webtuiste] *Dionusios van Halikarnassos, ''Antiquitatum Romanarum quae supersunt'', ''Vol I-IV''. . Karl Jacoby. In Aedibus B.G. Teubneri. Leipzig. 1885. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0572 Griekse teks beskikbaar by die Perseus digital biblioteek]. *[[Homeros]], ''[[Ilias|Die Ilias]]'', Afrikaanse vertaling deur Johannes Petrus Jansen van Rensburg, 1952 *Homeros, ''[[Ilias|Die Ilias]]'', Engelse vertaling deur A.T. Murray, Ph.D. in twee volumes. Cambridge, MA., Harvard-universiteit drukkers; Londen, William Heinemann, Bpk. 1924. {{ISBN|978-0674995796|}}. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0134 Aanlyn weergawe beskikbaar by die Perseus digitale biblioteek.] *Homeros, ''Homeri Opera'' in vyf volumes. Oxford, [[Oxford University Press|Oxford-universiteit drukkers]]. 1920. {{ISBN|978-0198145318|}}. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0133 Griekse teks beskikbaar by die Perseus digitale biblioteek]. {{Commons category|Laomedon}} {{Normdata}} [[Kategorie:Griekse mitologie]] b1ibnco01tqdcrcm3c8jaciwd9w46it 0 414903 2895870 2671000 2026-04-21T14:37:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895870 wikitext text/x-wiki '''Landolf van Milaan''' ({{lang-it|Landolfo di Milano}}, [[Latyn]]: Landulfus Mediolanensis) was 'n geskiedkundige van [[Milaan]] uit die laat-elfde eeu. Sy werk, ''Historiae Mediolanensis'', bevat egter 'n deel wat onnoukeurig en suiwer versinsel en bedenksel is, sowel as growwe onakkuraathede.<ref>Chris Wickham, ''Lawyers Time'' p. 62, in ''Studies in Medieval History Presented to R. H. C. Davis'' (1985).</ref> Hy staan bekend as '''Landolf Senior''' ten einde hom te onderskei van die nie-verwante kroniekeskrywer van Milaan, Landolf Junior.<ref>Christopher Kleinhenz, ''Medieval Italy: An Encyclopedia'' (2004), p. 216.</ref> Hy was 'n getroude priester<ref>Constance H. Berman, ''Medieval Religion: New Approaches'' (2005) p. 145.</ref> en opponent van die [[Gregoriaanse hervorming]] en die plaaslike ''Pataria''.<ref>Die pataria was 'n elfde-eeuse Katolieke beweging van Milaan en omstreke in Noord-Italië. Hulle was daarop gemik om die kerk en priesterlike regering binne die stad en omstreke te hervorm, ter ondersteuning van pouslike sanksies teen simonie (die koop of verkoop van kerklike voorregte, soos byvoorbeeld kwytskelding) en huwelike onder priesters. Diegene wat by die beweging betrokke was is ''patarini'' (enkelvoud ''patarino''), ''patarines'' of ''patarenes'' genoem, 'n woord wat dalk deur hul opponente gekies is, en waarvan die etimologie onseker is. Daar word algemeen aanvaar dat die beweging, wat verband hou met stedelike onrus in die stad Milaan, in 1057 tot stand gekom het en 1075 beëindig is. Die naam Patarenes is ook gebruik vir die onverbonde vroeëre ''Bogomils'' en die latere Albigensiërs of Katare, wat in kontras daarmee anti-pouslik en nie-Katoliek was. Hulle is tot 'n kettersekte verklaar. Hulle word deur sommige as 'n voorloper van die Protestantse Hervorming beskou, maar sommige bronne slaag nie daarin om hierdie verskillende groepe te onderskei nie.</ref> Hy het na Frankryk gereis om te studeer: na [[Orléans]] in 1103, na [[Parys]] onder Willem van Champeaux in 1107-7 en na Laon.<ref>Richard William Southern, ''Scholastic Humanism and the Unification of Europe'' I (1995), p. 268.</ref> Sy kroniek begin in 374 en eindig in 1083. Daar bestaan 'n volledige vertaling daarvan in Italiaans deur Alessandro Visconti. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *Alessandro Visconti, ''La cronaca Milanese di Landolfo seniore sec. XI'' (Milaan, 1928) *Details oor Landolf se Historia (in Duits) https://www.geschichtsquellen.de/werk/3258 *[https://www.dmgh.de/mgh_ss_8/index.htm#page/32/ Edition in the MGH] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Landolf van Milaan}} [[Kategorie:Italiaanse historici]] 6emiza7nj8gos593qro4zwarbxzjjy4 0 415573 2896088 2673505 2026-04-22T05:26:44Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896088 wikitext text/x-wiki '''Apollodorus Skiagraphos''' ({{lang-el|Ἀπολλόδωρος ὁ σκιαγράφος}}) was 'n invloedryke [[Antieke Griekeland|Antieke Griekse]] [[skilder]] uit die 5de eeu v.C. wie se werk nou verlore is. Apollodorus het 'n tegniek nagelaat wat bekendstaan as ''skiagraphia'', 'n manier waarop skaduwees maklik voortgebring kan word. Dit het nie slegs die werk van sy tydgenote beïnvloed nie, maar ook dié van latere generasies. Hierdie skadu-tegniek maak gebruik van beraamde areas om die illusie van beide skadu en volume te skep. == Lewe en prestasies == Min is bekend oor die werklike lewe van Apollodorus, hoewel hy vermeld word deur vername historici soos [[Plutarchus]] en [[Plinius die ouere]]. Dit is opgeteken dat Apollodorus in omstreeks 480 v.C. aktief was; sy geboorte- en sterfdatums word egter nie in enige bestaande geskiedkundige werke of fragmente van werke vermeld nie.<ref name="answers.com">“Apollodorus.” The Columbia Electronic Encyclopedia, sesde uitgawe. Drukpers van Columbia-universiteit, 2003. Answers.com 26 Nov. 2008. http://www.answers.com/topic/apollodorus-painter.</ref> Hy is verskillende name gegee deur die wat oor hom geskryf het. Vir Plinius was hy die groot skilder Apollodorus van Athene; daarom kan aanvaar word dat hy in die [[polis]] van [[Athene]] gewoon en gewerk het.<ref name="Plinius 1857">Plinius. ''Plinius se natuurlike geskiedenis.''. Vertalers, John Bostock en Henry T. Riley. H.G. Bohn, 1857. 250.</ref> Maar vir Plutarchus en Hesychius was hy bekend as Apollodorus Skiagraphos, "die skadu-skilder, vernoem na sy grootste nalatenskap. Nie een van sy skilderye bestaan meer nie; byna alle oudgriekse skilderye is deur verwering vernietig. Die elegansie en skoonheid van oudgriekse kuns kan hoofsaaklik vandag gesien word in die Masedoniese grafte met hul ryk artistieke versiering, in werke soos die [[Derveni Krater]], in die beeldhouwerke en motiewe wat later deur die [[Antieke Rome|Romeine]] gekopieer is, en in argitektoniese ruïnes. Die onderwerpe van sommige van die skilderye is egter deur 'n hele aantal antieke Griekse historici opgeteken. Plinius die ouere het twee skilderye, ''Biddende Priester'' en ''[[Ajax (seun van Oileus)|Ajax]] Gebrand deur Weerlig'' opgeteken, wat in die antieke Griekse stad [[Pergamon]] gehuisves is in wat vandag moderne [[Turkye]] is. Ander historici van Antieke Griekeland het die skildery ''[[Odusseus]] met 'n Mus'' aangehaal en ook ''Heracleidae'', 'n skildery wat na die afstammelinge van [[Hercules]] verwys. Een van sy skilderye was blykbaar getitel ''[[Alkmene]] en die dogters van Hercules smekend by die Atheners''.<ref name="answers.com" /> Soos gesien kan word uit die titels van die skilderye, is dit waarskynlik dat die meerderheid van sy werke soortgelyk was aan die ander kunstenaars van die tydperk, deurdat hul onderwerp meestal gebaseer was op die [[Griekse mitologie|Griekse gode en godinne]] of ander bekende Griekse burgers uit historiese [[epos|epiese gedigte]] wat vir geslagte mondeling oorgedra is. Die onderwerpe van sy skilderye was dalk verbeeldingloos en algemeen gedurende die tydperk; maar dit was sy vernuftige tegniek wat hom so 'n bekende skilder gemaak het. Een van die belangrikste artistieke tegnieke wat Apollodorus ontwikkel het word ''skiagraphia'' genoem, vandaar die titel “die skadu skilder”. Die historikus Plutarchus het 'n inskripsie bo een van Apollodorus se skilderye aangeteken wat lui: “’Dis nie moeilik om my te verwyt nie; Maar laat dié wat my blameer, my vooruitgaan.”<ref>Plutarchus. Plutarchus se sedes. Vertalers, Verskeie. Red. William W. Goodwin. Vol. 5. Boston: Little, Brown, en Kie, 1878. <https://archive.org/details/plutarchsessaysm05plutiala>.</ref> Met ander woorde, “Jy kan [skiagraphia] makliker kritiseer as wat jy dit kan nadoen ”.<ref name="answers.com" /> Die tipe skakering wat deur Apollodorus toegepas is is hoogs gesofistikeerd; selfs vandag nog vind kunstenaars dit moeilik om skiagrafie te bemeester. Apollodorus het 'n ingewikkelde manier van "die verdikking van binnekontoerlyne sowel as die vermenging van ligte en donker kleure" gebruik om 'n vorm van perspektief te toon.<ref name="answers.com" /> Alhoewel dit die gebruik van perspektief in die antieke Griekse wêreld uitgebrei het, was ''skiagraphia'' die doeltreffendste in die uitbeelding van stilstaande voorwerpe soos drapering, vrugte of gesigte; maar dit was oneffektief by die skilder van 'n liggaam in beweging of 'n ruimtelike opset waarvoor perspektief gewoonlik gebruik word. Nog een van Apollodorus se grootste prestasies het nie te doen gehad met sy werklike styl of tegniek nie, maar eerder met die medium wat hy gekies het. Apollodorus kon heel moontlik een van die eerste bekende kunstenaars gewees het wat op 'n esel geskilder het, in teenstelling met 'n muur wat in daardie tyd algemeen gebruik is.<ref>Pollitt, Jerome Jordan. The Art of Ancient Greece : Sources and Documents. New York: Cambridge UP, 1990. 146-47.</ref> == Effek op tydgenote == Alhoewel daar nie veel oor sy lewe bekend is nie, kon historici deur sy tydgenote verskeie feite vasstel oor Apollodorus en sy werk. Zeuxis van [[Heraclea Lucania|Heraclea]] was volgens Plinius een van Apollodorus se mededingers. Zeuxis is in die kunste onderrig deur Demophilus van Himera en Neseus van Thasos. Op 'n stadium het Apollodorus Zeuxis selfs daarvan beskuldig dat hy kunstegnieke van andere gesteel het, wat heel moontlik waar kon wees omdat Zeuxis ook betrokke was by die uitbreiding en ontwikkeling van Apollodorus se ''skiagraphia''-tegniek. Daar word gesê dat Zeuxis verskeie innovasies in verband met ''skiagraphia'' gemaak het deur “aksente by skakering te voeg en kleure wat subtiel van mekaar verskil te gebruik.”<ref name="Arafat, Karim 2008">Arafat, Karim. "Zeuxis." The Oxford Companion to Western Art. 2008. 14 Mei 2006. Oxford Art Online. Lucas Library, Atherton. 26 Nov. 2008. Keyword: https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780198662037.001.0001/acref-9780198662037-e-2817.</ref> Zeuxis was nie die enigste skilder wat Apollodorus se skeppende tegniek vir sy eie doeleindes aangepas het nie. 'n Ander skilder genaamd Parrhasius van [[Ephesus]], 'n mededinger van Zeuxis, het ook daartoe bygedra om ''skiagraphia'' uit te brei. Hy het dit na bewering in 'n kompetisie teen Zeuxis gebruik en gewen omdat die gordyn wat Parrhasius geverf het so eg gelyk het dat Zeuxis dit probeer terugtrek het. Terwyl Zeuxis die tegniek van lig en skadu in ''skiagraphia'' ondersoek het, het Parrhasius met die kontoerlyne gewerk wat daartoe bygedrae het om diepte op 'n ruimtelike wyse uit te druk.<ref>Robertson, Martin. A Shorter History of Greek Art. New York: Cambridge UP, 1981. 147.</ref> Nie net was ''skiagraphia'' prominent in Athene nie, maar die invloed daarvan het ook buite Athene se grense uitgebrei tot in die grafskilderye van [[Vergina]], [[Aineia]], en Lefkadia in die noorde van [[Griekeland]] en selfs tot in [[Kazanlak|Seuthopolis]], in wat vandag moderne [[Bulgarye]] is. Alhoewel skaars, het sommige van die graffresko's in Seuthopolis slegs 'n beperkte reeks kleure gebruik; ander in Vergina en Aineia het egter ses of meer kleure gebruik om die omvang van die transformasie van Apollodorus se ''skiagraphia'' verder te demonstreer.<ref name="Arafat, Karim 2008" /> ''Skiagraphia'' het voortgegaan om te groei en ontwikkel tot die [[Renaissance|Italiaanse Renaissance]], toe dit 'n nuwe naam gegee is: chiaroscuro. == Effek op die ontwikkeling van chiaroscuro == Apollodorus se ontwikkeling van ''skiagraphia'' was slegs die begin van die geleidelike ontwikkeling van chiaroscuro. In Italiaans beteken ''chiaro'' lig en ''scuro'' beteken donker. Die twee simboliseer dus saam die kombinasie en verspreiding van lig en donker in een om 'n meer lewensgetroue beeld te skep. Chiaroscuro word nie meer bloot gebruik vir skilderye van stilstaande voorwerpe op doek nie, maar word in alle soorte kuns gebruik, selfs [[beeldhouwerk]], freskoes en houtsneewerk. Chiaroscuro word gebruik om volume en reliëf te produseer, om die voorwerpe in 'n skildery te verenig, of om hulle van mekaar te onderskei. Die eenvoudige skepping van ''skiagraphia'' het gelei tot die ontwikkeling van uiteenlopende tegnieke wat voortgegaan het om vanaf die tye van antieke Griekeland tot die Gotiese tye gebruik te word, en daarna het dit sy hoogtepunt bereik in die Italiaanse Renaissance in die 14de eeu. Dit is selfs vandag nog belangrik vir kunstenaars.<ref name="Bell, Janis C 2006">Bell, Janis C. "[https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001 /oao-9781884446054-e-7000016397?rskey=R9q1CX Chiaroscuro]." Grove Art Online. Oxford: Oxford UP, 2006. 25 Feb. 2007. Oxford Art Online. Lucas Library, Atherton. 26 Nov. 2008.</ref> In die 15de eeu is chiaroscuro deur [[Cennino Cennini]], 'n beroemde Italiaanse skilder, beskryf. Hy het gesê dat die idee van die onmerkbare oorgang tussen lig en donker (skiagraphia) gekombineer is met Middeleeuse tegnieke bekend as ''incidendo'' en ''matizando'', om "lae van wit, bruin of swart in lineêre patrone oor 'n eenvormige [[kleur]]” te bewerkstellig, wat reliëf en volume aandui om chiaroscuro daar te stel.<ref name="Bell, Janis C 2006" /> ''Incidendo'' en ''matizando'' is voorheen deur monnike gebruik in die illustrasie van godsdienstige manuskripte. Die toevoeging van hierdie twee tegnieke tot ''skiagraphia'' was instrumenteel in die evolusie van chiaroscuro. Giotto, 'n Florentynse skilder, en [[Cimabue]], Giotto se meester, het chiaroscuro ook in hul laat [[Gotiese kuns|Gotiese skildery]] gebruik deur groot hoeveelhede wit in die skilderproses te gebruik, wat 'n maklike oorgang tussen kleurskakerings geskep het. Kunstenaars soos Master Honore, 'n [[Frankryk|Franse]] manuskripskilder, en Pietro, 'n skilder en mosaïekontwerper wat aktief was in die [[Middeleeue]], het fresko's en [[mosaïek]]e van onder af gemodelleer met swart en wit spasie om helderheid in hul werke te skep.<ref name="Bell, Janis C 2006" /> Apollodorus se meesterskepping het uiteindelik na jare se evolusie verander in iets wat, hoewel dit steeds na die oorspronklike gelyk het en dieselfde doel gedien het, nuut en heeltemal noodsaaklik was om groot kunswerke te skep. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * “Apollodorus.” The Columbia Electronic Encyclopedia, Sixth Edition. Columbia University Press., 2003. Answers.com 26 Nov. 2008. http://www.answers.com/topic/apollodorus- painter. * Arafat, Karim. "Zeuxis." The Oxford Companion to Western Art. 2008. 14 Mei 2006. Oxford Art Online. Lucas Library, Atherton. 26 Nov. 2008. Keyword:http://oxfordartonline.comsubscriber/article/opr{{dooie skakel|date=Januarie 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=ja }}. * Bell, Janis C. "[https://www.oxfordartonline.com/groveart/view/10.1093/gao/9781884446054.001.0001/oao-9781884446054-e-7000016397?rskey=R9q1CX Chiaroscuro]". Grove Art Online. Oxford: Oxford UP, 2006. 25 Feb. 2007. Oxford Art Online. Lucas Library, Atherton. 26 Nov. 2008. * [[Plinius die ouere]]. Plinius se natuurlike geskiedenis. Vertalers John Bostcock en Henry T. Riley. H.G. Bohn, 1857. * Pollitt, Jerome J. The Art of Ancient Greece : Sources and Documents. New York: Cambridge UP, 1990. * Robertson, Martin. A Shorter History of Greek Art. New York: Cambridge UP, 1981. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Apollodorus}} [[Kategorie:Griekse skilders]] 50kihrdda4y5422wpfqp7zma8giklay 0 415979 2896069 2675661 2026-04-22T05:18:46Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896069 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Scipio-tomb.jpg|duimnael|300px|Die [[graf|graftombe]] van Lucius Cornelius Scipio Barbatus, opgerig in omstreeks 150 v.C. Dit bevat 'n ''[[Elogium (letterkundige genre)|elogium]]'' in [[Saturniese vers]] in die Oulatyn.]] '''Lucius Cornelius Scipio Barbatus''' (omstreeks 337 v.C. - 270 v.C.) was een van twee [[Konsul (Rome)|Romeinse konsuls]] in 298 v.C. Hy het die [[Romeinse Republiek|Romeinse]] leër aangevoer tot 'n oorwinning oor die [[Etruskers]] naby Volterra. Hy was 'n lid van die adellike Romeinse familie van die Scipione, en was die vader van [[Lucius Cornelius Scipio (konsul 259 v.C.)|Lucius Cornelius Scipio]] en Gnaeus Cornelius Scipio Asina en oupagrootjie van [[Scipio Africanus]]. == Generaal van die derde Samnitiese oorlog == Barbatus het voorrang gekry as 'n [[Patrisiër]]offisier van die [[Romeinse Republiek]] gedurende die deurslaggewende tydperk van die Derde Samnitiese Oorlog, toe Rome uiteindelik 'n koalisie van hul bure verslaan het: die [[Etruskers]], die [[Umbries|Umbriërs]], die [[Samniete]] en hul bondgenote, die [[Gallië]]rs. Die oorwinning het Rome se leierskap en soewereiniteit oor die grootste deel van [[Italië]] uitgebrei. === Slag van Volterrae, 298 v.C. === Voor 298 v.C. het daar reeds oorlog tussen Rome en [[Etrurië]] uitgebreek toe die [[Etruskers]] besluit het om Rome binne te val saam met 'n paar Galliese bondgenote. Die beplande aanval was 'n skending van 'n voormalige verdrag met Rome. Die [[Gallië]]rs het die Etruskers egter verloën, en die Etruskers het derhalwe te staan gekom voor 'n Romeinse leër onder [[Romeinse konsul|konsul]] [[Titus Manlius Torquatus (konsul 299 v.C.)|Titus Manlius]], wat egter dood is nadat hy van sy [[perd]] afgeval het tydens 'n vertoning van ruiterkuns. Tydens die verkiesing wat plaasgevind het om hom te vervang, is [[Marcus Valerius Corvus]] as konsul verkies. Hy het by die leër in Etrurië aangesluit en die land begin vernietig in 'n onsuksesvolle poging om die Etruskers tot die stryd uit te lok. In 298 v.C. het [[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius]] gevolg deur Publius Sulpicius om onbekende redes [[Interrex|interreges]] geword. Sulpicius het 'n verkiesing gehou waartydens Barbatus en Gnaeus Fulvius Maximus Centumatus as konsuls gekies is. Die [[Lucani]] het voor die Senaat verskyn en betoog dat die [[Samniete]] besig was om hul land te verwoes en gevra vir die beskerming van Rome in ruil vir 'n verdrag en gyselaars. Die Senaat het na 'n paar oomblikke se beraadslaging ingestem en herouteurs uitgestuur om die Samniete te beveel om te onttrek. Toe hulle die Samnitiese leër ontmoet, is hulle meegedeel dat indien hulle in [[Samnium]] sou praat, hulle nie lewend daarvandaan sou vertrek nie; gevolglik het die Senaat oorlog teen Samnium verklaar. In 'n lootjie oor welke konsul watter oorlog sou voer, het Barbatus bevel oor die leër in Etrurië gekry, terwyl Centumatus die aanvanklike veldtog in die Derde Samnitiese Oorlog sou voer. Die Etruskers het onmiddellik voor [[Volterra]] aangeval. 'n Dag-lange geveg het geen oorwinning gebring nie, maar in die nag het die Etruskers na hul versterkte stede teruggetrek en hul kamp en toerusting aan die Romeine oorgelaat. Barbatus het sy leër laat kamp opslaan by die Etruskiese grens en 'n lig-gewapende mag in die verwoesting van die platteland ingelei.<ref>{{cite book|author=Livius|title=Geskiedenis van Rome|url=https://archive.org/details/historyrome32livygoog|chapter=Boek X, Afdeling 10-12|year=1853 }}</ref> === Slag van Tifernum, 297 v.C. === In die volgende jaar het die Etruskers om vrede gevra. Die nuutverkose konsuls vir 297 v.C., [[Quintus Fabius Maximus Rullianus|Fabius Rullianus]] en [[Publius Decius Mus (konsul 312 v.C.)|Decius Mus]] het beide leërs teen Samnium gelei, Barbatus was luitenant-generaal (legatus) onder Maximus. Terwyl hulle na Samnium gevorder het en die land verwoes het, het die Samniete gehoop om hulle in 'n hinderlaag in 'n vallei by Tifernum (Samniticum) te vang. Van die drie nedersettings in antieke Italië wat bekend was as ''Tifernum'', was twee in [[Umbrië]], terwyl die derde, van wie die ligging nie presies bekend is nie, vermoedelik geleë was by die bron van die Tifernum-rivier ([[Biferno]]) aan die voet van die berg Tifernus ([[Matese]]-berg), 'n Samnitiese vesting.<ref>{{cite book|title=A Geographical and Historical Description of Ancient Italy: With a Map and a Plan of Rome|first=John Anthony|last=Cramer|publisher=Clarendon Press|year=1826|page=231|url=https://books.google.com/books?id=QskoAAAAYAAJ}}</ref> Die Samniete het 'n mag daar gestasioneer om die Romeine te lok, maar hul hoofmag in die heuwels agter weggesteek. Fabius het egter deur die foefie gesien en sy leër in vierhoekige formasie voor die "wegkruipplek" van die Samniete gemonster, wat toe uitgeloop het op 'n konvensionele geveg. Fabius was nie in staat daartoe om 'n oorwinning te behaal nie, en het die spiesregiment van die Eerste Legioen aan die linie onttrek en hulle onder bevel van Barbatus om die vyandelike flank gestuur tot in die heuwels agter, waarvandaan laasgenoemde vroeër afgesak het. Hulle is beveel om 'n aanval van agter te koördineer met 'n besonder kragtige ruiteraanval na die voorkant van die Samnitiese linie. Die plan het heeltemal skeefgeloop: die aanval het te gou gekom en is afgeweer. 'n Hewige teenaanval het die Romeinse linie begin breek, toe Barbatus en sy manne op die heuwels verskyn het, en verkeerdelik gedink is dat hulle die tweede Romeinse leër onder Mus was, wat 'n ramp vir die Samniete sou wees indien dit waar was. Hulle het inderhaas die veld verlaat en 23 wimpels en 3400 gesneuweldes agtergelaat, terwyl 830 manne gevange geneem is. Publius Decius Mus was trouens ver hiervandaan geleë in die suide van Samnium.<ref>{{cite book|title=Geskiedenis van Rome|url=https://archive.org/details/historyrome10livygoog|author=Livius|chapter= Boek X, Afdeling 14|year=1823 |publisher=Bl. A. Mesier }}</ref> === Veldtogte onder Claudius en Flamma, 296 v.C. === Nadat hulle die Samnitiese leër verdryf het, het albei konsuls voortgegaan met die sistematiese inkorting van Samnium oor 'n tydperk van vyf maande tot die volgende verkiesing. Mus het deur die land gereis en veldtogte vanuit 45 kampe agtereenvolgens uitgevoer, terwyl Maximus 86 gebruik het.<ref>{{cite book|author=Livius|title=Geskiedenis van Rome|url=https://archive.org/details/historyrome31livygoog|chapter= Boek X, Afdeling 15|jaar=1859 |publisher=New York, Derby & Jackson }}</ref> Na verkiesings het die nuwe konsuls hulle beveel om die oorlog in Samnium vir ses maande voort te sit, elk met die rang van prokonsul. Die Samnitiese leër onder Gellius Egnatius, wat nie in Samnium kon aanbly nie, het sy dienste aan Etrurië aangebied; onder Egnatius se leierskap is die [[Umbrië]]rs ingebring en Galliese [[Huursoldaat|huursoldate]] is gehuur. Egnatius het 'n vergadering van al die hoofmanne in Etrurië belê en verklaar dat oorlogvoering, staande op jou voete, beter is as om op jou knieë te leef in diensbaarheid, en sy voorneme aangekondig om Rome aan te val. Die Etruskers het ingestem. Met die ontvangs van inligting oor die nuwe gevaarlike omstandighede het die Senaat [[Appius Claudius Caecus|Appius Claudius]] na Etrurië gestuur in bevel van die Eerste en Vierde Legioene en 12 000 geallieerde troepe. Verskeie onbesliste gevegte is baklei. Die tweede konsul vir 296, [[Lucius Volumnius Flamma Violens|Lucius Volumnius]], het die twee prokonsuls bygestaan in die vernietiging van Samnium, toe die [[Lucani]] oorgeloop het. Hulle is beïnvloed deur 'n beroep van die gewone mense van Samnium. Flamma het beweer dat hy 'n brief van Claudius ontvang het waarin hy vir militêre bystand gevra het, 'n eis wat later deur Claudius ontken is. Hy het Maximus (vermoedelik steeds saam met Barbatus) gestuur om bystand te verleen met die vernietiging van Lucania, en na Etrurië vertrek. Claudius was nie bly om hom te sien nie, en het hom beveel om te vertrek, waarop die offisiere van sy eie leër vergader het om aan te dring dat hy aangehou word. Die manne se uitroepe tydens die stemmery was van so 'n omvang dat dit die nabygeleë vyandelike kamp ontstel het, en hulle ternouernood gereed gemaak het vir 'n geveg. Die Romeine het dadelik uitgegaan om te veg, en Claudius moes toegee aan die eise van die offisiere om Flamma in die kamp te hou. Die Romeine se aanval saam met Claudius was genadeloos en fel. Claudius het blykbaar self in die voorste geledere saam met die manne geveg wat voortdurend die oorlogsgodin [[Bellona (godin)|Bellona]] met hande opgehef na die hemel aangeroep het. Hulle het die gekombineerde vyandelike mag uit hul kamp verdryf, met 7300 sterftes en 2120 gevangenes wat geneem is.<ref>{{cite book|author=Livius|title=Geskiedenis van Rome|url=https://archive.org/details/historyrome31livygoog|chapter =Boek X, Afdelings 16-19|year=1859 |publisher=New York, Derby & Jackson }} Livius het egter nie 'n naam vir die geveg gegee of die ligging daarvan binne Etrurië genoem nie.</ref> Intussen kon die verminderde magte van Maximus en Mus nie daarin slaag om die Samniete te bedwing nie, wat 'n verdere leër op die been gebring het waarmee hulle [[Kampanië]] binnegeval en geplunder het. Flamma kon slegs met 'n gedwonge mars daarin slaag om die gevegsterrein betyds te bereik, en het verneem dat die Samnitiese leër by die Volturnus-rivier kamp opgeslaan het op pad terug na Samnium. In die Slag van die Volturnus van 296 v.C. het Flamma se leër in 'n hinderlaag buite die hekke van die Samnitiese kamp gewag. Flamma het die vorige aand inheemse spioene ingestuur, wat vasgestel het dat die Samniete 'n dagbreekmars sou maak. Teen dagbreek het Flamma 'n deel van die Samnitiese leër toegelaat om uit te marsjeer, wat hul magte verdeel het, voordat hy 'n aanval geloods het wat so 'n [[momentum]] gehad het dat daar binnekort binne-in die kamp geveg is. 7400 Romeinse gevangenes wat voorheen deur die Samniete geneem is, het hulself bevry en aan die geveg deelgeneem. Aan die einde van die dag het die Romeine 6 000 man gedood, 2 500 gevangenes geneem, insluitend vier militêre tribune en die bevelvoerder, Statius Minacius, en 30 wimpels geneem. Hulle het die Samnitiese buit aan eisers herverdeel en die onopgeëiste eiendom aan die soldate gegee. Samnitiese hoop in die suide is verydel. Nuus is egter in Rome ontvang dat Gellius Egnatius nog 'n leër in die noorde opgerig het wat uit Samniete, Etruskers, Umbriërs en Galliërs bestaan het. Die Senaat het in 'n bui van wanhoop voorberei om die laaste van die Romeinse magte te mobiliseer. Hulle het die oproep van alle mans beveel, insluitend adolessente, bejaardes en die seuns van bevryde mans. Vir die eerste keer is daar gedebatteer oor die permanente ontvolking van Samnium ('n maatreël wat nooit uitgevoer is nie). === Die keerpunt, 295 v.C. === Die verkiesings van 295 v.C. was nou om die draai. Flamma is teruggeroep om dit te bestuur. Maximus en Mus is verkies, met Appius Claudius in die amp van [[praetor]]. Maximus het aangedring op die bevelskap in Etrurië sonder 'n loslootjie, wat die gebruiklike manier was om pligte aan konsuls te verdeel, en na 'n intense openbare debat het die Senaat sy versoek toegestaan. Hy het voortgegaan na Etrurië en Claudius van sy bevel onthef en hom huis toe gestuur op grond daarvan dat hy 'n treurniet was wat sy manskappe toegelaat het om in die kamp leeg te lê, sonder om patrollies te loop en opleiding te doen. Danksy Claudius is Maximus gou teruggeroep om verantwoording te doen oor sy Etruriese veldtog en enige verdere bevele te ontvang. Op hierdie punt verskyn Barbatus skielik weer, wat aandui dat hy heeltyd onder Maximus se bevel was. Maximus het Barbatus aangewys as propraetor van die Tweede Legioen wat tydelik by [[Clusium]] gestasioneer was. Hierna het hy na Rome vertrek. == Patrisiese sensor== Barbatus was ten tyde van sy dood die patrisiese sensor van 280 v.C. Sy sensoraat is noemenswaardig omdat dit die eerste een is waarvan daar 'n geloofwaardige rekord bestaan, alhoewel die posisie teen daardie tyd baie oud was. == Sarkofaag en grafskrif == Die Sarkofaag van Lucius Cornelius Scipio Barbatus is ontdek in die graftombe van die Scipione (dit is die enigste bestaande een in die graftombe). Dit is tans in die [[Vatikaanse Museums]]. Sy epitaaf het bewaar gebly en is geskryf in oulatyn in [[Saturniese vers]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == *{{cite book|title=A Manual of Latin Prosody|first=William|last=Ramsay|edition=2|publisher=Richard Griffin and Company|year=1859|location=Londen en Glasgow|url=https://books.google.com/books?id=tnAqAAAAYAAJ}} == Eksterne skakels == *[https://www.flickr.com/photos/senvara/4288376612/ In die moderne era is die Barbatus graftombe al verskeie kere nagedoen. Hier is die tombe van die VSA se Posmeester-generaal Henry Payne, omstreeks 1905, in ''Forest Home Cemetery'', Milwaukee] {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[Marcus Fulvius Paetinus]]|before2=[[Titus Manlius Torquatus (konsul 299 v.C.)|Titus Manlius Torquatus]]|before3=[[Marcus Valerius Corvus]]}} {{s-ttl|title=[[Konsul (Rome)|Konsul van die Romeinse Republiek]]|years=298 v.C.<br />''met [[Gnaeus Fulvius Maximus Centumalus]]''}} {{s-aft|after=[[Quintus Fabius Maximus Rullianus]]|after2=[[Publius Decius Mus (konsul 312 v.C.)|Publius Decius Mus]]}} {{s-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Cornelius Scipio Barbatus, Lucius}} [[Kategorie:Geboortes in die 330's v.C.]] [[Kategorie:Sterftes in 270 v.C.]] [[Kategorie:Romeinse Republiek]] spy59nw9ni7qwqu8anbdyw4a7e8i1vb 0 416567 2895864 2840003 2026-04-21T14:34:22Z Aliwal2012 39067 /* Kabinetsministers */ Willie Aucamp 2895864 wikitext text/x-wiki {| class=toccolours align="right" width="200px" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom: 2px solid #999; margin: 0 0 1em 1em; text-align: center;" | style="background:none" | {| width="100%" cellspacing="0" | style="background:none" | '''[[Kabinet van Suid-Afrika]]'''<br />[[Lêer:Flag of South Africa.svg|70px]] |} |- | style="border-top: 1px solid #999" | {{Teksgrootte|120%|'''Derde kabinet van Cyril Ramaphosa'''}}<br /><br />[[Lêer:Cyril Ramaphosa e Michel Temer 2 (cropped).jpg|80px|Cyril Ramaphosa]] |- | style="border-top: 1px solid #999" | '''President (party)''':<br />[[Cyril Ramaphosa]] ([[ANC]]) |- | style="border-top: 1px solid #999" | '''Periode''':<br />1 Julie 2024 – tans<br />[[Republiek van Suid-Afrika]] |} Die '''Derde Kabinet van [[Cyril Ramaphosa]]''' is kort na die verkiesing van Ramaphosa tot 'n tweede volle termyn as [[President van Suid-Afrika|President]] van [[Suid-Afrika]] na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] saamgestel. Sy party, die [[African National Congress]] (ANC), het sy volstrekte meerderheid in die parlementêre verkiesing verloor en is tot 'n pluraliteit in die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] verminder. Ná die verkiesing het die partye onderhandel oor die vorming van 'n koalisieregering. Op 14 Junie 2024 het die ANC, die [[Demokratiese Alliansie]] (DA), die [[Inkatha-Vryheidsparty|Inkatha Vryheidsparty]] (IVP) en die [[Patriotic Alliance|Patriotiese Alliansie]] (PA), ingestem om 'n landmerk- '''nasionale eenheidsregering''' te vorm, met [[Cyril Ramaphosa]] wat herkies word as president van Suid-Afrika. Dit is die eerste keer dat die ANC sedert die einde van apartheid in 1994 sonder 'n volstrekte meerderheid moet regeer.<ref name="ancda2">{{cite news|last1=Chothia|first1=Farouk|last2=Kupemba|first2=Danai Kesta|last3=Plett-Usher|first3=Barbra|date=14 Junie 2024|title=ANC and DA agree on South Africa unity government|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|publisher=BBC News}}</ref><ref name="ramaphosare-elected2">{{cite news|title=South Africa's National Assembly re-elects Cyril Ramaphosa as president|url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-national-assembly-re-elects-cyril-ramaphosa-president-2024-06-14/|date=14 Junie 2024|publisher=Reuters}}</ref> == Agtergrond == Die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024]] is op 29 Mei 2024 gehou om lede vir 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] te verkies.<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/20/south-africa-to-hold-general-election-on-may-29|title=South Africa to hold general election on May 29|date=20 Februarie 2024|website=[[Al Jazeera]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240419095009/https://www.aljazeera.com/news/2024/2/20/south-africa-to-hold-general-election-on-may-29|archive-date=19 April 2024|access-date=29 Februarie 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/south-africa-to-hold-elections-on-may-29/3143370|title=South Africa to hold elections on May 29|date=21 Februarie 2024|website=Aa.com.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20240229220347/https://www.aa.com.tr/en/africa/south-africa-to-hold-elections-on-may-29/3143370|archive-date=29 Februarie 2024}}</ref> Steun vir die regerende ANC-party het in die verkiesing aansienlik afgeneem; die ANC het die grootste party gebly, maar sy parlementêre meerderheid verloor wat hy sedert die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste post-apartheidsverkiesing in 1994]] gehad het. Die sentristiese [[Demokratiese Alliansie]] (DA) het in die tweede plek gebly met 'n effense toename in steun. [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK), 'n linkse populistiese party wat 6 maande voor die verkiesing gestig is en gelei word deur oudpresident [[Jacob Zuma]], was in die derde plek.<ref>{{cite news|url=https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|title=2024 ELECTIONS: eNCA Project ANC Will Take 45% Of National Vote|publisher=eNCA|date=30 May 2024|archive-date=30 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530123735/https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|url-status=live}}</ref> Op 14 Junie 2024 het die ANC, DA, IVP en PA ooreengekom om 'n nasionale eenheidsregering te vorm, met Cyril Ramaphosa wat deur die 28ste Parlement van Suid-Afrika as president van Suid-Afrika herkies is.<ref name="ancda2"/> As gevolg van die voorgestelde [[nasionale eenheidsregering]] (RNE), het sleutelposte in die kabinet aansienlik verander as deel van die koalisieproses.<ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/africa/20240614-south-africa-s-anc-reaches-last-minute-deal-for-coalition-government|title=South Africa's ANC moves closer to forming coalition government|date=15 Junie 2024|website=France 24|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/6/14/south-africas-parliament-choosing-president-amidst-uncertainty|title=South African President Ramaphosa set for re-election as DA gives backing|website=Al Jazeera|language=en|access-date=15 Junie 2024}}</ref> Ramaphosa is op 19 Junie vir 'n tweede volle termyn ingehuldig, en sy nuwe kabinet is uiteindelik op 30 Junie aankondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/cyril-ramaphosa-reelected-as-south-african-president/a-69358895|title=Cyril Ramaphosa reelected as South African president|website=dw.com|language=en|access-date=15 Junie 2024}}</ref> Die president het aangekondig dat vir die eerste keer in Suid-Afrika se geskiedenis het elf politieke partye saamgekom om 'n regering van nasionale eenheid (RNE) te vorm. Die betrokke partye sluit in die African National Congress, Demokratiese Alliansie, Patriotic Alliance, Inkatha Vryheidsparty, [[GOOD]]-party, [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Vryheidsfront Plus]], [[United Democratic Movement]], [[Al Jama-ah]], [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], en die [[United Africans Transformation]].<ref>https://www.goodthingsguy.com/business/a-gnu-dawn-meet-south-africas-new-cabinet/</ref> Op 12 Julie 2024 het die UAT aan die RNE onttrek omdat dit geen poste in die Kabinet ontvang het nie.<ref>{{cite web |last=Ludidi |first=Velani |title=United Africans Transformation withdraws from GNU after not getting positions |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-12-uat-withdraws-from-gnu-after-not-getting-positions/ |website=Daily Maverick|date=12 Julie 2024 }}</ref> Dit maak nie ‘n verandering aan die 72% steun van die RNE-setels in die parlement nie. == Kabinetsministers == ;Legende {| class="wikitable" |- ! colspan=2 | Legende |- | style="width:1px; text-align:center; background:#006600;" | | [[African National Congress]] |- | style="width:1px; text-align:center; background:#0000FF;" | | [[Demokratiese Alliansie]] |- | style="width:1px; text-align:center; background:#F36900;" | | [[GOOD|Good-party]] |- | style="width:1px; text-align:center; background:#FE0000;" | | [[Inkatha-Vryheidsparty]] |- | style="width:1px; text-align:center; background:#009900;" | | [[Pan Africanist Congress of Azania]] |- | style="width:1px; text-align:center; background:#009900;" | | [[Patriotic Alliance]] |- | style="width:1px; text-align:center; background:#FF6600;" | | [[Vryheidsfront Plus]] |} {| class="wikitable" ! colspan=2 | Pos ! Minister<ref name=MaroelaMedia>{{cite web |title=RNE: Só lyk die nuwe kabinet | url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/rne-so-lyk-die-nuwe-kabinet/?mc_cid=a85367309d&mc_eid=8e57a652fb |date=30 Junie 2024 |access-date=1 Julie 2024|publisher=Maroela Media}}</ref> ! colspan=2 | Termyn ! Party |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''[[President van Suid-Afrika]]''' | '''<small>Sy Eksellensie</small> [[Cyril Ramaphosa]]''' | 2018 | align="center" | huidig | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''[[Adjunkpresident van Suid-Afrika]]''' | '''<small>Sy Eksellensie</small> [[Paul Mashatile]]''' | 2023<br/> | align="center" | huidig | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister in die Presidensie''' | <small>Die agb.</small> '''[[Khumbudzo Ntshavheni]]''' | 2023 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister in die Presidensie vir Vroue,<br/>die jeug en persone met gestremdhede''' | <small>Die agb.</small> '''[[Sindi Chikunga|Sindisiwe Chikunga]]''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#318CE7;"| | '''[[Departement van Basiese Onderwys|Minister van Basiese Onderwys]]''' | <small>Die agb.</small> '''[[Siviwe Gwarube]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Demokratiese Alliansie|DA]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister vir Beplanning, Monitering en Evaluasie''' | <small>Die agb.</small> '''[[Maropene Ramokgopa]]''' | 2023 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#318CE7;"| | '''[[Minister van Binnelandse Sake]]''' | <small>Die agb.</small> '''[[Leon Schreiber]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Demokratiese Alliansie|DA]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister vir Elektrisiteit en Energie''' | <small>Die agb.</small> '''[[Kgosientso Ramokgopa]] <small>LP</small>''' | 2023 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''[[Departement van Finansies|Minister van Finansies]]''' | <small>Die agb.</small> '''[[Enoch Godongwana]] <small>LP</small>''' | 2021 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Gesondheid''' | <small>Die agb.</small> '''[[Aaron Motsoaledi]]''' <small>LP</small> | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Grondhervorming en Landelike Ontwikkeling''' | <small>Die agb.</small> '''[[Mzwanele Nyhontso]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Pan Africanist Congress |PAC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Handel, Nywerheid en Mededinging''' | <small>Die agb.</small> '''[[Parks Tau]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Hoër Onderwys''' | <small>Die agb.</small> '''[[Nobuhle Nkabane]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – 2025 | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Indiensneming en Arbeid''' | <small>Die agb.</small> '''[[Nomakhosazana Meth]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''[[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]]''' | <small>Die agb.</small> '''[[Ronald Lamola]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Justisie en Grondwetlike Ontwikkeling''' | <small>Agb.</small> '''[[Mmamoloko Kubayi]] <small>LP (verskuif)</small><ref name="shuffle"/>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Kleinsake-ontwikkeling''' | <small>Die agb.</small> '''[[Stella Ndabeni-Abrahams]]''' | 2021 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#318CE7;"| | '''Minister van Kommunikasie en digitale tegnologieë''' | <small>Die agb.</small> '''[[Solly Malatsi]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Demokratiese Alliansie|DA]] |- | style="width:1px;; background:#FF6600;"| | '''Minister van Korrektiewe Dienste''' | <small>Die agb.</small> '''[[Pieter Groenewald]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[VF+]] |- | style="width:1px;; background:#318CE7;"| | '''Minister van Landbou''' | <small>Die agb.</small> '''[[John Steenhuisen]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Demokratiese Alliansie|DA]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Maatskaplike Ontwikkeling''' | <small>Die agb.</small> '''[[Sisisi Tolashe]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Menslike Nedersettings''' | <small>Agb.</small> '''[[Thembi Nkadimeng]] <small>LP (verskuif)</small><ref name="shuffle">[https://www.msn.com/en-za/news/other/cyril-ramaphosa-shuffles-cabinet-here-s-a-list-of-the-new-ministers/ar-AA1vfbkz?ocid=msedgntp&pc=LCTS&cvid=fa433ccd1fd04fbc854c88e1265721c8&ei=23 Cyril Ramaphosa Shuffles Cabinet] Besoek 4 Desember 2024</ref>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Minerale en Petroleumhulpbronne''' | <small>Die agb.</small> '''[[Gwede Mantashe]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#318CE7;"| | '''Minister van Omgewing, Bosbou en Visserye''' | <small>Die agb.</small> '''[[Willie Aucamp]] <small>LP</small>''' | 2025 | align="center" | – | align="center" | [[Demokratiese Alliansie|DA]] |- | style="width:1px;; background:#318CE7;"| | '''Minister van Openbare Werke en Infrastruktuur''' | <small>Die agb.</small> '''[[Dean Macpherson]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Demokratiese Alliansie|DA]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Polisie''' | <small>Die agb.</small> '''[[Senzo Mchunu]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#FE0000;"| | '''Minister van Samewerkende Regering<br />en Tradisionele Aangeleenthede''' | <small>Die agb.</small> '''[[Velenkosini Hlabisa]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]] |- | style="width:1px;; background:#009900;"| | '''Minister van Sport, Kuns en Kultuur''' | <small>Die agb.</small> '''[[Gayton McKenzie]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Patriotic Alliance|PA]] |- | style="width:1px;; background:#FE0000;"| | '''Minister van Staatsdiens en -administrasie''' | <small>Die agb.</small> '''[[Mzamo Buthelezi]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]] |- | style="width:1px;; background:#F36900;"| | '''Minister van Toerisme''' | <small>Die agb.</small> '''[[Patricia de Lille]] <small>LP</small>''' | 2023 | align="center" | – | align="center" | [[GOOD]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''[[Minister van Verdediging en Militêre Veterane]]''' | <small>Die agb.</small> '''[[Angie Motshekga]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Vervoer''' | <small>Die agb.</small> '''[[Barbara Creecy]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#006600;"| | '''Minister van Water en Sanitasie''' | <small>Die agb.</small> '''[[Pemmy Majodina]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[African National Congress|ANC]] |- | style="width:1px;; background:#FE0000;"| | '''Minister van Wetenskap, Tegnologie en Innovering''' | <small>Die agb.</small> '''[[Blade Nzimande]] <small>LP</small>''' | 2024 | align="center" | – | align="center" | [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|SAKP]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{beginboks}} {{opvolgboks|titel=3de Kabinet van Cyril Ramaphosa<br />[[Lêer:Wapen van Suid-Afrika.png|50px]]|voor=[[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Mei 2019|Ramaphosa II]]|na= ''dienend''|jare=Junie 2024 - tans}} {{eindboks}} {{Kabinette van Suid-Afrika|state=autocollapse}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kabinette van Suid-Afrika|Ramaphosa]] p5tpvx52qwfk4r6w3rhudo4p692v7j7 0 416778 2896236 2701143 2026-04-22T09:52:35Z Jcb 223 2896236 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Dor Shabashewitz | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Israel]] | beroep = Joernalis, politieke ontleder | alma_mater = Europese Universiteit in Sint Petersburg | ander = | bekend = | eggenoot = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Dor Shabashewitz''' ([[Hebreeus]]: דור שבשביץ, [[Russies]]: Дор Шабашевиц) is 'n [[Rusland|Russies]]-[[Israel]]se joernalis, geskiedkundige en politieke ontleder wat oor etniese minderheidsregte, migrasie en separatisme in [[Rusland]] en [[Sentraal-Asië]] skryf. Sy artikels het in ''RFE/RL'', ''New Eastern Europe'' en ''[[The Forward]]'' verskyn. == Biografie == Dor Shabashewitz is in 'n sekulêre [[Jode|Joodse]] familie in Rusland gebore. Hy is 'n kleinseun van die Kasakstans-Russiese joernalis [[Irina Proess]] en agter-agter-agterkleinseun van die Joodse opvoeder en taalkundige [[Konstantin Zjitomirski|Konstantin Israel Zjitomirski]]. Hy is ook verwant aan die Suid-Afrikaanse [[Bashew]]-familie, wie se naam 'n verkorting van ''Shabashewitz'' is.<ref>{{cite book|last1 = Файн|first1 = Виктор|last2 = Вершинин|first2 = Сергей|title = Таганрогские Сабсовичи и их потомки. Опыт генеалогического исследования [Die Sabsowitsj-familie van Taganrog. 'n Genealogiese studie]|year = 2013|publisher = Триумф|location = Москва|language = ru}}</ref><ref>{{cite web|title = Family Photographs – from generation to generation. Bashew (Shabashewitz), Eisenberg, Itzkowitz|website = Raseiniai Kehila. JewishGen|url = https://kehilalinks.jewishgen.org/raseiniai/Family-Photographs.html|lang = en}}</ref> Hy het 'n BA-graad in Geskiedenis en 'n MA-graad in Antropologie. Die onderwerp van sy meestersgraadtesis was die wisselwerking tussen die taal en identiteit van die [[Astrachan]]se [[Kasakke]].<ref>{{cite web|last = Shabashewitz|first = Dor|title = Kazakh as an Unwritten Language: The Case of Astrakhan Oblast|website = Voices on Central Asia|url = https://voicesoncentralasia.org/kazakh-as-an-unwritten-language-the-case-of-astrakhan-oblast/|date = 28 September 2023|lang = en}}</ref> Sedert 2021 woon Shabashewitz in [[Armenië]]. Hy is 'n skrywer vir die land se enigste Joodse koerant ''Magen David'' en lid van die Armeens-Joodse Vriendskapsraad.<ref>{{cite web|title = Armenian-Jewish Friendship Council|website = Save Armenia. A Judeo-Christian Alliance|url = https://www.savearmenia.us/audience-pages/jewish|lang = en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://neweasterneurope.eu/post-author/dor-shabashewitz/ Shabashewitz se publikasies in ''New Eastern Europe''] * {{yi}} [https://forward.com/authors/דור-שאַבאַשעוויץ/ Shabashewitz se publikasies in ''The Forward''] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Shabashewitz, Dor}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Mense van Astrachan]] [[Kategorie:Israelse geskiedkundiges]] [[Kategorie:Russiese joernaliste]] [[Kategorie:Jiddisjiste]] te96dndgvghn3takrhql7qhvbqz1ieh 0 417871 2895899 2859456 2026-04-21T16:37:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2895899 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon |naam = Sarah Ruden |beeld = |beeldonderskrif = |geboortenaam = |geboortedatum = |geboorteplek = |nasionaliteit = Amerikaans |bekend_vir = |alma_mater = Universiteit van Michigan B.A.<br />Johns Hopkins Writing Seminars, M.A.<br />Harvard-universiteit, Ph.D. (Klassieke [[Filologie]]) |beroep = |ouers = |huweliksmaat = |webwerf = [http://sarahruden.com/ SarahRuden.com] |pryse = 1996 [[CNA-prys]] vir haar poësiebundel ''Other Places'' }} '''Sarah Elizabeth Ruden''' (* [[1962]]) is 'n [[VSA|Amerikaanse]] [[digter]]es, [[skrywer|skryfster]] en [[essay]]is. Haar werk handel oor Bybelse [[Filologie|filologiese]] kwessies en religieuse kritiek en-interpretasie. Sy vertaal ook werke uit die klassieke letterkunde.<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/the-babel-of-biblical-translation-1495829051|title=The Babel of Biblical Translation|last=Swaim|first=Barton|date=2017-05-26|work=Wall Street Journal|access-date=2017-05-31|language=en-US|issn=0099-9660}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.christianitytoday.com/ct/2017/may-web-only/sarah-rudens-rebellion-against-our-just-facts-bibles.html|title=Sarah Ruden's Rebellion Against Our 'Just the Facts' Bibles|work=ChristianityToday.com|access-date=2017-05-31|language=en}}</ref> == Vroeë lewe == Sarah Ruden is gebore in 1962 in [[Ohio]] en het van vroegs af behoort aan die United Methodist Church.<ref>[https://www.laphamsquarterly.org/water/god-running-water The God of Running Water]. ''Lapham's Quarterly''. Opgespoor en besoek op 4 Junie 2021.</ref> Sy het 'n [[Magister artium|M.A.]] verwerf by die Johns Hopkins Writing Seminars, en 'n Ph.D. in klassieke [[filologie]] aan [[Harvard-universiteit]].<ref>{{cite web|url=http://www.respectfulconversation.net/sarah-ruden/|title=respectfulconversation - Sarah Ruden|website=www.respectfulconversation.net|access-date= 3 Augustus 2024|archive-date= 5 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605205158/http://www.respectfulconversation.net/sarah-ruden/|url-status=dead}}</ref> Ruden het, bykomend tot haar akademiese aanstellings, gewerk as redaktrise van mediese joernale en tydskrifte, as bydraer tot Amerikaanse joernaaltydskrifte,<ref>[https://muckrack.com/sarah-ruden/articles Muck Rack profile: Sarah Ruden]</ref> en vir die Suid-Afrikaanse ondersoekende tydskrif ''noseweek''.<ref>[https://pages.jh.edu/jhumag/0902web/wholly.html Johns Hopkins Magazine Alumni spotlight: Sarah Ruden]</ref> Ruden is deel van die Religieuse Genootskap van Vriende (algemeen bekend as kwakers), en was 'n aktivis gedurende die tien jaar wat sy gewoon het in post-1994 Suid-Afrika. Sy was 'n tutor vir die ''South African Education and Environment Project''.<ref>[https://pubs.lib.uiowa.edu/iowareview/article/id/16581/ Thoughts on Mda, Ndebele and Black South African Writing at the Millennium] ''The Iowa Review''. Opgespoor en besoek op 4 Junie 2021.</ref><ref>[https://www.plough.com/en/topics/justice/social-justice/the-greatest-thing-since-sliced-bread The Greatest Thing Since Sliced Bread]. ''Plough Quarterly''. Opgespoor en besoek op 4 Junie 2021.</ref> Voor en ná haar terugkeer na die Verenigde State in 2005 was Ruden betrokke by ekumeniese uitreikingsaksies, en het 'n aantal artikels en essays gepubliseer in beide liberale en konserwatiewe publikasies.<ref>{{Cite web |url=https://www.commonwealmagazine.org/search/site/sarah%20ruden |title=Commonweal Magazine authors: Sarah Ruden |access-date= 3 Augustus 2024 |archive-date=12 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012013252/https://www.commonwealmagazine.org/search/site/sarah%20ruden |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.nationalreview.com/author/sarah-ruden/ Sarah Ruden, National Review]</ref> == Loopbaan == Sy was 'n [[lektor|lektrise]] in klassieke studies aan die [[Universiteit van Kaapstad]]. In 2016 is 'n Whiting-studiebeurs vir kreatiewe niefiksie aan haar toegeken om haar in staat te stel om haar vertaling te voltooi van [[Augustinus van Hippo|Augustinus]] se ''Belydenis'' (2017).<ref>{{cite web|title=2016 Whiting Creative Nonfiction Grantee: Sarah Elizabeth Ruden|url=https://www.whiting.org/content/sarah-elizabeth-ruden#/|website=The Whiting Foundation |accessdate=21 September 2021}}</ref> Sy is 'n voorstander van die popularisasie van antieke tekste.<ref>[https://bmcr.brynmawr.edu/2004/2004.01.23 Response: Ruden on Clayton on Ruden]. ''Bryn Mawr Classical Review''. Opgespoor en besoek op 4 Junie 2021.</ref> Ruden is sedert 2018 'n besoekende navorser aan die Universiteit van Pennsilvanië.<ref>[https://www.classics.upenn.edu/people/sarah-ruden UPenn People: Sarah Ruden]</ref> == Toekennings == In 2010 is 'n Guggenheim-Genootskap aan Ruden toegeken ten einde haar in staat te stel om haar vertaling van [[Aischulos]] se ''Oresteia'' te voltooi.<ref>{{Cite web |url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/sarah-ruden/ |title=Guggenheim Fellows: Sarah Ruden |access-date= 3 Augustus 2024 |archive-date= 1 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701082300/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/sarah-ruden/ |url-status=dead }}</ref> Sy het in 2016 'n Whiting-studiebeurs vir kreatiewe niefiksie ontvang om haar vertaling van [[Augustinus van Hippo|Augustinus]] se ''Belydenis'' te voltooi.<ref>[https://www.whiting.org/writers/creative-nonfiction-grant Whiting Nonfiction Creative Grantees]</ref> Haar vertaling van die Evangelies is gedeeltelik befonds deur 'n Robert B. Silvers-studiebeurs in 2019.<ref>[https://issuhub.com/view/index/19974?pageIndex=13 Robert B. Silvers Grant for Work in Progress Award Winners]{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Persoonlike lewe == Ruden is sedert 1992 'n kwaker. Haar geloof as kwaker vind inslag in die wyse waarop sy haar werk as vertaler aanpak.<ref>[https://www.plough.com/en/topics/culture/music/the-sacred-bonds-of-sound The Sacred Bonds of Sound]. ''Plough Quarterly''. Opgespoor en besoek op 4 Junie 2021.</ref><ref>[https://www.friendsjournal.org/books-about-life-translating-ancient-texts-in-2020/ Books about Life: Translating Ancient Texts in 2021. An Interview with the Biblical Translator Sarah Ruden]. ''Friends Journal''. Opgespoor en besoek op 4 Junie 2021.</ref><ref>[https://www.the-reeds.com/interviews/sarah-ruden-on-the-nature-of-translation Sarah Ruden on the Nature of Translation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230603010555/https://www.the-reeds.com/interviews/sarah-ruden-on-the-nature-of-translation |date= 3 Junie 2023 }}. ''The Reeds''. Opgespoor en besoek op 4 Junie 2021.</ref> == Gepubliseerde werke == === Poësie === * {{cite book|title = Other Places|publisher = William Waterman Publications|year = 1995}} (Vir die werk ontvang sy die [[CNA-prys]] vir 1996)<ref>{{cite web|url=https://www.gf.org/fellows/all-fellows/sarah-ruden/|title=SARAH RUDEN|website=John Simon Guggenhiem Memorial Foundation|access-date=21 September 2021|archive-date=22 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211022231155/https://www.gf.org/fellows/all-fellows/sarah-ruden/|url-status=dead}}</ref> === Vertalings === * {{cite book|author = Petronius|author-link = Petronius|title = The Satyricon of Petronius: A New Translation with Topical Commentaries|publisher = Hackett|year = 2000|isbn = 9780872205109|url = https://books.google.com/books?id=x75xGfoofloC|type = vertaling}}<ref>{{cite web|url=https://www.hackettpublishing.com/satyricon|title=Satyricon|website=www.hackettpublishing.com|language=en|access-date=2017-05-31}}</ref> * {{cite book|author = Aristofanes|author-link = Aristofanes|title = [[Aristofanes|Aristophanes]]: Lysistrata, Translated, with Notes and Topical Commentaries|publisher = Hackett|year = 2003|type = vertaling}}<ref>{{Cite news|date=2015-12-04|title=Spike Lee Is Back in His Element With Chi-Raq, Perhaps the Greatest Antigun Movie Ever|language=en|work=Vulture|url=http://www.vulture.com/2015/12/chi-raq-is-a-powerful-weapon-in-its-own-right.html|access-date=2017-05-31}}</ref> * {{cite book |author=Homeros |author-link=Homeros |title=The Homeric Hymns |publisher=Hackett Publishing Company |year=2005 |work= |type=vertaling}}<ref>{{Cite news|title=How to Read the Bible: Slowly, and Sport with the Words|language=en|work=National Review|url=http://www.nationalreview.com/article/447833/bible-hebrew-greek-literature-ancient-languages-sarah-ruden-face-water-translator-beauty-meaning|access-date=2017-05-31}}</ref> * {{cite book|author = Vergilius|author-link = Vergilius|title = [[Eneïde|The Aeneid]]: [[Vergilius|Virgil]]|publisher = Drukpers van Yale- universiteit|year = 2008|type = vertaling}}<ref>{{Cite book|last=Learning|first=Gale, Cengage|url=https://books.google.com/books?id=6fmZCgAAQBAJ&q=Sarah+Ruden&pg=PT28|title=A Study Guide for Virgil's Aeneid|date=2015-09-24|publisher=Gale, Cengage Learning|isbn=9781410335036|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=2016-06-06|title=With Seamus Heaney in Elysium|language=en|work=Harvard Magazine|url=http://harvardmagazine.com/2016/07/with-seamus-heaney-in-elysium|access-date=2017-05-31}}</ref> Hersien en uitgebrei (Drukpers van Yale-universiteit, 2021). * {{cite book|author = Apuleius|author-link = Apuleius|title = The Golden Ass|publisher = Drukpers van Yale-universiteit|year = 2012|type = vertaling}}<ref>{{cite web|title=Putting Paul in his place: Examining the apostle through the eyes of a classicist|url=http://www.uscatholic.org/church/scripture-and-theology/2012/04/putting-paul-his-place|access-date=2017-05-31|website=USCatholic.org|date=11 April 2012 |language=en}}</ref> *[[Aischulos]] (2016). ''The Oresteia'', in ''The Greek Plays'' (reds. Mary Lefkowitz en James Romm). Modern Library. * {{cite book|author = Augustinus|author-link = Augustinus|title = ''Confessions''|publisher = Modern Library|year = 2017|type = vertaling}}<ref>{{cite web|title=Confessions by Augustine, translated by Sarah Ruden|url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/239720/confessions-by-augustine/9780812996562/|access-date=2017-10-10|website=penguinrandomhouse.com|language=en}}</ref> *[[Plato]] (2015). ''Hippias Minor or The Art of Cunning: A new translation of Plato’s most controversial dialogue'' (vertaling)''.'' Met 'n inleiding en illustrasie deur Paul Chan; essay deur Richard Fletcher. Badlands Unlimited en die DESTE Foundation for Contemporary Art.<ref>[https://brill.com/view/journals/jpt/9/2/article-p221_6.xml?language=en Review by Roslyn Weiss]. ''Brill.'' Besoek op 4 Junie 2021.</ref> *Anoniem (2021). ''The Gospels'' (vertaling) Modern Library.<ref>[https://www.penguinrandomhouse.com/books/561221/the-gospels-by-a-new-translation-by-sarah-ruden/ Penguin House Website]</ref> === Bybelse interpretasie === * {{cite book|title = Paul Among the People: The Apostle Reinterpreted and Reimagined in His Own Time|publisher = Image|year = 2011}}<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/04/02/AR2010040201330.html|title=Book reviews: 'Paul Among the People' by Sarah Ruden, 'The Hidden Power of the Gospels' by Alexander J. Shaia|last=Lampman|first=Jane|date=2010-04-04|newspaper=The Washington Post|access-date=2017-05-31|language=en|issn=0190-8286}}</ref> * {{cite book|title = The Face of Water: A Translator on Beauty and Meaning in the Bible|publisher = Pantheon|year = 2017}}<ref>{{cite web|last=Frankovich |first=Nicholas |url=http://www.nationalreview.com/article/447833/bible-hebrew-greek-literature-ancient-languages-sarah-ruden-face-water-translator-beauty-meaning |title=Bible, Hebrew & Greek - Review of Sarah Ruden's Book 'Face of Water' |publisher=National Review |date=2017-05-22 |accessdate=2018-07-31}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Ruden, Sarah}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Amerikaanse digters]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] g1e3oc8cn7i3cn9wbebye85pex50mc4 0 418016 2896254 2895743 2026-04-22T11:27:22Z Gaius le Roux 203341 Ek het teks en foto's bygevoeg. 2896254 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas DC-4 |beeld= Lêer:American Airlines NC90423.jpg |byskrif=<center>American Airlines NC90423</center> |tipe=Lugdiens- en vragvliegtuig |vervaardiger=[[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug= 14 Februarie 1942<ref name="Boeing history">{{cite web|url=http://www.boeing.com/history/mdc/dc-4.htm |title=History: Products: DC-4/C-54 Skymaster Transport |publisher=[[Boeing]] |access-date=20 January 2015}}</ref> |bekendstelling= 1942 met [[United Airlines]] |vrygestel= |onttrek= 1991 |status= In beperkte gebruik |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1942 – Augustus 1947 |aantal gebou='''DC-4''': 80<ref>Piston Engine Airliner Production List 1996</ref> <br/>'''C-54/R5D:''' 1&nbsp;163 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas DC-4''' is 'n Amerikaanse skroefaangedrewe [[passasiersvliegtuig]] met vier suierenjins wat deur die [[Douglas Aircraft Company]] ontwikkel en vervaardig is. Daar is ook militêre weergawes van die vliegtuig gebou, die [[Douglas C-54 Skymaster]] en R5D. Die militêre weergawes is in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik, hulle het ook gehelp met die [[Berlynse Lugbrug]] en diens gedoen tot in die 1960's. Sedert 1945 het verskeie lugvaartmaatskappye die DC-4 bedryf. == Ontwerp en ontwikkeling == Ná toetsvlugte deur United Airlines met die DC-4E, het dit duidelik geword dat die 52-sitplekvliegtuig ondoeltreffend en onbetroubaar was om ekonomies te werk en rederye soos [[American Airlines]], Eastern, [[Pan American World Airways|Pan American]], [[Trans World Airlines|Trans World]] en [[United Airlines|United]] het 'n lys van verbeteringe van die ontwerp aangevra. Douglas het die nuwe vereistes geneem en 'n heeltemal nuwe, veel kleiner ontwerp, die DC-4A met 'n eenvoudiger romp wat steeds nie onder druk was nie, [[Pratt & Whitney R-2000 Twin Wasp]]-enjins, en 'n enkele rigtingroer en vin, geproduseer. Die driewielonderstel is behou. Met die toetrede van die Verenigde State tot die Tweede Wêreldoorlog in Desember 1941, het die Amerikaanse Lugmag die voorlopige bestellings van die lugdienste oorgeneem en hulle die benaming C-54 Skymaster toegeken. Die eerste C-54 het op 14 Februarie 1942 vanaf Clover Field in [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]], [[Kalifornië]] gevlieg. Om aan militêre vereistes te voldoen, het die eerste produksievliegtuig vier bykomende brandstoftenks in die hoofkajuit gehad, wat die passasiersitplekke tot 26 verminder het. Die volgende groep vliegtuie was die eerste wat volgens militêre spesifikasies gebou is en is die C-54A genoem en met 'n sterker vloer en 'n vragdeur met 'n hystoestel en windas gebou. Die eerste C-54A is in Februarie 1943 afgelewer. Met die bekendstelling van die C-54B in Maart 1944 is die buitenste vlerke verander om geïntegreerde brandstoftenks te hou, wat dit moontlik gemaak het om twee van die kajuitenks te verwyder. Dit het weer die installering van 49 sitplekke (of 16 draagbare) moontlik gemaak. Die C-54C was 'n hibriedvliegtuig vir presidensiële gebruik; dit het 'n C-54A-romp met vier kajuitbrandstoftenks gehad en die C-54B-vlerke met ingeboude tenks om maksimum reikafstand te verseker. Die mees algemene variant was die C-54D, wat in Augustus 1944 in diens gestel is, in wese 'n C-54B met kragtiger R-2000-11-enjins. Met die C-54E is die laaste twee kajuitbrandstoftenks na die vlerke verskuif, wat meer vrag of 44 passasiersitplekke moontlik gemaak het. In totaal is 1&nbsp;163 C-54's (of R5D in diens van die Amerikaanse Vloot) vir die Verenigde State se weermag gebou tussen 1942 en Januarie 1946 en nog 79 DC-4's is ná die oorlog gebou. 'n Latere variant, met kragtiger Merlin-enjins wat dit toelaat om meer as 40% vinniger te vlieg, is in [[Kanada]] gebou as die Canadair North Star. Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref name=":0">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216, 226, 308 |language=en}}</ref> Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Hierdie model kon kajuite met of sonder drukreëling hê. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante.<ref name=":0" /> == Operasionele geskiedenis == Die DC-4/C-54 het bewys dat dit 'n gewilde en betroubare vliegtuig was, met 1 245 wat tussen Mei 1942 en Augustus 1947 gebou is, insluitend 79 na-oorlogse DC-4's. Verskeie is steeds in diens teen 2022. Douglas het ontwikkeling van die model tydens die oorlog voortgesit ter voorbereiding vir 'n terugkeer na burgerlike lugvaartgebruik wanneer die oorlog verby was. Verkope van nuwe vliegtuie moes meeding teen 500 oorlogstydse voormalige militêre C-54's en R5D's wat op die burgerlike mark gekom het, waarvan baie deur Douglas na die DC-4-standaard omgeskakel is. Die DC-4's was 'n gunsteling van huurlugrederye soos Great Lakes Airlines, North American Airlines, Universal Airlines en Transocean Airlines. In die 1950's was Transocean ([[Oakland]], Kalifornië) die grootste burgerlike gebruiker van die C-54/DC-4. Douglas het 79 nuwe DC-4's tussen Januarie 1946 en 9 Augustus 1947 vervaardig, waarvan die laaste een aan die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] afgelewer is. Drukvaste kajuite was 'n opsie, maar alle burgerlike DC-4's (en C-54's) is sonder hierdie opsie gebou. 'n Totaal van 330 DC-4's en C-54's is in die [[Berlynse Lugbrug]] gebruik, wat hulle een van die mees gebruikte tipes gemaak het. Kopers van nuutgeboude DC-4's het Pan American Airways, National Airlines, Northwest Airlines en Western Airlines in die VSA ingesluit. Oorsese kopers was [[KLM]], [[Scandinavian Airlines]], [[IBERIA]]-lugredery, Swissair, [[Air France]], Sabena, Cubana de Aviación, Avianca, Aerolíneas Argentinas, Aeropostal of Venezuela (1946) en die Suid-Afrikaanse Lugdiens.<ref>Berry 1967, pp. 70–73.</ref> Verskeie lugdienste het nuwe DC-4's gebruik om geskeduleerde trans-Atlantiese vlugte tussen [[Latyns-Amerika]] en [[Europa]] te begin. Van die vroegste was Aerolíneas Argentinas (1946), Iberia Airlines van Spanje (1946) en Cubana de Aviación (1948). Basiese pryse vir 'n nuwe DC-4 in 1946–47 was ongeveer £140&nbsp;000-£160&nbsp;000 (gelykstaande aan £5&nbsp;544&nbsp;759 in 2023). In 1960 was gebruikte DC-4's beskikbaar vir ongeveer £80&nbsp;000 (gelykstaande aan £1&nbsp;534&nbsp;159 in 2023).<ref>{{cite journal |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202687.html |title=de havilland {{!}} 1960 {{!}} 2687 {{!}} Flight Archive |journal=Flight |date=18 November 1960 |access-date=28 February 2017}}</ref> == Produksie van die DC-4 == [[Lêer:C-54s Berlin-Gatow July 1945.jpg|duimnael|Berlin-Gatow-lughawe 15 Julie 1945]] Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54 (24), C-54A (252), C-54B (220), C-54D (380), C-54E (125), C-54G (162), XC-114 (1), YC-116 (1) en DC-4 (79) bestaan. Die C-54-variant is by die Santa Monica- en die Chicago-aanleg gebou.<ref name=":0" />{{rp|226, 308}} In die meegaande foto word Douglas C-54-transportvliegtuie van die USAAF op 15 Julie 1945 op die Berlin-Gatow-lughawe in Duitsland gesien. Die vliegtuie het die VSA-president Harry S Truman en ander hooggeplaastes vir die Potsdam-konferensie gebring. Die tweede vliegtuig in hierdie ry het die stertnommer “49126”. Daar was ’n C-54E met die reeksnommer 44-9126 en hy het die konstruksienommer 27352 gehad. Die masjien is as ’n C-54E-15-DO gebou en is op 14 Mei 1945 aan die USAAF afgelewer. === Die Douglas C-54A === Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp. Die afmetings van die vragdeur was ongeveer 2.38 meter by 1.7 meter. Voorsiening is gemaak dat voertuie met wiele in en uit die deuropening kan beweeg. Hierdie variant kon 50 troepe op voumateriaalsitplekke of 36 draagbare vervoer.<ref name=":0" />{{rp|217}} Die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 het met die reeksnommer 6907 in die SALM gedien en het vervolgens die registrasie ZS-NJN gehad voordat hy as 7Q-YYY met Africa Cargo Airlines geregistreer is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=230, 231, 257, 268 |language=en}}</ref> Die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10413 het as reeksnommer 6908 in die SALM gedien en was daarna 9Q-CJL met Transair Cargo.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:zsipr_1977-02-25_FACT_187_rot_dust_800x486.jpg|ZS-IPR Suidwes Lugdiens Lêer:6907 1990-03-24 FAPB 340 her 72dpi.jpg|C-54A 6907 24 Maart 1990 Pietersburg Lêer:7qyyy 1994-04-23 FALA 097 dust shd25 600x364.jpg|C-54A 7Q-YYY 23 April 1994 Lanseria Lêer:6908 1989-05-05 FASK 322 her 72dpi.jpg|C-54A 6908 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:9qcjl 1997-07-00 FALA 074 resize.jpg|C-54A 9Q-CJL Julie 1997 Lanseria </gallery> === Die Douglas C-54D === Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref name=":0" />{{rp|217, 218, 308, 318}} [[Lêer:C9atf 1994-04-23 FALA 227 her shd25 her 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 word op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe as C9-ATF van Interocean Airways gesien. Die identiteitsrekord van die skroefvliegtuig is 42-72706, N-706, N4988T, C-GRYZ, C9-ATF, 3D-ATF en C9-ATF.]] === Die Douglas C-54E === [[Lêer:Zspai 2003-05-04 FAGM P5045544 cr EL 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 27319 is oorspronklik as ’n C-54E-DO in die Santa Monica-aanleg gebou, maar is later in ’n MC-54M en toe in ’n C-54M omskep.]] Altesaam 125 eenhede van die C-54 is as C-54E-DO’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Twintig van hierdie vliegtuie het as R5D-4’s na die VSA-vloot gegaan. Die kajuituitleg van hierdie weergawe is gemodifiseer sodat dit vinnig van vragvliegtuie na troepedraers omgeskakel kan word. Die vragweergawe kon tot ongeveer 14740 kilogram se vrag vervoer. Die passasiersweergawe kon óf 50 mense op hol materiaalsitplekke óf as personeeltransportvliegtuig 44 mense in lugrederytipe sitplekke vervoer.<ref name=":0" />{{rp|218}} Die Douglas C-54E-5-DO met die konstruksienommer 27319 het die identiteitsrekord 44-9093 (eers in ’n MC-54M en toe in ’n C-54M omskep), N4989K (Phoebus Apollo het Skymaster N4989K van Contact Air verkry; die masjien is op 10 Julie 1998 in ’n kleurskema van natuurlike metaal met ’n blou neus by Phoebus Apollo se basis by die Randse Lughawe gesien) en ZS-PAI.<ref name=":1" /> === Die Douglas C-54G === Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang. Dertien vliegtuie van hierdie variant is as R5D-5’s in Amerikaanse Vlootdiens gebruik.<ref name=":0" />{{rp|219}} [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250px|Die skroefvliegtuig met die konstruksienommer 35936 is een van 162 C-54G-DO’s wat in Santa Monica gebou is.]] == Data vir die DC-4-1009 == Die Douglas DC-4-1009 is aangedryf deur Pratt & Whitney Twin Wasp 2SD13-enjins en het ’n vlerkspan van 35.8 meter, ’n lengte van 28.6 meter, ’n hoogte van 8.38 meter en ’n vlerkoppervlakte van 445 vierkante meter gehad.<ref name=":0" />{{rp|235}} <gallery mode="packed"> Lêer:Zsaub 2005-09-24 FALA 076 straicrop LR 600x400.jpg|Die Douglas DC-4-1009 aangedryf deur Pratt & Whitney Twin Wasp 2SD13-enjins Lêer:Zsbmh 1993-09-04 FATH ice 784 LR 600x364.jpg|DC-4 met die registrasienommer ZS-BMH op 4 September 1993 in Venda </gallery> == Operasionele gebruik van die DC-4-1009 == === Die DC-4-1009 Skymaster in diens van Suidwes Lugdiens === [[Lêer:Zsigb 1977-02-05 FACT 417 her LR her 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43067 op 5 Februarie 1977 as ZS-IGB van Suidwes Lugdiens by [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Lughawe DF Malan]] naby Kaapstad. Die vliegtuig het die naam ''Ondangwa''.]] Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43067 is oorspronklik vir Trans Australia Airlines gebou en was toe VH-TAC geregistreer. Daarna het hy die registrasie VH-BPA by British Commonwealth Pacific Airlines gehad. Vervolgens het Qantas die vliegtuig bedryf en was hy VH-EBL geregistreer. Die vliegtuig het die individuele naam ''Ondangwa''.<ref name=":1" /> === Die DC-4-1009 Skymaster in diens van die SAL === [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) se eerste Skymaster was ZS-AUA, en die tipe het in Maart 1946 aangekom en is kort daarna in gebruik geneem. Hoewel die DC-4 nie drukreëling gehad het nie, kon dit tot 61 passasiers teen 362 kilometer per uur in gemakstoelgerief vervoer. In SAL-diens het die DC-4’s die York-skroefvliegtuie op die Springbokdiens vervang en die rondvlug na Londen aansienlik korter gemaak. Die SAL het op 1 Mei 1946 met ’n DC-4-diens tussen Johannesburg en Kaapstad en op 8 Julie 1946 met een na Londen (oor Nairobi, Kartoem en Tripoli) begin. Toe die Constellation in gebruik geneem is, is die DC-4’s aan die oorsese diens onttrek maar is steeds op binnelandse en streeksdienste gebruik en het uiteindelik die Skycoach-ekonomieseklasdiens bedryf wat vanaf 25 Maart 1959 ingestel is. Die SAL het vyf DC-4’s met die registrasienommers ZS-AUA, ZS-AUB, ZS-BMF, ZS-BMG en ZS-BMH asook die C-54 met die registrasienommer ZS-BWN gehad. Nadat die DC-4’s in 1966/1967 aan diens onttrek is, is hulle na die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996: The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=11 |language=en}}</ref><ref name=":0" />{{rp|227}} Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die SAL gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was as ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref name=":0" />{{rp|226, 319}} === Skymasters deur die SALM gebruik === [[Lêer:44 Sqd 1989-05-06 FASK 332 her 72dpi.jpg|duimnael|250x250px|Nommer 44 Eskader het die Skymaster van die begin tot die einde van die tipe se diens in die Suid-Afrikaanse Lugmag bedryf.]] Die SALM het verskeie Douglas Skymasters van die SAL asook van ander bronne verkry. Die eerste voormalige SAL-DC-4-1009’s is in Januarie 1966 aan die SALM afgelewer.<ref name=":2">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=356 |language=en}}</ref> Die volgende DC-4-1009’s is van die SAL na die SALM oorgeplaas:<ref name=":2" /> {| class="wikitable" !Registrasie !Konstruksie-<br />nommer !Reeksnommer !Datum !Latere gebeure |- |ZS-AUA |42934 |6901 |17 Januarie 1966 |na ZS-NUR |- |ZS-AUB |42984 |6905 |29 September 1967 |terug na ZS-AUB |- |ZS-BMF |43155 |6902 |14 Januarie 1966 |na SALM-museum |- |ZS-BMG(1) |43156 |6903 |21 Januarie 1966 |uitgebrand 24 November 1980 |- |ZS-BMH |43157 |6904 |21 Januarie 1966 |weer ZS-BMH Maart 1993 |- |}               In SALM-diens was die Skymasters van 6901 tot 6908 genommer (met die voormalige SAL-vliegtuie wat van 6901 tot 6905 en die ander wat van 6906 tot 6908 genommer was). Hierdie tipe is van die begin tot die einde deur 44 Eskader bedryf. Die Skymasters is vir die vervoer van troepe en BBP’s gebruik. Vlugte is ook na die Operasionele Gebied (in Suidwes-Afrika) onderneem. Die Skymasters is aan die einde van 1992 as gevolg van die eertydse rasionaliseringsprogram uit diens gestel. Die laaste vlug van ’n SALM-Skymaster (6905) het op 3 Augustus 1994 plaasgevind.<ref name=":2" /> <gallery mode="packed"> Lêer:6901 1989-05-05 FASK 314 her 600x364.jpg|DC-4 6901 Swartkop 5 Mei 1989 Lêer:6902 1989-05-05 FASK 316 her 72dpi.jpg|DC-4 6902 Swartkop 5 Mei 1989 Lêer:6903 0000 FAGM 284 her2 72dpi.jpg|Uitgebrande 6903 by Randse Lughawe Lêer:6904 1990-03-24 FAPB 338 her 600x364.jpg|DC-4 6904 op 24 Maart 1990 te Pietersburg Lêer:6905 FAWK 600 resize crop res.jpg|DC-4 6905 in Oktober 1995 te Waterkloof Lêer:6905 FAWK 602 resize (2).jpg|DC-4 6905-voorkant Oktober 1995 </gallery> === Suid-Afrikaanse Lugdiens-museumvereniging === ==== Douglas DC-4-1009 ZS-BMH ==== Douglas DC-4 Skymaster ZS-BMH was die SAL se sewende museumverkryging. Hierdie skroefvliegtuig is ook voorheen deur die Suid-Afrikaanse Lugmag gebruik en is op 12 Mei 1993 aan die SAL terugbesorg.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 – Past, Present and Future |volume=II|last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History}}</ref> Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was die laaste van sy soort wat gebou is en is oorspronklik in Junie 1947 op naam van die SAL geregistreer. Hierdie Skymaster is op 21 Januarie 1966 met die reeksnommer 6904 na die SALM oorgeplaas. In Februarie/Maart 1977 is die vliegtuig as ZS-BMH op naam van Safair Freighters geregistreer (hy is waarskynlik gebruikhuur). Die registrasie van die vliegtuig is op 2 Mei 1977 gekanselleer (vermoedelik het die vliegtuig na die SALM teruggegaan) en het weer die reeksnommer 6904 gekry. Ná sy diens by die SALM is die masjien weer in Maart 1993 as ZS-BMH geregistreer.<ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbmh 1993-05-15 FASK ice 820 LR her 600x364.jpg|DC-4 ZS-BMH op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:Zsbmh 2000-09-09 FAWK 088 stof 600x364.jpg|DC-4 ZS-BMH op 9 September 2000 te Waterkloof Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6628 cr shd25 600x400.jpg|Skycoach-embleem DC-4 ZS-BMH </gallery> ==== Douglas DC-4-1009 ZS-AUB ==== DC-4 ZS-AUB is op 22 Desember 1995 in die SAL- tegniese gebied by Johannesburg Internasionale Lughawe gesien – hy was vir die SAL-museum bestem. ZS-AUB is op 12 Desember 1995 op naam van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (die Historiese Vlug) geherregistreer. Die skroefvliegtuig het die konstruksienommer 42984 en sy vorige identiteite was SALM 6905 en ZS-AUB. Die eiendomsreg van ZS-AUB, die Douglas DC-4 met die konstruksienommer 42984, het op 25 Januarie 2001 op Transnet Beperk oorgegaan. (Soos in die Aviation Society of Africa-nuusbriewe van Januarie 1996 en Februarie 1996 en ASA News No 2/2001 gemeld.) Let daarop dat die DC-4 met die konstruksienommer 42984 in April 1997 ZU-ILI geword het en in Augustus 1997 weer as ZS-AUB geregistreer is. Die vliegtuig het ook die registrasie HB-ILI gehad.<ref name=":3" /> Die Douglas DC-4-1009-skroefvliegtuig met die registrasienommer ZS-AUB is in Desember 2007 aan die SAL-museumvereniging oorhandig. Die vliegtuig kon tot 50 passasiers in ’n besigheidsklaskonfigurasie vervoer. Met sy reikafstand van meer as 3&nbsp;000 kilometer kon die DC-4 eksotiese bestemmings soos Sentraal- en Oos-Afrika maklik bereik. ZS-AUB is in die “Oranje stert”-kleurskema van die 1960’s geverf.<ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsaub 2002-09-19 FAWK 320 stof 600x364.jpg|DC-4 ZS-AUB op 19 September 2002 te Waterkloof Lêer:Zsaub 2014-09-17 FAGM 4728 cr shd25 600x400.jpg|DC-4 ZS-AUB op 17 September 2014 te Randse Lughawe </gallery> == Variante == ;DC-4 :Hoofproduk, na-oorlogs *Canadair North Star: Kanadese produksie van 'n [[Rolls-Royce Merlin]]-aangedrewe variant met een voorbeeld aangedryf deur Pratt & Whitney R-2800 enjins. *[[Aviation Traders Carvair]]: Britse vrag- en motorvragvliegtuig met 'n gemodifiseerde neus en verhoogde kajuit wat toelaat dat motorvoertuie makliker gelaai kan word. == Verwysings == {{verwysings|3}} {{en-vertaal|Douglas DC-4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Passasiersvliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] 1g953httwxyp7aewlxxah1yelr20b3m 2896269 2896254 2026-04-22T11:53:52Z Gaius le Roux 203341 Ek het teks en foto's bygevoeg. 2896269 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= Douglas DC-4 |beeld= Lêer:American Airlines NC90423.jpg |byskrif=<center>American Airlines NC90423</center> |tipe=Lugdiens- en vragvliegtuig |vervaardiger=[[Douglas Aircraft Company]] |ontwerper= |eerste vlug= 14 Februarie 1942<ref name="Boeing history">{{cite web|url=http://www.boeing.com/history/mdc/dc-4.htm |title=History: Products: DC-4/C-54 Skymaster Transport |publisher=[[Boeing]] |access-date=20 January 2015}}</ref> |bekendstelling= 1942 met [[United Airlines]] |vrygestel= |onttrek= 1991 |status= In beperkte gebruik |hoofgebruiker= |meer gebruikers= |vervaardig=1942 – Augustus 1947 |aantal gebou='''DC-4''': 80<ref>Piston Engine Airliner Production List 1996</ref> <br/>'''C-54/R5D:''' 1&nbsp;163 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels= }} Die '''Douglas DC-4''' is 'n Amerikaanse skroefaangedrewe [[passasiersvliegtuig]] met vier suierenjins wat deur die [[Douglas Aircraft Company]] ontwikkel en vervaardig is. Daar is ook militêre weergawes van die vliegtuig gebou, die [[Douglas C-54 Skymaster]] en R5D. Die militêre weergawes is in die [[Tweede Wêreldoorlog]] gebruik, hulle het ook gehelp met die [[Berlynse Lugbrug]] en diens gedoen tot in die 1960's. Sedert 1945 het verskeie lugvaartmaatskappye die DC-4 bedryf. == Ontwerp en ontwikkeling == Ná toetsvlugte deur United Airlines met die DC-4E, het dit duidelik geword dat die 52-sitplekvliegtuig ondoeltreffend en onbetroubaar was om ekonomies te werk en rederye soos [[American Airlines]], Eastern, [[Pan American World Airways|Pan American]], [[Trans World Airlines|Trans World]] en [[United Airlines|United]] het 'n lys van verbeteringe van die ontwerp aangevra. Douglas het die nuwe vereistes geneem en 'n heeltemal nuwe, veel kleiner ontwerp, die DC-4A met 'n eenvoudiger romp wat steeds nie onder druk was nie, [[Pratt & Whitney R-2000 Twin Wasp]]-enjins, en 'n enkele rigtingroer en vin, geproduseer. Die driewielonderstel is behou. Met die toetrede van die Verenigde State tot die Tweede Wêreldoorlog in Desember 1941, het die Amerikaanse Lugmag die voorlopige bestellings van die lugdienste oorgeneem en hulle die benaming C-54 Skymaster toegeken. Die eerste C-54 het op 14 Februarie 1942 vanaf Clover Field in [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]], [[Kalifornië]] gevlieg. Om aan militêre vereistes te voldoen, het die eerste produksievliegtuig vier bykomende brandstoftenks in die hoofkajuit gehad, wat die passasiersitplekke tot 26 verminder het. Die volgende groep vliegtuie was die eerste wat volgens militêre spesifikasies gebou is en is die C-54A genoem en met 'n sterker vloer en 'n vragdeur met 'n hystoestel en windas gebou. Die eerste C-54A is in Februarie 1943 afgelewer. Met die bekendstelling van die C-54B in Maart 1944 is die buitenste vlerke verander om geïntegreerde brandstoftenks te hou, wat dit moontlik gemaak het om twee van die kajuitenks te verwyder. Dit het weer die installering van 49 sitplekke (of 16 draagbare) moontlik gemaak. Die C-54C was 'n hibriedvliegtuig vir presidensiële gebruik; dit het 'n C-54A-romp met vier kajuitbrandstoftenks gehad en die C-54B-vlerke met ingeboude tenks om maksimum reikafstand te verseker. Die mees algemene variant was die C-54D, wat in Augustus 1944 in diens gestel is, in wese 'n C-54B met kragtiger R-2000-11-enjins. Met die C-54E is die laaste twee kajuitbrandstoftenks na die vlerke verskuif, wat meer vrag of 44 passasiersitplekke moontlik gemaak het. In totaal is 1&nbsp;163 C-54's (of R5D in diens van die Amerikaanse Vloot) vir die Verenigde State se weermag gebou tussen 1942 en Januarie 1946 en nog 79 DC-4's is ná die oorlog gebou. 'n Latere variant, met kragtiger Merlin-enjins wat dit toelaat om meer as 40% vinniger te vlieg, is in [[Kanada]] gebou as die Canadair North Star. Namate die wêreldsituasie al hoe meer gespanne geraak het, het die Amerikaanse regering vervaardigers opdrag gegee om die voorrang aan die produksie van militêre vliegtuie te verleen; dit het Douglas ingesluit. Laasgenoemde het, voordat Amerika behoorlik tot die Tweede Wêreldoorlog toegetree het, burgerlike DC-4’s ontwerp, maar die Oorlogsdepartement het in Maart 1941 begin beplan om die nege DC-4’s oor te neem wat toe in die produksieproses was.<ref name=":0">{{Cite book |last=Francillon |first=René |title=SKYLEADERS DC-1 through DC-7: The Douglas propliners |date=July 2011 |publisher=Haynes Publishing |year=2011 |isbn=978 0 85733 157 1 |location=Sparkford, Yeovil, Somerset, UK |pages=216, 217, 224, 226, 308 |language=en}}</ref> Douglas het in die somer van 1944 begin om onder andere sy Model 1009-passasierslynvliegtuig aggressief te bemark. Hierdie model kon kajuite met of sonder drukreëling hê. Die vloer van die hoofdek was nie versterk nie. United Airlines was die eerste lugredery wat die Model 1009 gekies het en het op 11 September 1944 altesaam 15 vliegtuie bestel. Die Oorlogsbateadministrasie het egter oorlogsurplus-C-54's redelik goedkoop aangebied en United het sy DC-4-1009-bestelling gekanselleer. Douglas kon net 79 van die Model 1009 verkoop. Die Suid-Afrikaanse Lugdiens was een van die klante.<ref name=":0" /> == Operasionele geskiedenis == Die DC-4/C-54 het bewys dat dit 'n gewilde en betroubare vliegtuig was, met 1 245 wat tussen Mei 1942 en Augustus 1947 gebou is, insluitend 79 na-oorlogse DC-4's. Verskeie is steeds in diens teen 2022. Douglas het ontwikkeling van die model tydens die oorlog voortgesit ter voorbereiding vir 'n terugkeer na burgerlike lugvaartgebruik wanneer die oorlog verby was. Verkope van nuwe vliegtuie moes meeding teen 500 oorlogstydse voormalige militêre C-54's en R5D's wat op die burgerlike mark gekom het, waarvan baie deur Douglas na die DC-4-standaard omgeskakel is. Die DC-4's was 'n gunsteling van huurlugrederye soos Great Lakes Airlines, North American Airlines, Universal Airlines en Transocean Airlines. In die 1950's was Transocean ([[Oakland]], Kalifornië) die grootste burgerlike gebruiker van die C-54/DC-4. Douglas het 79 nuwe DC-4's tussen Januarie 1946 en 9 Augustus 1947 vervaardig, waarvan die laaste een aan die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] afgelewer is. Drukvaste kajuite was 'n opsie, maar alle burgerlike DC-4's (en C-54's) is sonder hierdie opsie gebou. 'n Totaal van 330 DC-4's en C-54's is in die [[Berlynse Lugbrug]] gebruik, wat hulle een van die mees gebruikte tipes gemaak het. Kopers van nuutgeboude DC-4's het Pan American Airways, National Airlines, Northwest Airlines en Western Airlines in die VSA ingesluit. Oorsese kopers was [[KLM]], [[Scandinavian Airlines]], [[IBERIA]]-lugredery, Swissair, [[Air France]], Sabena, Cubana de Aviación, Avianca, Aerolíneas Argentinas, Aeropostal of Venezuela (1946) en die Suid-Afrikaanse Lugdiens.<ref>Berry 1967, pp. 70–73.</ref> Verskeie lugdienste het nuwe DC-4's gebruik om geskeduleerde trans-Atlantiese vlugte tussen [[Latyns-Amerika]] en [[Europa]] te begin. Van die vroegste was Aerolíneas Argentinas (1946), Iberia Airlines van Spanje (1946) en Cubana de Aviación (1948). Basiese pryse vir 'n nuwe DC-4 in 1946–47 was ongeveer £140&nbsp;000-£160&nbsp;000 (gelykstaande aan £5&nbsp;544&nbsp;759 in 2023). In 1960 was gebruikte DC-4's beskikbaar vir ongeveer £80&nbsp;000 (gelykstaande aan £1&nbsp;534&nbsp;159 in 2023).<ref>{{cite journal |url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1960/1960%20-%202687.html |title=de havilland {{!}} 1960 {{!}} 2687 {{!}} Flight Archive |journal=Flight |date=18 November 1960 |access-date=28 February 2017}}</ref> == Produksie van die DC-4 == [[Lêer:C-54s Berlin-Gatow July 1945.jpg|duimnael|Berlin-Gatow-lughawe 15 Julie 1945]] Die totale produksie van die DC-4 en DC-4-variante het op 1244 vliegtuie te staan gekom. Dit het uit die C-54 (24), C-54A (252), C-54B (220), C-54D (380), C-54E (125), C-54G (162), XC-114 (1), YC-116 (1) en DC-4 (79) bestaan. Die C-54-variant is by die Santa Monica- en die Chicago-aanleg gebou.<ref name=":0" />{{rp|226, 308}} In die meegaande foto word Douglas C-54-transportvliegtuie van die USAAF op 15 Julie 1945 op die Berlin-Gatow-lughawe in Duitsland gesien. Die vliegtuie het die VSA-president Harry S Truman en ander hooggeplaastes vir die Potsdam-konferensie gebring. Die tweede vliegtuig in hierdie ry het die stertnommer “49126”. Daar was ’n C-54E met die reeksnommer 44-9126 en hy het die konstruksienommer 27352 gehad. Die masjien is as ’n C-54E-15-DO gebou en is op 14 Mei 1945 aan die USAAF afgelewer. === Die Douglas C-54A === Die C-54A is in Santa Monica (97 C-54A-DO’s) en Chicago (252  C-54A-DC’s) gebou. Dit was die eerste variant wat van die begin af vir militêre gebruik bedoel was en het versterkte kajuitvloere met vraghanteringsfasiliteite gehad. Daar was ’n dubbelvragdeur aan die linkerkant van die romp. Die afmetings van die vragdeur was ongeveer 2.38 meter by 1.7 meter. Voorsiening is gemaak dat voertuie met wiele in en uit die deuropening kan beweeg. Hierdie variant kon 50 troepe op voumateriaalsitplekke of 36 draagbare vervoer.<ref name=":0" />{{rp|217}} Die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10417 het met die reeksnommer 6907 in die SALM gedien en het vervolgens die registrasie ZS-NJN gehad voordat hy as 7Q-YYY met Africa Cargo Airlines geregistreer is.<ref name=":1">{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=230, 231, 257, 268 |language=en}}</ref> Die Douglas C-54A met die konstruksienommer 10413 het as reeksnommer 6908 in die SALM gedien en was daarna 9Q-CJL met Transair Cargo.<ref name=":1" /><gallery mode="packed"> Lêer:zsipr_1977-02-25_FACT_187_rot_dust_800x486.jpg|ZS-IPR Suidwes Lugdiens Lêer:6907 1990-03-24 FAPB 340 her 72dpi.jpg|C-54A 6907 24 Maart 1990 Pietersburg Lêer:7qyyy 1994-04-23 FALA 097 dust shd25 600x364.jpg|C-54A 7Q-YYY 23 April 1994 Lanseria Lêer:6908 1989-05-05 FASK 322 her 72dpi.jpg|C-54A 6908 5 Mei 1989 Swartkop Lêer:9qcjl 1997-07-00 FALA 074 resize.jpg|C-54A 9Q-CJL Julie 1997 Lanseria </gallery> === Die Douglas C-54B === Die C-54’s en C-54A’s se reikafstand was voldoende vir operasies oor ’n oseaan maar kon nie bruikbare loonvragte op lang sektore vervoer nie. Gevolglik is die brandstofstelsel van 100 C-54B-DO’s en 120 C-54B-DC’s gemodifiseer deur twee van die kajuittenke met tenke in die vlerkbuitepanele te vervang vir ’n maksimum brandstofvermoë van 14161 liter. Sodoende kon C-54B’s 41 militêre passasiers en vyf bemanningslede tussen Kalifornië en Hawaii karwei. Twee-en-dertig C-54B-DC’s het as R5D-2’s na die VSA-vloot gegaan en een het na die Britse Koninklike Lugmag vir gebruik deur die Eerste Minister Winston Churchill gegaan (met die reeksnommer EW999).<ref name=":0" /> [[Lêer:Douglas Skymaster RAF VIP transport c1945.jpg|duimnael|Britse Skymaster Merk I met die reeksnommer EW999]] In die meegaande foto word die Douglas Skymaster Merk I met die reeksnommer EW999 van die Britse Koninklike Lugmag op die grond by Lyneham in Wiltshire in die Verenigde Koninkryk gesien. Die vliegtuig was van November 1944 tot November 1945 by Lyneham vir die persoonlike gebruik van die Britse Eerste Minister en sy gevolg gebaseer. Toe die foto geneem is, het die masjien nog die USAAF-stertnommer “317126” opgehad, wat na die reeksnommer 43-17126 verwys. Die konstruksienommer van die masjien is 18326. Die vliegtuig is in November 1945 aan die USAAF terugbesorg. === Die Douglas VC-54C === ’n C-54A-5-DO (wat die bynaam “Sacred Cow” gehad het) is gedurende konstruksie gemodifiseer om die eerste VSA- presidensiële vliegtuig te word. ’n Luik onder die romp is met ’n elektriese hysbak vir die rolstoel van President Roosevelt toegerus. Die klankdigte kajuit het ‘n luukse presidensiële suite, ’n konferensiekamer, sitplek vir 15 mense en slaapakkommodassie vir ses gehad. Bykomende vlerktenke is gemonteer om die branstofvermoë tot 17070 liter te verhoog. ''Skyleaders'' noem dat hierdie vliegtuig die reeksnommer '''41-37295''' en die '''konstruksienommer 3086''' gehad het, maar ander bronne verstrek inligting wat hiervan verskil (sien hieronder). President Roosevelt het op 3 Februarie 1945 met die “Sacred Cow” gereis om die Yalta-konferensie by te woon. Vir hierdie geleentheid het die vliegtuig die reeksnommer 42-72252 gehad (dit was die nommer van ’n C-54 wat minder as drie maande voor dit naby Hawaii neergestort het).<ref name=":0" /> ’n Vliegtuig met die stertnommer “2107451“ word op Wikimedia Commons as die presidensiële vliegtuig aangegee (sien meegaande foto’s). AirHistory.net se inligting dui daarop dat die C-54 met die reeksnommer 42-107451 die konstruksienommer 7470 het.<ref>{{Cite web|url=https://www.airhistory.net/photo/774267/42-107451/42-72252|title=|date=21 April 2026|website=AirHistory.net|access-date=21 April 2026}}</ref> Volgens ''Propliners'' (sien die aantekening aan die einde van hierdie gedeelte) het die C-54 met die reeksnommer 42-107451 die konstruksienommer 7470 en is op 26 Januarie 1944 aan die USAAF afgelewer, in ’n VC-54C-1-DO omskep en van 1944 tot 1947 as presidensiële vliegtuig gebruik en het die bynaam “Sacred Cow” gehad. Presidente Roosevelt en Truman het “Sacred Cow” gebruik.<ref>{{Cite web|url=http://cgibin.rcn.com/jeremy.k/cgi-bin/gzUsafSearch.pl?target=&content=Douglas+C-54|title=USAF Serial Number Search Results|date=21 April 2026|access-date=21 April 2026}}</ref> Die Douglas VC-54C met die stertnommer “2107451“ is as presidensiële vliegtuig gebruik en het die bynaam “Sacred Cow” gehad. Die vliegtuig word in die volgende drie foto’s geïllustreer.<gallery mode="packed"> Lêer:Douglas VC-54C Sacred Cow, circa in 1947 (176246706).jpg Lêer:Photograph of President Truman's airplane, a C-54 nicknamed "the Sacred Cow," shortly after arrival at Boca Chica... - NARA - 200460.jpg Lêer:Photograph of the President's airplane on the runway at Washington's National Airport, before it departed to carry... - NARA - 199285.jpg </gallery> === Die Douglas C-54D === Die C-54D is as C-54D-DC’s in die Chicago-aanleg (325) en C-54D-DO’s in die Santa Monica-aanleg (55) gebou. Altesaam 86 van hierdie vliegtuie het as R5D-3’s na die VSA-vloot gegaan en 22 het as Skymaster Merk I’s na die Britse Koninklike Lugmag gegaan.<ref name=":0" />{{rp|217, 218, 308, 318}} [[Lêer:C9atf 1994-04-23 FALA 227 her shd25 her 600x364.jpg|geen|duimnael|250x250px|Die Douglas C-54D met die konstruksienommer 10811 word op 23 April 1994 by Lanseria-lughawe as C9-ATF van Interocean Airways gesien. Die identiteitsrekord van die skroefvliegtuig is 42-72706, N-706, N4988T, C-GRYZ, C9-ATF, 3D-ATF en C9-ATF.]] === Die Douglas C-54E === [[Lêer:Zspai 2003-05-04 FAGM P5045544 cr EL 600x450.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas-vliegtuig met die konstruksienommer 27319 is oorspronklik as ’n C-54E-DO in die Santa Monica-aanleg gebou, maar is later in ’n MC-54M en toe in ’n C-54M omskep.]] Altesaam 125 eenhede van die C-54 is as C-54E-DO’s in die Santa Monica-aanleg gebou. Twintig van hierdie vliegtuie het as R5D-4’s na die VSA-vloot gegaan. Die kajuituitleg van hierdie weergawe is gemodifiseer sodat dit vinnig van vragvliegtuie na troepedraers omgeskakel kan word. Die vragweergawe kon tot ongeveer 14740 kilogram se vrag vervoer. Die passasiersweergawe kon óf 50 mense op hol materiaalsitplekke óf as personeeltransportvliegtuig 44 mense in lugrederytipe sitplekke vervoer.<ref name=":0" />{{rp|218}} Die Douglas C-54E-5-DO met die konstruksienommer 27319 het die identiteitsrekord 44-9093 (eers in ’n MC-54M en toe in ’n C-54M omskep), N4989K (Phoebus Apollo het Skymaster N4989K van Contact Air verkry; die masjien is op 10 Julie 1998 in ’n kleurskema van natuurlike metaal met ’n blou neus by Phoebus Apollo se basis by die Randse Lughawe gesien) en ZS-PAI.<ref name=":1" /> === Die Douglas C-54G === Die C-54G het konstruksienommers van 35929 tot 36090 gehad. Altesaam 162 van hulle is as C-54G-DO’s in Santa Monica gebou en hulle is hoofsaaklik as troepedraers gebruik. Volgens ''Skyleaders'' is die dubbelvragdeur van hierdie variant deur een kleiner deur vervang. Dertien vliegtuie van hierdie variant is as R5D-5’s in Amerikaanse Vlootdiens gebruik.<ref name=":0" />{{rp|219}} [[Lêer:9qcoc 1976-12-16 FAJS 447 shd25 her2 600x364.jpg|geen|duimnael|250px|Die skroefvliegtuig met die konstruksienommer 35936 is een van 162 C-54G-DO’s wat in Santa Monica gebou is.]] == Data vir die DC-4-1009 == Die Douglas DC-4-1009 is aangedryf deur Pratt & Whitney Twin Wasp 2SD13-enjins en het ’n vlerkspan van 35.8 meter, ’n lengte van 28.6 meter, ’n hoogte van 8.38 meter en ’n vlerkoppervlakte van 445 vierkante meter gehad.<ref name=":0" />{{rp|235}} <gallery mode="packed"> Lêer:Zsaub 2005-09-24 FALA 076 straicrop LR 600x400.jpg|Die Douglas DC-4-1009 aangedryf deur Pratt & Whitney Twin Wasp 2SD13-enjins Lêer:Zsbmh 1993-09-04 FATH ice 784 LR 600x364.jpg|DC-4 met die registrasienommer ZS-BMH op 4 September 1993 in Venda </gallery> == Operasionele gebruik van die DC-4-1009 == === Die DC-4-1009 Skymaster in diens van Suidwes Lugdiens === [[Lêer:Zsigb 1977-02-05 FACT 417 her LR her 600x364.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43067 op 5 Februarie 1977 as ZS-IGB van Suidwes Lugdiens by [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Lughawe DF Malan]] naby Kaapstad. Die vliegtuig het die naam ''Ondangwa''.]] Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43067 is oorspronklik vir Trans Australia Airlines gebou en was toe VH-TAC geregistreer. Daarna het hy die registrasie VH-BPA by British Commonwealth Pacific Airlines gehad. Vervolgens het Qantas die vliegtuig bedryf en was hy VH-EBL geregistreer. Die vliegtuig het die individuele naam ''Ondangwa''.<ref name=":1" /> === Die DC-4-1009 Skymaster in diens van die SAL === [[Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6632 LR 600x400.jpg|duimnael|250x250px|Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was ZS-BMH by die SAL geregistreer.]] Die Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) se eerste Skymaster was ZS-AUA, en die tipe het in Maart 1946 aangekom en is kort daarna in gebruik geneem. Hoewel die DC-4 nie drukreëling gehad het nie, kon dit tot 61 passasiers teen 362 kilometer per uur in gemakstoelgerief vervoer. In SAL-diens het die DC-4’s die York-skroefvliegtuie op die Springbokdiens vervang en die rondvlug na Londen aansienlik korter gemaak. Die SAL het op 1 Mei 1946 met ’n DC-4-diens tussen Johannesburg en Kaapstad en op 8 Julie 1946 met een na Londen (oor Nairobi, Kartoem en Tripoli) begin. Toe die Constellation in gebruik geneem is, is die DC-4’s aan die oorsese diens onttrek maar is steeds op binnelandse en streeksdienste gebruik en het uiteindelik die Skycoach-ekonomieseklasdiens bedryf wat vanaf 25 Maart 1959 ingestel is. Die SAL het vyf DC-4’s met die registrasienommers ZS-AUA, ZS-AUB, ZS-BMF, ZS-BMG en ZS-BMH asook die C-54 met die registrasienommer ZS-BWN gehad. Nadat die DC-4’s in 1966/1967 aan diens onttrek is, is hulle na die Suid-Afrikaanse Lugmag (SALM) oorgeplaas.<ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996: The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=11 |language=en}}</ref><ref name=":0" />{{rp|227}} Toe die laaste DC-4-1009 (konstruksienommer 43157) op 9 Augustus 1947 na die SAL gegaan het, was dit die einde van C-54- en DC-4-produksie. Hierdie skroefvliegtuig was as ZS-BMH by die SAL geregistreer.<ref name=":0" />{{rp|226, 319}} === Skymasters deur die SALM gebruik === [[Lêer:44 Sqd 1989-05-06 FASK 332 her 72dpi.jpg|duimnael|250x250px|Nommer 44 Eskader het die Skymaster van die begin tot die einde van die tipe se diens in die Suid-Afrikaanse Lugmag bedryf.]] Die SALM het verskeie Douglas Skymasters van die SAL asook van ander bronne verkry. Die eerste voormalige SAL-DC-4-1009’s is in Januarie 1966 aan die SALM afgelewer.<ref name=":2">{{Cite book |last=Brent |first=Winston |title=85 Years of South African Air Force 1920 – 2005 |date=November 2005 |publisher=Freeworld Publications CC |year=2005 |isbn=0-958-4388-9-7 |location=Nelspruit, South Africa |pages=356 |language=en}}</ref> Die volgende DC-4-1009’s is van die SAL na die SALM oorgeplaas:<ref name=":2" /> {| class="wikitable" !Registrasie !Konstruksie-<br />nommer !Reeksnommer !Datum !Latere gebeure |- |ZS-AUA |42934 |6901 |17 Januarie 1966 |na ZS-NUR |- |ZS-AUB |42984 |6905 |29 September 1967 |terug na ZS-AUB |- |ZS-BMF |43155 |6902 |14 Januarie 1966 |na SALM-museum |- |ZS-BMG(1) |43156 |6903 |21 Januarie 1966 |uitgebrand 24 November 1980 |- |ZS-BMH |43157 |6904 |21 Januarie 1966 |weer ZS-BMH Maart 1993 |- |}               In SALM-diens was die Skymasters van 6901 tot 6908 genommer (met die voormalige SAL-vliegtuie wat van 6901 tot 6905 en die ander wat van 6906 tot 6908 genommer was). Hierdie tipe is van die begin tot die einde deur 44 Eskader bedryf. Die Skymasters is vir die vervoer van troepe en BBP’s gebruik. Vlugte is ook na die Operasionele Gebied (in Suidwes-Afrika) onderneem. Die Skymasters is aan die einde van 1992 as gevolg van die eertydse rasionaliseringsprogram uit diens gestel. Die laaste vlug van ’n SALM-Skymaster (6905) het op 3 Augustus 1994 plaasgevind.<ref name=":2" /> <gallery mode="packed"> Lêer:6901 1989-05-05 FASK 314 her 600x364.jpg|DC-4 6901 Swartkop 5 Mei 1989 Lêer:6902 1989-05-05 FASK 316 her 72dpi.jpg|DC-4 6902 Swartkop 5 Mei 1989 Lêer:6903 0000 FAGM 284 her2 72dpi.jpg|Uitgebrande 6903 by Randse Lughawe Lêer:6904 1990-03-24 FAPB 338 her 600x364.jpg|DC-4 6904 op 24 Maart 1990 te Pietersburg Lêer:6905 FAWK 600 resize crop res.jpg|DC-4 6905 in Oktober 1995 te Waterkloof Lêer:6905 FAWK 602 resize (2).jpg|DC-4 6905-voorkant Oktober 1995 </gallery> === Suid-Afrikaanse Lugdiens-museumvereniging === ==== Douglas DC-4-1009 ZS-BMH ==== Douglas DC-4 Skymaster ZS-BMH was die SAL se sewende museumverkryging. Hierdie skroefvliegtuig is ook voorheen deur die Suid-Afrikaanse Lugmag gebruik en is op 12 Mei 1993 aan die SAL terugbesorg.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://saamuseum.co.za/history/History_of_The_South_African_Airways_Museum_Society_webpage.htm|title=The South African Airways Museum Society, NPC Preserving South Africa’s Civil Aviation History since 1986 – Past, Present and Future |volume=II|last=Austin-Williams|first=John|date=21 July 2024|website=SAA Museum History}}</ref> Die Douglas DC-4-1009 met die konstruksienommer 43157 was die laaste van sy soort wat gebou is en is oorspronklik in Junie 1947 op naam van die SAL geregistreer. Hierdie Skymaster is op 21 Januarie 1966 met die reeksnommer 6904 na die SALM oorgeplaas. In Februarie/Maart 1977 is die vliegtuig as ZS-BMH op naam van Safair Freighters geregistreer (hy is waarskynlik gebruikhuur). Die registrasie van die vliegtuig is op 2 Mei 1977 gekanselleer (vermoedelik het die vliegtuig na die SALM teruggegaan) en het weer die reeksnommer 6904 gekry. Ná sy diens by die SALM is die masjien weer in Maart 1993 as ZS-BMH geregistreer.<ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsbmh 1993-05-15 FASK ice 820 LR her 600x364.jpg|DC-4 ZS-BMH op 15 Mei 1993 te Swartkop Lêer:Zsbmh 2000-09-09 FAWK 088 stof 600x364.jpg|DC-4 ZS-BMH op 9 September 2000 te Waterkloof Lêer:Zsbmh 2005-09-17 FASK 6628 cr shd25 600x400.jpg|Skycoach-embleem DC-4 ZS-BMH </gallery> ==== Douglas DC-4-1009 ZS-AUB ==== DC-4 ZS-AUB is op 22 Desember 1995 in die SAL- tegniese gebied by Johannesburg Internasionale Lughawe gesien – hy was vir die SAL-museum bestem. ZS-AUB is op 12 Desember 1995 op naam van die Suid-Afrikaanse Lugdiens (die Historiese Vlug) geherregistreer. Die skroefvliegtuig het die konstruksienommer 42984 en sy vorige identiteite was SALM 6905 en ZS-AUB. Die eiendomsreg van ZS-AUB, die Douglas DC-4 met die konstruksienommer 42984, het op 25 Januarie 2001 op Transnet Beperk oorgegaan. (Soos in die Aviation Society of Africa-nuusbriewe van Januarie 1996 en Februarie 1996 en ASA News No 2/2001 gemeld.) Let daarop dat die DC-4 met die konstruksienommer 42984 in April 1997 ZU-ILI geword het en in Augustus 1997 weer as ZS-AUB geregistreer is. Die vliegtuig het ook die registrasie HB-ILI gehad.<ref name=":3" /> Die Douglas DC-4-1009-skroefvliegtuig met die registrasienommer ZS-AUB is in Desember 2007 aan die SAL-museumvereniging oorhandig. Die vliegtuig kon tot 50 passasiers in ’n besigheidsklaskonfigurasie vervoer. Met sy reikafstand van meer as 3&nbsp;000 kilometer kon die DC-4 eksotiese bestemmings soos Sentraal- en Oos-Afrika maklik bereik. ZS-AUB is in die “Oranje stert”-kleurskema van die 1960’s geverf.<ref name=":3" /> <gallery mode="packed"> Lêer:Zsaub 2002-09-19 FAWK 320 stof 600x364.jpg|DC-4 ZS-AUB op 19 September 2002 te Waterkloof Lêer:Zsaub 2014-09-17 FAGM 4728 cr shd25 600x400.jpg|DC-4 ZS-AUB op 17 September 2014 te Randse Lughawe </gallery> == Variante == ;DC-4 :Hoofproduk, na-oorlogs *Canadair North Star: Kanadese produksie van 'n [[Rolls-Royce Merlin]]-aangedrewe variant met een voorbeeld aangedryf deur Pratt & Whitney R-2800 enjins. *[[Aviation Traders Carvair]]: Britse vrag- en motorvragvliegtuig met 'n gemodifiseerde neus en verhoogde kajuit wat toelaat dat motorvoertuie makliker gelaai kan word. == Verwysings == {{verwysings|3}} {{en-vertaal|Douglas DC-4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Douglas-vliegtuie]] [[Kategorie:Passasiersvliegtuie]] [[Kategorie:Vragvliegtuie]] d9m6l89lssd1xmkfm9x7t6xoyrs63fg 0 418233 2895831 2692944 2026-04-21T12:35:57Z Oesjaar 7467 Ai 2895831 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Corbichonia decumbens, habitus, Zoutpan, a.jpg |image_caption = ''Corbichonia decumbens'' |display_parents = 3 |taxon = Corbichonia |authority = Scop., (1777) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Axonotechium'' <small>Fenzl</small> }} '''''Corbichonia''''' is 'n [[genus]] van blomplante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Lophiocarpaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16141-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Corbichonia decumbens]]'' <small>(Forssk.) Exell</small> * ''[[Corbichonia exellii]]'' <small>Sukhor.</small> * ''[[Corbichonia rubriviolacea]]'' <small>(Friedrich) C.Jeffrey</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corbichonia| ]] ntukutim1fbp9o3zrjlcdkvg4wx3ufo 2895832 2895831 2026-04-21T12:36:31Z Oesjaar 7467 Vetbeter 2895832 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Corbichonia decumbens, habitus, Zoutpan, a.jpg |image_caption = ''Corbichonia decumbens'' |display_parents = 3 |taxon = Corbichonia |authority = Scop., (1777) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Axonotechium'' <small>Fenzl</small> }} '''''Corbichonia''''' is 'n [[genus]] van blomplante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Lophiocarpaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16141-1 Plants of the World Online]</ref> * ''[[Corbichonia decumbens]]'' <small>(Forssk.) Exell</small> * ''[[Corbichonia exellii]]'' <small>Sukhor.</small> * ''[[Corbichonia rubriviolacea]]'' <small>(Friedrich) C.Jeffrey</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corbichonia| ]] 53msaz49t2a8lwvbsi1up09fkvjb1o7 0 419001 2896065 2823424 2026-04-22T04:47:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896065 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SPAR Logo.svg|duimnael|Logo sonder die rooi blokkie, gebruik in [[Noord-Ierland]] en ander markte.]] '''SPAR''', oorspronklik "'''DESPAR'''", gestileer as "'''DE SPAR'''"<ref>[https://web.archive.org/web/20170606195028/https://spar-international.com/wp-content/themes/spar_international/img/history01.jpg The first DESPAR store, opened in the Netherlands, 1932]. Spar International. Archived 2017-06-06.</ref> (Nederlandse uitspraak: [də ˈspɑr]), is 'n Nederlandse multinasionale [[konsessiesaak]] wat [[handelsmerk]], voorrade en ondersteuningsdienste verskaf vir voedselkleinhandelwinkels wat onafhanklik besit en bedryf word.<ref>{{cite web |url=http://spar-international.com/aboutus/ |title=About us |author=<!--Not stated--> |date=<!--Not stated--> |website=SPAR International |access-date=13 September 2018}}</ref> Dit is in 1932 in [[Nederland]] gestig,<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/12019404/Spar-boss-brings-in-Subway-and-Greggs-to-snatch-grocery-spend-from-retail-giants.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/retailandconsumer/12019404/Spar-boss-brings-in-Subway-and-Greggs-to-snatch-grocery-spend-from-retail-giants.html |archive-date=12 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=Spar boss brings in Subway and Greggs to snatch grocery spend from retail giants|work=The Daily Telegraph|access-date=14 Januarie 2019}}{{cbignore}}</ref>, deur Adriaan van Well, en bestaan teen 2022 uit 13 996 winkels<ref name="SparAnnualReview">{{Cite web |title=SPAR Annual Review 2022 |url=https://spar-international.com/annual-review-2022/ |access-date=2024-04-26 |website=SPAR International |language=en-US}}</ref> in 48 lande.<ref name="SparAnnualReview" /> Sy hoofkwartier is in Amsterdam. Die maatskappy bedryf 'n vennootskapsprogram en het 'n teenwoordigheid in die meeste [[Europa|Europese lande]], sowel as in [[Asië]], [[Afrika]] en [[Oseanië]]. In die fiskale jaar 2022 het SPAR €43,5 miljard in wêreldwye verkope verdien, wat 'n 5,6% toename verteenwoordig het teenoor die vorige jaar.<ref name="SparAnnualReview"/> ==Etimologie== Die naam was oorspronklik DESPAR, 'n [[akroniem]] van die [[Nederlands]]e frase ''Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig'' ("Deur verenigde samewerking maak almal gelyke wins"), wat deur Van Well gebruik is om die handelsmerk te beskryf.<ref name="history">{{cite web |url=http://spar-international.com/history/ |title=The History of SPAR |author=<!--Not stated--> |date=<!--Not stated--> |website=SPAR International |access-date=21 Augustus 2022}}</ref> Die akroniem is gekies om aanklank te vind by die [[werkwoord]] ''sparen'' (verwant aan die Afrikaanse woord spaar), wat "''spaar [geld]''" beteken in Nederlands en sommige ander tale, waaronder [[Duits]]<ref>{{cite web|url=http://dict.leo.org/#/search=sparen&searchLoc=0&resultOrder=basic&multiwordShowSingle=on|title=Englisch-Deutsch Wörterbuch|website=LEO (website)|access-date=1 Maart 2015}}</ref> en Skandinawiese tale (met variante soos ''spara'' of ''spaar'') . Spar is ook Nederlands vir "[[Denneboom|sparreboom]]", waarvolgens die logo gekies is. Soos die organisasie oor [[Europa]] uitgebrei het, is die naam afgekort deur die DE-voorvoegsel te laat vaar.<ref name="history" /><ref>{{cite web | url=https://www.reenadsouza.com/spar-some-untold-stories/ | title=SPAR – Some Untold stories - Reena D Souza }}</ref> Daar is 'n paar internasionale naamvariante: * In [[Hongarye]] funksioneer 17 winkels wat deur SPAR besit word, geleë by Orlen (voormalige Lukoil) vulstasies onder die naam DESPAR.<ref>{{cite web|title=DESPAR|url=http://www.lukoil.hu/index.php?page=action_actual_shop|publisher=Lukoil Magyarország|access-date=8 Maart 2019|language=hu}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Daar is egter ook baie SPAR- en INTERSPAR-besighede. * In [[Italië]] is die naam steeds DESPAR, alhoewel in ooreenstemming met die internasionale handelsmerk, word die SPAR-gedeelte van die logo uitgelig, en die groter winkels word steeds EuroSPAR en InterSPAR genoem.<ref>{{Cite web |title=SPAR Italy |url=https://spar-international.com/country/italy/ |access-date=2022-10-31 |website=SPAR International |language=en-US}}</ref> * In [[Oostenryk]] is DESPAR SPAR se Italiaanse voedselprodukreeks.<ref>{{cite web|title=DESPAR|url=http://www.spar.at/de_AT/index/spar-marken/Genuss/DESPAR.html|publisher=SPAR Österreich|access-date=7 Maart 2015|language=de}}</ref> Daar is ook INTERSPAR-liggings binne Oostenryk.<ref>{{cite web |title=Interspar.at |url=https://www.interspar.at/ |access-date=30 Januarie 2021}}</ref> * In [[Kroasië]], word beide ''SPAR'' en ''INTERSPAR'' winkels geving.<ref>{{cite web |title=SPAR i INTERSPAR Hrvatska: mi smo tu za Vas |url=https://www.spar.hr/ |website=SPAR.hr |access-date=30 Januarie 2021}}</ref> In Arabië word die Latynse letters SPAR langs die Arabiese سبار (sbār) vertoon. {{lang|ar|سبار}} ({{transl|ar|sbār}}).<ref>{{Cite web|url=https://spar-international.com/news/further-expansion-for-spar-in-qatar/|title=Further expansion for SPAR in Qatar|website=SPAR International}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilofo.com/%d8%b9%d8%b1%d9%88%d8%b6-%d8%b3%d8%a8%d8%a7%d8%b1-%d9%82%d8%b7%d8%b1-%d9%85%d9%86-12-%d8%ad%d8%aa%d9%89-16-6-2021|script-title=ar:عروض سبار قطر من 12 حتى 16/6/2021|date=13 Junie 2021|script-website=ar:العروض اون لاين|access-date=12 September 2024|archive-date=16 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816010654/https://www.ilofo.com/%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B6-%D8%B3%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%B7%D8%B1-%D9%85%D9%86-12-%D8%AD%D8%AA%D9%89-16-6-2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ilofo.com/spar-ksa-offers-from-28-apr-to-4-may-2021-ramadan-kareem|script-title=ar:عروض اليوم بفروع سبار السعودية من 28 إبريل حتى 4 مايو 2021 رمضان كريم|first=تسوق|last=نت|date=28 April 2021|script-website=ar:العروض اون لاين|access-date=12 September 2024|archive-date=10 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110163812/https://www.ilofo.com/spar-ksa-offers-from-28-apr-to-4-may-2021-ramadan-kareem|url-status=dead}}</ref> * In [[Iran]] word dit اسپار (Aspar) genoem.<ref>{{Cite web|url=http://spar.ir/|title=اسپار – برای رفع نیازهای شما|language=fa|access-date=12 September 2024|archive-date= 6 Augustus 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806231432/https://spar.ir/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tejaratetalaeenews.ir/%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%A8%D9%88%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D8%B1-1341|script-title=fa:رازهای موفقیت و محبوبیت «اسپار»|website=www.tejaratetalaeenews.ir|language=fa}}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * In die [[Volksrepubliek China]] staan dit bekend as 斯巴超市 (Sībā chāoshì, "Siba-supermark").<ref>{{Cite web|url=https://ww.cn.freejournal.org/5798156/1/%E6%96%AF%E5%B7%B4%E8%B6%85%E5%B8%82.html|script-title=zh:斯巴超市 （Spar）是荷蘭的一家跨國零售企業，在全世界42個國家開設有約12.500個店鋪。斯巴超市創建於1932年。現在斯巴超市已經在大部分歐洲國家，部分非洲、亞洲、大洋洲|website=ww.cn.freejournal.org|language=zh|access-date=12 September 2024|archive-date=30 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130151324/https://ww.cn.freejournal.org/5798156/1/%E6%96%AF%E5%B7%B4%E8%B6%85%E5%B8%82.html|url-status=dead}}</ref> * In [[Ierland]], Noord-Ierland, [[Rusland]] en [[Switserland]] word beide die SPAR- en EUROSPAR-name gebruik, met EUROSPAR wat meestal vir groter supermark-grootte winkels en SPAR vir kleiner geriefswinkels gebruik word. * In [[Slowenië]] word beide SPAR en INTERSPAR gebruik, met INTERSPAR wat gebruik word vir 'n groter supermark-grootte winkels en SPAR vir kleiner geriefswinkels<ref>{{Cite web|url=https://www.spar.si/|title=SPAR Slovenija &#124; Vedno SPAR|accessdate=13 September 2024}}</ref> == Geskiedenis == === Suid-Afrika === Spar is vir die eerste keer in Suid-Afrika in 1963 geopen.<ref name="spar-za">{{Cite web|url=https://www.spar.co.za/About-SPAR/Company|title=SPAR - Our Business|accessdate=13 September 2024 |lang=en}}</ref> In 1988 het SPAR Suid-Afrika 'n volfiliaal van [[Tiger Brands]] geword, 'n beheermaatskappy met 'n groot gediversifiseerde portefeulje. Dit is in 2004 ontbondel en as 'n aparte maatskappy genoteer.<ref>[http://www.tradeintelligence.co.za/TradeProfiles/SPAR.aspx Trade Intelligence – SPAR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190814111604/http://www.tradeintelligence.co.za/TradeProfiles/SPAR.aspx |date=14 Augustus 2019 }}, besoek op 2 Oktober 2010</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:JSE-genoteerde maatskappye]] [[Kategorie:Winkels]] 7jch4owis39rl3b0vbxh7eqytwx2hhi 0 420956 2896071 2880541 2026-04-22T05:19:32Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896071 wikitext text/x-wiki '''Leierlose weerstand''', of '''leierlose verset''', is 'n sosiale weerstandstrategie waarin klein, onafhanklike groepe (koverte selle), of individue ('n solo-sel word 'n " [[Eensame wolf (terrorisme)| eensame wolf]]" genoem), 'n gevestigde instelling soos 'n wet, ekonomiese stelsel uitdaag , sosiale orde of [[regering]]. Leierlose weerstand kan enigiets van nie-gewelddadige protes en burgerlike ongehoorsaamheid tot [[vandalisme]], [[terrorisme]] en ander [[geweld]]dadige aktiwiteite insluit. Leierlose selle het nie vertikale bevelskakels nie en werk dus sonder hiërargiese bevel,<ref name=":2"/> maar hulle het 'n gemeenskaplike doelwit wat hulle verbind met die sosiale beweging waaruit hul [[ideologie]] geleer is.<ref name="Joosse">{{cite journal|last=Joosse|first=Paul|date=2007|title=Leaderless Resistance and Ideological Inclusion: the Case of the Earth Liberation Front|journal=Terrorism and Political Violence|volume=19|number=3|pages= 351–368|doi=10.1080/09546550701424042|s2cid=17532687 }}</ref> Leierlose weerstand is aangewend deur diereregte-, radikale omgewingsbewuste-, anti-aborsie-, opstandelinge, [[Anargisme|anargistiese]], anti-koloniale en terreurbewegings. Dit is 'n strategie wat ook deur haatgroepe gebruik word.<ref name="Joosse"/> ==Algemene kenmerke== 'n Geheime sel kan 'n alleenstaande individu of 'n klein groepie wees. Die basiese kenmerk van die struktuur is dat daar geen eksplisiete [[kommunikasie]] tussen selle is wat optree na gedeelde doelwitte nie. Lede van een sel het gewoonlik min of geen inligting oor wie anders namens hul saak agiteer nie.<ref name=":2" /> Leierlose bewegings kan 'n [[simbool|simboliese]] leierfiguur hê.<ref name=":2" /> Dit kan 'n openbare figuur, 'n meervoudige gebruiksnaam of 'n inspirerende skrywer wees, wat generiese teikens en doelwitte kies, maar nie werklik planne bestuur of uitvoer nie. [[Media]], in hierdie geval, skep dikwels 'n positiewe terugvoerlus: deur verklarings van 'n beweging se rolmodel te publiseer, boesem dit motivering, idees en veronderstelde simpatie in die gedagtes van potensiële agiteerders wat op hul beurt verdere gesag aan die figuur verleen.<ref name=":2" /> Alhoewel dit dalk losweg na 'n vertikale bevelstruktuur lyk, is dit veral eenrigting: 'n titulêre leier maak uitsprake, en aktiviste kan reageer, maar daar is geen formele kontak tussen die twee vlakke van organisasie nie.<ref name="Joosse"/> Gevolglik is leierlose weerstandselle weerstand teen informante en verraaiers. Aangesien daar nie 'n sentrum is wat vernietig kan word nie, nóg skakels tussen die selle wat geïnfiltreer kan word, is dit moeiliker vir gevestigde owerhede om die ontwikkeling van 'n leierlose weerstandsbeweging te arresteer as wat dit is met bewegings wat meer konvensionele hiërargieë aanneem.<ref name=":2" /> Gegewe die asimmetriese karakter van leierlose weerstand, en die feit dat dit dikwels strategies aangeneem word in die lig van 'n magswanbalans, het dit baie in gemeen met [[guerrilla-oorlogvoering]]. Laasgenoemde strategie behou egter gewoonlik een of ander vorm van georganiseerde, tweerigtingleierskap en is dikwels meer breed-gebaseer as die geïndividualiseerde optrede van leierlose selle. In sommige gevalle kan 'n grootliks leierlose beweging in 'n samehangende opstand- of guerrillabeweging ontwikkel, soos met die Joego-Slawiese [[Partisaan|partisane]] van die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Leierlose weerstand behels dikwels weerstand deur gewelddadige middele, maar dit is nie daartoe beperk nie. Nie-gewelddadige groepe kan dieselfde struktuur gebruik om ''[[Samizdat]]''-literatuur te skryf, te druk en te versprei, om selfpropagerende boikotte teen politieke opponente via die [[internet]] te skep, om 'n alternatiewe elektroniese geldeenheid buite die bereik van belastingregerings en transaksie-aantekenbanke te handhaaf, ensovoorts.<ref>{{cite journal|last=Joosse|first=Paul|date=2012|title=Elves, Environmentalism, and 'Eco-terror'|journal=Crime, Media, Culture|volume=8|number=1|pages=75–93|doi=10.1177/1741659011433366|s2cid=145748563 }}</ref> ==Geskiesenis== [[Lêer:ManifGiletsJaunesVesoul 17nov2018 (cropped).jpg|links|duimnael|Geelbaadjie protes op 17 November 2018 in [[Vesoul]] ([[Haute-Saône]]).]] Die konsep van leierlose weerstand is ontwikkel deur kol. Ulius Louis Amoss, 'n voormalige Amerikaanse intelligensiebeampte, in die vroeë 1950's.<ref name=":0">{{Cite news |last=Berlet |first=Chip |date=Fall 2008 |title=Leaderless Counterterrorism Strategy—The 'War on Terror,' Civil Liberties, and Flawed Scholarship |work=The Public Eye |url=https://politicalresearch.org/2008/09/10/leaderless-counterterrorism-strategy-the-war-on-terror-civil-liberties-and-flawed-scholarship |access-date=27 Junie 2022 |archive-date=28 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528002913/https://politicalresearch.org/2008/09/10/leaderless-counterterrorism-strategy-the-war-on-terror-civil-liberties-and-flawed-scholarship |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Mareš |first=Miroslav |date=2020 |title=Leaderless Resistance: Development, Countering and Research of Insurgent Concept |url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=902504 |journal=Vojenské rozhledy |language=English |volume=29 |issue=3 |pages=41–56 |doi=10.3849/2336-2995.29.2020.03.041-056 |s2cid=225320075 |issn=1210-3292|doi-access=free }}</ref> Amoss, 'n anti-kommunis, het leierlose weerstand gesien as 'n manier om die penetrasie en vernietiging van [[CIA]]-gesteunde weerstandselle in Oos-Europese lande onder [[Sowjetunie|Sowjet]]-beheer te voorkom.<ref>Amoss as cited in {{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626193618/http://www.defendingdissent.org/fame/index.php?title=Leaderless_Resistance:_Amoss_Version_1953-1962|archive-date=2015-06-26|url=http://www.defendingdissent.org/fame/index.php?title=Leaderless_Resistance:_Amoss_Version_1953-1962|url-status=dead|title=Leaderless Resistance: Amoss Version 1953-1962 |website=Defending Dissent Foundation Study Guide}}</ref><ref name=":1" /> Die konsep is herleef en gewild gemaak in 'n opstel gepubliseer deur die anti-regering[[ Ku Klux Klan]]-lid Louis Beam in 1983, weer in 1992, en is gelees as 'n hoofboodskap tydens die 1992-byeenkoms van Rocky Mountain Rendezvous van regse ekstremiste.<ref>{{Cite journal |last=Beam |first=Louis |url=http://archive.org/details/Leaderless_Resistance_The_Seditionist |title=Leaderless Resistance |date=February 1992 |journal=The Seditionist|number=12|orig-date=1983}}</ref><ref name=":0" /><ref name="adl">{{cite web |title=Peter J. "Pete" Peters |url=http://www.adl.org/Learn/ext_us/Peters.asp?LEARN_Cat=Extremism&LEARN_SubCat=Extremism_in_America&xpicked=2&item=8 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080628174230/http://www.adl.org/learn/ext_us/Peters.asp?LEARN_Cat=Extremism&LEARN_SubCat=Extremism_in_America&xpicked=2&item=8 |archive-date=28 Junie 2008 |access-date=27 Junie 2023 |website=Anti-Defamation League}}</ref> Beam het leierlose weerstand bepleit as 'n tegniek vir wit nasionaliste om die stryd teen die Amerikaanse regering voort te sit, ten spyte van 'n oorweldigende wanbalans in mag en hulpbronne.<ref name=":1" /> Beam het aangevoer dat konvensionele hiërargiese piramidale organisasies uiters gevaarlik is vir hul deelnemers, wanneer hulle in 'n weerstandsbeweging teen die regering werksaam is, as gevolg van die maklike bekendmaking van die bevelsketting. 'n Minder gevaarlike benadering sou wees om eendersdenkende individue te oortuig om onafhanklike selle te vorm sonder noue kommunikasie tussen mekaar, maar oor die algemeen in dieselfde rigting te werk.<ref name=":2">{{Cite journal |last=Garfinkel |first=Simson |date=2003-03-03 |title=Leaderless resistance today |url=https://journals.uic.edu/ojs/index.php/fm/article/view/1040 |journal=First Monday |volume=8 |issue=3 |language=en |doi=10.5210/fm.v8i3.1040 |issn=1396-0466 |doi-access= free}}</ref> Meer hedendaagse voorbeelde van sosiale bewegings soos die ''[[Geelbaadjie-beweging|gilets jaunes]]'' (geel baadjies) in [[Frankryk]], Extinction Rebellion, of die #MeToo-beweging het blykbaar spontaan as leierlose bewegings ontstaan, miskien as gevolg van die voorkoms van [[sosiale media]] wat individue met algemene griewe bymekaarbring, selfs in die afwesigheid van georganiseerde leierskap.<ref>{{Cite news |last=Ross |first=Carne |date=2018-12-13 |title=How to create a leaderless revolution and win lasting political change |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/dec/13/leaderless-revolution-insurgency-gilet-jaunes-extinction-rebellion |access-date=2023-02-15 |issn=0261-3077}}</ref> ==In die praktyk== ===Dierebevryding=== Die eerste aangetekende direkte aksie vir dierebevryding wat (na 'n aansienlike vertraging) tot 'n beweging van leierlose weerstand gevorder het, was deur die oorspronklike "Band of Mercy" in 1824 wie se doel was om jakkalsjagters te stuit.<ref name=Best>{{cite book|editor-last1=Best|editor-first1=Steven|editor-last2=Nocella|editor-first2=Anthony J.|title=Terrorists or Freedom Fighters|publisher=Lantern Books|date=2004}}</ref> Geïnspireer deur hierdie groep en nadat hy gesien het hoe 'n dragtige takbok deur jakkalsjagters die dorp ingedryf word om doodgemaak te word, het John Prestige besluit om hierdie sport aktief teë te staan en het die Jagsaboteursvereniging in 1964 gestig. Binne 'n jaar, het 'n leierlose model van jag-sabotasiegroepe is regoor die [[Verenigde Koninkryk]] gevorm.<ref name=Best/> 'n Nuwe Band of Mercy is toe in 1972 gestig. Dit het direkte optrede gebruik om diere te bevry en ekonomiese [[sabotasie]] te veroorsaak teen diegene wat vermoedelik diere mishandel. Ronnie Lee en ander het die naam van die beweging na die Animal Liberation Front (ALF) in 1976 verander en 'n leierlose weerstandsmodel aangeneem wat breedweg op dierebevryding fokus.<ref>{{Cite news |last=Ross |first=Carne |date=2018-12-13 |title=How to create a leaderless revolution and win lasting political change |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/dec/13/leaderless-revolution-insurgency-gilet-jaunes-extinction-rebellion |access-date=2023-02-15 |issn=0261-3077}}</ref> Earth First! en die omgewingsbeweging in die 1980's het ook die leierlose weerstandsmodel aangeneem.<ref>{{cite web | author = Southern Poverty Law Center | title = From Push to Shove | url = http://www.splcenter.org/intel/intelreport/article.jsp?aid=42 | access-date =7 Mei 2006 | archive-date = 22 November 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091122190431/http://www.splcenter.org/intel/intelreport/article.jsp?aid=42 | url-status = dead }}</ref> ’n Dierebevrydingsbeweging wat geweld voorgestaan het, het ontstaan met die naam Animal Rights Militia (ARM) in 1982. [[Briefbom]]me is aan die destydse Britse eerste minister, [[Margaret Thatcher]], gestuur. Twee jaar later is die naam Hunt Retribution Squad (HRS) ook gebruik.<ref>{{cite book|last=Singer|first=Peter|url=http://www.utilitarian.org/texts/alm.html|title=The Animal Liberation Movement: Its philosophy, its achievements and its future|publisher=Old Hammond Press|date=1985|access-date=2007-11-09|isbn=0948062029}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article495376.ece?token=null&offset=24|url-status=dead|date=2004-10-17|title=Focus: Desecrated|last=Chittenden|first=Maurice|newspaper=The Sunday Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629144247/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article495376.ece|archive-date=2011-06-29}}</ref> Die Earth Liberation Front (ELF) is in 1992 gestig en van Earth First! weggebreek toe daardie organisasie besluit het om op openbare direkte optrede te fokus, in plaas van die “ekotage” waaraan die ELF deelgeneem het.<ref>{{cite news|last=Alleyne|first=Richard|archive-url=https://web.archive.org/web/20030301084345/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2001%2F01%2F19%2Fncam119.xml|archive-date=2003-03-01|title=Terror tactics that brought a company to its knees|newspaper=The Daily Telegraph|date=19 Januarie 2001|url=http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2001%2F01%2F19%2Fncam119.xml|url-status=dead}}</ref> 'n Gewelddadige groep genaamd die Departement of Judtice is in 1993 gestig, en in 1994 het skeermeslemmetjies aan jagters soos [[Prins Charles]] en aan dierenavorsers gestuur.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/902751.stm|title=Animal rights, terror tactics|work=BBC News|date=30 Augustus 2000}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.splcenter.org/intel/intelreport/article.jsp?aid=42|title=From push to shove|archive-url=https://web.archive.org/web/20091122190431/http://www.splcenter.org/intel/intelreport/article.jsp?aid=42 |archive-date=2009-11-22 |website=Southern Poverty Law Group Intelligence Report|date=Fall 2002|page=3}}</ref> In 1999 is die leierlose weerstandstrategie aangewend deur dierebevrydingsorganisasies soos Stop Huntingdon Animal Cruelty (SHAC), wat gevorm is uit die Consort beagles-veldtog en Save the Hill Grove Cats om Huntingdon Life Sciences (HLS) te sluit. Ten spyte van aanspraak op suksesse<ref>{{cite web|url=http://www.shac.net/MISC/quantum|url-status=usurped|title=Quantum Analytics: Drop HLS|archive-url=https://web.archive.org/web/20050326153421/http://www.shac.net:80/MISC/quantum/|archive-date=2005-03-26|website=Stop Huntingdon Animal Cruelty}}</ref> het leierlose dierebevryding en omgewingsbewegings oor die algemeen nie die breë populêre steun wat dikwels in streng politieke of militêre konflikte voorkom bekom nie. <ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/hampshire/dorset/3939111.stm|url-status=dead|title=Activists' 'war' to save lobsters|archive-url=https://web.archive.org/web/20081203122120/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/hampshire/dorset/3939111.stm |archive-date=2008-12-03 |work=BBC News|date=30 Julie 2004}}</ref> Binne 'n paar jaar na die oorwinnings wat deur die SHAC geëis is, het ander veldtogte teen dieretoetslaboratoriums ontstaan. Terselfdertyd het SPEAK Campaigns en die meer radikale ALF-militante, Oxford Arson Squad, hul veldtogte begin na dieselfde doelwit: om Oxford Universiteit se dierenavorsing te beëindig. In April 2009 het die Militant Forces Against Huntingdon Life Sciences (MFAH) aktief geraak. Met die ALF het hulle HLS-kliënte- en finansiële direkteure, sowel as maatskappyeiendom, begin teiken. Sedertdien het groepe meer as 'n dosyn aksies in [[Europa]] aangemeld, insluitend die verfbemorsing van huise, die brand van motors en grafsonheiligheid. Militante is egter teen die ALF-ideologie, en glo eerder in enige nodige optrede om lyding by HLS se laboratoriums te voorkom.<ref name="mfah1">{{cite web|url=http://www.directaction.info/news_apr07_09.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090816175231/http://www.directaction.info/news_apr07_09.htm|archive-date=2009-08-16|title=MFAH Communique|date=7 April 2009|work=Bite Back Magazine|number=14}}</ref> ===Radikale Islamiste=== Leierlose weerstand is ook dikwels goed geskik vir doelwitte deur terroristiese groepe. Die Islamitiese organisasie [[Al-Kaïda]] gebruik 'n tipiese simboliese leier/leierlose selstruktuur. Die organisasie self is dalk piramidaal, maar simpatiseerders wat op sy uitsprake reageer, doen dit dikwels spontaan en onafhanklik. Gegewe die klein, geheime karakter van terroriste-selle, is dit maklik om te aanvaar dat hulle noodwendig leierlose weerstandsmodelle uitmaak. Wanneer daar tweerigting kommunikasie met eksterne leierskap is, is die etiket egter onvanpas. Die mans wat die bomaanvalle op die Londense metro op 7 Julie 2005 uitgevoer het, het 'n leierlose versetsel uitgemaak deurdat hulle na bewering uit simpatie vir Islamitiese [[fundamentalisme]] maar onder hul eie besluitneming opgetree het. Die kapers wat by die aanvalle van 11 September betrokke was, het daarenteen na bewering opleiding, leiding en befondsing van Al-Kaïda ontvang, en word nie as 'n leierlose sel beskou nie. ===[[Neo-Nazisme|Neo-Nazi]]'s en Blanke nasionaliste=== Die konsep van leierlose weerstand bly belangrik vir ver-regse denke in die Verenigde State, as 'n voorgestelde reaksie op waargenome federale regering oorbereiking ten koste van individuele regte. Simson Garfinkel het egter in sy navorsing gevind dat die verregses meestal hierdie taktiek selde gebruik het. Timothy McVeigh is een voorbeeld in die Verenigde State. McVeigh het in 'n klein sel gewerk wat sy aanval gebaseer het op motiverings wat wydverspreid is onder verregse anti-regeringsgroepe en die burgermagbeweging. Leierlose weerstand is bepleit deur wit oppergesagsgroepe soos White Aryan Resistance (WAR) en die Britse neo-Nazi Combat 18 (C18). Die moderne [[Ku Klux Klan]] word ook erken dat hy 'n leierlose weerstandsmodel ontwikkel het.<ref>{{cite web | author = University of Michigan | title = Right-Wing Domestic Terrorism | url = http://www-personal.umich.edu/~lormand/agenda/9909/06.pdf | access-date =7 Mei 2006 }}</ref> Troy Southgate het ook vorme van leierlose weerstand bepleit gedurende sy tyd as 'n vooraanstaande aktivis in die National Revolutionary Faction en 'n pionier van nasionale anargisme. James Mason, 'n voormalige lid van die Amerikaanse Nazi Party en neo-Nazi, was 'n voorstander van die idee van "leierlose weerstand" soos uiteengesit in SIEGE, 'n versameling geskrifte van die ontbinde National Socialist Liberation Front (NSLF) wat geweld teen politieke opponente, [[Jode]] en nie-blankes waarvan hy beskou het as die vermoedelik Joodse beheerde entiteit waarna hy verwys het as "''The System''" wat sedertdien deur die terreurgroep omhels is Atomwaffen-afdeling (AWD). Stormfront, Ariese Nasies en Hammerskin Nation (HSN) skakel met Beam se konsep van "Leierlose Weerstand". Hierdie groepe bevorder alleenwolf-aksies. Terwyl nominaal geweld veroordeel word, prys die webwerwe die man wat "praktiseer wat hy preek, en wat sy woorde met sy dade ondersteun." moordtogte is deur omstandighede gedwing. Die Wêreldkerk van die Skepper (WCOTC) het 'n gemengde boodskap gegee en Smith genoem "'n onbaatsugtige man wat sy lewe gegee het in die weerstand teen Joodse/modder tirannie," maar let op "die Kerk" keur nie sy dade goed nie.”<ref name=recruitment>{{Cite journal |title=Recruitment by Extremist Groups on the Internet |journal=First Monday |volume=6 |issue=2 |date=Februarie 2001 |first=Beverly |last=Ray |author2=George E. Marsh II |doi=10.5210/fm.v6i2.834 |doi-access= free}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Politiek]] 4gxy3c6rb58pdwl7j068u49p360htyz 0 421447 2895888 2781759 2026-04-21T16:18:28Z Jcb 223 2895888 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Persoon | eretitelvoorvoegsel = | naam = Claude Gacond | eretitelagtervoegsel = | beeld = Claude Gacond Andree Gacond CDELI.jpg | beeld_regop = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = | inheemse_naam = | inheemse_naam_taal = | uitspraak = | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1931|08|20}} | geboorteplek = [[Neuchâtel]], [[Switserland]] | verdwynplek = | verdwynstatus = | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1931|08|20|2024|11|17}} | sterfplek = [[La Chaux-de-Fonds]], [[Switserland]] | doodsoorsaak = | lyk_ontdek = | rusplek = | rusplekkoördinate = | plek_begrawe = | plek_begrawe_koördinate = | monumente = | nasionaliteit = | ander_name = | siglum = | burgerskap = | uitbeelding = | alma_mater = | beroep = | jare_aktief = | era = | werkgewer = }} '''Claude Gacond''' is op 20 Augustus 1931 in [[Neuchâtel]] gebore en is op 17 November 2024 in [[La Chaux-de-Fonds]] oorlede. Hy was sedert 1952 'n [[Switserland|Switserse]] [[Esperanto|Esperantis]], 'n erelid van UEA, 'n erelid van die Switserse Esperanto-vereniging en 'n erelid van ILEI. 'n Pedagoog van beroep, wat tydens sy loopbaan in [[La Sagne]] (1954-69) 'n proefskrif voorberei het oor interskole-korrespondensie deur Esperanto en oor 'n eksperimentele Esperanto-kursus. Hy was reeds van 1953-54 aktief, eers as sekretaris van Esperanto Jeug van Switserland en van die Switserse ILEI-afdeling, en as komiteelid van die Switserse Esperanto-vereniging. Vanaf 1955 vir 21 jaar het hy ski-verblyf en naweekkursusse in Adelboden georganiseer en effektiewe oudiovisuele E-onderrig ontwikkel. Vanaf 1974 het hy onderrig gegee in La Chaux-de-Fonds, na 'n vyf jaar lange onderbreking van sy professionele loopbaan, waartydens hy hom ten volle aan die Internasionale Taaldokumentasie- en Navorsingsentrum (CDELI - ''Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia'') en (tot 1991) die Esperanto-kultuursentrum (KCE - ''Kultura Centro Esperantista''), onderskeidelik in 1967 en 1968 deur hom mede-stigter. Vir etlike jare was hy lid van die kantonale parlement. Van 1962 tot 1992 was hy saam met sy vrou Andrée 'n dosent by die Esperanto-uitsendings van ''Svisa Radio Internacia''. In 1991 het hy die FAME-toekenning verwerf. Sedert sy aftrede in 1994 het hy 'n ''Bibliografio de Esperanto kaj interlingvistiko laŭ kolektoj de CDELI'' en ''Didaktitajn konsilojn al instruantoj kaj studantoj de Esperanto''. Claude Gacond het onvermoeid voortgegaan met sy werk vir Esperanto as deel van CDELI as sy argivaris en organiseerder van studie-sabbatsverlof, seminare, Esperanto-kursusse. Ter geleentheid van sy 80ste verjaardag het EDITION ILTIS hom vereer met 'n feesboek: ''INSTRUI ★ DOKUMENTI ★ ORGANIZI, Fest-libro por la 80a naskiĝ-tago de CLAUDE GACOND'', onder redaksie van Irmi en Reinhard Haupenthal, Bad Bellingen 2011, {{ISBN|978-3-932807-93-0}}. Dit bevat i. a. 'n uitgebreide bibliografie van die werke van Claude Gacond. Claude Gacond is op Sondag 17 November 2024 in 'n ouetehuis in La Chaux-de-Fonds oorlede. == Eksterne skakels == * [http://www.svisa-esperanto-societo.ch/gacond/ Festado de Claude Gacond 80-jara] * [http://www.esperanto-gacond.ch/autobio-eo.htm ampleksa esperantlingva biografio en persona retejo] * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=claude+gacond&find_code=WRD&x=9&y=10 Verkoj de kaj pri Claude Gacond] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20110923150751/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=claude+gacond&find_code=WRD&x=9&y=10 |date=2011-09-23 }} en la [http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20071221233948/http://www.onb.ac.at/sammlungen/plansprachen/eo/index.htm |date=2007-12-21 }} * [http://www.cdeli.org/ Retejo de Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia (CDELI)] {{Normdata}} [[Kategorie:Esperanto]] [[Kategorie:Switsers]] [[Kategorie:Geboortes in 1931]] [[Kategorie:Sterftes in 2024]] 8dj0tbwzsr1olla0gya5xj6w4bl2xcg 0 422011 2896086 2891778 2026-04-22T05:26:13Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896086 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Lucianus | beeld = Lucian of Samosata.png | beeldonderskrif = Spekulatiewe portret deur William Faithorne | geboortedatum = omstreeks 125 n.C. | geboorteplek = Samosata, [[Syria (Romeinse provinsie)|Syria]] | sterfdatum = Ná 180 n.C. | sterfplek = waarskynlik [[Aegyptus (Romeinse provinsie)|Egipte]], [[Romeinse Ryk]] | beroep = [[Skrywer]], [[Satire|satirikus]], [[retoriek|retorikus]] | noemenswaardige_werke = {{ubl|'' 'n Ware verhaal''|''Dialoë van die Dooies''|''Liefhebber van Leuens''|''Dialoë van die gode''|''Dialoë van die Courtesans''|''Alexander die valse profeet''|''Filosofieë te koop''}} }} '''Lucianus van Samosata'''{{efn|Oudgrieks: Λουκιανὸς ὁ Σαμοσατεύς, ''Loukianòs ho Samosateús''; [[Latyn]]: Lucianus Samosatensis}} (Λουκιανὸς ὁ Σαμοσατεύς, omstreeks 125 – ná 180) was 'n ge-helleniseerde [[Syria (Romeinse provinsie)|Siriese]] [[satire|satirikus]] en [[retoriek|retorikus]] wat veral bekend is vir sy karakteristieke tong-in-die-kies styl waarmee hy gereeld die gek geskeer het met bygelowigheid, godsdienstige gebruike en geloof in die bonatuurlike. Alhoewel sy moedertaal waarskynlik [[Siries]] was, is sy werke wat na ons oorgelewer is byna geheel en al in Oudgrieks (meestal in die Attiese dialek wat gewild was gedurende die Tweede Sofistiese tydperk). Alles wat bekend is oor Lucianus se lewe kom uit sy eie skryfwerk,<ref>{{Cite book|last=Matthews|first=John|url=https://books.google.com/books?id=d-USEAAAQBAJ&q=Lucian%27s+life+comes+from+his+own+writings&pg=PA107|title=Empire of the Romans: From Julius Caesar to Justinian: Six Hundred Years of Peace and War, Volume II: Select Anthology|date=2021-02-23|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4443-3458-6|language=en}}</ref> wat dikwels moeilik is om te interpreteer as gevolg van sy gebruik van sarkasme. Volgens sy ''Die Droom'' was hy deel van 'n gesin uit die laer middelklas in Samosata, geleë langs die oewer van die [[Eufraat]] in die afgeleë Romeinse provinsie van [[Syria (Romeinse provinsie)|Syria]]. As jong man was hy werksaam as vakleerling by sy oom om beeldhouer te word, maar na 'n mislukte poging tot beeldhouwerk het hy weggehardloop om opleiding in [[Ionië]] te ontvang. Hy het waarskynlik 'n reisende dosent geword en universiteite reg deur die [[Romeinse Ryk]] besoek. Nadat hy danksy sy lesings roem en rykdom verwerf het, het Lucianus hom uiteindelik vir 'n dekade in [[Athene]] gevestig, waartydens hy die meeste van sy bestaande werke geskryf het. In sy vyftigs is hy moontlik aangestel as 'n hoogs betaalde staatsamptenaar in [[Aegyptus (Romeinse provinsie)|Egipte]], waarna hy uit die historiese rekord verdwyn. Lucianus se werke was baie gewild in die oudheid, en meer as tagtig geskrifte wat aan hom toegeskryf is bestaan vandag nog, 'n aansienlik groter hoeveelheid as vir die meeste ander klassieke skrywers. Sy bekendste werk is '' 'n Ware verhaal'', 'n spitsvondige satire teen skrywers wat ongelooflike verhale vertel. Dit word deur sommige as die vroegste bekende [[wetenskapsfiksie]]werk beskou. Lucianus het die genre komiese dialoog uitgevind, 'n parodie op die tradisionele [[Sokrates|Sokratiese dialoog]]. Sy dialoog ''Liefhebber van leuens'' dryf die spot met mense wat in die bonatuurlike glo en bevat die oudste bekende weergawe van "[[Die towenaarsleerling (ballade)|Die towenaarsleerling]]". Lucianus het talle satires geskryf wat die spot dryf met [[Griekse mitologie|tradisionele verhale oor die gode]], insluitend ''Dialoë van die gode'', ''Icaromenippus'', ''Zeus ontplof'', ''Zeus gekatkiseer'' en ''Die parlement van die gode''. Sy ''Dialoë van die dooies'' fokus op die [[Sinisisme (filosofie)|Siniese]] filosowe [[Diogenes]] en [[Menippus]]. ''Filosofieë te koop'' dryf die spot met verskeie filosofiese skole en ''Die vissermanne óf Die dooies rys weer op'' is 'n verdediging van hierdie bespotting. Lucianus het dikwels openbare figure bespot, soos die Siniese filosoof Peregrinus Proteus in sy brief ''Die heengaan van Peregrinus'' en die bedrieglike orakel Alexander van Abonoteichus in sy ''Alexander die valse profeet''. Lucianus se verhandeling, ''Oor die Siriese godin'', satiriseer kulturele onderskeidings tussen Grieke en Siriërs en is die hoofbron van inligting oor die kultus van Atargatis. Lucianus het 'n enorme impak op Westerse letterkunde gehad. Werke wat geïnspireer is deur sy werke sluit in Thomas More se ''Utopia'', die werke van [[François Rabelais]], [[William Shakespeare]] se ''Timon van Athene'' en [[Jonathan Swift]] se ''Gulliver's Travels''. == Lewe == === Biografiese bronne === Lucianus word nie genoem in enige kontemporêre tekste deur ander skrywers nie {{sfn|Richter|2017|page=328}} en hy is nie ingesluit in [[Lucius Flavius Philostratus|Philostratus]] se ''Lewe van die Sofiste'' nie.{{sfn|Richter|2017|page=328}} As gevolg hiervan kom alles wat oor Lucianus bekend is uitsluitlik uit sy eie geskrifte.{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–3}}{{sfn|Marsh|1998|page=1}}{{sfn|Richter|2017|page=328}} 'n Verskeidenheid karakters met name baie soortgelyk aan Lucianus, insluitend "Lukinos", "Lukianos", "Lucius" en "Die Siriër" verskyn regdeur Lucianus se geskrifte.{{sfn|Richter|2017|page=328}} Hierdie benamings is dikwels deur skolastici en biograwe geïnterpreteer as "maskers", "alter-ego's" of "mondstukke" van die skrywer.{{sfn|Richter|2017 |page=328}} Daniel S. Richter kritiseer die algemene neiging om sulke "Luciaanse figure" as self-invoegsels (Self-invoeging is 'n literêre tegniek waarin die skrywer homself in die verhaal "inskryf" onder die dekmantel van, of vanuit die perspektief van, 'n fiktiewe karakter.<ref>{{cite web|url=https://www.yourdictionary.com/self-insertion|title=Self-insertion betekenis|access-date=20 Februarie 2022}}</ref> Die karakter, openlik of andersins, tree op soos, het die persoonlikheid van, en kan selfs beskryf word as die fisiese vergestalting van die skrywer van die werk.) deur die skrywer te vertolk.{{sfn|Richter|2017|page=328}} en voer aan dat hulle in werklikheid bloot fiktiewe karakters is wat Lucianus gebruik om mee te "dink" wanneer hy konvensionele onderskeidings tussen Grieke en Siriërs satiriseer.{{sfn|Richter|2017| page=328}} Hy stel voor dat hulle hoofsaaklik as 'n literêre stylfiguur deur Lucianus gebruik word om beskuldigings af te weer dat hy as die "Siriese skrywer" "die suiwerheid van die Griekse idioom of genre op een of ander manier skade aangedoen het" deur sy gebruik van komiese dialoog.{{sfn|Richter|2017|page=329 }} Die Britse klassikus Donald Russell verklaar: "'n Goeie deel van wat Lucianus oor homself te sê het kan net so min vertrou word as die verhaal van die reis na die maan, wat hy op so 'n oortuigende wyse in die eerste persoon vertel in ''Ware Stories''"{{sfn|Russell|1986|page=671}}; hy waarsku dat "dit dwaas is om [die inligting wat hy oor homself in sy werk gee] as outobiografiese materiaal te behandel."{{sfn|Russell|1986|page=671}} === Agtergrond en grootwordjare === Lucianus is gebore in Samosata aan die oewers van die [[Eufraat]] aan die oostelike buitewyke van die Romeinse Ryk.{{sfn|Casson|1962|page=xiii}}{{sfn|Marsh|1998|page=1}}{{sfn|Vout|2007|page=16}}{{sfn|Russell|1986|page=670}} Samosata was tot 72 n.C. die hoofstad van die Koninkryk Commagene, toe dit geannekseer is deur [[Vespasianus]] en ingelyf is by die Romeinse provinsie van [[Syria (Romeinse provinsie)|Syria]].{{sfn|Vout|2007|page=229}}{{sfn|Russell|1986|page=670}} Die bevolking van die dorp het meestal uit [[Assiriërs]] bestaan, {{sfn|Casson|1962|page=xiii}} en Lucianus se moedertaal was waarskynlik Siries, 'n vorm van [[Aramees]].{{sfn|Casson|1962|page=xiii}}{{sfn|Kaldellis|2007|page=31}}{{sfn|Pomeroy|Burstein|Donlan|Roberts|2018|page=532|ref=Pomeroy}}{{sfn|Russell|1986|page=670}} Gedurende Lucianus se leeftyd was die tradisionele Grieks-Romeinse religie aan't kwyn, en die religie se rol in die beskawing was grootliks seremonieel.{{sfn|Casson|1962|pages=xi–xii}} As plaasvervanger vir tradisionele religie het baie mense in die Hellenistiese wêreld aangesluit by [[Misteriegodsdiens]]te soos die [[Misterieë van Isis]], [[Mithraïsme]], die [[Kubele]]kultus en die [[Eleusiniese misterieë]].{{sfn|Casson|1962|page=xii}} Bygelowigheid het nog altyd algemeen voorgekom in die antieke beskawings,{{sfn|Casson|1962|page=xii}} maar dit was veral algemeen voorgekom in die tweede eeu.{{sfn|Casson|1962|page=xii}}{{sfn|Gordon|1996|pages=94–115}} Die meeste opgevoede mense uit Lucianus se tyd het op een of ander stadium een van die verskeie Hellenistiese filosofieë aangehang,{{sfn|Casson|1962|page=xii}} waarvan die belangrikste die [[Stoïsisme]], Platonisme, [[Peripatetiese skool]], Pyrronisme en [[Epikurus|Epikurisme]] was.{{sfn|Casson|1962|page=xii}} Elke groot dorp het sy eie 'universiteit' gehad {{sfn|Casson|1962|page=xii}} en hierdie 'universiteite' het dikwels die dienste benut van professionele reisende [[lektor|dosente]]{{sfn|Casson|1962|page=xii}} wat dikwels groot bedrae betaal is vir hul lesings oor verskeie filosofiese rigtings.{{sfn|Casson|1962|pages=xii–xiii}} Die mees gesogte sentrum van studie was die stad [[Athene]] in Griekeland wat oor 'n lang intellektuele geskiedenis beskik het.{{sfn|Casson|1962|pages=xii–xiii}} Volgens Lucianus se redevoering, ''Die Droom'' (wat hy volgens die klassieke geleerde Lionel Casson waarskynlik as 'n toespraak gelewer het toe hy op 35-jarige of 40-jarige leeftyd na Samosata teruggekeer het nadat hy sy reputasie as 'n groot redenaar gevestig het),{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–3}} was sy ouers afkomstig uit die laer middelklas en was sy ooms beeldhouers.{{sfn|Casson|1962|page=xiii}} Lucianus se ouers kon nie bekostig om hom 'n hoër opvoeding te gee nie{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–3}}, en nadat hy sy laerskoolopleiding voltooi het, het Lucianus se oom hom as vakleerling aangeneem.{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–3}} Lucianus se vaardighede was egter so power dat hy die standbeeld waaraan hy gewerk het verwoes het.{{sfn|Casson|1962|pages=xiii– 3}} Sy oom het hom geslaan en hy het weggehardloop.{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–3}} Lucianus het aan die slaap geraak en 'n droom ervaar waarin die personifikasies van die [[beeldhoukuns]] en Kultuur oor hom baklei het.{{sfn|Casson|1962|pages=xiii –3}}{{sfn|Schlapbach|2018|page=81}} Hy het besluit om na Kultuur te luister en 'n opvoeding na te jaag.{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–3}}{{sfn|Schlapbach|2018|pages=81–82}} Alhoewel ''Die Droom'' lank reeds deur skolastici as 'n ware [[outobiografie]] van Lucianus behandel word,{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–3}}{{sfn|Richter|2017|page=334}} is die werk as historiese bron onbetroubaar.{{sfn|Swain|1996|page=46}}{{sfn|Richter|2017|page=334}}{{sfn|Russell|1986|page=671}} Die klassikus Simon Swain bestempel dit as "'n oulike maar taamlik apokriewe weergawe van Lucianus se opvoeding"{{sfn|Swain|1996|page=46}} en Karin Schlapbach noem dit "ironies".{{sfn|Schlapbach|2018|page=81}} Richter voer aan dat dit glad nie outobiografies is nie, maar eerder 'n ''prolalia'' (προλᾰλιά), of speelse literêre werk, en 'n "ingewikkelde meditasie oor 'n jong man se verkryging van "''paideia''" [d.w.s. onderwys].{{sfn|Richter|2017|page=334}} Russell maak ''Die Droom'' af as geheel en al fiktief, met die opmerking: "Ons onthou dat [[Sokrates]] ook as beeldhouer begin het, en [[Ovidius]] se visioen van Elegie en Tragedie (''Amores'' 3.1) is heeltemal te eenders aan Lucianus se weergawe."{{sfn|Russell|1986|page=671}} === Opvoeding en loopbaan === In Lucianus se ''Dubbele aanklag'' lewer die personifikasie van Retoriek 'n toespraak waarin sy die naamlose verweerder beskryf, wat beskryf word as die "Siriese" skrywer van transgressiewe dialoë, op die stadium toe sy hom gevind het wat ronddrentel in [[Ionië]] in [[Anatolië]] "met geen idee wat hy met homself moet maak nie".{{sfn|Richter|2017|page=331}}{{sfn|Casson|1962|page=xiii}}{{sfn|Kaldellis|2007|page=31}} Sy beskryf hoe "die Siriër" op hierdie stadium van sy loopbaan "steeds op 'n barbaarse wyse praat en 'n kaftan [{{lang|grc-Latn|kandys}}] op die Assiriese wyse dra".{{sfn|Kaldellis|2007|page=31}}{{sfn|Richter|2017|page=331}} Retoriek konstateer dat sy "hom geneem het en&nbsp;... {{lang|grc-Latn|paideia}}" aan hom verskaf het.{{sfn|Kaldellis|2007|page=31}}{{sfn|Richter|2017|page=331}} Skolastici het vir baie jare die "Siriër" in hierdie werk vertolk as Lucianus self{{sfn|Kaldellis|2007|page=31}}{{sfn|Casson|1962|page=xiii}} en in die redevoering Lucianus se vlug na Ionië, waar hy sy opvoeding nagejaag het, geëien.{{sfn|Casson|1962|page=xiii}} Richter argumenteer egter dat die "Siriër" nie Lucianus is nie, maar eerder 'n literêre middel is wat Lucianus gebruik om literêre en etniese norme te ondermyn.{{sfn|Richter|2017|pages=331–332}} Ionië was destyds die middelpunt van die retoriek.{{sfn|Casson|1962|page=xiii}} Die mees gesogte universiteite van retoriek was in [[Efese]] en [[Smyrna]],{{sfn|Casson| 1962|page=xiii}} maar dit is onwaarskynlik dat Lucianus dit kon bekostig om die onderrig aan enige van hierdie skole by te bring.{{sfn|Casson|1962|page=xiii}} Dit is nie bekend hoe Lucianus sy geleerdheid verwerf het nie,{{sfn|Casson|1962|page=xiii}} maar op een of ander manier het hy daarin geslaag om 'n uitgebreide kennis van retoriek op te doen sowel as klassieke letterkunde en filosofie.{{sfn|Casson|1962|page=xiii}}{{sfn|Kaldellis|2007|page=31}} Lucianus noem in sy dialoog ''Die visserman'' dat hy aanvanklik gepoog het om sy kennis van retoriek toe te pas en 'n prokureur te word, {{sfn|Casson|1962|pages=xiii, 349}} maar dat hy ontnugter is deur die bedrieglikheid van dié beroep en besluit het eerder 'n filosoof te word.{{sfn|Casson|1962|page=349}} Lucianus het deur die Ryk gereis en lesings regoor Griekeland, Italië en [[Gallië]] gegee.{{sfn|Casson|1962|pages=xiii–xiv}} In Gallië het Lucianus waarskynlik die pos van hoogs betaalde staatsprofessor beklee.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Omstreeks 160 het Lucianus teruggekeer na Ionië as 'n welgestelde en bekende persoon.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Hy het Samosata besoek{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} en vir etlike jare in die ooste aangebly.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Daar is aangeteken dat hy in óf 162 óf 163 in [[Antiochië]] was.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}}{{sfn|Marsh|1998|page=1}} In ongeveer 165 het hy 'n huis in Athene gekoop en sy ouers uitgenooi om by hom in die stad te kom woon.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Lucianus moes tydens sy reise getrou het, want in een van sy geskrifte noem hy dat hy op hierdie stadium 'n seun het.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Lucianus het ongeveer 'n dekade in Athene gewoon. In hierdie tyd het hy opgehou het om lesings te gee en eerder sy aandag aan skryf gewy.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Dit was gedurende hierdie dekade dat Lucianus byna al sy bekendste werke geskryf het.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Hy het eksklusief in Grieks geskryf,{{sfn|Vout|2007|page=16}}<ref name="Eerdmans">James D. G. Dunn, John William Rogerson, ''Eerdmans Commentary on the Bible'', p. 1105, {{ISBN|0-8028-3711-5}}.</ref>{{sfn|Pomeroy|Burstein|Donlan|Roberts|2018|page=532|ref=Pomeroy}} en hoofsaaklik in die Attiese dialek wat gewild was tydens die Tweede Sofistiese era, maar ''Oor die Siriese godin'', wat aan Lucianus toegeskryf word, is geskryf in 'n hoogs suksesvolle nabootsing van Herodotus se Ioniese Grieks, wat sommige geleerdes onder die indruk gebring het dat Lucianus nie die ware outeur daarvan is nie.<ref name="Eerdmans"/> Lucianus het in omstreeks 175 om onbekende redes ophou skryf en weer begin reis en lesings gee.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} Tydens die bewind van keiser [[Commodus]] (180–192) is 'n bejaarde Lucianus moontlik aangestel in vermoënde regeringspos in Egipte.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}}{{sfn|Marsh|1998|page=1}}{{sfn|Pomeroy|Burstein|Donlan|Roberts|2018|page=532|ref=Pomeroy}} Op hierdie punt verdwyn hy egter heeltemal uit die historiese rekord,{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} en niks is oor sy dood bekend nie.{{sfn|Casson|1962|page=xiv}} == Oogpunte == [[Lêer:Epicurus Louvre.jpg|regs|duimnael|upright=0.8|Borsbeeld van [[Epikurus]], 'n Atheense filosoof vir wie Lucianus groot bewondering gehad het.{{sfn|Gordon|1996|page=107}}{{sfn|Turner|1967|page=99}}]] Lucianus se filosofiese sienings is moeilik om te kategoriseer as gevolg van sy gebruik van [[ironie]] en sarkasme.{{sfn|Turner|1967|page=98}} In ''Die Visserman'' beskryf Lucianus homself as 'n kampvegter vir filosofie{{sfn| Turner|1967|page=98}} en dwarsdeur sy ander geskrifte karakteriseer hy filosofie as 'n moreel konstruktiewe dissipline,{{sfn|Turner|1967|page=98}} maar hy is krities teenoor pseudo-filosowe, wat hy uitbeeld as geldgierig en gulsig, nukkerig en ongeskik en as seksueel immorele skynheiliges.{{sfn|Turner|1967|pages=98–99}}{{sfn|Richter|2017|pages=338–341}} Lucianus was nie 'n lid van enige van die belangrike filosofiese skole nie.{{sfn|Ferguson|1993|page=331}}{{sfn|Turner|1967|pages=98–99}} In sy ''Filosofieë te koop'' dryf hy die spot hy met elke filosofiese skool.{{sfn|Turner|1967|page=98}}{{sfn|Richter|2017|page=339}} Lucianus was krities oor [[Stoïsisme]] en Platonisme omdat dit volgens hom bygelowigheid aangemoedig het.{{sfn|Turner|1967|page=99}} Sy ''Nigrinus'' kom op sigwaarde voor as 'n "lofrede tot Platonisme",{{sfn|Turner|1967|page=99}} maar kan in werklikheid satiries wees, of bloot 'n verskoning om die Romeinse samelewing belaglik te maak.{{sfn|Turner|1967|page=99}} Nietemin, op ander tye, skryf Lucianus met goedkeuring oor individuele filosofieë.{{sfn|Turner|1967|page=98}} Turner is van mening dat alhoewel Lucianus met skeptiese filosowe spot,{{sfn|Turner |1967|page=99}} hy nietemin 'n temperamentele neiging toon tot die filosofie.{{sfn|Turner|1967|page=99}} Edwyn Bevan identifiseer Lucianus as 'n skeptikus,<ref>Edwyn Bevan, ''Stoics And Sceptics'' 1913 {{ISBN|1162748400 }} bl. 110 https://archive.org/details/stoicsandsceptic033554mbp/page/n6/mode/2up</ref> en in sy ''Hermotimus'' verwerp Lucianus alle filosofiese sisteme as teenstrydig, en kom hy tot die gevolgtrekking dat die lewe te kort is om te bepaal watter van hulle die naaste aan die waarheid is, en dat die beste oplossing dus is om op gewone kennis staat te maak,{{sfn|Turner|1967|page=98}} welke siening voorgestaan is deur die [[Pyrronisme| Pyrroniese skeptici]]. Die stelling dat "Oë beter getuies is as ore" kom herhaaldelik voor in Lucianus se dialoë.{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|page=58}} Lucianus was skepties oor [[orakel]]s,{{sfn|Gordon|1996|page=125}}, hoewel hy geensins die enigste persoon van sy tyd was wat sulke skeptisisme uitgespreek het nie.{{sfn|Gordon|1996|page=125}} Lucianus het geloof in die paranormale verwerp en dit as bygelowigheid bestempel.{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|page=58}}{{sfn|Russell|1986|page=670}} In sy dialoog ''Die Liefhebber van leuens'' verwoord hy waarskynlik 'n paar van sy eie opinies deur sy karakter Tychiades,{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|page=58}}{{efn|Tychiades word in die algemeen geïdentifiseer as die skrywer se self-invoeging, Sien hierbo vir 'n verklaring van die begrip self-invoeging}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|page=58}}{{sfn|Ogden|2007a|page=180}} alhoewel Daniel Ogden opmerk dat dit slegs in 'n beperkte opsig waar is.{{sfn|Ogden|2007a|page=181}} waarmee hy dalk bedoel die verklaring deur Tychiades dat hy nie glo in ''daemone'', fantome of [[spook|geeste]] nie omdat hy nog nooit sulke dinge gesien het nie.{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|page=58}} Tichiades bely egter steeds sy [[Teïsme|geloof in die bestaan van die gode]]: ''Dinomachus:'' 'In other words, you do not believe in the existence of the Gods, since you maintain that cures cannot be wrought by the use of holy names?' ''Tychiades:'' 'Nay, say not so, my dear Dinomachus,' I answered; 'the Gods may exist, and these things may yet be lies. I respect the Gods: I see the cures performed by them, I see their beneficence at work in restoring the sick through the medium of the medical faculty and their drugs. [[Asklepios|Asclepius]], and his sons after him, compounded soothing medicines and healed the sick, – without the lion's-skin-and-field-mouse process.'<ref>Lucianus, ''Die liefhebber van leuens'', vertaal in Engels deur H. W. en F. G. Fowler.</ref> Volgens Everett Ferguson is Lucianus sterk beïnvloed deur die Sinici.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} ''Die droom, of die haan'', ''Timon die misantroop'', ''Charon van Inspectors'' en ''Die afwaartse reis'' beskik almal oor siniese temas.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} Lucianus was veral skatpligtig teenoor [[Menippus]], 'n Siniese filosoof en satirikus uit die derde eeu v.C.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} {{sfn|Richter|2017|pages=333–334}} Lucianus het 'n bewonderenswaardige biografie geskryf oor die filosoof Demonax, 'n filosofiese [[Eklektisisme|eklektikus]], maar iemand wie se ideologie die meeste met Sinisisme ooreengestem het.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} Demonax se vernaamste afwyking van die Sinici was dat hy nie die gewone of ordinêre lewe afgekeur het nie.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} Paul Turner merk op dat Lucianus se ''Cynicus'' lees soos 'n uit-en-uit verdediging van Sinisisme,{{sfn|Turner|1967|page=99}} maar merk ook op dat Lucianus erg die spot dryf met die siniese filosoof Peregrinus in sy ''Heengaan van Peregrinus''.{{sfn|Turner|1967|page=99}} Lucianus het {{sfn|Gordon|1996|page=107}}{{sfn|Turner|1967|page=98}} ook baie bewondering gehad vir [[Epikurus]]. Hy beskryf hom in ''Alexander die valse profeet'' as "werklik heilig en profeties".{{sfn|Gordon|1996|page=107}} Later, in dieselfde dialoog, prys hy 'n boek geskryf deur Epikurus: <blockquote>Watter seëninge skep daardie boek nie vir sy lesers nie, en watter vrede, rustigheid en vryheid skep dit nie in hulle nie, dit bevry hulle van verskrikkinge en voortekens, van ydele hoop en buitensporige drange, en ontwikkel in hulle intelligensie en waarheid, om werklik hulle verstand te suiwer, nie met fakkels en daardie soort dwaasheid nie, maar met suiwer denke, waarheid en eerlikheid.<ref>{{Cite book|title = Lucian Volume IV (Loeb Classical Library)|last = Harmon|first = A. M.|publisher = Harvard University Press |jyear = 1925|isbn = 978-0-674-99179-8|location = Cambridge, MA|pages = 235|url = http://www.loebclassics.com/view/lucian-alexander_false_prophet/1925/pb_LCL162.235.xml}}</ref></blockquote> Lucianus het oor die algemeen 'n negatiewe opinie gehad van [[Herodotus]] en sy geskiedskrywing, wat hy as foutief beskou het.{{sfn|Andrade|2013|page=288}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|page=51}} == Werke == Meer as tagtig werke wat aan Lucianus toegeskryf is bestaan steeds.{{sfn|Moeser|2002|page=88}}{{sfn|Van Voorst|2000|page=58}}{{sfn|Marsh|1998|page=1}}{{sfn|Russell|1986|page=671}} Hierdie werke openbaar 'n verskeidenheid style en genres,{{sfn|Moeser|2002|page=88}}{{sfn|Marsh|1998|pages=1–2}}{{sfn|Russell|1986|pages=671–672}} en sluit komiese dialoë, retoriese opstelle en prosa fiksie in.{{sfn|Moeser|2002|page=88}}{{sfn|Marsh|1998|pages=1–2}} Lucianus se skrywes was gerig op 'n hoogs opgevoede Griekse gehoor uit die hoër klasse{{sfn|Marsh| 1998|page=2}} en verwys byna konstant na die Griekse kultuurgeskiedenis,{{sfn|Marsh|1998|page=2}} wat die klassieke geleerde R. Bracht Branham genoop het om Lucianus se hoogs gesofistikeerde styl "die komedie van tradisie" te bestempel.{{sfn|Marsh|1998|page=2}} Teen die tyd toe Lucianus se werk herontdek is tydens die [[Renaissance]] was die meeste van die letterkundige werke waarna daar verwys word verlore of vergete,{{sfn|Marsh|1998|page=2}} wat dit moeilik maak vir lesers van latere tydperke om sy werk te verstaan.{{sfn|Marsh|1998|page=2}} === '' 'n Ware verhaal''=== [[Lêer:William Strang spider battle in 1894 True History.jpg|duimnael|upright=0.8|Illustrasie uit 1894 deur William Strang. Dit beeld 'n vegtoneel uit Boek Een van Lucianus se '' 'n Ware verhaal'' uit.]] Lucian was een van die vroegste romanskrywers in die [[Westerse wêreld|Westerse]] beskawing. In '' 'n Ware verhaal'' ({{lang|grc|italic=yes|Ἀληθῆ διηγήματα}}), 'n fiktiewe werk wat in prosa geskryf is, parodieer hy sommige van die fantastiese verhale wat deur [[Homeros]] in die ''[[Odusseia]]'' vertel word en ook die minder fantastiese verhale van die historikus [[Thucydides]].{{sfn|Robinson|1979|pp=23–25}}<ref>Bartley, A. (2003) "The Implications of the Reception of Thucydides within Lucian's 'Vera Historia'", Hermes Heft, 131, pp. 222–234.</ref> Hy het moderne [[wetenskapfiksie]] vooruitgeloop, met temas soos reise na die maan en Venus, [[buiteaardse lewe]], interplanetêre oorlogvoering en kunsmatige lewe, byna twee millennia voor [[Jules Verne]] en [[H.G. Wells]]. Dié roman word dikwels beskou as die vroegste bekende wetenskapsfiksiewerk.{{sfn|Grewell|2001|pp=30f}}<ref>Fredericks, S.C.: [http://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm “Lucian's True History as SF”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716144342/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/8/fredericks8art.htm |date=16 Julie 2020 }}, ''Science Fiction Studies'', Vol. 3, No. 1 (March 1976), pp. 49–60.</ref><ref>Swanson, Roy Arthur: [http://www.depauw.edu/sfs/backissues/10/swanson10art.htm "The True, the False, and the Truly False: Lucian's Philosophical Science Fiction"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200730201604/https://www.depauw.edu/sfs/backissues/10/swanson10art.htm |date=30 Julie 2020 }}, ''Science Fiction Studies'', Vol. 3, No. 3 (November 1976), pp. 227–239.</ref>{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|page=46}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|loc=Introduction}}<ref>Gunn, James E.: ''The New Encyclopedia of Science Fiction'', Publisher: Viking 1988, {{ISBN|978-0-670-81041-3}}, p. 249.</ref> Die roman begin met 'n verduideliking dat die verhaal glad nie "waar" is nie en dat alles daarin in werklikheid 'n volledige en volslae leuen is.{{sfn|Casson|1962|pages=13–15}}{{sfn |Georgiadou|Larmour|1998|pages=51–52}} Die verhaal begin met Lucianus en sy medereisigers wat verby die Pillare van Heracles reis.{{sfn|Casson|1962|page=15}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=53–155}} Hulle word van koers af gewaai deur 'n storm, en beland op 'n eiland met 'n rivier van wyn gevul met visse en bere, wat aandui dat [[Herakles]] en [[Dionusos]] na hierdie punt gereis het, en bome wat soos vroue lyk.{{sfn|Casson|1962|pages=15–17}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=53–155}} Kort nadat hulle die eiland verlaat het, word hulle in 'n warrelwind opgevang en na die [[Maan]] vervoer,{{sfn|Casson|1962|pages=17–18}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=53–155}} waar hulle hulself bevind in 'n volskaalse oorlog tussen die koning van die maan en die koning van die son oor kolonisasie van die [[Venus|oggendster]].{{sfn|Casson|1962|page=18}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=53–155}} Beide leërs sluit bisarre hibriede lewensvorme in.{{sfn|Casson|1962|pages=18–21}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=53–155}} Die leërs van die Son wen die oorlog deur die Maan te bewolk en die Son se lig te blokkeer.{{sfn|Casson|1962|page=22}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=53–155}} Beide partye sluit dan 'n vredesooreenkoms.{{sfn|Casson|1962|pages=22–23}} Lucianus beskryf dan die lewe op die Maan en hoe dit verskil van lewe op Aarde.{{sfn|Casson|1962|pages=23–25}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=53–155}} Nadat hulle na die aarde teruggekeer het, word die avonturiers ingesluk deur 'n 200 myl lange walvis,{{sfn|Casson|1962|pages=27–28}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=156–177}} in wie se maag hulle 'n verskeidenheid vismense ontdek, teen wie hulle oorlog voer en triomfeer.{{sfn|Casson|1962|pages=27–33}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=156–177}} Hulle dood dan die walvis deur 'n vuur te begin en ontsnap uiteindelik deur sy bek oop te stut.{{sfn|Casson|1962|page=34}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=156–177}} Vervolgens kom hulle af op 'n see van melk, 'n eiland van kaas en die [[Eiland van die Geseëndes]].{{sfn|Casson|1962|pages=35–37}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=156–178}} Daar ontmoet Lucianus die helde van die [[Trojaanse Oorlog]] en ander mitiese mense en diere, asook Homeros en [[Pythagoras]].{{sfn|Casson|1962|pages=35–45}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=178–232}} Hulle kom af op sondaars wat gestraf word, met die pynlikste straf wat gereserveer word vir diegene wat boeke geskryf het met leuens en fantasieë, insluitend [[Herodotus]] en [[Ctesias]].{{sfn|Casson|1962|page=46}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=178–232}} Nadat hulle die Eiland van die Geseëndes verlaat het, lewer hulle 'n brief aan [[Kalipso (mitologie)|Kalipso]] af wat [[Odusseus]] aan hulle toevertrou het, en waarin Odusseus die wens uitspreek dat hy eerder by Kalipso gebly sodat hy vir ewig kon geleef het.{{sfn|Casson|1962|pages=45–49}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=178–232}} Hierna kom hulle af op 'n afgrond in die Oseaan, maar vaar uiteindelik om dit, en ontdek 'n verafgeleë vasteland en besluit om dit te verken.{{sfn|Casson|1962|pages=49–54}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=178–232}} Die boek eindig skielik met Lucianus wat verklaar dat hul toekomstige avonture beskryf sal word in die komende vervolgverhale,{{sfn|Casson|1962|page=54}}{{sfn|Georgiadou|Larmour|1998|pages=232–233}} 'n belofte wat 'n teleurgestelde [[skolion|skolias]] beskryf as " die grootste leuen van almal".{{sfn|Casson|1962|page=57}} === Satiriese dialoë === In sy ''Dubbele aanklag'' verklaar Lucianus dat sy trotsste literêre prestasie die uitvinding is van die "satiriese dialoog", {{sfn|Marsh|1998|page=42}} wat geskoei is op die vroeëre Platoniese dialoog, maar eerder komies van toon as filosofies is.{{sfn|Marsh|1998|page=42}} Die ''prolaliai'' aan sy ''Dialoë van die Courtesans'' dui daarop dat Lucianus sy dialoë self opgevoer het as deel van 'n komiese roetine.{{sfn|Gilhuly|2006|page=275}} Lucianus se ''Dialoë van die dooies'' ({{lang|grc|italic=yes|Νεκρικοὶ Διάλογοι}}) is 'n satiriese werk wat handel oor die Siniese filosowe [[Diogenes]] en sy student [[Menippus]], wat op gematigde en beskeie wyse geleef het en nou gemaklik is in die onmenslike toestande van die Onderwêreld, terwyl diegene wat lewens van weelde gelei het, in 'n toestand van pyniging verkeer wanneer hulle deur dieselfde toestande gekonfronteer word.{{sfn|Macleod|1961|page=}} Die dialoog is gebaseer op vroeëre literêre voorlopers, insluitend die ''nekyia'' in Boek XI van Homeros se ''Odusseia''.{{sfn|Marsh|1998|pages=43–44}} Daar is ook nuwe elemente in die stuk by wat nie voorgekom het in die vroeëre stukke nie.{{sfn|Marsh|1998|page=44}} Homeros se ''nekyia'' beskryf hoe oortreders teen die gode vir hul sondes gestraf word, maar Lucianus het hierdie idee uitgebrei deurdat ook wrede en gierige persone gestraf word.{{sfn|Marsh|1998|page=44}} [[Lêer:Statue Hermes Chiaramonti.jpg|duimnael|upright=0.8|[[Hermes]], boodskapper van die gode, is in baie van Lucianus se dialoë 'n belangrike en terugkerende karakter.{{sfn|Marsh|1998|page=88}}]] In sy dialoog ''Liefhebber van leuens'' ({{lang|grc|italic=yes|Φιλοψευδὴς}}), satiriseer Lucianus geloof in die bonatuurlike en [[paranormaal|paranormale]]]{{sfn|Ogden|2007|pages=1–3}} deur 'n [[raamvertelling]] waarin die hoofverteller, 'n skeptikus genaamd Tychiades, 'n bejaarde vriend met die naam Eukrates gaan besoek.{{sfn|Ogden|2007|pages=3–13}} By Eukrates se huis kom hy 'n groot groep gaste teë wat onlangs bymekaargekom het weens Eukrates se skielike siekte.{{sfn|Ogden|2007|pages=3–13}} Die ander gaste bied vir Eukrates 'n verskeidenheid tradisionele medisyne aan om hom te help herstel.{{sfn|Ogden|2007|pages=3–13}} Wanneer Tichiades beswaar maak dat sulke middels nie werk nie, lag die ander almal vir hom{{sfn|Ogden|2007|pages=3–13}} en probeer hom oorreed om in die bonatuurlike te glo deur vir hom stories te vertel wat al hoe meer belaglik word soos die gesprek vorder.{{sfn|Ogden|2007|pages=3–13}} Een van die laaste stories wat hulle vertel is die van die "towenaarsleerling", wat die Duitse dramaturg [[Goethe]] later verwerk het in 'n bekende ballade.{{sfn|Ogden|2007|page=1}}{{sfn|Luck|2001|page=141}} Lucianus het dikwels die gek geskeer met filosowe{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} en geen skool is uitgesluit van sy bespotting nie.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} In die dialoog ''Filosofieë te koop'' herskep Lucianus 'n denkbeeldige slawemark waarin [[Zeus]] bekende filosowe te koop aanbied, soos Pythagoras, Diogenes, [[Herakleitos]], [[Sokrates]], [[Chrysippos]] en [[Pyrrho van Elis|Pyrrho]],{{sfn|Casson|1962|pages=314–333}} met elkeen wat die klante probeer oorreed om sy filosofie te koop.{{sfn|Casson|1962|pages=314–333}} In ''Die banket, of Lapiths'' wys Lucianus op die skynheilighede van die verteenwoordigers van al die belangrike filosofiese skole.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} In ''Die visserman, of die dooies herrys'' verdedig Lucianus sy ander dialoë deur die eerbiedwaardige filosowe van antieke tye met hul onwaardige kontemporêre volgelinge te vergelyk.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} Lucianus was dikwels veral krities teenoor mense wat voorgegee het dat hulle filosowe was toe hulle werklik niks van die aard was nie{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} en sy dialoog ''Die weglopers'' beeld 'n bedrieglike Sinikus uit as die antitese van ware filosofie.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} Sy '' Simposium'' is 'n parodie op Plato se ''[[Symposium (Plato)|Simposium]]'', waarin, in plaas daarvan om die aard van liefde te bespreek, die filosowe dronk word, smerige verhale vertel, meedoënloos stry oor wie se skool die beste is en die geleentheid uiteindelik in 'n volskaalse bakleiery ontaard.{{sfn|Anderson|1976|pages=146–148}} In ''Ikaromenippos'' maak die Siniese filosoof Menippus vir homself 'n stel vlerke in navolging van die mitiese [[Ikaros]] en vlieg na die Hemel,{{sfn|Marsh|1998|pages=77–79}} waar Zeus hom 'n begeleide toer gee.{{sfn|Marsh|1998|page=79}} Die dialoog eindig met Zeus wat sy besluit aankondig om alle filosowe te vernietig aangesien al wat hulle kan doen is om te kibbel, alhoewel hy instem om hulle 'n tydelike uitstel te gee tot die lente.{{sfn|Marsh|1998|pages=79–80}} ''Nektyomanteia'' is 'n dialoog geskryf in parallel met ''Icaromenippus'' waarin, eerder as om na die Hemel te vlieg, Menippus na die onderwêreld afdaal om die profeet Tiresias te raadpleeg.{{sfn|Anderson|1976|pages=139–140}} Lucian het talle dialoë geskryf wat die spot dryf met tradisionele Griekse verhale oor die gode.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}}{{sfn|Marsh|1998|pages=76–77}} Sy ''Dialoë van die gode'' ({{lang|grc|italic=yes|Θεῶν Διάλογοι}}) bestaan uit talle kort vignette wat 'n groot aantal van die tonele uit die [[Griekse mitologie]] parodieer.{{sfn|Marsh|1998|page=76}} Die dialoë beeld die gode uit as komies swak en geneig tot al die hebbelikhede en swakhede van die menslike emosie.{{sfn|Marsh|1998|pages=76–77}}{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} Daar word getoon dat veral Zeus 'n "roekelose heerser" en 'n gereelde egbreker is.{{sfn |Marsh|1998|page=77}} Lucianus het ook verskeie ander werke in 'n soortgelyke trant geskryf, insluitend ''Zeus gekatkiseer'', ''Zeus ontplof'' en ''Die parlement van die gode''.{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} Deur al sy dialoë toon Lucianus 'n besondere fassinasie met [[Hermes]], die boodskapper van die gode,{{sfn|Marsh|1998|page=88}} wat gereeld as hoofkarakter in die rol van 'n tussenganger tussen wêrelde reis.{{sfn|Marsh|1998|page=88}} ''The Dialoë van die Courtesans'' is 'n versameling kort dialoë wat verskeie courtisane betrek.{{sfn|Gilhuly|2006|pages=274 –294}}{{sfn|Casson|1962|pages=301–311}} Hierdie versameling is uniek as een van die enigste oorlewende werke van die Griekse letterkunde waarin [[lesbiër]]s voorkom.{{sfn|Gilhuly|2006|pages=274–275}} Dit is ook ongewoon in die opsig dat dit Lucianus se karakters uit ander dialoë meng met standaardkarakters uit die "Nuwe Komedie";{{sfn|Gilhuly|2006|page=277}} meer as die helfte van die mans wat in ''Dialoë van die Courtesans'' genoem word, word ook genoem in Lucianus se ander dialoë,{{sfn|Gilhuly|2006|page=277}} maar byna al die courtisane self is karakters wat ontleen is aan die toneelstukke van [[Menander]] en ander komiese dramaturge.{{sfn|Gilhuly|2006|page=277}} === Dissertasies en briewe === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | total_width = 440 | header = | width = <!-- Image 1 --> | image1 = Glycon.JPG | alt1 = | caption1 = Standbeeld van die slanggod Glycon, geskep deur Alexander van Abonoteichus, vir wie Lucianus satiriseer in sy dissertasie ''Alexander die valse profeet''{{sfn|Gordon|1996|pages=94–115}} <!-- Image 2 --> | image2 = Atargatis, Nabatean, c.100 AD, Jordan Archaeological Museum.jpg | alt2 = | caption2 = 'n [[Nabateërs|Nabatese]] beeldhouwerk uit omstreeks 100 n.C. wat die godin Atargatis uitbeeld. Sy is die onderwerp van Lucianus se dissertasie, ''Oor die Siriese godin''{{sfn|Andrade|2013|page=288}} }} Lucian se dissertasie, ''Alexander die vals profeet'' beskryf die opkoms van Alexander van Abonoteichus, 'n kwaksalwer wat beweer het dat hy die profeet van die slanggod Glycon is.{{sfn|Gordon|1996|pages=94–115 }} Alhoewel die verhaal satiries is,{{sfn|Gordon|1996|page=114}} blyk dit 'n grootliks akkurate verslag te wees van die Glycon-kultus{{sfn|Gordon|1996|page=114}} en baie van Lucianus se stellings oor die kultus is bevestig deur argeologiese bewyse, insluitend munte, standbeelde en inskripsies.{{sfn|Gordon|1996|page=114}} Lucianus beskryf sy eie ontmoeting met Alexander waarin hy hom as 'n vriendelike filosoof voorgedoen het,{{sfn|Gordon|1996|page=114}} maar toe Alexander hom genooi het om sy hand te soen, het Lucianus dit eerder gebyt.{{sfn|Gordon|1996|page=114}} Lucianus berig dat afgesien van homself, die [[Epikurus|Epikureërs]] (wat hy as helde aanprys) en die Christene Alexander se reputasie as 'n ware profeet uitgedaag het.{{sfn|Gordon|1996|page=114}} Lucianus se dissertasie ''Oor die Siriese godin'' is 'n gedetailleerde beskrywing van die kultus van die Siriese godin Atargatis by Hierapolis (tans Manbij in [[Sirië]]).{{sfn|Andrade|2013|page=288}} Dit is in 'n pseudo-Ioniese Grieks geskryf en boots die etnografiese metodologie van die Griekse historikus Herodotus na,{{sfn|Andrade|2013|page=288}} wat Lucianus elders as foutief afmaak.{{sfn|Andrade|2013|page=288}} Vir geslagte lank het baie geleerdes getwyfel oor die outentisiteit van ''Oor die Siriese godin'' omdat dit as te eerbiedig voorgekom het om deur Lucianus geskryf te wees.{{sfn|Richter|2017|page=336}} Meer onlangs het skolastici Lucianus se outeurskap van die boek erken, weens die satiriese aard daarvan.{{sfn|Richter|2017|page=336}} In die dissertasie satiriseer Lucianus die arbitrêre kulturele onderskeidings tussen "Grieke" en "Assiriërs" deur klem te plaas op die wyse waarop Siriërs Griekse gebruike aangeneem het en daardeur inderwaarheid self "Grieke" geword het.{{sfn|Andrade|2013|pages=289–292}} Dit wil aanvanklik voorkom asof die anonieme verteller van die dissertasie 'n Griekse Sofis,{{sfn|Andrade|2013|page=292}} maar soos die werk vorder, openbaar hy homself as 'n inheemse Siriër.{{sfn|Andrade|2013|pages=292–293}} Skolastici is egter huiwerig om die dissertasie te aanvaar as 'n geloofwaardige en getroue beskrywing van Siriese kulturele praktyke, omdat baie min oor Hierapolis bekend is, behalwe dit wat opgeteken is in ''Oor the Siriese godin''.{{sfn|Andrade|2013|page=288}} Muntstukke wat in die laat vierde eeu v.C. gemunt is, munisipale dekrete van [[Seleukidiese Ryk|Seleukidiese]] heersers en 'n reliëfstuk uit die laat Hellenistiese tydperk het Lucianus se stelling bevestig dat die stad se oorspronklike naam ''Manbog'' was en dat die stad nou geassosieer was met die kultusse van Atargatis en Hadad.{{sfn|Andrade|2013|page=288}} 'n Joodse rabbi het later die tempel by Hierapolis as een van die vyf belangrikste heidense tempels in die [[Nabye Ooste]] gelys.{{sfn| Andrade|2013|page=289}} ''Macrobii'' is 'n essay oor bekende filosowe wat lang lewens gehad het.{{sfn|Kechagia|2016|pages=183–184}} Dit beskryf hoe lank elkeen van hulle geleef het, en gee 'n verslag oor elkeen se afsterwe.{{sfn|Kechagia|2016|pages=183–184}} In sy dissertasies ''Onderwyser van Retoriek'' en ''Oor betaalde poste'' kritiseer Lucianus die leerstellings van die meester-retorici.{{sfn|Schlapbach|2018|page=81}} Sy dissertasie ''Oor dans'' is 'n belangrike bron van inligting oor Grieks-Romeinse danspraktyke.{{sfn|Schlapbach|2018|bladsye=82–84}} Daarin beskryf hy dans as 'n daad van ''mimesis'' (Oudgrieks: (μίμησις), nabootsing).{{sfn|Schlapbach|2018|page=82}} en rasionaliseer die mite van [[Proteus (mitologie)|Proteus]] as niks meer nie as 'n verslag oor 'n hoogs bekwame Egiptiese danser.{{sfn|Schlapbach|2018|pages=82–84}} Hy het ook oor die visuele kunste geskryf in ''Portrette'' en ''Ten behoewe van portrette''.{{sfn|Schlapbach|2018|page=81}} Lucianus se biografie van die filosoof Demonax loof hom as 'n groot filosoof{{sfn|Ferguson| 1993|page=332}} en beeld hom uit as 'n held van ''parrhesia'' (Grieks: παρρησία, "openhartige spraak, om vryelik jou mening te gee of uit te spreek").{{sfn|Ferguson|1993|page=332}} In sy dissertasie ''Hoe om geskiedenis te skryf'', kritiseer Lucianus die historiese metodologie wat deur skrywers soos Herodotus en Ctesias gevolg word,{{sfn|Kempshall|2011|pages=489–491}} wat kleurryke en selfingenome beskrywings gee van gebeure wat hulle nooit werklik gesien het nie.{{sfn|Kempshall|2011|pages=489–491}} In plaas daarvan, voer Lucianus aan, moet die ware en eerlike historikus nooit sy verhale verfraai nie, en sy verbintenis tot akkuraatheid moet bo sy begeerte gestel word om met sy gehoor met sy verhale te vermaak.{{sfn|Kempshall|2011|page=491}} Hy voer ook aan dat die historikus absoluut onpartydig moet bly en die gebeure moet vertel soos dit werklik gebeur het, selfs al sal dit waarskynlik met afkeuring bejeën word.{{sfn|Kempshall|2011| page=491}} Lucianus noem Thucydides as spesifieke voorbeeld van 'n historikus wat hierdie deugde uitleef.{{sfn|Kempshall|2011|page=491}} In sy satiriese brief ''Heengaan van Peregrinus'' ({{lang|grc|italic=yes|Περὶ τῆς Περεγρίνου Τελευτῆς}}) beskryf Lucianus die dood van die berugte Siniese filosoof Peregrinus Proteus,{{sfn|Van Voorst|2000|page=58}} wat homself in die openbaar [[selfverbranding|verbrand het]] op 'n brandstapel tydens die [[antieke Olimpiese Spele|Olimpiese Spele]] van 165 n.C.{{sfn|Van Voorst|2000|page=58}} Die brief is van histories belang omdat dit een van die vroegste heidense evaluasies van die Christendom is.{{sfn|Van Voorst|2000|pages=58–59}} In die brief lewer een van Lucianus se karakters 'n toespraak wat Christene bespot oor hul vermeende goedgelowigheid en onkunde,{{sfn|Van Voorst|2000 |page=59}} maar hy toon hulle ook 'n mate van respek op grond van hul moraliteit.{{sfn|Van Voorst|2000|page=59}} In die brief ''Teen die onkundige boekversamelaar'' dryf Lucianus die spot met die algemene tendens van daardie tyd, waarvolgens mense uit [[Nabye Ooste|Wes-Asië]]] groot hoeveelhede Griekse tekste versamel het sodat hulle "gekultiveerd" kan voorkom, sonder dat hulle enigsins werklik die moeite gedoen het om een van die boeke te lees.{{sfn|Andrade| 2013|bladsye=191–192}}{{sfn|Wallace-Hadrill|1983|page=79}} === Pseudo-Lucianus === Sommige van die werke wat aan Lucianus toegeskryf word, soos die ''Amores'' en die ''Donkie'', word gewoonlik nie as outentieke werke beskou nie en word gewoonlik aangehaal onder die naam "Pseudo-Lucianus".<ref>*{{cite journal|last1=Jope|first1=James|title=Interpretation and authenticity of the Lucianic Erotes |url=https://muse.jhu.edu/journals/helios/v038/38.1.jope.pdf |journal=Helios|year=2011|volume=38| issue=1 |pages=103–120 |publisher=Texas Tech University Press |doi=10.1353/hel.2011.0004|bibcode=2011Helio..38..103J |s2cid=144874219 |access-date=1 December 2015}}</ref>{{sfn|Vout|2007|page=49}} Die ''Donkie'' ({{lang|grc|italic=yes|Λούκιος ἢ ῎Oνος}}) is waarskynlik 'n opgesomde weergawe van 'n storie deur Lucianus, en bevat grotendeels dieselfde basiese verhaal as ''Die Goue donkie'' (of ''Metamorfoses'') deur [[Lucius Apuleius Madaurensis|Apuleius]], maar met 'n ander slot.<ref>{{cite book |author=Harrison, S. J. |title=Apuleius: A Latin Sophist |orig-year=2000 |edition=paperback |year=2004 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0-19-927138-2 |pages=9–10}}</ref> ''Amores'' word op stilistiese gronde gewoonlik gedateer tot die derde of vierde eeu.{{sfn|Vout|2007|page=49}} == Nalatenskap == === Bisantium=== Lucian word slegs sporadies genoem tussen sy dood en die negende eeu, selfs onder heidense skrywers.{{sfn|Messis|2021|p=14}} Die eerste skrywer wat hom noem is Lactantius.{{sfn|Marciniak| 2016|p=209}} Hy word is 'n karakter in die sesde-eeuse briewe van [[Aristaenetus]]. In dieselfde eeu is gedeeltes van sy ''Oor laster'' in [[Siries]] vertaal as deel van 'n kloosterkompendium.{{sfn|Messis|2021|p=15}} Hy is in 'n positiewe lig heroorweeg in die negende eeu deur die eerste generasie Bisantynse humaniste, soos Leo die Wiskundige, Basilius van Adada en [[Fotios I of Konstantinopel|Fotios]].{{sfn|Messis|2021|pp=15–16}} In sy ''Bibliotheca'' merk Fotios op dat Lucianus "die spot dryf met heidense dinge in byna al sy tekste", nooit ernstig is nie en nooit sy eie mening openbaar nie.{{sfn|Messis|2021|p=16}} In die tiende eeu was Lucianus in sommige kringe bekend as 'n anti-Christelike skrywer, soos gesien in die werke van Aretas van Caesarea en die ''[[Suda]]''-ensiklopedie.{{sfn|Robinson|1979|p=68}} Die skrywers van die ''Suda'' kom tot die gevolgtrekking dat Lucianus se siel in [[Hel]] brand vir sy negatiewe opmerkings oor Christene in die ''Heengaan van Peregrinus''.{{sfn|Richter|2017|page=327}} Oor die algemeen was die Bisantynse ontvangs van Lucianus egter positief.{{sfn|Robinson|1979|p=68}} Hy was miskien die enigste antieke skrywer wat openlik vyandig teenoor die Christendom was maar positief ontvang is deur die Bisantyne.{{sfn|Marciniak|2016|p=209}} Hy is nie bloot as 'n heiden beskou nie, maar as 'n [[ateïsme|ateïs]].{{sfn|Marciniak|2016|p=210}} Nietemin het "Lucianus die ateïs plek gemaak vir Lucianus, die meester van styl."{{sfn|Marciniak|2016|p=217}} Hy was vanaf die elfde eeu{{sfn|Messis|2021|p=22}} deel van die skoolkurrikulum.{{sfn|Robinson|1979|p=68}}{{sfn|Marciniak|2016|p=212}} In die twaalfde eeue was daar hernieude belangstelling in Lucianus en sy werk. Die vooraanstaande Luciaanse skrywer van hierdie tydperk, wat Lucianus se styl in sy eie werke opgeneem het, was Theodoros Prodromos.{{sfn|Marciniak|2016|p=218}} In die Normandies-Arabies-Bisantynse kultuur van die twaalfde eeuse [[Koninkryk van Sisilië|Sisilië]], het Lucianus die Griekse skrywers Philagathos van Cerami en Eugenios van Palermo beïnvloed.{{sfn|Messis|2021|p=27}} === Renaissance en hervorming === [[Lêer:Sandro Botticelli La calumnia de Apeles.jpg|duimnael|upright=1.35|regs|''Calumnia'' (Italiaans ''La Calunnia'') of ''Die Laster van Apelles'' deur [[Sandro Botticelli]], gebaseer op 'n beskrywing van 'n skildery deur die Griekse skilder Apelles van Kos, wat gevind is in Lucianus se "ekfrasis",<ref> Die woord "ekfrasis" kom van die geskrewe Griekse beskrywing van 'n kunswerk wat vervaardig word as 'n retoriese of literêre oefening. Dit word dikwels gebruik in die byvoeglike vorm "ekfrasties". Dit is 'n aanskoulike, dikwels dramatiese, mondelinge beskrywing van 'n [[Beeldende kunste|visuele kunswerk]], hetsy werklik of denkbeeldig. Derhalwe "is 'n ekfrastiese gedig 'n lewendige en kleurvolle beskrywing van 'n toneel of, meer algemeen, 'n kunswerk." In [[Klassieke Oudheid|antieke tye]] kon dit in 'n wye sin verwys na 'n beskrywing van enige ding, persoon of ervaring. Die woord kom van die [[Antieke Griekeland|Griekse]] woord ''ἐκ'' ("ek") en ''φράσις'' ("phrásis"), wat onderskeidelik 'uit' en 'praat' beteken. Die werkwoord ''ἐκφράζειν'' ("ekfrázein") het dus die betekenis van "om 'n lewelose voorwerp by sy naam te noem of te verkondig". Die kunswerke wat beskryf of opgeroep word kan eg of denkbeeldig wees; en dit kan moeilik wees om te onderskei tussen wat eg en denkbeeldig is. Antieke ekfrastiese skryfwerk kan nuttige bewysstukke vir kunshistorici wees, veral vir sover dit skilderye betref, aangesien feitlik geen oorspronklike Grieks-Romeinse voorbeelde oorleef nie. Ekfrasis is algemeen beskou as 'n retoriese middel waarvolgens een [[kuns]]medium met 'n ander medium vergelyk kan word en in verband gebring word deur die beskrywing van sy aard en vorm, en sodoende meer direk met die gehoor in verband gebring kan word deur die opheldering daarvan</ref> ''Oor Calumnia.'']] In die Weste het Lucianus se werk meestal in vergetelheid verval gedurende die [[Middeleeue]].{{sfn|Marsh|2010|page=544}}{{sfn|Marsh|1998|pages=2–3}} Toe dit herontdek is in die Weste in omstreeks 1400, het dit dadelik gewild onder die humaniste van die [[Renaissance]].{{sfn|Marsh|2010|page=544}}{{sfn|Marsh|1998|pages=2–3}} Teen 1400 was daar net soveel Latynse vertalings van Lucianus se werke as die van [[Plato]] en [[Plutarchus]].{{sfn|Marsh|2010|page=544}} Deur die [[plutokrasie]] as absurd en belaglik af te maak, het Lucianus gehelp om een van Renaissance-humanisme se mees basiese temas te fasiliteer.{{sfn|Turner|1967|page=99}} Sy ''Dialoë van die dooies'' was veral gewild en is wyd gebruik vir morele instruksie.{{sfn|Marsh|1998|pages=2–3}} As gevolg van hierdie gewildheid het Lucianus se werk 'n diepgaande invloed uitgeoefen op skrywers uit die Renaissance en die vroegmoderne tydperk.{{sfn|Marsh|2010|pages=862–865}}{{sfn|Casson|1962|pages=xvii–xviii}}{{sfn|Marsh|1998|pages=2–3}} Baie vroeë moderne Europese skrywers het Lucianus se lighartige skryfstyl, sy tegniek om 'n fantastiese gegewe deur middel van 'n bekende dialoog te vertel en sy truuk om eiename met doelbewus humoristiese etimologiese betekenisse te konstrueer, nageboots.{{sfn|Turner|1967|page=99}} Gedurende die [[Hervorming|Protestantse Hervorming]] het Lucianus die literêre presedent verskaf vir skrywers wat die spot gedryf het met Katolieke geestelikes.{{sfn|Turner|1967|page=99}} [[Desiderius Erasmus]] se ''Tot lof van dwaasheid (Encomium Moriae)'' (1509) vertoon Luciaanse invloede. {{sfn|Turner|1967|page=99}} Die mees noemenswaardige voorbeeld van Lucianus se impak in die vyftiende en sestiende eeue was miskien dié op die Franse skrywer [[François Rabelais]], veral in sy stel van vyf romans, ''Gargantua en Pantagruel'', wat die eerste keer in 1532 gepubliseer is. Daar word ook gedink dat Rabelais vermoedelik verantwoordelik was vir Lucianus se bekendstelling aan die Franse Renaissance, veral deur sy vertalings van Lucianus se werk.<ref>Pattard, Jean. ''Rebelais Works''. Champion Publishers. 1909. pp. 204–215</ref><ref>Screech, M.A. ''Rebelais''. Ithaca; Cornell Press. 1979. pp. 7–11.</ref>{{sfn|Marsh|1998|page=71}} Lucianus se ''Ware Verhaal'' het beide [[Thomas More]] se ''Utopia'' (1516){{sfn|Casson|1962|page=xvii}} en [[Jonathan Swift]] se ''Gulliver's Travels'' (1726) geïnspireer.{{sfn|Marsh|2010|page=510}} [[Sandro Botticelli]] se skilderye ''Calumnia'' of ''Die Laster van Apelles'' en ''Pallas en die Centaur'' is albei gebaseer op beskrywings van skilderye wat in Lucianus se werke gevind is.{{sfn|Casson|1962|pages=xvii–xviii}} Lucianus se prosavertelling ''Timon die Misantroop'' was die inspirasie vir William Shakespeare se tragedie ''Timon van Athene''{{sfn|Casson |1962|page=xvii}}<ref>Armstrong, A. Macc. "Timon of Athens – A Legendary Figure?", ''Greece & Rome'', 2nd Ser., Vol. 34, No. 1 (April 1987), pp.&nbsp;7–11.</ref> en die toneel uit ''[[Hamlet]]'' met die grafgrawers, eggo verskeie tonele uit ''Dialoë van die dooies''.{{sfn|Casson|1962|page=xvii}} [[Christopher Marlowe]] se bekende vers "Was this the face that launched a thousand ships/And burnt the topless towers of Ilium?" is 'n omskrywing of parafrase van Lucianus:<ref>{{Cite journal |last=Heckscher |first=W. S. |date=1938 |title="Was This the Face...?" |url=https://www.jstor.org/stable/749995 |journal=Journal of the Warburg Institute |volume=1 |issue=4 |pages=295–297 |doi=10.2307/749995 |issn=0959-2024}}</ref><ref>{{Cite web |last=Henderson |first=Jeffrey |title=Dialogues Of The Dead |url=https://www.loebclassics.com/view/lucian-dialogues_dead/1961/pb_LCL431.23.xml?readMode=recto |access-date=2024-07-30 |website=Loeb Classical Library |page= |at=Section XVIII |language=en}}</ref> {{Blockquote|text=ΕΡΜΗΣ: Τουτὶ τὸ κρανίον ἡ Ἑλένη ἐστίν.<br/> ΜΕΝΙΠΠΟΣ: Εἶτα διὰ τοῦτο αἱ χίλιαι νῆες ἐπληρώθησαν ἐξ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος καὶ τοσοῦτοι ἔπεσον Ἕλληνές τε καὶ βάρβαροι καὶ τοσαῦται πόλεις ἀνάστατοι γεγόνασιν; <br/><br/> Hermes: Hierdie skedel is [[Helena van Troje|Helena]].<br/> Menippos: En hiervoor het 'n duisend skepe krygers van regoor Griekeland gebring, Grieke en barbare is gedood, en stede verwoes?|author=Lucianus|title=Dialoë van die dooies|source=XVIII}} [[Francis Bacon]] het Lucianus 'n "kontemplatiewe ateïs" genoem.{{sfn|Turner|1967|page=99}} === Vroeë moderne tydperk === [[Lêer:Nordkirchen-100415-12241-Lucian.jpg|duimnael|'n Monument ter ere van Lucianus van Samosata in Nordkirchen, Duitsland.]] Henry Fielding, skrywer van ''The History of Tom Jones, a Foundling'' (1749), het 'n volledige stel van Lucianus se werke in nege volumes besit.{{sfn|Branham|2010|page=863}} Hy het Lucianus doelbewus nageboots in sy ''Journey from This World and into the Next''{{sfn|Branham|2010|bladsy=863}}, en in ''The Life and Death of Jonathan Wild, the Great'' (1743), beskryf hy Lucianus as "amper ... soos die ware vader van humor"{{sfn|Branham|2010|page=863}} en noem hom saam met [[Miguel de Cervantes]] en Jonathan Swift as ware meesters van satire.{{sfn|Branham|2010|page=863}} In ''The Convent Garden Journal'' sê Fielding met betrekking tot Lucianus dat hy sy styl "op daardie einste skrywer" geskoei het.{{sfn|Branham|2010|bladsy=863}} Nicolas Boileau-Despréaux, François Fénelon, Bernard Le Bovier de Fontenelle en [[Voltaire]] het almal verwerkings van Lucianus se ''Dialoë van die dooies'' geskryf.{{sfn|Branham|2010|page=864}} Volgens Turner vertoon Voltaire se ''Candide'' (1759) die kenmerkende Luciaanse tema van "die weerlegging van filosofiese teorie deur die werklikheid".{{sfn|Turner|1967|page=99}} Voltaire het ook ''Die gesprek tussen Lucianus, Erasmus en Rabelais in die Elisiese Velde'' geskryf,{{sfn|Turner|1967|page=99}} 'n dialoog waarin hy Lucianus behandel as "een van sy meesters in die strategie van intellektuele revolusie".{{sfn|Turner|1967|page=99}} [[Denis Diderot]] het inspirasie geput uit die werk van Lucianus vir sy ''Sokrates die kluts kwyt; of, die dialoë van Diogenes van Sinope'' (1770){{sfn|Branham|2010|page=864}} en sy ''Gesprekke in Elisium'' (1780).{{sfn|Branham|2010|page=864 }} Lucianus verskyn as een van twee sprekers in Diderot se dialoog ''Peregrinus Proteus'' (1791), wat gebaseer is op ''Die heengaan van Peregrinus''.{{sfn|Branham|2010|page=864}} Lucianus se ''Ware verhaal'' het Cyrano de Bergerac geïnspireer, wie se werk later gedien het as inspirasie vir [[Jules Verne]].{{sfn|Casson|1962|page=xvii}} Die Duitse satirikus Christoph Martin Wieland was die eerste persoon wat die volledige werke van Lucianus in [[Duits]]{{sfn|Branham|2010|page=864}} vertaal het. Hy hy het sy hele loopbaan daaraan bestee om die idees agter Lucianus se werke te verwerk vir 'n kontemporêre Duitse gehoor.{{sfn|Branham|2010|page=864}} [[David Hume]] het Lucianus bewonder as 'n "baie morele skrywer"{{sfn|Turner|1967|page=99}} en hom aangehaal toe hy etiek of godsdiens bespreek het.{{sfn|Turner|1967|page=99}} Hume het Lucianus se ''Kataplous'' of ''Afwaartse Reis'' gelees toe hy op sy sterfbed was.<ref. name="Forfurther"/>{{sfn|Turner|1967|page=99}} [[Herman Melville]] verwys na Lucianus in Hoofstuk 5 van ''The Confidence-Man'', Boek 26 van ''Pierre: or, The Ambiguities'' en Hoofstuk 13 van ''Israel Potter''. === Moderne tydperk === Thomas Carlyle se beskrywende frase "[[Fallus]]-Aanbidding", wat hy gebruik het om die kontemporêre literatuur van Franse skrywers soos [[Honoré de Balzac]] en [[George Sand]] te beskryf, is geïnspireer deur die lees van Lucianus.<ref>{{Cite journal |last=Jordan |first=Alexander |date=2020 |title=Thomas Carlyle and Lucian of Samosata |url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=144382595&site=eds-live&scope=site |journal=Scottish Literary Review |volume=12 |issue=1 |pages=51–60}}</ref>''Kataplous, of afwaartse reis'' het ook gedien as die bron vir [[Friedrich Nietzsche]] se konsep van die ''Übermensch''<ref name="Forfurther">{{cite journal|last= Babich|first= Babette|title = Nietzsche's Zarathustra and Parodic Style: On Lucian's ''Hyperanthropos'' and Nietzsche's ''Übermensch'' |journal= Diogenes|volume=58|number= 4 |date =November 2011 |pages= 58–74|doi = 10.1177/0392192112467410|s2cid= 5727350}}</ref> Nietzsche se verklaring van 'n "nuwe en bomenslike manier van lag" ten koste van alles ernstig!" eggo die presiese bewoording van Tiresias se laaste raad aan die gelyknamige held van Lucianus se dialoog ''Menippus'': "Lag baie en neem niks ernstig op nie."{{sfn|Branham|2010|page=864}} Professionele filosofiese skrywers ignoreer Lucianus gewoonlik,{{sfn|Turner|1967|page=99}} maar volgens Turner is "sy gees miskien nog lewend in diegene wat, soos [[Bertrand Russell]], bereid is om filosofie met 'n bietjie spitsvondigheid te geur."{{sfn|Turner|1967|page=99}} Baie 19de-eeuse en vroeë 20ste-eeuse klassici het Lucianus se werke negatief beskou.{{sfn|Richter|2017|page=327}} Die Duitse klassikus Eduard Norden het erken dat hy, as 'n onkundige jeugdige, sy tyd gemors het om Lucianus se werke te lees,{{sfn|Richter|2017|page=327}} maar as volwassene besef het dat Lucianus niks meer was as 'n "Oosterling sonder diepte of karakter ... wat geen siel het nie en die mees sielvolle taal afbreek".{{sfn|Richter|2017|page=327}} Rudolf Helm, een van die voorste skolastici oor Lucianus in die vroeë twintigste eeu, het Lucianus bestempel as 'n "gedagtelose Siriër" wat "nie eens 'n katspoegie van die siel van 'n tragedieskrywer besit nie"{{sfn|Richter|2017|page=327}} en hom vergelyk met die digter [[Heinrich Heine]], wat bekend gestaan het as die "spotvoël in die Duitse poësiewoud".{{sfn|Richter|2017| page=327}} In sy 1906-publikasie ''Lukian und Menipp'' ("Lucianus en Menippus"), het Helm aangevoer dat Lucianus se aansprake van generiese oorspronklikheid, veral sy bewering dat hy komiese dialoog uitgevind het, eintlik leuens was wat bedoel was om sy byna volledige afhanklikheid van Menippus, wat hy aangevoer het die ware uitvinder van die genre was, weg te steek.{{sfn|Richter|2017|page=333}} == Uitgawes == * {{cite book |title= The Works of Lucian from the Greek |translator= Francklin, Thomas |place= Londen |publisher= T Cadell |year= 1780 |volume = I |url= https://books.google.com/books?id=9jRAAAAAYAAJ&pg=PP9 |via= Google Books}}; [https://books.google.com/books?id=ubxK-nnAs54C&pg=PP2 volume II]; [https://books.google.com/books?id=2dgpAAAAYAAJ&pg=PP13 volume III]; [https://books.google.com/books?id=hsSBd7H7RyQC&pg=PA1 volume IV]. * {{cite book |title= Lucian of Samosata from the Greek with the Comments and Illustrations of WIELAND and Others |translator= Tooke, William |url= https://archive.org/details/lucianofsamosata01luciuoft/page/n5/mode/2up |place= Londen |publisher= Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown |year= 1820 |volume= I |via= [[Internet Archive]] |access-date= 22 Januarie 2021}}; [https://archive.org/details/lucianofsamosata02luciuoft volume II]. * ''Lucian's True History'', met illustrasies deur Aubrey Beardsley, William Strang en J. B. Clark, privaat gedruk in 'n uitgawe van 251 eksemplare, 1894.<ref>“Beardsley (Aubrey Vincent)” in T. Bose, Paul Tiessen, eds., ''Bookman's Catalogue'' Vol. 1 A-L: The Norman Colbeck Collection (UBC Press, 1987), [https://books.google.com/books?id=4DUL-RazzhgC&pg=PA41 p. 41]</ref> * {{cite book |translator1= Fowler, H. W. |translator2= Fowler, F. G. |title= The Works of Lucian of Samosata. Complete with exceptions specified in the preface | place=Oxford |publisher= Clarendon Press |year= 1905 |volume=I |url=https://archive.org/details/worksoflucianofs01luci/page/n4}}; [https://archive.org/details/worksoflucianofs02luci/page/n4 volume II]; [https://archive.org/details/worksoflucianofs03luci volume III]; [https://archive.org/details/worksoflucianofs04luci volume IV]. * ''Lucian with an English translation'' (Loeb-klassieke biblioteek), in 8 volumes: vols. 1–5 red. Austin Morris Harmon (1913, 1915, 1921, 1925, 1936); vol. 6 red. K. Kilburn (1959); vol. 7–8 red. Matthew Donald Macleod (1961, 1967). * Neil Hopkinson (red.), ''Lucian: A Selection. Cambridge Greek and Latin Texts'' (Cambridge/New York: Drukpers van die Universiteit van Cambridge, 2008). * {{cite book|last=Lightfoot|first=Jane|title=On the Syrian Goddess|url=https://books.google.com/books?id=iDUqSQAACAAJ|year=2003|publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford|isbn=978-0-19-925138-4}} == Voetnote == {{notelist}} == Verwysings == {{Verwysings|20em}} == Bronnelys == {{refbegin|30em}} * {{citation|last=Anderson|first=Graham|date=1976|title=Lucian: Theme and Variation in the Second Sophistic|location=Leiden, The Netherlands|publisher=Brill|url=https://books.google.com/books?id=p7Q3AAAAIAAJ&q=Lucian|isbn=978-90-04-04735-8}} * {{citation|last=Andrade|first=Nathanael J.|date=2013|title=Syrian Identity in the Greco-Roman World|url=https://books.google.com/books?id=y6IaBQAAQBAJ&q=Lucian+On+the+Syrian+Goddess&pg=PA288|location=Cambridge, England|publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge|isbn=978-1-107-01205-9}} * {{citation|last=Branham|first=Bracht|date=2010|chapter=Satire |title=The Classical Tradition|editor1-last=Grafton|editor1-first=Anthony |editor2-last=Most|editor2-first=Glenn W.|editor3-last=Settis|editor3-first=Salvatore|location=Cambridge, Massachusetts en Londen, Engeland|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-03572-0|pages=862–865}} * {{citation|last=Casson|first=Lionel|title=Selected Satires of Lucian, Edited and Translated by Lionel Casson |date=1962|publisher=W. W. Norton and Company|location=New York Stad, New York|isbn=978-0-393-00443-4}} * {{citation|last=Ferguson|first=Everett|title=Backgrounds of Early Christianity|date=1993 |publisher=William B. Eerdmans Publishing Company|location=Grand Rapids, Michigan|isbn=978-0-8028-0669-7|edition=2nd}} * {{citation|last1=Georgiadou|first1=Aristoula|last2=Larmour|first2=David H. J.|date=1998|title=Lucian's Science Fiction Novel ''True Histories'': Interpretation and Commentary|url=https://books.google.com/books?id=vVSu4rPaN9oC&q=Lucian+A+True+Story|series=Supplements to Mnemosyne|editor1-last=Bremer|editor1-first=J. M.|editor2-last=Janssen|editor2-first=L. F.|editor3-last=Pinkster|editor3-first=H.|editor4-last=Pleket|editor4-first=H. W.|editor5-last=Ruijgh|editor5-first=C. J.|editor6-last=Schrijvers|editor6-first=P. H.|location=Leiden, The Netherlands|publisher=Brill|isbn=978-90-04-10667-3}} * {{citation|last=Gilhuly|first=Kate|date=2006|chapter=The Phallic Lesbian: Philosophy, Comedy, and Social Inversion in Lucian's ''Dialogues of the Courtesans''|title=Prostitutes and Courtesans in the Ancient World|chapter-url=https://books.google.com/books?id=kxOLn0IoGhAC&q=Dialogues+of+the+Courtesans+Lucian&pg=PA277|editor1-last=Faraone|editor1-first=Christopher A.|editor2-last=McClure |editor2-first=Laura K.|location=Madison, Wisconsin|publisher=Drukpers van die Universiteit van Wisconsin|pages=274–294|isbn=978-0-299-21314-5}} * {{citation|last=Gordon|first=Pamela|date=1996|title=Epicurus in Lycia: The Second-Century World of Diogenes of Oenoanda |url=https://books.google.com/books?id=-gM7K41MAcgC&q=Lucian+Epicurus&pg=PA114|location=Ann Arbor, Michigan|publisher=Drukpers van die Universiteit van Michigan|isbn=978-0-472-10461-1}} * {{citation|last=Grewell|first=Greg|title=Colonizing the Universe: Science Fictions Then, Now, and in the (Imagined) Future|magazine=Rocky Mountain Review of Language and Literature|volume=55|number=2|date=2001|pages=25–47}} * {{citation|last=Kaldellis|first=Anthony|date=2007 |title=Hellenism in Byzantium: The Transformations of Greek Identity and the Reception of the Classical Tradition |url=https://books.google.com/books?id=iWs0Lh57NvwC&q=Lucian+Hellenized&pg=PA31|series=Greek Culture in the Roman World|location=Cambridge, Engeland |publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |isbn=978-0-521-87688-9}} * {{citation|last=Kechagia|first=Elena|date=2016|chapter=Chapter Ten: Dying philosophers in ancient biography: Zeno the Stoic and Epicurus |title=Writing Biography in Greece and Rome: Narrative Technique and Fictionalization|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zLlDDAAAQBAJ&q=Lucian+Macrobii&pg=PA183|editor1-last=De Temmerman|editor1-first=Koen|editor2-last=Demoen|editor2-first=Kristoffel |location=Cambridge, Engeland|publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge |isbn=978-1-107-12912-2}} * {{citation|last=Kempshall|first=Matthew|date=2011 |title=Rhetoric and the Writing of History, 400–1500 |url=https://books.google.com/books?id=InbiCgAAQBAJ&q=Lucian+How+to+Write+History&pg=PA491 |location=Manchester, Engeland en New York Stad, New York |publisher=Drukpers van die Universiteit van Manchester |isbn=978-0-7190-7030-3}} * {{citation|last=Luck|first=Georg|date=2001|chapter=Witches and Sorcerers in Classical Literature|title=Witchcraft and Magic in Europe |volume=2|url=https://books.google.com/books?id=rAovAAAAYAAJ|editor1-last=Flint|editor1-first=Valerie|editor2-last=Luck|editor2-first=Georg |editor3-last=Gordon|editor3-first=Richard|location=New York Stad en Londen|publisher=Continuum International Publishing Group|isbn=978-0-485-89002-0}} * {{cite book|last=Macleod|first=M. D.|title=Dialogues of the Dead. Dialogues of the Sea-Gods. Dialogues of the Gods. Dialogues of the Courtesans|date=1961|publisher=Loeb-klassieke biblioteek; Drukpers van Harvard-universiteit|location=Cambridge, Massachusetts|isbn=978-0-674-99475-1}} * {{citation|last=Marciniak|first=Przemysław|title=Reinventing Lucian in Byzantium|journal=Dumbarton Oaks Papers|volume=70|year=2016 |pages=209–224|jstor=26497735}} * {{citation|last=Marsh|first=David|date=1998|title=Lucian and the Latins: Humor and Humanism in the Early Renaissance|location=Ann Arbor Michigan|publisher=Drukpers van die Universiteit van Michigan |url=https://books.google.com/books?id=sLXWYW32neQC&q=Lucian|isbn=978-0-472-10846-6}} * {{citation|last=Marsh|first=David|date=2010|chapter=Lucian |title=The Classical Tradition|editor1-last=Grafton|editor1-first=Anthony |editor2-last=Most|editor2-first=Glenn W.|editor3-last=Settis|editor3-first=Salvatore|location=Cambridge, Massachusetts en Londen, Engeland|publisher=The Belknap Press of Harvard University Press|isbn=978-0-674-03572-0|pages=544–546}} * {{citation|first=Charis|last=Messis|chapter=The Fortune of Lucian in Byzantium|pages=13–38|title=Satire in the Middle Byzantine Period: The Golden Age of Laughter?|publisher=Brill|year=2021|editor-first1=Przemysław|editor-last1=Marciniak|editor-first2=Ingela|editor-last2=Nilsson}} * {{citation|last=Moeser|first=Marion|title=The Anecdote in Mark, the Classical World and the Rabbis: A Study of Brief Stories in the Demonax, The Mishnah, and Mark 8:27–10:45|date=15 Desember 2002|location=Londen, Engeland|publisher=A&C Black|isbn=978-0-8264-6059-2|page=88 |url=https://books.google.com/books?id=6kbUAwAAQBAJ&q=attributed+to+lucian&pg=PA88}} * {{citation|last=Ogden|first=Daniel|date=2007|title=In Search of the Sorcerer's Apprentice: The Traditional Tales of Lucian's Lover of Lies |url=https://books.google.com/books?id=CFMXAQAAIAAJ&q=Lucian+the+lover+of+lies|location=Swansea, Wallis|publisher=The Classical Press of Wales|isbn=978-1-905125-16-6}} * {{citation|last=Ogden|first=Daniel|date=2007a|chapter=The Love of Wisdom and the Love of Lies: The Philosophers and Philosophical Voices of Lucian's ''Philopseudes''|title=Philosophical Presences in the Ancient Novel|chapter-url=https://books.google.com/books?id=DyKsnRoCbq4C&q=Lucian+Lover+of+Lies&pg=PA177|editor1-last=Morgan|editor1-first=J. R.|editor2-last=Jones|editor2-first=Meriel|location=Groningen, Nederland|publisher=Barkhuis-uitgewers en die biblioteek van die Universiteit van Groningen|isbn=978-90-77922-378}} * {{citation|last1=Pomeroy|first1=Sarah B.|last2=Burstein|first2=Stanley M.|last3=Donlan|first3=Walter|last4=Roberts|first4=Jennifer Tolbert|last5=Tandy|first5=David W.|last6=Tsouvala|first6=Georgia|date=2018|orig-year=1999|title=Ancient Greece: A Political, Social, and Cultural History|location=Oxford, Engeland|publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford|edition=4th|isbn=978-0-19-068691-8|ref=Pomeroy}} * {{citation|last=Richter|first=Daniel S.|date=2017|chapter=Chapter 21: Lucian of Samosata|title=The Oxford Handbook of the Second Sophistic|volume=1|url=https://books.google.com/books?id=bZ47DwAAQBAJ&q=In+the+case+of+Lucian%2C+earlier+generations+of+readers|editor1-last=Richter|editor1-first=Daniel S.|editor2-last=Johnson|editor2-first=William A.|location=Oxford, Engeland|publisher=[[Oxford University Press|Drukpers van die Universiteit van Oxford]]|doi=10.1093/oxfordhb/9780199837472.013.26|isbn=978-0-19-983747-2}} * {{citation|first=Christopher|last=Robinson|title=Lucian and His Influence in Europe|publisher=Drukpers van die Universiteit van Noord-Carolina|year=1979 |url=https://archive.org/details/lucianhisinfluen0000robi}} * {{citation|last=Russell|first=Donald|date=1986|chapter=27: The Arts of Prose: The Early Empire|title=The Oxford History of the Classical World|chapter-url=https://books.google.com/books?id=7EloAAAAMAAJ&q=Lucian|editor1-last=Boardman|editor1-first=John|editor2-last=Griffin |editor2-first=Jasper|editor3-last=Murray|editor3-first=Oswyn |isbn=978-0198721123|pages=[https://archive.org/details/oxfordhistoryofc00john/page/652 652–676]|location=Oxford, Engeland |publisher=[[Oxford University Press|Drukpers van die Universiteit van Oxford]]|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofc00john/page/652 |url-access=registration}} * {{citation|last=Schlapbach|first=Karin|date=2018|title=The Anatomy of Dance Discourse: Literary and Philosophical Approaches to Dance in the Later Graeco-Roman World |url=https://books.google.com/books?id=0fU-DwAAQBAJ&q=Lucian+On+Dance&pg=PA82|location=Oxford, Engeland |publisher=Drukpers van die Universiteit van Oxford|isbn=978-0-19-880772-8}} * {{citation|last=Swain|first=Simon|date=1996|title=Hellenism and Empire: Language, Classicism, and Power in the Greek World, AD 50–250|url=https://books.google.com/books?id=d6VXIDjmAcQC&q=Lucian+Hellenized&pg=PA48|location=Oxford, Engeland|publisher=Clarendon Press|isbn=978-0-19-814772-5}} * {{citation|last=Turner|first=Paul|date=1967|title=Lucian of Samosata|encyclopedia=The Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Edwards|editor-first=Paul|volume=5|location=New York City, New York|publisher=The MacMillan Company & The Free Press|pages=98–99}} * {{citation|last=Van Voorst|first=Robert E.|date=2000|title=Jesus Outside the New Testament: An Introduction to the Ancient Evidence|url=https://books.google.com/books?id=lwzliMSRGGkC&q=Lucian+Jesus&pg=PA58|location=Grand Rapids, Michigan|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing Co.|isbn=978-0-8028-4368-5}} * {{citation|last=Vout|first=Caroline|date=22 February 2007|title=Power and Eroticism in Imperial Rome|url=https://books.google.com/books?id=icxZpoRE-RIC&pg=PA229|location=Cambridge, Engeland|publisher=Drukpers van die Universiteit van Cambridge|isbn=978-0-521-86739-9}} * {{citation|last=Wallace-Hadrill|first=Andrew|date=1983|title=Suetonius: The Scholar and His Caesars|url=https://books.google.com/books?id=d0toAAAAMAAJ&q=Lucian+Letter+to+an+Illiterate+Book-Collector|location=Londen |publisher=Duckworth|isbn=978-0-7156-1747-2}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{Wikiquote|Lucian}} {{Commons category|Lucian of Samosata}} * [http://lucianofsamosata.info/ Lucianus van Samosata Projek] – Biblioteek/Tekste, Artikels, Tydlyn, Kaarte en Temas * [http://www.tertullian.org/rpearse/lucian/lucian_intro.htm A.M. Harmon, Introduction to Lucian of Samosata] * {{Gutenberg author |id=1997}} * {{Internet Archive author |search=(Lucian -creator:Tudor -title:Blaga -description:Freud)}} * [http://dcc.dickinson.edu/lucian-true/introduction Dickinson College Commentaries: ''True Histories''] * [http://www.tertullian.org/rpearse/lucian/lucian_alexander.htm ''Alexander the False Prophet''] – die suksesvolle reisende profeet van [[Asklepios]] en sy orakulêre [[Slang (simbool)|slang]]god * [http://www.sacred-texts.com/cla/luc/fowl/index.htm Werke deur Lucianus van Samostata] by sacred-texts.com * [http://www.sacred-texts.com/cla/luc/tsg/index.htm Die Siriese godin] by sacred-texts.com * [http://www.attalus.org/translate/macrobii.html Macrobii] and [http://www.attalus.org/translate/lucius.html Lucius (The Ass)] by attalus.org * [http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674990159 Contents] – Drukpers van Harvard-universiteit * P. P. Fuentes González, art. [https://www.academia.edu/3577447/Lucien_de_Samosate Lucien de Samosate], ''DPhA'' IV, 2005, 131–160. {{ISBN|2-271-06386-8}} * [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/searchresults?q=lucian Werke van Lucianus] by die Perseus digitale biblioteek {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 125]] [[Kategorie:Sterftes in die 2de eeu]] [[Kategorie:Ou Griekse skrywers]] e2xyp6dz0j7ds6zc6prvn79m4xltjqg 0 423916 2896233 2737997 2026-04-22T09:50:24Z Jcb 223 2896233 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} :''Vir die dorp in die [[Wes-Kaap]] in Suid-Afrika, sien [[Caledon]].'' {{Location map|Kanada |float = right |width=300 | caption = Caledon se ligging in Kanada. | label = Caledon|position=right|background=white|lat=43.8501|long=-79.99966}} '''Caledon''' ( /ˈkælədən/ ; 2021-bevolking 76&nbsp;581) is 'n [[dorp]] in die streeksmunisipaliteit Peel in die Groter Toronto-gebied van [[Ontario]], Kanada. Die naam is 'n verkorte vorm van Caledonia, die Romeinse naam vir wat nou Skotland is.<ref>{{Cite book|last=Hamilton|first=William|title=The Macmillan Book of Canadian Place Names|publisher=Macmillan|year=1978|isbn=0-7715-9754-1|location=Toronto|pages=139}}</ref> Caledon is hoofsaaklik landelik met 'n aantal gehuggies en klein dorpies, maar bevat ook die groter gemeenskap van Bolton (bevolking 26&nbsp;795) in sy suidoostelike kwadrant, aangrensend aan die York-streek.<ref>{{cite web|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2021/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&SearchText=&DGUIDlist=2021S05100080&GENDERlist=1&STATISTIClist=1&HEADERlist=0|title= Bolton, Ontario (Population Centre) |work=Census Profile, Canada 2021 Census|publisher=Statistics Canada|date=9 February 2022|access-date=12 February 2022}}</ref> Oorvloei-verstedeliking vind ook plaas in die suide wat aan die Stad Brampton grens. Caledon is die noordelikste van drie munisipaliteite van Peel-streek. Die dorp is noordwes van Brampton. Volgens Statistics Canada is die landoppervlakte 688&nbsp;km² en volgens die stad is die area 696.04 km²<ref name="Caledon Boundary">{{cite web |last1=Town of Caledon |first1=Open Data |title=Town of Caledon Open Data |url=https://data-caledon.opendata.arcgis.com/datasets/2d34990db42c4060bc31092d5b2c9b2d/explore |website=Caledon Boundary |publisher=Town of Caledon |access-date=26 June 2024}}</ref> wat Caledon volgens gebied die grootste munisipaliteit in die Groter Toronto-gebied maak. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} mojq40v1zgjs5csxwlkbjddyw81mnvj 0 424204 2895927 2892730 2026-04-21T17:29:02Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895927 wikitext text/x-wiki '''Liang Wenfeng''' ([[Chinees]]: 梁文锋; [[pinyin]]: Liáng Wénfēng; gebore 1985) is 'n Chinese [[entrepreneur]] en sakeman wat die medestigter van die kwantitatiewe verskansingsfonds High-Flyer is, sowel as die stigter en uitvoerende hoof van sy [[kunsmatige intelligensie]]-firma [[DeepSeek]]. ==Vroeë lewe en opvoeding== Liang is in 1985 in [[Zhanjiang]], [[Guangdong]], gebore. Sy ouers was albei laerskoolonderwysers.<ref name=":0">{{Cite web | author = QQ.com Staff [Anon.] | date = 19 Januarie 2025 | title=DeepSeek创始人梁文锋，广东人，仅靠百名中国程序员，赶超OpenAI | trans-title = Liang Wenfeng, Founder of DeepSeek, is From Guangdong. He Surpassed OpenAI With Only a Hundred Chinese Programmers |url=https://news.qq.com/rain/a/20250119A02OKF00 | access-date=22 Januarie 2025 | website= QQ.com | language=zh-CN | archive-date=22 Januarie 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250122101120/https://news.qq.com/rain/a/20250119A02OKF00 |url-status=live }}</ref><ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web |last=Schneider |first=Jordan |date=27 November 2024 |title=Deepseek: The Quiet Giant Leading China's AI Race |url=https://www.chinatalk.media/p/deepseek-ceo-interview-with-chinas |access-date=22 Januarie 2025 |website=ChinaTalk |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Velazco |first=Chris |date=29 Januarie 2025 |title=The DeepSeek app is impressively strange. Here's what the fuss is about. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2025/01/28/deepseek-ai-app-test-hands-on/ |newspaper=The Washington Post}}</ref> Liang, wat aan die Zhejiang-universiteit opgelei is, het 'n Baccalaureusgraad in [[ingenieurswese]] in elektroniese inligtingsingenieurswese in 2007 en 'n Meestersgraad in Ingenieurswese in [[inligting]]s- en kommunikasie-ingenieurswese in 2010 ontvang. Sy meestersgraadverhandeling was getiteld "Navorsing oor teikennasporingsalgoritme gebaseer op laekoste-PTZ-kamera", onder die leiding van professor Xiang Zhiyu (向志宇).<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":5">{{Cite web |author=Dong, Yuqing "Danny" |date=26 Januarie 2025 |title=只招1%的天才，这家中国公司让硅谷难安 |trans-title=Only Recruiting 1% of Geniuses, This Chinese Company Makes Silicon Valley Uneasy |url=https://finance.sina.com.cn/roll/2025-01-26/doc-inehhkse0668392.shtml |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=26 Januarie 2025 |website=finance.sina.com.cn |language=zh-CN}}</ref> ==Loopbaan== In 2008 het Liang 'n span saam met sy klasmaats gevorm om data te versamel wat met finansiële markte verband hou. Hy het ook die span gelei om kwantitatiewe handel te ondersoek deur [[masjienleer]] en ander tegnologieë te gebruik. Dit was tydens die hoogtepunt van die 2007–2008 finansiële krisis.<ref name=":0" /> Na sy gradeplegtigheid het Liang na 'n goedkoop woonstel in [[Chengdu]], [[Sichuan]], verhuis waar hy geëksperimenteer het met maniere om [[kunsmatige intelligensie]] (KI) op verskeie velde toe te pas. Hierdie ondernemings het misluk, totdat hy probeer het om KI toe te pas op finansiering.<ref name=":1" /> In 2013 het Liang probeer om kunsmatige intelligensie met kwantitatiewe handel te integreer en het Hangzhou Yakebi Investment Management Co Ltd (杭雅克比投资管理有限公司) gestig met Xu Jin, 'n alumnus van Cofang 2015-Universiteit van Zhejiang-Zhou Technology Bpk (Hangzhou Huanfang Technology Co., Ltd), wat later se Zhejiang Jiuzhang Asset Management Co Ltd (Zhejiang Jiuzhang Asset Management Co., Ltd) geword het.<ref name=":5" /> In Februarie 2016 het Liang en twee ander ingenieursklasmaats Ningbo High-Flyer Quantitative Investment Management Partnership (Beperkte Vennootskap) saam gestig.<ref name=":1" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite news |date=31 Mei 2020 |title=Billions Going to China's Quants Takes Fight to Global Funds |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-31/billions-flowing-to-china-s-quants-takes-fight-to-global-funds |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525055515/https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-31/billions-flowing-to-china-s-quants-takes-fight-to-global-funds |archive-date=25 Mei 2022 |access-date=22 Januarie 2025 |work=Bloomberg News |language=en}}</ref> het op wiskunde en KI staatgemaak om beleggings te maak.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> In 2019 het Liang High-Flyer KI gestig wat toegewy was aan navorsing oor KI-algoritmes en die basiese toepassings daarvan.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |last=Ottinger |first=Lily |date=9 Desember 2024 |title=Deepseek: From Hedge Fund to Frontier Model Maker |url=https://www.chinatalk.media/p/deepseek-from-hedge-fund-to-frontier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241228030725/https://www.chinatalk.media/p/deepseek-from-hedge-fund-to-frontier |archive-date=28 Desember 2024 |access-date=22 Januarie 2025 |website=ChinaTalk |language=en}}</ref> Teen hierdie tyd het High-Flyer meer as 10 miljard yuan se bates onder bestuur gehad.<ref name=":0" /> Op 30 Augustus 2019 het Liang Wenfeng 'n hooftoespraak gelewer met die titel "Die toekoms van kwantitatiewe belegging in China vanuit 'n programmeerder se perspektief" by die Golden Bull-toekenningseremonie wat hewige besprekings ontketen het. Liang het gesê dat die maatstaf om te bepaal wat kwantitatief of nie-kwantitatief is, is of die beleggingsbesluit deur kwantitatiewe metodes of deur mense geneem word. Kwantitatiewe fondse het nie portefeuljebestuurders wat die besluite neem nie en is eerder net bedieners. Hy het ook gesê High-Flyer se missie is om die doeltreffendheid van China se sekondêre mark te verbeter.<ref name=":0" /> Op 30 Augustus 2019 het Liang Wenfeng 'n hooftoespraak gelewer met die titel "Die toekoms van kwantitatiewe belegging in China vanuit 'n programmeerder se perspektief" by die Golden Bull-toekenningseremonie wat hewige besprekings ontketen het. Liang het gesê dat die maatstaf om te bepaal wat kwantitatief of nie-kwantitatief is, is of die beleggingsbesluit deur kwantitatiewe metodes of deur mense geneem word. Kwantitatiewe fondse het nie portefeuljebestuurders wat die besluite neem nie en is eerder net bedieners. Hy het ook gesê High-Flyer se missie is om die doeltreffendheid van China se sekondêre mark te verbeter.<ref name=":0" /> In Februarie 2021 is Gregory Zuckerman se boek ''The Man Who Solved the Market: How Jim Simons Launched the Quant Revolution'' gepubliseer. Liang het die voorwoord vir die Chinese uitgawe van die boek geskryf waar hy gesê het dat wanneer hy ook al probleme by die werk ondervind het, hy aan Simons se woorde sou dink "Daar moet 'n manier wees om pryse te modelleer".<ref>{{Cite web |last=Zuckerman |first=Gregory |date=27 Januarie 2025 |title=The Guy Behind DeepSeek Blurbed My Book in China |url=https://www.wsj.com/tech/ai/the-guy-behind-deepseek-blurbed-my-book-in-china-ce08bd4f |access-date=2025-02-01 |website=WSJ |language=en-US}}</ref> Gedurende 2021 het Liang duisende [[Nvidia]] GPU's vir sy KI-kantprojek begin koop terwyl hy High-Flyer bestuur het. Sommige industrie-insiders het dit beskou as die eksentrieke optrede van 'n miljardêr wat op soek is na 'n nuwe stokperdjie. Een van Liang se sakevennote het gesê hulle het Liang aanvanklik nie ernstig opgeneem nie en het hul eerste ontmoeting beskryf as 'n baie nerdy ou met 'n verskriklike haarstyl wat nie sy visie kon verwoord nie. Liang het eenvoudig gesê hy wil iets bou en dit sal 'n spelwisselaar wees wat sy sakevennote gedink het slegs moontlik is van reuse soos ByteDance en Alibaba Group.<ref name=":4">{{Cite news |last=Wu |first=Zijing |date=24 Januarie 2025 |title=How Small Chinese AI Start-Up DeepSeek Shocked Silicon Valley |url=https://www.ft.com/content/747a7b11-dcba-4aa5-8d25-403f56216d7e |access-date=25 Januarie 2025 |work=Financial Times |archive-date=25 Januarie 2025 | url-access = subscription | archive-url=https://web.archive.org/web/20250125094520/https://www.ft.com/content/747a7b11-dcba-4aa5-8d25-403f56216d7e |url-status=live }}</ref> In Mei 2023 het Liang aangekondig dat High-Flyer die ontwikkeling van kunsmatige algemene intelligensie sou voortsit en DeepSeek van stapel gestuur.<ref name=":2"/><ref name=":1"/> Gedurende daardie maand in 'n onderhoud met 36Kr, het Liang verklaar dat High-Flyer 10 000 Nvidia A100 GPU's bekom het voordat die Amerikaanse regering KI-skyfiebeperkings op China ingestel het. Dit het die grondslag gelê vir DeepSeek om as 'n LLM-ontwikkelaar te funksioneer. Hy het ook gesê DeepSeek kry befondsing van High-Flyer.<ref name=":1" /><ref name="scmp 1 Januarie 2025">{{cite web |last1=Jiang |first1=Ben |last2=Perezi |first2=Bien |date=1 Januarie 2025 |title=Meet DeepSeek: the Chinese start-up that is changing how AI models are trained |url=https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3293050/meet-deepseek-chinese-start-changing-how-ai-models-are-trained |website=South China Morning Post |language=en |access-date=22 Januarie 2025 |archive-date=22 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122160046/https://www.scmp.com/tech/tech-trends/article/3293050/meet-deepseek-chinese-start-changing-how-ai-models-are-trained |url-status=live }}</ref> Dit was omdat waagkapitaalmaatskappye, toe DeepSeek gestig is, huiwerig was om finansiering te verskaf, aangesien dit onwaarskynlik was dat dit in 'n kort tydperk 'n uitgang sou kon genereer. Aangesien die doelwit langtermyn was, het DeepSeek werknemers gesoek wat vermoë en passie gehad het eerder as ervaring.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> In Julie 2024 is Liang weer met 36Kr ondervra. Hy het gesê dat toe DeepSeek V2 vrygestel is en 'n KI-prysoorlog in China ontketen het, dit as 'n groot verrassing gekom het, aangesien die span nie verwag het dat pryse so sensitief sou wees nie. Hy het ook gesê dat namate China se ekonomie ontwikkel, dit geleidelik 'n bydraer moet word in plaas van om vry te ry. Wat in China se innovasie ontbreek, is nie kapitaal nie, maar 'n gebrek aan selfvertroue en kennis om talent daarin te organiseer. DeepSeek het niemand spesiaal aangestel nie en werknemers is geneig om plaaslik opgelei te wees. Wanneer dit by ontwrigtende tegnologieë kom, kan geslotebronbenaderings ander net tydelik vertraag om in te haal.<ref name=":3" /> Op 20 Januarie 2025 is Liang genooi na die simposium met kundiges, entrepreneurs en verteenwoordigers van die velde van onderwys, wetenskap, kultuur, gesondheid en sport wat deur premier Li Qiang in [[Beijing]] beskou is, wat as 'n bedryfskenner beskou word gee menings en voorstelle oor die jaarlikse 2024-regeringswerkverslag.<ref>{{Cite web |author=Sina Finance Staff |date=22 Januarie 2025 |title=量化巨头幻方创始人梁文锋参加总理座谈会并发言，他还创办了"AI界拼多多" |trans-title=Liang Wenfeng, Founder of the Quantitative Giant Huanfang, Attended the Prime Minister's Symposium and Spoke. He Also Founded the "AI Pinduoduo" |url=https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-01-22/doc-inefuxsi7314244.shtml |url-status= |archive-url= |archive-date= |access-date=26 Januarie 2025 |website=finance.sina.com.cn |language=zh-CN}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Jiang |first=Ben |date=21 Januarie 2025 |title=Beijing puts spotlight on China's new face of AI, DeepSeek's Liang Wenfeng |url=https://www.scmp.com/tech/policy/article/3295662/beijing-meeting-puts-spotlight-chinas-new-face-ai-deepseek-founder-liang-wenfeng |access-date=22 Januarie 2025 |website=South China Morning Post |language=en |archive-date=21 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250121221843/https://www.scmp.com/tech/policy/article/3295662/beijing-meeting-puts-spotlight-chinas-new-face-ai-deepseek-founder-liang-wenfeng |url-status=live }}</ref> DeepSeek het R1,<ref>{{Cite web |title=DeepSeek-R1 Release {{!}} DeepSeek API Docs |url=https://api-docs.deepseek.com/news/news250120 |access-date=28 Januarie 2025 |website=api-docs.deepseek.com |language=en}}</ref> 'n oopbron-redenerende KI-model van 671 miljard parameters vrygestel, saam met die publikasie van 'n gedetailleerde tegniese artikel wat die argitektuur en opleidingsmetodologie daarvan verduidelik.<ref>{{Cite web |title=DeepSeek-R1/DeepSeek_R1.pdf at main · deepseek-ai/DeepSeek-R1 |url=https://github.com/deepseek-ai/DeepSeek-R1/blob/main/DeepSeek_R1.pdf |access-date=28 Januarie 2025 |website=GitHub |language=en}}</ref> Die model is gebou met slegs 2 048 Nvidia H800 GPU's teen 'n koste van $5,6 miljoen, wat 'n hulpbrondoeltreffende benadering toon wat skerp gekontrasteer het met die miljard-dollar-begrotings van Westerse mededingers. Teen 27 Januarie het DeepSeek ChatGPT verbygesteek om die nommer 1 gratis toepassing op die Amerikaanse iOS App Store te word.<ref>{{Cite web |last= |date=27 Januarie 2025 |title=Chinese AI DeepSeek's Assistant Tops ChatGPT on US Apple App Store |url=https://tribune.com.pk/story/2524765/chinese-start-up-deepseek-stuns-silicon-valley-with-cutting-edge-ai-model |access-date=28 Januarie 2025 |website=The Express Tribune |language=en}}</ref> Ook het Amerikaanse aandele gedaal en meer as $1 triljoen is in markkapitalisasie uitgevee te midde van paniek oor DeepSeek.<ref>{{Cite web |last=Sor |first=Jennifer |date=28 Januarie 2025 |title=DeepSeek tech wipeout erases more than $1 trillion in market cap as AI panic grips Wall Street |url=https://markets.businessinsider.com/news/stocks/tech-stock-sell-off-deepseek-ai-chatgpt-china-nvidia-chips-2025-1 |access-date=28 Januarie 2025 |website=Markets Insider |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Liang, Wenfeng}} [[Kategorie:Geboortes in 1985]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 6tttfj0mpqtm1864nuhyrn9dil47wh7 0 424419 2895826 2741307 2026-04-21T12:07:41Z Aliwal2012 39067 2895826 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mzwanele Manyi.jpg|duimnael|Mzwanele Manyi ]] '''Mzwanele Manyi''' (gebore [[20 Januarie]] [[1964]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]], sakeman, en voormalige regeringswoordvoerder. Hy het aandag gekry vir sy leierskap van die Black Management Forum (BMF), waar hy hom beywer het vir die bevordering van swart professionele persone in Suid-Afrika se korporatiewe sektor. Manyi is ook bekend vir sy werk oor beleide wat Swart Ekonomiese Bemagtiging (SEB) bevorder. Hy het as die Hoof Uitvoerende Beampte van die Regeringskommunikasie- en Inligtingstelsel (GCIS) gedien voordat hy The New Age koerant en die ANN7 News Channel gekoop het. Aktief in die [[African National Congress]] (ANC), die [[African Transformation Movement]], die [[Economic Freedom Fighters]] (EFF), en tans [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe]] bly hy 'n rolspeler in [[Suid-Afrika]] se politieke landskap. ==Loopbaan== Die Suid-Afrikaanse joernalis Mandy Rossouw het gesê dat Manyi die BMF geneem het "van 'n tuinverskeidenheid pro-transformasie-organisasie na een waarvan elke televisiekykende Suid-Afrikaner weet".<ref name=":4">{{Cite web |last=Rossouw |first=Mandy |date=2011-03-03 |title=Jimmy Manyi: The spin doctor who can do no wrong |url=https://mg.co.za/article/2011-03-03-jimmy-manyi-the-spin-doctor-who-can-do-no-wrong/ |access-date=2023-05-22 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Manyi was 'n sterk voorstander van die regering se nuwe beleid vir Swart Ekonomiese Bemagtiging (SEB).<ref>{{Cite web |date=2006-09-20 |title=Business and govt in BEE stand-off |url=https://mg.co.za/article/2006-09-20-business-and-govt-in-bee-standoff/ |access-date=2023-05-22 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=2007-09-29 |title=Employment equity lagging in SA |url=https://mg.co.za/article/2007-09-29-employment-equity-lagging-in-sa/ |access-date=2023-05-22 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Hy het in September 2007 aangevoer dat Suid-Afrikaanse maatskappye soos Ierse koffie is: "Daar is die wit deel bo-op en 'n massa swart aan die onderkant, met 'n besprenkeling van swart regs bo-op... Ons kan tot die gevolgtrekking kom dat die bestuur van die ekonomie steeds deur blankes beheer word."<ref name=":5" /> Vroeër dieselfde maand het hy openbare debat aangewakker deur 'n voorstel aan 'n kommissie as indiensneming, in sy hoedanigheid van indiensneming, aan die parlement voor te stel. wetgewing moet gewysig word om wit vroue uit te sluit om voordeel te trek uit regstellende aksie.<ref>{{Cite web |date=2007-09-06 |title=BMF: No white is right |url=https://mg.co.za/article/2007-09-07-bmf-no-white-is-right/ |access-date=2023-05-22 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2008-08-07 |title=The great white women debate |url=https://mg.co.za/article/2008-08-08-the-great-white-women-debate/ |access-date=2023-05-22 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |date=2007-09-04 |title=Call for white women to bow out of employment equity |url=https://mg.co.za/article/2007-09-04-call-for-white-women-to-bow-out-of-employment-equity/ |access-date=2023-05-22 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Portaalbalk|Politiek|Suid-Afrika}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Manyi, Mzwanele}} [[Kategorie:Geboortes in 1964]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] pxoghv2memhib75yvlof10kgkh1cea8 0 425520 2895837 2890842 2026-04-21T12:56:42Z Jcb 223 2895837 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Tarusa |ander_naam= |inheemse_naam=<small>Таруса</small> |nedersetting_tipe=Stad |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët= Tarusa Cathedral and Art Museum.jpg |beeldgrootte=240px |beeldbyskrif= |beeld_vlag=Flag of Tarusa.png |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild=Tarusa COA (2020).png |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Tarusa in Russia.svg |kaartgrootte=240px |kaartbyskrif=Die ligging van Kaloega-oblast in Rusland |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart=Kaloega-oblast |duimdrukkeretiketposisie=regs |duimdrukkerkaartgrootte=240 |duimdrukkerkaartbyskrif= Die ligging van Kaloega in Kaloega-oblast |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1=Deelgebied |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Kaloega-oblast]] |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=Stad-okroeg |leiertitel=Burgemeester |leiernaam=Dmitri Razoemofski |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Stigting |stigtingsdatum='''[[1371]]''' |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=168.8 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m=190 |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|54|33|N|36|17|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2019 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=336&nbsp;726 |bevolkingsdigtheid_km2={{ #expr: ( 336726 / 168.8 round 2 ) }} |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=UTC+03:00 |utcafset= |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=http://www.kaluga-gov.ru/ }} '''Tarusa''' ([[Russies]]: Таруса) is ’n stad in [[Rusland]] in [[Kaloega-oblast]]. Dit is aan die [[Oka]]-rivier geleë, 160&nbsp;km suidwes van [[Moskou]]. Die bevolking in 2023 was 33&nbsp;026. ==Geskiedenis== Dit is bekend dat Tarusa bestaan ​​het sedert 1246. <ref>Gostunsky Nikolay. Tarusa - an ancient city on the Oka. Moscow, Nauka Publishing House, 1965. (Гостунский Николай. Таруса - древний город на Оке. Москва, издательство "Наука", 1965 г.). pp. 7–8</ref> Dit was die middelpunt van Tarusa Prinsdom, wat ontstaan ​​het nadat Michail Vsevolodovich, Hertog van Prinsdom van Chernigov – een van die grootste en magtigste state binne Kiëf-Roes – die Prinsdom Tsjernigov tussen sy seuns verdeel het, en Tarusa Jury aan sy seun gegee het. Jurie van Tarusa het op sy beurt Tarusa-prinsdom tussen sy eie seuns verdeel, wat Koninsky, Spazhsky, Volkonsky, Obolensky en Myshetsky sub-prinsdomme gemaak het. In die laat 14de en vroeë 15de eeue was die appanages van die Tarusa-vorstendom bufferbesittings tussen die Moskou-prinsdom en die Groothertogdom Litaue. Sommige vorste (veral die Mezetskys en Volkonskys) het tydelik Litause onderdane geword, terwyl ander (veral die Obolenskys en Myshetskys) Moskou-onderdane gebly het. In die vroeë 16de eeue is die onafhanklikheid van hierdie vorste egter finaal gelikwideer, en hul besittings is by die Moskouse Prinsdom opgeneem. So het Tarusa 'n volwaardige deel van Moskou Prinsdom en toe Koninkryk geword. <ref>Gostunsky Nikolay. Tarusa - an ancient city on the Oka. Moscow, Nauka Publishing House, 1965. (Гостунский Николай. Таруса - древний город на Оке. Москва, издательство "Наука", 1965 г.). pp. 21–24</ref> In die 16de eeu is dit versterk met walle en loopgrawe ter verdediging teen die Krim-Tatare en [[Nogai Horde]]. <ref>Виктор Михайлович Кашкаров. Конинский удел Тарусского княжества. - «Калужская старина», т. 2, кн. I. Калуга, 1902 (Viktor Mikhailovich Kashkarov. Koninsky appanage of the Tarusa principality. - "Kaluga antiquity", vol. 2, book I. Kaluga, 1902). pp. 584–585</ref> In die XVIII eeu het Catherine die Grote Tarusa gerekonstrueer volgens 'n algemene plan, met 'n groot Sobornaya-plein in die middel en 'n fyn Sobor (kerk). Van die sentrum af het al Tarusa se strate op gereelde wyse ingeloop. Catherine die Grote se grootse ontwerp van die stad word steeds bewaar en sigbaar. <ref>Иван Бодров. Приокские дали. Москва, Издательство Московский рабочий, 1964 (Ivan Bodrov. Oka Dali. Moscow, Moskovsky Rabochiy Publishing House, 1964). pp. 18–20</ref> In die begin van die XX eeu het Tarusa die tuiste geword vir die familie van Ivan Tsvetaev - die stigter van die Pushkin Museum of Fine Arts in Moskou, sy dogter Marina Tsvetaeva - bekende digter met tragiese lot. Beroemde Russiese skilder Victor Borisov-Musatov het gereeld in Tarusa gewoon en geskilder en is daar begrawe. Tarusa het die bynaam van die "Russiese Barbison op die Oka-rivier" gekry en het 'n gewilde plek geword vir baie skilders, insluitend [[Mikhail Vrubel]], [[Konstantin Korovin]], [[Valentin Serov]], [[Nikolay Krymov]], [[Lev Lagorio]] en [[Vasily Polenov]]. <ref>Marina Tsvetaeva: The Woman, Her World, and Her Poetry (1985). Simon Karlinsky, Cambridge University Press p18 {{ISBN|9780521275743}}. pp. 221–225</ref> Sowjet-mag in Tarusa is gestig op 27 Desember 1917. In die daaropvolgende jare is al die dorp se kerke gesluit en 'n monument vir [[Joseph Stalin]] is op die sentrale plein opgerig. Tydens [[Tweede Wêreldoorlog]] het Duitse troepe Tarusa genader en dit op pad na Moskou geneem. Die dorp is deur die Duitsers beset tussen 24 Oktober en 19 Desember 1941. Daarna is die dorp deur die Rooi Leër ingeneem wat in die winter onder die Duitse vuur die Okarivier oorgesteek het en die Duitse vestings op die hoër oewer van Oka aangeval het. Oorblyfsels van die dorp se vestings en die stadsmuur kan vandag nog in die gemeenskapspark naby die Peter en Paul-katedraal gesien word. <ref>Melnikova Tatyana Petrovna. Tarusa - 101st kilometer. Moscow, Vozvrashchenie Publishing House, 2007. (Мельникова Татьяна Петровна. Таруса - 101й километр. Москва, Издательство «Возвращение», 2007 год) {{ISBN|978-5-7157-0214-2}}). pp. 13–14</ref> ==Tarusa - stad van die “Sestigers”, andersdenkendes en Vrye Kuns== Toe Stalin in 1953 gesterf het en baie voormalige politieke gevangenes vrygelaat is, kon hulle steeds nie na hul vorige woonplekke terugkeer nie, want die Sowjet-wette het hulle steeds verbied om nader as 101 kilometer aan Moskou, Leningrad en al die groot stede te woon. Daarom moes hulle klein dorpies uit hierdie 101 kilometer-sone kies, en Tarusa het een van sulke plekke geword. Een van die eerstes wat hulle hier gevestig het, was die voormalige digter van Goelag-gevangenes [[Arkady Steinberg]] en skilder [[Boris Sveshnikov]], gevolg deur vele ander soos [[Anatoly Marchenko]], [[Larisa Bogoraz]], [[Gleb Yakunin]], [[Pavel Litvinov]], [[Alexander Ginzburg]], [[Andrey Amalrik]], [[Sergei Kovalev]], [[Zoya Krakhmalnikova]], [[Lev Kopelev]] en [[Frida Vigdorova]]. Die boek ''Tarusa - die 101ste kilometer'' deur [[Tatyana Melnikova]] word gewy aan die lewens en lotgevalle van die andersdenkendes wat in Tarusa gewoon het. <ref>Melnikova Tatyana Petrovna. Tarusa - 101st kilometer. Moscow, Vozvrashchenie Publishing House, 2007. (Мельникова Татьяна Петровна. Таруса - 101й километр. Москва, Издательство «Возвращение», 2007 год) {{ISBN|978-5-7157-0214-2}}). pp. 22–25</ref> Nadat Khrushev sy [[De-Stalinization]]-beleid in 1956 verklaar het en voormalige beperkings geleidelik verwyder is, het baie van daardie mense wat deur die Sowjet-owerhede onderdruk is, steeds verkies om in Tarusa te bly. Hulle het die gees van vryheid en emansipasie gekweek, hulle het vroeër 'n hoogs intellektuele en geestelike lewe gelei en probeer vergoed vir die dekades wat in die tronk verlore geraak het. Aangetrek deur hierdie spesiale gees van vryheid en vrydenkende aura, is baie verteenwoordigers van die Moskou-intelligentsia, belas deur die te rigiede raamwerk van die Sowjet-realiteit, na Tarusa getrek. <ref>Applebaum, Anne (2003). Gulag: A History. Doubleday. {{ISBN|978-0-7679-0056-0}}. pp. 191–193</ref> So is ’n unieke unie van ou en nuwe andersdenkendes en verteenwoordigers van die vryheidsliewende intelligentsia uit die [[Sestigers]] gevorm wat hulle graag aangesluit het, wat die gesig en heersende identiteit van Tarusa vir die volgende dekades bepaal het. Die groot kulturele figure wat as sentrums van aantrekkingskrag, gravitasie en kommunikasie opgetree het, was die beroemde skrywer [[Konstantin Paustovsky]], die weduwee van die digter Osip Mandelstam - [[Nadezhda Mandelstam]], digter [[Nikolai Zabolotsky]], [[Nikolai Otten]], Vladimir Golyska, digter [[Arkady Steinberg]] en sy twee seuns, skilders [[Eduard Steinberg]] en Boris Steinberg. <ref>Memories of Arkady Steinberg. "He Lived Among Us..." Moscow, 2008 (Воспоминания об Аркадии Штейнберге. «Он между нами жил...» Москва, 2008). pp. 45–47</ref> In 1961 het skrywer [[Konstantin Paustovsky]] en digter [[Arkady Steinberg]] geveg om die beroemde ''[[Tarusa Pages]]'' te publiseer, wat die enigste boek in die Sowjetunie geword het wat Moskou-gebaseerde sentrale party-sensuur vrygespring het en sy bladsye vir verskeie vrydenkende skrywers en andersdenkendes aangebied het. Nadat die boek gepubliseer is, is dit ideologies skadelik verklaar en uit alle boekwinkels en biblioteke verwyder. Die direkteur van die Kaloega-uitgewery is berispe, die hoofredakteur is afgedank en ander onderdrukkings sou volg. Dit was slegs Paustovsky se persoonlike beroep op [[Nikita Khrushchev]] wat die vlaag van verdere onderdrukkings gestop het. <ref>Pages from Tarusa, Hardcover - by Ed. Field, Andrew. Publisher: Little, Brown and Company; First Edition (1 Jan. 1964). ASIN:B000J0F308, {{ISBN|1199941921}}, {{ISBN|978-1199941923}}.. pp. 8–10</ref> Nietemin het die ''Tarusa-bladsye'' 'n betekenisvolle en betekenisvolle gebeurtenis in die Sowjetliteratuur geword. Die boek het skrywers soos [[Bulat Okudzhava]], [[Vladimir Maksimov]], [[Frida Vigdorova]], [[Nadezhda Mandelstam]], en [[Naum Korzhavin]], wat in later jare geweldige gewildheid geniet het, aan die publiek bekendgestel. <ref>Odessa — Moscow — Odessa. Southwest Wind in Russian Literature. Moscow, 2014 (Одесса — Москва — Одесса. Юго-западный ветер в русской литературе. М., 2014). pp. 21–23</ref> ==Kultuur en Kuns== Sedert sy posisie op die skilderagtige Oka-rivier en produktiewe kunslewe en baie talentvolle skilders tradisioneel in Tarusa gevestig en gewerk het, dra die stad die nie-amptelike naam van die "Russiese Barbison op Oka-rivier". Die rede daarvoor is dat nêrens anders naby Moskou plekke so tipies en aangrypend Russies in hul landskap soos rondom Tarusa kon vind nie. Tarusa het gedien as lewende verpersoonliking, verpersoonliking en inkarnasie van die wonderlike Russiese landskap en al sy liriese krag, diversiteit en sagtheid. <ref>"No Love Without Poetry: The Memoirs of Marina Tsvetaeva's Daughter", published by Northwestern University Press, August 2009). pp. 18–21</ref> Die dorp het 'n aantal gewilde kunsmuseums - die Tarusa Town Picture Gallery, wat 'n tak van Kaloega Regional Museum of Art is, wat spog met 'n ryk versameling van sulke klassieke Russiese kunstenaars soos [[Boris Kustodiev]], [[Nikolay Krymov]], [[Ivan Aivazovsky]], [[Lev Lagorio]] en [[Vasily Polenov]]. Daar is ook die Tarusa Regional Museum of Local Lore en die Tsvetayevs Family Museum. Gedurende die XX eeu het Tarusa die middelpunt geword van progressiewe avant-garde skilders wat die lesse van Picasso, Braque, Malevich en Kandinsky wou aangryp om die mees progressiewe neigings van die Westerse en internasionale kuns te akkommodeer. Sedert [[De-stalinisering]] in die 1950's het Tarusa 'n soort gravitasiesentrum vir hulle geword. Dit was veral waar nadat Khrushev en ander partyleiers letterlik die aantrekkingskrag na avant-garde skilderkuns in 1962 ná die Manezh-uitstalling verpletter het, waarna baie nuuskierige kunstenaars agter die kreef van Sowjet-amptelike kuns gebly het. <ref>Karlinsky, Simon and Appel, Alfred (1977). The Bitter air of exile: Russian writers in the West, 1922–1972. University of California Press {{ISBN|978-0-520-02895-1}}. pp. 150–153</ref> Na die vernietiging van die Bulldozer-uitstalling in Moskou in 1974, het vrye kunstenaars ook óf in ballingskap na die Weste óf in interne ballingskap in Tarusa gegaan, waar hulle ver van amptelike toesig en toesig kon skep en hulself vrylik in skilderkuns en beeldhoukuns kon uitdruk. [[Eduard Steinberg]], [[Jury Zheltov]], [[Igor Vulokh]], [[Ülo Sooster]], [[Eduard Gorokhovsky]], [[Evgeny Rukhin]], [[Raphael Canossa]], [[Boris Zhutovsky]], [[Ivan Chuikov]], [[Mikhail Roginsky]], [[Alexander Kharitonov]], [[Vasily Sitnikov]]. <ref>Memories of Arkady Steinberg. "He Lived Among Us..." Moscow, 2008 (Воспоминания об Аркадии Штейнберге. «Он между нами жил...» Москва, 2008). pp. 146–149</ref> == Ekonomie== Tarusa het 'n kunskeramiekfabriek, 'n afdeling van die Russiese ruimtenavorsingsinstituut en 'n melkfabriek. ==Begraafplase== Tarusa het twee begraafplase: die Ou Begraafplaas en die Nuwe Begraafplaas. Skrywer [[Konstantin Paustovsky]], beeldhouer [[Vasily Vatagin]], Marina Tsvetaeva se dogter [[Ariadna Èfron]], ainter [[Eduard Steinberg]], bouer Sergey Krutilin, en skrywer Nadezhda Krandievskaya word in die Ou Begraafplaas begrawe. <ref>Аркадий Штейнберг. Избранное. «Библиотека для избранных», 2017. pp. 11–13</ref> <gallery> Lêer:Tarusa Paustovsky Tomb.jpg|thumb|Tarusa Paustovsky Tomb Lêer:Tarusa Eduard Steinberg Grave Place.jpg|thumb|Tarusa Eduard Steinberg Grave </gallery> == Uitsigte oor Tarusa== <gallery> Lêer:Tarusa Cathedral Main part.jpg|Tarusa Cathedral Main part Lêer:Tarusa Wedding Hall.jpg|Tarusa Wedding Hall Lêer:Tarusa Wedding Center in Old Mansion.jpg|Tarusa Wedding Center in Old Mansion Lêer:Tarusa House in the center in Winter.jpg|Tarusa House in Winter Lêer:Tarusa New School.jpg|Tarusa New School Lêer:Tarusa Obelisk.jpg|thumb|Tarusa historiese plek Obelisk </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronnelys == * Pages from Tarusa, Hardcover - by Ed. Field, Andrew. Publisher: Little, Brown and Company; First Edition (1 Jan. 1964). ASIN:B000J0F308, {{ISBN|1199941921}}, {{ISBN|978-1199941923}}. * Gostunsky Nikolay. Tarusa - an ancient city on the Oka. Moscow, Nauka Publishing House, 1965. (Гостунский Николай. Таруса - древний город на Оке. Москва, издательство "Наука", 1965 г.) * Melnikova Tatyana Petrovna. Tarusa - 101st kilometer. Moscow, Vozvrashchenie Publishing House, 2007. (Мельникова Татьяна Петровна. Таруса - 101й километр. Москва, Издательство «Возвращение», 2007 год) {{ISBN|978-5-7157-0214-2}}) * Иван Бодров. Приокские дали. Москва, Издательство Московский рабочий, 1964 (Ivan Bodrov. Oka Dali. Moscow, Moskovsky Rabochiy Publishing House, 1964) * Петр Семенов. Географическо-статистический словарь Российской империи, т. III. Санкт-Петербург., 1867 (Pyotr Semenov. Geographical and Statistical Dictionary of the Russian Empire, vol. III. St. Petersburg., 1867) * Виктор Михайлович Кашкаров. Конинский удел Тарусского княжества. - «Калужская старина», т. 2, кн. I. Калуга, 1902 (Viktor Mikhailovich Kashkarov. Koninsky appanage of the Tarusa principality. - "Kaluga antiquity", vol. 2, book I. Kaluga, 1902) * Marina Tsvetaeva: The Woman, Her World, and Her Poetry (1985). Simon Karlinsky, Cambridge University Press p18 {{ISBN|9780521275743}} * Applebaum, Anne (2003). Gulag: A History. Doubleday. {{ISBN|978-0-7679-0056-0}}. * "No Love Without Poetry: The Memoirs of Marina Tsvetaeva's Daughter", published by Northwestern University Press, August 2009) * Karlinsky, Simon and Appel, Alfred (1977). The Bitter air of exile: Russian writers in the West, 1922–1972. University of California Press {{ISBN|978-0-520-02895-1}} * Вадим Перельмутер. Дарёный конь. Книга о стихах и прозе. — М.: ОГИ, 2015. — 510 с. — 2000 экз. — {{ISBN|978-5-94282-771-7}}. * Аркадий Штейнберг. К верховьям. Собрание стихов. О Штейнберге: Материалы к биографии. Мемуары. Заметки. Стихи. М., 1997 * Аркадий Штейнберг. Вторая дорога. Стихотворения. Поэмы. Графика. М., 2007 * Memories of Arkady Steinberg. "He Lived Among Us..." Moscow, 2008 (Воспоминания об Аркадии Штейнберге. «Он между нами жил...» Москва, 2008) * Аркадий Штейнберг. Золотой мяч. Избранные переводы. М., 2014 * Аркадий Штейнберг. Избранное. «Библиотека для избранных», 2017 * Одесса — Москва — Одесса. Юго-западный ветер в русской литературе. М., 2014 * Fleishman, Lazar (1990). Boris Pasternak: The Poet and His Politics. Harvard University Press. {{ISBN|978-0-674-07905-2}}. * Slater, Maya, ed. (2010). Boris Pasternak: Family Correspondence 1921–1960. Hoover Press. {{ISBN|978-0-8179-1025-9}}. * Griffiths, Frederick T.; Rabinowitz, Stanley J.; Fleishmann, Lazarus (2011). Epic and the Russian Novel from Gogol to Pasternak (pdf). Studies in Russian and Slavic Literatures, Cultures and History. Boston: Academic Studies Press. p. 241. {{ISBN|978-1-936235-53-7}}. OCLC 929351556. *Kilometer 101 by Maxim Osipov, edited by Boris Dralyuk, translated from the Russian by Boris Dralyuk, Nicolas Pasternak Slater, and Alex Fleming. 2022, Penguin Random House. * Austin, Anthony (July 11, 1982). "The Life of a Zek (Book review of "Notes of a Revolutionary")". New York Times. * Alexeyeva, Lyudmila (1993). The Thaw Generation: Coming of Age in the Post-Stalin Era. Pittsburgh, PA: University of Pittsburgh Press. p. 166. {{ISBN|978-0-8229-5911-3}}. * Coleman, Fred (August 15, 1997). The Decline and Fall of Soviet Empire : Forty Years That Shook The World, From Stalin to Yeltsin. St. Martin's Griffin. {{ISBN|978-0-312-16816-2}}. p. 95-97 * Laqueur, Walter (1996). The Dream that Failed : Reflections on the Soviet Union. USA: Oxford University Press. {{ISBN|978-0-19-510282-6}}. * Amalrik, Andrei (1970). Will the Soviet Union Survive Until 1984?. New York: Harper & Row. {{ISBN|978-0-06-090732-7}}. == Eksterne skakels == * [http://www.tarusa.ru/ Inligting oor die streek] * [http://forum.tarusa.ru/ Kaloega-forum] * [http://visit2kaluga.ru/ Foto's] {{Commons-kategorie inlyn|Tarusa|Tarusa}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Rusland]] [[Kategorie:Nedersettings in Kaloega-oblast]] 519zk9uz4l2v9h0ctch8gsdbt3hcglv 0 428000 2895919 2762573 2026-04-21T17:24:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895919 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} ::Geen inleiding, geen paragraafopskrifte, geen verwysings en geen wikiskakels na ander artikels nie {{Gaan taal na|Geen inleiding, geen paragraafopskrifte, geen verwysings| geen wikiskakels na ander artikels nie}} Die '''letterkunde in Interlingua''' is die versameling werke wat in [[Interlingua]] geskryf is. Gode het ’n uiters beperkte siening gehad oor die moontlike of wenslike gebruiksvelde van Interlingua. Wat van hom oorgebly het, is slegs ’n paar honderd opsommings in Interlingua van wetenskaplike artikels uit die 1950’s en 1960’s, en twee klein versamelings kortverhale... sonder veel letterkundige waarde. Die eerste werke wat in Interlingua geskryf is, was boeke om die taal aan te leer, soos ''Interlingua-English Dictionary'' en ''A Brief Grammar of Interlingua for Readers'', albei gepubliseer in 1954. Hulle is in dieselfde jaar vergesel deur ''Interlingua a Prime Vista'', en ’n jaar later deur ''Interlingua: A Grammar of the International Language'', dié keer geskryf deur Gode en Blair. Reeds in 1960 het Eric Ahlström begin om literêre werk te vertaal en uit te gee in sy reeks ''Scriptores scandinave in INTERLINGUA: Episodio con perspectiva'' (Harald Herdal, 1960); ''Un desertor'' (Bo Bergman, 1961) en ''Le nove vestimentos del imperator'' (H.C. Andersen, 1961). Een van die mees produktiewe outeurs in Interlingua was die Sweed Sven Collberg (1919–2003).<ref name="svencollberg">[https://www.interlingua.com/historia/biographias/collberg.htm Sven Collberg]</ref> Sy eerste publikasie in Interlingua, ''Alicubi–Alterubi'', was ’n boekie van 18 oorspronklike gedigte. In dieselfde jaar het hy ''Cunate tu es a mi mar'' uitgegee, ’n boek met 100 gedigte wat vertaal is uit tale van regoor die wêreld en poësie van die verlede tot sy eie tyd. Ander werke van dieselfde outeur sluit in ''Inter le stellas'' (1975), ''Le prince e altere sonetos'' (1977), ''Lilios, Robores'' (1979), ''Prosa'' (1980) en ''Versos grec'' (1987)<ref name="svencollberg"/>. In die dekade van die 1970’s het Carolo Salicto ''Volo asymptotic'' (1970) gepubliseer<ref>[https://www.interlingua.com/historia/publicationes/libros-s.htm volo asymptotic - probas poetic in interlingua]</ref>, ’n versameling van oorspronklike en twee vertaalde gedigte. ''Celestina le gallina del vicina'' en ''Hannibalo le gallo del vicino'' is in 1971 gepubliseer. Sewe verhale van H.C. Andersen is ook in 1975 vertaal. In dieselfde dekade het Alexander Gode ''Un dozena de breve contos'' (1975) gepubliseer, en Sven Collberg het die vertaling van die vroeër genoemde ''Inter le stellas'' uitgegee, ’n werk van Casemir Wishlace. Alexander Gode het ''Dece Contos'' in 1983 gepubliseer. In die 1990’s is baie vertalings gedoen, soos ''Le familia del antiquario'', deur [[Carlo Goldoni]], vertaal in 1993, en ''Le Albergatrice'', deur dieselfde outeur, wat twee jaar later vertaal is. Ander werke wat in hierdie dekade vertaal is, sluit in ''Contos e historias'' van [[Hans Christian Andersen|H.C. Andersen]] (1995) en ''Le pelegrinage de Christiano'' van John Bunyan (1994). Vicente Costalago het die oorspronklike novelle ''Juliade'' in 2022 gepubliseer, gevolg deur ''Poemas'', ook in dieselfde jaar. ''Kilglan'', van dieselfde outeur, is in 2023 uitgegee<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=soSy1lD2irk&ab_channel=MartinLavallee Litteratura in interlingua: Kilglan, per Vicente Costalago, romance amorose e militar]</ref>. In uitgawe 46 van ''Posta Mundi'', Maart 2025, het Eduardo Ortega, ook bekend as Le Canario Interlinguista, die gedig ''Sonetto del depression'' gepubliseer. In dieselfde uitgawe het ''Ad su prude dama'' verskyn, deur Andrew Marvel, vertaal deur Martin Lavallée, wat ook ''Le Albatros'' van Charles Baudelaire vertaal het. == Bibliografie == === Oorspronklike werke === * Breinstrup, Thomas (2013) ''Mysterios in Mexico - un novella criminal'' * Costalago, Vicente (2020) ''Le dece-duo travalios de Heracles'' * Costalago, Vicente (2022) ''Juliade'' * Costalago, Vicente (2022) ''Poemas'' * Hak, Esbern (1996) ''Paletta: dece-duo novellas original'' * Scriptor, Marcus (2015) ''Le polyglotto involuntari e altere contos'' * Soreto, Carlos (2020) ''Anthologia Litterari'' * Costalago, Vicente (2023) ''[[Kilglan]]'' === Vertalings <ref>Die data is die publikasiedatum van die teks in Interlingua</ref> === {{col-begin}} {{col-2}} * Andersen, H. C. (1975) ''Septe contos'' * Andersen, H. C. (1995) ''Contos e historias'' * Andersen, H.C. (1961) ''Le nove vestimentos del imperator'' * Baldwin, James (2022) ''Robinson Crusoe scribite de novo pro infantes'' * Bang, Herman (1994) ''Tres novellas'' * Arseneault, Daniel (2023) ''Le torno del mundo in octanta dies'' * Bunyan, John (1994) ''Le pelegrinage de Christiano'' * Buzzati, Dino (1992) ''Tres novellas'' * Collberg, Sven (1975) ''Alicubi, alterubi'' * Collberg, Sven (1977) ''Le Prince e altere sonettos'' * Collberg, Sven (1978) ''Pandora. Scenas mythic in interlingua'' * Collberg, Sven (1980) ''Prosa Pensatas breve e longe in interlingua'' * Collodi, Carlo (2018) ''Pinocchio'' * Daudet, Alphonse (2013) ''Litteras de mi molino'' * Doyle, Arthur Conan (2014) ''Le grande experimento de Keinplatz'' * Enfors, Erik (2020) ''Tres contos per Selma Lagerlöf'' {{col-2}} * Frank, Sven (2012) ''Contos in Interlingua'' * Gibran, Khalil (2019) ''Le Propheta'' * Gode, Alexander (1983) ''Dece Contos'', Beekbergen. * Goldoni, Carlo (1995) ''Le Albergatrice'' * Goldoni, Carlo (1993) ''Le familia del antiquario'' * Le Fanu, Joseph Sheridan (2015) ''Contos de phantasmas'' * Leblanc, Maurice (2014) ''Arsène Lupin - le fur gentilhomine'' * Leroux, Gaston (2014) ''Duo historias terrificante'' * Macovei, Toma (2019) ''Ab le auro spiritual del scena e del schermo II'' * Notarstefano, Italo (2019) ''Facile contos 1 – contos del humor'' * Notarstefano, Italo (2019) ''Facile contos 2 – contos del mysteri'' * Poe, Edgar Allan (2013) ''Le Barril de Amontillado'', traducite per Patricio Negrete * Poe, Edgar Allan (2013) ''Le homicidios in le Rue Morgue'' * Quiroga, Horacio (2013) ''Contos del foreste'' * Söderberg, Hjalmar (2012) ''Le joco seriose'' * Tchekhov, Anton (2006) ''11 contos'' {{col-end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Letterkunde|Interlingua}} {{Interlingua}} {{Normdata}} [[Kategorie:Interlingua]] hqegsjiq4ky4ivcg8zhnlq6ytilblbp 2895921 2895919 2026-04-21T17:25:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895921 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} ::Geen inleiding, geen paragraafopskrifte, geen verwysings en geen wikiskakels na ander artikels nie {{Gaan taal na|Geen inleiding, geen paragraafopskrifte, geen verwysings| geen wikiskakels na ander artikels nie}} Die '''letterkunde in Interlingua''' is die versameling werke wat in [[Interlingua]] geskryf is. Gode het ’n uiters beperkte siening gehad oor die moontlike of wenslike gebruiksvelde van Interlingua. Wat van hom oorgebly het, is slegs ’n paar honderd opsommings in Interlingua van wetenskaplike artikels uit die 1950’s en 1960’s, en twee klein versamelings kortverhale... sonder veel letterkundige waarde. Die eerste werke wat in Interlingua geskryf is, was boeke om die taal aan te leer, soos ''Interlingua-English Dictionary'' en ''A Brief Grammar of Interlingua for Readers'', albei gepubliseer in 1954. Hulle is in dieselfde jaar vergesel deur ''Interlingua a Prime Vista'', en ’n jaar later deur ''Interlingua: A Grammar of the International Language'', dié keer geskryf deur Gode en Blair. Reeds in 1960 het Eric Ahlström begin om literêre werk te vertaal en uit te gee in sy reeks ''Scriptores scandinave in INTERLINGUA: Episodio con perspectiva'' (Harald Herdal, 1960); ''Un desertor'' (Bo Bergman, 1961) en ''Le nove vestimentos del imperator'' (H.C. Andersen, 1961). Een van die mees produktiewe outeurs in Interlingua was die Sweed Sven Collberg (1919–2003).<ref name="svencollberg">[https://www.interlingua.com/historia/biographias/collberg.htm Sven Collberg]</ref> Sy eerste publikasie in Interlingua, ''Alicubi–Alterubi'', was ’n boekie van 18 oorspronklike gedigte. In dieselfde jaar het hy ''Cunate tu es a mi mar'' uitgegee, ’n boek met 100 gedigte wat vertaal is uit tale van regoor die wêreld en poësie van die verlede tot sy eie tyd. Ander werke van dieselfde outeur sluit in ''Inter le stellas'' (1975), ''Le prince e altere sonetos'' (1977), ''Lilios, Robores'' (1979), ''Prosa'' (1980) en ''Versos grec'' (1987).<ref name="svencollberg"/> In die dekade van die 1970’s het Carolo Salicto ''Volo asymptotic'' (1970) gepubliseer,<ref>[https://www.interlingua.com/historia/publicationes/libros-s.htm volo asymptotic - probas poetic in interlingua]</ref> ’n versameling van oorspronklike en twee vertaalde gedigte. ''Celestina le gallina del vicina'' en ''Hannibalo le gallo del vicino'' is in 1971 gepubliseer. Sewe verhale van H.C. Andersen is ook in 1975 vertaal. In dieselfde dekade het Alexander Gode ''Un dozena de breve contos'' (1975) gepubliseer, en Sven Collberg het die vertaling van die vroeër genoemde ''Inter le stellas'' uitgegee, ’n werk van Casemir Wishlace. Alexander Gode het ''Dece Contos'' in 1983 gepubliseer. In die 1990’s is baie vertalings gedoen, soos ''Le familia del antiquario'', deur [[Carlo Goldoni]], vertaal in 1993, en ''Le Albergatrice'', deur dieselfde outeur, wat twee jaar later vertaal is. Ander werke wat in hierdie dekade vertaal is, sluit in ''Contos e historias'' van [[Hans Christian Andersen|H.C. Andersen]] (1995) en ''Le pelegrinage de Christiano'' van John Bunyan (1994). Vicente Costalago het die oorspronklike novelle ''Juliade'' in 2022 gepubliseer, gevolg deur ''Poemas'', ook in dieselfde jaar. ''Kilglan'', van dieselfde outeur, is in 2023 uitgegee<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=soSy1lD2irk&ab_channel=MartinLavallee Litteratura in interlingua: Kilglan, per Vicente Costalago, romance amorose e militar]</ref>. In uitgawe 46 van ''Posta Mundi'', Maart 2025, het Eduardo Ortega, ook bekend as Le Canario Interlinguista, die gedig ''Sonetto del depression'' gepubliseer. In dieselfde uitgawe het ''Ad su prude dama'' verskyn, deur Andrew Marvel, vertaal deur Martin Lavallée, wat ook ''Le Albatros'' van Charles Baudelaire vertaal het. == Bibliografie == === Oorspronklike werke === * Breinstrup, Thomas (2013) ''Mysterios in Mexico - un novella criminal'' * Costalago, Vicente (2020) ''Le dece-duo travalios de Heracles'' * Costalago, Vicente (2022) ''Juliade'' * Costalago, Vicente (2022) ''Poemas'' * Hak, Esbern (1996) ''Paletta: dece-duo novellas original'' * Scriptor, Marcus (2015) ''Le polyglotto involuntari e altere contos'' * Soreto, Carlos (2020) ''Anthologia Litterari'' * Costalago, Vicente (2023) ''[[Kilglan]]'' === Vertalings <ref>Die data is die publikasiedatum van die teks in Interlingua</ref> === {{col-begin}} {{col-2}} * Andersen, H. C. (1975) ''Septe contos'' * Andersen, H. C. (1995) ''Contos e historias'' * Andersen, H.C. (1961) ''Le nove vestimentos del imperator'' * Baldwin, James (2022) ''Robinson Crusoe scribite de novo pro infantes'' * Bang, Herman (1994) ''Tres novellas'' * Arseneault, Daniel (2023) ''Le torno del mundo in octanta dies'' * Bunyan, John (1994) ''Le pelegrinage de Christiano'' * Buzzati, Dino (1992) ''Tres novellas'' * Collberg, Sven (1975) ''Alicubi, alterubi'' * Collberg, Sven (1977) ''Le Prince e altere sonettos'' * Collberg, Sven (1978) ''Pandora. Scenas mythic in interlingua'' * Collberg, Sven (1980) ''Prosa Pensatas breve e longe in interlingua'' * Collodi, Carlo (2018) ''Pinocchio'' * Daudet, Alphonse (2013) ''Litteras de mi molino'' * Doyle, Arthur Conan (2014) ''Le grande experimento de Keinplatz'' * Enfors, Erik (2020) ''Tres contos per Selma Lagerlöf'' {{col-2}} * Frank, Sven (2012) ''Contos in Interlingua'' * Gibran, Khalil (2019) ''Le Propheta'' * Gode, Alexander (1983) ''Dece Contos'', Beekbergen. * Goldoni, Carlo (1995) ''Le Albergatrice'' * Goldoni, Carlo (1993) ''Le familia del antiquario'' * Le Fanu, Joseph Sheridan (2015) ''Contos de phantasmas'' * Leblanc, Maurice (2014) ''Arsène Lupin - le fur gentilhomine'' * Leroux, Gaston (2014) ''Duo historias terrificante'' * Macovei, Toma (2019) ''Ab le auro spiritual del scena e del schermo II'' * Notarstefano, Italo (2019) ''Facile contos 1 – contos del humor'' * Notarstefano, Italo (2019) ''Facile contos 2 – contos del mysteri'' * Poe, Edgar Allan (2013) ''Le Barril de Amontillado'', traducite per Patricio Negrete * Poe, Edgar Allan (2013) ''Le homicidios in le Rue Morgue'' * Quiroga, Horacio (2013) ''Contos del foreste'' * Söderberg, Hjalmar (2012) ''Le joco seriose'' * Tchekhov, Anton (2006) ''11 contos'' {{col-end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Letterkunde|Interlingua}} {{Interlingua}} {{Normdata}} [[Kategorie:Interlingua]] otjfgiskgb7g7siqe9mtdd3apzieddk 2895923 2895921 2026-04-21T17:25:55Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895923 wikitext text/x-wiki {{Skoonmaak}} ::Geen inleiding, geen paragraafopskrifte, geen verwysings en geen wikiskakels na ander artikels nie {{Gaan taal na|Geen inleiding, geen paragraafopskrifte, geen verwysings| geen wikiskakels na ander artikels nie}} Die '''letterkunde in Interlingua''' is die versameling werke wat in [[Interlingua]] geskryf is. Gode het ’n uiters beperkte siening gehad oor die moontlike of wenslike gebruiksvelde van Interlingua. Wat van hom oorgebly het, is slegs ’n paar honderd opsommings in Interlingua van wetenskaplike artikels uit die 1950’s en 1960’s, en twee klein versamelings kortverhale... sonder veel letterkundige waarde. Die eerste werke wat in Interlingua geskryf is, was boeke om die taal aan te leer, soos ''Interlingua-English Dictionary'' en ''A Brief Grammar of Interlingua for Readers'', albei gepubliseer in 1954. Hulle is in dieselfde jaar vergesel deur ''Interlingua a Prime Vista'', en ’n jaar later deur ''Interlingua: A Grammar of the International Language'', dié keer geskryf deur Gode en Blair. Reeds in 1960 het Eric Ahlström begin om literêre werk te vertaal en uit te gee in sy reeks ''Scriptores scandinave in INTERLINGUA: Episodio con perspectiva'' (Harald Herdal, 1960); ''Un desertor'' (Bo Bergman, 1961) en ''Le nove vestimentos del imperator'' (H.C. Andersen, 1961). Een van die mees produktiewe outeurs in Interlingua was die Sweed Sven Collberg (1919–2003).<ref name="svencollberg">[https://www.interlingua.com/historia/biographias/collberg.htm Sven Collberg]</ref> Sy eerste publikasie in Interlingua, ''Alicubi–Alterubi'', was ’n boekie van 18 oorspronklike gedigte. In dieselfde jaar het hy ''Cunate tu es a mi mar'' uitgegee, ’n boek met 100 gedigte wat vertaal is uit tale van regoor die wêreld en poësie van die verlede tot sy eie tyd. Ander werke van dieselfde outeur sluit in ''Inter le stellas'' (1975), ''Le prince e altere sonetos'' (1977), ''Lilios, Robores'' (1979), ''Prosa'' (1980) en ''Versos grec'' (1987).<ref name="svencollberg"/> In die dekade van die 1970’s het Carolo Salicto ''Volo asymptotic'' (1970) gepubliseer,<ref>[https://www.interlingua.com/historia/publicationes/libros-s.htm volo asymptotic - probas poetic in interlingua]</ref> ’n versameling van oorspronklike en twee vertaalde gedigte. ''Celestina le gallina del vicina'' en ''Hannibalo le gallo del vicino'' is in 1971 gepubliseer. Sewe verhale van H.C. Andersen is ook in 1975 vertaal. In dieselfde dekade het Alexander Gode ''Un dozena de breve contos'' (1975) gepubliseer, en Sven Collberg het die vertaling van die vroeër genoemde ''Inter le stellas'' uitgegee, ’n werk van Casemir Wishlace. Alexander Gode het ''Dece Contos'' in 1983 gepubliseer. In die 1990’s is baie vertalings gedoen, soos ''Le familia del antiquario'', deur [[Carlo Goldoni]], vertaal in 1993, en ''Le Albergatrice'', deur dieselfde outeur, wat twee jaar later vertaal is. Ander werke wat in hierdie dekade vertaal is, sluit in ''Contos e historias'' van [[Hans Christian Andersen|H.C. Andersen]] (1995) en ''Le pelegrinage de Christiano'' van John Bunyan (1994). Vicente Costalago het die oorspronklike novelle ''Juliade'' in 2022 gepubliseer, gevolg deur ''Poemas'', ook in dieselfde jaar. ''Kilglan'', van dieselfde outeur, is in 2023 uitgegee.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=soSy1lD2irk&ab_channel=MartinLavallee Litteratura in interlingua: Kilglan, per Vicente Costalago, romance amorose e militar]</ref> In uitgawe 46 van ''Posta Mundi'', Maart 2025, het Eduardo Ortega, ook bekend as Le Canario Interlinguista, die gedig ''Sonetto del depression'' gepubliseer. In dieselfde uitgawe het ''Ad su prude dama'' verskyn, deur Andrew Marvel, vertaal deur Martin Lavallée, wat ook ''Le Albatros'' van Charles Baudelaire vertaal het. == Bibliografie == === Oorspronklike werke === * Breinstrup, Thomas (2013) ''Mysterios in Mexico - un novella criminal'' * Costalago, Vicente (2020) ''Le dece-duo travalios de Heracles'' * Costalago, Vicente (2022) ''Juliade'' * Costalago, Vicente (2022) ''Poemas'' * Hak, Esbern (1996) ''Paletta: dece-duo novellas original'' * Scriptor, Marcus (2015) ''Le polyglotto involuntari e altere contos'' * Soreto, Carlos (2020) ''Anthologia Litterari'' * Costalago, Vicente (2023) ''[[Kilglan]]'' === Vertalings <ref>Die data is die publikasiedatum van die teks in Interlingua</ref> === {{col-begin}} {{col-2}} * Andersen, H. C. (1975) ''Septe contos'' * Andersen, H. C. (1995) ''Contos e historias'' * Andersen, H.C. (1961) ''Le nove vestimentos del imperator'' * Baldwin, James (2022) ''Robinson Crusoe scribite de novo pro infantes'' * Bang, Herman (1994) ''Tres novellas'' * Arseneault, Daniel (2023) ''Le torno del mundo in octanta dies'' * Bunyan, John (1994) ''Le pelegrinage de Christiano'' * Buzzati, Dino (1992) ''Tres novellas'' * Collberg, Sven (1975) ''Alicubi, alterubi'' * Collberg, Sven (1977) ''Le Prince e altere sonettos'' * Collberg, Sven (1978) ''Pandora. Scenas mythic in interlingua'' * Collberg, Sven (1980) ''Prosa Pensatas breve e longe in interlingua'' * Collodi, Carlo (2018) ''Pinocchio'' * Daudet, Alphonse (2013) ''Litteras de mi molino'' * Doyle, Arthur Conan (2014) ''Le grande experimento de Keinplatz'' * Enfors, Erik (2020) ''Tres contos per Selma Lagerlöf'' {{col-2}} * Frank, Sven (2012) ''Contos in Interlingua'' * Gibran, Khalil (2019) ''Le Propheta'' * Gode, Alexander (1983) ''Dece Contos'', Beekbergen. * Goldoni, Carlo (1995) ''Le Albergatrice'' * Goldoni, Carlo (1993) ''Le familia del antiquario'' * Le Fanu, Joseph Sheridan (2015) ''Contos de phantasmas'' * Leblanc, Maurice (2014) ''Arsène Lupin - le fur gentilhomine'' * Leroux, Gaston (2014) ''Duo historias terrificante'' * Macovei, Toma (2019) ''Ab le auro spiritual del scena e del schermo II'' * Notarstefano, Italo (2019) ''Facile contos 1 – contos del humor'' * Notarstefano, Italo (2019) ''Facile contos 2 – contos del mysteri'' * Poe, Edgar Allan (2013) ''Le Barril de Amontillado'', traducite per Patricio Negrete * Poe, Edgar Allan (2013) ''Le homicidios in le Rue Morgue'' * Quiroga, Horacio (2013) ''Contos del foreste'' * Söderberg, Hjalmar (2012) ''Le joco seriose'' * Tchekhov, Anton (2006) ''11 contos'' {{col-end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Portaalbalk|Letterkunde|Interlingua}} {{Interlingua}} {{Normdata}} [[Kategorie:Interlingua]] odb3kie31ca9b1rbx0t08ffzxcswwvs 0 429107 2895867 2772816 2026-04-21T14:35:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895867 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Mines 501556 fh000026.jpg|duimnael|Voorbeelde van anti-personeelmyne. Sentrum: [[Valmara 69]] ('n [[grensmyn]]); regs: [[VS-50]]]] 'n '''Landmyn''', of '''landmyn''', is 'n [[plofbare wapen]] wat dikwels onder of gekamoefleer op die grond weggesteek word, en ontwerp is om vyandelike teikens te vernietig of uit te skakel wanneer hulle daaroor of naby dit beweeg.<ref>[https://web.archive.org/web/20230602061903/https://www.gichd.org/en/explosive-ordnance/types-of-landmines/ Types of landmines | Geneva International Centre for Humanitarian Demining]. Besoek op 17 Mei 2025.</ref> Landmyne word in twee tipes verdeel: [[anti-tenkmyne]], wat ontwerp is om tenks of ander voertuie uit te skakel; en [[anti-personeelmyne]], ontwerp om mense te beseer of dood te maak. Landmyne word tipies onder druk geaktiveer en ontplof outomaties wanneer dit deur 'n persoon getrap word of deur 'n voertuig omgery word, hoewel alternatiewe ontploffingsmeganismes soms gebruik word. 'n Landmyn kan skade veroorsaak deur direkte ontploffingseffek, deur fragmente wat deur die ontploffing gegooi word, of deur albei. Landmyne word tipies regdeur 'n gebied gelê, wat 'n ''mynveld'' skep wat gevaarlik is om oor te steek. Die gebruik van landmyne is omstrede vanweë hul onoordeelkundige aard en hul potensiaal om gevaarlik te bly baie jare nadat 'n konflik geëindig het, wat burgerlikes en die ekonomie benadeel. Onder druk van 'n aantal veldtoggroepe wat deur die [[Internasionale Veldtog om Landmyne te verbied]], georganiseer is, het 'n wêreldwye beweging om die gebruik daarvan te verbied, gelei tot die 1997-konvensie oor die verbod op die gebruik, opgaar, produksie en oordrag van anti-personeelmyne en oor die vernietiging daarvan, ook bekend as die ''[[Ottawa-verdrag]]''. Tot op hede het 164 lande die verdrag onderteken. [[Volksrepubliek China|China]], die [[Rusland|Russiese Federasie]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] is egter nie ondertekenaars nie. == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Plofbare wapens]] [[Kategorie:Landmyne]] 60sccadvybj18w34rnkycemqxzjzins 4 429329 2896152 2894689 2026-04-22T07:07:33Z Sobaka 328 /* Lys van uitsendings */ bywerk 2896152 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaanse Wikipedia op die radio''' verwys na [[radio]]-onderhoude met Wikipediagebruikers wat ten doel het om die [[Afrikaanse Wikipedia]] se rol en aktiwiteite aan die breë Afrikaanssprekende publiek bekend te stel. In sommige onderhoude word ook [[kennis]] soos in die artikels vervat met die luisteraars gedeel. Dit sluit radiouitsendings sowel as radiostromingsdienste in. Hierdie inisiatief is deur gebruiker Oesjaar van stapel gestuur as een van die pogings om die Afrikaanse Wikipedia te bemark as die toonaangewendste digitale bron van inligting in [[Afrikaans]] en om algemene belangstelling en begrip van die projek en toekomstige deelname daaraan te stimuleer. Hierdie pogings word steeds deur hom gedryf, maar ander gebruikers neem sedert 2023 ook aan uitsendings deel. == Agtergrond == Die Afrikaanse Wikipedia is die Afrikaanse weergawe van [[Wikipedia]], die webgebaseerde vrye-inhoud-[[ensiklopedie]], waar "vrye" na die kopieregvrye lisensiëring van die projek verwys. Die Afrikaanse weergawe was op 16 November 2001 die 11de wikipedia om geskep te word.<ref>[[:en:Special:PermanentLink/94753987|Wikipedia:2001]], English-language Wikipedia (16 Desember 2006)</ref> Dit beskik tans oor ongeveer {{NUMBEROF|ARTICLES|af|N}} artikels, en is volgens hierdie maatstaf die {{Rangtelwoord|{{Wikipedia volgens grootte|af}}}} grootste Wikipedia.<ref>[[m:Complete list of language Wikipedias ordered by size|Meta-Wiki se lys van Wikipedia-taalweergawes volgens grootte]]</ref> == Lys van uitsendings == Hiermee ‘n lys van opnames waaraan Afrikaanse Wikipediagebruikers deelgeneem het wat uitgesaai en/of gestroom is. Dit is nie ‘n volledige lys nie siende dat baie van die regstreekse uitsendings plaasvind sonder dat daar enige opnames daarvan bestaan. Stasies waarop uitsendings plaasgevind het sluit in [[RSG]], [[Jacaranda FM]], Die Waarheid Radio, [[Radio Pretoria]], [[Overvaal Stereo]], [[Radio Overberg]], [[Life FM]], [[Radio Laeveld]] en [[GROOTfm]]. {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 07-01-'''2026''' || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 7 Jan 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Die omroeper noem dat dit Oesjaar se 17de verjaarsdag op Wikipedia is. Hy stel dat hy in hierdie tyd 19 383 nuwe artikels geskep waarvan 13 reeds voorbladartikels is. Hy het ook 275 000 veranderinge in hierdie tyd aangebring. Hy gee ook ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur gebruiker Spes Bona. Hy praat ook die oor die belang van tegniese woordeboeke, nodig vir die skep van tegniese artikels. Hy noem dat hy onlangs Poskantoor en Telkom woordeboeke bekom het. [[SADiLaR]] het aangebied om te help met skandering van die woordeboeke waarna dit by die Wikiwoordeboek gevoeg sal kan word. |- | 2 || 10-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:RadioLaeveld 10 Jan.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik die [[Belgiese nasionale rugbyspan]]. Hierdie artikel is geskep en tot voorbladstatus gebring deur die Duitse gebruiker SpesBona. In die afgelope jaar het die getal artikels gegroei met 6 640. Hy noem ook gereelde nuwe bydraes oor sokkerklub en spelers. Hy verwys na die voorbladartikels deur gebruiker Burgert Behr en ook artikels oor die Grand Prixs deur gebruiker Aliwal. Oesjaar noem die digitalisering van woordeboeke en het reeds ‘n Telkom en Poskantoor woordeboeke bekom. [[SADiLaR]] het aangedui hul sal dit digitaliseer. Prof [[Wynand Steyn]] (UP) het ook goedgunstiglik ingenieurs en padoppervlak woordeboeke aangebied vir die doel. Die uiteindelike doel is om die woordeboeke by Wikiwoordeboek te integreer. |- | 3 || 14-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 14 Januarie 2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Hy praat ook oor die [[tremprobleem]], ‘n etiese denkeksperiment wat ook weer relevant word met die opleiding van selfbesturende motors. |- | 4 || 17-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Radio Laeveld 17 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Alaska]]. Sy gee ook agtergrond oor die 25 st. verjaarsdag van die Engelse Wikipedia 15 Januarie 2026. Plek skep om gratis inligting aan almal beskikbaar te maak Afrikaans was die 11 de taal wat gestig is op Wikipedia. Die Afrikaanse Wikipedia bly belangrik om Afrikaanse kennis te digitaliseer. Vrywilligers bly sentraal ten opsigte van suksesse van die Wikipedia. Sy verwys na ʼn artikel oor [[Beatrix Potter]] wat sy geskep het en sal dien as voorbladartikel in Augustus 2026. |- | 5 || 21-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Grootvorstedom Moskou]]. |- | 6 || 24-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 24 Jan 2026 Laeveld.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Grootvorstedom Moskou]]. Hy verwys na hoe die voorbladartikels gekies word en deur die skrywers voorgelê word. Hy verwys na die belang van tegniese infrastruktuur en die rol van [[Wikidata]]. Hy verwys ook na die belang van samewerking met ander individue en organisasies om die Afrikaanse Wikipedia uit te bou. |- | 7 || 28-01-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg 2026-01-21.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel vir die week, naamlik [[Jenson Button]]. Hy gee ook agtergrond oor [[Komputronium]] ‘n onglangse artikel wat hy geskep het. |- | 8 || 31-01-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 31 Jan 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel van [[Jenson Button]]. Sy verduidelik die proses om ‘n voorbladartikel te identifiseer soos die kwaliteit van die artikel, plasing van beelde en die feit dat die artikel ten minste 30 000 karakters groot moet wees. Gebruikers gee dan hulle menings terwyl daar ook gepoog word om ‘n diverse reeks artikels as voorbladartikels aan te bied. Van die 200 000 geregistreerde gebruikers is daar sowat 350 wat meer aktief is. Sy wys ook op die diepte element waar die Afrikaanse Wikipedia op dié stadium 38 is wat daarop dui dat daar goeie kwaliteit artikels in die Afrikaanse Wikipedia is. Sy verduidelik ook die proses vir individue om aktief betrokke te raak by die skep van artikels op die Afrikaanse Wikipedia. |- | 9 || 07-02-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Feb 2025.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Helios]]. Hulle bespreek ook die impak van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] op die besoekersgetalle en die ondersoek wat tans gedoen word om uit te vind wat presies die impak van KI-skrapers in die verband is. Oesjaar verwys ook na pogings van die Wikimedia-stigting om ‘n ooreenkoms met KI-platforms te bereik rondom die gebruik van Wikipedia inhoud in [[groot taalmodel]]le. Hy beklemtoon die belangrikheid van akkuraatheid wat binne die Afrikaanse Wikipedia gehandhaaf moet word. |- | 10 || 11-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 11 Februarie 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die Duitse Deelstaat [[Brandenburg]]. Hy bespreek onlangsgeskepte artikels oor [[OpenClaw]], [[Moltbook]] en [[Clawnch (kriptogeldeenheid)|Clawnch]]. |- | 11 || 18-02-2026 || Radio Overberg ||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger ||[[Lêer:Radio Overberg 18 Februarie 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Plesiosauria]]. Hy bespreek ook die 128 000 artikel-mylpaal wat behaal is. Verwys o.a. na artikels oor flora, internasionale sokkerspelers, sokkerklubs en [[kunsmatige intelligensie]] wat bygedra het tot die mylpaal. Die week se voorbladartikel is ook die 700ste voorbladartikel wat al op die Afrikaanse Wikipedia gepubliseer is. Hy bedank al die vrywilligers vir hulle werk op Wikipedia. Hyself werk tans op ‘n artikel oor vliegtuig[[klappe]] en verwys na die problematiek om die Afrikaanse terminologie vir vliegtuigonderdele te kry. Volgens Oesjaar is hy ook versoek om die artikel oor die [[vakuumbuis]] uit te bou waarmee hy besig is. |- | 12 || 25-02-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg25Februarie2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor die [[Nederlandse nasionale rugbyspan]]. Hy verwys ook na die artikel oor die [[essay]] ''[[Something Big Is Happening]]'' deur Matt Shumer, 'n KI-entrepreneur. |- | 13 || 04-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 4 Maart 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. |- | 14 || 07-03-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld 7 Maart 2026.mp3 |▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Iwan die Verskriklike]]. Woordgenoot verduidelik die kriteria vir ‘n voorbladartikel soos onder meer groter as 30 000 grepe, volledigheid, beelde sowel as die nominasieproses en gebruikers wat daarvoor stem. Sy verwys ook na die gebruik van [[kunsmatige intelligensie|KI]] wat beide positief en negatief kan wees. Beklemtoon die belangrikheid van menslike toesig wat een van die redes is dat daar meer individue betrokke moet raak by die Afrikaanse Wikipedia. Sy noem ook professor [[Wannie Carstens]] se onlangse welwillendheidsbesoek aan die Belgiese Wikimedia-struktuur. |- | 15 || 11-03-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg11Maart2026.mpeg.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[C. Louis Leipoldt]]. Hy bespreek ook die uitdagings wat ervaar word met die Afrikaanse terme vir vliegtuigonderdele. Oesjaar het vroeër onderneem om artikels oor vliegtuigonderdele te vertaal en verwys na die artikel [[klappe]]. ‘n Groot hulp was ‘n nuwe gebruiker wat toegang tot ‘n tegniese lugvaartwoordeboek het. |- | 16 || 01-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:RadioOverberg1April2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker SpesBona. Hy gee ‘n opsomming van sy eie hoofartikel [[T20I-wêreldbeker 2016]]. SpesBona vertel ook van sy agtergrond in Duitsland waar hy in 1986 in [[Königs Wusterhausen]], nou in [[Brandenburg]] gebore is. Hy het op Afrikaans op Wikipedia afgekom deur Nederlands toe hy na tale gesoek het wat hy moontlik makliker sou kon verstaan. Hy het later by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak deur saadjies te geskep en met die hulp van ander gebruikers het hy voortdurend sy Afrikaans verbeter tot op ‘n vlak waar hy nou voorbladartikels skryf. Hy skryf nou veral oor krieket en rugby in Afrikaans maar ook op die Duitse Wikipedia. Hy het ook heelwat van die voorblad vlagartikels geskryf. Anne-Marie bedank SpesBona vir die moeite wat hy doen om Afrikaans aan te leer en te praat. |- | 17 || 08-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:OVERBERG 8 APRIL 2026 WIKI.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Galileo Galilei]]. |- | 18 || 11-04-2026 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Laeveld Wikipedia 11 April 2026.mp3|▶]] ||Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Charles verwys na die voorbladartikel [[Galileo Galilei]] en vra hoe word op ‘n voorbladartikel besluit. Sobaka verduidelik dat so artikel ten minste uit 30 000 grepe moet bestaan en aan ‘n veelheid van kwalitatiewe vereistes voldoen en deur ander gebruikers ondersteun moet word om voorbladstatus te verwerf. Hy wys ook daarop dat die voorbladartikellys reeds tot in 2027 strek aangesien die artikels weekliks verander word. Hy bevestig dat die lys dinamies is en veranderinge moontlik is gebaseer op vereistes. In reaksie op ‘n vraag oor wetenskaplike terminologie bevestig Sobaka dat terwyl gebruik van terme in historiese konteks moontlik nie so problematies is nie, is dit wel die geval in terme van hedendaagse tegnologiese en wetenskaplike terme. In terme van die opkoms van die een man korporasie waar een persoon met slim tegnologie ‘n hele besigheid bestuur vra Charles of dit ook op Wikipedia die geval is. Sobaka verwys dat dit wel toekoms potensiaal inhou daar nog ‘n pad is voordat dit op groot skaal sal gebeur. Daar sal eers gewerk moet word aan beginsels vir sodanige implementering maar Wikipedia is uiteraard ‘n mensgesentreerde organisasie en sal dit so wil hou en slegs met die grootste omsigtigheid met kunsmatige intelligensie (K)I omgaan. Charles vra of entrepreneurs ook in Afrikaans oor nuwe tegnologiese verwikkelinge kan lees. Sobaka bevestig dit en verwys as voorbeeld na die artikel oor [[Matthew Gallagher]]. Hy is ‘n Amerikaanse entrepreneur wat ‘n ’n hoogs winsgewende onderneming met slegs homself en sy broer deur uitgebreide gebruik van KI en uitkontraktering teen die einde van 2026 op koers is ‘n $1 miljard in inkomste te bereik. Sobaka gee ook agtergrond oor die [[Wikimedia-stigting]] se kommersiële lisensie-ooreenkomste met verskeie groot KI-platforms gesluit vir toegang tot Wikipedia-inhoud spesifiek vir [[Groot taalmodel]]le (GTM) en ander KI-toepassings. Maatskappye kry betaalde, grootskaalse toepassingsprogrammeringskoppelvlak-toegang tot Wikipedia-artikels, Wikimedia Commons-beelde, Wiktionary en Wikidata teen hoë spoed en volume. Die ooreenkoms hou voordele vir alle partye in. |- | 19 || 15-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg Wikipedia 15 April 2026.mp3|▶]] || Onderhoud word gevoer met gebruiker Sobaka. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Apollo 13]]. Met die opkoms van KI en veral KI-agente in die ekonomie het mens verskeie kommentators gehoor wat praat van die toekomstige een man korporasie waar ‘n enkele mens met KI agente ‘n korporasie kan bestuur. Hy verwys na die geval van [[Matthew Gallagher]]. |- | 20 || 22-04-2026 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:Radio Overberg 22 April 2026.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Meryl Streep]]. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-01-'''2025''' || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Januarie 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die tema [[Fietsryrewolusie]] bespreek, en die sosiale en kulturele impak daarvan uitgelig. |- | 2 || 19-02-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Februarie 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka bespreek die voorbladartikel oor die sewemalige [[Formule Een|Formule Eenrenjaerkampioen]], [[Lewis Hamilton]], met fokus op sy loopbaan en bydrae tot die motorsport. |- | 3 || 12-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:12 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia dr Rianne van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Tiglat-Pileser III]], [[Strategiese kriptogeldreserwe]], [[Blokketting]], en [[Stabielemunt]] bespreek, met aandag aan hul historiese en tegnologiese belangrikheid. |- | 4 || 19-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:19 Maart 2025 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die tema [[Androginie]] bespreek. Hy het ook genoem dat die Afrikaanse Wikipedia nou 123&nbsp;000 artikels bereik het en die dilemma rondom saadjies (kort artikels) op die platform aangespreek. |- | 5 || 24-03-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:24 Maart 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Nederland]] bespreek, met klem op die historiese en kulturele betekenis daarvan. |- | 6 || 02-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het die temas [[Planetêre bewoonbaarheid]], [[Panspermie]], [[Fermi-paradoks]], en [[Donkerwoudhipotese]] bespreek, met fokus op die wetenskaplike en filosofiese implikasies daarvan. |- | 7 || 09-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:9 April 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die [[T20I-wêreldbeker 2024]] bespreek, asook die 8500ste plantspesie in die kategorie Flora van Suid-Afrika. Hy het ook die toevoeging van Afrikaanse byskrifte by sketse genoem. |- | 8 || 16-04-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 April 2025 10H15 Afrikaans Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Vlag van Noorweë]] bespreek, met aandag aan die simboliek en geskiedenis daarvan. |- | 9 || 07-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:7 Mei 2025 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die temas [[Kaaimanseilande]], Afrikaanse byskrifte by sketse, bladtrekke vir April 2025, en foto’s wat deur professor [[Braam van Wyk]] geskenk is, bespreek. |- | 10 || 14-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:14 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die tema [[Driehoeksterrestelsel]] bespreek, met klem op die sterrekundige belangrikheid daarvan. |- | 11 || 18-05-2025 || RSG || [[Taaldinge]] || Ina Strydom || [[Lêer:Taadinge 18 Mei 2025.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het verwys na die aktiwiteite van aktiewe gebruikers, die bewaringstatus van plante, en die problematiek rondom plantname. Die ontwikkeling van tegniese sketse is ook aangespreek, asook die bruikbaarheid van die Afrikaanse Wikipedia vir leerders. Oesjaar het die moontlikheid genoem om artikels af te laai vir aflyn-gebruik en Afrikaans met ander tale in Afrika en Suid-Afrika vergelyk. Hy het ook raad gegee vir persone wat betrokke wil raak by die projek. |- | 12 || 21-05-2025 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud die tema [[Kalifornië]] bespreek, met fokus op die kulturele en geografiese aspekte daarvan. |- | 13 || 24-05-2025 || [[Radio Laeveld]] || Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:1005fm radio laeveld luister weer 27 may wikipedia in afrikaans vorder goed high.mp3|▶]] || In die eerste onderhoud van Radio Laeveld met gebruiker Oesjaar is die algemene stand van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en die uitdagings en geleenthede vir die Wikipedia uitgelig. Die probleem met betroubare bronne en die gebrek aan vakkundige woordeboeke is genoem. Gewilde artikels, insluitend dié oor aktuele sake en die [[Sterrekunde]]-portaal, is uitgelig. Oesjaar het ook die metodes bespreek vir die publiek om betrokke te raak, die bewaring van Afrikaanse woorde, en die beheerstruktuur met [[Wikipedia:Burokraat|burokrate]], [[Wikipedia:Administrateur|administrateurs]] en gebruikers. Die uitdaging van streektale en -dialekte is aangespreek, asook die moontlikheid om artikels te skep ondanks 'n gebrek aan vrywilligers. Die rol van skole en universiteite is genoem, en die omroeper merk tereg op dat daar 'n gebrek is aan artikels oor Afrikaanse sangers. |- | 14 || 28-05-2025 || Radio Overberg ||Ommi Tafel || Anne-Marie Burger|| [[Lêer:28 Mei 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is die [[Duitse nasionale krieketspan]] van gebruiker SpesBona. Dit is deel van sy tweejaarbeplanning om alle rugby- en krieketlande se nasionale spanne se artikels uit te bou. Oesjaar wys ook daarop dat daar 252 ander artikels is wat interwikiskakel na [[Bredasdorp]], meestal blommeartikels. |- | 15 || 04-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:4 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, die [[Vlag van Estland]]. |- | 16 || 25-06-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 Junie 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar, Die voorbladartikel vir die week is die [[Vlag van Finland]]. Oesjaar noem ook die 3.8 miljoen trefslae vir Mei 2025. Hy verduidelik sy skep van die vertaling van ‘n [[stulugturbine]]. |- | 17 || 02-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:2 Julie 2025 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren E Marais.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorbladartikel vir die week is [[Eugene Marais]]. Sobaka verwys ook na die rol wat Wikipedia kan speel om nuwe terme te skep en deel die storie rondom die konsep [[KI-slop]]. |- | 18 || 05-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt|| Charles Gentle || [[Lêer:Laeveld Maroné van Veijeren 5 Julie 2025.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Verduidelik dat die Afrikaanse Wikipedia dek alle onderwerpe maar uiteraard ook spesifieke Suid-Afrikaanse en Afrikaanse onderwerpe. Bladtrekke is relatief hoog in Mei meer as 3,9 miljoen. Voorbladartikel oor [[Eugene Marais]]. Sy verduidelik die proses om 'n voorbladster te kies insluitende die vereiste dat sodanige artikel uit meer as 30&nbsp;000 karakters moet bestaan. Sy verwys ook na die behoefte om artikels op te dateer en stel dit duidelik dat enigiemand kan deelneem. |- | 19 || 16-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Julie 2025 10h15 Ar Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorbladartikel vir die week is [[Suid-Korea]]. Hy noem ook die flora-projekte met reeds meer as 8&nbsp;900 artikels. Hy verwys na die 2,8 miljoen leserbesoeke in Junie 2025. |- | 20 || 19-07-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle || [[Lêer:RadioLaeveld19072025Afrikaanse wiki.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die omroeper vra waarom die Afrikaanse Wikipedia belangrik is. Sobaka verwys na die belangrikheid van digitalisering vir die toekoms van Afrikaans sowel as Wikipedia se rol as platform om veral nuwe tegniese woorde in Afrikaans te skep. Op die vraag oor die uniekheid van die Afrikaanse Wikipedia het Sobaka verwys na die neutraliteitsbeginsel en dat baie artikels vertaal is uit Engels en ander tale, maar dat daar uiteraard ‘n groter fokus op Suid-Afrika en Afrikaans is, vir artikels wat nie noodwendig in ander tale beskikbaar is nie. Hy verwys ook na die onlangse skep van artikels oor Afrikaanse [[rolprent]]e wat uniek aan die Afrikaanse Wikipedia is. Ten opsigte van leemtes in die Afrikaanse Wikipedia bevestig Sobaka dat daar inderdaad vele leemtes is. Slegs ‘n betreklik klein hoeveelheid gebruikers skep die meeste artikels en uiteraard reflekteer dit grootliks dié individue se belangstellings. Gevolglik is daar in veral sekere (natuur)wetenskaplike, maar ook geesteswetenskaplike velde, soos byvoorbeeld die regte en regsberoep, leemtes. Die uitreikaksies het juis ten doel om mense bewus te maak van Wikipedia, en persone met kennis soos afgetredenes met toegang tot Afrikaanse bronmateriaal, word aangemoedig om betrokke te raak. Sobaka gee ook ‘n kort opsomming van die voorbladartikel [[Suid-Korea]]. |- | 21 || 23-07-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Julie 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel: [[Choefoe]]. |- | 22 || 2-08-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Afr Wiki 2 Aug.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Gespreksonderwerpe sluit in die voorbladartikel [[Singapoer]], die [[Wallacelyn]] en statistieke vir Julie 2025. |- | 23 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h15 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 1.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met [[Abraham Erasmus van Wyk|prof Braam van Wyk]]. Deel 1. |- | 24 || 06-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:6 Augustus 2025 10h30 Prof Braam Van Wyk Afr Wikipedia Deel 2.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met prof Braam van Wyk. Deel 2. |- | 25 || 13-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:13 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia (1).mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Mary Walker]]. Die artikel is deur Gebruiker Woordgenoot geskep. |- | 26 || 27-08-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:27 Augustus 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Anne-Marie Burger voer ‘n onderhoud met Oesjaar. Die voorbladartikel is [[Consolidated B-24 Liberator]], 'n artikel wat deur Oesjaar geskep is en tot voorbladstatus uitgebou is. Oesjaar deel ook dat die vervoerband vir voorbladartikels vir 2025 en 2026 vol is. Dus sal nuwe kandidate eers in 2027 op die voorblad vertoon kan word. Hy verwys ook na die artikels [[Ivy Mike- kerntoets]] en die [[North American X-15]] waaraan hy gewerk het. |- | 27 || 13-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 13 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Die voorblad artikel is die [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]]. Oesjaar praat ook oor [[Apollo 13]] en noem die uitdagings om van die tegniese ruimteterme te vertaal. Hy verwys ook na die taalkundiges wat hulp aanbied om in die verband 'n bydrae te maak. Hy verwys ook na die vervoerband vir die voorbladartikels wat vir 2025 en 2026 reeds vol is. |- | 28 || 17-09-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 September 2025 10h15 Afr Wikipedia Dr Rianne van Vuuren.mp3 |▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Hy praat ook oor die artikels [[Dyson-sfeer]] en die [[Matrjosjka-brein]]. |- | 29 || 20-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:AFR Wiki 0920.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Die voorblad artikel is die stad [[Kimberley]]. Woordgenoot stel dat sy gaan poog om ‘n voorbladartikel vir vrouemaand in 2026 te skryf. Hierdie jaar het sy so ‘n artikel van [[Mary Walker]] geskryf. Walker was die enigste vrou aan wie die Amerikaanse medalje van eer toegeken is. Sy hanteer ook die belang van die Afrikaanse Wikipedia in die toekoms van Afrikaans. |- | 30 || 27-09-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 27 Sept.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka. Sobaka verwys na hoe hy aanvanklik by die Afrikaanse Wikipedia betrokke geraak het. Hy gee ook ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Roemenië]]. Hy verwys ook na die voorbladartikels waaraan hy gewerk het soos die [[Manhattan-projek]] en [[kunsmatige algemene intelligensie]] asook ‘n moontlike toekomstige voorbladartikel, [[toekomsstudies]]. Hy gee ook ‘n mening oor die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die bevordering van die taal. |- | 31 || 04-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wiki Afr 4 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot. Sy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Vlag van België]]. Woordgenoot verduidelik ook die proses waarvolgens ‘n artikel voorbladstatus verkry en wys op die uitdagings wat deur die Afrikaanse Wikipedia in die gesig gestaar word. |- | 32 || 08-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:8 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy verwys ook na sy werk om [[Apollo 13]] uit te brei tot ‘n voorbladartikel. |- | 33 || 10-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia 10 Okt.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Windhoek]]. Hy noem ook dat daar ‘n groot leemte in terme van artikels oor [[insekte]] op die Wikipedia bestaan. Hy gee ook ‘n verduideliking ten opsigte van maatreëls wat bestaan om akkuraatheid op die Afrikaanse Wikipedia te verseker. |- | 34 || 15-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:15 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia .mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Hongkongse nasionale rugbyspan]]. |- | 35 || 22-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:22 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys ook na vordering met sy beoogde voorbladartikel wat oor [[Apollo 13]] gaan. |- | 36 || 25-10-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:25 Okt Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Portugal]]. Hy verwys na die prosesse wat nodig is om ‘n voorbladartikel te produseer insluitende die tyd wat dit verg. |- | 37 || 29-10-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:29 Oktober 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. |- | 38 || 05-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:5 November 2025 10h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Uys Krige]]. |- | 39 || 08-11-2025 || Radio Laeveld ||Saterdag Ontbyt || Charles Gentle ||[[Lêer:Wikipedia AFR 8 nov.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Sobaka, Hy gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel, [[Uys Krige]]. Sobaka bespreek o.a. die impak van [[kunsmatige intelligensie]] op Wikipedia. Verwys na Wikipedia as databasis onder andere om uiteindelik KI antwoorde te genereer, en bespreek of KI sy bronne erken. Noem ook [[Elon Musk]] se [[Grokipedia]], ’n KI-gedrewe ensiklopedie se moontlike impak op Wikipedia. |- | 40 || 12-11-2025 || [[GROOTfm]]||Mid-oggend met Sarina || Sarina Bosman || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy vertel hoe hy betrokke geraak het by die Afrikaanse Wikipedia. Verwys na Wikipedia se strewe om die som van alle kennis aan almal beskikbaar te stel. Hy noem die skenking van Prof [[Braam van Wyk]] van 60 000 foto’s van plante. Daar is ‘n totaal van 24 000 plant spesies en 80 000 insek spesies in Suid-Afrika so nog heelwat werk in die verband nodig. Hy verduidelik hoe ‘n persoon betrokke kan raak as ‘n gebruiker. Oesjaar stel dat hy reeds 19 000 artikels in sy 16 jaar op die Afrikaanse Wikipedia geskep het. |- | 41 || 26-11-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:26 November 2025 11h15 Afr Wikipedia.mp3|▶]] || Anne-Marie Burger gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel [[Jan Rabie]]. |- | 42 || 09-12-2025 || [[Overvaal Stereo]]||Vroue Forum|| Mari Badenhors || [[Lêer:RadioOvervaal 2025-12-09 at 10.56.15.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka gee ‘n opsomming van die week se voorbladartikel oor [[Dan Sleigh]] |- | 43 || 10-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:10 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Oesjaar. Hy gee ‘n opsomming van voorbladartikel [[Dan Sleigh]]. Hy verwys na die meer as 7 miljoen besoeke in November 2025 wat ‘n nuwe rekord is. Hy verwys ook na die artikel oor [[steenkoolanalise]] as ‘n voorbeeld van somme unieke artikels wat op die Afrikaanse Wikipedia beskikbaar is. |- | 44 || 17-12-2025 || Radio Overberg||Ommi Tafel|| Anne-Marie Burger || [[Lêer:17 Desember 2025 10h15 Afr Wikipedia Marone van Veijeren (1).mp3|▶]] || Onderhoud met gebruiker Woordgenoot oor die voorbladartikel oor [[Antinoös]]. Sy verwys ook na haar vertaling van ‘n artikel oor [[Beatrix Potter]], die skepper van [[Peter Rabbit]]. Potter het ook ‘n belangstelling en kundigheid oor [[mikologie]] gehad. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 10-01-'''2024''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 10 01 2024-EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die rol van die Afrikaanse Wikipedia in die digitalisering van die Afrikaanse taal bespreek. Hy het ook agtergrondinligting verskaf oor die [[Chinese Nuwejaar]] en die betekenis van die [[Jaar van die Draak]]. |- | 2 || 23-02-2024 || [[Jacaranda FM]] || Rob & Ross Drive || Rozanne McKenzie en Marlinée Fouché || [[Lêer:The drive with rob roz 23 feb have you heard of afrikaans wikipedia medium.mp3|▶]] || Program oor die Afrikaanse Wikipedia, sowel as onderhoud met gebruiker Oesjaar. Wikipedia word beskou as uiters waardevol, maar Rozanne McKenzie was verras om te hoor dat daar ook 'n Afrikaanse weergawe bestaan. Marlinée Fouché verwys na [[Mieliestronk]] as 'n hulpbron vir skooltake wat 'n ruk gelede bestaan het. Dit bestaan nie meer nie, maar nou het ons die Afrikaanse Wikipedia, wat die grootste Wikipedia in 'n Afrika-taal is. Daar is 'n gemeenskap op die Afrikaanse Wikipedia wat aktief artikels skryf. Sy het met gebruiker Oesjaar gepraat, en hy het verduidelik dat die bydraers onder meer twee emeritusprofessore, IT-ingenieurs en 'n apteker insluit. Die bydraers proeflees mekaar se werk. Sy het ook gevra oor ander kontrolemaatreëls, waarop Oesjaar geantwoord het dat elke verandering op Wikipedia in drie logs vasgelê word: in die algemene wysigingslog, onder die outeur se gebruikersnaam, en by elke artikel. As iets verdag voorkom ten opsigte van 'n wysiging, kan dit op drie plekke nagegaan en reggestel word. Fouché verwys ook na die fisieke teenwoordigheid van die Afrikaanse Wikipedia by die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Oesjaar het verduidelik dat 'n ooreenkoms met professor [[Anne-Marie Beukes]] gesluit is, wat toegang tot baie kundiges vir die Afrikaanse Wikipedia verseker. Rozanne McKenzie het gevra oor die befondsing, en Fouché het bevestig dat die projek deur vrywilligers gedryf word wat nie vir hul werk vergoeding ontvang nie. Fouché vergelyk die gemeenskap met die rekenaarspeletjiesgemeenskap, wat met mekaar kommunikeer en baie passievol is oor hul betrokkenheid. McKenzie beklemtoon hoe belangrik dit is om jou gedagtes in jou [[moedertaal]] met ander te deel. Daarom is toegang tot 'n hulpbron soos die Afrikaanse Wikipedia so waardevol. Fouché verwys ook na Malgassies, Swahili en Zoeloe as tale wat op Wikipedia beskikbaar is. Sy het ook haar wens uitgespreek dat ander inheemse tale betekenisvol kan groei. |- | 3 || 17-07-2024 || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 16 Junie 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het tydens die onderhoud die groei van die Afrikaanse Wikipedia tot 117 271 artikels bespreek. Hy het spesifiek verwys na die uitbreiding van onderwerpe soos flora, met verwysing na die 60&nbsp;000 foto’s van professor Braam van Wyk, waarvan 20&nbsp;000 reeds op Wiki Commons gelaai is. Die problematiek rondom botaniese name is aangespreek, asook bydraes tot chemiese artikels deur [[Gebruiker:Jcwf]] en ruimte-artikels deur gebruiker Burgert Behr. Oesjaar het ook die interne taalhulpbronne, die uitdagings met vakkundige woordeboeke, en die skepping van Afrikaanse tegniese terme, soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], bespreek. Verder is die proses om 'n Wikipedia-gebruiker te word en die gehaltebeheerprosesse verduidelik, tesame met die agtergrond van beiwaraars en die skryfkompetisie vir hoërskole. |- | 4 || 17-07-2024 || [[Radio Overberg]] || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 17 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia Deon Steyn.mp3 |▶]] || Gebruiker Oesjaar het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer, waarin hy die Afrikaanse Wikipedia en sy aktiwiteite bespreek het. |- | 5 || 24-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Overberg 24 Julie 2024 10h15 Afrikaanse Wikipedia.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het sy eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Hy het sy agtergrond gedeel en die [[2024 CrowdStrike-voorval]] bespreek. Die voorbladartikel oor die [[Vlag van Belarus]] is uitgelig, en Sobaka het ook sy persoonlike belangstelling in die [[Manhattan-projek]]-artikel gedeel. |- | 6 || 31-07-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Interview 31 July 2024.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het haar eerste onderhoud met Radio Overberg gevoer. Sy het haar rol as taalpraktisyn en intern by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Sy het spesifiek verwys na [[Mary Walker]] as haar gunstelingartikel en ook die voorbladartikel oor die [[Hongkongse nasionale krieketspan]] bespreek. |- | 7 || 21-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:21 Augustus 2024 11h45 Afrikaanse Wikipedia Marone.mp3|▶]] || Gebruiker Woordgenoot het in die onderhoud gefokus op die voorbladartikel [[Jack Sparrow]]. Sy het ook haar betrokkenheid by die skryfwedstryd vir hoërskole bespreek. |- | 8 || 28-08-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die tema [[Maria Elizabeth Rothmann]] bespreek, met klem op haar bydrae en nalatenskap. |- | 9 || 25-09-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:25 September 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Geostasionêre wentelbaan]] en [[Ruimterommel]] bespreek, met aandag aan die wetenskaplike en omgewingsaspekte daarvan. |- | 10 || 02-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:Deon 2 Oktober 2024 10h15 Krieket Afr Wikipedia Deon Steyn.mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het in die onderhoud sy besoek aan [[Andorra]] bespreek. Hy het ook die voorbladartikel oor die [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] uitgelig en onderwerpe soos die [[veranderbare steekhoekskroef]], [[diodebrug]] en [[broekboei]] bespreek. |- | 11 || 16-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:16 Oktober 2024 11h15 Afrikaanse Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren (1).mp3|▶]] || In die onderhoud met gebruiker Sobaka is die temas [[Nihon Hidankyo]], [[Hibakusha]], [[Tsutomu Yamaguchi]], en [[Kernoorlog]] bespreek. Gebruiker SpesBona se bydrae tot die artikel oor die [[Spaanse nasionale rugbyspan]] is ook genoem. |- | 12 || 23-10-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:23 Oktober 2024 11h15 Afr Wikipedia Deon Steyn (1).mp3|▶]] || Gebruiker Oesjaar het die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Hy het die geskiedenis van die projek opgesom en genoem dat dit nou 117&nbsp;000 artikels bevat. |- | 13 || Onbekend || RSG || Op en wakker || Onbekend || [[Lêer:Afrikaanse Wikipedia vier 23 jaar.mp3|▶]] || Die onderhoud het gefokus op die 23ste verjaardagviering van die Afrikaanse Wikipedia. Die geskiedenis van die projek is bespreek, met verwysing na die bereiking van 117&nbsp;000 artikels. |- | 14 || 20-11-2024 || Radio Overberg || Ommi tafel || Anne-Marie Burger || [[Lêer:20 November 11h15 Afr Wikipedia Dr Rianne Van Vuuren.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in die onderhoud die temas [[Nineve]] en [[ISIS]] bespreek, met klem op hul historiese en hedendaagse belangrikheid. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- |1 || 27-09-'''2023''' || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 27 09 2023-EDITED.mp3|▶]] || In 'n onderhoud met gebruiker Sobaka is sy betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek, insluitend die doelwitte en aktiwiteite van die projek. Die algemene agtergrond van die Afrikaanse Wikipedia is ook toegelig. Die onderhoud het gefokus op artikeltemas soos die [[Manhattan-projek]] en [[Kunsmatige algemene intelligensie]]. |- | 2 || 18-10-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 18 10 2023 EDITED.mp3|▶]] || Gebruiker Sobaka het in hierdie onderhoud die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] bespreek en insigte daaroor gedeel. |- | 3 || 15-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia_RONDOMTALIE 15_11_2023-EDITED.mp3 |▶]] || Die onderhoud met gebruiker Sobaka het gefokus op die 22ste verjaardag van die Afrikaanse Wikipedia. Dit het ook die historiese betekenis van die [[Wright-broers]] se uitvinding van die vliegtuig bespreek. |- | 4 || 22-11-2023 || Waarheid Radio || Rondomtalie || Martin Jansen || [[Lêer:Wikipedia RONDOMTALIE 15 11 2023-EDITED.mp3|▶]] || In hierdie onderhoud met gebruiker Sobaka is die geskiedenis van [[televisie]] en [[televisie in Suid-Afrika]] bespreek, met klem op die ontwikkeling en impak daarvan. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 21-08-'''2022''' || RSG || Taaldinge || Ina Strydom || [[Lêer:Taaldinge 21 Augustus 2022.mp3|▶]] || Tydens die onderhoud met gebruiker Oesjaar is sy agtergrond en betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek. Die konteks van die Afrikaanse Wikipedia binne die breër Wikipediafamilie is ook toegelig. Vrae oor die betroubaarheid van Wikipedia is aangespreek, met klem op die belangrikheid van betroubare bronne. Die aard van die inhoud, die vereistes vir skrywers, en die proses van gehaltebeheer is verder bespreek. Oesjaar het ook die waarde van die Afrikaanse Wikipedia vir skoolkinders uitgelig, asook die rol van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] in verhouding tot die projek. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 22-11-'''2021''' || [[RSG]] || Monitor || Marlinée Fouché || [[Lêer:Wikipedia MONITOR 22 11 2021-EDITED.mp3|▶]] || Emeritus professor Laurette Pretorius het tydens die onderhoud verduidelik dat 'n platform soos Wikipedia 'n beduidende bydrae lewer tot die voortbestaan van Afrikaans. Sy het hierdie stelling gegrond op faktore soos die aantal moedertaalsprekers en ander sprekers, die ouderdom van dié sprekers, asook die beskikbaarheid van taaltegnologie en taalhulpbronne. Onderhoude is ook gevoer met gebruikers Oesjaar, Rooiratel en Sobaka, waarin hul onderskeie betrokkenheid by die Afrikaanse Wikipedia bespreek is. |} {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Nr. !! Datum !! Radiostasie !! Program !! Omroeper/s !! Klankgreep !! Opsomming |- | 1 || 28-02-'''2019''' || [[Maroela Media]] || Webwerf || Onbekend || [[Lêer:Maroela-onderhoude 28 Feb 2019 al meer as 70000 artikels in Afrikaans op Wikipedia medium.mp3|▶]] || Onderhoud met Oesjaar oor die stand van die [[Afrikaanse Wikipedia]]. Die Afrikaanse Wikipedia maak vordering, maar groei nie vinnig genoeg nie. Volgens gebruiker Oesjaar is meer mense nodig om artikels te skryf. Tans tel die Afrikaanse Wikipedia 70 000 artikels, wat dit die 80ste grootste taalweergawe op Wikipedia maak. In vergelyking met die Engelse Wikipedia, wat meer as 5 miljoen artikels het, bly Afrikaans klein. Tog is die Afrikaanse Wikipedia van kardinale belang, veral omdat gedrukte bronne al hoe minder word. Digitale publikasies bied die voordeel dat foute vinnig reggestel en inligting maklik opgedateer kan word, wat kennisverspreiding teen ’n ongeëwenaarde tempo moontlik maak – iets waarmee gedrukte media nie kan meeding nie. Oesjaar deel sy persoonlike reis met die Afrikaanse Wikipedia, wat begin het met ’n artikel oor [[optiese vesel]]. Dit was ’n drie maande lange proses van navorsing en die soeke na die korrekte Afrikaanse terme. Toe die artikel uiteindelik opgelaai is, het hy oorweldigende positiewe terugvoer van die Wikipedia-gemeenskap ontvang. Hierdie ervaring het sy belangstelling geprikkel, en hy het daarna meer tegniese artikels geskryf. Oesjaar verduidelik dat die proses om ’n artikel te skryf toeganklik is. Enigeen kan deelneem, en daar is gevestigde prosesse en ervare skrywers wat nuwe bydraers ondersteun. Die Afrikaanse Wikipedia speel ook ’n belangrike rol in die bewaring van volksname vir plante en ander kulturele elemente. Dit is ’n voortdurende projek sonder einde, en Oesjaar moedig mense aan om hul tyd produktief te gebruik deur artikels te skryf en te help. Hy beklemtoon dat dit ’n plig teenoor toekomstige geslagte is om te verseker dat die Afrikaanse taal en kultuur bewaar bly. Hoe om betrokke te raak: Belangstellendes kan by die Afrikaanse Wikipedia aansluit deur ’n gebruikersrekening te skep op af.wikipedia.org en die riglyne vir bydraes te volg. Nuwe skrywers word verwelkom en ontvang ondersteuning van die gemeenskap om hul bydraes te verbeter. |} {{clear}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse Wikipedia]] fgy3tpclo12349wz06fdhkzt6iuzha3 0 429388 2896077 2775412 2026-04-22T05:21:49Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896077 wikitext text/x-wiki {{Versmelt|Patrisiër}} Die '''Patrisiërs''' was die aristokratiese elite van die vroeë [[Romeinse Republiek]]. Hulle het 'n bevoorregte klas gevorm met 'n [[monopolie]] op politieke, godsdienstige en sosiale mag. In die begin van Rome se geskiedenis, tydens die [[monargie]] en die vroeë republiek (ongeveer vanaf [[753 v.C.]] tot ongeveer 509 v.C.), het die Patrisiërs die dominante groep in die samelewing uitgemaak. Hulle het hul status afgelei van hul afstamming van die stigters van Rome, die oorspronklike families wat die stad gevestig het. Hierdie elite het geglo dat hulle 'n spesiale verbintenis met die gode gehad het en dat hulle die natuurlike leiers van die Romeinse gemeenskap was.<ref name="cornell">Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Die presiese oorsprong van die Patrisiërs is 'n onderwerp van debat, maar tradisioneel word geglo dat hulle afstam van die eerste honderd senatore wat deur [[Romulus]], die legendariese stigter van Rome, aangestel is. Hierdie families het 'n erflike status gehad wat hulle onderskei het van die res van die bevolking, bekend as die [[Plebejers]]. Die Patrisiërs het 'n eksklusiewe sosiale klas gevorm, en hul regte en voorregte is sterk beskerm. Hulle was die enigstes wat in die [[Senaat]] kon dien, die hoogste wetgewende liggaam van die Republiek, en hulle het alle belangrike godsdienstige ampte beklee. Hierdie beheer oor die politieke en godsdienstige sfere het hulle 'n ontsaglike mate van invloed en mag gegee.<ref name="cornell" /> In die vroeë dae van die Republiek was die Patrisiërs die enigstes wat grond kon besit en het hulle dikwels groot landgoedere gehad. Hulle ekonomiese mag het hul sosiale en politieke dominansie verder versterk. Hulle het ook 'n monopolie op die regskennis gehad, aangesien die wette aanvanklik nie geskrewe was nie en die interpretasie daarvan in die hande van die Patrisiërs gelê het. Dit het 'n groot nadeel vir die [[Plebejers]] geskep, wat afhanklik was van die Patrisiërs vir geregtigheid. Die sosiale skeiding tussen Patrisiërs en [[Plebejers]] was streng en die twee groepe het dikwels in konflik getree oor mag en regte.<ref name="cornell" /> Die Patrisiërs se eksklusiwiteit het egter nie onbetwis gebly nie. Met die groei van die Romeinse bevolking en die ontwikkeling van die ekonomie, het die Plebejers, wat die meerderheid van die bevolking uitgemaak het, begin om vir meer politieke en sosiale regte te eis. Die [[Konflik van die Ordes]], 'n langdurige stryd tussen Patrisiërs en [[Plebejers]], het uiteindelik gelei tot beduidende hervormings. Die Plebejers het die reg verkry om hul eie amptenare, die Tribune van die Plebs, te kies en wette is geskryf en publiek gemaak. Uiteindelik is die hoogste ampte in die Republiek ook vir Plebejers oopgestel.<ref name="cornell" /> Die impak van die Patrisiërs op die vroeë Romeinse samelewing kan nie onderskat word nie. Hulle het die politieke, godsdienstige en sosiale landskap van Rome gevorm en die basis gelê vir die latere [[Romeinse Republiek]]. Alhoewel hul eksklusiewe mag mettertyd afgeneem het, het hul invloed en status lank bly voortbestaan en hulle het 'n sleutelrol gespeel in die ontwikkeling van die Romeinse staat en kultuur. == Verwysings == {{Verwysings}} l7pxm0c2nk2i70tqyqkj5nc5b4cti0q 0 449968 2895934 2812015 2026-04-21T17:34:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895934 wikitext text/x-wiki '''''Littérature engagée''''', dikwels vertaal as "betrokke literatuur", verwys na literatuur wat sosiale of politieke kwessies aanspreek en daarop gemik is om verandering te bewerkstellig. Die konsep het in die middel van die 20ste eeu aansienlike vastrapplek gekry, veral deur die geskrifte van die Franse filosoof en skrywer [[Jean-Paul Sartre]]. Sartre het aangevoer dat skrywers 'n morele verantwoordelikheid het om met die wêreld te skakel en standpunt in te neem oor die dringende kwessies van hul tyd. Hierdie perspektief word gekontrasteer met ''l'art pour l'art'' (kuns ter wille van kuns), wat die estetiese eienskappe van kuns bo sy sosiale of politieke funksies beklemtoon. Sartre het geglo dat literatuur nie van die werklikheid geskei moet word nie, maar eerder 'n instrument moet wees om bewustheid te verhoog, refleksie aan te moedig en aksie te inspireer. In die konteks van Suid-Afrikaanse literatuur en artistieke uitdrukking het die idee van betrokkenheid diep wortels. Senekal en Van den Berg<ref>Senekal, Burgert en Cilliers van den Berg, C. 2010. 'n Voorlopige verkenning van postapartheid Afrikaanse protesmusiek. ''LitNet Akademies Geesteswetenskappe''.</ref> demonstreer 'n praktiese toepassing van ''littérature engagée''-beginsels binne 'n plaaslike konteks. Post-apartheid Afrikaanse musiek is gebruik om kommentaar te lewer oor kwessies soos misdaad, armoede, korrupsie en gevoelens van uitsluiting onder sekere groepe. Dit strook met Sartre se idee van literatuur as 'n voertuig vir sosiale kommentaar en verandering. Die artikel bespreek hoe protesmusiek, as 'n vorm van betrokke kuns, funksioneer binne die "Viereck von Autor, Text, (literarischer) Öffentlichkeit und politischem Status quo," wat die outeur, teks, publiek en politieke status quo uitlig as sleutelfaktore om betrokkenheid te verstaan. Net so ondersoek Van den Berg<ref>Van den Berg, Cilliers. 2010. The poetics of ''littérature engagée'': Hans Magnus Enzensberger". ''Acta Academica.''</ref> die evolusie van die konsep deur die lens van Hans Magnus Enzensberger se werk. Enzensberger se idee van ''littérature engagée'' het verskuif van optimisme in sy vroeë werk na pessimisme later, wat sy siening van letterkunde se veranderende impak weerspieël. Die artikel voer aan dat die konsep van betrokke literatuur 'n belangrike deel van Enzensberger se oeuvre vorm. Enzensberger se essays en kreatiewe werke spreek sosio-politieke relevansie aan, hetsy deur direkte kommentaar of indirekte uitdrukking, wat die idee versterk dat literatuur 'n platform kan wees vir interaksie met die wêreld se kompleksiteite. Die artikel merk ook op hoe verskillende perspektiewe bestaan, soos om literatuur as "antiware" te beskou wat manipulasie teenstaan. Verder word die potensiaal van Afrikaanse betrokke poësie om sensitiwiteit vir taalvariasie en taalideologie onder voorgraadse studente te bevorder, ondersoek in Linde en Kirsten.<ref>Linde, Janien en Johanita Kirsten. 2023. Die potensiaal van Afrikaanse betrokke poësie om ’n sensitiwiteit vir taalvariasie en -ideologie by voorgraadse studente te kweek. ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe''.</ref> Hierdie studie ondersoek hoe betrokke poësie studente se persepsies van taal en sy politieke dimensies kan beïnvloed. Deur studente se reaksies op gedigte met verskillende perspektiewe op taalidentiteit en -aktivisme te ontleed, het die navorsers gepoog om vas te stel in watter mate sodanige literatuur sensitiwiteit vir taalideologie en -variasie kan bevorder. Die navorsing kom tot die gevolgtrekking dat betrokke poësie-opdragte bewustheid van taalideologie en die impak daarvan kan verhoog, en beklemtoon die praktiese toepassing van literatuur betrokke binne 'n opvoedkundige konteks. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Letterkunde]] sycn3zc4wef473d5fys32ykaigujz4u 0 451026 2896044 2826926 2026-04-21T21:37:53Z Jcb 223 2896044 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Komeet2 | name = 3I/ATLAS | image = [[Beeld:3I-ATLAS CFHT 2025-Jul-02 Seligman et al. 2025 crop-invert.png|thumb|240px]|Dié foto wys dat 3I/ATLAS (middel) dynserig en uitgerek lyk, en dus 'n [[komeet]] is.{{r|Seligman2025}}]] | caption = | discovery_ref = {{r|MPEC-2025-N12}} | discovery_site = [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System|ATLAS]]–CHL (W68) | discovery_date = 1 Julie 2025 | mpc_name = C/2025 N1 | designations = A11pl3Z | orbit_ref = {{r|jpldata}} | barycentric = | epoch = 1 Julie 2025 ([[Epog (sterrekunde)|Juliaanse dag]] 2460857,5) | observation_arc = 20 dae | earliest_precovery_date = 14 Junie 2025 | orbit = [[Hiperbool|Hiperbolies]] (interstellêr) | aphelion = | perihelion = {{val|1.353|0.013|u=AE}} | next_p = 29 Oktober 2025 ≈13:35 UT{{r|perihelion}} | max_speed = 68,3 km/s met betrekking tot die son<ref name="Deen-perihelion"/><ref name=vinf-perihelion/> | semimajor = {{val|-0.265|0.002|u=AE}} | eccentricity = {{val|6.11|0.09}} | period = | inclination = {{val|175.11|0.01}}°<br/>([[Retrograde en prograde beweging|retrograad]] met helling 5°) | asc_node = {{val|322.12|0.11}}° | arg_peri = {{val|128.04|0.13}}° | Earth_moid = {{val|0.36|u=AE}} | Mars_moid = {{val|0.02|u=AE}}<ref>[https://groups.io/g/mpml/message/40733 Sam Deen MPML #40733]</ref> | Jupiter_moid = {{val|0.25|u=AE}} | physical_ref = | dimensions = | mean_diameter = ~4-5 km<br>23,6 km | rotation = | albedo = | abs_magnitude = ≈12 | M1 = {{val|6.7|0.7}} | M2 = }} '''3I/ATLAS''', ook bekend as '''C/2025 N1 (ATLAS)''' en voorheen as '''A11pl3Z''', is 'n interstellêre [[komeet]] wat op 1 Julie 2025 in [[Chili]] ontdek is terwyl dit na die [[Son]] op pad was. Toe was dit 4,5&nbsp;[[AE]] (670&nbsp;miljoen&nbsp;km) van die Son af en het dit teen 61&nbsp;km/s beweeg. Dit volg 'n [[Hiperbool|hiperboliese]] baan om die Son met 'n [[Eksentrisiteit (sterrekunde)|eksentrisiteit]] van 6,11.<ref name="jpldata"/> Dit is die derde interstellêre voorwerp wat deur die [[Sonnestelsel]] beweeg, ná [[1I/ʻOumuamua]] en [[2I/Borisov]].<ref name="UT-20250702"/> Die grootte van 3I/ATLAS se [[Komeet#Kern|kern]] is onseker omdat dit 'n aktiewe komeet is wat deur [[Komeet#Koma en stert|weerkaatsende stof]] omring word.<ref name="Seligman2025"/> Ramings van die deursnee van die kern wissel van 0,8 tot 24&nbsp;km, hoewel 'n kleiner kern waarskynliker is.{{r|Seligman2025}} 3I/ATLAS sal sy [[perihelium]] op 29&nbsp;Oktober 2025 bereik, op 'n afstand van sowat 1,35&nbsp;AE van die Son af<ref name="jpldata"/> (effens verder as die afstand tussen die Son en [[Aarde]]). ==Geskiedenis== ===Ontdekking=== [[Beeld:Comet 3I-ATLAS.gif|thumb|220px|links|Ontdekkingsfoto's van 3I/ATLAS op 1 Julie 2025 van die [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] (ATLAS).]] [[Beeld:Comet 3I ATLAS = A11pl3Z.jpg|thumb|220px|links|Komeet 3I/ATLAS, voorheen bekend as A11pl3Z, soos op 2 Julie 2025 van [[Chili]] af geneem.]] 3I/ATLAS is op 1 Julie 2025 ontdek deur die [[Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System]] (ATLAS), 'n opnameteleskoop in Chili wat deur [[Nasa]] befonds word.<ref name="NASA-20250702"/><ref name="NYT-20250702"/> Met ’n [[skynbare magnitude]] van 18 het die nuut ontdekte voorwerp die binneste Sonnestelsel binnegekom teen ’n snelheid van 61&nbsp;km/s met betrekking tot die Son,<ref name="NASA-FAQ"/> op ’n afstand van 3,52&nbsp;[[AE]] van die Aarde af en 4,53&nbsp;AE van die Son af.<ref name="horizons-discovery"/> Dit het met die grens van die [[sterrebeeld]]e [[Slang (sterrebeeld)|Slang]] en [[Boogskutter (sterrebeeld)|Boogskutter]] langs beweeg, naby die vlak van die [[Melkweg]].<ref name="UT-20250702"/> Dit het die tydelike naam "A11pl3Z" gekry en die ontdekkingwaarnemings is ingedien by die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] se [[Kleinplaneetsentrum]] (KPS).<ref name="NYT-20250702"/><ref name="MPCdesig"/> Hierdie waarnemings het aanvanklik daarop gedui dat die voorwerp moontlik in ’n hoogs eksentrieke baan is wat naby die Aarde se wentelbaan sou kon kom, wat die KPS genoop het om dit op die lys van [[nabyaardevoorwerp]]e te plaas.<ref name="NYT-20250702"/> Opvolgwaarnemings van ander sterrewagte, wat beide professionele en amateursterrekundiges ingesluit het,<ref name="Conv-20250702"/> het begin wys dat die voorwerp se baan nie naby die Aarde sou kom nie, maar in plaas daarvan interstellêr kon wees met ’n [[Hiperbool|hiperboliese]] baan.<ref name="NYT-20250702"/><ref name="EarthSky-2025"/> Voorontdekkingswaarnemings van 3I/ATLAS het sy interstellêre baan bevestig; dit sluit in waarnemings van 14-21 Junie 2025<ref name="MPEC-2025-N12"/><ref name="IFLSci-20250702"/> en van 25-29 Junie 2025.<ref name="UT-20250702"/><ref name="NYT-20250702"/><ref name="EarthSky-2025"/> Daar is vermoed dat die voorwerp nie vroeër ontdek is nie omdat dit voor die digte sterrevelde van die Melkweg se sentrum verbybeweeg het, waar dit moeilik waarneembaar sou wees.<ref name="CBET5578"/> Volgens aanvanklike waarnemings was dit onduidelik of die voorwerp ’n [[asteroïed]] of ’n [[komeet]] is.<ref name="UT-20250702"/><ref name="Conv-20250702"/><ref name="IFLSci-20250702"/> Verskeie sterrekundiges het geen komeetagtige kenmerke aan 3I/ATLAS waargeneem nie,<ref name="CBET5578"/> maar waarnemings op 2&nbsp;Julie 2025 deur verskeie teleskope het gewys dit het 'n klein koma en kort komeetstert van 3&nbsp;[[boogsekonde]]s in hoeklengte, wat aangedui het dit is ’n komeet.<ref name="MPEC-2025-N12"/><ref name="CBET5578"/> Op 2&nbsp;Julie 2025 het die KPS die ontdekking van 3I/ATLAS aangekondig en dit die aanwysing "3I" gegee, wat beteken dit is die derde bevestigde interstellêre voorwerp in die Sonnestelsel.<ref name="MPEC-2025-N12"/><ref name="CBET5578"/> Dit het ook die naam van 'n nieperiodieke komeet, C/2025 N1&nbsp;(ATLAS), gekry.<ref name="MPEC-2025-N12"/> Teen die tyd dat die ontdekking amptelik aangekondig is, het die KPS reeds 122 waarnemings van die komeet van 31 verskillende sterrewagte ingesamel.<ref name="MPEC-2025-N12"/> ===Verdere waarnemings=== Waarnemings deur David Jewitt en Jane Luu op 2 Julie 2025 met die Nordiese Optiese Teleskoop het bevestig dat 3I/ATLAS beslis aktief is en 'n dynserige stert het.<ref name="ATel-17263"/> Miguel R. Alarcón en 'n span van die Instituto de Astrofísica de Canarias se tweelingteleskope van twee meter by die Teide-sterrewag het die komeet se aktiwiteit op dieselfde dag waargeneem; dit het 'n stert van minstens 25&nbsp;000&nbsp;km lank gehad.<ref name="ATel-17264"/> Die Faulkes-teleskoop-Noord in [[Hawaii]] het 3I/ATLAS se helderheid gemeet en dit het gewys die koma het 'n rooierige kleur, wat op stof dui, nes dié van die vorige interstellêre komeet, 2I/Borisov.<ref name="Seligman2025"/> Onmiddellike navorsing deur verskeie teleskope kon nie die rotasieperiode vasstel nie en het gevind daar is min variasie in 3I/ATLAS se helderheid. Dit kan wees vanweë die koma se stof wat die roterende kern verberg.<ref name="Seligman2025"/> ==Komeet se baan== [[Beeld:3I-ATLAS trajectory Jul 2025.jpg|thumb|240px|Die hiperboliese baan van 3I/ATLAS (wit) deur die Sonnestelsel, met die posisie van die [[planete]] aangedui, soos op 3 Julie 2025.]] 3I/ATLAS volg 'n hiperboliese baan om die Son, met 'n hoë eksentrisiteit van sowat 6,13.<ref name="jpldata"/> Dit is die hoogste eksentrisiteit van die drie interstellêre voorwerpe tot dusver in die Sonnestelsel,<ref name="Conv-20250702"/> veel groter as dié van 1I/ʻOumuamua (1,2) en 2I/Borisov (3,4).<ref name="IFLSci-20250702"/> 3I/ATLAS sal sy [[perihelium]], of naaste afstand van die Son af, op 29&nbsp;Oktober 2025 bereik, op 'n afstand van sowat 1,356&nbsp;AE (202,85&nbsp;miljoen&nbsp;km).<ref name="jpldata"/> Dit sal dan teen sy hoogste snelheid van 68&nbsp;km/s beweeg met betrekking tot die Son.<ref name="EarthSky-2025"/> Die komeet se [[baanhelling]] is 175° (retrograad en met 5° oorgehel) met betrekking tot die [[sonnebaan]] en lyk of dit uit die Melkweg se dun skyf kom.<ref name="UT-20250702"/> Terwyl 3I/ATLAS nader aan sy perihelium kom, sal dit op 3&nbsp;Oktober op 'n afstand van sowat 0,193&nbsp;AE verby [[Mars]] beweeg.<ref name="horizons-Mars"/> Ná sy perihelium sal dit op 19 Desember 2025 op 'n afstand van 1,80&nbsp;AE verby die Aarde beweeg.<ref name=Earth/> Op 16 Maart 2026 sal dit 0,36&nbsp;AE van [[Jupiter]] af verbybeweeg.<ref name="jpldata"/> Wanneer die komeet naby Mars kom, kan dit 'n skynbare magnitude van 11 van dié planeet af bereik, en Mars-wenteltuie sal dit dalk kan waarneem.<ref name="UT-20250702"/> Met sy perihelium sal dit nie van die Aarde af sigbaar wees nie omdat die planeet en die komeet dan aan verskillende kante van die Son sal wees.<ref name="UT-20250702"/> 3I/ATLAS sal vroeg in Desember 2025 weer van die Aarde gesien kan word.<ref name="NASA-FAQ"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3 |verwysings= <ref name="jpldata">{{cite web |author = Davide Farnocchia |type = 2025-07-04 last obs. |title = JPL Small-Body Database Lookup: C/2025 N1 (ATLAS) |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/tools/sbdb_lookup.html#/?sstr=1004083 |publisher = Jet Propulsion Laboratory |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-03 |archive-url = https://archive.ph/f0ssF |url-status = live}}</ref> <ref name="MPEC-2025-N12">{{cite journal |title = MPEC 2025-N12 : 3I/ATLAS = C/2025 N1 (ATLAS) |url = https://minorplanetcenter.net/mpec/K25/K25N12.html |journal = Minor Planet Electronic Circulars |publisher = Minor Planet Center |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="MPCdesig">{{cite web |title = NEOCP observation log A11pl3Z |url = https://minorplanetcenter.net/cgi-bin/cgipy/dblog?desig=A11pl3Z |date = 2025-07-01 |accessdate = 2025-07-02 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20250703194207/https://minorplanetcenter.net/cgi-bin/cgipy/dblog?desig=A11pl3Z |archive-date = 2025-07-03}}</ref> <ref name="Deen-perihelion">{{cite web |title=Groups.io MPML: Re: What is going on with A11pl3Z? #40734 |first=Sam |last=Deen |url=https://groups.io/g/mpml/message/40734 |date=2025-07-02}}</ref> <!-- <ref name="NEOCP">{{cite web |title=Archive: The NEO Confirmation Page |url=https://archive.ph/X8UAa |date=2025-07-02}} A11pl3Z</ref> --> <ref name="IFLSci-20250702">{{cite news |title = We May Have Our Third Interstellar Visitor And It's Nothing Like The Previous Two |url = https://www.iflscience.com/we-may-have-our-third-interstellar-visitor-and-its-nothing-like-the-previous-two-79837 |first = Stephen |last = Luntz |work = IFLScience |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="EarthSky-2025">{{cite news |title = It's official! An interstellar object is visiting our solar system |url = https://earthsky.org/space/new-interstellar-object-candidate-heading-toward-the-sun-a11pl3z/ |first = Kelly Kizer |last = Whitt |work = EarthSky |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="Conv-20250702">{{cite news |title = Descubierto un tercer objeto interestelar cruzando a gran velocidad el sistema solar |url = https://theconversation.com/descubierto-un-tercer-objeto-interestelar-cruzando-a-gran-velocidad-el-sistema-solar-260324 |first = Josep M. |last = Trigo-Rodríguez |lang = es |work = The Conversation |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="UT-20250702">{{cite news |title = Inbound: Astronomers Discover Third Interstellar Object |url = https://www.universetoday.com/articles/inbound-astronomers-discover-third-interstellar-object |first = David |last = Dickinson |work = Universe Today |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="NYT-20250702">{{cite news |title = It Came From Outside Our Solar System, and It Looks Like a Comet |url = https://www.universetoday.com/articles/inbound-astronomers-discover-third-interstellar-object |first = Kenneth |last = Chang |work = The New York Times |url-access = limited |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-03 |url-status = live |archive-url = https://archive.is/XYssH |archive-date = 2025-07-03}}</ref> <ref name="NASA-20250702">{{cite news |title = NASA Discovers Interstellar Comet Moving Through Solar System |url = https://science.nasa.gov/blogs/planetary-defense/2025/07/02/nasa-discovers-interstellar-comet-moving-through-solar-system/ |publisher = NASA |date = 2025-07-02 |accessdate = 2025-07-02 |archive-date = 3 July 2025 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250703084048/https://science.nasa.gov/blogs/planetary-defense/2025/07/02/nasa-discovers-interstellar-comet-moving-through-solar-system/ |url-status = live }}</ref> <ref name="CBET5578">{{cite journal |title = Comet C/2025 N1 (ATLAS) = 3I/ATLAS |url = http://www.cbat.eps.harvard.edu/iau/cbet/005500/CBET005578.txt |first = Daniel W. E. |last = Green |journal = Central Bureau Electronic Telegram |publisher = Central Bureau for Astronomical Telegrams |date = 2025-07-02 |issue = 5578 |accessdate = 2025-07-02}}</ref> <ref name="ATel-17263">{{cite journal |title = Interstellar Interloper C/2025 N1 is Active |url = https://www.astronomerstelegram.org/?read=17263 |first1 = David |last1 = Jewitt |first2 = Jane |last2 = Luu |journal = The Astronomer's Telegram |date = 2025-07-03 |issue = 17263 |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <ref name="ATel-17264">{{cite journal |title = Deep g'-band Imaging of Interstellar Comet 3I/ATLAS from the Two-meter Twin Telescope (TTT) |url = https://www.astronomerstelegram.org/?read=17264 |first1 = Miguel R. |last1 = Alarcon |first2 = Miquel |last2 = Serra-Ricart |first3 = Javier |last3 = Licandro |first4 = Sergio |last4 = Guerra Arencibia |first5 = Ignacio |last5 = Ruiz Cejudo |first6 = Ignacio |last6 = Trujillo |journal = The Astronomer's Telegram |date = 2025-07-03 |issue = 17264 |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <ref name="NASA-FAQ">{{cite web |title = Comet 3I/ATLAS |url = https://science.nasa.gov/solar-system/comets/3i-atlas/ |publisher = NASA |date = 2025-07-03 |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <!-- Ephemeris List --> <ref name="horizons-discovery">{{cite web |title = Horizons Batch for 3I/ATLAS (C/2025 N1) from 2025-Jul-01.218880 to 2025-Jul-01.264248 |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-Jul-01.218880%27&STOP_TIME=%272025-Jul-01.264248%27&STEP_SIZE=%271%20days%27&QUANTITIES=%279,19,20%27 |work = JPL Horizons On-Line Ephemeris System |publisher = Jet Propulsion Laboratory |accessdate = 2025-07-03}}</ref> <ref name=perihelion>{{cite web |title = Perihelion on 29 Oct 2025 |publisher = JPL Horizons |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-10-29%2012:27:07%27&STOP_TIME=%272025-10-29%2012:27:12%27&STEP_SIZE=%2710%27&QUANTITIES=%2719,22%27&CENTER=%27@Sun%27 |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-07 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250707000049/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-10-29%2012:27:07%27&STOP_TIME=%272025-10-29%2012:27:12%27&STEP_SIZE=%2710%27&QUANTITIES=%2719,22%27&CENTER=%27@Sun%27 |url-status = live}} (when rdot = 0)</ref> <ref name=vinf-perihelion>{{cite web |title = 3I/ATLAS: vinf 1600 + perihelion + vinf 2450 (stepsize 425 years) |publisher = JPL Horizons |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%271600-10-29%2012:27%27&STOP_TIME=%272450-10-30%27&STEP_SIZE=%27425%20years%27&QUANTITIES=%2719,22,29%27&CENTER=%27@Sun%27 |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250704051415/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%271600-10-29%2004:11%27&STOP_TIME=%272450-10-29%2004:11%27&STEP_SIZE=%27425%20years%27&QUANTITIES=%2719,22%27&CENTER=%27@Sun%27 |url-status = live}}</ref> <ref name=Earth>{{cite web |title = 3I/ATLAS geocentric distance and uncertainty around 19 December 2025 |publisher = JPL Horizons |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-12-14%27&STOP_TIME=%272025-12-25%27&STEP_SIZE=%2712%20hour%27&QUANTITIES=%2720,39%27 |accessdate = 2025-07-06 |archive-date = 2025-07-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20250703003204/https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&START_TIME=%272025-12-14%27&STOP_TIME=%272025-12-25%27&STEP_SIZE=%2712%20hour%27&QUANTITIES=%2720,39%27 |url-status = live}}</ref> <ref name="horizons-Mars">{{cite web |title = JPL Horizons, Observer Table for C/2025 N1 (ATLAS) from Mars (body center) |url = https://ssd.jpl.nasa.gov/horizons_batch.cgi?batch=1&COMMAND=%273I%27&CENTER=%27500@499%27&START_TIME=%272025-10-01%27&STOP_TIME=%272025-10-05%27&STEP_SIZE=%271%20hour%27&QUANTITIES=%2720,39%27 |publisher = Jet Propulsion Laboratory]] |accessdate = 2025-07-06}}</ref> <!-- 2I/Borisov nucleus diameter references --> <ref name="Seligman2025">{{cite arXiv |display-authors = etal |first1 = Darryl Z. |last1 = Seligman |first2 = Marco |last2 = Micheli |first3 = Davide |last3 = Farnocchia |first4 = Larry |last4 = Denneau |first5 = John W. |last5 = Noonan |first6 = Toni |last6 = Santana-Ros |title = Discovery and Preliminary Characterization of a Third Interstellar Object: 3I/ATLAS |date = 3 July 2025 |eprint = 2507.02757 |class = astro-ph.EP}}</ref> }} ==Skakels== * [https://science.nasa.gov/solar-system/comets/3i-atlas/ Komeet 3I/ATLAS: Veel voorkomende vrae] by [[Nasa]] * [https://neofixer.arizona.edu/css-orbit-view?Namev=3I/ATLAS&JDTv=2460800.5&av=-0.26049148401957106&Mv=0&ev=6.2769203&Iv=175.11669&Periv=127.79317&Nodev=322.27219&Pv=0&qv=1.3745928&Tv=2460977.71095&Cx=0&Cy=0&Cz=999&CZ=260&YYYY=2025&MM=07&DD=03 Interaktiewe baananimasie] deur David Rankin, Catalina-lugopname * [https://www.virtualtelescope.eu/2025/07/03/interstellar-object-3i-atlas-c-2025-n1-atlas-an-image-2-july-2025/ Sterkaart] deur Gianluca Masi, Virtuele Teleskoopprojek {{CommonsKategorie-inlyn|3I/ATLAS}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = 3I/ATLAS}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Atlas, 3I}} [[Kategorie:Komete]] [[Kategorie:Interstellêre voorwerpe]] kzstdrfhc37rrx8fxhwxc85sx97u67e 0 451542 2896099 2822445 2026-04-22T05:46:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896099 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |SistematieseNaam=Litiumysterfosfaat-II |AnderName= Litiumferrofosfaat, LiFePO4, LFP |formule={{chem|Li|Fe|P|O|4}} |struktuur=Atomic structure of olivine 1.png |struktuur2= |Ruimtegroep= Pnma |Ruimtegroepnommer=62 |CASNo=15365-14-7<ref name="nei">[https://neicorporation.com/msds/NEI_CBP-60_Lithium_Iron_Phosphate_SDS.pdf NEI corporation 2025]</ref> |Flitspunt=onbrandbaar |Voorkoms= Donkergrys,<ref name="nei"/> swart<ref name="Ossila"/> vastestof |MolereMassa=157,7574 [g/mol] <ref>[https://www.chemicalaid.com/tools/molarmass.php?formula=LiFePO4&hl=en Chemical id]</ref> |Smeltpunt=>300 °C<ref name="nei"/>, 960 °C<ref name="Ossila">[https://downloads.ossila.com/msds/lithium-iron-phosphate.pdf Ossila 2025]</ref> |Kookpunt= |Brekingsindeks= |Digtheid= 3,60&nbsp;g/cm3 <ref name="Intech">[https://cdn.intechopen.com/pdfs/18671/InTech-Lifepo4_cathode_material.pdf LiFePO4 Cathode Material; Borong Wu, Yonghuan Ren and Ning Li; 2011]</ref> |Selparms= 1.033nm, 0.601nm, 0.4693nm<ref name="Intech"/> |Schönfliess= |Strukturbericht= |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name=Intech /> |LD50=>2 000 [mg/kg] (oraal, dermal; rot) |LC50= 3,2 [mg/L] (stof, mis; 4 uur; rot) }} '''Litiumysterfosfaat''' is 'n dubbelsout van [[fosforsuur]] met [[litium]] en [[yster]]. Dit het die formule {{chem|Li|Fe|P|O|4}}. In sy stoïgiometriese vorm is dit 'n Fe(II)-verbinding. ==Eienskappe== Dit kom in die natuur voor as die mineraal [[trifiliet]].<ref>[https://www.mindat.org/min-4020.html mindat 4030]</ref> Dit is 'n lid van die litiofiliet-trifilietreeks van [[mengkristal]]le ({{chem|Li|(Mn,Fe)|P|O|4}}) wat die ortorombiese olivienkristalstruktuur het. In sy stoïgiometriese vorm is die materiaal 'n elektriese [[Isolator (elektrisiteit)|isolator]], maar deur kationdoping kan die geleidingsvermoë daarvan met 'n faktor van 10⁸ verhoog word. Dit maak dit bruikbaar as 'n [[Elektrode|elektrodemateriaal]].<ref>[https://rruff.geo.arizona.edu/doclib/cm/vol42/CM42_1105.pdf The Canadian Mineralogist, Vol. 42, pp. 1105-1115 (2004); STRUCTURAL VARIATION IN THE LITHIOPHILITE–TRIPHYLITE SERIES AND OTHER OLIVINE-GROUP STRUCTURES; ARTHUR LOSEY, JOHN RAKOVAN AND JOHN M. HUGHES, CARL A. FRANCIS, M. DARBY DYAR]</ref> ==Batterye== In die 2020's het hierdie materiaal baie belangrik geword as elektrodemateriaal in litiumbatterye. Dit vind toenemend toepassing in elektriese voertuie sowel as in netwerkskaal-bergingstoepassings vir elektriese energie. Hulle word dikwels LiFePO4- of LFP-batterye genoem. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van litium]] [[Kategorie:Verbindings van yster]] kn7cde6nro0fxhlgypy5bug19ozt4jx 0 451968 2895859 2825376 2026-04-21T14:31:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895859 wikitext text/x-wiki [[Lêer:AI relation to Generative Models subset, venn diagram.png|duimnael|Kunsmatige intelligensie (KI) en generatiewe modelle]] '''Kunsmatige intelligensie (KI) en joernalistiek''' verwys na die gebruik van [[Kunsmatige intelligensie|KI]] in [[joernalistiek]]. Joernaliste en nuuskantore begin toenemend [[algoritmes]] en KI-instrumente, soos byvoorbeeld '''kletsbotte''' soos [[ChatGPT]], aanwend in die skepping, redigering en verspreiding van nuus.<ref>https://akademia.ac.za/ki-kletsbotte-en-joernalistiek/</ref> Hierdie tegnologieë stel joernaliste in staat om groot hoeveelhede [[data]] vinnig te verwerk, patrone te identifiseer en inhoud te genereer, wat die doeltreffendheid en bereik van nuusverslaggewing verbeter. KI word ook gebruik om outomatiese opsomming van artikels te skep, feite te verifieer en selfs gepersonaliseerde nuusvoorsiening aan lesers te bied. Alhoewel KI kragtige moontlikhede bied, bring dit ook uitdagings soos [[Etiek|etiese kwessies]], die [[risiko]] van vooringenome inhoud en die behoefte aan menslike toesig om akkuraatheid en geloofwaardigheid te verseker. == Geleenthede en bedreidings == Die gebruik van KI in 'n joernalisiteke konteks bied nuwe geleenthede vir die beoefening van uitnemende joernalistiek, maar behels ook bepaalde bedregings vir die bedryf. Sommige van die geleenthede of voordele wat die gebruik van KI ten opsigte van joernalistieke praktyke bied, behels:<ref>https://www.researchgate.net/publication/337653937_Artificial_Intelligence_in_Journalism_A_Boon_or_Bane</ref> * verhoogde produktiwiteit van joernaliste; * vinniger spoed in die beskikbaarstelling van nuus; * verpersoonliking van nuusinhoud vir gebruikers; * verbeterde multi-modale inhoud; * verbeterede data-ontleding; en * outomatisering van inhoudskepping, -genereging en -verspreiding. Van die bedreigings of nadele sluit ondermeer in: * etiese vraagstukke in die gebruik van KI in verskillende joernalistieke praktyke (bv. privaatheidskendings, skepping en verspeiding van waninligting); * gebrek aan in-diepte ontleding en aanbieding van nuusinhoud; * die bestaan van betaalmure en beperkte toegang tot beskikbare nuusinhoud; en * die skepping en verspreiding van sogenaamnde "klikaas". == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * Groenewald, Y. (2023). KI en kletsbotte, ʼn bedreiging of geleentheid vir joernalistiek? https://akademia.ac.za/ki-kletsbotte-en-joernalistiek/ Besoek op 25 Julie, 2025. * Biswal, Santosh & Gouda, Nikhil. (2020). Artificial Intelligence in Journalism: A Boon or Bane?. 10.1007/978-981-15-0994-0_10. {{Normdata}} [[Kategorie:Joernalistiek]] [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 2cmi6w63dc631eeywi2hof76lxf9qt6 0 452270 2896089 2846482 2026-04-22T05:26:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896089 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Sri Lanka | beeld = Kenteken van die Sri Lankaanse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Sri Lankaanse Krieketraad | bynaam = | konferensie = [[Sri Lanka Krieket]] (SLC) | kaptein = [[Chamari Athapaththu]] | afrigter = {{vlagikoon|Sri Lanka}} [[Rumesh Ratnayake]] | toetsstatusjaar = 1998 | ikr_status = Assosiaatlid | ikr_aansluiting = 1965 | ikr_status2 = Volle lid | ikr_aansluiting2 = 1981 | ikr_streek = [[Asiatiese Krieketraad|AKR]] (Asië) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 6de | beste_edi-rang = 5de (21 Junie 2024) | t20i-rang = 7de | beste_t20i-rang = 7de | enigste_toets = t {{Crv-PK}} op [[Colts-krieketklubveld]], [[Colombo]]; 17–20 April 1998 | aantal_toetse = 1 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 1/0 (100,00%)<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 3/3 | vk_eerste = 2014–16 | vk_beste = 5de plek (in 2022–25) | eerste_edi = t {{Crv-NL}} op [[Singalese Sportklub-krieketveld]], [[Colombo]]; 25 November 1997 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-PK}} op [[R. Premadasa-stadion]], [[Colombo]]; 24 Oktober 2025 | aantal_edis = 204 | aantal_edis_vanjaar = 14 | edi-rekord = 68/125 (35,23%)<br />(0 gelykop, 11 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 3/8<br />(0 gelykop, 3 onbeslis) | vwb_verskynings = 7/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] | vwb_beste = 5de plek (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]]) | vwbk_verskynings = 2 | vwbk_eerste = 2011 | vwbk_beste = Halfeindrondte (in 2011, 2017) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-PK}} op [[County-krieketveld, Taunton|County-krieketveld]], [[Taunton]]; 12 Junie 2009 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-NZ}} op [[Universiteit van Otago-ovaal, Dunedin|Universiteit van Otago-ovaal]], [[Dunedin]]; 18 Maart 2025 | aantal_t20is = 163 | aantal_t20is_vanjaar = 3 | t20i-rekord = 59/99 (37,34%)<br />(0 gelykop, 5 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 1/1<br />(0 gelykop, 1 onbeslis) | vwt20-verskynings = 9/9 | eerste_vwt20 = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] | beste_vwt20 = Groepfase (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]) | vwt20k-verskynings = 2 | eerste_vwt20k = 2013 | beste_vwt20k = '''Kampioen''' (in 2013, 2024) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collar | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFF5 | h_liggaam = FFFFF5 | h_regterarm = FFFFF5 | h_broek = FFFFF5 | a_patroon_la = _lightgold_border | a_patroon_b = _sl_t20wc_24 | a_patroon_ra = _lightgold_border | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 002366 | a_liggaam = 009FFF | a_regterarm = 002366 | a_broek = 002366 | t_patroon_la = _lightgold_border | t_patroon_b = _sl_t20wc_24 | t_patroon_ra = _lightgold_border | t_patroon_broek = | t_linkerarm = 002366 | t_liggaam = 009FFF | t_regterarm = 002366 | t_broek = 002366 }} Die '''Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan''' is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Sri Lanka]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Sri Lanka Krieket]] (SLC) en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Tydens die Asiatiese Vrouebeker 2024 het Sri Lanka sy eerste internasionale titel gewen. Sri Lanka is tans (Oktober 2025) sesde op die IKR-vroue-eendagranglys en sewende op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025 |archive-date= 3 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203132746/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Sri Lanka Krieket}} Sri Lanka Krieket (SLC) is op 30 Junie 1975 as Raad van Krieket vir Sri Lanka (BCCSL) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Sri Lanka.<ref name="About">{{en}} {{cite web |url=https://cricket.lk/about/ |title=About |publisher=[[Sri Lanka Krieket]] |accessdate=31 Julie 2025}}</ref> Op 21 Julie 1981 het Sri Lanka ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en mag dus toetskrieket speel, wat na die belangrikste en vernaamste internasionale krieketwedstryde verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/sri-lanka-cricket |title=Sri Lanka Cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=31 Julie 2025}}</ref> Daarbenewens was die Sri Lankaanse beheerliggaam in 1983 ’n stigtingslid van die Asiatiese Krieketkonferensie (''Asian Cricket Conference'', ACC; nou [[Asiatiese Krieketraad]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiancricket.org/aboutus |title=Inaugural Meeting of The Asian Cricket Conference on 19th and 20th September 1983, New Delhi, India. |publisher=[[Asiatiese Krieketraad]] |accessdate=31 Julie 2025}}</ref> Sri Lanka Krieket bestuur al die Sri Lanka-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die SLC verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Sri Lankaanse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Sri Lanka oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=31 Julie 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Oorsprong === Die Sri Lankane het hul eerste internasionale wedstryd tydens die 1997/98-toer na [[Nederland]] gespeel, waar hulle twee van drie die [[Internasionale eendagwedstryd|EDIs]] verloor het.<ref name="sportskeeda">{{en}} {{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/team/sri-lanka-women |title=Sri Lanka Women's Cricket |publisher=Sportskeeda |accessdate=7 November 2020}}</ref> Dié reeks het as ’n voorbereiding op die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] in [[Indië]] gedien. Tydens die eerste rondte het hulle [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] verslaan, maar in die kwarteindstryd teen [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] vasgeval. Sy eerste en tot op hede enigste [[Toetskrieket|toetswedstryd]] het Sri Lanka tydens sy 1998-toer na [[Pakistan]] gespeel, wat hulle gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/15948/scorecard/67505/sri-lanka-women-vs-pakistan-women-only-test-pakistan-women-tour-of-sri-lanka-1997-98 |title=Only Test, Colombo (Colts), Apr 17–20 1998, Pakistan Women tour of Sri Lanka |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=7 November 2020}}</ref> Gedurende die daaropvolgende winter het [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] vir vyf EDIs Sri Lanka besoek en dié keer het die gasvroue al vyf die wedstryde gewen. Die volgende internasionale verskyning was tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] in [[Nieu-Seeland]]. Die Sri Lankane het in die eerste rondte naelskraapse oorwinnings oor Nederland en [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] aangeteken,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2000/womens_world_cup/1015638.stm |title=Results round-up |publisher=[[BBC]] |date=11 Desember 2000 |accessdate=7 November 2020}}</ref> maar die halfeindrondte misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2000/womens_world_cup/1045060.stm |title=World Cup table |publisher=[[BBC]] |date=10 Desember 2000 |accessdate=7 November 2020}}</ref> In die daaropvolgende jare het hulle een reeks elk teen [[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en Wes-Indië maklik gewen, maar tydens die Asiatiese Vrouebeker 2004 teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scroll.in/field/822891/why-is-the-cricket-womens-asia-cup-such-an-important-tournament-for-india |title=Why is the cricket Women’s Asia Cup such an important tournament for India? |publisher=Scroll |author=Snehal Pradhan |date=30 November 2016| accessdate=7 November 2020}}</ref> === Vestiging op internasionale vlak === Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] het die Sri Lankane oor [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] geseëvier en die sesde plek behaal. Tydens die drie daaropvolgende Asiatiese Vrouebekertoernooie (in 2005/06, 2006 en 2008) het hulle die eindstryd gehaal, maar telkens teen Indië vasgeval.<ref name="sportskeeda" /> In 2006 is die beheer oor vrouekrieket deur [[Sri Lanka Krieket]] (SLC) oorgeneem, wat ook toesig hou oor manskrieket in Sri Lanka.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28819397/a-match-winning-show-17-years-memories-shashikala-siriwardene-signs-off |title=A match-winning show and 17 years of memories – Shashikala Siriwardene signs off |publisher=ESPNcricinfo |author=Annesha Ghosh |date=2 Maart 2020 |accessdate=7 November 2020}}</ref> In voorbereiding op die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]] het die span onder andere ’n reeks teen Wes-Indië gespeel wat tot op hede hul enigste EDI-reeks is wat hulle kon beklink. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]] in [[Australië]] het die span al sy groepwedstryde verloor. Tydens die daaropvolgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2009]] het hulle Pakistan geklop, maar die halfeindrondte misgeloop. === Droë tydperk === [[Lêer:England at 2009 Women's World Twenty20.jpg|duimnael|links|Wedstryd teen Engeland tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009]]]] Sri Lanka het gereeld vir die belangrike toernooie gekwalifiseer, maar tot dusver geen titel ingepalm nie. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] het die span slegs een oorwinning elk in die groepfase aangeteken. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2013]] het hulle ná oorwinnings oor Indië en Engeland vir die eerste keer die tweede rondte by ’n wêreldbekertoernooi gehaal,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/21291451 |title=Women's World Cup: Sri Lanka stun England in Mumbai |publisher=[[BBC]] |date=1 Februarie 2013 |accessdate=7 November 2020}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/22091569/shashikala-siriwardene-seriously-super-happy-progress |title=Siriwardene 'seriously super happy' with progress |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhishek Purohit |date=5 Februarie 2013 |accessdate=7 November 2020}}</ref> maar hulle is daar sonder ’n oorwinning uit die toernooi geskakel. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] het die span Indië geklop en vanweë ’n beter lopietempo teenoor Australië die tweede rondte gehaal. Die Sri Lankane is egter in al hul wedstryde verslaan en het die toernooi in die agtste plek afgesluit. Tydens die [[Vrouekampioenskap 2014–16]] het die span al sy EDI-reekse verloor en die laaste plek beklee. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2016]] het hulle Ierland en Suid-Afrika geklop, maar versuim om vir die halfeindrondte te kwalifiseer. Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017]]-kwalifisering het hulle tuis beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2017/jun/22/womens-cricket-world-cup-team-by-team-guide |title=Women’s Cricket World Cup: team-by-team guide to the tournament |publisher=[[The Guardian]] |author=Vithushan Ehantharajah |date=22 Junie 2017 |accessdate=7 November 2020}}</ref> Die hooftoernooi het die span ná slegs een oorwinning oor Pakistan in die voorlaaste plek afgesluit. Tydens die [[Vrouekampioenskap 2017–20]] is Sri Lanka weer in al sy EDI-reekse verslaan. Tydens die T20I-vrouewêreldbekertoernooie in [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] is die span ná een oorwinning elk in die eerste rondte uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/51686091 |title=Women's T20 World Cup: India beat Sri Lanka to secure Group A top spot |publisher=[[BBC]] |author=Jack Skelton |date=29 Februarie 2020 |accessdate=7 November 2020}}</ref> Omdat die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022]]-kwalifisering vanweë die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] afgelas moes word, het hulle vir die eerste keer sedert 1997 ’n vrouekrieketwêreldbekertoernooi misgeloop. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]] het die Sri Lankane twee oorwinnings aangeteken, maar nie die halfeindrondte gehaal nie. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] het Sri Lanka saam met Indië as medegasheer opgetree, maar die span is reeds in die groepfase uitgeskakel. == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam elf spelers [[Toetskrieket|toets-]], 82 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 57 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Sri Lanka gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Sri Lankaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Chamani Seneviratna]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''148''' | [[Chamari Athapaththu]] | 2010–hede | align=center | 121 | align=center | '''4&nbsp;045''' | [[Chamari Athapaththu]] | 2009–hede | align=center | 146 | align=center | '''3&nbsp;458''' |- | [[Vanessa de Silva]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''141''' | [[Shashikala Siriwardene]] | 2003–2019 | align=center | 118 | align=center | '''2&nbsp;029''' | [[Harshitha Samarawickrama]] | 2016–hede | align=center | {{0}}72 | align=center | '''1&nbsp;527''' |- | [[Dedunu Gunaratne]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''{{0}}55''' | [[Dilani Manodara]] | 2006–2019 | align=center | {{0}}97 | align=center | '''1&nbsp;363''' | [[Nilakshika Silva]] | 2013–hede | align=center | 103 | align=center | '''1&nbsp;151''' |- | [[Rose Dovey]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''{{0}}52''' | [[Eshani Lokusuriyage]] | 2005–2017 | align=center | {{0}}89 | align=center | '''1&nbsp;219''' | [[Shashikala Siriwardene]] | 2010–2020 | align=center | {{0}}81 | align=center | '''1&nbsp;097''' |- | [[Chandrika Lakmalee]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''{{0}}27''' | [[Harshitha Samarawickrama]] | 2016–hede | align=center | {{0}}47 | align=center | '''1&nbsp;180''' | [[Hasini Perera]] | 2014–hede | align=center | {{0}}84 | align=center | '''{{0}}783''' |- class="sortbottom" |colspan="4"| <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/sri-lanka-women-3672/women-s-test-matches-8 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/sri-lanka-women-3672/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/sri-lanka-women-3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Rasanjali Silva]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''8''' | [[Shashikala Siriwardene]] | 2003–2019 | align=center | 118 | align=center | '''124''' | [[Inoka Ranaweera]] | 2012–hede | align=center | {{0}}84 | align=center | '''{{0}}92''' |- | [[Chamani Seneviratna]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''7''' | [[Inoka Ranaweera]] | 2012–hede | align=center | {{0}}86 | align=center | '''{{0}}87''' | [[Udeshika Prabodhani]] | 2009–hede | align=center | 106 | align=center | '''{{0}}84''' |- | [[Rose Dovey]] | 1998–1998 | align=center | 1 | align=center | '''4''' | [[Chamani Seneviratna]] | 1997–2013 | align=center | {{0}}80 | align=center | '''{{0}}72''' | [[Shashikala Siriwardene]] | 2010–2020 | align=center | {{0}}81 | align=center | '''{{0}}77''' |- | | | | | [[Suwini de Alwis]] | 2005–2011 | align=center | {{0}}49 | align=center | '''{{0}}58''' | [[Sugandika Kumari]] | 2015–hede | align=center | {{0}}88 | align=center | '''{{0}}64''' |- | | | | | [[Sripali Weerakkody]] | 2006–2018 | align=center | {{0}}89 | align=center | '''{{0}}58''' | [[Chamari Athapaththu]] | 2009–hede | align=center | 146 | align=center | '''{{0}}63''' |- class="sortbottom" |colspan="4"| <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/sri-lanka-women-3672/women-s-test-matches-8 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/sri-lanka-women-3672/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |colspan="4"| <small>Korrek teen: 27 Oktober 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/sri-lanka-women-3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was een speler reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Sri Lanka tydens ’n toetswedstryd, twaalf tydens ’n EDI en agt tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/sri-lanka-women-3672/women-s-test-matches-8 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/sri-lanka-women-3672/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/sri-lanka-women-3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Rasanjali Silva | 1998 | Vanessa de Silva | 1997 | Chamari Polgampola | 2009 |- | 2 | | | Rasanjali Silva | 1998–2000 | Chamani Seneviratna | 2010 |- | 3 | | | Suthershini Sivanantham | 2002–2003 | Shashikala Siriwardene | 2010–2018 |- | 4 | | | Thanuga Ekanayake | 2004 | Dilani Manodara | 2012 |- | 5 | | | Randika Galhenage | 2004 | '''Chamari Athapaththu''' | 2014–hede |- | 6 | | | Sandamali Dolawatte | 2005–2013 | Hasini Perera | 2016 |- | 7 | | | Shashikala Siriwardene | 2005–2019 | Inoka Ranaweera | 2017 |- | 8 | | | Chamani Seneviratna | 2010 | Anushka Sanjeewani | 2024 |- | 9 | | | Dilani Manodara | 2010–2012 | | |- | 10 | | | '''Chamari Athapaththu''' | 2014–hede | | |- | 11 | | | Eshani Lokusuriyage | 2015 | | |- | 12 | | | Inoka Ranaweera | 2016–2017 | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 April 1998 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''1''' || '''1''' || '''0''' || '''0''' || '''0''' || '''0,00''' || 20 April 1998 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #151 op 30 Januarie – 1 Februarie 2025. Laaste keer hersien op 27 Oktober 2025.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/sri-lanka-women-3672/women-s-test-matches-8 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 11 || 0 || 11 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 4 || 3 || 0 || 0 || 1 || 75,00 || 19 Februarie 2017 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 21 || 1 || 18 || 0 || 2 || 4,76 || 1 Februarie 2013 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 7 || 4 || 2 || 0 || 1 || 57,14 || 5 Desember 2000 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 36 || 3 || 32 || 0 || 1 || 8,33 || 5 Februarie 2013 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 17 || 2 || 13 || 0 || 2 || 11,76 || 27 Junie 2023 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 34 || 22 || 11 || 0 || 1 || 64,71 || 11 April 1998 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 26 || 6 || 17 || 0 || 3 || 23,08 || 1 April 2005 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 35 || 17 || 18 || 0 || 0 || 48,57 || 11 Desember 1997 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 0 || 76,92 || 29 November 1997 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''204''' || '''68''' || '''125''' || '''0''' || '''11''' || '''35,23''' || 29 November 1997 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1516 op 26 Oktober 2025. Laaste keer hersien op 27 Oktober 2025. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/sri-lanka-women-3672/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Kwarteindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Super 6 |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 8 || 0 || 8 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 13 || 10 || 3 || 0 || 0 || 76,92 || 3 Desember 2016 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 12 || 2 || 10 || 0 || 0 || 16,67 || 2 September 2023 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 14 Oktober 2010 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 26 || 5 || 20 || 0 || 1 || 19,23 || 25 Januarie 2014 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 17 || 2 || 14 || 0 || 1 || 11,76 || 12 Julie 2023 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 21 || 9 || 11 || 0 || 1 || 42,85 || 12 Junie 2009 |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 17 || 6 || 11 || 0 || 0 || 35,29 || 2 November 2013 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 26 || 5 || 20 || 0 || 1 || 19,23 || 7 Mei 2012 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Kenia}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 20 Januarie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Junie 2018 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 1 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Januarie 2022 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 5 || 4 || 1 || 0 || 0 || 80,00 || 4 Oktober 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Uganda}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 1 Mei 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 2 Oktober 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde State}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 3 Mei 2024 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''163''' || '''59''' || '''99''' || '''0''' || '''5''' || '''37,34''' || 12 Junie 2009 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2545 op 26 Oktober 2025. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/sri-lanka-women-3672/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Sri Lanka Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Oktober 2025 |accessdate=27 Oktober 2025}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Agtste plek |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Vrouebekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2004 || Naaswenner |- |2005/06 || Naaswenner |- |2006 || Naaswenner |- |2008 || Naaswenner |- |2012 || Halfeindrondte |- |2016 || Groepfase |- |2018 || Groepfase |- |2022 || Naaswenner |- |2024 || '''Kampioen''' |} === Statebondspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2024 || Groepfase |} === Asiatiese Spelerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2010 || Nie deelgeneem nie |- |2014 || 3de plek |- |2022 || Naaswenner |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Sri Lanka women's national cricket team|Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan}} * {{en}} {{si}} {{ta}} [https://srilankacricket.lk/ Amptelike webwerf van Sri Lanka Krieket] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/sri-lanka-women-3621 Sri Lanka-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/sri-lanka-cricket Sri Lanka by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Sri Lanka]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] 40sethp3u8ajw88useox5d4ilggu2yv 0 452306 2896172 2893918 2026-04-22T08:38:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896172 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Suid-Afrika | beeld = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan | bynaam = Proteas | konferensie = [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA) | kaptein = [[Laura Wolvaardt]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Mandla Mashimbyi]] | toetsstatusjaar = 1960 | ikr_status = Volle lid | ikr_aansluiting = 1909 | ikr_streek = [[Afrikakrieketvereniging|AKV]] (Afrika) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 4de | beste_edi-rang = 5de (18 Maart 2021) | t20i-rang = 5de | beste_t20i-rang = 5de | eerste_toets = t {{Crv-EN}} op [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]], [[Gqeberha|Port Elizabeth]]; 2–5 Desember 1960 | mees_onlangse_toets = t {{Crv-NZ}} op [[Mangaung-ovaal]], [[Bloemfontein]]; 15–17 Desember 2024 | aantal_toetse = 16 | aantal_toetse_vanjaar = 0 | toetsrekord = 1/8 (6,25%)<br />(0 gelykop, 7 onbeslis) | toetsrekord_vanjaar = 0/0 (0 gelykop, 0 onbeslis) | vk_verskynings = 3/3 | vk_eerste = 2014–16 | vk_beste = 3de plek (in 2017–20) | eerste_edi = t {{Crv-IE}} op [[Stormont (krieketveld)|Stormont]], [[Belfast]]; 5 Augustus 1997 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-IN}} op [[DY Patil-stadion]], [[Navi Mumbai]]; 2 November 2025 | aantal_edis = 267 | aantal_edis_vanjaar = 19 | edi-rekord = 138/113 (51,69%)<br />(5 gelykop, 11 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 11/8<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwb_verskynings = 8/13 | vwb_eerste = [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] | vwb_beste = Naaswenner (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]]) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{Crv-NZ}} op [[County-krieketveld, Taunton|County-krieketveld]], [[Taunton]]; 10 Augustus 2007 | mees_onlangse_t20i = t {{Crv-WI}} op [[Three Ws-ovaal]], [[Bridgetown, Barbados|Bridgetown]]; 23 Junie 2025 | aantal_t20is = 173 | aantal_t20is_vanjaar = 3 | t20i-rekord = 75/91 (43,35%)<br />(0 gelykop, 7 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 1/2<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 9/9 | eerste_vwt20 = [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] | beste_vwt20 = Naaswenner (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]) | h_patroon_la = | h_patroon_b = _collar | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = FFFFF0 | h_liggaam = FFFFF0 | h_regterarm = FFFFF0 | h_broek = FFFFF0 | a_patroon_la = _rsa_ct25 | a_patroon_b = _rsa_ct25 | a_patroon_ra = _rsa_ct25 | a_patroon_broek = _goldsides | a_linkerarm = 005443 | a_liggaam = 005443 | a_regterarm = 005443 | a_broek = 005443 | t_patroon_la = _rsa_t20_25 | t_patroon_b = _rsa_t20_25 | t_patroon_ra = _rsa_t20_25 | t_patroon_broek = _goldsides | t_linkerarm = F2C200 | t_liggaam = F2C200 | t_regterarm = F2C200 | t_broek = 005443 }} Die '''Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan''', met die bynaam ''Proteas'', is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Suid-Afrika]] in [[toetskrieket|toets-]] en kitskrieket verteenwoordig. Dit word beheer en geadministreer deur [[Krieket Suid-Afrika]] (KSA) en is ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) met toets-, [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]- en [[Twintig20|T20I]]-status. Die Proteas is na die [[koningsprotea]], die nasionale blom van Suid-Afrika, genoem. Krieket is een van Suid-Afrika se nasionale sportsoorte en die Proteas behoort tot dié land se vernaamste nasionale spanne. In 1960 het Suid-Afrika in sy eerste toetswedstryd teen [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] gespeel, maar nadat ’n onverbiddelike weerstand teen Suid-Afrika se [[apartheid]]sbeleid ontstaan het, is ’n internasionale verbanning uit internasionale krieket aangekondig, nadat ander internasionale beheerliggame Suid-Afrika ook uitgesluit het. Vervolgens het Suid-Afrika nie aan die eerste vier [[vrouekrieketwêreldbeker]]toernooie (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]], [[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] en [[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]]) deelgeneem nie. Die uitsluiting uit internasionale krieket was tot in 1991 in werking en sedert hul hertoelating vertoon die span sterk, maar het tot dusver minder sukses tydens internasionale toernooie behaal. Al is Suid-Afrika telkens een van die gunstelingspanne om beide die [[vrouekrieketwêreldbeker]] en die [[T20I-vrouewêreldbeker]] te verower, het dié eer hulle nog nie te beurt geval nie. Hul beste prestasie tot dusver is die eindstryd, wat die Proteas tydens een vrouekrieketwêreldbekertoernooi gehaal het (in [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]]) en twee T20I-vrouewêreldbekertoernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]). Suid-Afrika is tans (Oktober 2025) vierde op die IKR-vroue-eendagranglys en vyfde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 November 2025 |accessdate=3 November 2025 |archive-date= 3 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203132746/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Oktober 2025 |accessdate=3 November 2025}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Suid-Afrika}} Van die 1880’s af is krieket in Suid-Afrika deur beheerliggame bestuur en van die 1890’s af was daar aparte beheerliggame vir elkeen van die [[Demografie van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse bevolkingsgroepe]].<ref name="UCB">{{en}} {{cite web |url=https://static.espncricinfo.com/db/NATIONAL/RSA/ABOUT_THE_UCB/ |title=The United Cricket Board of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> Op 15 Junie 1909 het Suid-Afrika saam met [[Krieket Australië|Australië]] en [[Marylebone-krieketklub|Engeland]] die Imperiale Krieketkonferensie (IKK; nou [[Internasionale Krieketraad]], IKR) gestig.<ref name="IKK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/the-icc/history-of-icc/1909-1963 |title=1909–1963 – Imperial Cricket Conference |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 November 2025}}</ref> Die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika het in Junie 1991 met die samesmelting van die in 1976 gestigte Suid-Afrikaanse Krieketunie en die Suid-Afrikaanse Krieketraad ontstaan, waardeur die etniese verdeling in Suid-Afrikaanse krieket beëindig is. Krieket Suid-Afrika (KSA) is in 2002 gestig en het tot in 2008 langs die in 1991 gestigte Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika (VKR) bestaan. Van 2002 tot 2008 was die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika verantwoordelik vir amateurkrieket, terwyl Krieket Suid-Afrika toesig gehou het oor professionele krieket; in 2008 het die Verenigde Krieketraad van Suid-Afrika saamgesmelt met Krieket Suid-Afrika. Sedertdien is dit die beheerliggaam van krieket in Suid-Afrika en toesighouer van die Suid-Afrikaanse nasionale krieketspanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.co.za/about-csa/ |title=About CSA |publisher=[[Krieket Suid-Afrika]] |accessdate=3 November 2025}}</ref> Reeds in 1991 het Suid-Afrika weer ’n volle lid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en Suid-Afrika mag dus toetskrieket speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa |title=Cricket South Africa |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=3 November 2025}}</ref> Daarbenewens was die Suid-Afrikaanse beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Afrikakrieketvereniging]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.africacricket.com/members.php |title=Members |publisher=[[Afrikakrieketvereniging]] |accessdate=3 November 2025}}</ref> Krieket Suid-Afrika bestuur al die Suid-Afrika-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van toets-, EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is KSA verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Suid-Afrikaanse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Net soos ander krieketlande beskik Suid-Afrika oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=3 November 2025}}</ref> == Geskiedenis == === Oorsprong === Vrouekrieket in Suid-Afrika dateer terug na die laat 19de eeu. Destyds is die eerste klubs in [[Gqeberha|Port Elizabeth]] en [[Polokwane|Pietersburg]] gestig. Die meeste van hierdie klubs het egter slegs kortstondig bestaan. In die 1930’s is daar weer probeer om vrouekrieket in Suid-Afrika te vestig, maar dit het eers ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] geslaag, nadat vrouekrieket vanuit sy vesting in die [[Kaapprovinsie]] na die ander provinsies versprei het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Isabelle Duncan |title=Skirting the Boundary: A History of Women's Cricket |publisher=Biteback Publishing}}</ref> Die eerste internasionale wedstryd is tydens die 1960/61-seisoen beslis, toe [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] Suid-Afrika besoek het. In Desember 1960 het die Suid-Afrikaners in hul eerste [[Toetskrieket|toetswedstryd]] in Port Elizabeth gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/england-women-tour-of-south-africa-1960-61-61560/south-africa-women-vs-england-women-1st-test-67425/full-scorecard |title=1st Test, Port Elizabeth, Dec 2 – 5 1960, England Women tour of South Africa |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Hulle het die reeks met 0–1 verloor. Ná die toer het Suid-Afrika se internasionale betrekkinge vanweë sy [[apartheid]]sbeleid versleg. As gevolg van die affêre rondom [[Basil D'Oliveira]] het internasionale spanne geweier om aan sporttoernooie in Suid-Afrika deel te neem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/cricket-features/dropping-dolly-d-oliveira-affair-nightwatchman-50-years-on-long-read |title=Dropping Dolly: The D’Oliveira affair 50 years on |publisher=Wisden |author=Rich Evans |date=27 Junie 2018 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Gevolglik is die 1968-reeks teen Engeland afgelas en tydens die 1971/72-seisoen is die laaste reeks teen [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]] beslis, wat die Suid-Afrikaners ook met 0–1 verloor het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Bruce Murray, Richard Parry en Jonty Winch |title=Cricket and Society in South Africa, 1910–1971: From Union to Isolation |date=1 September 2018 |publisher=Springer}}</ref> === Terugkeer na internasionale vlak === [[Lêer:South africa women at taunton.jpg|duimnael|links|Die Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan in 2009]] Terwyl in manskrieket rebelletoere na Suid-Afrika onderneem is om die isolasie te omseil, het vrouekrieket gesukkel. Ook nadat die skorsing in 1991 gelig is, het dit tot in 1997 geneem dat Suid-Afrika weer ’n internasionale wedstryd gespeel het, toe hulle na [[Ierland]] en [[Engeland]] vertrek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://static.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1997/OTHERS+ICC/RSA-WOMEN_IN_ENG/ARTICLES/WOMENS_ODI1_PREVIEW_15AUG1997.html |title=Women's Cricket: S Africans to test England hopefuls |publisher=ESPNcricinfo |author=Cathy Harris |date=15 Augustus 1997 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Terwyl die span sy reeks teen Ierland met 3–0 gewen en sy [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-buiging]] gemaak het, is hulle deur Engeland met 2–1 geklop. Daarna het die Suid-Afrikaners aan die [[Vrouekrieketwêreldbeker 1997]] deelgeneem, waar hulle in die kwarteindstryd teen [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]] vasgeval het. Daarna is die span in sy EDI-reekse in [[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], Nieu-Seeland en Engeland verslaan. Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2000]] het hulle die halfeindrondte gehaal, maar hulle is deur Australië geklop. Tydens die 2001/02-seisoen het die span sy reeks teen Indië gewen, waarna hulle drie agtereenvolgende reekse teen Engeland verloor het. Die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2005]] is in Suid-Afrika beslis, maar die gasvroue het slegs een oorwinning oor [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]] aangeteken en is uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-and-west-indies-to-contest-one-day-series-143779 |title=South Africa and West Indies to contest one-day series |publisher=ESPNcricinfo |date=3 April 2005 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-edge-thriller-against-west-indies-146429 |title=South Africa edge thriller against West Indies |publisher=ESPNcricinfo |author=Jenny Thompson |date=24 Maart 2005 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Gedurende somer 2007 het die Proteas sy eerste toetsoorwinning oor [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-tour-of-netherlands-2007-298726/netherlands-women-vs-south-africa-women-only-test-298730/match-report |title=South Africa crush Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |date=31 Julie 2007 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]] is die span sonder ’n oorwinning in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2008-09-351827/new-zealand-women-vs-south-africa-women-12th-match-group-a-357967/match-report |title=New Zealand batter South Africa by 199 runs |publisher=ESPNcricinfo |date=12 Maart 2009 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die eerste drie [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooie (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] en [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]]) is die Suid-Afrikaners telkens in die groepfase uitgeskakel, terwyl die span se prestasies onder die [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Mignon du Preez]] verbeter het. So het hulle tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2014]] die halfeindrondte gehaal, waar hulle deur Engeland geklop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-world-t20-2013-14-628373/england-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-683013/match-report |title=Shrubsole, run-outs give England massive win |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=4 April 2014 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Onder [[Dane van Niekerk]] het die Proteas ook tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2017]] weer die halfeindrondte gehaal en weer teen Engeland vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-wwc-2017-1085935/england-women-vs-south-africa-women-1st-semi-final-1085973/match-report |title=England hold nerve in thriller to make final |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=18 Julie 2017 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]] is hulle in die halfeindrondte deur Australië geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-2019-20-1172990/australia-women-vs-south-africa-women-2nd-semi-final-1173069/match-report |title=Meg Lanning's 49* puts Australia in final against India |publisher=ESPNcricinfo |author=Daniel Brettig |date=5 Maart 2020 |accessdate=9 Julie 2022}}</ref> Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2022]] het hulle ook daarin geslaag, maar hulle is deur Engeland verslaan. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]] het die Proteas in die halfeindrondte Engeland geklop en vir die eerste keer ’n wêreldbekereindstryd gehaal. Die span het egter teen Australië verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2022-23-1338037/south-africa-women-vs-australia-women-final-1338062/match-report |title=Mooney's 74* leads clinical Australia to sixth T20 World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=26 Februarie 2023 |accessdate=14 Julie 2023}}</ref> Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] het Suid-Afrika sy tweede agtereenvolgende eindstryd gehaal, maar hulle is deur Nieu-Seeland geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2024-25-1432420/new-zealand-women-vs-south-africa-women-final-1432444/match-report |title=Kerr, Halliday deliver World Cup glory on dream day for NZ cricket |publisher=ESPNcricinfo |author=Shashank Kishore |date=20 Oktober 2024 |accessdate=20 Oktober 2024}}</ref> Tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025]] het die Proteas vir die eerste keer ’n krieketwêreldbekereindstryd gehaal – beide mans en vroue – maar met 52 lopies teen die medegasheer Indië vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-world-cup-2025-26-1478193/india-women-vs-south-africa-women-final-1490443/match-report |title=Deepti, Shafali star as India savour World Cup glory |publisher=ESPNcricinfo |author=Karthik Krishnaswamy |date=2 November 2025 |accessdate=3 November 2025}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 71 spelers [[Toetskrieket|toets-]], 95 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 63 spelers [[Twintig20|T20I-wedstryde]] vir Suid-Afrika gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Suid-Afrikaanse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Marizanne Kapp]] | 2014–hede | align=center | 4 | align=center | '''395''' | [[Laura Wolvaardt]] | 2016–hede | align=center | 119 | align=center | '''5&nbsp;222''' | [[Laura Wolvaardt]] | 2016–hede | align=center | {{0}}83 | align=center | '''2&nbsp;088''' |- | [[Suné Luus]] | 2022–hede | align=center | 4 | align=center | '''299''' | [[Mignon du Preez]] | 2007–2022 | align=center | 154 | align=center | '''3&nbsp;760''' | [[Lizelle Lee]] | 2013–2021 | align=center | {{0}}82 | align=center | '''1&nbsp;896''' |- | [[Jennifer Gove]] | 1960–1972 | align=center | 7 | align=center | '''256''' | [[Marizanne Kapp]] | 2009–hede | align=center | 162 | align=center | '''3&nbsp;511''' | [[Dane van Niekerk]] | 2009–2021 | align=center | {{0}}86 | align=center | '''1&nbsp;877''' |- | [[Laura Wolvaardt]] | 2022–hede | align=center | 4 | align=center | '''255''' | [[Lizelle Lee]] | 2013–2022 | align=center | 100 | align=center | '''3&nbsp;315''' | [[Mignon du Preez]] | 2007–2022 | align=center | 114 | align=center | '''1&nbsp;805''' |- | [[Eileen Hurly]] | 1960–1961 | align=center | 4 | align=center | '''240''' | [[Trisha Chetty]] | 2007–2022 | align=center | 134 | align=center | '''2&nbsp;703''' | [[Tazmin Brits]] | 2018–hede | align=center | {{0}}68 | align=center | '''1&nbsp;719''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 November 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 November 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 November 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |Toets ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | Toetse ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Lorna Ward]] | 1960–1972 | align=center | 7 | align=center | '''27''' | [[Shabnim Ismail]] | 2007–2022 | align=center | 127 | align=center | '''191''' | [[Shabnim Ismail]] | 2007–2023 | align=center | 113 | align=center | '''123''' |- | [[Nonkululeko Mlaba]] | 2022–hede | align=center | 4 | align=center | '''13''' | [[Marizanne Kapp]] | 2009–hede | align=center | 162 | align=center | '''181''' | [[Marizanne Kapp]] | 2009–hede | align=center | 116 | align=center | '''{{0}}92''' |- | [[Gloria Williamson]] | 1972–1972 | align=center | 3 | align=center | '''12''' | [[Ayabonga Khaka]] | 2012–hede | align=center | 119 | align=center | '''142''' | [[Dane van Niekerk]] | 2009–2021 | align=center | {{0}}86 | align=center | '''{{0}}65''' |- | [[Sunette Loubser]] | 2007–2014 | align=center | 2 | align=center | '''11''' | [[Dane van Niekerk]] | 2009–2021 | align=center | 107 | align=center | '''138''' | [[Ayabonga Khaka]] | 2012–hede | align=center | {{0}}71 | align=center | '''{{0}}57''' |- | [[Jennifer Gove]] | 1960–1972 | align=center | 7 | align=center | '''{{0}}9''' | [[Suné Luus]] | 2012–hede | align=center | 142 | align=center | '''117''' | [[Nonkululeko Mlaba]] | 2019–hede | align=center | {{0}}63 | align=center | '''{{0}}53''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 November 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 November 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 3 November 2025</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was agt spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Suid-Afrika tydens ’n toetswedstryd, 14 tydens ’n EDI en elf tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | Toets<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test Matches / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> ! colspan="2" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=3 November 2025}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Sheelagh Nefdt | 1960–1961 | Kim Price | 1997–2000 | Cri-Zelda Brits | 2007–2010 |- | 2 | Maureen Payne | 1972 | Linda Olivier | 1999 | Sunette Loubser | 2009 |- | 3 | Cindy Eksteen | 2002 | Cindy Eksteen | 1999–2002 | Alicia Smith | 2009 |- | 4 | Alison Hodgkinson | 2003 | Alison Hodgkinson | 2003–2005 | Mignon du Preez | 2011–2016 |- | 5 | Cri-Zelda Brits | 2007 | Cri-Zelda Brits | 2007–2011 | Dane van Niekerk | 2014–2021 |- | 6 | Mignon du Preez | 2014 | Sunette Loubser | 2009 | Dinesha Devnarain | 2016 |- | 7 | Suné Luus | 2022 | Alicia Smith | 2009 | Chloe Tryon | 2018–2024 |- | 8 | '''Laura Wolvaardt''' | 2024–hede | Mignon du Preez | 2011–2016 | Suné Luus | 2019–2023 |- | 9 | | | Dinesha Devnarain | 2016 | Tazmin Brits | 2023 |- | 10 | | | Dane van Niekerk | 2016–2021 | '''Laura Wolvaardt''' | 2023–hede |- | 11 | | | Lizelle Lee | 2016 | Nadine de Klerk | 2024 |- | 12 | | | Suné Luus | 2017–2022 | | |- | 13 | | | Chloe Tryon | 2017–2025 | | |- | 14 | | | '''Laura Wolvaardt''' | 2021–hede | | |} == Rekords == === Toetsrekord teen ander lande === {| class="sortable wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Gespeel !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 8 || 0 || 3 || 0 || 5 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Julie 2007 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 3 || 0 || 1 || 0 || 2 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''16''' || '''1''' || '''8''' || '''0''' || '''7''' || '''6,25''' || 31 Julie 2007 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met toets #151 op 30 Januarie – 1 Februarie 2025. Laaste keer hersien op 3 November 2025.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-test-matches-8 |title=Records / South Africa Women / Women’s Test matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2025 |accessdate=3 November 2025}}</ref> |} === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 19 || 1 || 17 || 1 || 0 || 5,26 || 7 Februarie 2024 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 22 || 19 || 3 || 0 || 0 || 86,36 || 6 September 2012 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 48 || 11 || 36 || 0 || 1 || 22,92 || 17 Augustus 1997 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 20 || 18 || 1 || 0 || 1 || 90,00 || 5 Augustus 1997 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 35 || 13 || 21 || 0 || 1 || 37,14 || 10 Maart 2002 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 21 || 9 || 12 || 0 || 0 || 42,86 || 11 Oktober 2016 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 32 || 24 || 6 || 1 || 1 || 75,00 || 16 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 26 || 17 || 6 || 0 || 3 || 65,38 || 8 Desember 2000 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 36 || 18 || 11 || 1 || 4 || 50,00 || 24 Maart 2005 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-DK}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 18 Desember 1997 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 4 Desember 2000 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''267''' || '''138''' || '''113''' || '''5''' || '''11''' || '''51,69''' || 5 Augustus 1997 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1520 op 2 November 2025. Laaste keer hersien op 3 November 2025. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / South Africa Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=2 November 2025 |accessdate=3 November 2025}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie in aanmerking nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Kwarteindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Groepfase |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Halfeindrondte |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Naaswenner |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-AU}} || 11 || 2 || 9 || 0 || 0 || 18,18 || 28 Januarie 2024 |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 15 || 12 || 2 || 0 || 1 || 80,00 || 12 September 2012 |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 28 || 4 || 23 || 0 || 1 || 14,29 || 19 Februarie 2016 |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 13 || 11 || 2 || 0 || 0 || 84,62 || 1 Augustus 2008 |- |align="left"| {{Crv-IN}} || 19 || 6 || 10 || 0 || 3 || 31,58 || 18 Februarie 2018 |- |align="left"| {{Crv-NZ}} || 17 || 4 || 12 || 0 || 1 || 23,53 || 31 Maart 2014 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 24 || 13 || 11 || 0 || 0 || 54,17 || 16 Oktober 2010 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 17 || 11 || 6 || 0 || 0 || 64,71 || 26 September 2012 |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 26 || 9 || 16 || 0 || 1 || 34,62 || 4 Maart 2016 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Oktober 2010 |- |align="left"| {{Crv-XS}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Oktober 2024 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 28 Februarie 2020 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''173''' || '''75''' || '''91''' || '''0''' || '''7''' || '''43,35''' || 1 Augustus 2008 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2545 op 26 Oktober 2025. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/south-africa-women-3379/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / South Africa Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Oktober 2025 |accessdate=3 November 2025}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Halfeindrondte |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2024]] || Naaswenner |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |} === Statebondspele === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |2024 || Groepfase |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Proteas]], Suid-Afrika se nasionale manskrieketspan * [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Africa women's national cricket team|Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan}} * {{en}} [http://www.cricket.co.za/ Krieket Suid-Afrika] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/south-africa-women-3328 Suid-Afrika-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-south-africa Suid-Afrika by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] lkzyxxv7r462bi95hsmh2syrc17or9l 0 452311 2895978 2844561 2026-04-21T18:47:44Z JMK 649 skakel, teksdetails 2895978 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EN | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Lebeckia plukenetiana | authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]], (1836) | synonyms =* ''Lebeckia contaminata'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex C.Presl</small> | range_map = Lebeckia plukenetiana distribution.svg | range_map_caption = Voorkoms in Suid-Afrika }} '''''Lebeckia plukenetiana''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae-[[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] tot die [[Wes-Kaap]] en word vanaf die [[Kaapse Skiereiland]] tot by [[Darling]] en [[Worcester]] aangetref. Die spesie was eens volop in die [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit|Swartland]] en langs die bolope van die [[Breederivier]]. Daar was 19 tot 24 bevolkings bekend, maar 75% van die spesie se [[habitat]] het oor die afgelope 150 jaar weens stedelike ontwikkeling en landbou-aktiwiteite soos die verbouing van [[koring]] en [[sagtevrugte]] en die aanplant van wingerde verlore gegaan. Die plant is deel van die [[fynbos]] en [[renosterveld]]. == Galery == <gallery> Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5045-01.jpg Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5045.jpg Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5046-01.jpg Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5046-02.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=437-41 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502161-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lebeckia|plukenetiana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] orbwfg4wz7jcbxz8a9xc85ob03saull 2895980 2895978 2026-04-21T18:49:32Z JMK 649 sleutel 2895980 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = EN | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Lebeckia plukenetiana | authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]], (1836) | synonyms =* ''Lebeckia contaminata'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex C.Presl</small> | range_map = Lebeckia plukenetiana distribution.svg | range_map_caption = {{legend0|green|&nbsp;voorkoms in Suid-Afrika}} }} '''''Lebeckia plukenetiana''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae-[[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] tot die [[Wes-Kaap]] en word vanaf die [[Kaapse Skiereiland]] tot by [[Darling]] en [[Worcester]] aangetref. Die spesie was eens volop in die [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit|Swartland]] en langs die bolope van die [[Breederivier]]. Daar was 19 tot 24 bevolkings bekend, maar 75% van die spesie se [[habitat]] het oor die afgelope 150 jaar weens stedelike ontwikkeling en landbou-aktiwiteite soos die verbouing van [[koring]] en [[sagtevrugte]] en die aanplant van wingerde verlore gegaan. Die plant is deel van die [[fynbos]] en [[renosterveld]]. == Galery == <gallery> Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5045-01.jpg Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5045.jpg Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5046-01.jpg Lebeckia plukenetiana 1DS-II 3-5046-02.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=437-41 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:502161-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lebeckia|plukenetiana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] ozc565djt6sguy7mzw0iurwtzdmt50b 0 452404 2896268 2839852 2026-04-22T11:50:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896268 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Taxi Driver | beeld = Graffiti of Robert de Niro as Travis Bickle.jpg | onderskrif = 'n Muurskildering in [[Spanje]] van Robert de Niro <br>as Travis Bickle in ''Taxi Driver''. | regisseur = [[Martin Scorsese]] | vervaardiger = {{plainlist| * Michael Phillips * Julia Phillips }} | geskryf_deur = Paul Schrader | geskoei = | met = {{plainlist| * [[Robert De Niro]] * [[Jodie Foster]] * [[Albert Brooks]] * [[Harvey Keitel]] * Leonard Harris * [[Peter Boyle]] * [[Cybill Shepherd]] }} | musiek = Bernard Herrmann | kinematografie = Michael Chapman | ateljee = {{plainlist| * Bill/Phillips Productions<ref name="AFI">{{Cite web|url=https://catalog.afi.com/Film/67969-TAXI-DRIVER?sid=30ed59b1-ab13-4c35-b0af-5acb732405b1&sr=40.732704&cp=1&pos=0|title=AFI{{!}}Catalog - Taxi Driver|website=catalog.afi.com|access-date=2020-03-14|archive-date=August 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808044047/https://catalog.afi.com/Film/67969-TAXI-DRIVER?sid=30ed59b1-ab13-4c35-b0af-5acb732405b1&sr=40.732704&cp=1&pos=0|url-status=live}}</ref> * Italo-Judeo Productions<ref name="AFI"/> }} | verspreider = Columbia Pictures | vrygestel = {{Begindatum|1976|02|08|df=yes}} | speeltyd = 114 minute<ref>{{cite web |title=''Taxi Driver'' (18) |url=https://www.bbfc.co.uk/releases/taxi-driver-film-0 |url-status=dead |publisher=British Board of Film Classification |date=May 5, 2006 |access-date=June 11, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200611114422/https://www.bbfc.co.uk/releases/taxi-driver-film-0 |archive-date=June 11, 2020}}</ref> | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | begroting = $1,9 miljoen | bruto = $28,3 miljoen (VSA) | imdb_id = 0075314 }} '''''Taxi Driver''''' is 'n [[Amerika]]anse sielkundige [[neo-noir]]-[[drama]]rolprent van 1976<ref>{{Cite web |title=Taxi Driver - Golden Globes |url=https://goldenglobes.com/film/taxi-driver/ |access-date=2024-08-05 |website=Golden Globe Awards |language=en }}</ref><ref>{{Cite web|last=Mitchell |first=Neil |date=2016-02-08 |title=Taxi Driver: 5 films that influenced Scorsese's masterpiece |url=https://www.bfi.org.uk/features/taxi-driver-5-films-that-influenced-scorseses-masterpiece |access-date=2024-08-05 |website=British Film Institute |language=en }}</ref> wat deur [[Martin Scorsese]] geregisseer en deur Paul Schrader geskryf is. Dit speel af in 'n [[Moraliteit|moreel]] vervallende [[New York]] ná die [[Viëtnam-oorlog]]. Die hoofrol word vertolk deur [[Robert de Niro]] as die taxidrywer Travis Bickle, wie se geestestoestand agteruitgaan terwyl hy snags in die stad werk. Ander akteurs is [[Jodie Foster]], [[Cybill Shepherd]], [[Harvey Keitel]], [[Peter Boyle]] en [[Albert Brooks]] (in sy eerste filmrol). {{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=300 |align=left |image1=RobertdeNiro26 (cropped).JPG|caption1=[[Robert de Niro]] |image2=Jodiefoster at 61st Academy Awards re-cropped (cropped).jpg|caption2=[[Jodie Foster]] }} Die musiek is voltooi 'n paar uur voor die musikant Bernard Herrmann se dood en die prent is aan hom opgedra. Dit is op 8 Februarie 1976 deur Columbia Pictures uitgereik en het groot lof ontvang, maar was omstrede oor die grafiese geweld aan die einde en die rol van die 12-jarige Jodie Foster as 'n [[Prostituut|kinderprostituut]]. Die prent het verskeie pryse gewen, insluitend die [[Palme d'Or]] op die [[Cannes-rolprentfees 1976|Cannes-rolprentfees van 1976]]. Dit is ook op die [[49ste Oscar-toekenningsaand]] benoem vir vier [[Oscar]]s, onder andere vir beste prent, beste akteur (De Niro) en beste vroulike byspeler (Foster). Hoewel ''Taxi Driver'' verder omstrede was omdat dit John Hinckley jr. se [[sluipmoord]]poging op president [[Ronald Reagan]] in 1981 geïnspireer het, het die fliek gewild gebly. Dit word beskou as een van die beste rolprente wat nog gemaak is, asook een van die kultureel belangrikste en inspirerendste flieks van sy tyd.<ref>{{Cite web |last=Suarez |first=Carla |date=2020-10-25 |title=Cult Series: Taxi Driver - Scorsese's legendary portrayal of a lone wolf's existential angst |url=https://www.strandmagazine.co.uk/single-post/2020/10/25/cult-series-taxi-driver-scorsese-s-legendary-portrayal-of-a-lone-wolf-s-existential-ang |access-date=2023-05-14 |website=STRAND Magazine |language=en |archive-date=May 14, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230514065024/https://www.strandmagazine.co.uk/single-post/2020/10/25/cult-series-taxi-driver-scorsese-s-legendary-portrayal-of-a-lone-wolf-s-existential-ang |url-status=live }}</ref> In 2022 het ''Sight & Sound'' dit die 29ste beste prent van sy dekade en volgens regisseurs die 12de beste fliek van alle tye genoem, saam met ''Barry Lyndon''. In 1994 is die prent deur die Amerikaanse [[Biblioteek van die VSA-kongres|Library of Congress]] as "kultureel, histories en esteties" belangrik aangewys en is dit gekies om in die nasionale rolprentregister bewaar te word. ==Storielyn== {{Pretbederwer}} Die Viëtnam-veteraan Travis Bickle aanvaar 'n werk as 'n nagtaxidrywer in New York om sy chroniese [[slapeloosheid]] en eensaamheid te bekamp. Hy besoek gereeld rolprentteaters vir volwassenes en hou 'n [[dagboek]] waarin hy bewustelik aforismes (pittige sêgoed) insluit, soos: "Jy is net so gesond as wat jy voel". Hy raak gewalg deur die [[Misdaad|misdadigheid]] en stedelike agteruitgang wat hy sien en droom daarvan "om die uitskot van die strate af te kry". Travis raak behep met Betsy, 'n veldtogwerker vir senator en presidentskandidaat Charles Palantine. Travis gaan in die veldtogkantoor in waar sy werk en vra haar vir koffie. Sy stem in, en sê ja vir 'n tweede afspraak met hom. Hy neem haar na 'n teater vir wolwassenes en sy storm uit. Hy probeer vrede maak, maar misluk. Hy beleef 'n [[eksistensiële krisis]] en sien verskeie dade van prostitusie in die stad, waarna hy 'n ander taxidrywer, Wizard, in sy vertroue neem oor sy gewelddadige gedagtes. Wizard maak dit egter af as niks en verseker hom hy sal oukei wees. Om van sy frustrasie ontslae te raak volg hy 'n streng oefenprogram. Hy maak kontak met 'n wapenhandelaar op die swartmark, Easy Andy, en koop vier handwapens. Tuis oefen hy om sy wapens uit te pluk. Hy begin Palantine se byeenkomste bywoon om te kyk hoe goed sy sekuriteit is. Een nag skiet Travis 'n man dood wat 'n vriend se kafee probeer beroof. Op sy ritte deur die stad kom Travis gereeld die 12-jarige kinderprostituut Iris teen. Hy oorreed haar koppelaar en mishandelende minnaar, Sport, dat hy van haar dienste wil gebruik maak. Hy ontmoet Iris alleen en probeer haar oorreed om nie meer 'n prostituut te wees nie. [[Beeld:TaxiDriver1.jpg|thumb|200px|links|'n Toneel uit die einde van ''Taxi Driver''.]] Travis knip kort daarna sy hare in 'n mohawkhaarstyl en woon 'n openbare byeenkoms van Palantine by, waar hy beplan om hom dood te skiet. Veiligheidsmanne sien hom egter sy hand in sy sak steek en jaag hom. Travis maak dit veilig huis toe. Dié aand ry Travis na die bordeel waar Iris werk om Sport te vermoor. Hy skiet Sport en 'n kliënt van Iris. Travis word verskeie kere geskiet, maar slaag daarin om die twee mans te vermoor. Travis wil daarna [[selfmoord]] pleeg, maar het nie patrone oor nie. Hy sak swaar gewond op 'n rusbank neer langs 'n huilende Iris, net toe die polisie daar aankom. Hy maak of hy homself met sy bebloede vinger skiet. Travis verval in 'n koma weens sy beserings, maar word deur die pers as 'n held uitgebeeld en word nie vir die moorde vervolg nie. Hy kry 'n brief van Iris se ouers in [[Pittsburgh]] waarin hulle hom bedank en sê Iris is veilig en gaan nou skool toe. Nadat hy herstel het, gaan Travis terug werk toe en Betsy haal sy taxi. Sy sê sy het sy verhaal in die koerante gevolg. Travis laai haar by die huis af, maar wil nie haar geld vat nie. Hy ry met 'n glimlag weg. Hy raak ontsteld toe hy iets in sy truspieëltjie sien, maar hou aan ry die nag in. ==Rolverdeling== {{div col|2}} * [[Robert de Niro]] as Travis Bickle * [[Jodie Foster]] as Iris Steensma * [[Cybill Shepherd]] as Betsy * [[Harvey Keitel]] as Matthew "Sport" Higgins * [[Albert Brooks]] as Tom * Leonard Harris as senator Charles Palantine * [[Peter Boyle]] as "Wizard" * Harry Northup as Doughboy {{div col end}} Die regisseur, [[Martin Scorsese]], speel twee kameerolle: een keer op die agtergrond tydens Betsy se eerste verskyning, en daarna as 'n passasier in Travis se taxi wat sy ontroue vrou wil vermoor. Diahnne Abbott, wat later in die werklike lewe De Niro se vrou sou word, speel die rol van 'n werker in 'n rolprentteater vir volwassenes wat Travis afjak toe hy by haar probeer aanlê.<ref name="BFI">{{cite web |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6b7bc1b8 |title=Taxi Driver (1976) |publisher=BFI |access-date=December 29, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181229171911/https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6b7bc1b8|archive-date=December 29, 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="Collider">{{cite web |url=https://collider.com/martin-scorsese-taxi-driver-cameo/ |title=Martin Scorsese’s Scary ‘Taxi Driver' Cameo Was a Last Minute Recast |publisher=Collider |access-date=July 16, 2025}}</ref> ==Produksie== ===Ontwikkeling=== [[Beeld:Scorsese 01.jpg|thumb|links|180px|Scorsese in 1995.]] [[Beeld:Paul Schrader.jpg|thumb|links|180px|Schrader in 2009.]] Scorsese het gesê dit was die regisseur Brian de Palma wat hom aan die skrywer Paul Schrader voorgestel het.{{sfn|Wilson|2011|p=51}} ''Taxi Driver'' het ontstaan uit Scorsese se gevoel dat rolprente soos drome of dwelmmymeringe is. Hy het probeer om in die kyker die gevoel te ontlok dat hy hom in 'n onsekere toestand tussen slaap en wakker wees bevind. Scorsese noem [[Alfred Hitchcock]] se ''The Wrong Man'' (1956) en Jack Hazan se ''A Bigger Splash'' (1973) as inspirasies vir sy kamerawerk in die fliek.<ref name="Ian Christie 1989">{{cite book|last1=Thompson|first1=David|last2=Christie|first2=Ian|url=https://archive.org/details/scorseseonscorse0000scor|title=Scorsese on Scorsese|publisher=Farrar, Straus and Giroux|location=New York |isbn=0571220029|date=1989|page=63}}</ref> Scorsese het ook vertel Jef Costello ('n eensame huurmoordenaar), wat deur [[Alain Delon]] in ''Le Samouraï'' vertolk word, het die skepping van Travis Bickle geïnspireer.<ref>{{Cite web |title=Le Samouraï (1967) - Ritz Cinemas |url=https://www.ritzcinemas.com.au/movies/le-samoura-1967 |access-date=2025-04-02 |website=www.ritzcinemas.com.au |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bhuiya |first=Hannah |date=2024-04-23 |title=Sympathy for the Assassin |url=https://www.artforum.com/columns/film-sympathy-for-the-assassin-552703/ |access-date=2025-04-02 |website=Artforum |language=en-US}}</ref> Alain Delon is in werklikheid die rol van Bickle aangebied, asook baie ander.<ref>{{Cite web |title=Le Samourai: Alain Delon and Jean-Pierre Melville's Masterpiece |url=https://usa.tv5monde.com/en/blog/le-samourai-alain-delon-and-jean-pierre-melville-s-masterpiece-1186384 |access-date=2025-04-02 |website=TV5MONDE États-Unis |language=en }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Taxi Driver |url=https://tvtropes.org/pmwiki/pmwiki.php/Trivia/TaxiDriver |access-date=2025-04-02 |website=TV Tropes}}</ref> Toe Schrader die draaiboek geskryf het, het hy inspirasie geput uit die dagboeke van Arthur Bremer, wat die presidentskandidaat George Wallace in 1972 geskiet het,<ref name="Rausch">{{cite book |last=Rausch |first=Andrew J. |title=The Films of Martin Scorsese and Robert De Niro |publisher=Scarecrow Press |year=2010 |pages=27–32 |isbn=978-0-8108-7413-8}}</ref> asook uit die Harry Chapin-liedjie "Taxi", wat gaan oor 'n eksmeisie wat in 'n taxi klim.<ref>{{Cite journal |last=Thompson |first=Richard |date=March–April 1976 |title=Interview: Paul Schrader |url=https://www.filmcomment.com/article/paul-schrader-richard-thompson-interview/ |journal=Film Comment |pages=6–19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614222918/https://www.filmcomment.com/article/paul-schrader-richard-thompson-interview/ |archive-date=June 14, 2021 |access-date=March 18, 2022}}</ref> Vir die einde van die prent, waar Bickle 'n mediaheld word, is Schrader geïnspireer deur Sara Jane Moore se sluipmoordpoging op president [[Gerald Ford]], waarvoor sy op die voorblad van ''[[Newsweek]]'' verskyn het.<ref>{{Citation|title=Taxi Driver (Two-Disc Collector's Edition)|type=DVD, Audio Commentary|publisher=Sony Pictures Home Entertainment|date=August 14, 2007}}</ref> Schrader het ook homself as inspirasie gebruik. In 'n onderhoud in 1981 vertel hy van sy ondervinding met chroniese slapeloosheid in New York, wat daartoe gelei het dat hy [[pornografie]]se boekwinkels en rolprentteaters besoek het omdat hulle heelnag oopbly. Ná 'n egskeiding en einde van 'n verhouding het hy 'n paar weke lank in sy motor gebly. Nadat hy vir 'n [[maagsweer]] in die hospitaal was, het Schrader die draaiboek vir ''Taxi Driver'' in "minder as twee weke" geskryf. Hy sê: "Die eerste konsep was miskien 60 bladsye lank en ek het onmiddellik met die tweede konsep begin, en dit het minder as twee weke geduur." Hy sê verder: "Ek het besef ek het in weke met niemand gepraat nie en dit is toe dat die idee van die taxi by my opgekom het. Dit is wat ek was: hierdie persoon in 'n ysterkis, 'n doodskis, wat in die stad rondswerf, maar blykbaar alleen." Schrader het besluit om Bickle 'n Viëtam-veteraan te maak omdat dit gelyk het of die nasionale trauma van die oorlog goed ingepas het by Bickle se paranoïese psigose, en dit het sy ondervindings ná die oorlog intenser en dreigender gemaak.<ref>"Travis gave punks a hair of aggression." ''Toronto Star'' February 12, 2005: H02</ref> In ''Scorsese on Scorsese'' noem Scorsese die godsdienstige simboliek in die verhaal, en vergelyk hy Bickle met 'n heilige wat beide sy liggaam en gees van swakheid wil reinig. Bickle probeer aan die einde van die prent selfmoord pleeg as 'n huldeblyk aan die beginsel van die [[samoerai]] se "dood met eer".<ref name="Ian Christie 1989" /> Dustin Hoffman is die rol van Travis Bickle aangebied, maar het dit van die hand gewys omdat hy gedink het Scorsese is "gek".<ref>{{cite web |url=https://www.digitalspy.com/movies/a81436/hoffman-turned-down-crazy-scorsese/ |title=Hoffman turned down 'crazy' Scorsese |work=Digital Spy |last=Dadds |first=Kimberley |date=December 10, 2017 |access-date=July 29, 2021 |url-status=live |archive-date=July 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210722025603/https://www.digitalspy.com/movies/a81436/hoffman-turned-down-crazy-scorsese/ }}</ref> [[Al Pacino]] en [[Jeff Bridges]] is ook vir die rol oorweeg.<ref name="The Untold Truth of Taxi Driver">{{cite web |url=https://www.looper.com/1016894/the-untold-truth-of-taxi-driver/ |title=The Untold Truth of Taxi Driver |date=September 20, 2022 |access-date=June 30, 2023 |archive-date=June 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230630234622/https://www.looper.com/1016894/the-untold-truth-of-taxi-driver/ |url-status=live}}</ref> ===Verfilming=== [[Beeld:Cybill Shepherd 1970.jpg|thumb|180px|Shepherd in 1970.]] Scorsese het die prent met 'n begroting van $1,9&nbsp;miljoen gemaak.<ref name=budget>{{cite web|url=https://www.mentalfloss.com/article/67148/13-grimy-facts-about-taxi-driver|title=13 Surprising Facts About ''Taxi Driver'' On Its 45th Anniversary|date=February 8, 2016|first=Eric|last=D. Snider|website=Mental Floss|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330124400/https://www.mentalfloss.com/article/67148/13-grimy-facts-about-taxi-driver|archive-date=March 30, 2021|url-status=live|access-date=March 30, 2021}}</ref> Verskeie akteurs het kleiner salarisse aanvaar om die projek moontlik te maak. De Niro en [[Cybill Shepherd]] het elk $35&nbsp;000 gekry en Scorsese $65&nbsp;000. Altesaam $200&nbsp;000 van die begroting is aan die akteurs betaal.<ref name=budget/><ref>{{cite web|url=https://www.mentalfloss.com/article/67148/13-grimy-facts-about-taxi-driver|title=13 Surprising Facts About ''Taxi Driver'' On Its 45th Anniversary|date=February 8, 2016|first=Eric|last=D. Snider|website=Mental Floss|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330124400/https://www.mentalfloss.com/article/67148/13-grimy-facts-about-taxi-driver|archive-date=March 30, 2021|url-status=live|access-date=March 30, 2021}}</ref> ''Taxi Driver'' is in 1975 geskiet tydens 'n hittegolf en 'n sanitasiestaking. Die prent het probleme van die Motion Picture Association of America (MPAA) gekry weens die geweld daarin. Scorsese het die kleure van die finale skietery dowwer gemaak, wat die prent 'n R-gradering kon laat kry. Om die atmosferiese tonele in Bickle se taxi te skiet het die klanktegnici in die bagasiebak geklim terwyl Scorsese en sy kinematograaf, Michael Chapman, op die agterste vloer sou sit om die beskikbare lig te gebruik om te skiet. Chapman het erken die verfilmingstyl is baie deur die Franse new wave-filmmaker [[Jean-Luc Godard]] en sy kinematograaf, Raoul Coutard, beïnvloed omdat die span nie die tyd of geld ghad het om "tradisionele dinge" te doen nie.<ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/features/taxi-driver-oral-history-de-881032|title='Taxi Driver' Oral History: De Niro, Scorsese, Foster, Schrader Spill All on 40th Anniversary|date=April 7, 2016|first=Gregg|last=Kilday|website=The Hollywood Reporter|archive-url=https://web.archive.org/web/20210330215309/https://www.hollywoodreporter.com/features/taxi-driver-oral-history-de-881032|archive-date=March 30, 2021|url-status=live|access-date=March 30, 2021}}</ref> Toe Bickle besluit om senator Palantine te vermoor knip hy sy hare in 'n mohawkstyl. Dit is voorgestel deur die akteur Victor Magnotta, 'n vriend van Scorsese wat 'n klein rol as 'n veiligheidsagent gehad en in Viënam diens gedoen het. Hy het vir Scorsese vertel as jy iemand in [[Saigon]] met 'n mohawkhaarstyl gesien het, sou jy nie naby hom gekom het nie. Dit het gewoonlik beteken hulle sou 'n sekere veiligheidsdienssituasie binnegaan. Hulle was reg om te moor." <ref name="Rausch"/> Die tonele is geskiet in [[Manhattan]] se West Side, in 'n tyd toe New York op die punt van bankrotskap was. Volgens die vervaardiger Michael Phillips was die hele West Side in 'n gehawende toestand. Daar was ry op ry onbewoonbaar verklaarde geboue en ons het dit gebruik om ons rolprentstelle te bou. Ons het nie geweet ons dokumenteer wat gelyk het soos die doodsnikke van New York nie."<ref>{{cite web |last=Lewis |first=Hilary |title=Tribeca: 'Taxi Driver' Team Recalls Filming in 1970s New York, Current Relevance of Classic |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/taxi-driver-at-40-reunion-887025 |url-status=live |website=The Hollywood Reporter |date=April 22, 2016 |access-date=March 30, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330220020/https://www.hollywoodreporter.com/news/taxi-driver-at-40-reunion-887025 |archive-date=March 30, 2021}}</ref> Die finale skiettoneel is in 'n werklike woonstel geskiet en dit het drie maande geduur om dit voor te berei. Die produksiespan moes gate in die plafon maak om dit te kan skiet.<ref>{{cite web |last=Ebiri |first=Bilge |title=Martin Scorsese Remembers Shooting Taxi Driver in New York |url=https://www.vulture.com/2015/04/martin-scorsese-remembers-shooting-taxi-driver.html |url-status=live |url-access=limited |website=Vulture |date=April 1, 2015 |access-date=March 30, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210330220312/https://www.vulture.com/2015/04/martin-scorsese-remembers-shooting-taxi-driver.html |archive-date=March 30, 2021}}</ref> ==Musiek== [[Beeld:Bernard-Herrmann.jpg|thumb|180px|Herrmann kort voor sy dood.]] Bernard Herrmann het voorheen gesorg vir die [[musiek]] van Brian de Palma se ''Obsession'' (1976), en De Palma het Herrmann aan Scorsese voorgestel.{{sfn|Wilson|2011|p=57}} Herrmann se musiek vir ''Taxi Driver'' was sy laaste klankbaan voordat hy op 24 Desember 1975 dood is, 'n paar uur nadat hy die musiek vir die klankbaan klaar opgeneem het. Die fliek is aan hom opgedra. Scorsese, wat Herrmann lank bewonder het, wou spesifiek hê hy moes die musiek behartig; Herrmann was sy "eerste en enigste keuse". Scorsese het gedink Herrmann se musiek was van groot belang vir die sukses van die prent: "Dit het deurentyd die sielkundige basis verskaf."<ref>{{cite book |last1=Smith |first1=Steven C. |title=A Heart at Fire's Center: The Life and Music of Bernard Herrmann |date=1991 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=0-520-22939-8 |pages=350–352 |edition=2002 reprint |url=https://books.google.com/books?id=-1mUcGRpt0EC&pg=PA352 |access-date=11 February 2022 |archive-date=March 31, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331162706/https://books.google.com/books?id=-1mUcGRpt0EC&pg=PA352#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref> Die album ''The Silver Tongued Devil and I'' deur [[Kris Kristofferson]] is in die prent gebruik, ná ''Alice Doesn't Live Here Anymore'' (1974), waarin Kristofferson 'n byrol vertolk het.<ref>{{cite web|url=https://www.avclub.com/week-27-kris-kristofferson-silver-tongued-devil-1798219060|title=Week 27: Kris Kristofferson, Silver-Tongued Devil|date=February 9, 2010|first=Nathan|last=Rabin|website=The A.V. Club|access-date=April 27, 2021|archive-date=April 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427184619/https://music.avclub.com/week-27-kris-kristofferson-silver-tongued-devil-1798219060|url-status=live}}</ref> ==Omstredenheid== ===Jodie Foster se rol=== Sommige resensente was bekommerd oor die 12-jarige Foster se teenwoordigheid tydens die finale skiettoneel.<ref>{{cite web|url=https://www.vanityfair.com/hollywood/2016/04/jodie-foster-taxi-driver-robert-de-niro-martin-scorsese/amp|title=Jodie Foster recalls working with Robert De Niro and Martin Scorsese in Taxi Driver as a Kid|work=Vanity Fair|author-first1=Julie|author-last1=Miller|date=April 7, 2016 |access-date=November 17, 2020|archive-date=January 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116214823/https://www.vanityfair.com/hollywood/2016/04/jodie-foster-taxi-driver-robert-de-niro-martin-scorsese/amp|url-status=live}}</ref> Foster het gesê sy was teenwoordig tydens die opstel van die toneel en die spesiale effekte; die hele proses is stap vir stap aan haar verduidelik en gedemonstreer. Volgens haar was sy gefassineer deur die voorbereidings agter die skerms. Voordat sy die rol gekry het, het Foster ook 'n sielkundige toets afgelê om te verseker haar rol sou haar nie sielkundige skade berokken nie.<ref>{{Cite web |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/jodie-foster-details-how-uncomfortable-it-was-playing-a-prostitute-aged-12-in-taxi-driver-a7040016.html |title=Jodie Foster details how 'uncomfortable' it was playing a prostitute aged 12 in Taxi Driver |author-first1=Christopher|author-last1=Hooton|website=The Independent |date=May 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190226052352/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/jodie-foster-details-how-uncomfortable-it-was-playing-a-prostitute-aged-12-in-taxi-driver-a7040016.html|archive-date=February 26, 2019|url-status=live}}</ref><ref name="keyser">{{Cite book |title=Martin Scorsese |last=Keyser |first=Les |year= 1992|isbn=0-8057-9315-1 |url=https://archive.org/details/martinscorsese0000keys |page=94|publisher=Twayne }}</ref> Nog rede tot kommer was dat Foster die rol van Iris, 'n prostituut, speel. Jare later het sy erken hoe ongemaklik die hantering van haar rol op die stel was. Scorsese het nie geweet hoe om sekere tonele met haar te hanteer nie, en het op De Niro staatgemaak om haar te help. Foster het dikwels vertel hoe De Niro 'n mentor vir haar geword het. Sy het gesê haar filmloopbaan is grootliks deur sy raad tydens die verfilming van ''Taxi Driver'' beïnvloed.<ref>{{Cite interview |url=https://www.wmagazine.com/story/forty-years-after-taxi-driver-and-her-first-oscar-nomination-jodie-foster-recalls-the-making-of-a-classic |title=Forty Years After "Taxi Driver," Jodie Foster Recalls the Making of a Classic |date=September 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216035125/https://www.wmagazine.com/story/forty-years-after-taxi-driver-and-her-first-oscar-nomination-jodie-foster-recalls-the-making-of-a-classic|archive-date=February 16, 2019|url-status=live|interviewer-first1=Lynn|interviewer-last1=Hirschberg|author-last1=Foster|author-first1=Jodie|website=W}}</ref> ===John Hinckley jr.=== ''Taxi Driver'' het deel gevorm van die waansinnige fantasie van John Hinckley jr.<ref>{{Cite book |title=Scorsese: a journey through the American psyche |year=2005 |isbn=0-85965-355-2 |last1=Woods |first1=Paul A. |publisher=Plexus }}</ref> wat die rede was vir sy sluipmoordpoging op president Ronald Reagan in 1981. Hy is onskuldig aan die daad bevind op grond van kranksinnigheid.<ref>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1982/06/22/hinckley-found-not-guilty-insane/939fafa6-9441-4579-bb04-39da0d287e2d/ |title=Hinckley Found Not Guilty, Insane |newspaper=The Washington Post |archive-url=https://web.archive.org/web/20190405135856/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1982/06/22/hinckley-found-not-guilty-insane/939fafa6-9441-4579-bb04-39da0d287e2d/|archive-date=April 5, 2019|url-status=live}}</ref> Hinckley het gesê hy wou Foster, met wie hy behep was, beïndruk met sy dade deur Travis se mohawkvoorkoms na te boots. Sy advokaat het sy betoog geëindig deur die prent aan die jurie te vertoon.<ref>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1982/05/29/hinckley-jury-watch-taxi-driver-film/783cde2f-1eea-4ec5-a36f-5ccf5d2a290f/?noredirect=on |title=Hinckley, Jury Watch 'Taxi Driver' Film |newspaper=The Washington Post |archive-date=November 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114035634/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1982/05/29/hinckley-jury-watch-taxi-driver-film/783cde2f-1eea-4ec5-a36f-5ccf5d2a290f/?noredirect=on |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theexpertinstitute.com/the-trial-of-john-hinckley-jr-and-its-impact-on-expert-testimony/ |title=The Trial of John Hinckley Jr. and Its Impact on Expert Testimony |newspaper=Expert Institute |date=August 9, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190215215828/https://www.theexpertinstitute.com/the-trial-of-john-hinckley-jr-and-its-impact-on-expert-testimony/|archive-date=February 15, 2019|url-status=live|last1=j. d |first1=Anjelica Cappellino }}</ref> Toe Scorsese hoor wat die inspirasie vir Hinckley se sluipmoordaanval was, het hy dit vir 'n kort tyd oorweeg om op te hou rolprente vervaardig omdat die verbintenis met ''Taxi Driver'' 'n klad op die fliek se naam was.<ref>{{Cite web |url=https://www.avclub.com/taxi-driver-remains-one-of-the-best-and-most-troubling-1798265454 |title=Taxi Driver remains one of the best (and most troubling) of Palme winners |website=The A.V. Club |date=January 16, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190216035253/https://film.avclub.com/taxi-driver-remains-one-of-the-best-and-most-troubling-1798265454|archive-date=February 16, 2019|url-status=live}}</ref> ===Geweld=== Vir sommige resensente was die skiettoneel aan die einde van die prent te grafies, en hulle het oorweeg om dit 'n X-gradering te gee.<ref>{{Cite book |title=Taxi Driver |last=Taubin |first=Amy |date=March 28, 2000 |publisher=British Film Institute |isbn=0-85170-393-3 }}</ref> Die fliek is op die Cannes-rolprentfees geboe weens die geweld.<ref>{{cite web|title=At Cannes, Le Booing Isn't Just Reserved for Bad Films|url=https://www.nytimes.com/2017/05/17/movies/cannes-film-festival-2017-boos-bad-films.html|work=The New York Times|date=August 17, 2017|access-date=January 6, 2020|archive-date=December 6, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206082821/https://www.nytimes.com/2017/05/17/movies/cannes-film-festival-2017-boos-bad-films.html|url-status=live}}</ref> Om 'n R-gradering te kry het Scorsese die kleure verdof, sodat die helder gekleurde bloed minder prominent was. In onderhoude het Scorsese daarna gesê hy het gehou van die kleurverandering en het gedink dis 'n verbetering op die oorspronklike toneel.<ref>{{Cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/features/taxi-driver-oral-history-de-881032 |title='Taxi Driver' Oral History: De Niro, Scorsese, Foster, Schrader Spill All on 40th Anniversary |website=The Hollywood Reporter |date=April 7, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130022513/https://www.hollywoodreporter.com/features/taxi-driver-oral-history-de-881032|archive-date=November 30, 2018|url-status=live}}</ref> In die spesiale-uitgawe-DVD het Michael Chapman, die kinematograaf, gesê hy is jammer oor die besluit en oor die feit dat nie 'n enkele afdruk van die oorspronklike fliek meer bestaan nie, omdat dit agteruitgegaan het. ==Vertolkings== [[Roger Ebert]] van die ''Chicago Sun-Times'' skryf oor die fliek se einde: {{blockquote|Daar is baie besprekings oor die einde, waarin ons koerantknipsels sien oor Travis se "heroïsme" en hoe hy Iris gered het, en dan klim Betsy in sy taxi en dit lyk of sy hom bewonder in plaas van die vorige weersin. Is dit 'n fantasietoneel? Het Travis die skietery oorleef? Ervaar ons sy sterfgedagtes? ... Ek is nie seker dié vrae het antwoorde nie.<ref>[https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-taxi-driver-1976 Great Movie: Taxi Driver] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161009203614/http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-taxi-driver-1976 |date=October 9, 2016 }} RogerEbert.com 1 Januarie 2004. Besoek op 18 Oktober 2016.</ref>}} James Berardinelli het 'n ander mening in sy resensie vir ''ReelViews''. Hy dink nie dit is 'n droom nie en sê: {{blockquote|Die einde van vyf minute is vol ironie en beklemtoon die grille van die noodlot. Die media maak van Bickle 'n held, maar as hy effens vinniger was en senator Palantine geskiet het, sou hy 'n sluipmoordenaar gewees het. Wanneer die fliek eindig, word die mensehater aanvaar as die modelburger – iemand wat koppelaars, dwelmhandelaars en bendelede aanvat om een klein meisie te red.<ref>{{cite web |url=http://preview.reelviews.net/movies/t/taxi.html |title=ReelViews Movie Review |publisher=Reelviews.net |access-date=April 4, 2012 |archive-date=November 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114035621/https://preview.reelviews.net/movies/t/taxi.html |url-status=live }}</ref>}} Scorsese gee erkenning aan verskeie resensente se vertolking van die fliek se einde as Bickle se droom terwyl hy sterf. Hy sê egter ook dat Bickle se blik na 'n onbekende voorwerp in die laaste toneel impliseer hy sal weer in woede en roekeloosheid verval en dat hy 'n "tikkende tydbom" is.<ref>''Taxi Driver'' LaserDisc commentary</ref> Paul Schrader bevestig dit en sê Travis "is nie reggeruk deur die fliek se einde nie", en dat hy "nie volgende keer 'n held gaan wees nie".<ref>''Taxi Driver''-oudiokommentaar met Paul Schrader</ref> Toe hy op die webtuiste [[Reddit]] oor die fliek se einde uitgevra is, het hy gesê dit moenie as 'n droom beskou word nie; hy beskou dit as 'n terugkeer na die begin, "asof die laaste raampie aan die eerste een geheg word en die fliek van voor af begin".<ref name="SchraderRedditIAMA">{{cite web |last=Schrader |first=Paul |title=I am Paul Schrader, writer of Taxi Driver, writer/director of American Gigolo and director of The Canyons. AMA! |url=https://www.reddit.com/r/IAmA/comments/1jr8ai/i_am_paul_schrader_writer_of_taxi_driver/cbhhlz9 |website=Reddit |date=August 5, 2013 |access-date=August 18, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140131034455/http://www.reddit.com/r/IAmA/comments/1jr8ai/i_am_paul_schrader_writer_of_taxi_driver/cbhhlz9|archive-date=January 31, 2014|url-status=live}}</ref> ==Ontvangs== ===Loketkantoor=== Die rolprent het in die Coronet-teater in New York geopen en in die eerste week 'n teaterrekord van $68&nbsp;000 geïn.<ref>{{cite magazine|title=Taxi Driver Is Sensational|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=February 18, 1976| page=24}}</ref> Dit het eindelik $28,3&nbsp;miljoen in die VSA geïn,<ref>[https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=taxidriver.htm Taxi Driver] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203195541/http://boxofficemojo.com/movies/?id=taxidriver.htm |date=February 3, 2007 }}, Box Office Mojo. Besoek op 1 Maart 2007</ref> die meeste van enige prent in 1976. ===Resensies=== ''Taxi Driver'' het groot lof ontvang. [[Roger Ebert]] van die ''Chicago Sun-Times'' het dit dadelik geprys as een van die beste prente wat hy nog gesien het.<ref>{{cite news |url=https://www.rogerebert.com/reviews/taxi-driver-1976 |work=Chicago Sun-Times |title=Taxi Driver | access-date=October 18, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160925233419/http://www.rogerebert.com/reviews/taxi-driver-1976 | archive-date=September 25, 2016 | url-status=live}}</ref> Op [[Rotten Tomatoes]] het ''Taxi Driver'' 'n goedkeuringsyfer van 89%, gebaseer op 162 resensies, met 'n gemiddelde punt van 9,1/10. Volgens die webtuiste is dit 'n moetsienfliek, met De Niro op sy beste.<ref>{{cite Rotten Tomatoes|id=taxi_driver|type=m|title=Taxi Driver|archive-url=https://web.archive.org/web/20081001002501/http://www.rottentomatoes.com/m/taxi_driver/|archive-date=October 1, 2008|url-status=live|access-date=March 22, 2025}}</ref> Op [[Metacritic]] het die prent 'n punt van 94 uit 100, gebaseer op 23 resensies, wat dui op "algemene lof".<ref>{{cite Metacritic|id=taxi-driver-re-release|type=movie|title=Taxi Driver|archive-url=https://web.archive.org/web/20160311011258/http://www.metacritic.com/movie/taxi-driver-re-release|archive-date=March 11, 2016|url-status=live|access-date=February 1, 2021}}</ref> Die tydskrif ''American Film'' het ''Taxi Driver'' in sy 10de herdenkingsguitgawe aangewys as die 52ste beste Amerikaanse rolprent op sy lys "[[AFI's 100 Years... 100 Movies]]" en Bickle as die 30ste beste skurk. ''The Village Voice'' lys ''Taxi Driver'' in 1999 nommer 33 op sy Top-250 beste flieks van die eeu.<ref>{{cite web|url=http://www.villagevoice.com/specials/take/one/full_list.php3?category=10 |title=Take One: The First Annual Village Voice Film Critics' Poll |access-date=27 July 2006 |year=1999 |work=The Village Voice |archive-url=https://web.archive.org/web/20070826201343/http://www.villagevoice.com/specials/take/one/full_list.php3?category=10 |archive-date=26 August 2007}}</ref> Die tydskrif ''Empire'' plaas Bickle 18de op sy lys van die 100 beste fliekkarakters,<ref>{{cite news |title=The 100 Greatest Movie Characters |work=Empire |url=https://www.empireonline.com/100-greatest-movie-characters/default.asp?c=18 |access-date=December 2, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111107045525/http://www.empireonline.com/100-greatest-movie-characters/default.asp?c=18 | archive-date=November 7, 2011 | url-status=live}}</ref> en die fliek 17de op die 2008-lys van die 500 beste flieks van alle tye.<ref>{{cite web |work=Empire |url=https://www.empireonline.com/movies/features/500-greatest-movies/ |date=October 3, 2008 |title=The 500 Greatest Movies Of All Time|access-date=April 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822120854/http://www.empireonline.com/movies/features/500-greatest-movies/|archive-date=August 22, 2016|url-status=live}}</ref> Die tydskrif ''Time Out'' het 'n opname gedoen van die 10 beste flieks wat in New York afspeel, en ''Taxi Driver'' is heel boaan.<ref>{{cite web |title=The 101 best New York movies of all time |date=June 17, 2016 |work=Time Out |url=https://www.timeout.com/newyork/film/new-york-movies-100-best#tab_panel_10|access-date=May 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160527122000/http://www.timeout.com/newyork/film/new-york-movies-100-best#tab_panel_10|archive-date=May 27, 2016|url-status=live}}</ref> Schrader se draaiboek is deur die Skrywersgilde van Amerika aangewys as die 43ste beste ooit.<ref>{{cite news|url=http://www.wga.org/writers-room/101-best-lists/101-greatest-screenplays/list|title=101 Greatest Screenplays|publisher=Writers Guild of America|access-date=March 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206081937/http://www.wga.org/writers-room/101-best-lists/101-greatest-screenplays/list|archive-date=February 6, 2017|url-status=bot: unknown}}</ref> Die Regisseursgilde van Amerika het ''Taxi Driver'' ook aangewys as die 44ste bes geregisseerde fliek van alle tye.<ref>[https://www.dga.org/craft/dgaq/all-articles/1602-spring-2016/80th-film-poll.aspx The 80 Best-Directed Films] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226110741/https://www.dga.org/craft/dgaq/all-articles/1602-spring-2016/80th-film-poll.aspx |date=26 Desember 2024 }} Directors Guild of America. Besoek op 12 April 2024.</ref> In kontras hiermee gee Leonard Maltin dit twee uit vier sterre en beskryf dit as 'n "grusame, koudbloedige fliek van 'n siek man se skokkende daling na geweld" wat "lelik en ongunstig" is.<ref name="Leonard Maltin Movie Guide">{{cite book |last1=Maltin |first1=Leonard |title=Leonard Maltin's 2014 Movie Guide The Modern Era |year=2013 |location=New York |publisher=Penguin Group |page=[https://archive.org/details/isbn_9780451418104/page/1385 1385] |isbn=978-0-451-41810-4 |url=https://archive.org/details/isbn_9780451418104/page/1385 }}</ref> Die uitgawe van die tydskrif'' New York'' van Februarie 2020 plaas ''Taxi Driver'' onder die beste flieks wat nie die Oscar vir beste rolprent gewen het nie.<ref>{{cite news|title=The Best Movies That Lost Best Picture at the Oscars|url=https://www.vulture.com/article/best-oscar-best-picture-losers.html|magazine=New York Magazine|access-date=March 17, 2025}}</ref> ==="You talkin' to me?"=== De Niro se sêding "You talkin' to me?" het 'n popkultuurverskynsel geword. In 2005 is dit aangewys as die 10de beste aanhaling op die Amerikaanse Rolprentinstituut se lys "AFI's 100 Years...100 Movie Quotes". In die spesifieke toneel kyk die versteurde Bickle na homself in die spieël en stel hom 'n konfrontasie voor wat hom die kans sal gee om sy wapen uit te pluk: <blockquote>You talkin' to me? You talkin' to me? You talkin' to me? Then who the hell else are you talkin' to? You talkin' to me? Well I'm the only one here. Who the fuck do you think you're talking to?</blockquote> Terwyl Scorsese gesê het hy het inspirasie uit [[John Huston]] se fliek ''Reflections in a Golden Eye'' van 1967 gekry, van 'n toneel waarin [[Marlon Brando]] se karakter in die spieël kyk,<ref>{{cite book |title=Taxi Driver |last=Taubin |first=Amy |publisher=BFI Publishing |year=2000 |isbn=0-85170-393-3 |location=London}}</ref> het Schrader gesê De Niro het die dialoog geïmproviseer en dat sy spel geïnspireer is deur 'n "ondergondse New Yorkse komediant" wat hy eenkeer gesien het.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1976/02/15/archives/film-view-scorseses-disturbing-taxi-driver.html |title=Scorsese's Disturbing 'Taxi Driver' |last=Canby |first=Vincent |date=February 15, 1976 |work=The New York Times|access-date=February 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901073800/https://www.nytimes.com/1976/02/15/archives/film-view-scorseses-disturbing-taxi-driver.html|archive-date=September 1, 2019|url-status=live}}</ref> Roger Ebert sê in sy resensie die laaste deel daarvan, "I'm the only one here", is die waarste sêding in die fliek. "Travis Bickle is desperaat om die een of ander vorm van kontak te maak – om die moeitelose sosiale intraksie wat hy om hom sien, maar nie aan deelneem nie, na te aap of te deel."<ref>{{cite web |url=https://www.rogerebert.com/reviews/taxi-driver-20th-anniversary-edition-1996 |title=Taxi Driver: 20th Anniversary Edition |last=Ebert |first=Roger|author-link=Roger Ebert |date=March 1, 1996 |website=RogerEbert.com|access-date=February 15, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216094123/https://www.rogerebert.com/reviews/taxi-driver-20th-anniversary-edition-1996|archive-date=February 16, 2019|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== * {{IMDb-titel|0075314}} * {{Metacritic rolprent|taxi-driver-1976}} * {{Rotten Tomatoes|id=taxi_driver|label=Taxi Drivr}} * {{Mojo titel|taxidriver}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Taxi Driver}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] i0xa0nzq8unc99ilvebe4jfemelwrzi 0 452543 2896063 2873439 2026-04-22T02:40:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896063 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vrouekrieketspan | naam = Skotland | beeld = Kenteken van die Skotse nasionale vrouekrieketspan.svg | byskrif = Kenteken van die Skotse nasionale vrouekrieketspan | bynaam = | konferensie = [[Krieket Skotland]] (CS) | kaptein = [[Kathryn Bryce]] | afrigter = {{vlagikoon|Skotland}} [[Craig Wallace]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid met [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-status | ikr_aansluiting = 1994 | ikr_streek = [[Europese Krieketraad|EKR]] (Europa) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = 12de | beste_edi-rang = | t20i-rang = 11de | beste_t20i-rang = 11de (11 Oktober 2018) | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | vk_verskynings = 0/3 | vk_eerste = | vk_beste = | eerste_edi = t {{Crv-EN}} op [[Bradfield-kollege]], [[Bradfield, Berkshire|Bradfield]]; 10 Augustus 2001 | mees_onlangse_edi = t {{Crv-IE}} op [[Gaddafistadion]], [[Lahore]]; 18 April 2025 | aantal_edis = 22 | aantal_edis_vanjaar = 0 | edi-rekord = 9/13 (41,72%)<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | edi-rekord_vanjaar = 0/0<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwb_verskynings = 0/13 | vwb_eerste = | vwb_beste = | vwbk_verskynings = 3 | vwbk_eerste = 2003 | vwbk_beste = Vyfde plek (in 2003) | vkt_verskynings = | vkt_eerste = | vkt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|Uganda}} op [[VRA-krieketveld]], [[Amstelveen]]; 7 Julie 2018 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Verenigde State}} op [[Tribhuvan Universiteit Internasionale Krieketveld]], [[Kirtipur]]; 1 Februarie 2026 | aantal_t20is = 80 | aantal_t20is_vanjaar = 7 | t20i-rekord = 48/31 (60,00%)<br />(1 gelykop, 0 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 5/2<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | vwt20-verskynings = 1/9 | eerste_vwt20 = 2024 | beste_vwt20 = Groepfase (in [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]]) | vwt20k-verskynings = 6 | eerste_vwt20k = 2015 | beste_vwt20k = 3de plek (in 2018, 2026) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = _sco_odi_2425 | a_patroon_b = _sco_odi_2425 | a_patroon_ra = _sco_odi_2425 | a_patroon_broek = | a_linkerarm = 081831 | a_liggaam = 1D0D39 | a_regterarm = 081831 | a_broek = 081831 | t_patroon_la = | t_patroon_b = | t_patroon_ra = | t_patroon_broek = | t_linkerarm = | t_liggaam = | t_regterarm = | t_broek = | a_titel = EDI- en T20I-klere }} Die '''Skotse nasionale vrouekrieketspan''' ([[Engels]]: ''Scotland women’s national cricket team'', afgekort ''Scotland Women'' of ''Scotland W'') is die nasionale vroue[[krieket]]span wat [[Skotland]] in internasionale krieket verteenwoordig. Krieket word in Skotland deur [[Krieket Skotland]] (''CS'', van Engels: ''Cricket Scotland'') beheer. Saam met [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] is Skotland tradisioneel een van die sterker Europese nasionale vrouekrieketspanne ná die volle lede [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] en [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]]. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Skotland ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2022 het die IKR aangekondig om aan Skotland en vier ander vrouespanne EDI-status te verleen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2596324 |title=Two new teams in next edition of ICC Women's Championship |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=11 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711204436/https://www.icc-cricket.com/news/2596324 |archive-date=11 Julie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Nederland, Papoea-Nieu-Guinee, [[Thaise nasionale vrouekrieketspan|Thailand]] en die Verenigde State is die ander vier spanne.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/news/icc-awards-odi-status-to-five-associate-womens-teams |title=ICC awards ODI status to five Associate Women’s Teams |publisher=Emerging Cricket |author=Shounak Sarkar |date=26 Mei 2022 |accessdate=5 Augustus 2025}}</ref> Skotland is tans (Februarie 2026) twaalfde op die IKR-vroue-eendagranglys en elfde op die Twintig20-vrouewêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |title=Women's ODI Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Februarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026 |archive-date= 3 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203132746/https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/odi |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/womens/t20i |title=Women's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=2 Februarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Krieket Skotland}} Krieket Skotland (Engels: ''Cricket Scotland'', CS) is in 1908 as die Skotse Krieketunie (''Scottish Cricket Union'', SCU) gestig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Skotland. In 1994 het hulle as ’n assosiaatlid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-scotland |title=Cricket Scotland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=5 Augustus 2025}}</ref> Krieket Skotland bestuur al die Skotland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van EDI- en T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is CS verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Skotse span. Kinders en jongmense word reeds op skool aan krieket bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketscotland.com/play/schools-cricket/ |title=Schools Cricket |publisher=[[Krieket Skotland]] |accessdate=5 Augustus 2025}}</ref> Net soos ander krieketlande beskik Skotland oor ’n o/19-nasionale span wat aan die [[o/19-T20I-vrouekrieketwêreldbeker]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-under-19-world-cup-232496 |title=The Under-19 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Martin Williamson |date=11 Januarie 2006 |accessdate=5 Augustus 2025}}</ref> == Geskiedenis == In Augustus 1932 het Skotland in die eerste, deesdae nie as sulks erkende, internasionale vrouekrieketwedstryd teen [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]] gespeel. Die span is daarna nie meer saamgestel nie en enkele spelers het vir die Engelse span verskyn, terwyl die Skotse span daarna die status van ’n Engelse graafskapspan gehad het. In 1977 was daar ’n poging om die Skotse span met die stigting van die Skotse Vrouekrieketvereniging (''Scottish Women’s Cricket Association'') te laat herleef, maar hulle het die uitnodiging deur die Internasionale Vrouekrieketraad vir toetrede van die hand gewerp.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2024/oct/09/scotland-womens-t20-world-cup-cricket-england-the-spin |title=Battle anew: Scotland have eyes on historic England T20 World Cup clash |publisher=[[The Guardian]] |author=Raf Nicholson |date=9 Oktober 2024 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> Afgesien van ’n wedstryd teen ’n Engelse jeugspan in 1979 het dit tot [[Krieket Skotland]] (Engels: ''Cricket Scotland'', CS) se selfstandigheid geduur totdat die span weer aan die internasionale speelprogram deelgeneem het. Hul eerste deelname en daarmee hul eerste [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]] was tydens die Europese Vrouekrieketkampioenskap 2001, waar hulle sonder ’n oorwinning die laaste plek beklee het. Tydens die Internasionale Vrouekrieketraad-trofee 2003, ’n toernooi wat as vrouekrieketwêreldbekerkwalifisering vir spanne van die tweede vlak gedien het, het die Skotte voor Japan die voorlaaste plek beklee. Tydens die Europese Vrouekrieketkampioenskap 2005 het hulle in die laaste plek geëindig en ook tydens die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2009]]-kwalifisering was die Skotte sonder ’n oorwinning. Daarna het hulle oorwegend aan die Engelse Vrouegraafskapkampioenskap deelgeneem. Skotland het tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018]]-kwalifisering in sy eerste [[Twintig20|T20I-wedstryd]] gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-wwt20-qlf-2018-1147709/scotland-women-vs-uganda-women-2nd-match-group-b-1147718/full-scorecard |title=2nd Match, Group B, Amstelveen, July 07, 2018, ICC Women's World Twenty20 Qualifier |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> Dié toernooi het hulle ná [[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]] en [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]] in die derde plek afgesluit en daarmee die hooftoernooi misgeloop. Vervolgens het hulle meer internasionale wedstryde gespeel. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2020]]-kwalifisering is die gasvroue in die groepfase uitgeskakel en ook tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2023]]-kwalifisering. Tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2024]] het die Skotte in die halfeindstryd ’n verrassende oorwinning oor die Iere aangeteken en daarmee vir die hooftoernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-qualifier-2024-1425615/ireland-women-vs-scotland-women-1st-semi-final-1425658/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round show helps Scotland Women qualify for maiden T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Mei 2024| accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> Hulle is egter in die groepfase uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwyld7pr8gwo |title=Scotland eliminated by South Africa at T20 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=9 Oktober 2024 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> Tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 kon Skotland weer vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2026]] kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> == Embleem en himne == Die dissel is die nasionale blom van Skotland en ook die embleem van die Skotse nasionale krieketspan. Volgens ’n legende het die “beskermende dissel” sy rol gespeel tydens die verdediging van Skotland teen ’n snagse aanval deur [[Noorweë|Noorse]] [[Wikings]], een van hulle skree van pyn toe hy kaalvoet op ’n dissel trap, wat die Skotse verdedigers waarsku. Die [[Latyn]]se ''Nemo me impune lacessit'' (“Niemand ontlok my ongestraf nie!” in [[Afrikaans]]) is ’n antieke leuse van die [[Koninkryk van Skotland|Skotse monarge]], en ook van die voorste ridderorde van Skotland, die oudste en edelste orde van die dissel, en van die Skotswagte (van wie die twee laasgenoemde aan die monarg “behoort” het).<ref>{{en}} {{cite web |title=The Scottish Thistle – Beautifully Bold! |url=https://www.scottish-at-heart.com/scottish-thistle.html |publisher=Scottish at Heart |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> ''[[The Flower of Scotland]]'' dien as Skotland se nieamptelike volkslied. Die teks is in 1967 deur Roy Williamson van die musiekgroep ''The Corries'' geskryf en word sedert die 1990’s deur die nasionale span pleks van “[[God Save the King]]” gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/av/cricket/31541486 |title=Collingwood sings 'Flower of Scotland' |publisher=[[BBC]] |date=19 Februarie 2015 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 37 spelers [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-]] en 29 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Skotland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Skotse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Lopies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Kathryn Bryce]] | 2023–hede | align=center | 10 | align=center | '''594''' | [[Sarah Bryce]] | 2018–hede | align=center | 75 | align=center | '''1&nbsp;643''' |- | [[Sarah Bryce]] | 2023–hede | align=center | 10 | align=center | '''298''' | [[Kathryn Bryce]] | 2018–hede | align=center | 56 | align=center | '''1&nbsp;395''' |- | [[Saskia Horley]] | 2024–hede | align=center | {{0}}5 | align=center | '''276''' | [[Darcey Carter]] | 2023–hede | align=center | 38 | align=center | '''{{0}}791''' |- | [[Priyanaz Chatterji]] | 2023–hede | align=center | 14 | align=center | '''236''' | [[Ailsa Lister]] | 2021–hede | align=center | 54 | align=center | '''{{0}}718''' |- | [[Katherine Fraser]] | 2024–hede | align=center | 11 | align=center | '''229''' | [[Priyanaz Chatterji]] | 2018–hede | align=center | 74 | align=center | '''{{0}}597''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/scotland-women-3505/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Scotland Women / Women’s One-Day Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-career/scotland-women-3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Scotland Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |EDI ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | EDIs ! scope=col | Paaltjies ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Abtaha Maqsood]] | 2023–hede | align=center | 13 | align=center | '''24''' | [[Abtaha Maqsood]] | 2018–hede | align=center | 74 | align=center | '''71''' |- | [[Katherine Fraser]] | 2024–hede | align=center | 11 | align=center | '''17''' | [[Kathryn Bryce]] | 2018–hede | align=center | 56 | align=center | '''60''' |- | [[Chloe Abel]] | 2024–hede | align=center | {{0}}9 | align=center | '''12''' | [[Katherine Fraser]] | 2019–hede | align=center | 56 | align=center | '''60''' |- | [[Kathryn Bryce]] | 2023–hede | align=center | 10 | align=center | '''11''' | [[Priyanaz Chatterji]] | 2018–hede | align=center | 74 | align=center | '''44''' |- | [[Hannah Rainey]] | 2023–hede | align=center | {{0}}6 | align=center | '''10''' | [[Rachel Slater]] | 2022–hede | align=center | 38 | align=center | '''35''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/scotland-women-3505/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Scotland Women / Women’s One-Day Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> | colspan=4 | <small>Korrek teen: 2 Februarie 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/bowling-most-wickets-career/scotland-women-3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Scotland Women / Women’s Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was vier spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Skotland tydens ’n EDI-wedstryd en drie tydens ’n T20I.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3" | EDI<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/scotland-women-3505/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Scotland Women / Women’s One-Day Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> ! colspan="2" | T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/individual-list-captains/scotland-women-3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Scotland Women / Women’s Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Linda Spence | 2001 | '''Kathryn Bryce''' | 2018–hede |- | 2 | Kari Anderson | 2003 | Sarah Bryce | 2019–2024 |- | 3 | '''Kathryn Bryce''' | 2023–hede | Abtaha Maqsood | 2023–2024 |- | 4 | Abtaha Maqsood | 2024 | | |} == Rekords == === EDI-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 6 || 1 || 5 || 0 || 0 || 16,67 || 17 Oktober 2023 |- |align="left"| {{Crv-PK}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 9 April 2025 |- |colspan="16" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Japan}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 25 Julie 2003 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 0 || 25,00 || 12 Augustus 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 12 April 2024 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 13 April 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde State}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 April 2024 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''22''' || '''9''' || '''13''' || '''0''' || '''0''' || '''41,72''' || 25 Julie 2003 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met EDI #1523 op 19 Desember 2025. Laaste keer hersien op 2 Februarie 2026. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en tel gelykop as ’n halwe oorwinning.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/scotland-women-3505/women-s-one-day-internationals-9 |title=Records / Scotland Women / Women’s ODI matches / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=19 Desember 2025 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} === Vrouekrieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1973|1973]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1978|1978]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1982|1982]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1988|1988]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1993|1993]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 1997|1997]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2000|2000]] || Nie deelgeneem nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2005|2005]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Vrouekrieketwêreldbeker 2029|2029]] || {{n.v.t.}} |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Volle lede''' |- |align="left"| {{Crv-BD}} || 6 || 0 || 6 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-EN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-IE}} || 15 || 6 || 9 || 0 || 0 || 40,00 || 10 Augustus 2019 |- |align="left"| {{Crv-LK}} || 3 || 0 || 3 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-ZA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{Crv-WI}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Duitsland}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Junie 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Frankryk}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 30 Augustus 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Italië}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 September 2023 |- |align="left"| {{vlagland|Kenia}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Januarie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Maleisië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Januarie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Namibië}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 5 September 2019 |- |align="left"| {{Crv-NL}} || 13 || 7 || 5 || 1 || 0 || 53,85 || 9 Augustus 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Nepal}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 26 Januarie 2026 |- |align="left"| {{vlagland|Papoea-Nieu-Guinee}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 0 || 66,67 || 14 Julie 2018 |- |align="left"| {{vlagland|Tanzanië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 21 November 2025 |- |align="left"| {{Crv-TH}} || 9 || 6 || 3 || 0 || 0 || 66,67 || 10 Julie 2018 |- |align="left"| {{vlagland|Uganda}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 7 Julie 2018 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 23 September 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Verenigde State}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 31 Augustus 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Zimbabwe}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 22 Januarie 2026 |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''80''' || '''48''' || '''31''' || '''1''' || '''0''' || '''60,00''' || 7 Julie 2018 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #2660 op 1 Februarie 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit onbesliste wedstryde uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/team-results-summary/scotland-women-3505/women-s-twenty20-internationals-10 |title=Records / Scotland Women / Women’s Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=2 Februarie 2026}}</ref> |} === T20I-vrouewêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]] || Nie deelgeneem nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] || Groepfase |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2026|2026]] || ''gekwalifiseer'' |- |[[T20I-vrouewêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Skotse nasionale krieketspan]] * [[Skotse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.cricketscotland.com/ Amptelike webwerf van Krieket Skotland] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/scotland-women-3454 Skotland-vroue op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/cricket-scotland Skotland by die IKR] {{Nasionale vrouekrieketspanne}} {{Normdata}} [[Kategorie:Krieket in Skotland]] [[Kategorie:Nasionale vrouekrieketspanne]] 9q3rba1ks72gwv444tu71vjz18yuzs5 0 453011 2896231 2832495 2026-04-22T09:45:14Z Jcb 223 2896231 wikitext text/x-wiki '''"Beautiful in Beaufort-Wes"''' is 'n [[Afrikaans]]e liedjie wat deur die Suid-Afrikaanse digter en musikant [[Gert Vlok Nel]] geskryf is en veral deur die sanger [[Theuns Jordaan]] bekend gemaak is. Die liedjie is grotendeels in Afrikaans, maar bevat frases in [[Engels]] en is 'n poëtiese en nostalgiese vertelling van [[liefde]], verlange en die lewe in die [[Karoo]]-dorp [[Beaufort-Wes]]. Die liedjie was teen 2023 reeds deur meer as vyftien kunstenaars opgeneem.<ref name="versindaba-2023">{{cite web |url=https://versindaba.co.za/2023/10/02/digtersprofiel-gert-vlok-nel/ |titel=Digtersprofiel: Gert Vlok Nel |werk=[[Versindaba]] |datum=2 Oktober 2023}}</ref> == Agtergrond en ontstaan == Die liedjie is deur Gert Vlok Nel geskryf, 'n digter en liedjieskrywer wat in 1963 in Beaufort-Wes gebore is. Nel, wat bekend is vir sy diepgaande en introspektiewe lirieke, het inspirasie vir die liedjie in sy eie ervarings en herinneringe aan sy tuisdorp gevind. Die lied se titel en tema gaan oor die skoonheid van 'n geliefde in die konteks van die eenvoudige, maar ruwe omgewing van Beaufort-Wes, 'n klein dorpie in die Karoo. Die lirieke kombineer Afrikaans en Engels in 'n unieke, informele styl wat die plaaslike dialek en kultuur weerspieël, 'n kenmerkende eienskap van Nel se werk. Theuns Jordaan, 'n sanger van [[Venterstad]], [[Oos-Kaap]], het die liedjie in 2000 op sy album ''[[Vreemde Stad (album)|Vreemde stad]]'' vrygestel. Sy vertolking het die liedjie landwye gewildheid besorg, en dit het vinnig een van sy mees geliefde liedjies geword. == Lirieke en temas == Die lirieke van "Beautiful in Beaufort-Wes" vertel die verhaal van 'n intense, jeugdigge liefde wat in die verlede lê, met verwysings na spesifieke plekke soos "grafte", "treine" en die "agter''seats'' van 'n [[Ford Fairlane]]". Die liedjie kontrasteer die romantiese herinneringe met die realiteite van die hede, waar die geliefde nou 'n ander lewe as 'n rekenaaranalis lei en deur 'n persoonlike stryd gaan. Die refrein, "En jy was ''beautiful'' in Beaufort-Wes", is 'n herhalende uiting van verlange na 'n vervloë tyd. Die liedjie se temas sluit in [[nostalgie]], verlore liefde, en die botsing tussen die [[romantiek]] van die jeug en die realiteite van die [[Volwassene|volwasse]] lewe. Die gebruik van Afrikaans en Engels in die lirieke skep 'n stem wat die kulturele mengelmoes van Suid-Afrika weerspieël, veral in klein dorpe soos Beaufort-Wes. == Musiek en styl == "Beautiful in Beaufort-Wes" is 'n akoestiese ballade met 'n eenvoudige, maar treffende [[melodie]]. Theuns Jordaan se vertolking word deur sy unieke stem gekenmerk, wat die liedjie se intieme en persoonlike gevoel versterk. Die produksie op ''Vreemde stad'' is minimalisties, wat die fokus op die lirieke en Jordaan se stem plaas. Die liedjie se struktuur en klank is tipies van die Afrikaanse liedjieboektradisie, maar die poëtiese diepte en unieke lirieke onderskei dit van meer konvensionele popliedjies. == Omstredenheid == In 2013 het 'n openbare dispuut tussen Gert Vlok Nel en Theuns Jordaan oor die liedjie ontstaan. Nel het op sosiale media beweer dat "Beautiful in Beaufort-Wes" "sý liedjie" is en dat hy nie voldoende erkenning vir sy bydrae ontvang het nie. Jordaan het in 'n onderhoud met ''[[Huisgenoot]]'' geantwoord dat hy deur Nel se aantygings verras was en dat die musiekbedryf se werkwyse moontlik misverstaan is. Die dispuut het in die Afrikaanse media aandag getrek, maar het nie die liedjie se gewildheid of nalatenskap geraak nie.<ref name="litnet">{{cite web |url=https://www.litnet.co.za/beautiful-beaufort-wes-koos-en-kannetjie-kombuis-skryf-oor-twee-kante-van-n-saak/ |title="Beautiful in Beaufort-Wes": Koos en Kannetjie Kombuis skryf oor twee kante van 'n saak |werk=[[LitNet]] |naam1=Koos |van1=Kombuis |outeur2=Kannetjie |authorlink1=Koos Kombuis |datum=2016-08-17}}</ref> {{cquote|Nee Theuns. Ek het lank genoeg stil gebly oor jou. Laat ons dit mooi verstaan dat ek jou nie haat nie, maar ek sou graag lief vir jou wou wees en ek dink dit is moontlik. Jy het Beautiful in Beaufort-Wes gesteel. Jy het my nooit gevra of jy dit kan opneem nie, Ook het niemand wat betrokke was by die opname my gebel en gevra of dit reg is as hulle dit doen nie, Ek het jou daai tyd nie geken nie. Was dit omdat daar gedink is dat ek nee sou sê? Ek glo vandag nog dat in die kamer waarin die kunstenaar is is daar net een persoon, Ek sou nee sê. Die eerste keer wat ek jou dit hoor sing het was by die KKNK in 1999 of 2000. Ek het saam met my oom Goegie afgeloop in die straat verby 'n groot tent waarop Huisgenoot geskryf was en hy het vir my gesê iemand sing jou song, Dit was jy. Kort daarna het ek jou op Maak 'n Las op tv gesien waar jy my song sing voor 'n miljoen mense (ek was daardie aand op Beaufort-Wes) sonder om my naam te noem. Daarna was jy beroemd en natuurlik baie ryker. Ek was, sonder geld, een aand by daai plein in Potchefstroom (was dit 2000 of 2001?) toe jy jou tweede of derde album bekend gestel het. Jy het jou ander "nuwe" songs gesing, maar die mense het die hele tyd geroep "beautiful". Ek het dit gehoor. As jy die bekfluitljie begin speel op die song kry jou gesig iets slu. Ek het vanaf 20001 vir amper 8 jaar weer op Beaufort-Wes gebly. Ek en my familie het daardie jare gekrepeer. Daar is 'n storie oor jou en my en die Royal Hotel op Beaufort-Wes en 'n honeymoon couple wat ek wyd en syd vertel, maar ek gaan dit nie nou hier herhaal nie. Safe to say die honeymoon couple het vir die barman gesê hulle het verlief geraak op Beautiful in Beaufort-Wes van Theuns Jordaan op 'n dans in die Transvaal, hulle het getrou op Beautiful in Beaufort-Wes van Theuns Jordaan in die Transvaal en hulle het pas by die Royal Hotel in Beaufort- Wes aangekom; hulle kom hou hulle honeymoon in Theuns se tuisdorp. Nie hulle of die barman het geweet dis my song nie, ek was sitting there saying never a word. Wat het jy my betaal? Niks. Deur die 18 jare het ek, met ongelooflike moeite, seker maar R8000 van jou albumverkope altesaam verhaal, van jou labels, sonder enige hulp van jou, alhoewel my song op 500 000 verkoopte albums van jou is. Of is dit meer? En dan is daar die live performances, Daardie brawe bank SAMRO sê jy sing my song net twee keer live in 'n jaar. Dink jy dit is waar? Vir seker is ek 'n psigopaat, 'n alkoholis, 'n kak Pa en 'n loser soos ek al so baie beskryf is deur vroue wat my aanvanklik verwar het met jou, maar as een vrou of man weer vir my sê ek sing jou song, soos vandag, of vra het jy die song vir Theuns geskryf of het Theuns dit geskryf gaan ek sê nee Meneer of Mevrou dis geskryf deur Theuns Jordaan, maar moet tog nie vir hom sê nie, want ek betaal al jare vir hom fokkol royalties nie Maar dis nie jou song nie Theuns, dis my song. |Gert Vlok Nel}} == Nalatenskap == "Beautiful in Beaufort-Wes" word as een van die mees ikoniese Afrikaanse liedjies van die vroeë 21ste eeu beskou. Dit word gereeld by herdenkingskonserte en Afrikaanse musiekfeeste opgevoer. Ná Jordaan se afsterwe in 2021 is die liedjie ook as deel van huldeblyke aan hom uitgevoer, onder meer deur kunstenaars soos [[Dozi]] tydens die Theuns Jordaan-huldeblykkonsert. Die liedjie het ook 'n kulturele betekenis buite musiek, met verwysings na Beaufort-Wes wat die dorp se plek in die Suid-Afrikaanse verbeelding versterk het. Dit bly 'n voorbeeld van hoe Afrikaanse musiek poësie, plaaslike identiteit en universele emosies kan kombineer. == Interpretasies == Die liedjie is deur meer as vyftien kunstenaars opgeneem,<ref name="versindaba-2023" /> waaronder: * [[Theuns Jordaan]] * [[Gert Vlok Nel]] * [[JAN JAN JAN]] * [[Jan Blohm]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/vermaak/musiek/herrie-oor-beautiful-in-beaufort-wes/ |titel=Herrie oor ‘Beautiful in Beaufort-Wes’ |datum=17 Augustus 2016 |werk=[[Maroela Media]]}} * {{cite web |url=https://www.news24.com/life/ugly-row-breaks-out-over-beautiful-local-song-20160817 |titel=Ugly row breaks out over Beautiful local song |trans-title=Lelike rusie ontstaan oor ''Beautiful'' plaaslike liedjie |datum=17 Augustus 2016 |werk=[[News24]] |taal=en}} == Eksterne skakels == * [https://music.youtube.com/watch?v=UUmByZNJ5YE Theuns Jordaan - Beautiful in Beaufort-Wes] op [[YouTube]] {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse liedjies]] rlruouoeudkcfi5rz7xozoi1n4dp03m 0 453246 2895905 2833967 2026-04-21T16:53:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895905 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Le Bon Marché, Paris 27 May 2012.jpg|duimnael|Le Bon Marché]] [[Lêer:Bon Marché, Paris - interior view.JPG|duimnael|Le Bon Marché]] Die '''Le Bon Marché''' is een van die toonaangewende en mees eksklusiewe afdelingswinkels ter wêreld en is in [[Parys]] aan die linkeroewer van die Seine – ''rive gauche'' – tussen [[Montparnasse]] en [[Saint-Germain-des-Prés|Saint Germain]] geleë. Die afdelingswinkel is in 1852 deur Aristide Boucicaut gestig en was toe net 'n klein winkeltjie wat uitgebrei het tot 'n groot afdelingswinkel met 'n wye reeks en word as die eerste werklike afdelingswinkel ter wêreld beskou.<ref>[https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/sortir-region-parisienne/bienvenue-au-bon-marche-le-plus-ancien-grand-magasin-au-monde-encore-en-activite-18-12-2021-OQ36UNOPGFCFHPISS2ARYR4HSQ.php Bienvenue au Bon Marché, «le plus ancien grand magasin au monde encore en activité»]</ref> Die afdelingswinkel is in 1984 deur die Franse luukse konglomeraat [[Moët Hennessy Louis Vuitton S. A.|LVMH]] aangekoop en in 1987 het [[Bernard Arnault]] besluit om dit in 'n luukse afdelingswinkel te omskep.<ref>[https://www.lvmh.com/fr/nos-maisons/distribution-selective/le-bon-marche-rive-gauche LE BON MARCHÉ RIVE GAUCHE]</ref> 'n Tak, ''La Grande Epicerie de Paris'', het sedert 1988 ontwikkel tot Parys se grootste kruidenierswinkel.<ref>[https://www.francebleu.fr/emissions/la-saga-de-paris-paris-collector/107-1/saga-de-paris-le-bon-marche Saga de Paris : Le Bon Marché]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Le Bon Marché}} {{Saadjie}} {{Normdata}} {{Koördinate|48|51|4.26|N|2|19|27.823|O|region:FR_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Parys]] mqa0t7dfu7se8xnn7zr9uq8ukxaqj0a 0 453780 2896193 2894339 2026-04-22T09:00:29Z Puvircho 6492 2896193 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Italië | Artikel = | Beeld = Flag of Italy.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = il Tricolore | Ander_byname = | Gebruik = 111000 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[19 Junie]] [[1946]]<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/it.html |title=Italië |publisher=Flags of the World |accessdate=17 September 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi. | Ontwerper = | Beeld2 = Civil Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 100100 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= 9 November 21946 | Ontwerp2 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met ’n gekombineerde historiese wapenskild van Venisië, Genua, Pisa en Amalfi in die wit baan. | Ontwerper2 = | Beeld3 = State Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Staatsvaandel | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000010 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= 24 Oktober 2003 | Ontwerp3 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met die Italiaanse wapen in die wit baan. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Naval Ensign of Italy.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Vlootvaandel | Ander_byname4 = | Gebruik4 = | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= 9 November 1947 | Ontwerp4 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi met die Italiaanse Vlootwapen in die wit baan. | Ontwerper4 = | Beeld5 = War Flag of Italy.svg | Beeldgrootte5 = 170px | Geen_grens5 = | Bynaam5 = Oorlogsvlag | Ander_byname5 = | Gebruik5 = | Simbool5 = | Verhouding5 = 1:1 | Goedgekeur_op5= | Ontwerp5 = ’n Vertikale driekleur in groen, wit en rooi. | Ontwerper5 = }} Die '''nasionale vlag van [[Italië]]''' ([[Italiaans]]: {{lang|it|bandiera d’Italia}}) is op [[19 Junie]] [[1946]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon drie ewe wye vertikale bane in groen, wit en rooi met die groen baan aan die vlagpaalkant soos gedefinieer in Artikel 12 van die Italiaanse grondwet<ref name=constitution>[[wikisource:Constitution of Italy|Costituzione della Repubblica Italiana]] Art. 12, 22 Desember 1947, pubblicata nella Gazzetta Ufficiale n. 298 van 27 Desember 1947, buitengewone uitgawe (gepubliseer in die Staatskoerant van die Italiaanse Republiek, No. 298 van 27 Desember 1947, buitengewone uitgawe) “La bandiera della Repubblica è il tricolore italiano: verde, bianco, e rosso, a tre bande verticali di eguali dimensioni”</ref>. Daar word na die vlag as '''die Driekleur''' ({{lang|it|il Tricolore}}. Die Italiaanse wet reguleer die gebruik en vertoon daarvan, beskerm die verdediging daarvan en maak voorsiening vir die vlagskennis; dit skryf ook die onderrig daarvan in Italiaanse skole voor, saam met ander nasionale simbole van Italië. Die Italiaanse vlagdag, genaamd Driekleurdag is ingestel deur wet nr. 671 van 31 Desember 1996 en word elke jaar op 7 Januarie gevier. Hierdie viering herdenk die eerste amptelike aanvaarding van die driekleur as ’n nasionale vlag deur ’n soewereine Italiaanse staat, die [[Cispadaanse Republiek]], ’n Napoleontiese susterrepubliek van die Eerst eFranse Republiek, wat op 7 Januarie 1797 in [[Reggio Emilia]] plaasgevind het, op grond van die gebeure na die [[Franse Rewolusie]] (1789–1799) wat, onder andere, nasionale [[selfbeskikking]] bepleit het. Die Italiaanse nasionale kleure het vir die eerste keer op 21 Augustus 1789in [[Genua]] verskyn op ’n driekleur-kokade, wat die eerste groen, wit en rooi Italiaanse militêre [[oorlogsvlag]] met sewe jaar vooruitgegaan het, wat op sy beurt op 11 Oktober 1796 deur die Lombardiese Legioen in [[Milaan]] aangeneem is. Na 7 Januarie 1797 het die steun vir die Italiaanse vlag bestendig gegroei, totdat dit een van die belangrikste simbole van [[Unifikasie van Italië|Italiaanse eenwording]] geword het, wat op 17 Maart 1861 uitgeloop het op die proklamasie van die Koninkryk van Italië, waarvan die driekleur die nasionale vlag geword het. Na die aanneming daarvan het die driekleur een van die mees herkenbare en bepalende kenmerke van die verenigde Italiaanse staatskap in die volgende twee eeue van die geskiedenis van Italië geword. == Geskiedenis == ===Die Franse Rewolusie === [[Lêer:Coccarda FRANCIA.svg|thumb|left|Die Franse kokarde, wat ontstaan het en versprei isonder die opstande van die [[Franse Rewolusie]]]] Die Italiaanse driekleur, soos ander driekleurvlae, is geïnspireer deur die [[Vlag van Frankryk|Franse een]], wat deur die [[Franse Rewolusie|rewolusie]] in 1790 op [[Franse Vloot|Franse vloot-oorlogskepe]] ingebruik geneem is,<ref name=elysee>{{fr}} {{cite web |language=fr|url=https://www.elysee.fr/la-presidence/le-drapeau-francais/ |title=Le drapeau français – Présidence de la République |access-date=13 Februarie 2013 |archive-date=31 Desember 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231083137/http://www.elysee.fr/la-presidence/le-drapeau-francais|url-status=live}}</ref> en is simbolies van die hernuwing wat deur die oorsprong van [[Jakobinisme]] teweeggebring is.<ref name=Cherasco>{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/tricolore_nacque.html |title=Otto mesi prima di Reggio il tricolore era già una realtà |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-date=9 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309115746/http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/tricolore_nacque.html |url-status=usurped}}</ref><ref name="quirinale-pdf">{{it}} {{Cite web|url=http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/tricolore/tricolore.pdf|title=I simboli della Repubblica |language=it |access-date=14 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151006182656/http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/tricolore/tricolore.pdf |archive-date=6 Oktober 2015}}</ref>{{sfn|Maiorino|2002|p=156}} Kort na die gebeure van die Franse rewolusie het die ideale van sosiale vernuwing wyd begin versprei op grond van die voorspraak van die ''Verklaring van die Regte van die Mens en van die Burger'' van 1789, insluitend in Italië. Daarop het politieke vernuwing gevolg met die eerste patriotiese gisting gerig op nasionale [[selfbeskikking]] wat later gelei het tot die [[Unifikasie van Italië|Italiaanse eenwording]] op die Italiaanse skiereiland.{{sfn|Maiorino|2002|p=156}}{{sfn|Fiorini|1897|pp=239–267 and 676–710}} Om hierdie rede het die Franse blou, wit en rooi vlag die eerste verwysing van die Italiaanse Jakobyne geword en vervolgens ’n bron van inspirasie vir die skep van ’n Italiaanse identiteitsvlag. Op 12 Julie 1789, twee dae voor die [[bestorming van die Bastille]], het die rewolusionêre joernalis [[Camille Desmoulins]] die betogers gevra watter kleur hulle as simbool van die Franse Rewolusie moes aanneem terwyl hy die Paryse skare tot opstand aangemoedig het, en groen, ’n simbool van [[hoop]], of die [[blou]] van die [[Amerikaanse Rewolusie]], ’n simbool van vryheid en [[demokrasie]], voorgestel. Die skare het aangedring op groen kokardes.<ref name=Bolzano>{{it}} {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-ynpQ5lnU2EC&q=Camille+Desmoulins+coccarda+francese+verde+foglie&pg=PA174 |title=Giovani del terzo millennio, di Giacomo Bolzano |isbn=9788883587504 |language=it |access-date=9 Maart 2017 |last1=Bolzano |first1=Giacomo |year=2005 |publisher=Armando Editore }}</ref> Desmoulins het toe ’n groen blaar opgetel en dit bo sy kop as hoed gehou as ’n kenmerkende teken van die rewolusionêre.<ref name=Bolzano/> Die groen in die primitiewe Franse kokarde, is onmiddellik laat vaar ten gunste van blou en rooi, die antieke kleure van Parys, omdat dit ook die kleur van die koning se broer, die [[Graaf van Artesië]], was wat na die Eerste Teruggawe monarg geword het as [[Karel X van Frankryk]].<ref name=italia-oggi>{{it}} {{cite web |url=http://www.italiaoggi.it/giornali/dettaglio_giornali.asp?preview=false&accessMode=FA&id=2139232&codiciTestate=1 |title=Il verde no, perché è il colore del re. Così la Francia ha scelto la bandiera blu, bianca e rossa ispirandosi all'America |language=it |access-date=9 Maart 2017}}</ref> Die Franse driekleurkokarde is toe op 17 Julie 1789 voltooi met die byvoeging van wit, die kleur van die [[Huis van Bourbon]], uit eerbied vir koning [[Lodewyk XVI van Frankryk]], wat steeds regeer het ten spyte van die gewelddadige opstande wat in die land gewoed het; die Franse monargie is op 10 Augustus 1792 afgeskaf. [[Lêer:Coccarda ITALIA.svg|thumb|left|Die Italiaanse kokarde waarop die nasionale kleure van Italië in 1789 gebaseer is]] Die eerste gedokumenteerde gebruik van die Italiaanse nasionale kleure is 21 Augustus 1789. In die historiese argiewe van die [[Republiek Genua]] word berig dat ooggetuies gesien het hoe sommige betogers ’n rooi, wit en groen kokarde aan hul klere vertoon.<ref name="Cita|Ferorelli |p. 662">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=662 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181159/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Die Italiaanse koerante van daardie tyd het verwarring geskep oor die feite van die Franse Rewolusie, spesifiek in verband met die vervanging van groen met blou, en berig dat die Franse driekleur groen, wit en rooi was.<ref name="Cita|Ferorelli |p. 666">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10515&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=666 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331190005/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10515&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Toe die korrekte inligting oor die chromatiese samestelling van die Franse driekleur Italië bereik het, het die Italiaanse Jakobyne besluit om groen in plaas van blou te hou, omdat dit die natuur voorgestel het en dus metafories ook verwys het na natuurlike regte, of sosiale gelykheid en vryheid, al drie beginsels wat vir hulle kosbaar was.<ref name="valori">{{it}} {{cite web |url=http://www.150anni.it/webi/index.php?s=25&wid=988 |title=I valori – Il Tricolore |language=it |access-date=3 Mei 2017 |archive-date=31 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170731035724/http://www.150anni.it/webi/index.php?s=25&wid=988 |url-status=live}}</ref> Die rooi, wit en groen kokarde het toe ’n paar jaar later, op 13–14 November 1794, weer verskyn en is gedra deur ’n groep studente van die [[Universiteit van Bologna]], gelei deur Luigi Zamboni en Giovanni Battista De Rolandis, wat ’n volksoproer wou beplan om die Katolieke regering van Bologna,<ref name="asti">{{it}} {{cite web |url=http://www.150.provincia.asti.it/index.php?option=com_content&view=article&id=93:mostra-giovan-battista-de-rolandis-e-il-tricolore&catid=13:resoconti&Itemid=30 |website=150.provincia.asti.it |title=Mostra Giovan Battista De Rolandis e il Tricolore |access-date=20 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160101000927/http://www.150.provincia.asti.it/index.php?option=com_content&view=article&id=93:mostra-giovan-battista-de-rolandis-e-il-tricolore&catid=13:resoconti&Itemid=30 |archive-date=1 Januarie 2016 |url-status=dead}}</ref>{{sfn|Villa|2010|p=12}} ’n stad wat destyds deel was van die [[Kerklike Staat]], omver te werp. Zamboni en De Rolandis het hulself as “patriotte” gesien en driekleurkokardes gedra om aan te dui dat hulle geïnspireer is deur Jakobynse rewolusionêre ideale, maar het dit ook aangepas om hulle kokarde van die Franse kokarde te onderskei. Die rooi, wit en groen kokarde het na die gebeure van Bologna verskyn tydens [[Napoleon Bonaparte]] se intog in [[Milaan]] op 15 Mei 1796 plaasgevind het.{{sfn|Villa|2010|p=10}} Hierdie kokardes, met die tipiese sirkelvorm, het rooi aan die buitekant, groen op ’n tussenposisie en wit in die middel gehad.{{sfn|Colangeli|1965|p=13}} Hierdie ornamente is deur die oproeriges gedra, selfs tydens die godsdienstige seremonies wat in die Katerdaal van Milaanse gehou is as teken van dank vir Napoleon, wat, ten minste aanvanklik, as ’n bevryder beskou is.{{sfn|Villa|2010|p=10}} Die driekleurkokardes het toe een van die amptelike simbole geword van die Milanese Nasionale Garde, wat op 20 November 1796 gestig is, en het vandaar verder in die Italiaanse skiereiland versprei.<ref name="valori"/> Die groen, wit en rooi kokarde het later in so ’n mate versprei dat dit geleidelik die enigste ornament was wat in Italië deur die oproeriges gebruik is.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668">{{it}} {{cite journal |last1=Ferorelli |first1=Nicola |year=1925 |title=La vera origine del tricolore italiano |url=http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |journal=Rassegna Storica del Risorgimento |volume=XII |issue=fasc. III |language=it |pages=668 |access-date=22 September 2019 |archive-date=31 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181159/http://www.risorgimento.it/rassegna/index.php?id=10511&ricerca_inizio=0&ricerca_query=&ricerca_ordine=DESC&ricerca_libera= |url-status=live }}</ref> Die patriotte het dit “Italiaanse kokarde” begin noem, wat dit een van die simbole van die land gemaak het.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668"/> Die groen, wit en rooi driekleur het dus ’n sterk patriotiese waarde verkry en een van die simbole van nasionale bewustheid geword, ’n verandering wat geleidelik daartoe gelei het dat dit die kollektiewe verbeelding van die [[Italianers]] binnegedring het.<ref name="Cita|Ferorelli|p. 668"/> === Die Napoleontiese tydperk === [[Lêer:Flag of the Lombard Legion.svg|thumb|left|{{FIAV|historical}} Die oorlogsvlag van die Lombardiese Legioen, die eerste militêre eenheid om die drie Italiaanse kleure te aanvaar]] Die oudste gedokumenteerde vermelding van die Italiaanse driekleurvlag hou verband met [[Napoleon Bonaparte]] se eerste intog op die Italiaanse skiereiland. Die eerste gebied wat deur Napoleon verower is, was [[Piëmont]]; in die historiese argief van die Cherasco-munisipaliteit van Piëmont, word ’n dokument bewaar wat op 13 Mei 1796, tydens die Skietstilstand van Cherasco tussen Napoleon en die Oostenryks-Piëmontese troepe, die eerste vermelding van die Italiaanse driekleur bevestig, met verwysing na munisipale baniere wat op drie torings in die historiese sentrum gehys is.<ref>{{it}} Giovanni Francesco Damilano, ''Libro familiare di me sacerdote ed avvocato Giovanni Francesco Damilano 1775–1802'', Cherasco, Fondo Adriani, Historiese Argief van die Stad Cherasco, 1803, p. 36.</ref> In die dokument is die term “groen” later doodgetrek en vervang deur “blou”, die kleur wat – saam met wit en rooi – die Franse vlag vorm.<ref name=Cherasco /> Met die aanvang van die eerste veldtog in Italië het die Jakobyne van die Italiaanse skiereiland op talle plekke in opstand gekom en, saam met die Italiaanse soldate wat in die Napoleontiese leër was, tot die Franse oorwinnings bygedra.{{sfn|Tarozzi|1999|p=66}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=69}} Hierdie hernuwing is deur die Italianers aanvaar, ten spyte daarvan dat dit hoofsaaklik virdie gemak van Frankryk was, wat sterk imperialistiese neigings gehad het omdat die nuwe politieke situasie beter as die vorige een geag is. Hierdie tweeledige koppeling met Frankryk was meer aanvaarbaar as die vorige eeue van absolutisme.<!--{{Opinie|date=March 2025}}-->{{sfn|Maiorino|2002|p=162}} [[Lêer:Flag of the Cispadane Republic.svg|thumb|{{FIAV|historical}} Vlag van die [[Cispadaanse Republiek]], die eerste Italiaanse driekleur wat deur ’n soewereine staat aanvaar is (1797)]] Op 11 Oktober 1796 het Napoleon die ontstaan van die Lombardiese Legioen, ’n militêre eenheid wat saamgestel is deur die Algemene Administrasie van [[Lombardye]]{{sfn|Bovio|1996|p=19}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=67}} wat deur die [[Transpadaanse Republiek]] (1796–1797) gelei is, per brief aan die Directoire meegedeel.<ref name="difesa">{{it}} {{cite web |url=http://www.difesa.it/InformazioniDellaDifesa/periodico/IlPeriodico_AnniPrecedenti/Documents/LEsercito_del_primo_Tricolore.pdf |title=L’Esercito del primo Tricolore |access-date=8 Maart 2017 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309071221/http://www.difesa.it/InformazioniDellaDifesa/periodico/IlPeriodico_AnniPrecedenti/Documents/LEsercito_del_primo_Tricolore.pdf |archive-date=9 Maart 2017}}</ref> Op hierdie dokument is in verwysing na die oorlogsvlag wat op die Franse driekleur gevolg het en wat deur die Milaanse patriotte aan Napoleon voorgestel is,{{sfn|Villa|2010|p=10}} berig dat hierdie militêre eenheid ’n rooi, wit en groen banier sou hê, kleure wat voorheen deur die Milaanse Nasionale Wag gebruik is, sowel as op die kokardes.{{sfn|Busico|2005|p=11}}<ref name="radiomarconi">{{it}} {{cite web|url=http://www.radiomarconi.com/marconi/storiabandiera/significato.html|website=radiomarconi.com |title=Il significato dei tre colori della nostra Bandiera Nazionale |access-date=20 Augustus 2017 |archive-date=1 Augustus 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801124133/http://www.radiomarconi.com/marconi/storiabandiera/significato.html |url-status=usurped}}</ref><ref>Op 11 Oktober 1796, het Napoleon soos volg aan die Directoire geskryf, “Les couleurs nationales qu’ils ont adoptées sont le vert, le blanc et le rouge” (die nasionale kleure wat hulle aanvaar het is groen, wit en rooi), {{fr}} Corr. Nap. II, No. 1085; sien Frasca, Francesco [http://www.napoleon-series.org/military/organization/c_italy.html ''Les Italiens dans l’Armée napoléonienne: Des légions aux Armées de la République italienne et du Royaume d'Italie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513032143/http://www.napoleon-series.org/military/organization/c_italy.html |date=13 Mei 2009 }} Etudes napoléoniennes, Tome IV (pp. 374–396) Levallois: Centre d’études napoléoniennes, 1988</ref> In ’n seremonie op 16 November 1796 by die Piazza del Duomo is ’n militêre vlag aan die Lombardiese Legioen oorhandig. Die Lombardiese Legioen was dus die eerste Italiaanse militêre afdeling wat hom met ’n driekleurvlag in die vorm van ’n banier, toegerus het.<ref name="difesa"/> Die eerste amptelike goedkeuring van die Italiaanse vlag deur die owerhede was dus as ’n militêre kenteken van die Lombardiese Legioen en nog nie as die [[nasionale vlag]] van ’n soewereine Italiaanse staat nie.{{sfn|Tarozzi|1999|pp=67–68}} Met die opeenvolging van Napoleon se militêre oorwinnings en die gevolglike stigting van republieke wat gunstig gestaan het teenoor rewolusionêre ideale, is rooi, wit en groen in baie Italiaanse sttede op militêre baniere aanvaar as ’n simbool van sosiale en politieke vernuwing.{{sfn|Maiorino|2002|p=156}} Op 19 Junie 1796 is [[Bologna]] deur Napoleon se troepe beset.{{sfn|Colangeli|1965|p=14}} Op 18 Oktober 1796{{sfn|Villa|2010|p=11}} het die Napoleontiese vergadering van landdroste en afgevaardigdes van Bologna, saam met die stigting van die Italiaanse Legioen (waarvan militêre banier bestaan het ​​uit ’n rooi, wit en groen driekleur, waarskynlik geïnspireer deur die soortgelyke besluit van die Lombardiese Legioen),{{sfn|Villa|2010|p=10}}{{sfn|Busico|2005|p=11}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=68}} besluit om ’n burgerlike banier van rooi, wit en groen te skep, hierdie keer onafhanklik van militêre gebruik.{{sfn|Villa|2010|p=11}} Die Italiaanse vlag het, na die aanvaarding deur die Bolognese vergadering, ’n politieke simbool geword van die stryd vir die onafhanklikheid van Italië van buitelandse moondhede. Die gebruik van die vlag in die burgerlike sfeer het dit ook dan ondersteun.{{sfn|Villa|2010|p=11}} Die eerste rooi, wit en groen nasionale vlag van ’n soewereine Italiaanse staat is op 7 Januarie 1797 aangeneem, toe die Veertiende Parlement van die Cispadaanse Republiek (1797), op voorstel van Giuseppe Compagnoni, besluit het “om die … standaard of vlag van drie kleure, groen, wit en rooi …, universeel te maak”:<ref>{{it}}[http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm The tri-coloured standard]. Leer ken Italië, Ministerie van Buitelandse Sake (besoek op 5 Oktober 2008) {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080223131121/http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm |date=23 February 2008}}</ref> [[Lêer:Giuseppe Compagnoni.jpg|thumb|left|[[Giuseppe Compagnoni]] word beskou as die “vader van die Italiaanse vlag”]] {{blockquote|text=[…] Uit die notule van die XIVde Sitting van die Cispadaanse Kongres: Reggio Emilia, 7 Januarie 1797, 11 vm. Patriotiese Saal. 100 deelnemers is teenwoordig, afgevaardigdes van die bevolkings van Bologna, Ferrara, Modena en Reggio Emilia. Giuseppe Compagnoni het ook voorgestel dat die standaard of Cispadaanse vlag van drie kleure, groen, wit en rooi, universeel gemaak moet word en dat hierdie drie kleure ook in die Cispadaanse kokarde gebruik moet word, wat deur almal gedra moet word. Dit is aanvaar. […]<ref group=Note>[...] Dal verbale della Sessione XIV del Congresso Cispadano: Reggio Emilia, 7 gennaio 1797, ore 11. Sala Patriottica. Gli intervenuti sono 100, deputati delle popolazioni di Bologna, Ferrara, Modena e Reggio Emilia. Giuseppe Compagnoni fa pure mozione che si renda Universale lo Stendardo o Bandiera Cispadana di tre colori, Verde, Bianco e Rosso e che questi tre colori si usino anche nella Coccarda Cispadana, la quale debba portarsi da tutti. Viene decretato. [...]</ref>|source=Aanvaardingsdekreet van die driekleur deur die Cispadaanse Republiek}} Aangesien Compagnoni die groen, wit en rooi driekleurvlag voorgestel het, word hy as die “vader van die Italiaanse vlag” beskou.{{sfn|Maiorino|2002|p=157}}{{sfn|Tarozzi|1999|p=9}} Die kongresbesluit om ’n groen, wit en rooi driekleurvlag aan te neem, is toe begroet met ’n jubelende atmosfeer en met ’n luide applous.{{sfn|Maiorino|2002|p=158}} Die aanvaarding van die Italiaanse vlag deur die Cispadaanse Republiek, ’n soewereine Italiaanse staat, is geïnspireer deur hierdie banier van Bologna, wat op sy beurt gekoppel is aan ’n munisipaliteit en dus steeds ’n suiwer plaaslike omvang, en aan die vorige militêre baniere van die Lombardiese Legioen en die Italiaanse Legioen.<ref name="quirinale-pdf" /><ref name="vessillo-bolognese">{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/documenti.html |title=Bologna, 28 ottobre 1796: Nascita della Bandiera Nazionale Italiana |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-date=7 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307051347/http://www.radiomarconi.com/marconi/carducci/documenti.html|url-status=usurped}}</ref> In die besonder is die Italiaanse Legioen gevorm deur soldate van Emilia en Romagna. Die vlag van die Cispadaanse Republiek was ’n vierkant met rooi bo en, ’n wit baan in die middel met ’n embleem wat bestaan ​​het uit ’n lourierkrans versier met ’n wapentrofee en vier pyle, wat die vier provinsies verteenwoordig wat die Republiek gevorm het, en ’n groen baan onder. Weens die rewolusie in het die betekenis van die vlag aldaar van “dinasties” en “militêr” na “nasionaal” verander, en hierdie konsep, wat nog onbekend was in Italië, is deur die Franse aan die Italianers oorgedra.{{sfn|Fiorini|1897|p=685}} [[Lêer:Sala tricolore reggio.jpg|thumb|Die ''Sala del Tricolore'' wat later die raadsaal van die Reggio Emilia-munisipaliteit geword het, waar die Italiaanse vlag op 7 Januarie 1797 ontstaan het]] Die Cispadaanse en die Transpadaanse Republieke het in 1797 saamgesmelt in die Cisalpynse Republiek (1797–1802) en het die vertikale vierkantige driekleur sonder kenteken in 1797 aanvaar. Die kleure van die vlag van die Cisalpynse Republiek is oorspronklik horisontaal gerangskik, met groen bo-aan,{{sfn|Maiorino|2002|p=163}} maar op 11 Mei 1798 het die Groot Raad van die pasgestigte staat ’n Italiaanse driekleur as die nasionale banier gekies met die kleure vertikaal gerangskik.{{sfn|Vecchio|2003|p=42}}{{sfn|Villa|2010|p=13}}{{sfn|Busico|2005|p=17}} By die formele viering van die stigting in die nuwe republiek, wat op 9 Julie in Milaan plaasgevind het, is deur 300&nbsp;000 mense gevier, insluitend gewone burgers, Franse soldate en verteenwoordigers van die groot munisipaliteite van die republiek.{{sfn|Maiorino|2002|p=162}} Die geleentheid is gekenmerk deur ’n oproer van driekleurvlae en kokardes.{{sfn|Maiorino|2002|p=163}} By hierdie geleentheid het Napoleon hul driekleurbaniere plegtig aan die militêre eenhede van die pasgestigte republiek oorhandig.{{sfn|Villa|2010|p=12}} Die vlag van die Cisalpynse Republiek is tot 1802 behou, toe dit herdoop is tot die Napoleontiese Italiaanse Republiek (1802–1805). Gevolglik is ’n nuwe vlag aanvaar, hierdie keer met ’n rooi veld wat ’n groen vierkant binne ’n wit ruit bevat het; die presidensiële standaard van Italië wat sedert 14 Oktober 2000 in gebruik is, is deur hierdie vlag geïnspireer.<ref name="stendardo">{{it}} {{cite web |url=http://www.quirinale.it/qrnw/simboli/stendardo/stendardo.html |title=Lo Stendardo presidenziale |language=it |access-date=4 Maart 2017 |archive-date=27 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327161058/http://www.quirinale.it/qrnw/simboli/stendardo/stendardo.html |url-status=live }}</ref> Dit was gedurende hierdie tydperk dat die groen, wit en rooi driekleur hoofsaaklik die kollektiewe verbeelding van die Italianers binnegedring het en ’n ondubbelsinnige simbool van Italiaansheid geword het.{{sfn|Maiorino|2002|p=169}}{{sfn|Villa|2010|p=15}} In minder as 20 jaar het die rooi, wit en groen vlag sy eie uniekheid verkry, en het dit baie beroemd en bekend geword.{{sfn|Maiorino|2002|p=169}} In 1799 het die onafhanklike [[Republiek Lucca]] onder Franse invloed gekom en die vertikale groen, wit en rooi vlag horisontaal aanvaar, met groen bo-aan; dit het tot 1801 geduur. In 1805 het Napoleon sy suster, Elisa Bonaparte Baciocchi, as Prinses van [[Lucca]] en [[Piombino]] ingestel. Hierdie gebeurtenis word herdenk in die opening van [[Leo Tolstoi]] se [[Oorlog en Vrede]].<ref>“Nou ja, Prins, dit blyk Genua en Lucca is nou bloot familielandgoedere van die Bonapartes“, [http://www.gutenberg.org/dirs/etext01/wrnpc12.txt faksimilee van 1922 Engelse vertaling] {{en}} {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081224215501/http://www.gutenberg.org/dirs/etext01/wrnpc12.txt |date=24 Desember 2008 }} deur Aylmer en Louise Maude, [[Project Gutenberg]] (besoek op 5 Oktober 2008)</ref> In dieselfde jaar, nadat Napoleon homself tot die eerste Franse Keiser gekroon het, is die Italiaanse Republiek omskep in die eerste Napoleontiese Koninkryk van Italië (1805–1814), of ''Italico'', onder sy direkte heerskappy. Die vlag van die Koninkryk van Italië was dié van die Republiek in reghoekige vorm, met die goue Napoleontiese arend as wapenfiguur.{{sfn|Bovio|1996|p=37}} Dit het in gebruik gebly tot die Napoleon se ondergang in 1814. === Italiaanse eenwording === ==== Die 19de eeuse rewolusies ==== [[Lêer:Cinque Giornate di Milano 01.jpg|thumb|left|Die Vyf-dae-opstand (1848), waarvan een van die simbole die driekleur was]] Met die val van Napoleon en die herstel van die [[Absolute monargie|absolutistiese monargiese regimes]], het die Italiaanse driekleur ondergronds gegaan en die simbool geword van die patriotiese gisting wat in Italië begin versprei het{{sfn|Villa|2010|p=10}}{{sfn|Maiorino|2002|p=169}} en die simbool wat al die pogings van die Italiaanse volk tot vryheid en onafhanklikheid verenig het.<ref>{{it}} Ghisi, Enrico ''Il tricolore italiano (1796–1870)'' Milano: Anonima per l’Arte della Stampa, 1931; sien Gay, H. Nelson in ''The American Historical Review'' Vol. 37 No. 4 (pp. 750–751), Julie 1932 {{JSTOR|1843352}}</ref> In die [[Koninkryk Lombardye-Venesië]], ’n staat afhanklik van die [[Keiserryk Oostenryk]] wat na die val van Napoleon ontstaan het, was diegene wat die Italiaanse driekleur vertoon het, onderhewig aan die [[doodstraf]].{{sfn|Colangeli|1965|p=17}} Die Oostenrykers se doelwit was in die woorde van keiser [[Frans Josef I van Oostenryk]]:{{sfn|Bronzini|1986|p=137}} {{blockquote|text=[Die driekleur is verband om] mense te laat vergeet dat hulle Italiaans is.|source=Frans Josef I van Oostenryk}} Tussen 1820 en 1861 het ’n reeks gebeure gelei tot die onafhanklikheid en [[unifikasie van Italië]] (behalwe vir [[Veneto]] en die provinsie [[Mantua]], [[Latium]], [[Trentino-Suid-Tirol]] en Juliaanse Venesië, bekend as ''Italia irredenta'', wat in 1866 na die Derde Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog, in 1870 na die inname van Rome, en in 1918 na die [[Eerste Wêreldoorlog]] onderskeidelik met die res van Italië verenig is); hierdie tydperk van die Italiaanse geskiedenis staan ​​bekend as die ''Risorgimento''. Die Italiaanse driekleur is vir die eerste keer in die geskiedenis van die ''Risorgimento'' op 11 Maart 1821 tydens die revolusies van die 1820’s in die Sitadel van Alessandria vertoon, na die vergetelheid wat veroorsaak is deur die herstel van die absolutistiese monargiese regimes.{{sfn|Villa|2010|p=18}} Die groen, wit en rooi vlag het weer verskyn tydens die revolusies van 1830,{{sfn|Villa|2010|p=18}} hoofsaaklik as gevolg van [[Ciro Menotti]], die patriot wat die rebellie in Italië begin het.{{sfn|Maiorino|2002|p=170}}{{sfn|Busico|2005|pp=25–27}} Menotti het veral aangevoer dat ’n monargie die beste staatsvorm vir ’n verenigde Italië was met ’n soewerein wat deur ’n nasionale kongres gekies word. Die hoofpunte van hierdie idee was Rome as die hoofstad van Italië en die driekleurvlag as ’n nasionale banier.{{sfn|Busico|2005|p=25}} Op 5 Februarie 1831, tydens die Forlì-opstande, het die patriot Teresa Cattani haarself tydens die aanval op die gebou wat die setel van die Gesantskap van Romagna was in die driekleurvlag toegedraai, en die skote van die pouslike soldate uitgedaag.{{sfn|Villa|2010|p=18}} In 1831 het [[Giuseppe Mazzini]] die driekleur gekies as simbool van [[Jong Italië]].{{sfn|Maiorino|2002|p=172}} ’n Oorspronklike vlag van Jong Italië word in die meuseum van die ''Risorgimento'' en Mazziniese instituut in [[Genua]] bewaar.{{sfn|Maiorino|2002|p=290}} Van 1833 tot 1834 het die simboliek van die driekleur van noord- en sentraal-Italië{{sfn|Villa|2010|p=18}} af deur die Italiaanse skiereiland versprei.{{sfn|Tarozzi|1999|p=74}} Oor die rede waarom die Italiaanse patriotte aan die opstande van 1830-1831 deelgeneem het, het Mazzini gesê:{{sfn|Villa|2010|p=53}} {{blockquote|text=Vra diegene wat van een punt na ’n ander gehardloop het om die verskillende distrikte bymekaar te bring, na die vlag wat tussen daardie oproerige tye gewapper het. Daardie vlag was die Italiaanse vlag; daardie eerste stemme was stemme van Vaderland en broederskap.<ref group=Note>Chiedetelo a coloro che corsero da un punto all'altro per affratellare le varie contrade, alla bandiera che sventolò tra quei moti. Quella bandiera fu la bandiera italiana; quelle prime voci erano voci di Patria e fratellanza</ref>|source=Giuseppe Mazzini}} Die Italiaanse vlag het ook onder die politieke uitgewekenes inslag gevind en het die simbool van die stryd om onafhanklikheid en die eise vir liberaler grondwette geword.{{sfn|Maiorino|2002|p=173}} In 1834 is die driekleur deur die oproerlinge wat Savoje probeer binneval het, aanvaar{{sfn|Villa|2010|p=19}}{{sfn|Busico|2005|p=27}} terwyl die driekleurvlag van Jong Italië in 1835 deur [[Giuseppe Garibaldi]] na [[Suid-Amerika]] geneem is in sy tyd as uitgewekene.{{sfn|Maiorino|2002|p=173}} [[Lêer:Bandiera 1848 Milano a Carlo Alberto.jpg|thumb|left|Driekleurvlag geskenk deur die vroue van Milaan aan Koning [[Karel Albert van Sardinië|Karel Albert van Piedmont-Sardinië]] tydens die Eerste Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog (1848–1849). Dit word vertoon in die Koninklike Wapenkamer van Turyn.]] Die Italiaanse vlag is ook gedurende die opstande van 1837 in [[Sisilië]], 1841 in [[Abruzze]] en 1843 in [[Romagna]] vertoon.{{sfn|Villa|2010|p=18}}{{sfn|Maiorino|2002|p=174}} In 1844 het die Gebroeders Bandiera ’n driekleur van Jong Italië vertoon in hul mislukte poging om die inwoners van die [[Koninkryk van die Twee Sisiliës]] aan te vuur.{{sfn|Villa|2010|p=19}} Die patriotte wat die twee broeders gevolg het, se uniform het bestaan uit ’n blou-en-groen hemp, wit broek, rooi handskerms, ’n rooi-en-groen kraag, ’n rooi leergordel en ’n pet met ’n kokarde in die kleure van die vlag van Jong Italië op die bors vasgespeld.{{sfn|Villa|2010|p=55}} Italiaanse driekleure is vertoon ter uitdaging van die owerhede wat die verbod afgekondig het, en ook ter herdenking van die opstand van die Genuese kwartier Portoria teen die Habsburgse besetters tydens die [[Oostenrykse Erfenisoorlog]]. Tydens hierdie geleentheid, wat op 10 Desember 1847 in Genua plaasgevind het op die plein van die ''santuario della Nostra Signora di Loreto'' van die Genuese distrik Oregina, is ''Il Canto degli Italiani'' deur Goffredo Mameli en Michele Novaro vir die eerste keer in die geskiedenis gespeel; dit sou vanaf 1946 die Italiaanse volkslied word.{{sfn|Villa|2010|p=19}}{{sfn|Maiorino|2002|p=175}} ''Il Canto degli Italiani'' verwys in ’n vers na die Italiaanse vlag: {{blockquote|text=[...] Laat een vlag, een hoop, ons vergader. Die uur van ons eenwording het gekom. [...]<ref group=Note>[...] Raccolgaci un'unica bandiera, una speme: di fonderci insieme, già l'ora suonò. [...]</ref>|source={{Lang|it|Il Canto degli Italiani}}}} Die teks, wat in die tweede vers staan, spreek die hoop uit dat Italië, wat toe nog verdeeld was, in een land sal verenig onder een vlag.{{sfn|Maiorino|2002|p=175}} Van hierdie tydperk af is die [[Arbutus unedo|aarbeiboom]]-plant beskou as die nasionale simbool van Italië weens die groen blare, wit bloeisels en rooi bessies wat herinner aan die Italiaanse vlag.<ref name="altovastese">{{it}} {{cite web|url=http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi/|title=Il corbezzolo simbolo dell'Unità d'Italia. Una specie che resiste agli incendi |date=3 Oktober 2011 |access-date=25 Januarie 2016|language=it |archive-date=5 Februarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205120852/http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi/ |url-status=live}}</ref> Die aarbeiboom is ook die nasionale boom van Italië.<ref name="altovastese"/> [[Lêer:Arbutus unedo off Bayshore Drive at Coal Harbour.jpg|thumb|Die groen loof, wit bloeisels en rooi bessies van die aarbeiboom, met die kleure wat aan die Italiaanse vlag herinner: Om hierdie rede is dit een van Italië se nasionale simbole.<ref name="altovastese"/>]] Die Italiaanse vlag was ’n simbool van die [[Revolusiejaar 1848]]. In Maart 1848 is die Vyf-dae-opstand, ’n gewapende opstand wat gelei het tot die tydelike ontsetting van die stad onder Oostenrykse bewind, gekenmerk deur ’n oorvloed aan vlae en driekleur-kokardes.{{sfn|Bellocchi|2008|p=38}}{{sfn|Busico|2005|p=33}} Op 20 Maart, gedurende ’n hewige geveg met die Oostenrykers wat in die Castello Sforzesco en binne die stadsmure se beskermende stelsel verskans was, het die patriotte Luigi Torelli en Scipione Bagaggia daarin geslaag om op die dak van die Katedraal van Milaan te klim en die vlag van die hoogste toringspits (die een met die ''Madonnina'') te laat wapper.{{sfn|Villa|2010|pp=20–21}} Die oomblik toe die driekleur aan die toringspits verskyn het het die skare op die grond ’n entoesiastiese “Hoera!” uitgeroep.{{sfn|Villa|2010|p=21}} Hierdie historiese vlag word in die Museum van die Risorgimento in Milaan bewaar.{{sfn|Busico|2005|p=191}} Die patriot Luciano Manara het daarna daarin geslaag om die driekleur bo-aan die Victoria-poort te hys terwyl hy onder geweervuur van die Oostenrykers verkeer het.{{sfn|Villa|2010|p=21}} Toe die Oostenrykse veldmaarskalk [[Josef Radetzky von Radetz|Josef Radetzky]] die stad op 22 Maart verlaat het, het dit gelei tot die onmiddellike vestiging van die voorlopige regering van Milaan onder voorsitterskap van die podestà Gabrio Casati wat die volgende proklamasie uitgereik het:{{sfn|Bellocchi|2008|p=40}} {{blockquote|text=Kom ons raak vir eens en altyd ontslae van vreemde oorheersing in Italië. Aanvaar die driekleurvlag wat oor die land wapper vir julle onverskrokkenheid en sweer om dit nooit weer te skeur nie.<ref group=Note>Facciamola finita una volta con qualunque dominazione straniera in Italia. Abbracciate questa bandiera tricolore che pel valor vostro sventola sul Paese e giurate di non lasciarvela strappare mai più.</ref> |source=Gabrio Casati}} Die proses om die vlag van Italië in een van die nasionale Italiaanse simbole te omskep was voltooi nadat die vlag se gebruik verstewig gedurende die opstande in Milaan.{{sfn|Villa|2010|p=19}} [[Lêer:Sanesi - La rivoluzione di Palermo-12 gennaio 1848 - ca. 1850.jpg|thumb|Die Sisiliaanse rewolution van 1848, wat gekenmerk is deur gebruik van die driekleur]] Die volgende dag het koning Karel Albert van Sardinië die voorlopige regering van Milaan verseker dat sy troepe gereed was om hom te hulp te snel deur die Eerste Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog te begin. Hulle sou ’n driekleur met die Savooise wapenskild gerojeer op die wit as ’n oorlogsvlag gebruik.{{sfn|Bellocchi|2008|p=49}}{{sfn|Maiorino|2002|p=179}} In sy proklamasie aan die Lombardies-Venesiaanse volk het Karel Albert gesê:<ref>Sien [[D. H. Lawrence|Lawrence, D. H.]] (ed. Philip Crumpton) [https://books.google.com/books?id=uQyA7yU6lbAC ''Movements in European History''] (p. 230) Cambridge Universiteitspers, 1989 vir ’n oorsig</ref> {{blockquote|text=Om die verbintenis tot Italiaanse eenwording duideliker met uiterlike tekens te toon, wil ons hê dat ons troepe … die Savoje-skild op die Italiaanse driekleurvlag plaas.<ref group=Note>Per viemmeglio dimostrare con segni esteriori il sentimento dell'unione italiana, vogliamo che le nostre truppe, entrando nel territorio della Lombardia e della Venezia, portino lo Scudo di Savoia sovrapposto alla bandiera tricolore italiana</ref>|source=Karel Albert van Sardinië}} Omdat die wapen, geblazoneer ''’n silwer kruis op rooi'', met die wit baan van die vlag gebots het, het dit blou fraiings gekry, met blou as die dinastiese kleur, hoewel dit nie ooreenstem met die heraldiese tradisie van tinktuur nie.<ref>Lo Statuto Albertino Art. 77, dato in Torino addì quattro del mese di marzo l'anno del Signore mille ottocento quarantotto, e del Regno Nostro il decimo ottavo (in Turyn gegee op die vierde van die maand Maart in die jaar van onse Heer eenduisend-agthonderd-agt-en-veertig en van ons Regent die agttiende)</ref> Die reghoekige burgerlike- en staatsvariante is in 1851 aanvaar. ’n Tydelike driekleur bestaande uit rooihemde, groen vertoonwerk en ’n wit laken is gehys aan die vlagpaal van die skip wat [[Giuseppe Garibaldi]] kort na die uitbreek van die Eerste Italiaanse Onafhanklikheidsoorlog van Suid-Amerika na Italië teruggebring het.{{sfn|Maiorino|2002|p=184}} Die patriotte wat by die hawe van Genua vergader het om [[Anita Garibaldi]] se terugkeer te verwelkom, het ten aanskoue van 3 000 mense aan haar ’n driekleur gegee om aan Giuseppe Garibaldi te gee sodat hy dit op Lombardiese grond kon plant.{{sfn|Villa|2010|p=20}} Die [[Groothertogdom Toskane]] het nie met die toestaan ​​van die grondwet (17 Februarie 1848) die nasionale banier verander nie (“Die Staat behou sy vlag en sy kleure”), maar het later per dekreet die gebruik van ’n driekleurserp naas die simbole van die Groothertogdom aan die Tiskaanse burgermagte toegestaan ​​(25 Maart 1848).{{sfn|Bellocchi|2008|p=27}} Die Groothertog het, onder druk van die Toskaanse patriotte, die driekleurvlag ook aanvaar as ’n staatsbanier en as ’n militêre banier vir die troepe wat gestuur is om Karel Albert van Sardinië te help.{{sfn|Maiorino|2002|p=184}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=27–28}} Soortgelyke maatreëls is deur die Hertogdom Parma en Piacenza en deur die Hertogdom Modena en Reggio aanvaar.{{sfn|Bellocchi|2008|pp=28–33}} [[Lêer:Sanesi - La proclamazione della Repubblica di San Marco, Marzo 1848 - litografia - ca. 1850.jpg|thumb|left|Die proklamasie van die [[Republiek San Marco]] in [[Venesië]] (1848), gekenmerk deur die vertoon van driekleurvlae]] Die vlag van die konstitusionele [[Koninkryk van die Twee Sisiliës]], te wete ’n wit vlag met die wapenskilde van Castile, Leon, Aragon, Twee Sisiliës en Granada daarop, is deur [[Ferdinand II van die Twee Sisilië|Ferdinand II]] gewysig deur die toevoeging van ’n rooi-en-groen omboorsel. Die vlag is van 3 April 1848 tot 19 Mei 1849 gebruik. Die voorlopige Regering van Sisilië, wat van 12 Januarie 1848 tot 15 Mei 1849 bestaan het in die tyd van die Sisiliaanse Revolusie, het die Italiaanse driekleur, gerojeer met ’n driebenige simbool, die trinacria of triskelion, aanvaar. <!-- The [[Republic of San Marco]], proclaimed independent in 1848 by the [[Austrian Empire]], also adopted the tricolour.{{sfn|Bellocchi|2008|p=43}}{{sfn|Busico|2005|p=32}} The flags that they adopted marked the link to Italian independence and unification efforts. The former, the Italian tricolour undefaced, and the latter, charged with the winged lion of St. Mark, from the flag of the [[Republic of Venice]] ([[Maritime republics|maritime republic]] which existed from 697 [[AD]] until 1797 AD), on a white [[Canton (heraldry)|canton]].<ref>Lawrence, op. cit. (p. 229)</ref> A chronicler of the time described the final moments of the subsequent capitulation of the Republic of San Marco by the Austrian troops, which took place on 22 August 1849:{{sfn|Busico|2005|p=37}} {{blockquote|text=The tricolour flags waved above every work, in every danger, and because the enemy balls not only tore up the silk, but broke the stick, it was immediately found who at great risk was going to replace another.<ref group=Note>Le bandiere tricolori sventolavano sopra ogni opera, in ogni pericolo, e perché le palle nemiche non solo ne stracciavano la seta, ma rompevano il bastone, si trovava subito chi a gran rischio andava a sostituirne un'altra.</ref>|source=Chronicler witnessing the last hours of the Republic of San Marco}} The tricolour flag of 1848 that greeted the expulsion of the Austrians from Venice is kept in the Museum of the Risorgimento and the Venetian 19th century.{{sfn|Maiorino|2002|p=292}} [[File:Rossetti - Proclamazione della Repubblica Romana, nel 1849, in Piazza del Popolo - 1861.jpg|thumb|The proclamation of the [[Roman Republic (19th century)|Roman Republic]] in [[Piazza del Popolo]] (1848) in [[Rome]] among a profusion of tricolour flags]] In 1849, the [[Roman Republic (19th century)|Roman Republic]], formed following the revolt against the [[Papal State]] that dethroned the [[Pope]], adopted as its national banner a green, white and red flag with a [[Aquila (Roman)|republican Roman eagle]] at the tip of the pole.{{sfn|Tarozzi|1999|p=75}}{{sfn|Maiorino|2002|p=188}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=72}} This lasted for four months, while the Papal States of the Church was in abeyance.<ref>[[Leona Rostenberg|Rostenberg, Leona]], "Margaret Fuller's Roman Diary", ''The Journal of Modern History'' Vol. 12 No. 2 (pp. 209–220), June 1940</ref> The Roman Republic resisted until 4 July 1849, when it was capitulated by the French Army.{{sfn|Busico|2005|p=37}} The troops from beyond the Alps, as a last act, entered the municipality of Rome where the last members of the republican assembly not yet captured were barricaded. Their secretary Quirico Filopanti surrendered wearing a tricolour scarf.{{sfn|Busico|2005|p=37}} The tricolour also flew over the barricades of the [[Ten Days of Brescia]], a revolt of the citizens of the Lombard city against the Austrian Empire,{{sfn|Villa|2010|pp=23–24}} and in many other centres such as [[Varese]], [[Gallarate]], [[Como]], [[Melegnano]], [[Cremona]], [[Monza]], [[Udine]], [[Trento]], [[Verona]], [[Rovigo]], [[Vicenza]], [[Belluno]] and [[Padua]].{{sfn|Bellocchi|2008|pp=40 and 42}} This spread throughout the Italian peninsula and demonstrated that the tricolour flag had by then assumed a consolidated symbolism valid throughout the national territory.{{sfn|Villa|2010|p=24}} The iconography of the Italian flag then began to spread not only in the vexillological and military fields, but also in some everyday objects such as scarves and clothing fabrics.{{sfn|Tarozzi|1999|p=156}} This turning point lasted until the failure of revolutions and the end of the First Italian War of Independence (1849), which ended with the defeat of the Piedmont-Sardinian Army of Charles Albert; after this, the ancient flags were restored.{{sfn|Bellocchi|2008|p=81}} Only the Kingdom of Piedmont-Sardinia confirmed the Italian tricolour as the national flag of the state even after the First Italian War of Independence ended.{{sfn|Bellocchi|2008|p=81}} After the defeat in the First Italian War of Independence in 1849, Charles Albert abdicated in favour of his son [[Victor Emmanuel II of Italy|Victor Emmanuel II]]. ==== From the unification of Italy to World War I ==== {{Infobox flag | Name = Kingdom of Italy | Image = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Use = 010011 | Symbol = {{FIAV|010011}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion = 2:3 | Adoption = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]]) | Relinquished = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design = A vertical [[tricolour (flag)|tricolour]] of green, white, and red, [[Defacement (flag)|defaced]] with the ''arms of Savoy'' and ''crown'' | Name2 = | Image2 = Flag of Italy (1861-1946).svg | Use2 = 100100 | Symbol2 = {{FIAV|100100}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion2 = 2:3 | Adoption2 = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]]) | Relinquished2 = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design2 = A vertical [[tricolour (flag)|tricolour]] of green, white, and red, [[Defacement (flag)|defaced]] with the ''arms of Savoy'' | Name3 = | Article3 = | Image3 = Flag of Italy (1860).svg | Use3 = 001000 | Symbol3 = {{FIAV|001000}} {{FIAV|historical}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion3 = 1:1 | Adoption3 = 1861 ([[proclamation of the Kingdom of Italy]])<ref>Regio decreto del 25 marzo 1860; see [http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/1860NuovaBandiera/Pagine/default.aspx 1860 – La nuova bandiera dei Corpi di Fanteria e Cavalleria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217061520/http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/1860NuovaBandiera/Pagine/default.aspx |date=17 December 2012 }} Uniformi e Tradizioni, Ministero della Difesa (retrieved 19 January 2013). Note No. 41 of 16 March 1863 (published in the Official Military Journal) is, in effect, an amendment to the 1860 decree with regard to fortresses, towers and military establishments; see [http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/Pagine/1863BandiereFortezzeTorriMilitari.aspx 1863 – Bandiere per le fortezze, torri e stabilimenti militari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217061722/http://www.difesa.it/Area_Storica_HTML/UniformiTradizioni/Pagine/1863BandiereFortezzeTorriMilitari.aspx |date=17 December 2012 }} Uniformi e Tradizioni, Ministero della Difesa (retrieved 22 January 2013)</ref> | Relinquished3 = 1946 ([[birth of the Italian Republic]]) | Design3 = A defaced Italian tricolour }} [[File:San Martino della Battaglia - Turm Bodenhalle 2a Napoleon.jpg|thumb|left|[[Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia]] and [[Napoleon III of France]] entered [[Milan]] during the [[Second Italian War of Independence]] (1859).]] On 14 April 1855, before the departure for the [[Crimean War]], the Italian tricolour flags were solemnly entrusted to the soldiers of the [[Sardinian Expeditionary Corps in the Crimean War]] by King [[Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia]] with the following farewell sentence:{{sfn|Maiorino|2002|p=193}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=82 and 84}}{{sfn|Busico|2005|p=39}} {{blockquote|text=Soldiers! Here are your flags. Generously unfurled by the magnanimous Charles Albert, they remind you of the distant homeland and eight centuries of noble traditions. Know how to defend them; bring them back crowned with new glory and your sacrifices will be blessed by present and future generations.<ref group=Note>Movete dunque fidenti nella vittoria, e di novelli allori fregiate la Vostra bandiera, quella bandiera coi tre colori e colla eletta gioventù qui da ogni parte d'Italia convenuta e sotto a lei raccolta, vi addita che avete compito vostro l'indipendenza d'Italia, questa giusta e santa impresa che sarà il vostro grido di guerraSoldati! Eccovi le vostre bandiere. Generosamente spiegate dal magnanimo Carlo Alberto, vi ricordino la patria lontana ed otto secoli di nobili tradizioni. Sappiate difenderle; riportatele coronate di nuova gloria ed i vostri sacrifici saranno benedetti dalle presenti e dalle future generazioni.</ref>|source=Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia}} One of the Italian flags that participated in the Crimean War is kept in the [[Royal Armoury of Turin]].{{sfn|Maiorino|2002|p=289}} In 1857, an Italian flag with the pole surmounted by a Phrygian cap and with an [[archipendulum]], a symbol of social balance, was a symbol of the [[Sapri]] expedition, or rather the failed attempt to trigger a revolt in the Kingdom of the Two Sicilies perpetrated by [[Carlo Pisacane]].{{sfn|Villa|2010|p=23}}{{sfn|Maiorino|2002|p=191}} In order not to be captured, Pisacane committed suicide, and was reported to be bandaged with the tricolour flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=192}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=85}} On 10 January 1859, King Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia, in front of the members of parliament, announced the imminent entry into war of the Kingdom of Piedmont-Sardinia against the [[Austrian Empire]]:{{sfn|Villa|2010|p=24}} {{blockquote|text=So move confidently in the victory, and with new laurels adorn your flag, that flag with the three colours and with the chosen youth here from every part of Italy agreed and gathered under her, it shows you that you have the independence of Italy, this just and holy enterprise which will be your war cry<ref group=Note>Movete dunque fidenti nella vittoria, e di novelli allori fregiate la Vostra bandiera, quella bandiera coi tre colori e colla eletta gioventù qui da ogni parte d'Italia convenuta e sotto a lei raccolta, vi addita che avete compito vostro l'indipendenza d'Italia, questa giusta e santa impresa che sarà il vostro grido di guerra</ref>|source=Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia}} [[File:Partenza da Quarto.jpg|thumb|left|The departure of the [[Expedition of the Thousand]] (1860–1861)]] When the [[Second Italian War of Independence]] (1859) broke out, volunteers from all over Italy were enrolled in the Piedmont-Sardinian army.{{sfn|Busico|2005|p=41}} During the Second Italian War of Independence, the cities that were gradually conquered by Victor Emmanuel II of Piedmont-Sardinia and [[Napoleon III of France]] greeted the two sovereigns as liberators in a riot of flags and tricolour cockades; even the centres about to ask for annexation to the Kingdom of Piedmont-Sardinia through plebiscites underlined their desire to be part of a united Italy with the waving of the tricolour.{{sfn|Bellocchi|2008|pp=96–101}} The Italian flag waved in Lombardy, annexed following the victory of the Kingdom of Piedmont-Sardinia in the Second Italian War of Independence, as well as in [[Tuscany]], [[Emilia (region)|Emilia]], [[Marche]] and [[Umbria]], annexed in the following year to the Kingdom of Piedmont-Sardinia through plebiscites, but also in cities that would have had to wait some time before being annexed, such as [[Rome]] and [[Naples]].{{sfn|Bellocchi|2008|p=101}}{{sfn|Busico|2005|p=43}} The enthusiasm of the population toward the tricolour grew in addition to the army of the Kingdom of Piedmont-Sardinia and the troops of volunteers who participated in the Second Italian War of Independence,{{sfn|Villa|2010|p=24}} the green, white and red flag spread widely available in newly conquered or annexed regions by plebiscites, appearing on house windows, in shop windows and in public places such as hotels and taverns.{{sfn|Maiorino|2002|pp=196–198}} The tricolour was also the flag of the [[United Provinces of Central Italy]], a short-lived [[Military occupation|military government]] established by the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]] that was formed by a union of the former [[Grand Duchy of Tuscany]], [[Duchy of Parma]], [[Duchy of Modena]], and the [[Papal Legations]], after their monarchs were ousted by popular revolutions.<ref>{{cite web|url=http://www.cisv.it/azzurro/tricolore2.html|title=Storia minima della bandiera italiana – 2|access-date=28 February 2017|archive-date=20 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320152701/http://www.cisv.it/azzurro/tricolore2.html|url-status=live}}</ref> The United Provinces of Central Italy existed from 1859 to 1860, when they were annexed to the Kingdom of Piedmont-Sardinia.<ref>{{cite web|url=http://www.geocities.com/capitolhill/rotunda/2209/Modena.html|title=States and Regents of the World – Central Italy 1859–1860|access-date=28 February 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080522201345/http://www.geocities.com/capitolhill/rotunda/2209/Modena.html|archive-date=22 May 2008}}</ref> [[File:Corteo Reale all' Apertura del Parlamento del Regno d' Italia.jpg|thumb|left|The royal procession at the opening of the [[Parliament of the Kingdom of Italy]] (1861) among a profusion of tricolour flags]] The tricolour accompanied, although not officially,{{sfn|Maiorino|2002|pp=202–203}} also the volunteers of the [[Expedition of the Thousand]] (1860–1861) led by [[Giuseppe Garibaldi]], whose goal was to conquer the [[Kingdom of the Two Sicilies]].{{sfn|Villa|2010|p=25}} Garibaldi, in particular, had an absolute deference and respect for the Italian flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=198}} Shortly after the loss of Sicily, on 25 June 1860, trying to limit the damage given the growing participation of the population in the Expedition of the Thousand, King [[Francis II of the Two Sicilies]], decreed that the green, white and red flag was also the official banner of his Kingdom, with the [[House of Bourbon-Two Sicilies]] coat of arms superimposed on the white.{{sfn|Maiorino|2002|p=207}}{{sfn|Bellocchi|2008|pp=118–119}}{{sfn|Villa|2010|p=60}} Adopted on 21 June 1860, this lasted until 17 March 1861, when the Two Sicilies was incorporated into the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]], after its defeat in the Expedition of the Thousand. Ironically, in the final phase of the Expedition of the Thousand, the tricolour of the Kingdom of the Two Sicilies fluttered in antagonism to the tricolour flag of the Kingdom of Piedmont-Sardinia.{{sfn|Maiorino|2002|p=208}} Two of the original tricolours that flew on the ''Lombardo'' [[steamship]] that participated, together with ''Piedmont'', in the Expedition of the Thousand, are preserved, respectively, inside the [[Museum of the Risorgimento (Rome)|Central Museum of the Risorgimento at the Vittoriano]] in Rome<ref name="romartguide.it">{{cite web|url=http://www.romartguide.it/italiano/schedemusei/MuseoDelVittoriano.html|title=Museo centrale del Risorgimento – Complesso del Vittoriano|access-date=7 March 2016|language=it|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305105630/http://www.romartguide.it/italiano/schedemusei/MuseoDelVittoriano.html|url-status=live}}</ref> and the Museum of the Risorgimento in [[Palermo]].{{sfn|Busico|2005|p=197}} [[File:Italian-unification.gif|thumb|Animated map of the [[Italian unification]] from 1829 to 1871]] On 17 March 1861, there was the [[proclamation of the Kingdom of Italy]], a formal act that sanctioned, with a normative act of the Kingdom of Piedmont-Sardinia, the birth of the unified Kingdom of Italy.<ref>{{Cite web |url=https://www.sunuraghe.it/2013/regno-di-sardegna-regno-ditalia-repubblica-italiana |title=Regno di Sardegna, Regno d'Italia, Repubblica Italiana |date=19 March 2013 |access-date=22 January 2021 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126191843/https://www.sunuraghe.it/2013/regno-di-sardegna-regno-ditalia-repubblica-italiana |url-status=live }}</ref> On 15 April 1861, the flag of the [[Kingdom of Piedmont-Sardinia]] was declared the flag of the newly formed Kingdom of Italy.<ref>Regio decreto n. 2072 del 24 settembre 1923, convertito nella legge n. 2264 del 24 dicembre 1923</ref> The tricolour therefore continued to be the national flag also of the new State, although not officially recognised by a specific law,{{sfn|Villa|2010|p=26}}<ref>{{Cite web|url=http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/storia_bandiera.html|title=Storia della bandiera italiana|access-date=14 January 2016|archive-date=16 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116020632/http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/storia_bandiera.html|url-status=usurped}}</ref> but regulated with regard to the shape of military banners.{{sfn|Maiorino|2002|p=201}}{{sfn|Bellocchi|2008|p=105}}{{sfn|Busico|2005|p=45}} This Italian tricolour, with the armorial bearings of the former Royal [[House of Savoy]], was the first national flag and lasted in that form for 85 years until the [[birth of the Italian Republic]] in 1946. [[File:Einzug Vittorio Emanuels in Venedig 2.jpg|thumb|King [[Victor Emmanuel II of Italy]] entering [[Venice]] during the [[Third Italian War of Independence]] (1866) among a profusion of tricolour flags]] The ''tricolore'' had a universal, transversal meaning, shared by both [[Monarchism|monarchists]] and [[Republicanism|republicans]], [[Progressivism|progressives]] and [[Conservatism|conservatives]] and [[Guelphs and Ghibellines|Guelphs as well as by the Ghibellines]]. The tricolour was chosen as the flag of a united Italy also for this reason.{{sfn|Maiorino|2002|p=207}} After the Unification of Italy, the use of the tricolour became increasingly widespread among the population{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} as the flag and its colours began to appear on the labels of commercial products, school notebooks, the first cars and cigar packages.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} Even among the aristocrats it was successful; the most important families often had a flag bearer installed on the main façade of their mansions where they placed the Italian tricolour.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} It then began to appear outside public buildings, schools, judicial offices and post offices.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} During this period, tricolour bands were introduced for mayors and the jurors of the assize court during this period.{{sfn|Maiorino|2002|p=219}} Following the [[Third Italian War of Independence]] in 1866, [[Veneto]] and [[Friuli]] were annexed to the Kingdom of Italy; the entry of the [[Italian Army]] troops into [[Venice]], which took place on 19 October 1866, was greeted by a profusion of tricolour flags.{{sfn|Maiorino|2002|p=212}}{{sfn|Busico|2005|p=53}} Since the promulgation of a resolution of its municipal council, dated 5 November 1866, [[Vicenza]] is the only city in Italy to have adopted the tricolour flag as its own [[gonfalon]], instead of the civic banner, loaded with the coat of arms of the municipality.<ref name="vicenza">{{cite web|url=http://www.ilgiornaledivicenza.it/stories/1306_3/232852_bandiera_invece_del_gonfalone_vicenza__lunica_citt_ditalia/|title=Il Giornale di Vicenza.it – Dossier – Vicenza – Italia 150° – 3 – Bandiera invece del gonfalone. Vicenza è l'unica città d'Italia|access-date=14 January 2016|language=it|archive-date=16 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316163209/http://www.ilgiornaledivicenza.it/stories/1306_3/232852_bandiera_invece_del_gonfalone_vicenza__lunica_citt_ditalia/|url-status=dead}}</ref> The Venetian city decided to patriotically change the nature of its sign shortly before the visit of King Victor Emmanuel II, who arrived in the city for the awarding of the [[Gold Medal of Military Valour]] earned by the Venetian municipality with the [[battle of Monte Berico]], fought on 10 June 1848 in the outskirts of the city. The occasion of the Sovereign's visit, Vicenza presented Victor Emmanuel II not with his own banner but, a decision from which his subsequent resolution was to originate, the Italian tricolour.<ref name="vicenza"/> [[File:Porta Pia Pagliari Vizzotto.JPG|thumb|left|A moment of the fighting that led to the [[capture of Rome|conquest of Rome by the Italian Army]] (1870)]] During the [[Battle of Custoza (1866)|battle of Custoza]] (24 June 1866), part of the Third Italian War of Independence, near Oliosi, today part of the municipality of [[Castelnuovo del Garda]], the soldiers of the 44th [[regiment]] of the "Forlì" [[brigade]] saved the tricolour war flag from the capture of the [[Austro-Hungarian Army]]. In order not to hand over their military banner to the enemy, they tore the drape of the tricolour flag into 13 pieces, divided among those present, and hid those shreds of cloth under the jacket. After the war it was possible to recover 11 of the 13 portions of the cloth and thus reconstruct the flag, named ''Tricolore di Oliosi''.<ref name=corriere-cherasco>{{cite web|url=http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|title=La bandiera fatta a pezzi (per salvarla dal nemico)|access-date=10 February 2017|language=it|archive-date=31 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731032219/http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|url-status=live}}</ref> Every year, on the third Sunday in June, the remembrance of the war episode is celebrated in Oliosi.<ref>{{cite news|url=http://www.larena.it/territori/garda-baldo/castelnuovo/giorni-del-tricolore-oliosi-festeggia-la-sua-bandiera-1.3085319?refresh_ce#scroll=400|title=Giorni del tricolore Oliosi festeggia la sua bandiera|newspaper=L'Arena.it|language=it|access-date=4 February 2015|last1=s. p. a|first1=Società Athesis|archive-date=5 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205003736/http://www.larena.it/territori/garda-baldo/castelnuovo/giorni-del-tricolore-oliosi-festeggia-la-sua-bandiera-1.3085319?refresh_ce#scroll=400|url-status=live}}</ref> At the [[Festa della Repubblica|military parade on 2 June 2011]], held in [[via dei Fori Imperiali]] in Rome on the occasion of the celebrations for the 150th [[anniversary of the unification of Italy]], the ''Tricolore di Oliosi'' was paraded on a [[cannon]] [[Gun carriage|carriage]] along with five other historic Italian flags.<ref>{{cite web|url=http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|title=La bandiera fatta a pezzi (per salvarla dal nemico) Il vessillo di Oliosi a Roma con i tricolori storici|language=it|access-date=4 February 2015|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083025/http://www.corriere.it/unita-italia-150/11_giugno_03/nese-bandiera-d-italia-fatta-a-pezzi_5c495ada-8dc4-11e0-b332-ace1587d6ad6.shtml|url-status=live}}</ref> Massimo d'Azeglio was among the first to recognise the importance of the tricolour flag as a tool for forming a widespread national awareness.{{sfn|Villa|2010|p=26}} In this regard he declared:{{sfn|Villa|2010|p=26}} "The flag is a privileged symbol in the pedagogy of a nation". Tricolour flags then greeted the Italian Army during the march toward Rome, which ended with the [[capture of Rome]] on 20 September 1870, and the annexation of [[Lazio]] to the Kingdom of Italy.{{sfn|Villa|2010|p=26}}{{sfn|Maiorino|2002|p=214}}{{sfn|Busico|2005|p=53}} Rome officially became the capital of Italy on 1 January 1871, while the establishment of the royal court and the Savoy government took place on 6 July of the same year. From this date, the Italian flag flies from the highest flagpole of the [[Quirinal Palace]].{{sfn|Maiorino|2002|pp=216–217}} [[File:Cartolina dei Carabinieri Reali spedita dalla Colonia Eritrea dell'Asmara (1907).jpg|thumb|Postcard of the [[Carabinieri]] sent from the [[Italian Eritrea]] in 1907 and depicting an eagle flying an Italian flag]] The first [[Italian Empire|Italian colony]] was founded in 1882, the [[Assab]] bay, which became the first outpost of the future [[Italian Eritrea]], where the flag of Italy waved in an Italian colony for the first time.{{sfn|Maiorino|2002|p=222}} Subsequently, the tricolour also waved in the [[Italian Somaliland]], in the [[Italian Libya]], in the [[Italian concession of Tientsin]] and in the [[Italian Islands of the Aegean]]. In 1897, the Italian flag had its 100th anniversary. The centennial celebration in [[Reggio Emilia]], where the tricolour was created on 7 January 100 years earlier,{{sfn|Maiorino|2002|p=226}} [[Giosuè Carducci]], who later became the first Italian to win the [[Nobel Prize in Literature]] in 1906,<ref>{{Cite news|url=https://www.britannica.com/biography/Giosue-Carducci|title=Giosue Carducci {{!}} Italian poet|work=Encyclopædia Britannica|access-date=22 August 2017|archive-date=22 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170822225421/https://www.britannica.com/biography/Giosue-Carducci|url-status=live}}</ref> defined the flag as "blessed" and kissed it at the end of the speech.{{sfn|Busico|2005|p=13}}{{sfn|Maiorino|2002|p=226}}{{sfn|Villa|2010|pp=28–29}} [[File:XXXIV Fiesta Nacional del Inmigrante - desfile - colectividad italiana.JPG|thumb|left|[[Italian Argentines]] during the opening [[parade]] of the XXXIV [[Immigrant's Festival]]]] Around 1880 began large waves of [[Italian diaspora]], especially towards the Americans. The tricolour, often carried in the suitcases of migrants, began to wave outside the national borders, especially in the [[Little Italy|Little Italies]] that were forming around the world.{{sfn|Maiorino|2002|p=227}} This bond with the land of origin did not fade with the passing of generations—often still alive in the third or fourth generation.{{sfn|Tarozzi|1999|p=297}} Several years earlier in 1861, [[president of the United States|U.S. president]] [[Abraham Lincoln]] reviewed some military units that were participating in the [[American Civil War]]—among them was a [[Garibaldi Guard]], made up of Italian immigrants, which had as its military banner the tricolour flag.{{sfn|Maiorino|2002|p=227}} In 1885, the tricolour jersey was introduced for the cyclist who won the title of champion of Italy.{{sfn|Tarozzi|1999|p=320}} Conceptually, this recognition is similar to the placement of a tricolour shield, the ''[[scudetto]]'', on the jerseys of the team champion of Italy in [[Association football|football]], [[Rugby football|rugby]], [[volleyball]] and [[basketball]].{{sfn|Tarozzi|1999|p=320}} The idea of affixing a ''scudetto'' on the shirts of the winning sports teams of the respective national championships was [[Gabriele D'Annunzio]].<ref name="scudetto">{{cite web|author=Paolo Pierangelo|language=it|url=https://www.fantagazzetta.com/blogs/18_04_2013/150-anni-di-dannunziolideatore-dello-scudetto-sulle-maglie-da-gioco-170340|title=150 anni di D'Annunzio, l'ideatore dello scudetto sulle maglie da gioco|access-date=19 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020190901/https://www.fantagazzetta.com/blogs/18_04_2013/150-anni-di-dannunziolideatore-dello-scudetto-sulle-maglie-da-gioco-170340|archive-date=20 October 2017|url-status=dead}}</ref> In football, the first sport to use it, it was introduced in 1924.<ref name="scudetto"/> In 1889, in the culinary field, the [[pizza Margherita]] was invented, named in honour of Queen [[Margherita of Savoy]], whose main ingredients recall the tricolour flag; green for the [[basil]], white for the [[mozzarella]] and red for the [[tomato sauce]].{{sfn|Maiorino|2002|p=220}} With the first [[trade union]] struggles at the end of the 19th century, the Italian flag began to wave in the hands of the demonstrators during [[Strike action|strikes]].{{sfn|Maiorino|2002|p=228}} Even during the struggles perpetrated by the [[Fasci Siciliani]] between 1892 and 1894 there was a profusion of Italian flag.{{sfn|Tarozzi|1999|p=12}} They were contrasted by the tricolours of the police sent by the government to quell the trade union revolts.{{sfn|Maiorino|2002|p=228}} On 25 April 1900, the Italian flag flew in the [[Franz Josef Land]], an archipelago located north of the [[Russian Empire]] between the [[Arctic Ocean]] and the [[Kara Sea]],{{sfn|Maiorino|2002|p=231}}{{sfn|Villa|2010|p=29}} an expedition organized in the [[Arctic|arctic areas]] led by explorer [[Umberto Cagni]].{{sfn|Maiorino|2002|p=231}} On 29 July 1900, King [[Umberto I of Italy]], who succeeded his father Victor Emmanuel II in 1878, was assassinated in [[Monza]] at a public ceremony with the streets flagged with tricolours.<ref>{{cite web|url=https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/20_luglio_15/docufilm-ultimo-giorno-del-re-120-anni-monza-rivive-attentato-umberto-primo-a64db7ec-c66e-11ea-a52c-6b2a448f1d2c.shtml|title="L'ultimo giorno del Re": 120 anni dopo Monza rivive l'attentato a Umberto I|date=15 July 2020|access-date=15 March 2021|language=it|archive-date=15 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615195651/https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/20_luglio_15/docufilm-ultimo-giorno-del-re-120-anni-monza-rivive-attentato-umberto-primo-a64db7ec-c66e-11ea-a52c-6b2a448f1d2c.shtml|url-status=live}}</ref> The king was shot four times by the [[Italian-American]] [[anarchist]] [[Gaetano Bresci]]. Bresci claimed he wanted to avenge the people killed in Milan during the suppression of the [[Bava Beccaris massacre|riots of May 1898]].<ref>{{cite book| author=Christopher Duggan| title=The Force of Destiny. A History of Italy Since 1796| date=2007| isbn=978-0-713-99709-5| page=349| publisher=Allen Lane}}</ref> Umberto I was succeeded by his son [[Victor Emmanuel III of Italy]]. --> === Historiese ontwikkeling van die Italiaanse vlag === <div align="center"><gallery> Lêer:Flag of the Cispadane Republic.svg | Vlag van die [[Cispadaanse Republiek]] (1797) Lêer:Flag of the Repubblica Cisalpina 1797–1798.svg | Vlag van die [[Cisalpynse Republiek]] (1797–1798) Lêer:Flag of the Repubblica Cisalpina.svg | Vlag van die Cisalpynse Republiek (1798–1802) Lêer:Flag of the Italian Republic (1802).svg | Vlag van die Italiaanse Republiek (1802–1805) Lêer:Flag of the Napoleonic Kingdom of Italy.svg | Vlag van die Koninkryk Italië (1805–1814) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die VerenigdeItaliaanse Provinsies (1831) Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1848).svg | Vlag van die Koninkryk der Beide Sicilië (1848–1849) Lêer:Flag of the Republic of San Marco.svg | Vlag van die Republiek San Marco (1848–1849) Lêer:Flag of the Kingdom of Sardinia (1848-1851).svg | Vlag van die Koninkryk Piedmont-Sardinië (1848–1851) Lêer:Flag of Sicilian Kingdom 1848.svg | Vlag van die Koninkryk Sicilië (1848–1849) Lêer:State Flag of the Grand Duchy of Tuscany (1848-1849).svg | Vlag van die Groothertogdom Toscane (1848–1849) Lêer:Flag of the Roman Republic (19th century).svg | Vlag van die Romeinse Republiek (1849) Lêer:Military flag of the Roman Republic (19th century).svg | Oorlogsvlag van die Romeinse Republiek (1849) Lêer:Flag_of_the_Free_Cities_of_Menton_and_Roquebrune_(1848-1849).svg | Vlag van die Vrye Stede van Menton en Roquebrune (1848–1849) Lêer:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Vlag van die Koninkryk Piedmont-Sardinië (1851–1861) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die Verenigde Provinsies van Sentraal-Italië (1859–1860) Lêer:Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1860).svg | Vlag van die Koninkryk der Beide Sicilië (1860–1861) Lêer:Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | Staatsvlag van die [[Koninkryk van Italië]] (1861–1946) Lêer:Flag_of_Italy_(1861–1946).svg | Burgerlike vlag van die Koninkryk van Italië. Nasionale en handelsvlag in die tydperk (1861–1946) Lêer:Flag of Giustizia e Liberta.svg | Vlag van die Colonna Italiana (1936–1945) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die Italiaanse Sosiale Republiek (1943–1945) Lêer:Bandiera di combattimento per le Forze Armate della Repubblica Sociale Italiana.svg | Vlag van die Nasionale Republikeinse Leër (1 Desember 1943 tot 7 Mei 1945)<ref>{{it}} {{Cite web |url=https://it.wikisource.org/wiki/Verbali_del_Consiglio_dei_Ministri_della_Repubblica_Sociale_Italiana_settembre_1943_-_aprile_1945/24_novembre_1943 |title=Verbali del Consiglio dei Ministri della Repubblica Sociale Italiana settembre 1943 – aprile 1945/24 novembre 1943 |access-date=29 September 2019 |archive-date=7 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807141746/https://it.wikisource.org/wiki/Verbali_del_Consiglio_dei_Ministri_della_Repubblica_Sociale_Italiana_settembre_1943_-_aprile_1945/24_novembre_1943 |url-status=live }}</ref> Lêer:War flag of the Italian Social Republic.svg | Oorlogsvlag van die Italiaanse Sosiale Republiek (28 Januarie 1944 tot 7 Mei 1945)<ref name="Forze Armate' 1944"/> Lêer:Flag of Italian Committee of National Liberation.svg | Vlag van die Nasionale Bevrydingskomitee (1943–1945) Lêer:Bandiera delle Brigate Garibaldi partigiane (1943-1945).svg | Vlag van die Brigate Garibaldi (1943–1945) Lêer:Flag of SFR Yugoslav Italian Minority.svg | Vlag van die Italiaanse etniese minderheid (Istriese Italianers en Dalmasiese Italianers) in [[Sosialistiese Federale Republiek Joegoslawië|Joegoslawië]] (1945–1990) Lêer:Flag of Italy (1946–2003).svg | Vlag van die Trustskap Somalië (1950–1960) Lêer:Flag of Italy (1-2).svg | Vlag van Italianers van Kroasië (1990–huidig) Lêer:Flag of Italy (1946–2003).svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (1946–2003) {{Citation needed|reason=Indien die kleure van die vlag nie voor 2003 gestandaardiseer is nie, soos op hierdie blad genoem, waar kom hierdie weergawe vandaan?|date=September 2025}} Lêer:Flag of Italy (2003–2006).svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (2003–2006) Lêer:Flag of Italy.svg | Vlag van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] (2006–huidig) </gallery></div> <!-- == Simboliek == Die Masaiskild met die spiese is die simbool van die stryd om onafhanklikheid en die bereidheid om dit te verdedig.<ref name="FOTW-Kenia">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/ke.html |title=Kenya |publisher=Flags of the World |date=2017 |accessdate=20 April 2023}}</ref> (Die skild verskyn ook in ’n effense gewysigde weergawe op die wapenskild van Kenia.) Swart stel verder ook die Afrikavolk voor, rooi stel die gemeenskaplike bloed van die mens asook die stryd om onafhanklikheid voor, groen stel die landbou en natuurlike hulpbronne voor en wit eenheid en vrede. --> == Ontwerp == === Kleure === [[Lêer:Costituzione della Repubblica Italiana.jpg|thumb|Een van die oorspronklike kopieë van die Italianse grondwet, nou in bewaring van die Historiese Argief van die President van Italië]] Die kleure van die Italiaanse vlag word weergegee in artikel 12<ref>{{it}} {{Cite web|url=http://www.governo.it/Governo/Costituzione/principi.html |title=La Costituzione della Repubblica Italiana |access-date=14 Januarie 2016 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508210346/http://www.governo.it/Governo/Costituzione/principi.html|archive-date=8 May 2013}}</ref> van die Grondwet van die Italiaanse Republiek wat in staatskoerant ({{lang|it|Gazzetta Ufficiale}}) No. 298, buitengewone uitgawe van 27 Desember 1947 gepubliseer is en het op 1 Januarie 1948 in werking getree: * [[groen]]; * [[wit]]; * [[rooi]]. Indien die vlag horisontaal vertoon word moet die groen aan die vlagpaalkant vertoon word en die rooi aan die wapperkant. Wanneer die vlag vertikaal vertoon word moet die groen bo-aan wees.<ref name=tricolore>{{it}} {{Cite web |url=http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/tricolore.html |title=Il tricolore |access-date=22 Maart 2016 |language=it |archive-date=21 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160621052442/http://www.radiomarconi.com/marconi/bandiere/tricolore.html |url-status=usurped}}</ref> {| class=wikitable ! !style="background:#008C45;color:white"| Groen !style="background:#F4F5F0;color:black"| Wit !style="background:#CD212A;color:white"| Rooi |- ! Bekskrywing | Varinggroen | Helderwit | Vlamskarlaken |- ![[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] |#008C45 |#F4F5F0 |#CD212A |- ![[RGB-kleurmodel|RGB]] |<code>0-140-69</code> |<code>244-245-240</code> |<code>205-33-42</code> |- ![[CMYK]] |100-0-51-45 |0-0-2-4 |0-84-80-20 |} <!-- == Ander vlae == === Historiese presidensvlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:First presidential standard of Kenya.svg| Eerste presidentsvlag van Kenia, 1963 tot 1970 Lêer:Kenya presidential standard JOMO KENYATTA.svg| Presidentsvlag van [[Jomo Kenyatta]] Lêer:Kenya presidential standard DANIEL ARAP MOI.svg| Presidentsvlag van [[Daniel arap Moi]] Lêer:Kenya presidential standard MWAI KIBAKI.svg| Presidentsvlag van [[Mwai Kibaki]] Lêer:Kenya presidential standard UHURU KENYATTA.svg| Presidentsvlag van [[Uhuru Kenyatta]] Lêer:Kenya Presidential Standard.svg| Presidentsvlag van [[William Ruto]] </gallery></center> === Verdedigingsmagte === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the Kenya Defence Forces.svg| Vaandel van die [[Keniaanse Verdedigingsmag]] Lêer:Naval Ensign of Kenya.svg| Vaandel van die [[Keniaanse Vloot]] Lêer:Presidential Colour of the Kenyan Navy.svg| Presidentsvlag van die [[Keniaanse Vloot]] Lêer:Air Force Ensign of Kenya.svg| Vlag van die [[Keniaanse Lugmag]] </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Kenyan coat of arms flag.svg| Vlag van Kenia met die wapen op </gallery></center> === Historiese vlae === <gallery class="center"> Lêer:Flag of the Imperial British East Africa Company.svg| {{FIAV|historical}} [[Imperiale Brits-Oos-Afrikaanse Kompanjie]], 1888–1895 Lêer:Flag of the Witu Protectorate (1893-1920).svg|{{FIAV|historical}} Vlag van die Witu-protektoraat, 1893–1920 Lêer:Flag of Kenya (1895–1921).svg| {{FIAV|historical}} [[Brits-Oos-Afrika]], 1895–1921 Lêer:Flag of Kenya (1921–1963).svg| {{FIAV|historical}} [[Kolonie en Protektoraat Kenia]], 1921–1963 Lêer:Flag of Kenya.svg| Vlag van die Dominion Kenia, 1963–1964; Vlag van die Republiek Kenia, sedert 1964 </gallery></center> === Soortgelyke vlae === <center><gallery> Lêer:Flag of Malawi.svg| [[Vlag van Malawi]] Lêer:Flag of the UNIA.svg| Pan-Afrikaanse vlag Lêer:Flag of South Sudan.svg| [[Vlag van Suid-Soedan]] </gallery></center> --> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Notas == {{reflist|group=Note}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bibliography == {{refbegin}} * {{cite book|last=Bellocchi |first=Ugo |title=Bandiera madre – I tre colori della vita |year=2008 |publisher=Scripta Maneant |language=it |isbn=978-88-95847-01-6}} * {{cite book|last=Bovio |first=Oreste|title=Due secoli di tricolore|year=1996 |publisher=Ufficio storico dello Stato Maggiore dell'Esercito|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/BVE0116837 IT\ICCU\BVE\0116837]}} <!--* {{cite journal |last1= Bronzini |first1=Giovanni Battista|last2= Dal Mestre|first2=Luigi|year=1986|title=La restaurazione austriaca a Milano nel 1814 |journal=Lares |volume= LII |number=3 |pages=425–464 |language=it| publisher=Casa Editrice Leo S. Olschki|ref={{sfnref|Bronzini|1986}}}} -->* {{cite book|last=Busico|first=Augusta |title=Il tricolore: il simbolo la storia|year=2005|publisher=Presidenza del Consiglio dei Ministri, Dipartimento per l'informazione e l'editoria|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/UBO2771748 IT\ICCU\UBO\2771748]}} * {{cite book|last=Colangeli|first=Oronzo|title=Simboli e bandiere nella storia del Risorgimento italiano|year=1965|publisher=Patron|url=https://www.150anni.it/webi/_file/documenti/risorgimento/movimentivalorilibri/valori/tricolore/tricolore%201_1.pdf|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/SBL0395583 IT\ICCU\SBL\0395583]|access-date=22 September 2019|archive-date=6 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144702/https://www.150anni.it/webi/_file/documenti/risorgimento/movimentivalorilibri/valori/tricolore/tricolore%201_1.pdf|url-status=live}} * {{cite journal |last1=Fiorini |first1=Vittorio |year=1897 |title=Le origini del tricolore italiano |url=https://archive.org/stream/nuovaantologia151romauoft#page/238/mode/2up |journal=Nuova Antologia di Scienze Lettere e Arti |volume=LXVII |issue=vierde reeks |pages=239–267 and 676–710 |id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/UBO3928254 IT\ICCU\UBO\3928254] |language=it }} * {{cite book|last1=Maiorino |first1=Tarquinio|last2=Marchetti Tricamo|first2=Giuseppe |last3=Zagami |first3=Andrea |title=Il tricolore degli italiani. Storia avventurosa della nostra bandiera|year=2002 |publisher=Arnoldo Mondadori Editore|language=it|isbn=978-88-04-50946-2|ref={{sfnref|Maiorino|2002}}}} * {{cite book|last1=Tarozzi|first1=Fiorenza|last2=Vecchio|first2=Giorgio |title=Gli italiani e il tricolore|year=1999|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=88-15-07163-6|ref={{sfnref|Tarozzi|1999}}}} <!--* {{cite book|last1=Tobia|first1=Bruno|title=L'Altare della Patria|year=2011|publisher=Il Mulino|language=it|isbn=978-88-15-23341-7}} * {{cite book |last1=Vecchio |first1=Giorgio |year=2003 |title=Almanacco della Repubblica |chapter-url=https://books.google.com/books?id=MuTF4BEaChYC&pg=PA42 |chapter=Il tricolore |pages=42–55 |publisher=Bruno Mondadori |isbn=88-424-9499-2 |language=it }} -->* {{cite book|last=Villa|first=Claudio|title=I simboli della Repubblica: la bandiera tricolore, il canto degli italiani, l'emblema|year=2010|publisher=Comune di Vanzago|language=it|id=[[Italiaanse Nasionale Biblioteekdiens|SBN]] [https://opac.sbn.it/bid/LO11355389 IT\ICCU\LO1\1355389]}} {{refend}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Italy|Vlae van Italië}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/it.html Italië] by ''Flags of the World'' * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Italy|title=Flag of Italy|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 September 2023}} {{Europavlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of Italy}} [[Kategorie:Italië]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Italië]] qduoiieshqerivpo7z1xkz7k4fcw992 0 454254 2896053 2893152 2026-04-22T00:05:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896053 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Shimon Sakaguchi cropped 3 Shimon Sakaguchi 201711.jpg|duimnael|Shimon Sakaguchi in 2017.]] '''Shimon Sakaguchi''' (坂口 志文, Sakaguchi Shimon; gebore [[19 Januarie]] [[1951]]) is 'n [[Japannese]] [[Immunologie|immunoloog]], 'n Uitnemende Professor van die Universiteit van Osaka en 'n Professor Emeritus van die [[Universiteit van Kioto]].<ref name="IFReC {{pipe}} Osaka University Immunology Frontier Research Center">{{cite web | title=Experimental Immunology – Osaka University Immunology Frontier Research Center | website=IFReC {{pipe}} Osaka University Immunology Frontier Research Center | url=http://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/laboratory/shimon_sakaguchi/ | access-date=1 Mei 2021}}</ref> Sy werk sluit die ontdekking van regulatoriese T-selle en die beskrywing van hul rol in die [[immuunstelsel]] in, waarvoor hy gesamentlik die [[Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde]] in 2025 toegeken is.<ref name="Nobel">{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/ |title=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025 |website=NobelPrize.org |access-date=6 Oktober 2025 }}</ref> ==Lewe== Shimon Sakaguchi is op 19 Januarie 1951 in Nagahama, Shiga, gebore.<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/sakaguchi/facts/ Shimon Sakaguchi facts] nobelprize.org</ref> Hy het 'n M.D. en 'n PhD van die Universiteit van Kioto ontvang.<ref name=":0" /> Hy het van 1983 tot 1987 postdoktorale navorsing in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aan die Johns Hopkins-universiteit en Stanford-universiteit onderneem as 'n Lucille P. Markey-beurshouer.<ref name=":0">{{cite web|url=https://hub.jhu.edu/2025/10/06/nobel-prize-shimon-sakaguchi-johns-hopkins-postdoctoral-studies/|title=Nobel laureate Shimon Sakaguchi conducted postdoctoral studies at Johns Hopkins in 1980s|website=hub.jhu.edu|date=6 Oktober 2025}}</ref> Hy het as 'n Assistent Professor in die Departement Immunologie by die Scripps Navorsingsinstituut gewerk.<ref name=":0" /> Nadat hy in 1991 na [[Japan]] teruggekeer het,<ref name=":0" /> het hy die hoof van die Departement Immunopatologie by die Tokio Metropolitaanse Instituut vir Gerontologie, [[Tokio]], geword.<ref name=":1" /> Tussen 1998 en 2011 het hy as professor en later direkteur van die Instituut vir Grensmediese Wetenskappe aan die Universiteit van Kioto gedien.<ref name=":1" /> Sy laboratorium is in 2011 na die Universiteit van Osaka verskuif.<ref name=":1">{{Cite web |title=Shimon Sakaguchi – ISNI Congress |url=https://www.isniweb.org/congress/profile/shimon-sakaguchi/ |access-date=2025-10-06 |language=en-US |archive-date=2025-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007042609/https://www.isniweb.org/congress/profile/shimon-sakaguchi/ |url-status=dead }}</ref> Op 6 Oktober 2025 is Sakaguchi saam met [[Mary E. Brunkow]] en [[Fred Ramsdell]] die Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde toegeken "vir hul ontdekkings rakende perifere immuuntoleransie."<ref name="Nobel"/> ==Eerbewyse en toekennings== *2004: William B. Coley-toekenning (met Ethan M. Shevach)<ref>[http://www.cancerresearch.org/about/annual-awards/william-b-coley William B. Coley Award-Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200322170144/http://www.cancerresearch.org/about-cri/awards-honors/william-b-coley-award |date=22 Maart 2020 }}, ''Cancer Research Institute'' (cancerresearch.org)</ref> *2008: Keio Mediese Wetenskapprys (met Fred H. Gage)<ref>[http://www.ms-fund.keio.ac.jp/prize/winner/prize2008.html The 2008 Keio Medical Science Prize Awardees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180804050325/http://www.ms-fund.keio.ac.jp/prize/winner/prize2008.html |date= 4 Augustus 2018 }}, Keiō University</ref> *2009: Medaljes van Eer (Japan), pers lint<ref>{{cite web |title=Distinguished Professor Shimon SAKAGUCHI of IFReC awarded Canada Gairdner International Award |date=26 Maart 2015 |publisher=Osaka University |url=http://www.osaka-u.ac.jp/en/news/topics/2015/03/20150326_01}}</ref> *2011: Asahi-prys<ref>[http://www.asahi.com/shimbun/award/asahi/english.html#2011 The Asahi Prize] Asahi Shimbun</ref> *2012: Buitelandse medewerker van die Nasionale Akademie van Wetenskappe<ref>[http://www.nasonline.org/member-directory/members/20027341.html Shimon Sakaguchi] National Academy of Sciences</ref> *2015: Chunichi Kultuurtoekenning<ref>{{Cite web |title=Shimon Sakaguchi awarded the Chunichi award {{!}} News & Topics {{!}} Osaka University Immunology Frontier Research Center |url=https://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/topics/20150525-0423.htm |access-date=2025-10-06 |website=www.ifrec.osaka-u.ac.jp}}</ref> *2015: Gairdner-stigting Internasionale Toekenning.<ref>[http://www.gairdner.org/content/shimon-sakaguchi Shimon Sakaguchi MD, PhD], Gairdner Foundation</ref> *2016, 2018, 2021: Asiatiese Wetenskaplike 100, Asiatiese Wetenskaplike<ref>{{cite web |url=https://www.asianscientist.com/as100/ |title=The Asian Scientist 100 |author= <!--Not stated--> |date= |website= |publisher= Asian Scientist |access-date= 13 Maart 2025 |quote= |language= }}</ref> *2015: Clarivate Citation-laureate in Fisiologie of Geneeskunde (met Shevach en Alexander Rudensky)<ref>[http://stateofinnovation.thomsonreuters.com/quote-laureates-2015 Announcing the 2015 Citation Laureates]{{Dooie skakel|date=Oktober 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by Thomson Reuters.</ref> *2017: Crafoord-prys (met Ramsdell en Rudensky)<ref>{{Cite web |title=Shimon Sakaguchi - |url=https://www.crafoordprize.se/prize-laureate/shimon-sakaguchi/ |access-date=2025-10-06 |language=en-GB}}</ref> *2017: Persoon van Kulturele Verdienste<ref>{{Cite web |title=Shimon Sakaguchi was named a Person of Cultural Merit of Japan {{!}} News & Topics {{!}} Osaka University Immunology Frontier Research Center |url=https://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/topics/20171025-0919.htm |access-date=2025-10-06 |website=www.ifrec.osaka-u.ac.jp}}</ref><ref>{{Cite web |date=2017-11-21 |title=Cultural Merit awards conferred upon Shimon Sakaguchi, Shuh Narumiya, and Michio Muramatsu (24 Oktober 2017) |url=https://www.kyoto-u.ac.jp/en/news/2017-11-21-2 |access-date=2025-10-06 |website=KYOTO UNIVERSITY |language=en}}</ref> *2017: Momofuku Ando-prys <ref>{{Cite web | url=http://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/topics/20180315-1056.htm |title = News & Topics {{pipe}} Osaka University Immunology Frontier Research Center}}</ref> *2019: Orde van Kultuur<ref>{{Cite web |title=Prof. Shimon Sakaguchi Awarded the Order of Culture {{!}} News & Topics {{!}} Osaka University Immunology Frontier Research Center |url=https://www.ifrec.osaka-u.ac.jp/en/topics/20191029-1200.htm |access-date=2025-10-06 |website=www.ifrec.osaka-u.ac.jp}}</ref> *2020: Paul Ehrlich- en Ludwig Darmstaedter-prys<ref>{{Cite web|url=https://www.uni-frankfurt.de/84858372/ContentPage_84858372|title=Goethe-Universität —|website=www.uni-frankfurt.de}}</ref> *2020: Robert Koch-prys<ref>{{Cite web|url=https://www.robert-koch-stiftung.de/index.php?article_id=357&clang=0|title=Robert Koch Stiftung – Shimon Sakaguchi|website=www.robert-koch-stiftung.de|access-date= 7 Oktober 2025|archive-date=28 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128061727/https://www.robert-koch-stiftung.de/index.php?article_id=357&clang=0|url-status=dead}}</ref> *2023: Debrecen-toekenning vir Molekulêre Geneeskunde<ref>{{Cite web |date=2023-11-14 |title=Japanese scientist receives award for molecular medicine {{!}} University of Debrecen |url=https://hirek.unideb.hu/en/japanese-scientist-receives-award-molecular-medicine |access-date=2025-10-07 |website=hirek.unideb.hu |language=en}}</ref> *2025: Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde (saam met Brunkow en Ramsdell)<ref name="Nobel"/> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Sakaguchi, Shimon}} [[Kategorie:Japannese bioloë]] [[Kategorie:Nobelprys vir Fisiologie of Geneeskunde wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] [[Kategorie:Lewende mense]] 7j7s67aurndzxs8tgsrlrsi081j0m8t 0 454647 2895863 2845748 2026-04-21T14:34:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895863 wikitext text/x-wiki [[Lêer:William_Lai_Ching-te_20230814.jpg|duimnael|Lai Ching-te (2023)]] '''Lai Ching-te''' (Chinees: '''賴清德''', Pinyin: Lài Qīngdé, W.-G.: Lai Chʻing-tê; gebore [[6 Oktober]] [[1959]] in Wanli),<ref>{{cite news |title=Who's Who in the ROC |url=http://www.ey.gov.tw/en/Upload/WebArchive/4695/Who's%20Who%20in%20the%20ROC.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161020105104/http://www.ey.gov.tw/en/Upload/WebArchive/4695/Who%27s%20Who%20in%20the%20ROC.pdf |archivedate=20 October 2016 |accessdate=5 Mei 2016 |pages= |agency=Executive Yuan}}</ref> beter bekend as William Lai, is ’n Taiwanese [[politikus]] van die Demokratiese Progressiewe Party (DPP) en sedert 20 Mei 2024 die sittende president van die [[Republiek van China]] (Taiwan). Sedert 20 Mei 2020 was Lai die vise-president van Taiwan. Voorheen was hy die burgemeester van die stad [[Tainan]], en van laat 2017 tot vroeë 2019 het hy as voorsitter van die Uitvoerende Yuan gedien, wat hom effektief die eerste minister van die Republiek van China (Taiwan) gemaak het. Tydens die presidentsverkiesing van 13 Januarie 2024 het Lai Ching-te as die DPP se presidentskandidaat gewen. == Jeug en opleiding == Lai Ching-te is een van ses kinders wat deur sy ma as 'n enkelouer grootgemaak is, nadat hy op die ouderdom van twee jaar sy pa, ’n myner, deur ’n ongeluk verloor het.<ref name="nikkei180123">{{cite news |last1=Chau |first1=Thompson |date=18 January 2023 |title=After Lai's father died in a coal mine disaster, Lai and his five siblings were brought up by their mother, who made ends meet by taking day job after day job. Born in present-day New Taipei, he was two at the time of the tragedy. |url=https://asia.nikkei.com/Politics/William-Lai-eyes-Taiwan-s-presidency-as-new-leader-of-ruling-DPP |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227121103/https://asia.nikkei.com/Politics/William-Lai-eyes-Taiwan-s-presidency-as-new-leader-of-ruling-DPP |archive-date=27 December 2023 |access-date=28 Desember 2023 |work=Nikkei Asia}}</ref> Na sy skoolopleiding het hy Mediese Rehabilitasie aan die Cheng-Kung Nasionale Universiteit en die Nasionale Universiteit van Taiwan studeer, en later Openbare Gesondheid aan die [[Harvard-universiteit]]. Na sy terugkeer uit die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] het hy as terapeut by die kliniek van die Cheng-Kung Nasionale Universiteit en by die private Sinlau-kliniek in Tainan gewerk. == Politieke Loopbaan en Eerste Minister == Op 8 September 2017 is Lai deur president [[Tsai Ing-wen]] aangestel as die opvolger van Lin Chuan as voorsitter van die Uitvoerende Yuan, oftewel die eerste minister van Taiwan. Na die nederlaag van die DPP by die plaaslike verkiesings in November 2018, het Lai sy bedanking aangekondig en die pos op 11 Januarie 2019 aan Su Tseng-chang oorhandig. Op 18 Maart 2019 het Lai sy kandidatuur aangekondig as die DPP se hoofkandidaat vir die presidentsverkiesing wat die volgende jaar sou plaasvind. By die stemming van 10 tot 12 Junie 2019 het hy egter teen sy teenstander, die sittende president Tsai Ing-wen, verloor. In November van dieselfde jaar het die twee politici ooreengekom dat Lai tydens die verkiesing as Tsai se vise-presidentkandidaat sou deelneem.<ref>{{Citeer web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-51077553 |titel=Taiwan election: Tsai Ing-wen wins second presidential term |auteur=John Sudworth |datum=2020-01-11 |bezochtdatum=2024-01-13 |werk=[[British Broadcasting Corporation|BBC]] |taal=en}}</ref> Na die verkiesingsoorwining op 11 Januarie 2020 is Lai op 20 Mei 2020 ingehuldig as vise-president. == Partyleier van die DPP == Na die bedanking van Tsai Ing-wen as voorsitter van die DPP op 26 November 2022 weens die streekverkiesings terugslae, is Lai op 15 Januarie 2023 as die nuwe voorsitter van die party verkies. Hy het 41 840 stemmeontvang met ’n opkoms van 17,59 %. Omdat hy sonder teenstander deelgeneem het, het dit 99,65 % van die uitgereikte stemme ooreenstem. == Visepresident onder Tsai Ing-Wen en later President sedert 2024 == By die presidentsverkiesing van 2024 het Lai ongeveer 40 % van die stemme gewen. Op 20 Mei 2024 is hy in sy amp ingehuldig. Op 4 Junie 2024 het Lai die [[Tiananmen-betogings van 1989|1989-demokratiebeweging wat op die Tian’anmen-plein in Beijing onderdruk is]] herdenk. Met sy oog op die [[Volksrepubliek China]] het hy gesê dat ’n werklik respekvolle land sy burgers toelaat om hul mening uit twe spreek. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Lai, Ching-te}} [[Kategorie:Presidente van die Republiek China]] [[Kategorie:Adjunk-premiers]] [[Kategorie:Geboortes in 1959]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9e2viez9n1jgd4o6olgxzcjj9n6qdpj 0 455450 2896232 2851031 2026-04-22T09:45:44Z Jcb 223 2896232 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Gudeok_Stadium_3.JPG|260px]] | klubnaam = Busan IPark FC | vollenaam = Busan IPark Football Club<br />부산 아이파크 축구단 | stigting = {{Start date and age|df=yes|1979|11|22}} | stadion = [[Busan Gudeok-stadion]] | kapasiteit = 12,349 | voorsitter = Chung Mong-gyu | afrigter = [[Jo Sung-hwan]] | liga = [[K League 2]] | | patroon_la1 = | patroon_b1 = | patroon_ra1 = | patroon_sh1 = | patroon_so1 = | linkerarm1 = FF0000 | liggaam1 = FF0000 | regterarm1 = FF0000 | broek1 = FF0000 | kouse1 = FF0000 | patroon_la2 = | patroon_b2 = | patroon_ra2 = | patroon_sh2 = | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF | |bynaam= |eienaar=[[HDC Hyundai Development Company]]<br />(geaffilieer met HDC-groep)}} '''Busan IPark FC''' ({{langx|ko|부산 아이파크 FC}}) is 'n Suid-Koreaanse professionele [[sokker]]klub gebaseer in [[Busan]] wat meeding in [[K League 2]], die tweede vlak van die Suid-Koreaanse sokkerpiramide. Hulle speel hul tuiswedstryde by die [[Busan Gudeok-stadion]].<ref name="bip" /> Busan IPark is in November 1979 deur [[Saehan Motors]] as 'n semi-professionele span gestig. Die klub was een van die oorspronklike vyf stigterslede van die [[K League]] en het van 1983 tot 2015 voortdurend in die eerste afdeling meegeding, toe hulle vir die eerste keer gerelegeer is. Aanvanklik is die klub Daewoo Royals genoem, met verwysing na die [[Daewoo|motormaatskappy]] wat dit oorspronklik besit en gefinansier het. Sedert die vroeë 2000's het Busan finansiële steun ontvang van die HDC-groep en sy woonstelhandelsmerk [[IPARK]], wat hernoem is as "Pusan ​​i.cons" en later as "Busan IPark". == Geskiedenis == Die klub het al baie historiese prestasies behaal: die K League 1 vier keer gewen (1984, 1987, 1991, 1997), die Korea-beker een keer gewen (2004), die AFC Champions League elite een keer gewen (1985-86) en die League Cup drie keer gewen. 1997 Adidas, 1997 Prospecs, 1998), en andere het die Afro-Asiatiese Klubkampioenskap een keer gewen (1986). Sy tuisstadion is Gudeok-stadion. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="bip">{{Cite web|url=https://www.busanipark.com/main.php|title=부산아이파크|website=www.busanipark.com|access-date=2025-11-12}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://busanipark.com Amptelike webwerf] {{Commons-kategorie inlyn|Busan IPark}} {{Portaalbalk|Sport|Sokker|Suid-Korea}} {{Normdata}} [[Kategorie:Suid-Koreaanse sokkerklubs]] 182igd3dv0wce99661ao0b13afwempu 0 455858 2896072 2888470 2026-04-22T05:19:53Z UrsusMaritimus13 184343 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2896072 wikitext text/x-wiki Die "'''Groot Vyf-kartel'''" of net die "'''Groot Vyf'''" is 'n beweerde kriminele sindikaat gebaseer in [[Gauteng]], [[Suid-Afrika]], wat deur die polisie gekoppel word aan grootskaalse [[korrupsie]] en [[geweld]]smisdaad.<ref>{{Cite news |last=SABC |date=2025-09-30 |title=SA Crime Intelligence head Links 'Big Five' Cartel to Politics |url=http://web.sabc.co.za/sabc/home/channelafrica/news/details?id=3ba30654-7f6d-4920-97da-dc9d1831ac43&title=SA%20Crime%20Intelligence%20head%20Links%20%27Big%20Five%27%20Cartel%20to%20Politics |url-status=live |work=Channel Africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Moatshe |first=Rapula |date=2025-09-29 |title=Madlanga Commission: Crime Intelligence boss Khumalo reveals who is behind ' Big 5 cartel' |url=https://themercury.co.za/2025-09-29-madlanga-commission-crime-intelligence-boss-khumalo-reveals-who-is-behind-big-5-cartel/ |url-status=live |access-date=2025-10-24 |website=Mercury |language=en}}</ref> Misdaadintelligensiebaas Lt. Genl. Dumisani Khumalo het getuig dat die kartel "hoofsaaklik vanuit Gauteng opereer" en betrokke is by dwelmsmokkelary, kapings, tenderbedrog, afpersing en kontrakmoorde. Die lede het bande met senior politici, wetstoepassingsbeamptes en sakefigure gekweek om hul bedrywighede te beskerm. Die kartel se bestaan het in die openbaar na vore gekom tydens die 2025 [[Madlanga-kommissie]] van ondersoek na beweerde kriminele kaping van die regstelsel.<ref name=":0">{{Cite web |date=2025-09-29 |title=Police top brass and politicians abetted Matlala in dodging prosecution, Khumalo tells probe |url=https://www.businessday.co.za/bd/national/2025-09-29-police-top-brass-and-politicians-abetted-matlala-in-dodging-prosecution-khumalo-tells-probe/ |access-date=2025-10-24 |website=Business Day |language=en}}</ref> ==Vermeende lede== Openbare verslae het slegs 'n paar vermeende lede of leiers van die Groot Vyf genoem. Misdaadintelligensie-getuienis identifiseer sakeman [[Vusimuzi Matlala|Vusimuzi “Cat” Matlala]] en huurmoordenaar [[Katiso Molefe|Katiso “KT” Molefe]] as sentrale figure in die sindikaat.<ref name=":0" /> Matlala, 'n [[Pretoria]]-gebaseerde [[tenderpreneur]], word beskryf as "een van die leiers van die 'Groot 5' Gauteng-gebaseerde dwelmkartel".<ref name=":1">{{Cite web |last=Eyaaz |date=2025-09-29 |title=Khumalo: ‘Big 5’ cartel paid ANC delegates and drove task team’s disbandment |url=https://mg.co.za/news/2025-09-29-khumalo-big-5-cartel-paid-anc-delegates-and-drove-task-teams-disbandment/ |access-date=2025-10-24 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Getuies het aan ondersoekbeamptes gesê dat die kartel gelei is deur die oorlede taxibaas Jonathan “King Mswazi” Msibi, wat 'n speurder die kartel se "president" genoem het. Benewens hierdie, het Khumalo gesê die ander toplede is nie publiek geïdentifiseer nie, hoewel hy gesinspeel het dat hulle hoëvlak-"reparateurs", senior polisiebeamptes en politici insluit, wat help om onwettige opbrengste te wit en vervolgings te dwarsboom.<ref>{{Cite web |date=2025-10-23 |title=Commission hears cops and business people are ‘fixers’ for ‘Big 5′ cartel |url=https://www.timeslive.co.za/news/south-africa/2025-10-23-commission-hears-cops-and-business-people-are-fixers-for-big-5-cartel/ |access-date=2025-10-24 |website=TimesLIVE |language=en}}</ref><ref name=":0" /> Matlala het noue bande met sakeman [[Brown Mogotsi]], 'n medewerker van die geskorste polisieminister [[Senzo Mchunu]].<ref name=":1" /> Matlala bly in aanhouding terwyl Molefe op borgtog van R400 000 vrygelaat is.<ref>{{Cite web |last=Majadibodu |first=Simon |date=1972-12-18 |title=Alleged crime kingpin Katiso “KT” Molefe granted R400,000 bail after appeal |url=https://iol.co.za/news/crime-and-courts/2025-10-10-alleged-crime-kingpin-katiso-kt-molefe-granted-r400000-bail-after-appeal/ |access-date=2025-10-24 |website=IOL |language=en}}</ref> ==Kriminele aktiwiteite en bedrywighede== Ondersoekers sê die Groot Vyf bedryf 'n gediversifiseerde kriminele onderneming. Volgens Khumalo en polisiegetuies sluit hul kernaktiwiteite dwelmsmokkelary en kontrakmoorde in, aangevul deur gewapende kapings en [[ontvoering]]s, afpersing, oorgrensvoertuigdiefstal en gemanipuleerde regeringskontrakte. Matlala self was gekoppel aan 'n gewapende moordbende: 'n speurder het getuig dat moordenaars "met Matlala moes bevestig" voordat hulle probeer het om sy eksmeisie, aktrise Tebogo Thobejane, te vermoor.<ref>{{Cite web |last=Mbatha |first=Jabulile |title=Businessman Vusimuzi Matlala appears in court over alleged hit on his ex-girlfriend Tebogo Thobejane |url=https://www.ewn.co.za/2025/05/15/businessman-vusimuzi-matlala-appears-in-court-over-alleged-hit-on-his-ex-girlfriend-tebogo-thobejane |access-date=2025-10-24 |website=EWN |language=en}}</ref> Katiso Molefe word daarvan beskuldig dat sy veelvuldige moorde (op ingenieur Armand Swart en DJ's "[[DJ Sumbody|Sumbody]]" en "Vintos") gelas het en dwelmverskepings hanteer het.<ref name=":3">{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |date=2025-10-22 |title=R2.5m bribe allegedly secured bail for Katiso ‘KT’ Molefe - Witness A tells Madlanga Commission |url=https://iol.co.za/news/politics/2025-10-22-r2-5m-bribe-allegedly-secured-bail-for-katiso-kt-molefe-witness-a-tells-madlanga-commission/ |access-date=2025-10-24 |website=IOL |language=en}}</ref> Khumalo het verduidelik dat hul hoof-"kommoditeit" dwelmsmokkelary is, dikwels beskerm deur omgekoopte amptenare, en dat dit "die politieke sfeer binnegedring het".<ref>{{Cite web |last=Dolley |first=Caryn |date=2025-09-29 |title=Khumalo on Big Five cartel — money for ANC, ATM bombings, state infiltration |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2025-09-29-big-five-cartels-dark-web-of-political-ties-and-criminal-operations-unveiled-by-dumisani-khumalo/ |access-date=2025-10-24 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Hy het gesê die Groot Vyf onderhou 'n nasionale netwerk: hoewel dit in Gauteng gebaseer is, werk dit "dwarsdeur die land, insluitend die [[Wes-Kaap]] en [[KwaZulu-Natal]]". Daar word gesê dat die sindikaat alliansies met die polisie, aanklaers en regters kweek om ondersoeke te ontspoor: Khumalo het byvoorbeeld opgemerk dat Matlala "top polisiebeamptes en politici gebruik het om vervolging te vermy".<ref>{{Cite web |date=2025-09-30 |title=Khumalo details how ‘Cat’ Matlala paid Brown Mogotsi to influence Mchunu |url=https://www.businessday.co.za/bd/national/2025-09-30-khumalo-details-how-cat-matlala-paid-brown-mogotsi-to-influence-mchunu/ |access-date=2025-10-24 |website=Business Day |language=en}}</ref> Een getuie het gewaarsku dat kartel-"repareerders" (hanteerders) op vrye voet bly selfs nadat huurmoordenaars in hegtenis geneem is, wat toelaat dat nuwe moordenaars gewerf word.<ref>{{Cite web |last=Seeletsa |first=Molefe |date=2025-10-23 |title=Katiso 'KT' Molefe's 'Big Five' cartel ties and protection of fugitive nephew under scrutiny |url=https://www.citizen.co.za/news/katiso-molefe-big-five-cartel-fugitive-nephew/ |access-date=2025-10-24 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Die Groot Vyf word uitgebeeld as 'n multisektorale kriminele kartel wat rykdom en invloed gebruik om 'n breë kriminele portefeulje te onderhou. ==Politieke en sakekonneksies== Die Groot Vyf se aktiwiteite is nou gekoppel aan politieke en sakenetwerke. Matlala en medewerkers het na bewering politieke aktiwiteite befonds in ruil vir gunste. Getuienis het aan die lig gebring dat Matlala miljoene betaal het om [[African National Congress]] (ANC)-geleentheidsuitgawes te help dek, via sy medewerker Brown Mogotsi,<ref>{{Cite web |last=Moichela |first=Kamogelo |date=2025-10-01 |title=Mogotsi asked Matlala to pay R111k for ANC event silver package – WhatsApp messages{{!}} Madlanga Commission |url=https://dailynews.co.za/news/politics/2025-10-01-mogotsi-asked-matlala-to-pay-r111k-for-anc-event-silver-package-whatsapp-messages-madlanga-commission/ |url-status=live |access-date=2025-10-24 |website=Daily News |language=en}}</ref> en dat Mchunu se kring in ruil daarvoor gehelp het om 'n polisietaakspan te ontbind wat kartelsake ondersoek het.<ref>{{Cite web |last=Moatshe |first=Rapula |date=2025-09-30 |title=How Police Minister Senzo Mchunu' s ' associate' and Matlala plotted capture of SAPS |url=https://capetimes.co.za/news/2025-10-01-how-police-minister-senzo-mchunus-associate-and-matlala-plotted-capture-of-saps/ |url-status=live |access-date=2025-10-24 |website=Cape Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-09-29 |title=Not all evidence will be made public, Dumisani Khumalo tells commission |url=https://www.businessday.co.za/bd/national/2025-09-29-not-all-evidence-will-be-made-public-dumisani-khumalo-tells-commission/ |access-date=2025-10-24 |website=Business Day |language=en}}</ref> Khumalo het gesê die kartel het "politici gefinansier" en lojaliste in die regering geplaas om sy belange te beskerm.<ref>{{Cite web |last=Inside_Politics |date=2025-09-29 |title=Khumalo exposes 'Big Five' cartel linked to top politicians and police |url=https://insidepolitic.co.za/khumalo-exposes-big-five-cartel-linked-to-top-politicians-and-police/ |access-date=2025-10-24 |website=Inside Politic |language=en-US}}</ref> Een van die voorbeelde is Matlala se maatskappy Medicare24 wat 'n gesondheidsdienstekontrak van R360 miljoen van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD) in 2024 gewen het; die kontrak is later herroep te midde van [[korrupsie]]-ondersoeke.<ref>{{Cite web |last=Yoganathan |first=Venilla |date=2025-01-08 |title=Tembisa Hospital tender tycoon landed R360m SAPS contract |url=https://www.medicalbrief.co.za/tembisa-hospital-tender-tycoon-landed-r360m-saps-contract/ |access-date=2025-10-24 |website=Juta MedicalBrief |language=en-US}}</ref> Matlala het prominensie verwerf deur talle winsgewende regeringstenders te bekom, 'n verskynsel wat dikwels [[tenderpreneur|tenderpreneurskap]] genoem word.<ref name=":2">{{Cite web |last=Sithole |first=Siyabonga |date=2025-09-17 |title=Serious charges lead to bail denial for Pretoria businessman Cat Matlala |url=https://iol.co.za/news/south-africa/2025-09-17-serious-charges-lead-to-bail-denial-for-pretoria-businessman-cat-matlala/ |url-status=live |access-date=2025-10-24 |website=IOL |language=en}}</ref> Hoëvlak-amptenare is by die skandaal betrek. Voormalige polisieminister [[Bheki Cele]] het erken dat hy Matlala ontmoet het en selfs laat in 2024 in Matlala se Pretoriase dakwoonstel gebly het.<ref>{{Cite web |last=Seeletsa |first=Molefe |date=2025-10-23 |title='It's a nice place by the way': Cele admits he stayed at Cat Matlala's penthouse because it was a 'freebie' |url=https://www.citizen.co.za/news/bheki-cele-vusimuzi-cat-matlala-penthouse/ |access-date=2025-10-24 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Khumalo het getuig dat Matlala in kommunikasie was met top-polisiefigure, insluitend die [[Valke (SAPD)|Valke]]-hoof Lesetja Senona<ref>{{Cite web |last=Sidimba |first=Loyiso |date=2011-05-25 |title=Explosive Madlanga Commission testimony links top cops to ' Cat' Matlala, payments to Sibiya |url=https://iol.co.za/news/south-africa/2025-10-24-explosive-madlanga-commission-testimony-links-top-cops-to-cat-matlala-payments-to-sibiya/ |access-date=2025-10-24 |website=IOL |language=en}}</ref> en die adjunkhoof van die Metro-polisiedepartement, [[Julius Mkhwanazi]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-01 |title=Justice commission hearings halted after top cop falls ill |url=https://www.businessday.co.za/bd/national/2025-10-01-madlanga-says-commission-will-adjourn-for-the-day-as-khumalo-is-unwell/ |access-date=2025-10-24 |website=Business Day |language=en}}</ref> Teksboodskappe wat van Matlala teruggevind is, het 'n "duidelike samewerking tussen Matlala, lede van die SAPD, hoëvlak-politici en sakelui, soos Brown Mogotsi, getoon". Een WhatsApp-uitruiling het selfs Lesetja Senona en polisieminister Senzo Mchunu betrek rakende die ontbinding van die Politieke Moorde-taakspan (PKTT).<ref>{{Cite web |last=Maughan |first=Karyn |title=Witness X uses WhatsApp evidence to expose Matlala’s cop, business, academic ‘protectors’ |url=https://www.news24.com/southafrica/crime-and-courts/witness-x-uses-whatsapp-evidence-to-expose-matlalas-cop-business-academic-protectors-20251014-1301 |access-date=2025-10-24 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Tydlyn van belangrike gebeurtenisse== *2021: Fluitjieblaser [[Moord op Babita Deokaran|Babita Deokaran]], hoof van Gauteng se gesondheidseenheid se anti-korrupsie-eenheid, het onreëlmatige kontrakte by Tembisa-hospitaal blootgelê wat met Matlala se firmas verbind word. Deokaran is in Augustus 2021 vermoor. Polisie- en SIU-ondersoeke spoor miljoene in hospitaalbesteding na Matlala se maatskappye.<ref>{{Cite web |title=Silenced: Why Babita Deokaran was murdered |url=https://specialprojects.news24.com/silenced/ |access-date=2025-10-24 |website=specialprojects.news24.com |language=en}}</ref> *2023: Matlala se maatskappye wen verdere regeringskontrakte. Sy maatskappy, Medicare24 Tshwane District, het later 'n SAPS-ooreenkoms van R360 miljoen verseker.<ref name=":2" /> *Desember 2024: Polisieminister Senzo Mchunu ontbind die KwaZulu-Natal PKTT op 31 Desember, 'n stap wat later gekoppel is aan kartel-inmenging. *Januarie 2025: [[Khayelitsha]] ANC-geleentheid: getuienis beweer Matlala-befondsde betalings vir afgevaardigdes via Mokgotsi. *Mei 2025: Matlala word in hegtenis geneem op aanklagte van poging tot moord, bedrog en onwettige vuurwapens. Hy is omstreeks April/Mei 2025 in hegtenis geneem na 'n Gautengse teenintelligensie-klopjag.<ref>{{Cite web |last=Nonyane |first=Mduduzi |title=Vusi ‘Cat’ Matlala remains behind bars as State argues he is a flight risk, threat to witnesses |url=https://www.news24.com/citypress/news/vusi-cat-matlala-remains-behind-bars-as-state-argues-he-is-a-flight-risk-threat-to-witnesses-20251020-0774 |access-date=2025-10-24 |website=News24 |language=en-US}}</ref> *Julie 2025: KZN Polisiekommissaris Nhlanhla Mkhwanazi hou 'n perskonferensie waarin hy Minister Mchunu daarvan beskuldig dat hy inmeng met anti-kartelondersoeke; hy dien 'n kriminele klag in. *September 2025: President [[Cyril Ramaphosa]] stig die [[Madlanga-kommissie]]. Verhore begin op 17 September 2025 met Mkhwanazi (bewerings van politieke inmenging) en [[Fannie Masemola]] (SAPD-kommissaris). Op 29 September 2025 getuig Khumalo dat Matlala en Molefe deel is van die Groot Vyf-sindikaat. Hy beskryf die kartel se misdade en bande met politici. Matlala se borgtogaansoek word op 17 September van die hand gewys, en hy bly in aanhouding. *Oktober 2025: Op 22 Oktober berig die media dat Molefe omstrede borgtog toegestaan is na 'n beweerde omkoop van R2,5 miljoen aan hofamptenare.<ref name=":3" /> Op 23 Oktober het 'n speurder ("Getuie B") in camera getuig en die hiërargie van die Groot Vyf uiteengesit: Jonathan Msibi word as "president" genoem en die kartel se struktuur word in besonderhede uiteengesit. Parallel hiermee het parlementêre verhore onthul dat voormalige polisieminister Bheki Cele met Matlala ontmoet het (en erken het dat hy in Matlala se dakwoonstel gebly het) en dat Matlala aangebied het om politieke projekte te befonds. ==Ondersoeke en bewerings== Die Groot Vyf-kartel was die fokus van verskeie ondersoeke en hoëprofiel-kontroversies. Die Madlanga-kommissie (gestig September 2025) het die "fasilitering van georganiseerde misdaad" eksplisiet by sy verwysingsraamwerk gevoeg na Khumalo se onthullings.<ref>{{Citation |title=Madlanga Commission |date=2025-10-24 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Madlanga_Commission&oldid=1318554453 |access-date=2025-10-27 |language=en}}</ref> Khumalo se getuienis steun op gekonfiskeerde telefoonrekords en [[WhatsApp]]]-geselsies wat Matlala met senior SAPD-figure verbind, en is gedeeltelik agter geslote deure aangehoor weens sekuriteitsredes. Mediadekking ([[News24]], TimesLIVE, [[IOL]], [[Daily Maverick]]) het die bewerings versterk deur uitgelekde transkripsies en opsommings van kommissie-getuienis te publiseer. IOL het byvoorbeeld berig oor Khumalo se bewering dat Matlala en Molefe die Groot Vyf-kartel gelei het en hul korrupsietaktieke uiteengesit.<ref name=":0" /> Op die regsfront staan Matlala voor 'n reeks aanklagte. Teen die einde van 2025 is hy uit in aanhouding, aangekla van poging tot moord (op Tebogo Thobejane), [[geldwassery]] en [[bedrog]]. 'n Hof het bevind dat die staat se saak teen hom "waterdig" was toe hy borgtog geweier het.<ref name=":2" /> Katiso Molefe word aangehou op verskeie moordklagte (Swart, Sumbody, Vintos); sy suksesvolle borgtog in die hooggeregshof in Oktober 2025 is deur 'n ondersoekbeampte beskryf as die gevolg van [[omkopery]].<ref name=":3" /> Hierdie sake beklemtoon die kartel se raakpunt met gewelds[[misdaad]] en die regstelsel. ==Sien ook== *[[Madlanga-kommissie]] *[[Vusimuzi Matlala|Vusimuzi "Cat" Matlala]] *[[Katiso Molefe|Katiso “KT” Molefe]] *[[Brown Mogotsi]] *[[Senzo Mchunu]] *[[Jothan Msibi]] *[[Nhlanhla Mkhwanazi]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad in Suid-Afrika]] ii35rtssdyu5ff6z6rmhld6zqz6k2af 0 457320 2896214 2880984 2026-04-22T09:25:45Z Jcb 223 2896214 wikitext text/x-wiki '''Ontwerpfiksie''' is 'n spekulatiewe [[ontwerp]]metodologie wat moontlike nabye-toekoms [[Scenariobeplanning|scenario's]] materialiseer deur middel van tasbare [[prototipe]]s, narratiewe en artefakte – dikwels diëgetiese prototipes genoem – om ondersoek na die [[Sosiale orde|sosiale]], [[Kultuur|kulturele]] en [[Etiek|etiese]] gevolge van opkomende [[tegnologie]]ë en [[innovasie]]s uit te lok.<ref>Near Future Laboratory, What is Design Fiction, (Video) https://nearfuturelaboratory.com/what-is-design-fiction/ Besoek 15 Januarie 2026.</ref> Die praktyk het ontstaan met [[Wetenskapsfiksie|wetenskapfiksie]]skrywer [[Bruce Sterling]] se gebruik van die term in 2005 om toekomsgerigte ontwerp verder as inkrementele realisme te beskryf, en is in 2009 deur Julian Bleecker uitgewerk as 'n samewerkende instrument om abstrakte toekoms konkreet te maak deur middel van suggestiewe voorwerpe en stories wat binne hul eie fiktiewe wêrelde bestaan.<ref>Lindley, Joseph, 2015. Researching Design Fiction With Design Fiction. C&C '15: Proceedings of the 2015 ACM SIGCHI Conference on Creativity and Cognition, Pages 325 – 326, https://doi.org/10.1145/2757226.2764763 . https://dl.acm.org/doi/10.1145/2757226.2764763 Besoek 15 Januarie 2026. </ref> Anders as voorspellende voorspelling of utopiese ideevorming, beklemtoon ontwerpfiksie kritiese verkenning en ontwrigting van vanselfsprekende aannames, deur tegnieke soos spotadvertensies, fiktiewe handleidings en scenario-gebaseerde video's te gebruik om potensiële onbedoelde gevolge na vore te bring en debat onder belanghebbendes te stimuleer, en sodoende strategiese besluitneming in velde soos tegnologie-ontwikkeling en beleid te beïnvloed.<ref>Adam, David. 2020. Science and Culture: “Design fiction” skirts reality to provoke discussion and debate. Proc Natl Acad Sci U S A. 2020 May 27;117(24):13179–13181. doi: 10.1073/pnas.2008206117, PMCID: PMC7306760 {{PMID|32461354}} https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7306760/ Besoek 15 Januarie 2026. </ref><ref>Adam, David. 2020Science and Culture: “Design fiction” skirts reality to provoke discussion and debate. Proc Natl Acad Sci U S A. 2020 May 27;117(24):13179–13181. doi: 10.1073/pnas.2008206117 https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7306760/ Besoek 15 Januarie 2026. </ref> Deur die diversiteit van media wat gebruik word om ontwerpfiksies te skep en die breedte van konsepte wat in die geassosieerde fiktiewe wêrelde geprototipeer word, te weerspieël, stel navorsers Joseph Lindley en Paul Coulton voor dat ontwerpfiksie gedefinieer word as: "(1) iets wat 'n storiewêreld skep, (2) iets wat binne daardie storiewêreld geprototipeer word, (3) dit doen om 'n gespreksruimte te skep", waar 'iets' 'enigiets' kan beteken.<ref name=":1">{{Cite book|last1=Lindley|first1=Joseph|last2=Coulton|first2=Paul|title=Proceedings of the 2015 British HCI Conference |chapter=Back to the future |date=2015-01-01|series=British HCI '15|location=New York, NY, USA|publisher=ACM|pages=210–211|doi=10.1145/2783446.2783592|isbn=9781450336437|s2cid=6898198|url=http://eprints.lancs.ac.uk/82042/1/Back_to_the_Future.pdf}}</ref> Voorbeelde van die media wat gebruik word om ontwerpfiksie-storiewêrelde te skep, sluit in fisiese prototipes,<ref>{{Cite web|url=http://superflux.in/index.php/work/drones/#|title=DRONE AVIARY|last=Superflux|date=2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://normalfutu.re/apparel/|title=N O R M A L S — A P P A R E L|website=normalfutu.re|access-date=2019-11-10}}</ref> prototipes van gebruikershandleidings,<ref>{{Cite web|url=https://shop.nearfuturelaboratory.com/products/helios-pilot-quick-start-guide|title=Helios Quick Start Guide|last=The Near Future Laboratory|access-date=15 Januarie 2026|archive-date=21 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230921110915/https://shop.nearfuturelaboratory.com/products/helios-pilot-quick-start-guide|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://imagination.lancs.ac.uk/sites/default/files/outcome_downloads/ad2_pp_ew_quickstartmanual.pdf|title=Euthanasia Wearable Quick Start Guide|last=Design Friction|date=2015|website=Imagination Lancaster|access-date=2017-09-04|archive-date=2015-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915025150/http://imagination.lancs.ac.uk/sites/default/files/outcome_downloads/ad2_pp_ew_quickstartmanual.pdf|url-status=dead}}</ref> digitale toepassings,<ref>{{Cite web|url=http://automato.farm/portfolio/ethical_autonomous_vehicles/|title=Ethical Autonomous Vehicles|last=Automato Farm|date=2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vimeo.com/367330501|title=Molecular Futures — VR App for exploring 5 scenarios|last1=Hopfengärtner|first1=Bernd|last2=N O R M A L S|date=18 Oktober 2019|website=Vimeo}}</ref> videos,<ref>{{Citation|last=Joe Lindley|title=A Machine. Learning. (An example of HCI prototyping with design fiction)|date=2014-10-30|url=https://www.youtube.com/watch?v=XXAs3pfPBTY|access-date=2016-07-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://vimeo.com/48204264|title=A Digital Tomorrow|website=Vimeo|access-date=2016-07-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://superflux.in/work/uninvited-guests|title=Uninvited Guests {{!}} superflux|website=superflux.in|access-date=2016-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160718102416/http://superflux.in/work/uninvited-guests|archive-date=2016-07-18|url-status=dead}}</ref> kortverhale,<ref>{{Cite web|url=https://medium.com/@timmaughan/zero-hours-f68f17e8c12a#.y4s0j1c03|title=Zero Hours|last=Maughan|first=Tim|date=2013-09-19}}</ref><ref name=":2">{{Cite book|last1=Dalton|first1=Nicholas S.|last2=Moreau|first2=Rebecca|last3=Adams|first3=Ross K.|title=Proceedings of the 2016 CHI Conference Extended Abstracts on Human Factors in Computing Systems|chapter=Resistance is Fertile|date=2016-01-01|series=CHI EA '16|location=New York, NY, USA|publisher=ACM|pages=365–374|doi=10.1145/2851581.2892572|isbn=9781450340823|s2cid=30925626|url=http://nrl.northumbria.ac.uk/26100/1/Resistance%20Is%20fertile%205%20%28final%2Brights%29.pdf|type=Submitted manuscript|access-date=2026-01-15|archive-date=2018-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720190642/http://nrl.northumbria.ac.uk/26100/1/Resistance%20Is%20fertile%205%20%28final%2Brights%29.pdf|url-status=dead}}</ref> strokiesprente,<ref>{{Cite book|url=http://editions.normalfutu.re|title=N O R M A L S 001 + 002 + 003|year=2014|website=N O R M A L S Editions|isbn=978-2-9545994-0-3|access-date=2017-01-12|last1=Michon|first1=Aurélien R.|publisher=Normals }}</ref><ref name=":3">{{Cite book|last1=Sturdee|first1=Miriam|last2=Coulton|first2=Paul|last3=Lindley|first3=Joseph G.|last4=Stead|first4=Mike|last5=Ali|first5=Haider|last6=Hudson-Smith|first6=Andy|title=Proceedings of the 2016 CHI Conference Extended Abstracts on Human Factors in Computing Systems |chapter=Design Fiction |date=2016-01-01|series=CHI EA '16|location=New York, NY, USA|publisher=ACM|pages=375–386|doi=10.1145/2851581.2892574|isbn=9781450340823|s2cid=6532763|url=http://eprints.lancs.ac.uk/78165/1/paper131.pdf}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2016/05/160510124930.htm|title=Emotion detector could reveal if a date really finds you attractive: Is this the kind of world we actually want?|website=www.sciencedaily.com|access-date=2016-07-05}}</ref> fiktiewe skarefinansieringsvideo's,<ref>{{Cite web|url=https://vimeo.com/133649144|title=Introducing the Empathy Engine|website=Vimeo|access-date=2016-07-05}}</ref> fiktiewe dokumentêre,<ref>{{Cite web|url=http://normalfutu.re/normals/apparel/a-p-p-a-r-e-l-v-1-0-documentary/|title=A P P A R E L by N O R M A L S|website=normalfutu.re|access-date=2017-01-12|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109232638/http://normalfutu.re/normals/apparel/a-p-p-a-r-e-l-v-1-0-documentary/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|last=Joe Lindley|title=Care For a Robot (A design fiction documentary about caring robots)|date=2015-08-11|url=https://www.youtube.com/watch?v=VKKlnpNueaY|access-date=2016-07-05}}</ref> katalogusse<ref>{{Cite web|url=http://tbdcatalog.com/|title=The catalog of the near future's normal ordinary everyday|last=Near Future Laboratory|date=2014}}</ref> of koerante<ref name=":8">{{Cite web|url=http://winningformula.nearfuturelaboratory.com/#newspaper|title=Winning Formula|last=Near Future Laboratory|date=2014|access-date=15 Januarie 2026|archive-date=18 Julie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240718171538/https://winningformula.nearfuturelaboratory.com/#newspaper|url-status=dead}}</ref> en pastiches van akademiese artikels en abstrakte.<ref name=":4">{{Cite book|last1=Lindley|first1=Joseph|last2=Coulton|first2=Paul|title=Proceedings of the 2015 Annual Symposium on Computer-Human Interaction in Play |chapter=Game of Drones |date=2015-01-01|series=CHI PLAY '15|location=New York, NY, USA|publisher=ACM|pages=613–618|doi=10.1145/2793107.2810300|isbn=9781450334662|s2cid=1406799|url=https://eprints.lancs.ac.uk/id/eprint/75187/1/Game_of_Drones_pre_print.pdf}}</ref><ref name=":5">{{Cite book|last1=Lindley|first1=Joseph|last2=Coulton|first2=Paul|title=Proceedings of the 2016 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems |chapter=Pushing the Limits of Design Fiction |date=2016-01-01|series=CHI '16|location=New York, NY, USA|publisher=ACM|pages=4032–4043|doi=10.1145/2858036.2858446|isbn=9781450333627|s2cid=13454930|url=http://eprints.lancs.ac.uk/78122/1/Pushing_DF_to_the_limit_rebuttal_edits_version_6_1_16_W97_.pdf}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Blythe|first1=Mark|last2=Buie|first2=Elizabeth|title=Proceedings of the 8th Nordic Conference on Human-Computer Interaction: Fun, Fast, Foundational |chapter=Chatbots of the gods |date=2014-01-01|series=NordiCHI '14|location=New York, NY, USA|publisher=ACM|pages=227–236|doi=10.1145/2639189.2641212|isbn=9781450325424|s2cid=21724519}}</ref><ref>{{Cite book|last=Blythe|first=Mark|title=Proceedings of the SIGCHI Conference on Human Factors in Computing Systems|chapter=Research through design fiction|date=2014-01-01|series=CHI '14|location=New York, NY, USA|publisher=ACM|pages=703–712|doi=10.1145/2556288.2557098|isbn=9781450324731|s2cid=207210135|url=http://nrl.northumbria.ac.uk/18320/1/Blythe%20-%20Research%20Through%20Design%20Fiction.docx}}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ontwerp]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] gjo5g6236wvzulgqgxu81qr5yd97oho 0 458636 2895898 2894962 2026-04-21T16:36:35Z Jcb 223 2895898 wikitext text/x-wiki '''Emilio Eftychis''' is ’n Suid-Afrikaanse argitek van Griekse herkoms en die stigter van Eftychis Architects, ’n multidissiplinêre ontwerpateljee wat sedert 2007 vanuit Johannesburg en later ook Kaapstad funksioneer. <ref name="GR">{{cite news |last=Kitsantonis |first=Nektaria |title=Meet Emilio Eftychis, the Award Winning Greek South African Architect |url=https://greekreporter.com/2019/12/08/meet-emilio-eftychis-the-award-winning-greek-south-african-architect/ |work=Greek Reporter |date=8 December 2019 |access-date=28 February 2026}}</ref>Sy werk word dikwels verbind met minimalistiese vormgewing, die eerlike gebruik van rou materiale en ’n sterk belangstelling in volhoubare boumetodes. Sy benadering en projekte is onder meer op [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie ]] se [[Top Billing ]] bespreek. ==Vroeë lewe en familie-invloede== Eftychis is in Suid-Afrika gebore in ’n Grieks–Suid-Afrikaanse gesin waarin argitektuur en kuns ’n belangrike rol gespeel het. <ref name="GR">{{cite news |last=Kitsantonis |first=Nektaria |title=Meet Emilio Eftychis, the Award Winning Greek South African Architect |url=https://greekreporter.com/2019/12/08/meet-emilio-eftychis-the-award-winning-greek-south-african-architect/ |work=Greek Reporter |date=8 December 2019 |access-date=28 February 2026}}</ref>.Sy vader, Eftychios Eftychis, is ’n argitek en kunstenaar wat bekendheid verwerf het vir sy gedetailleerde illustrasies van Pretoria se erfenisgeboue, gepubliseer in My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey. <ref>`My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey`({{ISBN|978-0-9947240-8-3}}){{cite journal|title=My Pretoria: An Architectural and Cultural Odyssey |url=https://upjournals.up.ac.za/index.php/yesterday_and_today/article/download/4433/3847/17503 |journal=Yesterday & Today |publisher=University of Pretoria |access-date=28 February 2026}}</ref>hersien deur <ref>{{cite journal |title=Review of My Pretoria |url=http://www.scielo.org.za/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S2223-03862022000200013 |journal=SciELO South Africa |access-date=28 February 2026 }}</ref> Hierdie kreatiewe omgewing het ’n bepalende invloed gehad op Emilio se belangstelling in ontwerp en die geboude omgewing. ==Opleiding en vormingsjare== Eftychis het sy skoolloopbaan aan [[Pretoria Boys High School]] voltooi, waar hy die SAHETI Student van die Jaar-toekenning ontvang het. Hy het daarna aan die [[Universiteit van Pretoria]] studeer en in 2001 sy BArch-graad verwerf. Reeds as student het hy erkenning gekry toe hy saam met sy klasmaat Beyers Slabbert die Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie gewen het. <ref> https://www.kwpcreate.com/post/132/magok-urban-regeneration/</ref> Ná sy studies het hy by verskeie firmas in Suid-Afrika en Europa gewerk, waar hy blootstelling gekry het aan moderne, konteksgedrewe ontwerpbenaderings. ==Loopbaan en stigting van Eftychis Architects== In 2007 het hy Eftychis Architects gestig, ’n praktyk wat argitektuur, interieurontwerp, meubelontwerp en beeldhoukuns integreer. Die firma se werk word gekenmerk deur ’n soeke na eenvoud, ruimtelike helderheid en die gebruik van materiale in hul mees eerlike vorm. <ref name="Designboom">{{cite web|title=Emilio Eftychis: Lotheringen Modern Barn |url=https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ |website=Designboom |date=12 February 2013|access-date=28 February 2026}}</ref>Sy benadering is ook in die media uitgelig, onder meer in ’n onderhoud op Top Billing, en sy loopbaan is in 2019 deur Greek Reporter belig. <ref name="GR">{{cite news |last=Kitsantonis |first=Nektaria |title=Meet Emilio Eftychis, the Award Winning Greek South African Architect |url=https://greekreporter.com/2019/12/08/meet-emilio-eftychis-the-award-winning-greek-south-african-architect/ |work=Greek Reporter |date=8 December 2019 |access-date=28 February 2026}}</ref> ==Ontwerpbenadering en temas== Eftychis se argitektuur word dikwels beskryf as minimalisties, met klem op: • skoon, gestruktureerde lyne • oop, vloeiende ruimtes • die gebruik van beton, staal en ander rou materiale sonder oormatige afwerking • die herinterpretasie van vernakulêre bouvorme • volhoubare ontwerpstrategieë, insluitend passiewe klimaatbeheer en materiaalbewustheid Een van sy projekte is opgeneem in 150 Best Sustainable House Ideas (2014), Harper Collins , wat internasionale aandag op sy volhoubaarheidsbenadering gevestig het. <ref> https://www.harpercollins.com/products/150-best-sustainable-house-ideas-francesc-zamora?variant=32114443190306 </ref> hersien deur [[The Wall Street Journal ]]<ref name="WSJ">{{cite news |last=King |first=Anthony |title=‘150 Best Sustainable House Ideas’ Review |url=https://www.wsj.com/articles/150-best-sustainable-house-ideas-1402691453 |work=The Wall Street Journal |date=13 June 2014 |access-date=28 February 2026}}</ref> ==Geselekteerde projekte== ===Lotheringen House (Lotheringen Modern Barn)=== ’n Betonwoning op ’n plaas in Irene, Pretoria, waarin Eftychis die tradisionele skuurvorm ontleed en herinterpreteer. Die ontwerp maak gebruik van ’n binnehofuitleg en poreuse betonrame wat lig en ventilasie deur die struktuur laat vloei. " <ref>Design Boon https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ </ref> ===Heliotrope Home=== ’n Vier-slaapkamerwoning op ’n eko-landgoed in Irene, voltooi in 2018. Die huis kombineer oopplan-leefruimtes, blootgestelde materiale en stelsels wat met die landgoed se omgewingsvereistes strook. " <ref>Design Boon https://www.designboom.com/architecture/emilio-eftychis-lotheringen-modern-barn-south-africa/ </ref>Dit is in 2019 vir ArchDaily se Building of the Year genomineer. <ref name="BOTY19">{{cite web|title=Heliotrope Home – Building of the Year 2019 Nominee |url=https://boty.archdaily.com/us/2019/candidates/117560/heliotrope-home-slash-eftychis-architects |website=ArchDaily |access-date=28 February 2026}}</ref> ===Ander argitektuurprojekte=== •House Sher/Casa Sher `’n beton- en gesigsteenhuis in Johannesburg, ontwerp deur Eftychis Architects, word delikaat op geskuurde betonpilare opgetel, wat hom perfek aanpas by Suid-Afrika se buitelugleefstyl` is beskryf as `Vlieënde vorm` in ’n studie deur Sabinet African Journals.<ref>https://journals.co.za/doi/abs/10.10520/EJC-a00c961d1</ref> * Badat House * House Kavbos * CASA M1NRO * Casa NaFaBAD * Cheetah Plains Lodge, Krugerwildtuin * ACA-MEDIA CENTRE * Prive Restaurant ===Interieurprojekte=== • Anti-Est Bar • Cafe Deco • Cocoon • CoFi • Studio Magos • Sandton Loft ==Erkenning== *2001 – Wenner: Murray & Roberts–Des Baker Argitektuurstudentekompetisie . <ref> https://www.kwpcreate.com/post/132/magok-urban-regeneration/</ref> 2018 – House Sher genomineer vir ArchDaily Building of the Year . <ref>https://www.archdaily.com/872536/house-sher-eftychis-architects </ref> *2019 – Heliotrope Home genomineer vir ArchDaily BOTY. <ref name="ArchDailyHelio">{{cite web |title=Heliotrope Home / Eftychis Architects |url=https://www.archdaily.com/890002/heliotrope-home-eftychis-architects|website=ArchDaily |date=March 2018 |access-date=28 February 2026}}</ref> *Loerie Awards – Grand Prix vir ANTI EST #UNLEARN ==Verdere belangstellings en Familie== Benewens argitektuur beoefen Eftychis ook meubelontwerp, beeldhoukuns, houtskooltekening, musiekkomposisie en reis as kreatiewe uitlaatkleppe. Eftychis se moeder is Dimitra Rockas-Eftychis is ’n akademikus in die Griekse taal. Sy uitgebreide reise deur Griekeland het ’n invloed gehad op sy kreatiewe ingesteldheid. Hy het twee sibbe, ’n broer, Creon, en ’n suster, Veneta Eftychis. Hy is die neef van [[Angelique Rockas]]. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{stub}} == Eksterne skakels == *[https://archive.org/details/sacap-certificate-emilio-eftychis-1 SACAP Certificate Emilio Eftychis] *[https://www.eftychis.com/about Profile Emilio Eftychis ] *[https://www.eftychis.com/architecture Emilio Eftychis Architecture] *[https://www.eftychis.com/interiors Emilio Eftychis Interiors] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Eftychis,Emilio}} [[Kategorie:Suid-Afrikaners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse argitekte]] dfbt7z3053iw8xysl06ml9kvxpnj390 4 458994 2895877 2891533 2026-04-21T14:40:26Z Dumbassman 62009 2895877 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, nie-gespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --> ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] nxd3ltbbr3oajzffjfthgg6xozahte9 0 459592 2896064 2889037 2026-04-22T03:10:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2896064 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:SK Slovan Bratislava logo.svg|150px]]| klubnaam = Slovan Bratislava| vollenaam = Športový klub Slovan Bratislava futbal, a.s.| bynaam = ''Belasí'' (Hemelbloues)<br />''Bieli jastrabi z Tehelného poľa'' (Wit Valke van Tehelné pole)<br />''Králi Bratislavy'' (Konings van Bratislava)| stigting = {{Start date and age|df=yes|1919|5|3}}, as ''I. ČSŠK Bratislava''| stadion = Tehelné pole, [[Bratislava]]| kapasiteit = 22 500<ref>{{Cite web|url=http://narodnyfutbalovystadion.sk/aktuality/%C5%A1tadi%C3%B3n-v-%C4%8D%C3%ADslach|title=Štadión v číslach|website=narodnyfutbalovystadion.sk|language=sk|access-date=2018-12-13|archive-date=2018-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215222655/http://narodnyfutbalovystadion.sk/aktuality/%C5%A1tadi%C3%B3n-v-%C4%8D%C3%ADslach|url-status=dead}}</ref>| president = Ivan Kmotrík| afrigter = Vladimír Weiss| liga = Slowaakse Eerste Sokkerliga| seisoen = 2024/25| posisie = 1ste van 12 (kampioene)| | patroon_la1 = _slovan2526h | patroon_b1 = _slovan2526h | patroon_ra1 = _slovan2526h | patroon_sh1 = _slovan2526h | patroon_so1 = _adidasblackl | linkerarm1 = 000060 | liggaam1 = 80BFFF | regterarm1 = 000060 | broek1 = 000060 | kouse1 = 80BFFF | patroon_la2 = _slovan2526a | patroon_b2 = _slovan2526a | patroon_ra2 = _slovan2526a | patroon_sh2 = _slovan2526a | patroon_so2 = _slovan2526al | linkerarm2 = 000000 | liggaam2 = 000000 | regterarm2 = 000000 | broek2 = BEBEBE | kouse2 = BEBEBE }} '''Slovan Bratislava''' (<small>[[Slowaaks|Slowaakse]] uitspraak:</small> [ˈslɔʋam ˈbracislaʋa], "Bratislava [[Slawiërs]]") is ’n professionele [[Sokker|sokkerklub]] gebaseer in [[Bratislava]], [[Slowakye]], wat deelneem aan die Slowaakse Eerste Sokkerliga. Die klub is in 1919 gestig as ''I. ČSŠK Bratislava'' en het in 1953 sy naam verander na Slovan Bratislava.<ref>{{Cite web|url=http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=klub_historia&show=obdobie6|title=História|website=Slovanfutbal.com|access-date=2007-09-26|language=sk|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926233443/http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=klub_historia&show=obdobie6|url-status=dead}}</ref> Slovan is die suksesvolste span in Slowakye met die meeste titels in beide liga en beker in die land. Slovan Bratislava was die eerste en tot dusver die enigste klub in Slowakye, sowel as die voormalige [[Tsjeggo-Slowakye]], wat een van die Europese bekerkompetisies gewen het, die [[UEFA Bekerwenner-beker|Beker van Bekerwenners]], toe hulle [[FC Barcelona]] in die eindstryd in [[Basel]] in 1969 verslaan het. Die klub het ook sewe spelers voorsien aan die oorwinnende Tsjeggo-Slowaakse span van [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 1976]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.skslovan.com Amptelike klubwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Slowaakse sokkerklubs]] 9j6yorxiigztjrzl5vq8qa4ggyee3pz 0 459848 2896238 2889921 2026-04-22T09:53:51Z Aliwal2012 39067 taalversorging 2896238 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Nathan Kirsh | bynaam = Natie | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Nathan Kirsh | geboortedatum = [[6 Januarie]] [[1932]] | geboorteplek = [[Potchefstroom]] | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Eswatini]] | beroep = besigheidsman | bekend = miljardêr-sakeman en filantroop | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Frances Herr | kinders = 3 | webblad = | handtekening = }} '''Nathan "Natie" Kirsh''' (gebore[[ 6 Januarie]] [[1932]]) is 'n Eswatini en Suid-Afrikaanse miljardêr-[[sakeman]] en [[filantroop]]. Hy staan aan die hoof van die Kirsh-groep, wat 'n meerderheidsbelang in die kontant-en-neem-onderneming Jetro Holdings in die staat [[New York (deelstaat)|New York]] besit het, en ook eienaar van Restaurant Depot en Jetro Cash & Carry was. Die groep het ook beleggings in [[Australië]], [[Eswatini]], die [[Verenigde Koninkryk]], die [[VSA]] en [[Israel]]. Hy woon in Eswatini en het verblyf in die Verenigde Koninkryk en die VSA. Forbes het sy welvaart in April 2025 op VS$7,3 miljard geraam.<ref name=Forbes>{{Cite web|title=Nathan Kirsh|url=https://www.forbes.com/profile/nathan-kirsh/|access-date=8 Januarie 2025|website=Forbes|language=en}}</ref> Hy is ook op die [[Verenigde Koninkryk]] se ''Sunday Times'' Rich List 2018 gelys en deur ''[[Forbes]]'' as die rykste persoon in Eswatini aangewys. ==Vroeë lewe en opvoeding== Nathan "Natie" Kirsh is op 6 Januarie 1932 gebore aan Joodse ouers wat van [[Litaue]] na [[Suid-Afrika]] geëmigreer het,<ref name=BloombergIndex/><ref name="Independent-14-02-2010"/><ref>[http://jewishbusinessnews.com/2015/01/12/billionaire-nathan-kirsh-says-obama-is-destroying-jobs-in-swaziland/ Jewish Business News: "Billionaire Nathan Kirsh Says Obama Is Destroying Jobs In Swaziland"] 12 Januarie 2015</ref> en hy het in [[Potchefstroom]] grootgeword.<ref name=Potchefstroom/> Hy het later in 1949 aan die Potchefstroom Boys High gematrikuleer.<ref>{{cite web|title=One of the most Illustrious and successful Old Boys flies into College by Helicopter on the 9th March 2017|url=http://www.potcholdboys.co.za/natie-kirsh-visit-one-of-the-most-illustrious-and-successful-old-boys-flies-into-college-by-helicopter-on-the-9th-march-2017/|website=Potchefstroom Old Boys' Society|date=9 Maart 2017|accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy het min [[antisemitisme]] in Potchefstroom teëgekom: “Dit was 'n baie gemaklike en goeie omgewing om in groot te word.”<ref name=jp/> Hy het ook by die Arbeiders-Sionistiese jeugbeweging Habonim Dror aangesluit.<ref name=jp>[https://www.youtube.com/watch?v=LiElqHU6HTg Nathan Kirsh - a conversation with Irina Nevzlin] Museum of the Jewish People. 2016</ref> Hy het in 1952 'n Baccalaureusgraad in Handel aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] verwerf. Hy het ook 'n eredoktorsgraad van die Universiteit van Swaziland.<ref>{{cite web|title=Nathan Kirsh Swaziland Billionaire|url=http://africanmillionaire.net/2014/01/natie-kirsh-swaziland-billionaire-kirs/|website=African Millionaire|accessdate=16 Februarie 2016}}</ref> ==Loopbaan== In 1952 het Kirsh sy moeder begin help met die bedryf van sy vader se oorspronklike moutfabriek in Potchefstroom, en toe, in 1958,<ref name=BloombergIndex>[https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/nathan-kirsh/ "Bloomberg Billionaires Index", ''Bloomberg'', 27 Maart 2019.]</ref> sy eie eerste onderneming van stapel gestuur,<ref name=Fifre>[http://www.leader.co.za/article.aspx?s=1&f=1&a=1911 "How Natie Kirsh built his global business" by Ian Fifre ''The Financial Mail'', 1 April 2010.</ref> en 'n mieliemeul- en moutbesigheid in Eswatini gestig.<ref name=Buss.Report/> Nadat hy in 1968 na Suid-Afrika teruggekeer het, het hy in 1970<ref name=Buss.Report/> Moshal Gevisser, 'n Suid-Afrikaanse groothandel-voedselverspreider met 'n loodsprogram vir kontant-en-neem-dienste, verkry.<ref name=Buss.Report/><ref name=BloombergIndex/> Destyds het die Suid-Afrikaanse [[apartheid]]sregering wit sake-eienaars verhoed om in swart woonbuurte handel te dryf, en Kirsh het Moshal Gevisser<ref name=BloombergIndex/> begin gebruik om goedere aan swart winkeleienaars te verskaf.<ref name=Buss.Report/> As 'n kontant-en-neem-onderneming het<ref name=BloombergIndex/> Moshal Gevisser 'n dominante voedselkleinhandelaar in Suid-Afrika geword.<ref name=Buss.Report/> In Junie 1976 het hy Jetro, 'n kontant-en-neem-winkel in Brooklyn, New York, gestig.<ref name=BloombergIndex/> Hy het Restaurant Depot in 1994 verkry,<ref name=BloombergIndex/> en toe sy eerste kleinhandelwinkel in New York in 1995 geopen, en Jetro en Restaurant Depot het as susterondernemings onder Jetro Holdings begin bedryf.<ref name=BloombergIndex/> In 2003 het [[Warren Buffett]] ingestem om 'n minderheidsaandeel van Jetro Holdings te koop, maar hy en Kirsh kon nie oor die voorwaardes ooreenkom nie.<ref name="The-Quiet-52">{{cite news|title=The Quiet Billionaire in Wall Street's Backyard|newspaper=Bloomberg Businessweek|date= 19–25 Nov 2012|page=52}}</ref> Teen Augustus 2018 het Kirsh 75 persent van Jetro Holdings besit, wat ongeveer 115 Jetro Cash & Carry en Restaurant Depot-winkels in die Verenigde State gehad het.<ref name=BloombergIndex/> Daardie jaar het die Independent berig dat verskeie van Kirsh se maatskappye in die [[Britse Maagde-eilande]] en in [[Liberië]] geregistreer was, wat albei op die Organisasie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling se belastingparadys-"gryslys" gelys is.<ref name="Independent-14-02-2010">[https://www.independent.co.uk/news/business/news/slackbelly-trouble-at-tradition-exdirector-sues-broking-firm-1898738.html SlackBelly: Trouble at Tradition: Ex-director sues broking firm] ''The Independent'', 14 Februarie 2010</ref> Kirsh Holdings Group, Kirsh se primêre houergroep, besit steeds die helfte van Swazi Plaza Properties.<ref name=Potchefstroom/> In die laat 1970's het hy ook Magal Security Systems van Israel Aerospace Industries verkry en die maatskappy in 1993 op Nasdaq genoteer.<ref name=Buss.Report>{{cite news | url=https://www.iol.co.za/business-report/international/sa-billionaire-kirsch-making-a-fortune-from-selling-us-groceries-1421005 | title=SA billionaire Kirsch making a fortune from selling US groceries | via=IOL | date=11 November 2012 | author=Blooomberg | accessdate=18 April 2021 }}</ref> In 2009 was Kirsh 'n direkteur en het hy 'n 24,2 persent-belang in Magal Security besit,<ref>[https://mayafiles.tase.co.il/RPdf/480001-481000/P480014-00.pdf "AGM of Shareholders of Magal Security Systems Ltd", Magal Security Systems, 19 November 2009.]</ref> wat kontroversie ontlok het deur heinings in [[Israel]] te verskaf.<ref>[http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f Magal Security Systems Ltd] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719152157/http://www.whoprofits.org/Company%20Info.php?id=546f |date=19 Julie 2011 }} Who Profits?, 15 Desember 2007.]</ref><ref>[http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do City Spy: Morrisons vs M&S in Bolland fight] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111211624/http://www.thisislondon.co.uk/standard-business/article-23792516-city-spy-morrisons-vs-m-and-s-in-bolland-fight.do |date=11 Januarie 2010 }} ''London Evening Standard'', 8 Januarie 2010.</ref> In 2014 het Kirsh sy 40 persent-belang in Magal aan FIMI verkoop.<ref>[https://www.marketwatch.com/press-release/fimi-opportunity-fund-the-leading-private-equity-fund-in-israel-has-concluded-the-transaction-to-acquire-40-of-the-companys-shares-2014-10-01 " FIMI Opportunity Fund, the Leading Private Equity Fund in Israel, has Concluded the Transaction to Acquire 40% of the Company's Shares"; ''Market Watch''; 1 Oktober 2014.]</ref> Kirsh het Suid-Afrika in 1986 verlaat,<ref name=Potchefstroom>[https://potchefstroomherald.co.za/30118/south-african-billionaire-visits-old-school/ "South African billionaire visits old school", ''Potchefstroom Herald'', 17 Maart 2017</ref> nadat hy 'n groot deel van Kirsh Industries aan [[Sanlam]] verkoop het,<ref name=Buss.Report/><ref>{{cite web|url=https://www.moneyweb.co.za/archive/exclusive-natie-kirsh-chats-to-moneyweb/ |title=Exclusive: Natie Kirsh chats to Moneyweb|author=Carte, David|website=Moneyweb|date=25 November 2009}}</ref> In 2006 het sy maatskappye Mira Mag en Ki Corporation ingesluit. Deur Kifin Limited, deel van Ki Corporation, het hy teen 2008 ook 'n belang in Minerva besit,<ref name="Thomas-FT">Daniel Thomas, [https://www.ft.com/content/d4cc1344-fc75-11de-bc51-00144feab49a "Kirsh abandons Minerva bid,"] FT (8 Januarie 2010).</ref> en in 2010 'n bod vir meerderheidseienaarskap laat vaar.<ref name="Thomas-FT"/><ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/constructionandproperty/6791457/Minerva-stakeholder-Nathan-Kirsh-said-company-blocked-him-from-buying-40m-property.html Minerva stakeholder Nathan Kirsh said company blocked him from buying £40m property] Graham Ruddick, ''The Daily Telegraph'' (London), 11 Desember 2009.</ref> Teen vroeg in 2018 het Kirsh kleinhandel- en eiendomsbelange in Brittanje, die Verenigde State, Australië en Eswatini behou. In Maart 2026 het Sysco 'n kontrak gesluit om Jetro Restaurant Depot LLC te verkry vir $29.1 miljard, insluitend skuld, met sy aandeelhouers om meer as 14 keer sy bedryfsinkomste te ontvang, as $21.6 miljard in kontant, tesame met 91.5 miljoen aandele, wat ongeveer 16% van Sysco se aandele verteenwoordig. Jetro het $2,1 miljard in verdienste gerapporteer vanaf $16 miljard in inkomste in 2025,<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Billionaire Kirsh to Sell Restaurant Depot for $29 Billion |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-30/sysco-nears-29-billion-deal-to-buy-restaurant-depot-wsj-says |access-date=2026-03-30 |work=Bloomberg News}}</ref> en daar word verwag dat die eienaarskap binne 'n jaar sal verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-30 |title=Sysco to buy catering supplier Jetro Restaurant Depot in $29-billion deal |url=https://www.theglobeandmail.com/business/international-business/article-sysco-to-buy-catering-supplier-jetro-restaurant-depot-in-29-billion/ |access-date=2026-03-30 |work=The Globe and Mail |language=en-CA}}</ref> ==Persoonlike lewe== Kirsh is getroud met Frances Herr, en hulle het drie kinders.<ref>{{cite news |url=http://www.times.co.sz/news/99856-how-much-is-natie-kirsh-worth.html |title=Times Of Swaziland |work=Times.co.sz |accessdate=6 April 2017}}</ref> Hulle woon in [[Ezulwini-vallei|Ezulwini]], in Eswatini,<ref name=Forbes/><ref name="strl2015">"Rich list 2015: The Billionaires"; ''The Sunday Times Magazine''; 26 April 2015, bl. 21.]</ref> waar hy burgerskap het.<ref name=Forbes/><ref name="O'Connor">{{cite news |url=https://www.ft.com/content/dcd46c36-cd66-11e4-9144-00144feab7de |title=Swaziland: A kingdom under pressure| last1=O'Connor| first1=Margaret |work=ft.com |publisher=Financial Times| date=25 Maart 2015 |accessdate=30 Maart 2019}}</ref> Hy handhaaf ‘n kosher lewenstyl, maar beskou homself nie as godsdienstig nie.<ref name=jp/> Sy broer, Issie, het Radio 702 en [[Primedia]] gestig.<ref>[https://sajmarchives.com/contributions-issie-kirsh Contributions, "Issie Kirsh"] South African Jewish Museum Archives] Besoek 12 November 2023</ref> ==Filantropie== Hy het die Kirsh-stigting, 'n internasionale liefdadigheidsorganisasie, gestig.<ref>{{cite web |url=http://www.times.co.sz/News/85480.html |title=Kirsh Foundation splashes on youth entrepreneurship| last1=Shaw| first1=Cassanda |date=18 March 2013|website=Times of Swaziland|accessdate=30 Maat 2019}}</ref> Hy het beduidend tot Eswatini bygedra, hoofsaaklik deur die finansiering van kleinsake-[[Beginonderneming|beginondernemings]] en rekenaaronderrig in hoërskole. Tussen 2001 en 2016 het sy stigting 14 000 beginondernemings befonds, met 'n sukseskoers van 70%.<ref name=jp/> Die projekte sluit 'n mikrofinansieringsonderneming in samewerking met Swazi-hoofde in om "bekostigbare lenings en finansiële geletterdheidsopleiding aan Swazi-vroue" te verskaf.<ref name="O'Connor"/> Teen 2015 was ongeveer 20 000 mense in diens van kleinskaalse besighede wat deur die fonds begin is.<ref name="O'Connor"/> In 2021 het Kirsh 'n missie vir die humanitêre NRO IsraAID befonds om te help met die uitrol van die [[Covid-19-entstof|COVID-19-entstof]] in Eswatini.<ref>{{cite news|last=Jeffay|first=Nathan|title=COVID-stricken African nation brings in Israelis to prepare its vaccine strategy|url=https://www.timesofisrael.com/covid-stricken-african-nation-brings-in-israelis-to-prepare-its-vaccine-strategy/|access-date=2021-03-10|website=The Times of Israel|language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> In onlangse jare het die fonds ook gefokus op die finansiering van sake-beginondernemings en rekenaaronderrig in hoërskole en yeshivas in [[Israel]]<ref name=jp/> Deur die Natan-fonds is 700 nuwe ondernemings teen 2016 gefinansier, met 'n sukseskoers van 85%.<ref name=jp/> Die Kirsh-familie het ook $10 miljoen geskenk aan die Jerusalem Arts Campus, 'n nuwe kampus in die middestad vir die Nisan Nativ Acting Studio, die Sam Spiegel Film and Television School, en die School of Visual Theatre en die Center for Middle Eastern Music.<ref>[https://www.jta.org/2016/12/22/ny/uja-fed-backed-arts-campus-to-rise-in-jerusalem UJA-Fed.-Backed Arts Campus To Rise In Jerusalem] ''Jewish Telegraphic Agency''. 22 Desember 2016</ref> Sy stigting het ook die Britain Israel Research and Academic Exchange Partnership befonds, 'n inisiatief van die British Council en die Britse ambassade in Israel, tesame met die Pears Foundation, wat belê in wêreldleidende navorsing wat gesamentlik deur wetenskaplikes in Brittanje en Israel onderneem word. Hy ondersteun ook die Jewish People Policy Institute, 'n dinkskrum met die doel om die [[Joodse volk]] en Israel te bevorder en te beveilig.<ref>[https://jppi.org.il/en/staff/partners/#.Y7XBm-zMKX0 Partners and Members of the General Meeting] Jewish People Policy Institute. Besoek op 12 November 2023</ref> Sy stigting het ook Shine A Light gelei, 'n inisiatief om bewustheid oor moderne antisemitisme te verhoog deur middel van onderwys, gemeenskapsvennootskappe, werkplekbetrokkenheid en voorspraak in die Verenigde State.<ref>[https://forward.com/news/536949/antisemitism-tv-ads-apartheid-south-africa-shine-a-light-natie-kirsh/ Behind the TV ads against antisemitism: a fortune assembled under apartheid] ''The Forward''. 22 Februarie 2023</ref> Dit word onderskryf deur die Anti-Defamation League.<ref>[https://www.adl.org/shinealight Shine A Light] Anti-Defamation League. Besoek op 12 November 2023</ref> In 2020 het Kirsh $8,8 miljoen aan sy alma mater, die Universiteit van die Witwatersrand in Johannesburg, geskenk.<ref>[https://www.wits.ac.za/news/latest-news/general-news/2020/2020-10/wits-secures-r150-million-endowment-for-the-missing-middle.html Wits secures R150 million endowment for the missing middle] University of the Witwatersrand. 11 Oktober 2020</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT: Kirsh, Nathan }} [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse filantrope]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse hoof- uitvoerende beamptes]] fly1b947437f40vz60j4qapgs1cy0ej 0 460403 2895951 2895579 2026-04-21T18:00:12Z BurgertB 2401 /* Verwysings */ 2895951 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Clark | genre = Misdaaddrama | skepper = | skrywer = {{Plainlist| * Fredrik Agetoft * Peter Arrhenius * Jonas Åkerlund,}} geskoei op ''Vafan var det som hände?'' deur [[Clark Olofsson]] | regisseur = Jonas Åkerlund | rolverdeling = [[Bill Skarsgård]] | komponis = Mikael Åkerfeldt | oorsprongsland = [[Swede]] | taal = [[Sweeds]], oorgeklank in [[Engels]] | aantal_episodes = 6 | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Hans Engholm * Jonas Åkerlund * Bill Skarsgård }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Julia Stannard * Börje Jansson * Patrick Sobieski }} | kinematografie = Eric Broms | looptydperk = 54-69 minute | maatskappy = Scandinavian Content Group | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{Begindatum|2022|05|05|df=y}} }} '''''Clark''''' is 'n [[Swede|Sweedse]] TV-minireeks van ses episodes van 2022 met [[Bill Skarsgård]] in die naamrol. Dit is deur [[Netflix]] vervaardig en op 5 Mei 2022 uitgereik. Die reeks is geskoei op die lewe van [[Clark Olofsson]] en sluit die gebeure in tydens die [[Norrmalmstorg-rooftog]],<ref>[https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund Netflix-aankondiging]</ref> wat tot die term [[Stockholmsindroom]] gelei het. ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 1/1 |total_width=140 |align=right |image1=Bill Skarsgård (43620734441) (cropped).jpg|caption1=[[Bill Skarsgård]] |image2=Christoffer_Nordenrot_in_2018.jpg|caption2=Christoffer Nordenrot }}}} {{div col|2}} * [[Bill Skarsgård]] as [[Clark Olofsson]] ** Kolbjörn Skarsgård as Clark op 7 ** Lukas Wetterberg as Clark die tiener * Vilhelm Blomgren as Tommy Lindström * Isabelle Grill as Madou * [[Malin Levanon]] as Liz * Hanna Björn as Maria * Peter Viitanen as Sten Olofsson, Clark se pa * Sandra Ilar as Ingbritt Olofsson, Clark se ma * Christoffer Nordenrot as Jan-Erik Olsson * Alicia Agneson as Kristin "Kicki" Ehnmark * Alida Morberg as Sussi Korsner * Sofie Hoflack as Marijke {{div col end}} ==Musiek== Musiek vir die reeks is gekomponeer deur Mikael Åkerfeldt van die metalgroep Opeth. Hy het ook die rol van 'n gevangene in episode 2 vertolk. Tobias Forge, die sanger en liedjieskrywer van die Sweedse groep Ghost, vertolk die klein rol van 'n vioolspeler in episode 6. Amalie Bruun van die groep Myrkur vertolk die rol van 'n lid van die revolusionêre groep in episode 5. [[Beeld:Clark Olofsson in Netflix 2022.jpg|thumb|280px|links|'n Reklameveldtog in [[Stockholm]] vir ''Clark''. Regs op die plakkaat agter is [[Bill Skarsgård]] in die naamrol.]] ==Ontvangs== Die minireeks het hoofsaaklik positiewe resensies gekry. Op [[Rotten Tomatoes]] was 85% van die resensies positief.<ref name="RottenTomatoes">{{cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/tv/clark |title=Clark |work=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=Fandango |access-date=June 7, 2022}}</ref> Imogen West-Knights het ’n gemengde resensie in The New Statesman geskryf waarin sy veral Skarsgård se spel geprys het, terwyl sy krities was oor die reeks se “vinnige tempo en toonverskuiwings”. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{-}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Clark (TV series)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] k6p71ijpurdvfnvb4w8rr7c4grou2nz 2895952 2895951 2026-04-21T18:00:56Z BurgertB 2401 /* Rolverdeling */ 2895952 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Clark | genre = Misdaaddrama | skepper = | skrywer = {{Plainlist| * Fredrik Agetoft * Peter Arrhenius * Jonas Åkerlund,}} geskoei op ''Vafan var det som hände?'' deur [[Clark Olofsson]] | regisseur = Jonas Åkerlund | rolverdeling = [[Bill Skarsgård]] | komponis = Mikael Åkerfeldt | oorsprongsland = [[Swede]] | taal = [[Sweeds]], oorgeklank in [[Engels]] | aantal_episodes = 6 | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Hans Engholm * Jonas Åkerlund * Bill Skarsgård }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Julia Stannard * Börje Jansson * Patrick Sobieski }} | kinematografie = Eric Broms | looptydperk = 54-69 minute | maatskappy = Scandinavian Content Group | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{Begindatum|2022|05|05|df=y}} }} '''''Clark''''' is 'n [[Swede|Sweedse]] TV-minireeks van ses episodes van 2022 met [[Bill Skarsgård]] in die naamrol. Dit is deur [[Netflix]] vervaardig en op 5 Mei 2022 uitgereik. Die reeks is geskoei op die lewe van [[Clark Olofsson]] en sluit die gebeure in tydens die [[Norrmalmstorg-rooftog]],<ref>[https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund Netflix-aankondiging]</ref> wat tot die term [[Stockholmsindroom]] gelei het. ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 1/1 |total_width=140 |align=right |image1=Bill Skarsgård (43620734441) (cropped).jpg|caption1=[[Bill Skarsgård]] |image2=Christoffer_Nordenrot_in_2018.jpg|caption2=Christoffer Nordenrot }}}} {{div col|2}} * [[Bill Skarsgård]] as [[Clark Olofsson]] ** Kolbjörn Skarsgård as Clark op 7 ** Lukas Wetterberg as Clark die tiener * Vilhelm Blomgren as Tommy Lindström * Isabelle Grill as Madou * [[Malin Levanon]] as Liz * Hanna Björn as Maria * Peter Viitanen as Sten Olofsson, Clark se pa * Sandra Ilar as Ingbritt Olofsson, Clark se ma * Christoffer Nordenrot as Jan-Erik Olsson * Alicia Agneson as Kristin "Kicki" Ehnmark * Alida Morberg as Sussi Korsner {{div col end}} ==Musiek== Musiek vir die reeks is gekomponeer deur Mikael Åkerfeldt van die metalgroep Opeth. Hy het ook die rol van 'n gevangene in episode 2 vertolk. Tobias Forge, die sanger en liedjieskrywer van die Sweedse groep Ghost, vertolk die klein rol van 'n vioolspeler in episode 6. Amalie Bruun van die groep Myrkur vertolk die rol van 'n lid van die revolusionêre groep in episode 5. [[Beeld:Clark Olofsson in Netflix 2022.jpg|thumb|280px|links|'n Reklameveldtog in [[Stockholm]] vir ''Clark''. Regs op die plakkaat agter is [[Bill Skarsgård]] in die naamrol.]] ==Ontvangs== Die minireeks het hoofsaaklik positiewe resensies gekry. Op [[Rotten Tomatoes]] was 85% van die resensies positief.<ref name="RottenTomatoes">{{cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/tv/clark |title=Clark |work=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=Fandango |access-date=June 7, 2022}}</ref> Imogen West-Knights het ’n gemengde resensie in The New Statesman geskryf waarin sy veral Skarsgård se spel geprys het, terwyl sy krities was oor die reeks se “vinnige tempo en toonverskuiwings”. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{-}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Clark (TV series)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] 1xl1yhd86nmog7phu6lesy5kt7534cb 2895958 2895952 2026-04-21T18:12:43Z BurgertB 2401 Uitleg 2895958 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Clark | genre = Misdaaddrama | skepper = | skrywer = {{Plainlist| * Fredrik Agetoft * Peter Arrhenius * Jonas Åkerlund,}} geskoei op ''Vafan var det som hände?'' deur [[Clark Olofsson]] | regisseur = Jonas Åkerlund | rolverdeling = [[Bill Skarsgård]] | komponis = Mikael Åkerfeldt | oorsprongsland = [[Swede]] | taal = [[Sweeds]], oorgeklank in [[Engels]] | aantal_episodes = 6 | uitvoerende_vervaardiger = {{Plainlist| * Hans Engholm * Jonas Åkerlund * Bill Skarsgård }} | vervaardiger = {{Plainlist| * Julia Stannard * Börje Jansson * Patrick Sobieski }} | kinematografie = Eric Broms | looptydperk = 54-69 minute | maatskappy = Scandinavian Content Group | kanaal = [[Netflix]] | eerste_uitsending = {{Begindatum|2022|05|05|df=y}} }} '''''Clark''''' is 'n [[Swede|Sweedse]] TV-minireeks van ses episodes van 2022 met [[Bill Skarsgård]] in die naamrol. Dit is deur [[Netflix]] vervaardig en op 5 Mei 2022 uitgereik. Die reeks is geskoei op die lewe van [[Clark Olofsson]] en sluit die gebeure in tydens die [[Norrmalmstorg-rooftog]],<ref>[https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund Netflix-aankondiging]</ref> wat tot die term [[Stockholmsindroom]] gelei het. ==Rolverdeling== {{Stapel|[[Beeld:Bill Skarsgård (43620734441) (cropped).jpg|140px|thumb|[[Bill Skarsgård]]]]}} {{div col|2}} * [[Bill Skarsgård]] as [[Clark Olofsson]] ** Kolbjörn Skarsgård as Clark op 7 ** Lukas Wetterberg as Clark die tiener * Vilhelm Blomgren as Tommy Lindström * Isabelle Grill as Madou * [[Malin Levanon]] as Liz * Hanna Björn as Maria * Peter Viitanen as Sten Olofsson, Clark se pa * Sandra Ilar as Ingbritt Olofsson, Clark se ma * Christoffer Nordenrot as Jan-Erik Olsson * Alicia Agneson as Kristin "Kicki" Ehnmark * Alida Morberg as Sussi Korsner {{div col end}} ==Musiek== Musiek vir die reeks is gekomponeer deur Mikael Åkerfeldt van die metalgroep Opeth. Hy het ook die rol van 'n gevangene in episode 2 vertolk. Tobias Forge, die sanger en liedjieskrywer van die Sweedse groep Ghost, vertolk die klein rol van 'n vioolspeler in episode 6. Amalie Bruun van die groep Myrkur vertolk die rol van 'n lid van die revolusionêre groep in episode 5. [[Beeld:Clark Olofsson in Netflix 2022.jpg|thumb|290px|links|'n Reklameveldtog in [[Stockholm]] vir [[Netflix]] se TV-reeks ''Clark''. Regs op die plakkaat agter is [[Bill Skarsgård]] in die naamrol.]] ==Ontvangs== Die minireeks het hoofsaaklik positiewe resensies gekry. Op [[Rotten Tomatoes]] was 85% van die resensies positief.<ref name="RottenTomatoes">{{cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/tv/clark |title=Clark |work=[[Rotten Tomatoes]] |publisher=Fandango |access-date=June 7, 2022}}</ref> Imogen West-Knights het ’n gemengde resensie in The New Statesman geskryf waarin sy veral Skarsgård se spel geprys het, terwyl sy krities was oor die reeks se “vinnige tempo en toonverskuiwings”. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{-}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Clark (TV series)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Televisiereekse]] 5o8tm5vhqjo2p0zs9kd99ccvristndm 0 460481 2895917 2895583 2026-04-21T17:20:34Z BurgertB 2401 Uitgebrei 2895917 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas misdadiger | naam = Clark Olofsson | beeld = Clark Olofsson.jpg | breedte = 240px | onderskrif = Olofsson (middel) in 1967 op pad na die hof saam met sy verloofde van destyds en 'n polisieman. | gebore = {{Geboortedatum|1947|02|01|df=y}} | oorlede = {{SDEO|1947|02|01|2025|06|24|df=y}} | doodsrede = Natuurlike oorsake | verdwyn = | land = [[Swede]] | bynaam = | beroep = | andername = {{Plainlist| * Clark Oderth Olofsson * Daniel Demuynck}} | datums = Verskeie kere van die 1960's af | misdaad = Bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s }} '''Clark Oderth Olofsson''' (later bekend as '''Daniel Demuynck'''; 1 Februarie 1947 - 24 Junie 2025) was 'n [[Swede|Sweedse]] misdadiger. Hy is gevonnis vir bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s en poging tot moord. Hy het meer as die helfte van sy lewe in die tronk deurgebring. Olofsson is dikwels Swede se eerste "sterrampokker" genoem. Olofsson het 'n onstuimige kinderlewe gehad te midde van [[alkohol]]probleme. Sy pa het die gesin verlaat en sy ma het toe siek geword, waarna Clark en sy twee susters in pleegsorg geplaas is. Vasbeslote om uit 'n ongelukkige pleegsituasie te ontsnap, het Olofsson op 14-jarige ouderdom by 'n matroosskool aangesluit deur sy ma se handtekening te vervals. Hy het op die skip Ballade om die wêreld gevaar. Terug by die huis is hy op 15 met sy ma herenig nadat sy weer stabiliteit in haar lewe gekry het. Die gesin het in [[Gotenburg]] gaan woon, waar Olofsson sy misdaadloopbaan begin het. In die 1960's is hy skuldig bevind aan verskeie misdade en het hy berug geword vir sy aandeel in die moord op 'n polisieman tydens 'n rooftog. Hy het verskeie kere uit die tronk ontsnap. Een van die misdade waarby hy betrokke was, is die [[Norrmalmstorg-rooftog]], wat aanleiding gegee het tot die term "[[Stockholmsindroom]]". Deur die 1970's en '80's het Olofsson 'n patroon gevolg van ontsnappings, misdade en inhegtenisnemings. Hy is in die tronk getroud. Ondanks sy onstuimige misdaadlewe het hy joernalistiek studeer terwyl hy in die tronk was. Hy is in 1983 vrygelaat en het saam met sy vrou na [[België]] verhuis. Hy het egter sy misdaadloopbaan voortgesit en is in 1999 vir dwelmsmokkelary gevonnis. In die daaropvolgende dekades was hy steeds by verskeie misdade betrokke. Sy lewensverhaal, vol ontsnappings, skuldigbevindings en regsgevegte, het die onderwerp geword van [[rolprent]]e, dokumentêre en [[Clark (televisiereeks)|'n TV-dramareeks]] deur [[Netflix]] in 2022. ==Biografie== ===Vroeë jare=== Olofsson is op 1 Februarie 1947 in Trollhättan, Swede, gebore in 'n gesin met groot probleme.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|title=Clark Olofsson now: What happened to the man who inspired Clark on Netflix|first=Jane|last=Clinton|date=6 May 2022|website=The i Paper|accessdate=26 June 2025|archive-date=4 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704194259/https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|url-status=live}}</ref> Hy het twee jonger susters gehad.<ref name="AB 1999-05-01">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211141257/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |newspaper=Aftonbladet |title=De stal Erlanders gurkor – och sköt ihjäl en polis |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |archivedate=11 February 2016 |language=sv}}</ref> Sy ma was 'n kassier en sy pa 'n padteerwerker. Toe Clark 11 jaar oud was, het sy pa die gesin versaak en sy ma het kort daarna siek geword. Sy is in 'n sielsiekehospitaal opgeneem.<ref name="Bergvall (2020)">{{cite AV media |people=Bergvall, Lise (direkteur) |date=5 January 2020 |title=Clark - en rövarhistoria |trans-title=Clark - a robber's story |medium=Television production |language=sv |url=https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |location=Swede |publisher=Sveriges Television |archive-date=24 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524160430/https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |url-status=live}}</ref> Haar probleme het daartoe gelei dat die drie kinders in pleegsorg geplaas is.<ref name="AB 1999-05-01"/> Olofsson was ongelukkig in sy pleeggesin en om daaruit te kom het hy sy ma se handtekening vervals en by 'n matroosskool ingeskryf. Die 14-jarige Clark het in die boot Ballade om die wêreld geseil, insluitende tussen [[Japan]] en [[Suid-Amerika]].<ref name="Bergvall (2020)"/> Op 15 het hy terug na sy ma se huis getrek<ref name="Bergvall (2020)"/> nadat sy weer beheer oor haar lewe gekry en in 'n winkel begin werk het. Hulle het daarna na Gotenburg verhuis<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson: Folkhemmets fiende nummer ett |first=Jan |last=Helin |date=1999 |accessdate=27 October 2020 |language=sv |url-access=subscription |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093844/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett/salesposter?useFlexbox=true&shared=false&reason=denied |url-status=live}}</ref> en later na Köldgatan in Biskopsgården.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/livsstil/bostad/biskopsg%C3%A5rden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson-1.832422 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522162335/http://www.gp.se/bostad/1.665334-biskopsgarden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson |newspaper=Göteborgs-Posten |title=Biskopsgården: Janne Josefsson: Jag blev inte av med Clark Olofsson |first=David |last=Levin |date=4 July 2011 |accessdate=27 October 2020 |archive-date=22 May 2012 |language=sv}}</ref> ===1960's-1980's=== Die 16-jarige Clark is in 1963 vir verskeie klein oortredings in 'n instelling vir jong oortreders geplaas.<ref name="Exp 2008-07-20">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson riskerar 16 års fängelse |trans-title=Clark Olofsson risk 16 years in prison |last1=Josefsson |first1=Jessica |last2=Lapidus |first2=Arne |date=20 July 2008 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=11 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711063752/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |url-status=live}}</ref> Hy en twee ander seuns het in Augustus 1965 uit die instelling ontsnap en op Harpsund, die landgoed van die eerste minister, Tage Erlander, afgekom waar hulle druiwe, komkommers en tamaties uit die kweekhuis gesteel het.<ref name="google.se">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |last=Svensson |first=Per |title=Den leende mördaren: ett reportage om ondska i vår tid |year=2015 |publisher=Albert Bonniers förlag |language=sv |isbn=9789100152130 |id= |access-date=26 November 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093849/https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |url-status=live }}</ref><ref name="AB 1999-05-01"/> Hulle het gevlug toe die tuinier hulle betrap.<ref name="google.se"/> Drie maande later het Olofsson twee polisiemanne aangeval.<ref name="1998-04-17 (2)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |newspaper=Aftonbladet |title=Han har suttit 23 år i fängelse |trans-title=He has served 23 years in prison |first=Svante |last=Lidén |date=17 April 1998 |access-date=10 July 2015 |language=sv |archive-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827210012/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |url-status=live}}</ref> Op 4 Februarie 1966 is hy tot drie jaar tronkstraf gevonnis; dit was sy eerste skuldigbevinding as 'n volwassene en eerste regte tronkstaf. In 1966 het hy die eerste keer uit die tronk by Tidaholm ontsnap.<ref name="AB 1999-05-01"/> [[Beeld:Clark Olofsson in Netflix 2022.jpg|thumb|280px|links|'n Reklameveldtog in [[Stockholm]] vir [[Netflix]] se TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''. Regs op die plakkaat agter is [[Bill Skarsgård]] in die naamrol.]] Op 29 Julie 1966 het die polisiemanne Ragnar Sandahl en Lennart Mathiasson gereageer op die aanmelding van 'n inbraak in 'n fietswinkel in Skjutsaregatan, Nyköping.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden">{{cite news |url=http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924103156/http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |newspaper=Södermanlands Nyheter |title=40 år sedan polismordet |last=Dalin |first=Eva |date=28 July 2006 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |url-status=dead |archivedate=24 September 2015}}</ref> Sandahl is deur Gunnar Norgren doodgeskiet.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden"/> Die ander inbreker was Olofsson, wat 'n nasionaal bekende misdadiger geword het.<ref name="kb.se">{{cite news |url=http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |work=Aktuellt |title=Jakten på Gunnar Norgren |trans-title=The hunt for Gunnar Norgren |date=4 July 1968 |access-date=10 July 2015 |via=National Library of Sweden |language=sv |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091109073811/http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |archivedate=9 November 2009}}</ref> Norgren is op 16 Augustus daardie jaar in 'n woonstel in Gotenburg in hegtenis geneem en het later skuld aan die moord beken.<ref name="aftonbladet.se2">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |newspaper=Aftonbladet |title=Jakten blev ett folknöje – myten Clark var född |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |archive-date=22 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222200722/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |url-status=live}}</ref> Die woonstel het behoort aan 'n kêrel van Olofsson se suster. Hy het ontsnap net voordat die polisie opgedaag het. Hy is eindelik op 25 Augustus in Grimmaredsskogen in Västra Frölunda in hegtenis geneem. Olofsson is eers tot 10 jaar tronkstraf gevonnis, maar 'n appèlhof het die vonnis tot agt jaar versag.<ref name="AB 1999-05-01" /> Norgren is gevonnis tot 12 jaar, die langste tronkstraf wat 'n Sweedse hof toe kon oplê.<ref name="kb.se"/> Op 4 Februarie 1969 het Olofsson uit die Kumlagevangenis ontsnap en na die [[Kanariese Eilande]] gevlug.<ref name="aftonbladet.se2"/> Van daar is hy met 'n vals paspoort na [[Frankfort]] in [[Wes-Duitsland]], waar hy gewoon het totdat die Duitse polisie hom vasgetrek het. Hy is na die Kumlagevangenis teruggeneem.<ref>{{cite web |url=https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |website=bilderisyd.se |title=kk121207031 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=31 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031070614/https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |url-status=live}}</ref> Twee maande voordat hy vrygelaat sou word, het hy weer ontsnap, dié keer uit die Lingatangevangenis in Bohuslän.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |newspaper=Göteborgs-Posten |title=De bortglömda flickorna i Lysekil |first=Maria |last=Näslund |date=30 August 2016 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102212545/https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |url-status=live}}</ref><ref name="aftonbladet.se2"/> Op 2 Februarie 1973 is hy in hegtenis geneem in die eetsaal van die Kurhotel in Ulricehamn.<ref name="aftonbladet.se2"/> Die polisie het gereageer op die wenk van 'n skoonmaakster wat 'n wapen in sy hotelkamer gesien het.<ref>{{cite web |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417162219/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Sjuhärad |title="Jag har en miljon under bordet" - Clark Olofssons resor i Sjuhärad |date=22 August 2008 |accessdate=17 April 2015 |archive-date=17 April 2015 |language=sv}}</ref> Met sy inhegtenisneming was hy sewe maande lank aan die vlug en in dié tyd het hy 'n bank in Gotenburg beroof.<ref name="AB 1999-05-01"/><ref name="Exp 2008-07-20"/> In Mei 1973 is hy tot ses jaar tronkstraf gevonnis en terug na die Kumlagevangenis geneem.<ref name="AB 1999-05-01"/> ====Norrmalmstorg==== {{Hoofartikel|Norrmalmstorg-rooftog}} Laat in 1973 was Olofsson in die Norrköpinggevangenis in aanhouding toe die rower Jan-Erik Olsson mense in die Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], gyselaar neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.se/20250626/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies-aged-78|title='Stockholm syndrome' bank robber Clark Olofsson dies aged 78|date=26 June 2025|website=The Local Sweden|accessdate=26 June 2025}}</ref> Olsson het geëis dat Olofsson toegelaat word om na die bank te kom. Olofsson is na die bank geneem, waar hy die volgende ses dae saam met die gyselaars deurgebring het. Dié voorval ht eindelik gelei tot die skepping van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="auto">{{Cite news |first1=Tom |last1=McArthur |url=https://www.bbc.com/news/articles/cp3ly0e0wvpo|title=Clark Olofsson: Criminal who helped inspire Stockholm Syndrome term dies aged 78|date=26 June 2025|website=BBC News|accessdate=26 June 2025}}</ref> Die gyselaar Kristin Enmark Olsson het die Sweedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Sy het nà die voorval gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Sy en Olofsson het mekaar daarna verskee kere ontmoet en hulle families het bevriend geraak. Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olofsson is in die distrikshof gevonnis, maar 'n appèlhof het hom later vrygespreek. Self het hy gesê hy het die gyselaars beskerm en het die ongeskrewe toestemming van die polisie gehad.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Hy moes egter die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitdien. ====Vlugteling, nuwe vonnis en troue==== Olofsson het op 20 Maart 1975 uit die Norrköpinggevangenis ontsnap. In April daardie jaar het hy ’n bank in [[Kopenhagen]] met ’n geweer in elke hand binnegegaan, ’n waarskuwingskoot afgevuur en die bank van 194&nbsp;000 [[Sweedse kroon]] beroof.<ref name="AB 1999-05-03">{{cite news|url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Under vild flykt träffar han Marijke, 19 |trans-title=During wild escape he met Marijke, 19 |first=Jan |last=Helin |date=3 May 1999 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807154334/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |url-status=live}}</ref> 'n Maand ná die ontsnapping was Olofsson in [[Marseille]] aan die [[Franse Riviera]]. Saam met ’n metgesel het hy die seilboot Saga vir 50&nbsp;000 frank gekoop, en hulle het drie maande lank op die [[Middellandse See]] rondgeseil. In Augustus het hulle deur die [[Straat van Gibraltar]] gevaar, uit na die [[Atlantiese Oseaan]] verby die [[Asore]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://people.com/clark-olofsson-dead-criminal-who-inspired-stockholm-syndrome-11763163|title=Clark Olofsson, Notorious Criminal Who Helped Inspire the 'Stockholm Syndrome' Phrase, Dies at 78|website=People.com|accessdate=29 June 2025}}</ref> Op pad huis toe van die [[Karibiese gebied|Karibiese eilande]] af het Olofsson met die hulp van Inger en Mikael von Heijne van Djursholm op die regte koers gekom en uiteindelik [[Ierland]] bereik.<ref name="AB 1999-05-03" /> Van daar het hulle na [[Denemarke]] gegaan waar die Deense polisie hulle teëgekom het. Olofsson het ontsnap en dit was eers in Januarie 1976 dat die polisie hom ingehaal en daarin geslaag het om hom by ’n kruispad buite [[Brussel]] op te spoor.<ref name="auto2"/> Hy het homself losgeskiet; op ’n trein in Duitsland tydens hierdie ontsnapping het hy die 19-jarige Marijke Demuynck ontmoet.<ref name="AB 1999-05-03"/> Op 24 Maart 1976 het Olofsson die Handelsbanken in Östra Hamngatan 27, Gotenburg,<ref>{{cite book|last=Holm |first=Bengt Ason |title=Det hände mycket i Göteborg på sjuttiotalet: en kronologisk krönika i urval |year=2015 |publisher=Tre Böcker |location=Göteborg |language=sv |isbn=9789170297571 |id= |page=60}}</ref> van 930&nbsp;000 kroon beroof – dit was destyds die grootste roof in die Sweedse misdaadgeskiedenis. Terselfdertyd het hy twee mense as gyselaars geneem. Hy is om 22:30, nege uur ná die roof, by Hotel Gyllene Kärven in Herrljunga in hegtenis geneem.<ref name="AB 1999-05-03"/>Net 230&nbsp;000 kroon is tydens Olofsson se inhegtenisneming teruggekry; die res is nooit gevind nie. Vir dié rekordroof is hy tot agt jaar tronkstraf gevonnis, maar drie weke ná die uitspraak, in Julie 1976, het hy weer ontsnap, dié keer deur met ’n vragmotor deur drie tronkhekke by die Norrköpinggevangenis te ry. Saam met ’n aantal medegevangenes het hulle in ’n wagtende vlugmotor ontsnap. Op 31 Julie 1976 is hy in Halmstad in hegtenis geneem. Op 12 Augustus 1976 het Olofsson met die Belgiese burger Marijke Demuynck in die Kumlagevangenis getrou.<ref name="AB 1999-05-03"/> In 1979, terwyl hy steeds in die tronk was, het Olofsson joernalistiek aan die Universiteit van Stockholm begin studeer. Hy het ’n internskap by die koerant ''Arbetaren'' gedoen. Tydens ’n verlof op [[Midsomerfees|Midsomernag]] in 1980 het Olofsson in ’n geveg met die visserman Leif Sundin betrokke geraak.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Die vonnis was twee en ’n half jaar vir aanranding. Sy studies is deur die uitspraak onderbreek, maar hy het uiteindelik in 1983 gegradueer.<ref name="AB 2009-06-01">{{cite news |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |newspaper=Aftonbladet |title=Bildbeviset – så kunde Clark gripas |first=Zendry |last=Svärdkrona |date=1 June 2009 |accessdate=1 June 2009 |language=sv |archive-date=11 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611155049/http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |url-status=live}}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is in 1983 vrygelaat; hy het Swede saam met sy vrou verlaat en hom in haar tuisland, [[België]], gevestig. In November 1984 is hy in die hawestad Blankenberge in België in hegtenis geneem en daarvan aangekla dat hy probeer het om 25&nbsp;kg [[amfetamien]] saam met die sogenaamde “Televerket-bende” na Swede te smokkel.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Hy is tot tien jaar tronkstraf gevonnis vir medepligtigheid aan ’n verswarende dwelmmisdaad.<ref name="AB 2009-06-01"/><ref name="AB 2000-05-21"/><ref name="1998-04-17 (1)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |newspaper=Aftonbladet |title=Interpol jagade Clark i månader |first=Lennart |last=Håård |date=17 April 1998 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=21 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221144413/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |url-status=live}}</ref> ===1990-2010's=== ====Verandering van naam en land; vonnis vir dwelmhandel==== Op 10 Oktober 1991 is Olofsson vrygelaat. Hy het sy naam na Daniel Demuynck verander<ref name="1998-04-17 (2)"/> en na die Belgiese platteland, 80&nbsp;km buite [[Brussel]], verhuis.<ref name="AB 2000-05-21"/> In Julie 1996 is hy buite ’n bank in [[Oslo]] in hegtenis geneem toe die polisie gedink het hy berei ’n roof voor. Hy is ná 24 uur vrygelaat. Op ’n stormagtige Novembernag is hy deur ’n seereddingshelikopter van die kus van Halland gered nadat sy houtboot teen die rotse verpletter is. ’n Paar weke later is hy in aanhouding geneem vir dronkbestuur in Stockholm.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Op 15 April 1998 is hy in [[Tenerife]] in hegtenis geneem as die leier van 'n dwelmsmokkelary nadat hy etlike maande lank internasionaal deur [[Interpol]] gesoek is.<ref name="1998-04-17 (1)"/> Hy is aan Denemarke uitgelewer en ná ’n hoëprofielverhoor in Frederikssund<ref name="AB 2000-05-21"/> in 1999 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis vir die smokkel van 49&nbsp;kg amfetamien na Denemarke.<ref name="SYD 2005-05-09">{{cite news |url=http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |newspaper=Sydsvenskan |title=Clark Olofsson friges idag |first=Ulf W |last=Sundberg |date=9 May 2005 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=19 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419160854/http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |url-status=live }}</ref> Dit was toe die swaarste straf vir 'n dwelmoortreding wat nog in die Deense regsgeskiedenis opgelê is. Terwyl hy in Denemarke was, is hy in die isolasieafdeling van die Vestregevangenis in Kopenhagen aangehou.<ref name="AB 2000-05-21"/> Hy is op 9 Mei 2005 op parool vrygelaat.<ref name="DN 2009-07-31">{{cite news |url=https://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |newspaper=Dagens Nyheter |title=14 års fängelse för Clark Olofsson |last=Rynhag |first=Kjell |agency=TT |date=31 July 2009 |access-date=31 July 2009 |language=sv |archive-date=23 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123014304/http://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |url-status=live }}</ref><ref name="SYD 2005-05-09"/> ====Nuwe skuldigbevinding aan dwelmsmokkelary en deportasie==== Op die aand van 19 Julie 2008 is Olofsson en drie ander mense langs Apelviken se kampeerterrein in Varberg, Swede, in hegtenis geneem. Die polisie het hom agt maande lank dopgehou en hy is daarvan verdink dat hy die leier van ’n groot dwelmoperasie was. Terselfdertyd het die polisie op ’n dwelmvervoerdery in Stockholm toegeslaan.<ref name="Exp 2008-07-20"/><ref name="SR 2009-06-02">{{cite news |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson erkänner grovt narkotikabrott |last1=Kindesjö |first1=Jakob |last2=Frank |first2=Anton |last3=Martinsson |first3=Louise |date=2 June 2009 |accessdate=29 May 2013 |language=sv |archive-date=14 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014060444/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |url-status=live }}</ref> Altesaam ses mense is in Stockholm en Varberg in hegtenis geneem op vermeende dwelmoortredings.<ref name="Exp 2008-07-20"/> Olofsson is aan die einde van 2008 daarvan aangekla dat hy probeer het om 100&nbsp;kg amfetamien en 76&nbsp;kg [[dagga]] uit Nederland in te smokkel. Die polisie van Östergötland het die dwelmsmokkelaars sedert 2007 deur middel van verkenningsvideo’s en telefoonafluisterings opgespoor.<ref name="SR 2009-06-02"/> Die verhoor het op 2 Junie 2009 begin<ref name="AB 2009-06-01"/> en Olofsson is op 31 Julie 2009 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis, gevolg deur lewenslange deportasie, vir ’n dwelmmisdaad en 'n poging tot 'n dwelmmisdaad, albei met verswarende omstandighede.<ref name="DN 2009-07-31"/> Hy is tot nege jaar tronkstraf gevonnis vir dwelmhandel en moes nog vyf jaar uitdien omdat hy sy misdaad voortgesit het ná ’n vorige skuldigbevinding. Dus was Olofsson se vonnis in praktyk 14 jaar.<ref name="DN 2009-07-31"/> Op 7 Desember 2009 is die tronkstraf deur 'n appèlhof bekragtig.<ref>{{cite AV media |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson överklagar till HD |location=Linköping |first=Jakob |last=Kindesjö |date=7 December 2009 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013220601/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |url-status=live }}</ref> Tot die herfs van 2012 is Olofsson in die Saltvikgevangenis in Härnösand aangehou voordat hy na die Kumlagevangenis oorgeplaas is. Op 5 Maart 2013 het Olofsson sy aansoek van 24 bladsye vir ’n herverhoor by die hooggeregshof ingedien, waar hy onder meer sy pleit na onskuldig verander het.<ref name="EXP 2013-03-05">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson kräver resning |first=Roland |last=Johansson |date=5 March 2013 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513094740/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |url-status=live}}</ref> Die aansoek is in April 2013 van die hand gewys.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson får inte resning |first=Roland |last=Johansson |date=18 April 2013 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703155343/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |url-status=live }}</ref> Reeds in 2010 het Olofsson aansoek gedoen om na België oorgeplaas te word in die hoop op ’n korter vonnis. Die oordrag van die Kumlagevangenis in Swede is vir verskeie jare vertraag en het eers aan die einde van 2016 plaasgevind (toe teen sy wil) nadat Sweedse en Belgiese verteenwoordigers ooreengekom het dat hy vir minstens dieselfde tyd in die Vorstgevangenis in België aangehou sou word. In Februarie 2017 het Olofsson 70 jaar oud geword en weer Sweedse burgerskap verkry.<ref name="auto1"/> In Oktober 2017 is sy aansoek vir ’n enkelmonitor deur ’n Belgiese hof van die hand gewys. Olofsson het geëis dat hy na Swede teruggeplaas word. België het die aansoek toegestaan, maar in November 2017 het Swede dit verwerp.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofssons kamp i fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=16 April 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=17 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817172231/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |url-status=live }}</ref> ====Vrylating==== Die besluit om Olofsson vry te laat is teen einde Mei 2018 geneem ná 'n onderhandeling oor voorwaardelike vrylating in België.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |newspaper=[[Expressen]] |title=Clark Olofsson släppt ur fängelse – är i Sverige |first=Ludde |last=Hellberg |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=11 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311155834/https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |url-status=live}}</ref> Op 30 Julie 2018 het Olofsson as 'n vry man op die Landvetterlughawe buite Gotenburg, Swede, geland.<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson i Sverige: "Nu ska jag ta semester" |first1=Josefin |last1=Silverberg |first2=Petter J |last2=Larsson |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816120220/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |url-status=live }}</ref> ==Persoonlike lewe, siekte en dood== Op 7 Julie 1967 het Olofsson in die tronk aan Madiorie Britmer verloof geraak.<ref name="AB 1999-05-01"/> In 1976 is hy met Marijke Demuynck van België getroud; hulle is in 1999 geskei.<ref>{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |newspaper=Expressen |title=Mitt hjärta är krossat - jag saknar Clark |first=Jessica |last=Josefsson |date=26 July 2008 |accessdate=29 July 2014 |language=sv |archive-date=24 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024143014/http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |url-status=live}}</ref> Hy was die pa van ses kinders: die jongste seun by sy verloofde, drie ouer seuns by Marijke en twee dogters van voor sy huwelik.<ref name="framtidsplanerna 2018-04-28">{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson om nya livet när han släpps ur fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=28 April 2018 |accessdate=7 January 2020 |language=sv |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411110551/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |url-status=live }}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is op 24 Junie 2025 in Arvika, Swede, op 78-jarige ouderdom dood ná 'n lang siekte.<ref>{{Cite web|url=https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|title=JUST NU: Clark Olofsson död – blev 78 år|first=Alicia|last=Heimersson|date=26 June 2025|newspaper=Expressen|accessdate=26 June 2025|archive-date=26 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626103030/https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/clark-olofsson-ar-dod--3 |title=Clark Olofsson är död - P4 Väst |date=26 June 2025 |website=Sveriges Radio |accessdate=26 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/world/article/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies/|title='Stockholm Syndrome' bank robber Clark Olofsson dies|date=26 June 2025|website=CTVNews|accessdate=26 June 2025}}</ref> ==Populêre kultuur== Verskeie rolprente en dokumentêre is oor Olofsson en sy lewe gemaak. Hy was 'n medeskrywer van die draaiboek vir die 1977-rolprent ''Clark''.<ref>{{Cite web|url=https://film.nu/personer/clark-olofsson/1567306.film|title=Clark Olofsson|website=Film.nu|accessdate=26 June 2025}}</ref> Op 11 Mei 2020 het [[Netflix]] die TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]'' van ses episodes aangekondig. Die naamrol word deur [[Bill Skarsgård]] vertolk<ref>{{Cite web|url=https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|title=Who the F*CK Is Clark? What's True and What's Not in Netflix's Latest Hit Show|date=9 May 2022|website=MovieZine|accessdate=26 June 2025|archive-date=18 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318081013/https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|url-status=live}}</ref> en die regisseur is Jonas Åkerlund.<ref>{{cite web |date=11 May 2020 |title=Bill Skarsgård Plays Clark Olofsson in New Swedish Netflix Original Directed by Jonas Åkerlund |url=https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |publisher=[[Netflix]] |accessdate=29 October 2020 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530060009/https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |url-status=live }}</ref> Dit is in Mei 2022 uitgereik. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bibliografie== * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=1986 |title=Rättvisans lotteri |trans-title=Die Regslotery |language=sv |location=Stockholm |publisher=Prisma |isbn=91-518-2030-7}} * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=2015 |title=Vafan var det som hände? |trans-title=Wat de Hel Het Gebeur? |language=sv |location=Stockholm |publisher=Upp med händerna i samarbete med Ordupplaget |isbn=9789185785957}} ==Skakels== * {{IMDb name|0647511}} {{CommonsKategorie-inlyn|Clark Olofsson}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Clark Olofsson}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] [[Kategorie:Televisiereekse]] 2cp684916i81knawjdriukkp8vtsimt 2895920 2895917 2026-04-21T17:24:41Z BurgertB 2401 Uitgebrei 2895920 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas misdadiger | naam = Clark Olofsson | beeld = Clark Olofsson.jpg | breedte = 240px | onderskrif = Olofsson (middel) in 1967 op pad na die hof saam met sy verloofde van destyds en 'n polisieman. | gebore = {{Geboortedatum|1947|02|01|df=y}} | oorlede = {{SDEO|1947|02|01|2025|06|24|df=y}} | doodsrede = Natuurlike oorsake | verdwyn = | land = [[Swede]] | bynaam = | beroep = | andername = {{Plainlist| * Clark Oderth Olofsson * Daniel Demuynck}} | datums = Verskeie kere van die 1960's af | misdaad = Bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s }} '''Clark Oderth Olofsson''' (later bekend as '''Daniel Demuynck'''; 1 Februarie 1947 - 24 Junie 2025) was 'n [[Swede|Sweedse]] misdadiger. Hy is gevonnis vir bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s en poging tot moord. Hy het meer as die helfte van sy lewe in die tronk deurgebring. Olofsson is dikwels Swede se eerste "sterrampokker" genoem. Olofsson het 'n onstuimige kinderlewe gehad te midde van [[alkohol]]probleme. Sy pa het die gesin verlaat en sy ma het toe siek geword, waarna Clark en sy twee susters in pleegsorg geplaas is. Vasbeslote om uit 'n ongelukkige pleegsituasie te ontsnap, het Olofsson op 14-jarige ouderdom by 'n matroosskool aangesluit deur sy ma se handtekening te vervals. Hy het op die skip Ballade om die wêreld gevaar. Terug by die huis is hy op 15 met sy ma herenig nadat sy weer stabiliteit in haar lewe gekry het. Die gesin het in [[Gotenburg]] gaan woon, waar Olofsson sy misdaadloopbaan begin het. In die 1960's is hy skuldig bevind aan verskeie misdade en het hy berug geword vir sy aandeel in die moord op 'n polisieman tydens 'n rooftog. Hy het verskeie kere uit die tronk ontsnap. Een van die misdade waarby hy betrokke was, is die [[Norrmalmstorg-rooftog]], wat aanleiding gegee het tot die term "[[Stockholmsindroom]]". Deur die 1970's en '80's het Olofsson 'n patroon gevolg van ontsnappings, misdade en inhegtenisnemings. Hy is in die tronk getroud. Ondanks sy onstuimige misdaadlewe het hy joernalistiek studeer terwyl hy in die tronk was. Hy is in 1983 vrygelaat en het saam met sy vrou na [[België]] verhuis. Hy het egter sy misdaadloopbaan voortgesit en is in 1999 vir dwelmsmokkelary gevonnis. In die daaropvolgende dekades was hy steeds by verskeie misdade betrokke. Sy lewensverhaal, vol ontsnappings, skuldigbevindings en regsgevegte, het die onderwerp geword van [[rolprent]]e, dokumentêre en [[Clark (televisiereeks)|'n TV-dramareeks]] deur [[Netflix]] in 2022. ==Biografie== ===Vroeë jare=== Olofsson is op 1 Februarie 1947 in Trollhättan, Swede, gebore in 'n gesin met groot probleme.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|title=Clark Olofsson now: What happened to the man who inspired Clark on Netflix|first=Jane|last=Clinton|date=6 May 2022|website=The i Paper|accessdate=26 June 2025|archive-date=4 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704194259/https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|url-status=live}}</ref> Hy het twee jonger susters gehad.<ref name="AB 1999-05-01">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211141257/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |newspaper=Aftonbladet |title=De stal Erlanders gurkor – och sköt ihjäl en polis |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |archivedate=11 February 2016 |language=sv}}</ref> Sy ma was 'n kassier en sy pa 'n padteerwerker. Toe Clark 11 jaar oud was, het sy pa die gesin versaak en sy ma het kort daarna siek geword. Sy is in 'n sielsiekehospitaal opgeneem.<ref name="Bergvall (2020)">{{cite AV media |people=Bergvall, Lise (direkteur) |date=5 January 2020 |title=Clark - en rövarhistoria |trans-title=Clark - a robber's story |medium=Television production |language=sv |url=https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |location=Swede |publisher=Sveriges Television |archive-date=24 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524160430/https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |url-status=live}}</ref> Haar probleme het daartoe gelei dat die drie kinders in pleegsorg geplaas is.<ref name="AB 1999-05-01"/> Olofsson was ongelukkig in sy pleeggesin en om daaruit te kom het hy sy ma se handtekening vervals en by 'n matroosskool ingeskryf. Die 14-jarige Clark het in die boot Ballade om die wêreld geseil, insluitende tussen [[Japan]] en [[Suid-Amerika]].<ref name="Bergvall (2020)"/> Op 15 het hy terug na sy ma se huis getrek<ref name="Bergvall (2020)"/> nadat sy weer beheer oor haar lewe gekry en in 'n winkel begin werk het. Hulle het daarna na Gotenburg verhuis<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson: Folkhemmets fiende nummer ett |first=Jan |last=Helin |date=1999 |accessdate=27 October 2020 |language=sv |url-access=subscription |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093844/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett/salesposter?useFlexbox=true&shared=false&reason=denied |url-status=live}}</ref> en later na Köldgatan in Biskopsgården.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/livsstil/bostad/biskopsg%C3%A5rden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson-1.832422 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522162335/http://www.gp.se/bostad/1.665334-biskopsgarden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson |newspaper=Göteborgs-Posten |title=Biskopsgården: Janne Josefsson: Jag blev inte av med Clark Olofsson |first=David |last=Levin |date=4 July 2011 |accessdate=27 October 2020 |archive-date=22 May 2012 |language=sv}}</ref> ===1960's-1980's=== Die 16-jarige Clark is in 1963 vir verskeie klein oortredings in 'n instelling vir jong oortreders geplaas.<ref name="Exp 2008-07-20">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson riskerar 16 års fängelse |trans-title=Clark Olofsson risk 16 years in prison |last1=Josefsson |first1=Jessica |last2=Lapidus |first2=Arne |date=20 July 2008 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=11 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711063752/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |url-status=live}}</ref> Hy en twee ander seuns het in Augustus 1965 uit die instelling ontsnap en op Harpsund, die landgoed van die eerste minister, Tage Erlander, afgekom waar hulle druiwe, komkommers en tamaties uit die kweekhuis gesteel het.<ref name="google.se">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |last=Svensson |first=Per |title=Den leende mördaren: ett reportage om ondska i vår tid |year=2015 |publisher=Albert Bonniers förlag |language=sv |isbn=9789100152130 |id= |access-date=26 November 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093849/https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |url-status=live }}</ref><ref name="AB 1999-05-01"/> Hulle het gevlug toe die tuinier hulle betrap.<ref name="google.se"/> Drie maande later het Olofsson twee polisiemanne aangeval.<ref name="1998-04-17 (2)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |newspaper=Aftonbladet |title=Han har suttit 23 år i fängelse |trans-title=He has served 23 years in prison |first=Svante |last=Lidén |date=17 April 1998 |access-date=10 July 2015 |language=sv |archive-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827210012/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |url-status=live}}</ref> Op 4 Februarie 1966 is hy tot drie jaar tronkstraf gevonnis; dit was sy eerste skuldigbevinding as 'n volwassene en eerste regte tronkstaf. In 1966 het hy die eerste keer uit die tronk by Tidaholm ontsnap.<ref name="AB 1999-05-01"/> [[Beeld:Clark Olofsson in Netflix 2022.jpg|thumb|280px|links|'n Reklameveldtog in [[Stockholm]] vir [[Netflix]] se TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''. Regs op die plakkaat agter is [[Bill Skarsgård]] in die naamrol.]] Op 29 Julie 1966 het die polisiemanne Ragnar Sandahl en Lennart Mathiasson gereageer op die aanmelding van 'n inbraak in 'n fietswinkel in Skjutsaregatan, Nyköping.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden">{{cite news |url=http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924103156/http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |newspaper=Södermanlands Nyheter |title=40 år sedan polismordet |last=Dalin |first=Eva |date=28 July 2006 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |url-status=dead |archivedate=24 September 2015}}</ref> Sandahl is deur Gunnar Norgren doodgeskiet.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden"/> Die ander inbreker was Olofsson, wat 'n nasionaal bekende misdadiger geword het.<ref name="kb.se">{{cite news |url=http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |work=Aktuellt |title=Jakten på Gunnar Norgren |trans-title=The hunt for Gunnar Norgren |date=4 July 1968 |access-date=10 July 2015 |via=National Library of Sweden |language=sv |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091109073811/http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |archivedate=9 November 2009}}</ref> Norgren is op 16 Augustus daardie jaar in 'n woonstel in Gotenburg in hegtenis geneem en het later skuld aan die moord beken.<ref name="aftonbladet.se2">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |newspaper=Aftonbladet |title=Jakten blev ett folknöje – myten Clark var född |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |archive-date=22 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222200722/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |url-status=live}}</ref> Die woonstel het behoort aan 'n kêrel van Olofsson se suster. Hy het ontsnap net voordat die polisie opgedaag het. Hy is eindelik op 25 Augustus in Grimmaredsskogen in Västra Frölunda in hegtenis geneem. Olofsson is eers tot 10 jaar tronkstraf gevonnis, maar 'n appèlhof het die vonnis tot agt jaar versag.<ref name="AB 1999-05-01" /> Norgren is gevonnis tot 12 jaar, die langste tronkstraf wat 'n Sweedse hof toe kon oplê.<ref name="kb.se"/> Op 4 Februarie 1969 het Olofsson uit die Kumlagevangenis ontsnap en na die [[Kanariese Eilande]] gevlug.<ref name="aftonbladet.se2"/> Van daar is hy met 'n vals paspoort na [[Frankfort]] in [[Wes-Duitsland]], waar hy gewoon het totdat die Duitse polisie hom vasgetrek het. Hy is na die Kumlagevangenis teruggeneem.<ref>{{cite web |url=https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |website=bilderisyd.se |title=kk121207031 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=31 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031070614/https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |url-status=live}}</ref> Twee maande voordat hy vrygelaat sou word, het hy weer ontsnap, dié keer uit die Lingatangevangenis in Bohuslän.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |newspaper=Göteborgs-Posten |title=De bortglömda flickorna i Lysekil |first=Maria |last=Näslund |date=30 August 2016 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102212545/https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |url-status=live}}</ref><ref name="aftonbladet.se2"/> Op 2 Februarie 1973 is hy in hegtenis geneem in die eetsaal van die Kurhotel in Ulricehamn.<ref name="aftonbladet.se2"/> Die polisie het gereageer op die wenk van 'n skoonmaakster wat 'n wapen in sy hotelkamer gesien het.<ref>{{cite web |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417162219/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Sjuhärad |title="Jag har en miljon under bordet" - Clark Olofssons resor i Sjuhärad |date=22 August 2008 |accessdate=17 April 2015 |archive-date=17 April 2015 |language=sv}}</ref> Met sy inhegtenisneming was hy sewe maande lank aan die vlug en in dié tyd het hy 'n bank in Gotenburg beroof.<ref name="AB 1999-05-01"/><ref name="Exp 2008-07-20"/> In Mei 1973 is hy tot ses jaar tronkstraf gevonnis en terug na die Kumlagevangenis geneem.<ref name="AB 1999-05-01"/> ====Norrmalmstorg==== {{Hoofartikel|Norrmalmstorg-rooftog}} Laat in 1973 was Olofsson in die Norrköpinggevangenis in aanhouding toe die rower Jan-Erik Olsson mense in die Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], gyselaar neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.se/20250626/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies-aged-78|title='Stockholm syndrome' bank robber Clark Olofsson dies aged 78|date=26 June 2025|website=The Local Sweden|accessdate=26 June 2025}}</ref> Olsson het geëis dat Olofsson toegelaat word om na die bank te kom. Olofsson is na die bank geneem, waar hy die volgende ses dae saam met die gyselaars deurgebring het. Die gyselaar Kristin Enmark het die Sweedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Sy het nà die voorval gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Sy en Olofsson het mekaar daarna verskee kere ontmoet en hulle families het bevriend geraak. Dié voorval het eindelik gelei tot die skepping van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="auto">{{Cite news |first1=Tom |last1=McArthur |url=https://www.bbc.com/news/articles/cp3ly0e0wvpo|title=Clark Olofsson: Criminal who helped inspire Stockholm Syndrome term dies aged 78|date=26 June 2025|website=BBC News|accessdate=26 June 2025}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olofsson is in die distrikshof gevonnis, maar 'n appèlhof het hom later vrygespreek. Self het hy gesê hy het die gyselaars beskerm en het die ongeskrewe toestemming van die polisie gehad.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Hy moes egter die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitdien. ====Vlugteling, nuwe vonnis en troue==== Olofsson het op 20 Maart 1975 uit die Norrköpinggevangenis ontsnap. In April daardie jaar het hy ’n bank in [[Kopenhagen]] met ’n geweer in elke hand binnegegaan, ’n waarskuwingskoot afgevuur en die bank van 194&nbsp;000 [[Sweedse kroon]] beroof.<ref name="AB 1999-05-03">{{cite news|url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Under vild flykt träffar han Marijke, 19 |trans-title=During wild escape he met Marijke, 19 |first=Jan |last=Helin |date=3 May 1999 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807154334/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |url-status=live}}</ref> 'n Maand ná die ontsnapping was Olofsson in [[Marseille]] aan die [[Franse Riviera]]. Saam met ’n metgesel het hy die seilboot Saga vir 50&nbsp;000 frank gekoop, en hulle het drie maande lank op die [[Middellandse See]] rondgeseil. In Augustus het hulle deur die [[Straat van Gibraltar]] gevaar, uit na die [[Atlantiese Oseaan]] verby die [[Asore]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://people.com/clark-olofsson-dead-criminal-who-inspired-stockholm-syndrome-11763163|title=Clark Olofsson, Notorious Criminal Who Helped Inspire the 'Stockholm Syndrome' Phrase, Dies at 78|website=People.com|accessdate=29 June 2025}}</ref> Op pad huis toe van die [[Karibiese gebied|Karibiese eilande]] af het Olofsson met die hulp van Inger en Mikael von Heijne van Djursholm op die regte koers gekom en uiteindelik [[Ierland]] bereik.<ref name="AB 1999-05-03" /> Van daar het hulle na [[Denemarke]] gegaan waar die Deense polisie hulle teëgekom het. Olofsson het ontsnap en dit was eers in Januarie 1976 dat die polisie hom ingehaal en daarin geslaag het om hom by ’n kruispad buite [[Brussel]] op te spoor.<ref name="auto2"/> Hy het homself losgeskiet; op ’n trein in Duitsland tydens hierdie ontsnapping het hy die 19-jarige Marijke Demuynck ontmoet.<ref name="AB 1999-05-03"/> Op 24 Maart 1976 het Olofsson die Handelsbanken in Östra Hamngatan 27, Gotenburg,<ref>{{cite book|last=Holm |first=Bengt Ason |title=Det hände mycket i Göteborg på sjuttiotalet: en kronologisk krönika i urval |year=2015 |publisher=Tre Böcker |location=Göteborg |language=sv |isbn=9789170297571 |id= |page=60}}</ref> van 930&nbsp;000 kroon beroof – dit was destyds die grootste roof in die Sweedse misdaadgeskiedenis. Terselfdertyd het hy twee mense as gyselaars geneem. Hy is om 22:30, nege uur ná die roof, by Hotel Gyllene Kärven in Herrljunga in hegtenis geneem.<ref name="AB 1999-05-03"/>Net 230&nbsp;000 kroon is tydens Olofsson se inhegtenisneming teruggekry; die res is nooit gevind nie. Vir dié rekordroof is hy tot agt jaar tronkstraf gevonnis, maar drie weke ná die uitspraak, in Julie 1976, het hy weer ontsnap, dié keer deur met ’n vragmotor deur drie tronkhekke by die Norrköpinggevangenis te ry. Saam met ’n aantal medegevangenes het hulle in ’n wagtende vlugmotor ontsnap. Op 31 Julie 1976 is hy in Halmstad in hegtenis geneem. Op 12 Augustus 1976 het Olofsson met die Belgiese burger Marijke Demuynck in die Kumlagevangenis getrou.<ref name="AB 1999-05-03"/> In 1979, terwyl hy steeds in die tronk was, het Olofsson joernalistiek aan die Universiteit van Stockholm begin studeer. Hy het ’n internskap by die koerant ''Arbetaren'' gedoen. Tydens ’n verlof op [[Midsomerfees|Midsomernag]] in 1980 het Olofsson in ’n geveg met die visserman Leif Sundin betrokke geraak.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Die vonnis was twee en ’n half jaar vir aanranding. Sy studies is deur die uitspraak onderbreek, maar hy het uiteindelik in 1983 gegradueer.<ref name="AB 2009-06-01">{{cite news |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |newspaper=Aftonbladet |title=Bildbeviset – så kunde Clark gripas |first=Zendry |last=Svärdkrona |date=1 June 2009 |accessdate=1 June 2009 |language=sv |archive-date=11 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611155049/http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |url-status=live}}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is in 1983 vrygelaat; hy het Swede saam met sy vrou verlaat en hom in haar tuisland, [[België]], gevestig. In November 1984 is hy in die hawestad Blankenberge in België in hegtenis geneem en daarvan aangekla dat hy probeer het om 25&nbsp;kg [[amfetamien]] saam met die sogenaamde “Televerket-bende” na Swede te smokkel.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Hy is tot tien jaar tronkstraf gevonnis vir medepligtigheid aan ’n verswarende dwelmmisdaad.<ref name="AB 2009-06-01"/><ref name="AB 2000-05-21"/><ref name="1998-04-17 (1)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |newspaper=Aftonbladet |title=Interpol jagade Clark i månader |first=Lennart |last=Håård |date=17 April 1998 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=21 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221144413/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |url-status=live}}</ref> ===1990-2010's=== ====Verandering van naam en land; vonnis vir dwelmhandel==== Op 10 Oktober 1991 is Olofsson vrygelaat. Hy het sy naam na Daniel Demuynck verander<ref name="1998-04-17 (2)"/> en na die Belgiese platteland, 80&nbsp;km buite [[Brussel]], verhuis.<ref name="AB 2000-05-21"/> In Julie 1996 is hy buite ’n bank in [[Oslo]] in hegtenis geneem toe die polisie gedink het hy berei ’n roof voor. Hy is ná 24 uur vrygelaat. Op ’n stormagtige Novembernag is hy deur ’n seereddingshelikopter van die kus van Halland gered nadat sy houtboot teen die rotse verpletter is. ’n Paar weke later is hy in aanhouding geneem vir dronkbestuur in Stockholm.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Op 15 April 1998 is hy in [[Tenerife]] in hegtenis geneem as die leier van 'n dwelmsmokkelary nadat hy etlike maande lank internasionaal deur [[Interpol]] gesoek is.<ref name="1998-04-17 (1)"/> Hy is aan Denemarke uitgelewer en ná ’n hoëprofielverhoor in Frederikssund<ref name="AB 2000-05-21"/> in 1999 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis vir die smokkel van 49&nbsp;kg amfetamien na Denemarke.<ref name="SYD 2005-05-09">{{cite news |url=http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |newspaper=Sydsvenskan |title=Clark Olofsson friges idag |first=Ulf W |last=Sundberg |date=9 May 2005 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=19 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419160854/http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |url-status=live }}</ref> Dit was toe die swaarste straf vir 'n dwelmoortreding wat nog in die Deense regsgeskiedenis opgelê is. Terwyl hy in Denemarke was, is hy in die isolasieafdeling van die Vestregevangenis in Kopenhagen aangehou.<ref name="AB 2000-05-21"/> Hy is op 9 Mei 2005 op parool vrygelaat.<ref name="DN 2009-07-31">{{cite news |url=https://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |newspaper=Dagens Nyheter |title=14 års fängelse för Clark Olofsson |last=Rynhag |first=Kjell |agency=TT |date=31 July 2009 |access-date=31 July 2009 |language=sv |archive-date=23 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123014304/http://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |url-status=live }}</ref><ref name="SYD 2005-05-09"/> ====Nuwe skuldigbevinding aan dwelmsmokkelary en deportasie==== Op die aand van 19 Julie 2008 is Olofsson en drie ander mense langs Apelviken se kampeerterrein in Varberg, Swede, in hegtenis geneem. Die polisie het hom agt maande lank dopgehou en hy is daarvan verdink dat hy die leier van ’n groot dwelmoperasie was. Terselfdertyd het die polisie op ’n dwelmvervoerdery in Stockholm toegeslaan.<ref name="Exp 2008-07-20"/><ref name="SR 2009-06-02">{{cite news |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson erkänner grovt narkotikabrott |last1=Kindesjö |first1=Jakob |last2=Frank |first2=Anton |last3=Martinsson |first3=Louise |date=2 June 2009 |accessdate=29 May 2013 |language=sv |archive-date=14 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014060444/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |url-status=live }}</ref> Altesaam ses mense is in Stockholm en Varberg in hegtenis geneem op vermeende dwelmoortredings.<ref name="Exp 2008-07-20"/> Olofsson is aan die einde van 2008 daarvan aangekla dat hy probeer het om 100&nbsp;kg amfetamien en 76&nbsp;kg [[dagga]] uit Nederland in te smokkel. Die polisie van Östergötland het die dwelmsmokkelaars sedert 2007 deur middel van verkenningsvideo’s en telefoonafluisterings opgespoor.<ref name="SR 2009-06-02"/> Die verhoor het op 2 Junie 2009 begin<ref name="AB 2009-06-01"/> en Olofsson is op 31 Julie 2009 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis, gevolg deur lewenslange deportasie, vir ’n dwelmmisdaad en 'n poging tot 'n dwelmmisdaad, albei met verswarende omstandighede.<ref name="DN 2009-07-31"/> Hy is tot nege jaar tronkstraf gevonnis vir dwelmhandel en moes nog vyf jaar uitdien omdat hy sy misdaad voortgesit het ná ’n vorige skuldigbevinding. Dus was Olofsson se vonnis in praktyk 14 jaar.<ref name="DN 2009-07-31"/> Op 7 Desember 2009 is die tronkstraf deur 'n appèlhof bekragtig.<ref>{{cite AV media |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson överklagar till HD |location=Linköping |first=Jakob |last=Kindesjö |date=7 December 2009 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013220601/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |url-status=live }}</ref> Tot die herfs van 2012 is Olofsson in die Saltvikgevangenis in Härnösand aangehou voordat hy na die Kumlagevangenis oorgeplaas is. Op 5 Maart 2013 het Olofsson sy aansoek van 24 bladsye vir ’n herverhoor by die hooggeregshof ingedien, waar hy onder meer sy pleit na onskuldig verander het.<ref name="EXP 2013-03-05">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson kräver resning |first=Roland |last=Johansson |date=5 March 2013 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513094740/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |url-status=live}}</ref> Die aansoek is in April 2013 van die hand gewys.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson får inte resning |first=Roland |last=Johansson |date=18 April 2013 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703155343/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |url-status=live }}</ref> Reeds in 2010 het Olofsson aansoek gedoen om na België oorgeplaas te word in die hoop op ’n korter vonnis. Die oordrag van die Kumlagevangenis in Swede is vir verskeie jare vertraag en het eers aan die einde van 2016 plaasgevind (toe teen sy wil) nadat Sweedse en Belgiese verteenwoordigers ooreengekom het dat hy vir minstens dieselfde tyd in die Vorstgevangenis in België aangehou sou word. In Februarie 2017 het Olofsson 70 jaar oud geword en weer Sweedse burgerskap verkry.<ref name="auto1"/> In Oktober 2017 is sy aansoek vir ’n enkelmonitor deur ’n Belgiese hof van die hand gewys. Olofsson het geëis dat hy na Swede teruggeplaas word. België het die aansoek toegestaan, maar in November 2017 het Swede dit verwerp.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofssons kamp i fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=16 April 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=17 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817172231/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |url-status=live }}</ref> ====Vrylating==== Die besluit om Olofsson vry te laat is teen einde Mei 2018 geneem ná 'n onderhandeling oor voorwaardelike vrylating in België.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |newspaper=[[Expressen]] |title=Clark Olofsson släppt ur fängelse – är i Sverige |first=Ludde |last=Hellberg |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=11 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311155834/https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |url-status=live}}</ref> Op 30 Julie 2018 het Olofsson as 'n vry man op die Landvetterlughawe buite Gotenburg, Swede, geland.<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson i Sverige: "Nu ska jag ta semester" |first1=Josefin |last1=Silverberg |first2=Petter J |last2=Larsson |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816120220/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |url-status=live }}</ref> ==Persoonlike lewe, siekte en dood== Op 7 Julie 1967 het Olofsson in die tronk aan Madiorie Britmer verloof geraak.<ref name="AB 1999-05-01"/> In 1976 is hy met Marijke Demuynck van België getroud; hulle is in 1999 geskei.<ref>{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |newspaper=Expressen |title=Mitt hjärta är krossat - jag saknar Clark |first=Jessica |last=Josefsson |date=26 July 2008 |accessdate=29 July 2014 |language=sv |archive-date=24 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024143014/http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |url-status=live}}</ref> Hy was die pa van ses kinders: die jongste seun by sy verloofde, drie ouer seuns by Marijke en twee dogters van voor sy huwelik.<ref name="framtidsplanerna 2018-04-28">{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson om nya livet när han släpps ur fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=28 April 2018 |accessdate=7 January 2020 |language=sv |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411110551/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |url-status=live }}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is op 24 Junie 2025 in Arvika, Swede, op 78-jarige ouderdom dood ná 'n lang siekte.<ref>{{Cite web|url=https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|title=JUST NU: Clark Olofsson död – blev 78 år|first=Alicia|last=Heimersson|date=26 June 2025|newspaper=Expressen|accessdate=26 June 2025|archive-date=26 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626103030/https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/clark-olofsson-ar-dod--3 |title=Clark Olofsson är död - P4 Väst |date=26 June 2025 |website=Sveriges Radio |accessdate=26 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/world/article/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies/|title='Stockholm Syndrome' bank robber Clark Olofsson dies|date=26 June 2025|website=CTVNews|accessdate=26 June 2025}}</ref> ==Populêre kultuur== Verskeie rolprente en dokumentêre is oor Olofsson en sy lewe gemaak. Hy was 'n medeskrywer van die draaiboek vir die 1977-rolprent ''Clark''.<ref>{{Cite web|url=https://film.nu/personer/clark-olofsson/1567306.film|title=Clark Olofsson|website=Film.nu|accessdate=26 June 2025}}</ref> Op 11 Mei 2020 het [[Netflix]] die TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]'' van ses episodes aangekondig. Die naamrol word deur [[Bill Skarsgård]] vertolk<ref>{{Cite web|url=https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|title=Who the F*CK Is Clark? What's True and What's Not in Netflix's Latest Hit Show|date=9 May 2022|website=MovieZine|accessdate=26 June 2025|archive-date=18 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318081013/https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|url-status=live}}</ref> en die regisseur is Jonas Åkerlund.<ref>{{cite web |date=11 May 2020 |title=Bill Skarsgård Plays Clark Olofsson in New Swedish Netflix Original Directed by Jonas Åkerlund |url=https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |publisher=[[Netflix]] |accessdate=29 October 2020 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530060009/https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |url-status=live }}</ref> Dit is in Mei 2022 uitgereik. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bibliografie== * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=1986 |title=Rättvisans lotteri |trans-title=Die Regslotery |language=sv |location=Stockholm |publisher=Prisma |isbn=91-518-2030-7}} * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=2015 |title=Vafan var det som hände? |trans-title=Wat de Hel Het Gebeur? |language=sv |location=Stockholm |publisher=Upp med händerna i samarbete med Ordupplaget |isbn=9789185785957}} ==Skakels== * {{IMDb name|0647511}} {{CommonsKategorie-inlyn|Clark Olofsson}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Clark Olofsson}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] [[Kategorie:Televisiereekse]] a1abjptysc4ge3aw09aa3pryxf9wb9y 2895922 2895920 2026-04-21T17:25:33Z BurgertB 2401 /* Norrmalmstorg */ 2895922 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas misdadiger | naam = Clark Olofsson | beeld = Clark Olofsson.jpg | breedte = 240px | onderskrif = Olofsson (middel) in 1967 op pad na die hof saam met sy verloofde van destyds en 'n polisieman. | gebore = {{Geboortedatum|1947|02|01|df=y}} | oorlede = {{SDEO|1947|02|01|2025|06|24|df=y}} | doodsrede = Natuurlike oorsake | verdwyn = | land = [[Swede]] | bynaam = | beroep = | andername = {{Plainlist| * Clark Oderth Olofsson * Daniel Demuynck}} | datums = Verskeie kere van die 1960's af | misdaad = Bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s }} '''Clark Oderth Olofsson''' (later bekend as '''Daniel Demuynck'''; 1 Februarie 1947 - 24 Junie 2025) was 'n [[Swede|Sweedse]] misdadiger. Hy is gevonnis vir bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s en poging tot moord. Hy het meer as die helfte van sy lewe in die tronk deurgebring. Olofsson is dikwels Swede se eerste "sterrampokker" genoem. Olofsson het 'n onstuimige kinderlewe gehad te midde van [[alkohol]]probleme. Sy pa het die gesin verlaat en sy ma het toe siek geword, waarna Clark en sy twee susters in pleegsorg geplaas is. Vasbeslote om uit 'n ongelukkige pleegsituasie te ontsnap, het Olofsson op 14-jarige ouderdom by 'n matroosskool aangesluit deur sy ma se handtekening te vervals. Hy het op die skip Ballade om die wêreld gevaar. Terug by die huis is hy op 15 met sy ma herenig nadat sy weer stabiliteit in haar lewe gekry het. Die gesin het in [[Gotenburg]] gaan woon, waar Olofsson sy misdaadloopbaan begin het. In die 1960's is hy skuldig bevind aan verskeie misdade en het hy berug geword vir sy aandeel in die moord op 'n polisieman tydens 'n rooftog. Hy het verskeie kere uit die tronk ontsnap. Een van die misdade waarby hy betrokke was, is die [[Norrmalmstorg-rooftog]], wat aanleiding gegee het tot die term "[[Stockholmsindroom]]". Deur die 1970's en '80's het Olofsson 'n patroon gevolg van ontsnappings, misdade en inhegtenisnemings. Hy is in die tronk getroud. Ondanks sy onstuimige misdaadlewe het hy joernalistiek studeer terwyl hy in die tronk was. Hy is in 1983 vrygelaat en het saam met sy vrou na [[België]] verhuis. Hy het egter sy misdaadloopbaan voortgesit en is in 1999 vir dwelmsmokkelary gevonnis. In die daaropvolgende dekades was hy steeds by verskeie misdade betrokke. Sy lewensverhaal, vol ontsnappings, skuldigbevindings en regsgevegte, het die onderwerp geword van [[rolprent]]e, dokumentêre en [[Clark (televisiereeks)|'n TV-dramareeks]] deur [[Netflix]] in 2022. ==Biografie== ===Vroeë jare=== Olofsson is op 1 Februarie 1947 in Trollhättan, Swede, gebore in 'n gesin met groot probleme.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|title=Clark Olofsson now: What happened to the man who inspired Clark on Netflix|first=Jane|last=Clinton|date=6 May 2022|website=The i Paper|accessdate=26 June 2025|archive-date=4 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704194259/https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|url-status=live}}</ref> Hy het twee jonger susters gehad.<ref name="AB 1999-05-01">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211141257/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |newspaper=Aftonbladet |title=De stal Erlanders gurkor – och sköt ihjäl en polis |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |archivedate=11 February 2016 |language=sv}}</ref> Sy ma was 'n kassier en sy pa 'n padteerwerker. Toe Clark 11 jaar oud was, het sy pa die gesin versaak en sy ma het kort daarna siek geword. Sy is in 'n sielsiekehospitaal opgeneem.<ref name="Bergvall (2020)">{{cite AV media |people=Bergvall, Lise (direkteur) |date=5 January 2020 |title=Clark - en rövarhistoria |trans-title=Clark - a robber's story |medium=Television production |language=sv |url=https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |location=Swede |publisher=Sveriges Television |archive-date=24 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524160430/https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |url-status=live}}</ref> Haar probleme het daartoe gelei dat die drie kinders in pleegsorg geplaas is.<ref name="AB 1999-05-01"/> Olofsson was ongelukkig in sy pleeggesin en om daaruit te kom het hy sy ma se handtekening vervals en by 'n matroosskool ingeskryf. Die 14-jarige Clark het in die boot Ballade om die wêreld geseil, insluitende tussen [[Japan]] en [[Suid-Amerika]].<ref name="Bergvall (2020)"/> Op 15 het hy terug na sy ma se huis getrek<ref name="Bergvall (2020)"/> nadat sy weer beheer oor haar lewe gekry en in 'n winkel begin werk het. Hulle het daarna na Gotenburg verhuis<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson: Folkhemmets fiende nummer ett |first=Jan |last=Helin |date=1999 |accessdate=27 October 2020 |language=sv |url-access=subscription |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093844/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett/salesposter?useFlexbox=true&shared=false&reason=denied |url-status=live}}</ref> en later na Köldgatan in Biskopsgården.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/livsstil/bostad/biskopsg%C3%A5rden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson-1.832422 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522162335/http://www.gp.se/bostad/1.665334-biskopsgarden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson |newspaper=Göteborgs-Posten |title=Biskopsgården: Janne Josefsson: Jag blev inte av med Clark Olofsson |first=David |last=Levin |date=4 July 2011 |accessdate=27 October 2020 |archive-date=22 May 2012 |language=sv}}</ref> ===1960's-1980's=== Die 16-jarige Clark is in 1963 vir verskeie klein oortredings in 'n instelling vir jong oortreders geplaas.<ref name="Exp 2008-07-20">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson riskerar 16 års fängelse |trans-title=Clark Olofsson risk 16 years in prison |last1=Josefsson |first1=Jessica |last2=Lapidus |first2=Arne |date=20 July 2008 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=11 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711063752/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |url-status=live}}</ref> Hy en twee ander seuns het in Augustus 1965 uit die instelling ontsnap en op Harpsund, die landgoed van die eerste minister, Tage Erlander, afgekom waar hulle druiwe, komkommers en tamaties uit die kweekhuis gesteel het.<ref name="google.se">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |last=Svensson |first=Per |title=Den leende mördaren: ett reportage om ondska i vår tid |year=2015 |publisher=Albert Bonniers förlag |language=sv |isbn=9789100152130 |id= |access-date=26 November 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093849/https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |url-status=live }}</ref><ref name="AB 1999-05-01"/> Hulle het gevlug toe die tuinier hulle betrap.<ref name="google.se"/> Drie maande later het Olofsson twee polisiemanne aangeval.<ref name="1998-04-17 (2)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |newspaper=Aftonbladet |title=Han har suttit 23 år i fängelse |trans-title=He has served 23 years in prison |first=Svante |last=Lidén |date=17 April 1998 |access-date=10 July 2015 |language=sv |archive-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827210012/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |url-status=live}}</ref> Op 4 Februarie 1966 is hy tot drie jaar tronkstraf gevonnis; dit was sy eerste skuldigbevinding as 'n volwassene en eerste regte tronkstaf. In 1966 het hy die eerste keer uit die tronk by Tidaholm ontsnap.<ref name="AB 1999-05-01"/> [[Beeld:Clark Olofsson in Netflix 2022.jpg|thumb|280px|links|'n Reklameveldtog in [[Stockholm]] vir [[Netflix]] se TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''. Regs op die plakkaat agter is [[Bill Skarsgård]] in die naamrol.]] Op 29 Julie 1966 het die polisiemanne Ragnar Sandahl en Lennart Mathiasson gereageer op die aanmelding van 'n inbraak in 'n fietswinkel in Skjutsaregatan, Nyköping.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden">{{cite news |url=http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924103156/http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |newspaper=Södermanlands Nyheter |title=40 år sedan polismordet |last=Dalin |first=Eva |date=28 July 2006 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |url-status=dead |archivedate=24 September 2015}}</ref> Sandahl is deur Gunnar Norgren doodgeskiet.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden"/> Die ander inbreker was Olofsson, wat 'n nasionaal bekende misdadiger geword het.<ref name="kb.se">{{cite news |url=http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |work=Aktuellt |title=Jakten på Gunnar Norgren |trans-title=The hunt for Gunnar Norgren |date=4 July 1968 |access-date=10 July 2015 |via=National Library of Sweden |language=sv |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091109073811/http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |archivedate=9 November 2009}}</ref> Norgren is op 16 Augustus daardie jaar in 'n woonstel in Gotenburg in hegtenis geneem en het later skuld aan die moord beken.<ref name="aftonbladet.se2">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |newspaper=Aftonbladet |title=Jakten blev ett folknöje – myten Clark var född |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |archive-date=22 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222200722/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |url-status=live}}</ref> Die woonstel het behoort aan 'n kêrel van Olofsson se suster. Hy het ontsnap net voordat die polisie opgedaag het. Hy is eindelik op 25 Augustus in Grimmaredsskogen in Västra Frölunda in hegtenis geneem. Olofsson is eers tot 10 jaar tronkstraf gevonnis, maar 'n appèlhof het die vonnis tot agt jaar versag.<ref name="AB 1999-05-01" /> Norgren is gevonnis tot 12 jaar, die langste tronkstraf wat 'n Sweedse hof toe kon oplê.<ref name="kb.se"/> Op 4 Februarie 1969 het Olofsson uit die Kumlagevangenis ontsnap en na die [[Kanariese Eilande]] gevlug.<ref name="aftonbladet.se2"/> Van daar is hy met 'n vals paspoort na [[Frankfort]] in [[Wes-Duitsland]], waar hy gewoon het totdat die Duitse polisie hom vasgetrek het. Hy is na die Kumlagevangenis teruggeneem.<ref>{{cite web |url=https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |website=bilderisyd.se |title=kk121207031 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=31 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031070614/https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |url-status=live}}</ref> Twee maande voordat hy vrygelaat sou word, het hy weer ontsnap, dié keer uit die Lingatangevangenis in Bohuslän.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |newspaper=Göteborgs-Posten |title=De bortglömda flickorna i Lysekil |first=Maria |last=Näslund |date=30 August 2016 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102212545/https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |url-status=live}}</ref><ref name="aftonbladet.se2"/> Op 2 Februarie 1973 is hy in hegtenis geneem in die eetsaal van die Kurhotel in Ulricehamn.<ref name="aftonbladet.se2"/> Die polisie het gereageer op die wenk van 'n skoonmaakster wat 'n wapen in sy hotelkamer gesien het.<ref>{{cite web |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417162219/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Sjuhärad |title="Jag har en miljon under bordet" - Clark Olofssons resor i Sjuhärad |date=22 August 2008 |accessdate=17 April 2015 |archive-date=17 April 2015 |language=sv}}</ref> Met sy inhegtenisneming was hy sewe maande lank aan die vlug en in dié tyd het hy 'n bank in Gotenburg beroof.<ref name="AB 1999-05-01"/><ref name="Exp 2008-07-20"/> In Mei 1973 is hy tot ses jaar tronkstraf gevonnis en terug na die Kumlagevangenis geneem.<ref name="AB 1999-05-01"/> ====Norrmalmstorg==== {{Hoofartikel|Norrmalmstorg-rooftog}} Laat in 1973 was Olofsson in die Norrköpinggevangenis in aanhouding toe die rower Jan-Erik Olsson mense in die Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], gyselaar neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.se/20250626/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies-aged-78|title='Stockholm syndrome' bank robber Clark Olofsson dies aged 78|date=26 June 2025|website=The Local Sweden|accessdate=26 June 2025}}</ref> Olsson het geëis dat Olofsson toegelaat word om na die bank te kom. Olofsson is na die bank geneem, waar hy die volgende ses dae saam met die gyselaars deurgebring het. Die gyselaar Kristin Enmark het die Sweedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Sy het nà die voorval gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Sy en Olofsson het mekaar daarna verskeie kere ontmoet en hulle families het bevriend geraak. Dié voorval het eindelik gelei tot die skepping van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="auto">{{Cite news |first1=Tom |last1=McArthur |url=https://www.bbc.com/news/articles/cp3ly0e0wvpo|title=Clark Olofsson: Criminal who helped inspire Stockholm Syndrome term dies aged 78|date=26 June 2025|website=BBC News|accessdate=26 June 2025}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olofsson is in die distrikshof gevonnis, maar 'n appèlhof het hom later vrygespreek. Self het hy gesê hy het die gyselaars beskerm en het die ongeskrewe toestemming van die polisie gehad.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Hy moes egter die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitdien. ====Vlugteling, nuwe vonnis en troue==== Olofsson het op 20 Maart 1975 uit die Norrköpinggevangenis ontsnap. In April daardie jaar het hy ’n bank in [[Kopenhagen]] met ’n geweer in elke hand binnegegaan, ’n waarskuwingskoot afgevuur en die bank van 194&nbsp;000 [[Sweedse kroon]] beroof.<ref name="AB 1999-05-03">{{cite news|url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Under vild flykt träffar han Marijke, 19 |trans-title=During wild escape he met Marijke, 19 |first=Jan |last=Helin |date=3 May 1999 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807154334/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |url-status=live}}</ref> 'n Maand ná die ontsnapping was Olofsson in [[Marseille]] aan die [[Franse Riviera]]. Saam met ’n metgesel het hy die seilboot Saga vir 50&nbsp;000 frank gekoop, en hulle het drie maande lank op die [[Middellandse See]] rondgeseil. In Augustus het hulle deur die [[Straat van Gibraltar]] gevaar, uit na die [[Atlantiese Oseaan]] verby die [[Asore]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://people.com/clark-olofsson-dead-criminal-who-inspired-stockholm-syndrome-11763163|title=Clark Olofsson, Notorious Criminal Who Helped Inspire the 'Stockholm Syndrome' Phrase, Dies at 78|website=People.com|accessdate=29 June 2025}}</ref> Op pad huis toe van die [[Karibiese gebied|Karibiese eilande]] af het Olofsson met die hulp van Inger en Mikael von Heijne van Djursholm op die regte koers gekom en uiteindelik [[Ierland]] bereik.<ref name="AB 1999-05-03" /> Van daar het hulle na [[Denemarke]] gegaan waar die Deense polisie hulle teëgekom het. Olofsson het ontsnap en dit was eers in Januarie 1976 dat die polisie hom ingehaal en daarin geslaag het om hom by ’n kruispad buite [[Brussel]] op te spoor.<ref name="auto2"/> Hy het homself losgeskiet; op ’n trein in Duitsland tydens hierdie ontsnapping het hy die 19-jarige Marijke Demuynck ontmoet.<ref name="AB 1999-05-03"/> Op 24 Maart 1976 het Olofsson die Handelsbanken in Östra Hamngatan 27, Gotenburg,<ref>{{cite book|last=Holm |first=Bengt Ason |title=Det hände mycket i Göteborg på sjuttiotalet: en kronologisk krönika i urval |year=2015 |publisher=Tre Böcker |location=Göteborg |language=sv |isbn=9789170297571 |id= |page=60}}</ref> van 930&nbsp;000 kroon beroof – dit was destyds die grootste roof in die Sweedse misdaadgeskiedenis. Terselfdertyd het hy twee mense as gyselaars geneem. Hy is om 22:30, nege uur ná die roof, by Hotel Gyllene Kärven in Herrljunga in hegtenis geneem.<ref name="AB 1999-05-03"/>Net 230&nbsp;000 kroon is tydens Olofsson se inhegtenisneming teruggekry; die res is nooit gevind nie. Vir dié rekordroof is hy tot agt jaar tronkstraf gevonnis, maar drie weke ná die uitspraak, in Julie 1976, het hy weer ontsnap, dié keer deur met ’n vragmotor deur drie tronkhekke by die Norrköpinggevangenis te ry. Saam met ’n aantal medegevangenes het hulle in ’n wagtende vlugmotor ontsnap. Op 31 Julie 1976 is hy in Halmstad in hegtenis geneem. Op 12 Augustus 1976 het Olofsson met die Belgiese burger Marijke Demuynck in die Kumlagevangenis getrou.<ref name="AB 1999-05-03"/> In 1979, terwyl hy steeds in die tronk was, het Olofsson joernalistiek aan die Universiteit van Stockholm begin studeer. Hy het ’n internskap by die koerant ''Arbetaren'' gedoen. Tydens ’n verlof op [[Midsomerfees|Midsomernag]] in 1980 het Olofsson in ’n geveg met die visserman Leif Sundin betrokke geraak.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Die vonnis was twee en ’n half jaar vir aanranding. Sy studies is deur die uitspraak onderbreek, maar hy het uiteindelik in 1983 gegradueer.<ref name="AB 2009-06-01">{{cite news |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |newspaper=Aftonbladet |title=Bildbeviset – så kunde Clark gripas |first=Zendry |last=Svärdkrona |date=1 June 2009 |accessdate=1 June 2009 |language=sv |archive-date=11 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611155049/http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |url-status=live}}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is in 1983 vrygelaat; hy het Swede saam met sy vrou verlaat en hom in haar tuisland, [[België]], gevestig. In November 1984 is hy in die hawestad Blankenberge in België in hegtenis geneem en daarvan aangekla dat hy probeer het om 25&nbsp;kg [[amfetamien]] saam met die sogenaamde “Televerket-bende” na Swede te smokkel.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Hy is tot tien jaar tronkstraf gevonnis vir medepligtigheid aan ’n verswarende dwelmmisdaad.<ref name="AB 2009-06-01"/><ref name="AB 2000-05-21"/><ref name="1998-04-17 (1)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |newspaper=Aftonbladet |title=Interpol jagade Clark i månader |first=Lennart |last=Håård |date=17 April 1998 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=21 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221144413/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |url-status=live}}</ref> ===1990-2010's=== ====Verandering van naam en land; vonnis vir dwelmhandel==== Op 10 Oktober 1991 is Olofsson vrygelaat. Hy het sy naam na Daniel Demuynck verander<ref name="1998-04-17 (2)"/> en na die Belgiese platteland, 80&nbsp;km buite [[Brussel]], verhuis.<ref name="AB 2000-05-21"/> In Julie 1996 is hy buite ’n bank in [[Oslo]] in hegtenis geneem toe die polisie gedink het hy berei ’n roof voor. Hy is ná 24 uur vrygelaat. Op ’n stormagtige Novembernag is hy deur ’n seereddingshelikopter van die kus van Halland gered nadat sy houtboot teen die rotse verpletter is. ’n Paar weke later is hy in aanhouding geneem vir dronkbestuur in Stockholm.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Op 15 April 1998 is hy in [[Tenerife]] in hegtenis geneem as die leier van 'n dwelmsmokkelary nadat hy etlike maande lank internasionaal deur [[Interpol]] gesoek is.<ref name="1998-04-17 (1)"/> Hy is aan Denemarke uitgelewer en ná ’n hoëprofielverhoor in Frederikssund<ref name="AB 2000-05-21"/> in 1999 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis vir die smokkel van 49&nbsp;kg amfetamien na Denemarke.<ref name="SYD 2005-05-09">{{cite news |url=http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |newspaper=Sydsvenskan |title=Clark Olofsson friges idag |first=Ulf W |last=Sundberg |date=9 May 2005 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=19 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419160854/http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |url-status=live }}</ref> Dit was toe die swaarste straf vir 'n dwelmoortreding wat nog in die Deense regsgeskiedenis opgelê is. Terwyl hy in Denemarke was, is hy in die isolasieafdeling van die Vestregevangenis in Kopenhagen aangehou.<ref name="AB 2000-05-21"/> Hy is op 9 Mei 2005 op parool vrygelaat.<ref name="DN 2009-07-31">{{cite news |url=https://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |newspaper=Dagens Nyheter |title=14 års fängelse för Clark Olofsson |last=Rynhag |first=Kjell |agency=TT |date=31 July 2009 |access-date=31 July 2009 |language=sv |archive-date=23 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123014304/http://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |url-status=live }}</ref><ref name="SYD 2005-05-09"/> ====Nuwe skuldigbevinding aan dwelmsmokkelary en deportasie==== Op die aand van 19 Julie 2008 is Olofsson en drie ander mense langs Apelviken se kampeerterrein in Varberg, Swede, in hegtenis geneem. Die polisie het hom agt maande lank dopgehou en hy is daarvan verdink dat hy die leier van ’n groot dwelmoperasie was. Terselfdertyd het die polisie op ’n dwelmvervoerdery in Stockholm toegeslaan.<ref name="Exp 2008-07-20"/><ref name="SR 2009-06-02">{{cite news |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson erkänner grovt narkotikabrott |last1=Kindesjö |first1=Jakob |last2=Frank |first2=Anton |last3=Martinsson |first3=Louise |date=2 June 2009 |accessdate=29 May 2013 |language=sv |archive-date=14 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014060444/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |url-status=live }}</ref> Altesaam ses mense is in Stockholm en Varberg in hegtenis geneem op vermeende dwelmoortredings.<ref name="Exp 2008-07-20"/> Olofsson is aan die einde van 2008 daarvan aangekla dat hy probeer het om 100&nbsp;kg amfetamien en 76&nbsp;kg [[dagga]] uit Nederland in te smokkel. Die polisie van Östergötland het die dwelmsmokkelaars sedert 2007 deur middel van verkenningsvideo’s en telefoonafluisterings opgespoor.<ref name="SR 2009-06-02"/> Die verhoor het op 2 Junie 2009 begin<ref name="AB 2009-06-01"/> en Olofsson is op 31 Julie 2009 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis, gevolg deur lewenslange deportasie, vir ’n dwelmmisdaad en 'n poging tot 'n dwelmmisdaad, albei met verswarende omstandighede.<ref name="DN 2009-07-31"/> Hy is tot nege jaar tronkstraf gevonnis vir dwelmhandel en moes nog vyf jaar uitdien omdat hy sy misdaad voortgesit het ná ’n vorige skuldigbevinding. Dus was Olofsson se vonnis in praktyk 14 jaar.<ref name="DN 2009-07-31"/> Op 7 Desember 2009 is die tronkstraf deur 'n appèlhof bekragtig.<ref>{{cite AV media |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson överklagar till HD |location=Linköping |first=Jakob |last=Kindesjö |date=7 December 2009 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013220601/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |url-status=live }}</ref> Tot die herfs van 2012 is Olofsson in die Saltvikgevangenis in Härnösand aangehou voordat hy na die Kumlagevangenis oorgeplaas is. Op 5 Maart 2013 het Olofsson sy aansoek van 24 bladsye vir ’n herverhoor by die hooggeregshof ingedien, waar hy onder meer sy pleit na onskuldig verander het.<ref name="EXP 2013-03-05">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson kräver resning |first=Roland |last=Johansson |date=5 March 2013 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513094740/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |url-status=live}}</ref> Die aansoek is in April 2013 van die hand gewys.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson får inte resning |first=Roland |last=Johansson |date=18 April 2013 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703155343/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |url-status=live }}</ref> Reeds in 2010 het Olofsson aansoek gedoen om na België oorgeplaas te word in die hoop op ’n korter vonnis. Die oordrag van die Kumlagevangenis in Swede is vir verskeie jare vertraag en het eers aan die einde van 2016 plaasgevind (toe teen sy wil) nadat Sweedse en Belgiese verteenwoordigers ooreengekom het dat hy vir minstens dieselfde tyd in die Vorstgevangenis in België aangehou sou word. In Februarie 2017 het Olofsson 70 jaar oud geword en weer Sweedse burgerskap verkry.<ref name="auto1"/> In Oktober 2017 is sy aansoek vir ’n enkelmonitor deur ’n Belgiese hof van die hand gewys. Olofsson het geëis dat hy na Swede teruggeplaas word. België het die aansoek toegestaan, maar in November 2017 het Swede dit verwerp.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofssons kamp i fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=16 April 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=17 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817172231/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |url-status=live }}</ref> ====Vrylating==== Die besluit om Olofsson vry te laat is teen einde Mei 2018 geneem ná 'n onderhandeling oor voorwaardelike vrylating in België.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |newspaper=[[Expressen]] |title=Clark Olofsson släppt ur fängelse – är i Sverige |first=Ludde |last=Hellberg |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=11 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311155834/https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |url-status=live}}</ref> Op 30 Julie 2018 het Olofsson as 'n vry man op die Landvetterlughawe buite Gotenburg, Swede, geland.<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson i Sverige: "Nu ska jag ta semester" |first1=Josefin |last1=Silverberg |first2=Petter J |last2=Larsson |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816120220/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |url-status=live }}</ref> ==Persoonlike lewe, siekte en dood== Op 7 Julie 1967 het Olofsson in die tronk aan Madiorie Britmer verloof geraak.<ref name="AB 1999-05-01"/> In 1976 is hy met Marijke Demuynck van België getroud; hulle is in 1999 geskei.<ref>{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |newspaper=Expressen |title=Mitt hjärta är krossat - jag saknar Clark |first=Jessica |last=Josefsson |date=26 July 2008 |accessdate=29 July 2014 |language=sv |archive-date=24 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024143014/http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |url-status=live}}</ref> Hy was die pa van ses kinders: die jongste seun by sy verloofde, drie ouer seuns by Marijke en twee dogters van voor sy huwelik.<ref name="framtidsplanerna 2018-04-28">{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson om nya livet när han släpps ur fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=28 April 2018 |accessdate=7 January 2020 |language=sv |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411110551/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |url-status=live }}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is op 24 Junie 2025 in Arvika, Swede, op 78-jarige ouderdom dood ná 'n lang siekte.<ref>{{Cite web|url=https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|title=JUST NU: Clark Olofsson död – blev 78 år|first=Alicia|last=Heimersson|date=26 June 2025|newspaper=Expressen|accessdate=26 June 2025|archive-date=26 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626103030/https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/clark-olofsson-ar-dod--3 |title=Clark Olofsson är död - P4 Väst |date=26 June 2025 |website=Sveriges Radio |accessdate=26 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/world/article/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies/|title='Stockholm Syndrome' bank robber Clark Olofsson dies|date=26 June 2025|website=CTVNews|accessdate=26 June 2025}}</ref> ==Populêre kultuur== Verskeie rolprente en dokumentêre is oor Olofsson en sy lewe gemaak. Hy was 'n medeskrywer van die draaiboek vir die 1977-rolprent ''Clark''.<ref>{{Cite web|url=https://film.nu/personer/clark-olofsson/1567306.film|title=Clark Olofsson|website=Film.nu|accessdate=26 June 2025}}</ref> Op 11 Mei 2020 het [[Netflix]] die TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]'' van ses episodes aangekondig. Die naamrol word deur [[Bill Skarsgård]] vertolk<ref>{{Cite web|url=https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|title=Who the F*CK Is Clark? What's True and What's Not in Netflix's Latest Hit Show|date=9 May 2022|website=MovieZine|accessdate=26 June 2025|archive-date=18 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318081013/https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|url-status=live}}</ref> en die regisseur is Jonas Åkerlund.<ref>{{cite web |date=11 May 2020 |title=Bill Skarsgård Plays Clark Olofsson in New Swedish Netflix Original Directed by Jonas Åkerlund |url=https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |publisher=[[Netflix]] |accessdate=29 October 2020 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530060009/https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |url-status=live }}</ref> Dit is in Mei 2022 uitgereik. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bibliografie== * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=1986 |title=Rättvisans lotteri |trans-title=Die Regslotery |language=sv |location=Stockholm |publisher=Prisma |isbn=91-518-2030-7}} * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=2015 |title=Vafan var det som hände? |trans-title=Wat de Hel Het Gebeur? |language=sv |location=Stockholm |publisher=Upp med händerna i samarbete med Ordupplaget |isbn=9789185785957}} ==Skakels== * {{IMDb name|0647511}} {{CommonsKategorie-inlyn|Clark Olofsson}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Clark Olofsson}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] [[Kategorie:Televisiereekse]] o66etpzmveqh5vznfhrys4ua5gze9g3 2895948 2895922 2026-04-21T17:53:45Z BurgertB 2401 Paar goed 2895948 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas misdadiger | naam = Clark Olofsson | beeld = Clark Olofsson.jpg | breedte = 240px | onderskrif = Olofsson (middel) in 1967 op pad na die hof saam met sy verloofde van destyds en 'n polisieman. | gebore = {{Geboortedatum|1947|02|01|df=y}} | oorlede = {{SDEO|1947|02|01|2025|06|24|df=y}} | doodsrede = Natuurlike oorsake | verdwyn = | land = [[Swede]] | bynaam = | beroep = | andername = {{Plainlist| * Clark Oderth Olofsson * Daniel Demuynck}} | datums = Verskeie kere van die 1960's af | misdaad = Bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s }} '''Clark Oderth Olofsson''' (later bekend as '''Daniel Demuynck'''; 1 Februarie 1947 - 24 Junie 2025) was 'n [[Swede|Sweedse]] misdadiger. Hy is gevonnis vir bankrooftogte, aanranding, handel in [[dwelm]]s en poging tot moord. Hy het meer as die helfte van sy lewe in die tronk deurgebring. Olofsson is dikwels Swede se eerste "sterrampokker" genoem. Olofsson het 'n onstuimige kinderlewe gehad te midde van [[alkohol]]probleme. Sy pa het die gesin verlaat en sy ma het toe siek geword, waarna Clark en sy twee susters in pleegsorg geplaas is. Vasbeslote om uit 'n ongelukkige pleegsituasie te ontsnap, het Olofsson op 14-jarige ouderdom by 'n matroosskool aangesluit deur sy ma se handtekening te vervals. Hy het op die skip Ballade om die wêreld gevaar. Terug by die huis is hy op 15 met sy ma herenig nadat sy weer stabiliteit in haar lewe gekry het. Die gesin het in [[Gotenburg]] gaan woon, waar Olofsson sy misdaadloopbaan begin het. In die 1960's is hy skuldig bevind aan verskeie misdade en het hy berug geword vir sy aandeel in die moord op 'n polisieman tydens 'n rooftog. Hy het verskeie kere uit die tronk ontsnap. Een van die misdade waarby hy betrokke was, is die [[Norrmalmstorg-rooftog]], wat aanleiding gegee het tot die term "[[Stockholmsindroom]]". Deur die 1970's en '80's het Olofsson 'n patroon gevolg van ontsnappings, misdade en inhegtenisnemings. Hy is in die tronk getroud. Ondanks sy onstuimige misdaadlewe het hy joernalistiek studeer terwyl hy in die tronk was. Hy is in 1983 vrygelaat en het saam met sy vrou na [[België]] verhuis. Hy het egter sy misdaadloopbaan voortgesit en is in 1999 vir dwelmsmokkelary gevonnis. In die daaropvolgende dekades was hy steeds by verskeie misdade betrokke. Sy lewensverhaal, vol ontsnappings, skuldigbevindings en regsgevegte, het die onderwerp geword van [[rolprent]]e, dokumentêre en [[Clark (televisiereeks)|'n TV-dramareeks]] deur [[Netflix]] in 2022. ==Biografie== ===Vroeë jare=== Olofsson is op 1 Februarie 1947 in Trollhättan, Swede, gebore in 'n gesin met groot probleme.<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|title=Clark Olofsson now: What happened to the man who inspired Clark on Netflix|first=Jane|last=Clinton|date=6 May 2022|website=The i Paper|accessdate=26 June 2025|archive-date=4 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220704194259/https://inews.co.uk/culture/television/clark-olofsson-now-what-happened-to-the-man-who-inspired-clark-on-netflix-and-what-stockholm-syndrome-means-1616004|url-status=live}}</ref> Hy het twee jonger susters gehad.<ref name="AB 1999-05-01">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211141257/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2.html |newspaper=Aftonbladet |title=De stal Erlanders gurkor – och sköt ihjäl en polis |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |archivedate=11 February 2016 |language=sv}}</ref> Sy ma was 'n kassier en sy pa 'n padteerwerker. Toe Clark 11 jaar oud was, het sy pa die gesin versaak en sy ma het kort daarna siek geword. Sy is in 'n sielsiekehospitaal opgeneem.<ref name="Bergvall (2020)">{{cite AV media |people=Bergvall, Lise (direkteur) |date=5 January 2020 |title=Clark - en rövarhistoria |trans-title=Clark - a robber's story |medium=Television production |language=sv |url=https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |location=Swede |publisher=Sveriges Television |archive-date=24 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524160430/https://www.svtplay.se/video/25034978/clark-en-rovarhistoria |url-status=live}}</ref> Haar probleme het daartoe gelei dat die drie kinders in pleegsorg geplaas is.<ref name="AB 1999-05-01"/> Olofsson was ongelukkig in sy pleeggesin en om daaruit te kom het hy sy ma se handtekening vervals en by 'n matroosskool ingeskryf. Die 14-jarige Clark het in die boot Ballade om die wêreld geseil, insluitende tussen [[Japan]] en [[Suid-Amerika]].<ref name="Bergvall (2020)"/> Op 15 het hy terug na sy ma se huis getrek<ref name="Bergvall (2020)"/> nadat sy weer beheer oor haar lewe gekry en in 'n winkel begin werk het. Hulle het daarna na Gotenburg verhuis<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson: Folkhemmets fiende nummer ett |first=Jan |last=Helin |date=1999 |accessdate=27 October 2020 |language=sv |url-access=subscription |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093844/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/3jP4Wv/clark-olofsson-folkhemmets-fiende-nummer-ett/salesposter?useFlexbox=true&shared=false&reason=denied |url-status=live}}</ref> en later na Köldgatan in Biskopsgården.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/livsstil/bostad/biskopsg%C3%A5rden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson-1.832422 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522162335/http://www.gp.se/bostad/1.665334-biskopsgarden-janne-josefsson-jag-blev-inte-av-med-clark-olofsson |newspaper=Göteborgs-Posten |title=Biskopsgården: Janne Josefsson: Jag blev inte av med Clark Olofsson |first=David |last=Levin |date=4 July 2011 |accessdate=27 October 2020 |archive-date=22 May 2012 |language=sv}}</ref> ===1960's-1980's=== Die 16-jarige Clark is in 1963 vir verskeie klein oortredings in 'n instelling vir jong oortreders geplaas.<ref name="Exp 2008-07-20">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson riskerar 16 års fängelse |trans-title=Clark Olofsson risk 16 years in prison |last1=Josefsson |first1=Jessica |last2=Lapidus |first2=Arne |date=20 July 2008 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=11 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711063752/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-riskerar-16-ars-fangelse/ |url-status=live}}</ref> Hy en twee ander seuns het in Augustus 1965 uit die instelling ontsnap en op Harpsund, die landgoed van die eerste minister, Tage Erlander, afgekom waar hulle druiwe, komkommers en tamaties uit die kweekhuis gesteel het.<ref name="google.se">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |last=Svensson |first=Per |title=Den leende mördaren: ett reportage om ondska i vår tid |year=2015 |publisher=Albert Bonniers förlag |language=sv |isbn=9789100152130 |id= |access-date=26 November 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812093849/https://books.google.com/books?id=WutGBgAAQBAJ&q=clark%2520olofsson%2520tage%2520erlander%2520gurkor&pg=PT33 |url-status=live }}</ref><ref name="AB 1999-05-01"/> Hulle het gevlug toe die tuinier hulle betrap.<ref name="google.se"/> Drie maande later het Olofsson twee polisiemanne aangeval.<ref name="1998-04-17 (2)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |newspaper=Aftonbladet |title=Han har suttit 23 år i fängelse |trans-title=He has served 23 years in prison |first=Svante |last=Lidén |date=17 April 1998 |access-date=10 July 2015 |language=sv |archive-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827210012/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark4.html |url-status=live}}</ref> Op 4 Februarie 1966 is hy tot drie jaar tronkstraf gevonnis; dit was sy eerste skuldigbevinding as 'n volwassene en eerste regte tronkstaf. In 1966 het hy die eerste keer uit die tronk by Tidaholm ontsnap.<ref name="AB 1999-05-01"/> [[Beeld:Clark Olofsson in Netflix 2022.jpg|thumb|280px|links|'n Reklameveldtog in [[Stockholm]] vir [[Netflix]] se TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''. Regs op die plakkaat agter is [[Bill Skarsgård]] in die naamrol.]] Op 29 Julie 1966 het die polisiemanne Ragnar Sandahl en Lennart Mathiasson gereageer op die aanmelding van 'n inbraak in 'n fietswinkel in Skjutsaregatan, Nyköping.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden">{{cite news |url=http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924103156/http://www.sn.se/nyheter/nykoping/1.274861 |newspaper=Södermanlands Nyheter |title=40 år sedan polismordet |last=Dalin |first=Eva |date=28 July 2006 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |url-status=dead |archivedate=24 September 2015}}</ref> Sandahl is deur Gunnar Norgren doodgeskiet.<ref name="s&amp;ouml;dermanlandsnyheter,sweden"/> Die ander inbreker was Olofsson, wat 'n nasionaal bekende misdadiger geword het.<ref name="kb.se">{{cite news |url=http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |work=Aktuellt |title=Jakten på Gunnar Norgren |trans-title=The hunt for Gunnar Norgren |date=4 July 1968 |access-date=10 July 2015 |via=National Library of Sweden |language=sv |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091109073811/http://www.kb.se/nyheter/brott_gunnar_norgren.html |archivedate=9 November 2009}}</ref> Norgren is op 16 Augustus daardie jaar in 'n woonstel in Gotenburg in hegtenis geneem en het later skuld aan die moord beken.<ref name="aftonbladet.se2">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |newspaper=Aftonbladet |title=Jakten blev ett folknöje – myten Clark var född |last=Helin |first=Jan |date=1 May 1999 |accessdate=12 July 2015 |language=sv |archive-date=22 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222200722/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/01/clark2b.html |url-status=live}}</ref> Die woonstel het behoort aan 'n kêrel van Olofsson se suster. Hy het ontsnap net voordat die polisie opgedaag het. Hy is eindelik op 25 Augustus in Grimmaredsskogen in Västra Frölunda in hegtenis geneem. Olofsson is eers tot 10 jaar tronkstraf gevonnis, maar 'n appèlhof het die vonnis tot agt jaar versag.<ref name="AB 1999-05-01" /> Norgren is gevonnis tot 12 jaar, die langste tronkstraf wat 'n Sweedse hof toe kon oplê.<ref name="kb.se"/> Op 4 Februarie 1969 het Olofsson uit die Kumlagevangenis ontsnap en na die [[Kanariese Eilande]] gevlug.<ref name="aftonbladet.se2"/> Van daar is hy met 'n vals paspoort na [[Frankfort]] in [[Wes-Duitsland]], waar hy gewoon het totdat die Duitse polisie hom vasgetrek het. Hy is na die Kumlagevangenis teruggeneem.<ref>{{cite web |url=https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |website=bilderisyd.se |title=kk121207031 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=31 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031070614/https://bilderisyd.se/produkt/kk121207031/ |url-status=live}}</ref> Twee maande voordat hy vrygelaat sou word, het hy weer ontsnap, dié keer uit die Lingatangevangenis in Bohuslän.<ref>{{cite news |url=https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |newspaper=Göteborgs-Posten |title=De bortglömda flickorna i Lysekil |first=Maria |last=Näslund |date=30 August 2016 |accessdate=28 October 2020 |language=sv |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102212545/https://www.gp.se/kultur/de-bortgl%C3%B6mda-flickorna-i-lysekil-1.3739763 |url-status=live}}</ref><ref name="aftonbladet.se2"/> Op 2 Februarie 1973 is hy in hegtenis geneem in die eetsaal van die Kurhotel in Ulricehamn.<ref name="aftonbladet.se2"/> Die polisie het gereageer op die wenk van 'n skoonmaakster wat 'n wapen in sy hotelkamer gesien het.<ref>{{cite web |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417162219/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=4475&artikel=2267387 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Sjuhärad |title="Jag har en miljon under bordet" - Clark Olofssons resor i Sjuhärad |date=22 August 2008 |accessdate=17 April 2015 |archive-date=17 April 2015 |language=sv}}</ref> Met sy inhegtenisneming was hy sewe maande lank aan die vlug en in dié tyd het hy 'n bank in Gotenburg beroof.<ref name="AB 1999-05-01"/><ref name="Exp 2008-07-20"/> In Mei 1973 is hy tot ses jaar tronkstraf gevonnis en terug na die Kumlagevangenis geneem.<ref name="AB 1999-05-01"/> ====Norrmalmstorg==== {{Hoofartikel|Norrmalmstorg-rooftog}} Laat in 1973 was Olofsson in die Norrköpinggevangenis in aanhouding toe die rower Jan-Erik Olsson mense in die Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], gyselaar neem.<ref>{{Cite web|url=https://www.thelocal.se/20250626/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies-aged-78|title='Stockholm syndrome' bank robber Clark Olofsson dies aged 78|date=26 June 2025|website=The Local Sweden|accessdate=26 June 2025}}</ref> Olsson het geëis dat Olofsson toegelaat word om na die bank te kom. Olofsson is na die bank geneem, waar hy die volgende ses dae saam met die gyselaars deurgebring het. Die gyselaar Kristin Enmark het die Sweedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Sy het nà die voorval gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Sy en Olofsson het mekaar daarna verskeie kere ontmoet en hulle families het bevriend geraak. Dié voorval het eindelik gelei tot die skepping van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="auto">{{Cite news |first1=Tom |last1=McArthur |url=https://www.bbc.com/news/articles/cp3ly0e0wvpo|title=Clark Olofsson: Criminal who helped inspire Stockholm Syndrome term dies aged 78|date=26 June 2025|website=BBC News|accessdate=26 June 2025}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olofsson is in die distrikshof gevonnis, maar 'n appèlhof het hom later vrygespreek. Self het hy gesê hy het die gyselaars beskerm en het die ongeskrewe toestemming van die polisie gehad.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Hy moes egter die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitdien. ====Vlugteling, nuwe vonnis en troue==== Olofsson het op 20 Maart 1975 uit die Norrköpinggevangenis ontsnap. In April daardie jaar het hy ’n bank in [[Kopenhagen]] met ’n geweer in elke hand binnegegaan, ’n waarskuwingskoot afgevuur en die bank van 194&nbsp;000 [[Sweedse kroon]] beroof.<ref name="AB 1999-05-03">{{cite news|url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Under vild flykt träffar han Marijke, 19 |trans-title=During wild escape he met Marijke, 19 |first=Jan |last=Helin |date=3 May 1999 |accessdate=10 July 2015 |language=sv |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807154334/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/03/clark.html |url-status=live}}</ref> 'n Maand ná die ontsnapping was Olofsson in [[Marseille]] aan die [[Franse Riviera]]. Saam met ’n metgesel het hy die seilboot Saga vir 50&nbsp;000 frank gekoop, en hulle het drie maande lank op die [[Middellandse See]] rondgeseil. In Augustus het hulle deur die [[Straat van Gibraltar]] gevaar, uit na die [[Atlantiese Oseaan]] verby die [[Asore]].<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://people.com/clark-olofsson-dead-criminal-who-inspired-stockholm-syndrome-11763163|title=Clark Olofsson, Notorious Criminal Who Helped Inspire the 'Stockholm Syndrome' Phrase, Dies at 78|website=People.com|accessdate=29 June 2025}}</ref> Op pad huis toe van die [[Karibiese gebied|Karibiese eilande]] af het Olofsson met die hulp van Inger en Mikael von Heijne van Djursholm op die regte koers gekom en uiteindelik [[Ierland]] bereik.<ref name="AB 1999-05-03" /> Van daar het hulle na [[Denemarke]] gegaan waar die Deense polisie hulle teëgekom het. Olofsson het ontsnap en dit was eers in Januarie 1976 dat die polisie hom ingehaal en daarin geslaag het om hom by ’n kruispad buite [[Brussel]] op te spoor.<ref name="auto2"/> Hy het homself losgeskiet; op ’n trein in Duitsland tydens hierdie ontsnapping het hy die 19-jarige Marijke Demuynck ontmoet.<ref name="AB 1999-05-03"/> Op 24 Maart 1976 het Olofsson die Handelsbanken in Östra Hamngatan 27, Gotenburg,<ref>{{cite book|last=Holm |first=Bengt Ason |title=Det hände mycket i Göteborg på sjuttiotalet: en kronologisk krönika i urval |year=2015 |publisher=Tre Böcker |location=Göteborg |language=sv |isbn=9789170297571 |id= |page=60}}</ref> van 930&nbsp;000 kroon beroof – dit was destyds die grootste roof in die Sweedse misdaadgeskiedenis. Terselfdertyd het hy twee mense as gyselaars geneem. Hy is om 22:30, nege uur ná die roof, by Hotel Gyllene Kärven in Herrljunga in hegtenis geneem.<ref name="AB 1999-05-03"/>Net 230&nbsp;000 kroon is tydens Olofsson se inhegtenisneming teruggekry; die res is nooit gevind nie. Vir dié rekordroof is hy tot agt jaar tronkstraf gevonnis, maar drie weke ná die uitspraak, in Julie 1976, het hy weer ontsnap, dié keer deur met ’n vragmotor deur drie tronkhekke by die Norrköpinggevangenis te ry. Saam met ’n aantal medegevangenes het hy in ’n wagtende vlugmotor ontsnap. Op 31 Julie 1976 is hy in Halmstad in hegtenis geneem. Op 12 Augustus 1976 het Olofsson met die Belgiese burger Marijke Demuynck in die Kumlagevangenis getrou.<ref name="AB 1999-05-03"/> In 1979, terwyl hy steeds in die tronk was, het Olofsson joernalistiek aan die Universiteit van Stockholm begin studeer. Hy het ’n internskap by die koerant ''Arbetaren'' gedoen. Tydens ’n verlof op [[Midsomerfees|Midsomernag]] in 1980 het Olofsson in ’n geveg met die visserman Leif Sundin betrokke geraak.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Die vonnis was twee en ’n half jaar vir aanranding. Sy studies is deur die uitspraak onderbreek, maar hy het uiteindelik in 1983 gegradueer.<ref name="AB 2009-06-01">{{cite news |url=http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |newspaper=Aftonbladet |title=Bildbeviset – så kunde Clark gripas |first=Zendry |last=Svärdkrona |date=1 June 2009 |accessdate=1 June 2009 |language=sv |archive-date=11 June 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611155049/http://www.aftonbladet.se/nyheter/article5274537.ab |url-status=live}}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is in 1983 vrygelaat; hy het Swede saam met sy vrou verlaat en hom in haar tuisland, [[België]], gevestig. In November 1984 is hy in die hawestad Blankenberge in België in hegtenis geneem en daarvan aangekla dat hy probeer het om 25&nbsp;kg [[amfetamien]] saam met die sogenaamde “Televerket-bende” na Swede te smokkel.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Hy is tot tien jaar tronkstraf gevonnis vir medepligtigheid aan ’n dwelmmisdaad met verswarende omstandighede.<ref name="AB 2009-06-01"/><ref name="AB 2000-05-21"/><ref name="1998-04-17 (1)">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |newspaper=Aftonbladet |title=Interpol jagade Clark i månader |first=Lennart |last=Håård |date=17 April 1998 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=21 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221144413/http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9804/17/clark3.html |url-status=live}}</ref> ===1990-2010's=== ====Verandering van naam en land; vonnis vir dwelmhandel==== Op 10 Oktober 1991 is Olofsson vrygelaat. Hy het sy naam na Daniel Demuynck verander<ref name="1998-04-17 (2)"/> en na die Belgiese platteland, 80&nbsp;km buite [[Brussel]], verhuis.<ref name="AB 2000-05-21"/> In Julie 1996 is hy buite ’n bank in [[Oslo]] in hegtenis geneem toe die polisie gedink het hy berei ’n roof voor. Hy is ná 24 uur vrygelaat. Op ’n stormagtige Novembernag is hy deur ’n seereddingshelikopter van die kus van Halland gered nadat sy houtboot teen die rotse verpletter is. ’n Paar weke later is hy in aanhouding geneem vir dronkbestuur in Stockholm.<ref name="1998-04-17 (2)"/> Op 15 April 1998 is hy in [[Tenerife]] in hegtenis geneem as die leier van 'n dwelmsmokkelary nadat hy etlike maande lank internasionaal deur [[Interpol]] gesoek is.<ref name="1998-04-17 (1)"/> Hy is aan Denemarke uitgelewer en ná ’n hoëprofielverhoor in Frederikssund<ref name="AB 2000-05-21"/> in 1999 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis vir die smokkel van 49&nbsp;kg amfetamien na Denemarke.<ref name="SYD 2005-05-09">{{cite news |url=http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |newspaper=Sydsvenskan |title=Clark Olofsson friges idag |first=Ulf W |last=Sundberg |date=9 May 2005 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=19 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419160854/http://www.sydsvenskan.se/sverige/clark-olofsson-friges-idag/ |url-status=live }}</ref> Dit was toe die swaarste straf vir 'n dwelmoortreding wat nog in die Deense regsgeskiedenis opgelê is. Terwyl hy in Denemarke was, is hy in die isolasieafdeling van die Vestregevangenis in Kopenhagen aangehou.<ref name="AB 2000-05-21"/> Hy is op 9 Mei 2005 op parool vrygelaat.<ref name="DN 2009-07-31">{{cite news |url=https://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |newspaper=Dagens Nyheter |title=14 års fängelse för Clark Olofsson |last=Rynhag |first=Kjell |agency=TT |date=31 July 2009 |access-date=31 July 2009 |language=sv |archive-date=23 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160123014304/http://www.dn.se/nyheter/sverige/14-ars-fangelse-for-clark-olofsson/ |url-status=live }}</ref><ref name="SYD 2005-05-09"/> ====Nuwe skuldigbevinding aan dwelmsmokkelary en deportasie==== Op die aand van 19 Julie 2008 is Olofsson en drie ander mense langs Apelviken se kampeerterrein in Varberg, Swede, in hegtenis geneem. Die polisie het hom agt maande lank dopgehou en hy is daarvan verdink dat hy die leier van ’n groot dwelmoperasie was. Terselfdertyd het die polisie op ’n dwelmvervoerdery in Stockholm toegeslaan.<ref name="Exp 2008-07-20"/><ref name="SR 2009-06-02">{{cite news |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson erkänner grovt narkotikabrott |last1=Kindesjö |first1=Jakob |last2=Frank |first2=Anton |last3=Martinsson |first3=Louise |date=2 June 2009 |accessdate=29 May 2013 |language=sv |archive-date=14 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161014060444/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=2875318 |url-status=live }}</ref> Altesaam ses mense is in Stockholm en Varberg in hegtenis geneem op vermeende dwelmoortredings.<ref name="Exp 2008-07-20"/> Olofsson is aan die einde van 2008 daarvan aangekla dat hy probeer het om 100&nbsp;kg amfetamien en 76&nbsp;kg [[dagga]] uit Nederland in te smokkel. Die polisie van Östergötland het die dwelmsmokkelaars sedert 2007 deur middel van verkenningsvideo’s en telefoonafluisterings opgespoor.<ref name="SR 2009-06-02"/> Die verhoor het op 2 Junie 2009 begin<ref name="AB 2009-06-01"/> en Olofsson is op 31 Julie 2009 tot 14 jaar tronkstraf gevonnis, gevolg deur lewenslange deportasie, vir ’n dwelmmisdaad en 'n poging tot 'n dwelmmisdaad, albei met verswarende omstandighede.<ref name="DN 2009-07-31"/> Hy is tot nege jaar tronkstraf gevonnis vir dwelmhandel en moes nog vyf jaar uitdien omdat hy sy misdaad voortgesit het ná ’n vorige skuldigbevinding. Dus was Olofsson se vonnis in praktyk 14 jaar.<ref name="DN 2009-07-31"/> Op 7 Desember 2009 is die tronkstraf deur 'n appèlhof bekragtig.<ref>{{cite AV media |url=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |publisher=Sveriges Radio |work=P4 Östergötland |title=Clark Olofsson överklagar till HD |location=Linköping |first=Jakob |last=Kindesjö |date=7 December 2009 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013220601/http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=160&artikel=3290368 |url-status=live }}</ref> Tot die herfs van 2012 is Olofsson in die Saltvikgevangenis in Härnösand aangehou voordat hy na die Kumlagevangenis oorgeplaas is. Op 5 Maart 2013 het Olofsson sy aansoek van 24 bladsye vir ’n herverhoor by die hooggeregshof ingedien, waar hy onder meer sy pleit na onskuldig verander het.<ref name="EXP 2013-03-05">{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson kräver resning |first=Roland |last=Johansson |date=5 March 2013 |accessdate=30 May 2013 |language=sv |archive-date=13 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513094740/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-kraver-resning/ |url-status=live}}</ref> Die aansoek is in April 2013 van die hand gewys.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson får inte resning |first=Roland |last=Johansson |date=18 April 2013 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=3 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130703155343/http://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-far-inte-resning/ |url-status=live }}</ref> Reeds in 2010 het Olofsson aansoek gedoen om na België oorgeplaas te word in die hoop op ’n korter vonnis. Die oordrag van die Kumlagevangenis in Swede is vir verskeie jare vertraag en het eers aan die einde van 2016 plaasgevind (toe teen sy wil) nadat Sweedse en Belgiese verteenwoordigers ooreengekom het dat hy vir minstens dieselfde tyd in die Vorstgevangenis in België aangehou sou word. In Februarie 2017 het Olofsson 70 jaar oud geword en weer Sweedse burgerskap verkry.<ref name="auto1"/> In Oktober 2017 is sy aansoek vir ’n enkelmonitor deur ’n Belgiese hof van die hand gewys. Olofsson het geëis dat hy na Swede teruggeplaas word. België het die aansoek toegestaan, maar in November 2017 het Swede dit verwerp.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofssons kamp i fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=16 April 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=17 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817172231/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofssons-kamp-i-fangelset/ |url-status=live }}</ref> ====Vrylating==== Die besluit om Olofsson vry te laat is teen einde Mei 2018 geneem ná 'n onderhandeling oor voorwaardelike vrylating in België.<ref>{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson släppt ur fängelse – är i Sverige |first=Ludde |last=Hellberg |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=11 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311155834/https://www.expressen.se/nyheter/clark-olofsson-slappt-ur-fangelse-ar-i-sverige-/ |url-status=live}}</ref> Op 30 Julie 2018 het Olofsson as 'n vry man op die Landvetterlughawe buite Gotenburg, Swede, geland.<ref>{{cite news |url=https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |newspaper=Aftonbladet |title=Clark Olofsson i Sverige: "Nu ska jag ta semester" |first1=Josefin |last1=Silverberg |first2=Petter J |last2=Larsson |date=1 August 2018 |accessdate=29 October 2020 |language=sv |archive-date=16 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180816120220/https://www.aftonbladet.se/nyheter/a/6nAoQL/clark-olofsson-i-sverige-nu-ska-jag-ta-semester |url-status=live }}</ref> ==Persoonlike lewe, siekte en dood== Op 7 Julie 1967 het Olofsson in die tronk aan Madiorie Britmer verloof geraak.<ref name="AB 1999-05-01"/> In 1976 is hy met Marijke Demuynck van België getroud; hulle is in 1999 geskei.<ref>{{cite news |url=http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |newspaper=Expressen |title=Mitt hjärta är krossat - jag saknar Clark |first=Jessica |last=Josefsson |date=26 July 2008 |accessdate=29 July 2014 |language=sv |archive-date=24 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024143014/http://www.expressen.se/nyheter/mitt-hjarta-ar-krossat---jag-saknar-clark/ |url-status=live}}</ref> Hy was die pa van ses kinders: die jongste seun by sy verloofde, drie ouer seuns by Marijke en twee dogters van voor sy huwelik.<ref name="framtidsplanerna 2018-04-28">{{cite news |url=https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |newspaper=Expressen |title=Clark Olofsson om nya livet när han släpps ur fängelset |first=Kim |last=Malmgren |date=28 April 2018 |accessdate=7 January 2020 |language=sv |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411110551/https://www.expressen.se/nyheter/brottscentralen/clark-olofsson-om-nya-livet-familjen-och-framtidsplanerna/ |url-status=live }}</ref><ref name="AB 2000-05-21"/> Olofsson is op 24 Junie 2025 in Arvika, Swede, op 78-jarige ouderdom dood ná 'n lang siekte.<ref>{{Cite web|url=https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|title=JUST NU: Clark Olofsson död – blev 78 år|first=Alicia|last=Heimersson|date=26 June 2025|newspaper=Expressen|accessdate=26 June 2025|archive-date=26 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250626103030/https://www.expressen.se/nyheter/sverige/clark-olofsson-ar-dod-/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.sverigesradio.se/artikel/clark-olofsson-ar-dod--3 |title=Clark Olofsson är död - P4 Väst |date=26 June 2025 |website=Sveriges Radio |accessdate=26 June 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ctvnews.ca/world/article/stockholm-syndrome-bank-robber-clark-olofsson-dies/|title='Stockholm Syndrome' bank robber Clark Olofsson dies|date=26 June 2025|website=CTVNews|accessdate=26 June 2025}}</ref> ==Populêre kultuur== Verskeie rolprente en dokumentêre is oor Olofsson en sy lewe gemaak. Hy was 'n medeskrywer van die draaiboek vir die 1977-rolprent ''Clark''.<ref>{{Cite web|url=https://film.nu/personer/clark-olofsson/1567306.film|title=Clark Olofsson|website=Film.nu|accessdate=26 June 2025}}</ref> Op 11 Mei 2020 het [[Netflix]] die TV-minireeks ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]'' van ses episodes aangekondig. Die naamrol word deur [[Bill Skarsgård]] vertolk<ref>{{Cite web|url=https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|title=Who the F*CK Is Clark? What's True and What's Not in Netflix's Latest Hit Show|date=9 May 2022|website=MovieZine|accessdate=26 June 2025|archive-date=18 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250318081013/https://www.moviezine.se/nyheter/who-the-f-ck-is-clark-what-s-true-and-what-s-not-in-netflix-latest-hit-show|url-status=live}}</ref> en die regisseur is Jonas Åkerlund.<ref>{{cite web |date=11 May 2020 |title=Bill Skarsgård Plays Clark Olofsson in New Swedish Netflix Original Directed by Jonas Åkerlund |url=https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |publisher=[[Netflix]] |accessdate=29 October 2020 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530060009/https://about.netflix.com/en/news/bill-skarsgard-plays-clark-olofsson-in-new-swedish-netflix-original-directed-by-jonas-akerlund |url-status=live }}</ref> Dit is in Mei 2022 uitgereik. ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Bibliografie== * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=1986 |title=Rättvisans lotteri |trans-title=Die Regslotery |language=sv |location=Stockholm |publisher=Prisma |isbn=91-518-2030-7}} * {{Cite book |last=Olofsson |first=Clark |year=2015 |title=Vafan var det som hände? |trans-title=Wat de Hel Het Gebeur? |language=sv |location=Stockholm |publisher=Upp med händerna i samarbete med Ordupplaget |isbn=9789185785957}} ==Skakels== * {{IMDb name|0647511}} {{CommonsKategorie-inlyn|Clark Olofsson}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Clark Olofsson}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] [[Kategorie:Televisiereekse]] 3jn14xbv6e7zsfy9ovy2jp18ha4e3yv 0 460527 2895902 2895582 2026-04-21T16:44:50Z BurgertB 2401 Besig 2895902 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Norrmalmstorg-rooftog | partof = | image = Former Kreditbanken Norrmalmstorg Stockholm Sweden.jpg | caption = 'n Vooraansig in 2005 van die voormalige Kreditbanken-gebou op die Norrmalmstorg-plein. | location = Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], [[Swede]] | coordinates = {{Koördinate|59.3332|18.0740|display=title,inline}} | date = 23-28 Augustus 1973 | time = | timezone = | type = Bankroof, gyselaarsdrama | fatalities = | injuries = 2 }} Die '''Norrmalmstorg-rooftog''' was 'n bankroof en gyselaarsdrama in Augustus 1973 op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]], [[Swede]], en die eerste misdaad in Swede wat deur regstreekse [[televisie]] gedek is. Dit is die bekendste as die oorsprong van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Jan-Erik Olsson was 'n veroordeelde misdadiger wat verdwyn het terwyl hy op verlof van die gevangenis was. Hy het toe die bank Kreditbanken beroof en in die proses vier gyselaars geneem. Tydens die samesprekings wat gevolg het, het die Sweedse minister van justisie, Lennart Geijer, toegelaat dat Olsson se voormalige selmaat en vriend [[Clark Olofsson]] uit die tronk na die bank gebring word. Hoewel Olofsson 'n loopbaanmisdadiger was, is dit as onwaarskynlik geag dat hulle kop in een mus was.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=WgtzDQAAQBAJ&q=Lennart+Geijer+%26+Norrmalmstorg&pg=PT38 |title = Dramat på Norrmalmstorg: 23 till 28 augusti 1973|isbn = 978-9100169350|last1 = Svensson|first1 = Per|date = 2016| publisher=Albert Bonniers Förlag }}</ref> In die gewilde weergawe het die gyselaar toe 'n band met hulle gevangenemers gesluit en geweier om met die polisie saam te werk. Sommige mense het egter gereken hulle het die polisie gewantrou omdat hulle bereid was om die gyselaars se lewe op die spel te plaas.<ref>{{Cite book|last=Hill|first=Jess|title=See What You Made Me Do: Power, Control and Domestic Abuse|publisher=Black Inc.|year=2019|isbn=978-1760641405|oclc=1246246503|location=Melbourne}}</ref> Die polisie het eindelik ná vyf dae 'n traangasaanval op die bank gedoen en die rowers het oorgegee. Olsson is vir die rooftog tot 10 jaar tronkstraf gevonnis en Olofsson is eindelik vrygespreek. Die reaksie van die gyselaars het 'n groot belangstelling onder die publiek en akademici ontketen en het onder meer gelei tot 'n Sweedse TV-prent van 2003 met die titel ''Norrmalmstorg'', 'n [[Kanada|Kanadese]] rolprent in 2018 met die titel ''Stockholm'' en 'n [[Netflix]]-minireeks in 2022 met die naam ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''.<ref name=netflix>{{Cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/swedish-crime-drama-series-clark-on-netflix-everything-we-know-so-far|title=Swedish Crime-Drama Series 'Clark' on Netflix: Everything We Know So Far|date=14 December 2021|website=Netflix}}</ref> ==Gebeure== Jan-Erik Olsson was met verlof uit die tronk toe hy Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]] op 23 Augustus 1973 binnegaan en probeer beroof.<ref name="ne">{{cite encyclopedia |title = Norrmalmstorgsdramat|encyclopedia = Nationalencyklopedin|language = sv|url = http://www.ne.se/norrmalmstorgsdramat|accessdate = 30 October 2010|url-access=subscription}}</ref> Die Sweedse polisie is in kennis gestel en het op die toneel opgedaag. Een polisieman, Ingemar Warpefeldt, het beserings aan sy hand opgedoen nadat Olsson losgebrand het,<ref name=":0">{{Cite news|url = http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/02/clark.html|title = Rånarens krav: släpp Clark fri|last = Karlsson|first = Jan|date = 2 May 1999|work = Aftonbladet|access-date = 16 June 2015|language = sv|trans-title = The robbers demand: set Clark free|page = 17}}</ref> terwyl ’n ander een aangesê is om op ’n stoel te sit en ’n lied te sing.<ref name=":0"/> Olsson het toe vier bankwerknemers as gyselaars geneem: Birgitta Lundblad, Elisabeth Oldgren, Kristin Enmark en Sven Säfström.<ref name="the-bank-drama">{{cite magazine |last= Lang|first= Daniel|date= 18 November 1974|title= The Bank Drama|magazine= The New Yorker|url= https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-url= https://web.archive.org/web/20221023020818/https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-date= 23 October 2022}}</ref> Hy het geëis dat sy vriend Clark Olofsson daarheen gebring word,<ref>{{cite news |title=Stockholm Police Lock Gunman, Others in a Vault |url=https://www.nytimes.com/1973/08/26/archives/stockholm-police-lock-gunman-others-in-a-vault.html |work=The New York Times |issue=42218|volume=122 |date=26 August 1973}}</ref> saam met drie miljoen [[Sweedse kroon]], twee gewere, koeëlvaste baadjies, helms en ’n Ford Mustang.<ref name=ne /><ref>Serena, Katie. [https://allthatsinteresting.com/stockholm-syndrome Stockholm Syndrome And The Strange Bank Robbery Behind It] ''All That’s Interesting'', 19 February 2018, updated 1 May 2019.</ref> Olofsson het gereeld gewapende rooftogte en gewelddadige dade gepleeg, die eerste toe hy 16 jaar oud was.<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Die regering het toestemming gegee dat hy gebring word as ’n kommunikasieskakel met die polisie-onderhandelaars. Die gyselaar Kristin Enmark het gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olsson het die Swwedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en gesê hy sou die gyselaars doodmaak, en het sy dreigement geïllustreer deur een van hulle in ’n wurggreep te gryp. Sy het hoorbaar geskree toe hy ophang.<ref name=":0"/> Die volgende dag het die gyselaar Kristin Enmark Palme gebel en gesê sy is baie ontevrede met sy houding en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Olofsson het in die kluis rondgeloop en [[Roberta Flack]] se "Killing Me Softly" gesing.<ref name=":0"/> Op 26 Augustus het die polisie ’n gat in die hoofkluis uit die woonstel daarbo geboor en ’n wyd verspreide foto van die gyselaars saam met Olofsson geneem.<ref>{{cite magazine | url=https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama | title=The Origins of Stockholm Syndrome | magazine=The New Yorker | date=18 November 1974 | last1=Lang | first1=Daniel }}</ref> Olsson het sy wapen by twee geleenthede in die gat afgevuur en ’n polisiebeampte in die hand en gesig gewond.<ref name="40-ar-sedan"/> Olsson het sy wapen afgevuur en gedreig om die gyselaars dood te maak in geval van 'n gasaanval.<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=1602&artikel=5622207|title=40 år sedan Norrmalmstorgsdramat – Avgörande ögonblick|website=Sveriges Radio|date=22 August 2013 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Nietemin het die polisie op 28 Augustus [[traangas]] gebruik, en Olsson en Olofsson het ná ’n uur oorgegee. Geen van die gyselaars het permanente beserings opgedoen nie.<ref>{{cite news |last1=Kamm |first1=Henry |title=Stockholm Police Seize 2 in Vault, Free 4 Hostages |url=https://www.nytimes.com/1973/08/29/archives/stockholm-police-seize-2-in-vault-free-4-hostages-3-women-leave.html |work=The New York Times |issue=42221|volume=122 |date=29 August 1973}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Norrmalmstorg robbery}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] lzpz5olhdmtclq0glvq1bvbkaoni4iu 2895908 2895902 2026-04-21T17:09:47Z BurgertB 2401 Klaar 2895908 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Norrmalmstorg-rooftog | partof = | image = Former Kreditbanken Norrmalmstorg Stockholm Sweden.jpg | caption = 'n Vooraansig in 2005 van die voormalige Kreditbanken-gebou op die Norrmalmstorg-plein. | location = Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], [[Swede]] | coordinates = {{Koördinate|59.3332|18.0740|display=title,inline}} | date = 23-28 Augustus 1973 | time = | timezone = | type = Bankroof, gyselaarsdrama | fatalities = | injuries = 2 }} Die '''Norrmalmstorg-rooftog''' was 'n bankroof en gyselaarsdrama in Augustus 1973 op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]], [[Swede]], en die eerste misdaad in Swede wat deur regstreekse [[televisie]] gedek is. Dit is die bekendste as die oorsprong van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Jan-Erik Olsson was 'n veroordeelde misdadiger wat verdwyn het terwyl hy op verlof van die gevangenis was. Hy het toe die bank Kreditbanken beroof en in die proses vier gyselaars geneem. Tydens die samesprekings wat gevolg het, het die Sweedse minister van justisie, Lennart Geijer, toegelaat dat Olsson se voormalige selmaat en vriend [[Clark Olofsson]] uit die tronk na die bank gebring word. Hoewel Olofsson 'n loopbaanmisdadiger was, is dit as onwaarskynlik geag dat hulle kop in een mus was.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=WgtzDQAAQBAJ&q=Lennart+Geijer+%26+Norrmalmstorg&pg=PT38 |title = Dramat på Norrmalmstorg: 23 till 28 augusti 1973|isbn = 978-9100169350|last1 = Svensson|first1 = Per|date = 2016| publisher=Albert Bonniers Förlag }}</ref> In die gewilde weergawe het die gyselaar toe 'n band met hulle gevangenemers gesluit en geweier om met die polisie saam te werk. Sommige mense het egter gereken hulle het die polisie gewantrou omdat hulle bereid was om die gyselaars se lewe op die spel te plaas.<ref>{{Cite book|last=Hill|first=Jess|title=See What You Made Me Do: Power, Control and Domestic Abuse|publisher=Black Inc.|year=2019|isbn=978-1760641405|oclc=1246246503|location=Melbourne}}</ref> Die polisie het eindelik ná vyf dae 'n traangasaanval op die bank gedoen en die rowers het oorgegee. Olsson is vir die rooftog tot 10 jaar tronkstraf gevonnis en Olofsson is eindelik vrygespreek. Die reaksie van die gyselaars het 'n groot belangstelling onder die publiek en akademici ontketen en het onder meer gelei tot 'n Sweedse TV-prent van 2003 met die titel ''Norrmalmstorg'', 'n [[Kanada|Kanadese]] rolprent in 2018 met die titel ''Stockholm'' en 'n [[Netflix]]-minireeks in 2022 met die naam ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''.<ref name=netflix>{{Cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/swedish-crime-drama-series-clark-on-netflix-everything-we-know-so-far|title=Swedish Crime-Drama Series 'Clark' on Netflix: Everything We Know So Far|date=14 December 2021|website=Netflix}}</ref> ==Gebeure== Jan-Erik Olsson was met verlof uit die tronk toe hy Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]] op 23 Augustus 1973 binnegaan en probeer beroof.<ref name="ne">{{cite encyclopedia |title = Norrmalmstorgsdramat|encyclopedia = Nationalencyklopedin|language = sv|url = http://www.ne.se/norrmalmstorgsdramat|accessdate = 30 October 2010|url-access=subscription}}</ref> Die Sweedse polisie is in kennis gestel en het op die toneel opgedaag. Een polisieman, Ingemar Warpefeldt, het beserings aan sy hand opgedoen nadat Olsson losgebrand het,<ref name=":0">{{Cite news|url = http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/02/clark.html|title = Rånarens krav: släpp Clark fri|last = Karlsson|first = Jan|date = 2 May 1999|work = Aftonbladet|access-date = 16 June 2015|language = sv|trans-title = The robbers demand: set Clark free|page = 17}}</ref> terwyl ’n ander een aangesê is om op ’n stoel te sit en ’n lied te sing.<ref name=":0"/> Olsson het toe vier bankwerknemers as gyselaars geneem: Birgitta Lundblad, Elisabeth Oldgren, Kristin Enmark en Sven Säfström.<ref name="the-bank-drama">{{cite magazine |last= Lang|first= Daniel|date= 18 November 1974|title= The Bank Drama|magazine= The New Yorker|url= https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-url= https://web.archive.org/web/20221023020818/https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-date= 23 October 2022}}</ref> Hy het geëis dat sy vriend Clark Olofsson daarheen gebring word,<ref>{{cite news |title=Stockholm Police Lock Gunman, Others in a Vault |url=https://www.nytimes.com/1973/08/26/archives/stockholm-police-lock-gunman-others-in-a-vault.html |work=The New York Times |issue=42218|volume=122 |date=26 August 1973}}</ref> saam met drie miljoen [[Sweedse kroon]], twee gewere, koeëlvaste baadjies, helms en ’n Ford Mustang.<ref name=ne /><ref>Serena, Katie. [https://allthatsinteresting.com/stockholm-syndrome Stockholm Syndrome And The Strange Bank Robbery Behind It] ''All That’s Interesting'', 19 February 2018, updated 1 May 2019.</ref> Olofsson het gereeld gewapende rooftogte en gewelddadige dade gepleeg, die eerste toe hy 16 jaar oud was.<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Die regering het toestemming gegee dat hy gebring word as ’n kommunikasieskakel met die polisie-onderhandelaars. Die gyselaar Kristin Enmark het gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olsson het die Swwedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en gesê hy sou die gyselaars doodmaak, en het sy dreigement geïllustreer deur een van hulle in ’n wurggreep te gryp. Sy het hoorbaar geskree toe hy ophang.<ref name=":0"/> Die volgende dag het die gyselaar Kristin Enmark Palme gebel en gesê sy is baie ontevrede met sy houding en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Olofsson het in die kluis rondgeloop en [[Roberta Flack]] se "Killing Me Softly" gesing.<ref name=":0"/> Op 26 Augustus het die polisie ’n gat in die hoofkluis uit die woonstel daarbo geboor en ’n wyd verspreide foto van die gyselaars saam met Olofsson geneem.<ref>{{cite magazine | url=https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama | title=The Origins of Stockholm Syndrome | magazine=The New Yorker | date=18 November 1974 | last1=Lang | first1=Daniel }}</ref> Olsson het sy wapen by twee geleenthede in die gat afgevuur en ’n polisiebeampte in die hand en gesig gewond.<ref name="40-ar-sedan"/> Olsson het sy wapen afgevuur en gedreig om die gyselaars dood te maak in geval van 'n gasaanval.<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=1602&artikel=5622207|title=40 år sedan Norrmalmstorgsdramat – Avgörande ögonblick|website=Sveriges Radio|date=22 August 2013 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Nietemin het die polisie op 28 Augustus [[traangas]] gebruik, en Olsson en Olofsson het ná ’n uur oorgegee. Geen van die gyselaars het permanente beserings opgedoen nie.<ref>{{cite news |last1=Kamm |first1=Henry |title=Stockholm Police Seize 2 in Vault, Free 4 Hostages |url=https://www.nytimes.com/1973/08/29/archives/stockholm-police-seize-2-in-vault-free-4-hostages-3-women-leave.html |work=The New York Times |issue=42221|volume=122 |date=29 August 1973}}</ref> ==Nadraai== Beide Olsson en Olofsson is skuldig bevind, en Olofsson is tot ’n verlengde tronkstraf vir die roof gevonnis. Sy verweer was dat hy Olsson nie gehelp het nie, maar slegs probeer het om die gyselaars te red deur die situasie kalm te hou. Hy is later vrygespreek en het slegs die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitgedien. Hy het daarna die gyselaar Kristin Enmark verskeie kere ontmoet, en hulle families het bevriend geraak. Hy het ook nog verskeie misdade gepleeg.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Olsson is tot 10 jaar gevangenisstraf gevonnis.<ref>{{cite web |url=http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |website=Worldcrunch|title=Forty Years Ago, A Swedish Bank Robber Gave Us "Stockholm Syndrome"|accessdate=2013-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141011004222/http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |archive-date=2014-10-11}}</ref> Hy het baie bewonderende briewe ontvang van vroue wat gedink het hy is aantreklik. Hy het later verloof geraak aan ’n vrou wat nie, ten spyte van wat sommige beweer, een van die voormalige gyselaars was nie.<ref name="annin1985">{{cite magazine |last=Annin |first=Peter |date=8 July 1985 |title=Hostages: Living in The Aftermath |magazine=U.S. News & World Report |page=34}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 August 2013 |title=What is Stockholm syndrome? |url=https://www.bbc.com/news/magazine-22447726 |access-date=2025-02-11 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Ná sy vrylating is beweer hy het nog misdade gepleeg. Nadat hy 10 jaar lank aan die vlug was van die Sweedse owerhede vir beweerde finansiële misdade, het hy homself in 2006 aan die polisie oorgegee, net om meegedeel te word die aanklagte word nie meer aktief vervolg nie.<ref>{{cite web|url=https://www.expressen.se/kvallsposten/janne-olsson-anmalde-sig-sjalv/|title=Janne Olsson anmälde sig själv {{!}} Kvällsposten|website=Expressen|date=5 May 2006 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars het met hul ontvoerders gesimpatiseer, wat tot akademiese belangstelling in die saak gelei het. Die [[Sweeds]]e term ''"Norrmalmstorgssyndromet"'' (Norrmalmstorg-sindroom”), later bekend as [[Stockholmsindroom]], is geskep deur die kriminoloog Nils Bejerot.<ref>{{cite web|url=https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%C3%A5ng/nils-bejerot|title=Nils Bejerot – Uppslagsverk – NE.se|website=www.ne.se|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars, hoewel hulle deur Olsson gedreig is, het nooit gewelddadig teenoor iemand opgetree nie.<ref name="40-ar-sedan"/> In 1996 het Olsson saam met sy vrou en seun na Noordoos-[[Thailand]] verhuis.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url = http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-url = https://web.archive.org/web/20100323115623/http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-date = 23 March 2010|url-status=dead|work=Bangkok Post|title ='Inhuman beast' finds his peace |date =21 March 2010 }}</ref> Hy het in 2013 na Swede teruggekeer. Sy outobiografie, ''Stockholmssyndromet'', is in 2009 in Swede gepubliseer.<ref name="40-ar-sedan"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Norrmalmstorg robbery}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] t2nk5skhbkead7o9zajzxnis35o62k6 2895913 2895908 2026-04-21T17:17:37Z BurgertB 2401 /* Gebeure */ 2895913 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Norrmalmstorg-rooftog | partof = | image = Former Kreditbanken Norrmalmstorg Stockholm Sweden.jpg | caption = 'n Vooraansig in 2005 van die voormalige Kreditbanken-gebou op die Norrmalmstorg-plein. | location = Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], [[Swede]] | coordinates = {{Koördinate|59.3332|18.0740|display=title,inline}} | date = 23-28 Augustus 1973 | time = | timezone = | type = Bankroof, gyselaarsdrama | fatalities = | injuries = 2 }} Die '''Norrmalmstorg-rooftog''' was 'n bankroof en gyselaarsdrama in Augustus 1973 op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]], [[Swede]], en die eerste misdaad in Swede wat deur regstreekse [[televisie]] gedek is. Dit is die bekendste as die oorsprong van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Jan-Erik Olsson was 'n veroordeelde misdadiger wat verdwyn het terwyl hy op verlof van die gevangenis was. Hy het toe die bank Kreditbanken beroof en in die proses vier gyselaars geneem. Tydens die samesprekings wat gevolg het, het die Sweedse minister van justisie, Lennart Geijer, toegelaat dat Olsson se voormalige selmaat en vriend [[Clark Olofsson]] uit die tronk na die bank gebring word. Hoewel Olofsson 'n loopbaanmisdadiger was, is dit as onwaarskynlik geag dat hulle kop in een mus was.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=WgtzDQAAQBAJ&q=Lennart+Geijer+%26+Norrmalmstorg&pg=PT38 |title = Dramat på Norrmalmstorg: 23 till 28 augusti 1973|isbn = 978-9100169350|last1 = Svensson|first1 = Per|date = 2016| publisher=Albert Bonniers Förlag }}</ref> In die gewilde weergawe het die gyselaar toe 'n band met hulle gevangenemers gesluit en geweier om met die polisie saam te werk. Sommige mense het egter gereken hulle het die polisie gewantrou omdat hulle bereid was om die gyselaars se lewe op die spel te plaas.<ref>{{Cite book|last=Hill|first=Jess|title=See What You Made Me Do: Power, Control and Domestic Abuse|publisher=Black Inc.|year=2019|isbn=978-1760641405|oclc=1246246503|location=Melbourne}}</ref> Die polisie het eindelik ná vyf dae 'n traangasaanval op die bank gedoen en die rowers het oorgegee. Olsson is vir die rooftog tot 10 jaar tronkstraf gevonnis en Olofsson is eindelik vrygespreek. Die reaksie van die gyselaars het 'n groot belangstelling onder die publiek en akademici ontketen en het onder meer gelei tot 'n Sweedse TV-prent van 2003 met die titel ''Norrmalmstorg'', 'n [[Kanada|Kanadese]] rolprent in 2018 met die titel ''Stockholm'' en 'n [[Netflix]]-minireeks in 2022 met die naam ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''.<ref name=netflix>{{Cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/swedish-crime-drama-series-clark-on-netflix-everything-we-know-so-far|title=Swedish Crime-Drama Series 'Clark' on Netflix: Everything We Know So Far|date=14 December 2021|website=Netflix}}</ref> ==Gebeure== Jan-Erik Olsson was met verlof uit die tronk toe hy Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]] op 23 Augustus 1973 binnegaan en probeer beroof.<ref name="ne">{{cite encyclopedia |title = Norrmalmstorgsdramat|encyclopedia = Nationalencyklopedin|language = sv|url = http://www.ne.se/norrmalmstorgsdramat|accessdate = 30 October 2010|url-access=subscription}}</ref> Die Sweedse polisie is in kennis gestel en het op die toneel opgedaag. Een polisieman, Ingemar Warpefeldt, het beserings aan sy hand opgedoen nadat Olsson losgebrand het,<ref name=":0">{{Cite news|url = http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/02/clark.html|title = Rånarens krav: släpp Clark fri|last = Karlsson|first = Jan|date = 2 May 1999|work = Aftonbladet|access-date = 16 June 2015|language = sv|trans-title = The robbers demand: set Clark free|page = 17}}</ref> terwyl ’n ander een aangesê is om op ’n stoel te sit en ’n lied te sing.<ref name=":0"/> Olsson het toe vier bankwerknemers as gyselaars geneem: Birgitta Lundblad, Elisabeth Oldgren, Kristin Enmark en Sven Säfström.<ref name="the-bank-drama">{{cite magazine |last= Lang|first= Daniel|date= 18 November 1974|title= The Bank Drama|magazine= The New Yorker|url= https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-url= https://web.archive.org/web/20221023020818/https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-date= 23 October 2022}}</ref> Hy het geëis dat sy vriend Clark Olofsson daarheen gebring word,<ref>{{cite news |title=Stockholm Police Lock Gunman, Others in a Vault |url=https://www.nytimes.com/1973/08/26/archives/stockholm-police-lock-gunman-others-in-a-vault.html |work=The New York Times |issue=42218|volume=122 |date=26 August 1973}}</ref> saam met drie miljoen [[Sweedse kroon]], twee gewere, koeëlvaste baadjies, helms en ’n Ford Mustang.<ref name=ne /><ref>Serena, Katie. [https://allthatsinteresting.com/stockholm-syndrome Stockholm Syndrome And The Strange Bank Robbery Behind It] ''All That’s Interesting'', 19 February 2018, updated 1 May 2019.</ref> Olofsson het gereeld gewapende rooftogte en gewelddadige dade gepleeg, die eerste toe hy 16 jaar oud was.<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Die regering het toestemming gegee dat hy gebring word as ’n kommunikasieskakel met die polisie-onderhandelaars. Die gyselaar Kristin Enmark het gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olsson het die Sweedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en gesê hy sou die gyselaars doodmaak, en het sy dreigement geïllustreer deur een van hulle in ’n wurggreep te gryp. Sy het hoorbaar geskree toe hy ophang.<ref name=":0"/> Die volgende dag het die gyselaar Kristin Enmark Palme gebel en gesê sy is baie ontevrede met sy houding en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Olofsson het in die kluis rondgeloop en [[Roberta Flack]] se "Killing Me Softly" gesing.<ref name=":0"/> Op 26 Augustus het die polisie ’n gat in die hoofkluis uit die woonstel daarbo geboor en ’n wyd verspreide foto van die gyselaars saam met Olofsson geneem.<ref>{{cite magazine | url=https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama | title=The Origins of Stockholm Syndrome | magazine=The New Yorker | date=18 November 1974 | last1=Lang | first1=Daniel }}</ref> Olsson het sy wapen by twee geleenthede in die gat afgevuur en ’n polisiebeampte in die hand en gesig gewond.<ref name="40-ar-sedan"/> Olsson het sy wapen afgevuur en gedreig om die gyselaars dood te maak in geval van 'n gasaanval.<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=1602&artikel=5622207|title=40 år sedan Norrmalmstorgsdramat – Avgörande ögonblick|website=Sveriges Radio|date=22 August 2013 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Nietemin het die polisie op 28 Augustus [[traangas]] gebruik, en Olsson en Olofsson het ná ’n uur oorgegee. Geen van die gyselaars het permanente beserings opgedoen nie.<ref>{{cite news |last1=Kamm |first1=Henry |title=Stockholm Police Seize 2 in Vault, Free 4 Hostages |url=https://www.nytimes.com/1973/08/29/archives/stockholm-police-seize-2-in-vault-free-4-hostages-3-women-leave.html |work=The New York Times |issue=42221|volume=122 |date=29 August 1973}}</ref> ==Nadraai== Beide Olsson en Olofsson is skuldig bevind, en Olofsson is tot ’n verlengde tronkstraf vir die roof gevonnis. Sy verweer was dat hy Olsson nie gehelp het nie, maar slegs probeer het om die gyselaars te red deur die situasie kalm te hou. Hy is later vrygespreek en het slegs die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitgedien. Hy het daarna die gyselaar Kristin Enmark verskeie kere ontmoet, en hulle families het bevriend geraak. Hy het ook nog verskeie misdade gepleeg.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Olsson is tot 10 jaar gevangenisstraf gevonnis.<ref>{{cite web |url=http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |website=Worldcrunch|title=Forty Years Ago, A Swedish Bank Robber Gave Us "Stockholm Syndrome"|accessdate=2013-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141011004222/http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |archive-date=2014-10-11}}</ref> Hy het baie bewonderende briewe ontvang van vroue wat gedink het hy is aantreklik. Hy het later verloof geraak aan ’n vrou wat nie, ten spyte van wat sommige beweer, een van die voormalige gyselaars was nie.<ref name="annin1985">{{cite magazine |last=Annin |first=Peter |date=8 July 1985 |title=Hostages: Living in The Aftermath |magazine=U.S. News & World Report |page=34}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 August 2013 |title=What is Stockholm syndrome? |url=https://www.bbc.com/news/magazine-22447726 |access-date=2025-02-11 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Ná sy vrylating is beweer hy het nog misdade gepleeg. Nadat hy 10 jaar lank aan die vlug was van die Sweedse owerhede vir beweerde finansiële misdade, het hy homself in 2006 aan die polisie oorgegee, net om meegedeel te word die aanklagte word nie meer aktief vervolg nie.<ref>{{cite web|url=https://www.expressen.se/kvallsposten/janne-olsson-anmalde-sig-sjalv/|title=Janne Olsson anmälde sig själv {{!}} Kvällsposten|website=Expressen|date=5 May 2006 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars het met hul ontvoerders gesimpatiseer, wat tot akademiese belangstelling in die saak gelei het. Die [[Sweeds]]e term ''"Norrmalmstorgssyndromet"'' (Norrmalmstorg-sindroom”), later bekend as [[Stockholmsindroom]], is geskep deur die kriminoloog Nils Bejerot.<ref>{{cite web|url=https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%C3%A5ng/nils-bejerot|title=Nils Bejerot – Uppslagsverk – NE.se|website=www.ne.se|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars, hoewel hulle deur Olsson gedreig is, het nooit gewelddadig teenoor iemand opgetree nie.<ref name="40-ar-sedan"/> In 1996 het Olsson saam met sy vrou en seun na Noordoos-[[Thailand]] verhuis.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url = http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-url = https://web.archive.org/web/20100323115623/http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-date = 23 March 2010|url-status=dead|work=Bangkok Post|title ='Inhuman beast' finds his peace |date =21 March 2010 }}</ref> Hy het in 2013 na Swede teruggekeer. Sy outobiografie, ''Stockholmssyndromet'', is in 2009 in Swede gepubliseer.<ref name="40-ar-sedan"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Norrmalmstorg robbery}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] k2s99x4oblx7hsucr4lbg9w4a0i2xir 2895933 2895913 2026-04-21T17:34:34Z BurgertB 2401 2895933 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Norrmalmstorg-rooftog | partof = | image = Former Kreditbanken Norrmalmstorg Stockholm Sweden.jpg | caption = 'n Vooraansig in 2005 van die voormalige Kreditbanken-gebou op die Norrmalmstorg-plein. | location = Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], [[Swede]] | coordinates = {{Koördinate|59.3332|18.0740|display=title,inline}} | date = 23-28 Augustus 1973 | time = | timezone = | type = Bankroof, gyselaarsdrama | fatalities = | injuries = 2 }} Die '''Norrmalmstorg-rooftog''' was 'n bankroof en gyselaarsdrama in Augustus 1973 op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]], [[Swede]], en die eerste misdaad in Swede wat deur regstreekse [[televisie]] gedek is. Dit is die bekendste as die oorsprong van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Jan-Erik Olsson was 'n veroordeelde misdadiger wat verdwyn het terwyl hy op verlof van die gevangenis was. Hy het toe die bank Kreditbanken beroof en in die proses vier gyselaars geneem. Tydens die samesprekings wat gevolg het, het die Sweedse minister van justisie, Lennart Geijer, toegelaat dat Olsson se voormalige selmaat en vriend [[Clark Olofsson]] uit die tronk na die bank gebring word. Hoewel Olofsson 'n loopbaanmisdadiger was, is dit as onwaarskynlik geag dat hulle kop in een mus was.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=WgtzDQAAQBAJ&q=Lennart+Geijer+%26+Norrmalmstorg&pg=PT38 |title = Dramat på Norrmalmstorg: 23 till 28 augusti 1973|isbn = 978-9100169350|last1 = Svensson|first1 = Per|date = 2016| publisher=Albert Bonniers Förlag }}</ref> In die gewilde weergawe het die gyselaars toe 'n band met hulle gevangenemers gesluit en geweier om met die polisie saam te werk. Sommige mense het egter gereken hulle het die polisie gewantrou omdat hulle bereid was om die gyselaars se lewe op die spel te plaas.<ref>{{Cite book|last=Hill|first=Jess|title=See What You Made Me Do: Power, Control and Domestic Abuse|publisher=Black Inc.|year=2019|isbn=978-1760641405|oclc=1246246503|location=Melbourne}}</ref> Die polisie het eindelik ná vyf dae 'n traangasaanval op die bank gedoen en die rowers het oorgegee. Olsson is vir die rooftog tot 10 jaar tronkstraf gevonnis en Olofsson is eindelik vrygespreek. Die reaksie van die gyselaars het 'n groot belangstelling onder die publiek en akademici ontketen en het onder meer gelei tot 'n Sweedse TV-prent van 2003 met die titel ''Norrmalmstorg'', 'n [[Kanada|Kanadese]] rolprent in 2018 met die titel ''Stockholm'' en 'n [[Netflix]]-minireeks in 2022 met die naam ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''.<ref name=netflix>{{Cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/swedish-crime-drama-series-clark-on-netflix-everything-we-know-so-far|title=Swedish Crime-Drama Series 'Clark' on Netflix: Everything We Know So Far|date=14 December 2021|website=Netflix}}</ref> ==Gebeure== Jan-Erik Olsson was met verlof uit die tronk toe hy Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]] op 23 Augustus 1973 binnegaan en probeer beroof.<ref name="ne">{{cite encyclopedia |title = Norrmalmstorgsdramat|encyclopedia = Nationalencyklopedin|language = sv|url = http://www.ne.se/norrmalmstorgsdramat|accessdate = 30 October 2010|url-access=subscription}}</ref> Die Sweedse polisie is in kennis gestel en het op die toneel opgedaag. Een polisieman, Ingemar Warpefeldt, het beserings aan sy hand opgedoen nadat Olsson losgebrand het,<ref name=":0">{{Cite news|url = http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/02/clark.html|title = Rånarens krav: släpp Clark fri|last = Karlsson|first = Jan|date = 2 May 1999|work = Aftonbladet|access-date = 16 June 2015|language = sv|trans-title = The robbers demand: set Clark free|page = 17}}</ref> terwyl ’n ander een aangesê is om op ’n stoel te sit en ’n lied te sing.<ref name=":0"/> Olsson het toe vier bankwerknemers as gyselaars geneem: Birgitta Lundblad, Elisabeth Oldgren, Kristin Enmark en Sven Säfström.<ref name="the-bank-drama">{{cite magazine |last= Lang|first= Daniel|date= 18 November 1974|title= The Bank Drama|magazine= The New Yorker|url= https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-url= https://web.archive.org/web/20221023020818/https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-date= 23 October 2022}}</ref> Hy het geëis dat sy vriend Clark Olofsson daarheen gebring word,<ref>{{cite news |title=Stockholm Police Lock Gunman, Others in a Vault |url=https://www.nytimes.com/1973/08/26/archives/stockholm-police-lock-gunman-others-in-a-vault.html |work=The New York Times |issue=42218|volume=122 |date=26 August 1973}}</ref> saam met drie miljoen [[Sweedse kroon]], twee gewere, koeëlvaste baadjies, helms en ’n Ford Mustang.<ref name=ne /><ref>Serena, Katie. [https://allthatsinteresting.com/stockholm-syndrome Stockholm Syndrome And The Strange Bank Robbery Behind It] ''All That’s Interesting'', 19 February 2018, updated 1 May 2019.</ref> Olofsson het gereeld gewapende rooftogte en gewelddadige dade gepleeg, die eerste toe hy 16 jaar oud was.<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Die regering het toestemming gegee dat hy gebring word as ’n kommunikasieskakel met die polisie-onderhandelaars. Die gyselaar Kristin Enmark het gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olsson het die Sweedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en gesê hy sou die gyselaars doodmaak, en het sy dreigement geïllustreer deur een van hulle in ’n wurggreep te gryp. Sy het hoorbaar geskree toe hy ophang.<ref name=":0"/> Die volgende dag het die gyselaar Kristin Enmark Palme gebel en gesê sy is baie ontevrede met sy houding en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Olofsson het in die kluis rondgeloop en [[Roberta Flack]] se "Killing Me Softly" gesing.<ref name=":0"/> Op 26 Augustus het die polisie ’n gat in die hoofkluis uit die woonstel daarbo geboor en ’n wydverspreide foto van die gyselaars saam met Olofsson geneem.<ref>{{cite magazine | url=https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama | title=The Origins of Stockholm Syndrome | magazine=The New Yorker | date=18 November 1974 | last1=Lang | first1=Daniel }}</ref> Olsson het sy wapen by twee geleenthede in die gat afgevuur en ’n polisiebeampte in die hand en gesig gewond.<ref name="40-ar-sedan"/> Olsson het sy wapen afgevuur en gedreig om die gyselaars dood te maak in geval van 'n gasaanval.<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=1602&artikel=5622207|title=40 år sedan Norrmalmstorgsdramat – Avgörande ögonblick|website=Sveriges Radio|date=22 August 2013 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Nietemin het die polisie op 28 Augustus [[traangas]] gebruik, en Olsson en Olofsson het ná ’n uur oorgegee. Geen van die gyselaars het permanente beserings opgedoen nie.<ref>{{cite news |last1=Kamm |first1=Henry |title=Stockholm Police Seize 2 in Vault, Free 4 Hostages |url=https://www.nytimes.com/1973/08/29/archives/stockholm-police-seize-2-in-vault-free-4-hostages-3-women-leave.html |work=The New York Times |issue=42221|volume=122 |date=29 August 1973}}</ref> ==Nadraai== Beide Olsson en Olofsson is skuldig bevind, en Olofsson is tot ’n verlengde tronkstraf vir die roof gevonnis. Sy verweer was dat hy Olsson nie gehelp het nie, maar slegs probeer het om die gyselaars te red deur die situasie kalm te hou. Hy is later vrygespreek en het slegs die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitgedien. Hy het daarna die gyselaar Kristin Enmark verskeie kere ontmoet, en hulle families het bevriend geraak. Hy het ook nog verskeie misdade gepleeg.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Olsson is tot 10 jaar gevangenisstraf gevonnis.<ref>{{cite web |url=http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |website=Worldcrunch|title=Forty Years Ago, A Swedish Bank Robber Gave Us "Stockholm Syndrome"|accessdate=2013-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141011004222/http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |archive-date=2014-10-11}}</ref> Hy het baie bewonderende briewe ontvang van vroue wat gedink het hy is aantreklik. Hy het later verloof geraak aan ’n vrou wat nie, ten spyte van wat sommige beweer, een van die voormalige gyselaars was nie.<ref name="annin1985">{{cite magazine |last=Annin |first=Peter |date=8 July 1985 |title=Hostages: Living in The Aftermath |magazine=U.S. News & World Report |page=34}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 August 2013 |title=What is Stockholm syndrome? |url=https://www.bbc.com/news/magazine-22447726 |access-date=2025-02-11 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Ná sy vrylating is beweer hy het nog misdade gepleeg. Nadat hy 10 jaar lank aan die vlug was van die Sweedse owerhede vir beweerde finansiële misdade, het hy homself in 2006 aan die polisie oorgegee, net om meegedeel te word die aanklagte word nie meer aktief vervolg nie.<ref>{{cite web|url=https://www.expressen.se/kvallsposten/janne-olsson-anmalde-sig-sjalv/|title=Janne Olsson anmälde sig själv {{!}} Kvällsposten|website=Expressen|date=5 May 2006 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars het met hul ontvoerders gesimpatiseer, wat tot akademiese belangstelling in die saak gelei het. Die [[Sweeds]]e term ''"Norrmalmstorgssyndromet"'' (Norrmalmstorg-sindroom”), later bekend as [[Stockholmsindroom]], is geskep deur die kriminoloog Nils Bejerot.<ref>{{cite web|url=https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%C3%A5ng/nils-bejerot|title=Nils Bejerot – Uppslagsverk – NE.se|website=www.ne.se|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars, hoewel hulle deur Olsson gedreig is, het nooit gewelddadig teenoor iemand opgetree nie.<ref name="40-ar-sedan"/> In 1996 het Olsson saam met sy vrou en seun na Noordoos-[[Thailand]] verhuis.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url = http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-url = https://web.archive.org/web/20100323115623/http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-date = 23 March 2010|url-status=dead|work=Bangkok Post|title ='Inhuman beast' finds his peace |date =21 March 2010 }}</ref> Hy het in 2013 na Swede teruggekeer. Sy outobiografie, ''Stockholmssyndromet'', is in 2009 in Swede gepubliseer.<ref name="40-ar-sedan"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Norrmalmstorg robbery}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] 3uldj95o92mp0sd2s83ny94h937fgrg 2895950 2895933 2026-04-21T17:58:41Z BurgertB 2401 2895950 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gebeurtenis | title = Norrmalmstorg-rooftog | partof = | image = Former Kreditbanken Norrmalmstorg Stockholm Sweden.jpg | caption = 'n Vooraansig in 2005 van die voormalige Kreditbanken-gebou op die Norrmalmstorg-plein. | location = Norrmalmstorg-plein, [[Stockholm]], [[Swede]] | coordinates = {{Koördinate|59.3332|18.0740|display=title,inline}} | date = 23-28 Augustus 1973 | time = | timezone = | type = Bankroof, gyselaarsdrama | fatalities = | injuries = 2 }} Die '''Norrmalmstorg-rooftog''' was 'n bankroof en gyselaarsdrama in Augustus 1973 op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]], [[Swede]], en die eerste misdaad in Swede wat deur regstreekse [[televisie]] gedek is. Dit is die bekendste as die oorsprong van die term "[[Stockholmsindroom]]".<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Jan-Erik Olsson was 'n veroordeelde misdadiger wat verdwyn het terwyl hy op verlof van die gevangenis was. Hy het toe die bank Kreditbanken beroof en in die proses vier gyselaars geneem. Tydens die samesprekings wat gevolg het, het die Sweedse minister van justisie, Lennart Geijer, toegelaat dat Olsson se voormalige selmaat en vriend [[Clark Olofsson]] uit die tronk na die bank gebring word. Hoewel Olofsson 'n loopbaanmisdadiger was, is dit as onwaarskynlik geag dat hulle kop in een mus was.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=WgtzDQAAQBAJ&q=Lennart+Geijer+%26+Norrmalmstorg&pg=PT38 |title = Dramat på Norrmalmstorg: 23 till 28 augusti 1973|isbn = 978-9100169350|last1 = Svensson|first1 = Per|date = 2016| publisher=Albert Bonniers Förlag }}</ref> In die gewilde weergawe het die gyselaars toe 'n band met hulle gevangenemers gesluit en geweier om met die polisie saam te werk. Sommige mense het egter gereken hulle het die polisie gewantrou omdat hulle bereid was om die gyselaars se lewe op die spel te plaas.<ref>{{Cite book|last=Hill|first=Jess|title=See What You Made Me Do: Power, Control and Domestic Abuse|publisher=Black Inc.|year=2019|isbn=978-1760641405|oclc=1246246503|location=Melbourne}}</ref> Die polisie het eindelik ná vyf dae 'n traangasaanval op die bank gedoen en die rowers het oorgegee. Olsson is vir die rooftog tot 10 jaar tronkstraf gevonnis en Olofsson is eindelik vrygespreek. Die reaksie van die gyselaars het 'n groot belangstelling onder die publiek en akademici ontketen en het onder meer gelei tot 'n Sweedse TV-prent van 2003 met die titel ''Norrmalmstorg'', 'n [[Kanada|Kanadese]] rolprent in 2018 met die titel ''Stockholm'' en 'n [[Netflix]]-minireeks in 2022 met die naam ''[[Clark (televisiereeks)|Clark]]''.<ref name=netflix>{{Cite web|url=https://www.whats-on-netflix.com/news/swedish-crime-drama-series-clark-on-netflix-everything-we-know-so-far|title=Swedish Crime-Drama Series 'Clark' on Netflix: Everything We Know So Far|date=14 December 2021|website=Netflix}}</ref> ==Gebeure== Jan-Erik Olsson was met verlof uit die tronk toe hy Kreditbanken op die Norrmalmstorg-plein in [[Stockholm]] op 23 Augustus 1973 binnegaan en probeer beroof.<ref name="ne">{{cite encyclopedia |title = Norrmalmstorgsdramat|encyclopedia = Nationalencyklopedin|language = sv|url = http://www.ne.se/norrmalmstorgsdramat|accessdate = 30 October 2010|url-access=subscription}}</ref> Die Sweedse polisie is in kennis gestel en het op die toneel opgedaag. Een polisieman, Ingemar Warpefeldt, het beserings aan sy hand opgedoen nadat Olsson losgebrand het,<ref name=":0">{{Cite news|url = http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/9905/02/clark.html|title = Rånarens krav: släpp Clark fri|last = Karlsson|first = Jan|date = 2 May 1999|work = Aftonbladet|access-date = 16 June 2015|language = sv|trans-title = The robbers demand: set Clark free|page = 17}}</ref> terwyl ’n ander een aangesê is om op ’n stoel te sit en ’n lied te sing.<ref name=":0"/> Olsson het toe vier bankwerknemers as gyselaars geneem: Birgitta Lundblad, Elisabeth Oldgren, Kristin Enmark en Sven Säfström.<ref name="the-bank-drama">{{cite magazine |last= Lang|first= Daniel|date= 18 November 1974|title= The Bank Drama|magazine= The New Yorker|url= https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-url= https://web.archive.org/web/20221023020818/https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama|archive-date= 23 October 2022}}</ref> Hy het geëis dat sy vriend Clark Olofsson daarheen gebring word,<ref>{{cite news |title=Stockholm Police Lock Gunman, Others in a Vault |url=https://www.nytimes.com/1973/08/26/archives/stockholm-police-lock-gunman-others-in-a-vault.html |work=The New York Times |issue=42218|volume=122 |date=26 August 1973}}</ref> saam met drie miljoen [[Sweedse kroon]], twee gewere, koeëlvaste baadjies, helms en ’n Ford Mustang.<ref name=ne /><ref>Serena, Katie. [https://allthatsinteresting.com/stockholm-syndrome Stockholm Syndrome And The Strange Bank Robbery Behind It] ''All That’s Interesting'', 19 February 2018, updated 1 May 2019.</ref> Olofsson het gereeld gewapende rooftogte en gewelddadige dade gepleeg, die eerste toe hy 16 jaar oud was.<ref name="40-ar-sedan">{{Cite web|url=https://www.expressen.se/tv/nyheter/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701071332/http://www.expressen.se/tv/nyheter/inrikes/40-ar-sedan-dramat-vid-norrmalmstorg/|url-status=dead|title=40 år sedan dramat vid Norrmalmstorg|archivedate=1 July 2015|website=Expressen}}</ref> Die regering het toestemming gegee dat hy gebring word as ’n kommunikasieskakel met die polisie-onderhandelaars. Die gyselaar Kristin Enmark het gesê sy het veilig by Olsson en Olofsson gevoel, maar gevrees die polisie sou die situasie vererger deur gewelddadige metodes te gebruik.<ref>{{cite web|url=http://www.history.com/news/stockholm-syndrome|title=The Birth of "Stockholm Syndrome," 40 Years Ago – History in the Headlines|date=23 August 2013 |access-date=14 August 2016}}</ref> Olsson en Olofsson het die binneste hoofkluis versper waarin hulle die gyselaars aangehou het. Onderhandelaars het ingestem dat hulle ’n motor kon kry om te ontsnap, maar sou hulle nie toelaat om gyselaars saam te neem as hulle probeer vertrek nie.<ref>{{cite web |url=http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |title=Nils Bejerot: Strategin i sexdagarskriget vid Norrmalmstorg |accessdate=2019-08-05 |archive-date=2016-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160418131500/http://www.nilsbejerot.se/sexdagar.pdf |url-status=dead }}</ref> Olsson het die Sweedse eerste minister, [[Olof Palme]], gebel en gesê hy sou die gyselaars doodmaak, en het sy dreigement geïllustreer deur een van hulle in ’n wurggreep te gryp. Sy het hoorbaar geskree toe hy ophang.<ref name=":0"/> Die volgende dag het die gyselaar Kristin Enmark Palme gebel en gesê sy is baie ontevrede met sy houding en hom gevra om die rowers en gyselaars te laat vertrek.<ref name=":0"/><ref>{{cite web|website= Sveriges Radio|language=sv |title= Lyssna på Kristin Enmark prata med Olof Palme under gisslandramat|trans-title= Listen to Kristin Enmark talk to Olof Palme during the hostage drama|date= 5 October 2015|url= https://sverigesradio.se/artikel/6270898}}</ref> Olofsson het in die kluis rondgeloop en [[Roberta Flack]] se "Killing Me Softly" gesing.<ref name=":0"/> Op 26 Augustus het die polisie ’n gat in die hoofkluis uit die woonstel daarbo geboor en ’n wydverspreide foto van die gyselaars saam met Olofsson geneem.<ref>{{cite magazine | url=https://www.newyorker.com/magazine/1974/11/25/the-bank-drama | title=The Origins of Stockholm Syndrome | magazine=The New Yorker | date=18 November 1974 | last1=Lang | first1=Daniel }}</ref> Olsson het sy wapen by twee geleenthede in die gat afgevuur en ’n polisiebeampte in die hand en gesig gewond.<ref name="40-ar-sedan"/> Olsson het sy wapen afgevuur en gedreig om die gyselaars dood te maak in geval van 'n gasaanval.<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=1602&artikel=5622207|title=40 år sedan Norrmalmstorgsdramat – Avgörande ögonblick|website=Sveriges Radio|date=22 August 2013 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Nietemin het die polisie op 28 Augustus [[traangas]] gebruik, en Olsson en Olofsson het ná ’n uur oorgegee. Geen van die gyselaars het permanente beserings opgedoen nie.<ref>{{cite news |last1=Kamm |first1=Henry |title=Stockholm Police Seize 2 in Vault, Free 4 Hostages |url=https://www.nytimes.com/1973/08/29/archives/stockholm-police-seize-2-in-vault-free-4-hostages-3-women-leave.html |work=The New York Times |issue=42221|volume=122 |date=29 August 1973}}</ref> ==Nadraai== Beide Olsson en Olofsson is skuldig bevind, en Olofsson is tot ’n verlengde tronkstraf vir die roof gevonnis. Sy verweer was dat hy Olsson nie gehelp het nie, maar slegs probeer het om die gyselaars te red deur die situasie kalm te hou. Hy is later vrygespreek en het slegs die oorblywende deel van sy vorige vonnis uitgedien. Hy het daarna die gyselaar Kristin Enmark verskeie kere ontmoet, en hulle families het bevriend geraak. Hy het ook nog verskeie misdade gepleeg.<ref name="AB 2000-05-21">{{cite news |url=http://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |newspaper=Aftonbladet |title=Exklusiv intervju med Clark Olofsson |first=Suzanne |last=Kordon |date=21 May 2000 |accessdate=21 July 2008 |language=sv |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107195412/https://wwwc.aftonbladet.se/nyheter/0005/21/clark.html |url-status=live}}</ref> Olsson is tot 10 jaar gevangenisstraf gevonnis.<ref>{{cite web |url=http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |website=Worldcrunch|title=Forty Years Ago, A Swedish Bank Robber Gave Us "Stockholm Syndrome"|accessdate=2013-08-28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141011004222/http://www.worldcrunch.com/default/forty-years-ago-a-swedish-bank-robber-gave-us-quot-stockholm-syndrome-quot-/stockholm-syndrome-jan-erik-olsson-hostage-hostages/c0s13206/ |archive-date=2014-10-11}}</ref> Hy het baie bewonderende briewe ontvang van vroue wat gedink het hy is aantreklik. Hy het later verloof geraak aan ’n vrou wat nie, ten spyte van wat sommige beweer, een van die voormalige gyselaars was nie.<ref name="annin1985">{{cite magazine |last=Annin |first=Peter |date=8 July 1985 |title=Hostages: Living in The Aftermath |magazine=U.S. News & World Report |page=34}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 August 2013 |title=What is Stockholm syndrome? |url=https://www.bbc.com/news/magazine-22447726 |access-date=2025-02-11 |work=BBC News |language=en}}</ref> Ná sy vrylating is beweer hy het nog misdade gepleeg. Nadat hy 10 jaar lank aan die vlug was van die Sweedse owerhede vir beweerde finansiële misdade, het hy homself in 2006 aan die polisie oorgegee, net om meegedeel te word die aanklagte word nie meer aktief vervolg nie.<ref>{{cite web|url=https://www.expressen.se/kvallsposten/janne-olsson-anmalde-sig-sjalv/|title=Janne Olsson anmälde sig själv {{!}} Kvällsposten|website=Expressen|date=5 May 2006 |language=sv|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars het met hul ontvoerders gesimpatiseer, wat tot akademiese belangstelling in die saak gelei het. Die [[Sweeds]]e term ''"Norrmalmstorgssyndromet"'' (Norrmalmstorg-sindroom”), later bekend as [[Stockholmsindroom]], is geskep deur die kriminoloog Nils Bejerot.<ref>{{cite web|url=https://www.ne.se/uppslagsverk/encyklopedi/l%C3%A5ng/nils-bejerot|title=Nils Bejerot – Uppslagsverk – NE.se|website=www.ne.se|access-date=2019-06-07}}</ref> Die gyselaars, hoewel hulle deur Olsson gedreig is, het nooit gewelddadig teenoor iemand opgetree nie.<ref name="40-ar-sedan"/> In 1996 het Olsson saam met sy vrou en seun na Noordoos-[[Thailand]] verhuis.<ref name=":0" /><ref>{{Cite news|url = http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-url = https://web.archive.org/web/20100323115623/http://www.bangkokpost.com/news/investigation/34810/inhuman-beast-finds-his-peace|archive-date = 23 March 2010|url-status=dead|work=Bangkok Post|title ='Inhuman beast' finds his peace |date =21 March 2010 }}</ref> Hy het in 2013 na Swede teruggekeer. Sy outobiografie, ''Stockholmssyndromet'', is in 2009 in Swede gepubliseer.<ref name="40-ar-sedan"/> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Norrmalmstorg robbery}} {{Normdata}} [[Kategorie:Misdaad]] 2im7imvuiy6oxcjr64990k7qlkpadp2 1 460610 2895825 2026-04-21T12:05:09Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895825 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460611 2895827 2026-04-21T12:28:19Z Aliwal2012 39067 nuwe artikel, nog besig! 2895827 wikitext text/x-wiki '''Fezeka Mbiko''' (gebore 1958 of 1959) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] wat sedert Oktober 2024 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] is. As 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] het sy voorheen vir drie maande van Februarie 2019 tot Mei 2019 in die [[Oos-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] gedien. Mbiko het in Oktober 2024 weer die frontlinie-politiek betree toe sy as 'n DA-lid van die Nasionale Vergadering ingesweer is, en Renaldo Gouws opgevolg het, wie se partylidmaatskap beëindig is.<ref name="mype">{{Cite web |date=2024-10-18 |title=Fezeka Mbiko Replaces Renaldo Gouws |url=https://mype.co.za/fezeka-mbiko-replaces-renaldo-gouws/ |access-date=2024-11-23 |website=MyPE |language=en-US}}</ref> Sy is aangestel as kiesafdelingleier van die party se Phesheya Kwenciba-kiesafdeling, wat die dorpe [[Butterworth]], [[Elliotdale]], [[Willowvale]], [[Dutywa]], [[Komga|Qumrha]], [[Chintsa]] en [[Keimond]] insluit.<ref name="mype" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} [[Kategorie:Geboortes in die 1950's]] [[Kategorie:Lewende mense]] axazct7szv9znomhm8zfuf1i8coagpi 2895828 2895827 2026-04-21T12:28:54Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2895828 wikitext text/x-wiki '''Fezeka Mbiko''' (gebore 1958 of 1959) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] wat sedert Oktober 2024 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] is. As 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] het sy voorheen vir drie maande van Februarie 2019 tot Mei 2019 in die [[Oos-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] gedien. Mbiko het in Oktober 2024 weer die frontlinie-politiek betree toe sy as 'n DA-lid van die Nasionale Vergadering ingesweer is, en Renaldo Gouws opgevolg het, wie se partylidmaatskap beëindig is.<ref name="mype">{{Cite web |date=2024-10-18 |title=Fezeka Mbiko Replaces Renaldo Gouws |url=https://mype.co.za/fezeka-mbiko-replaces-renaldo-gouws/ |access-date=2024-11-23 |website=MyPE |language=en-US}}</ref> Sy is aangestel as kiesafdelingleier van die party se Phesheya Kwenciba-kiesafdeling, wat die dorpe [[Butterworth]], [[Elliotdale]], [[Willowvale]], [[Dutywa]], [[Komga|Qumrha]], [[Chintsa]] en [[Keimond]] insluit.<ref name="mype" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} [[Kategorie:Geboortes in die 1950's]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] jv0h9dyd6tptqth67441xxxmusk5zbl 2895829 2895828 2026-04-21T12:29:28Z Aliwal2012 39067 [[:Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 2895829 wikitext text/x-wiki '''Fezeka Mbiko''' (gebore 1958 of 1959) is 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] wat sedert Oktober 2024 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] is. As 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]] het sy voorheen vir drie maande van Februarie 2019 tot Mei 2019 in die [[Oos-Kaapse Provinsiale Wetgewer]] gedien. Mbiko het in Oktober 2024 weer die frontlinie-politiek betree toe sy as 'n DA-lid van die Nasionale Vergadering ingesweer is, en Renaldo Gouws opgevolg het, wie se partylidmaatskap beëindig is.<ref name="mype">{{Cite web |date=2024-10-18 |title=Fezeka Mbiko Replaces Renaldo Gouws |url=https://mype.co.za/fezeka-mbiko-replaces-renaldo-gouws/ |access-date=2024-11-23 |website=MyPE |language=en-US}}</ref> Sy is aangestel as kiesafdelingleier van die party se Phesheya Kwenciba-kiesafdeling, wat die dorpe [[Butterworth]], [[Elliotdale]], [[Willowvale]], [[Dutywa]], [[Komga|Qumrha]], [[Chintsa]] en [[Keimond]] insluit.<ref name="mype" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} [[Kategorie:Geboortes in die 1950's]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] 6wblqez2q8xxx1ime30w3xcgk708669 1 460612 2895830 2026-04-21T12:31:09Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2895830 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460613 2895834 2026-04-21T12:39:23Z GeorgeF1974 104338 Geskep deur die bladsy "[[:en:Special:Redirect/revision/1340625867|Symphony No. 104 (Haydn)]]" te vertaal 2895834 wikitext text/x-wiki Die '''Simfonie no. 104''' in [[D-majeur]] ( [[Hoboken-katalogus|H.]] 1/104) is [[Joseph Haydn]] se laaste simfonie. Dit is die laaste van die twaalf [[Die Londense simfonieë (Haydn)|Londense simfonieë]] en staan bekend (ietwat arbitrêr, gegewe die bestaan van elf ander) as die '''''Londense Simfonie'''''. In Duitsland staan dit algemener bekend as die '''''Salomon-simfonie''''', met verwysing na Johann Peter Salomon, wat Haydn se twee reise na Londen gereël het – al is dit een van drie van die laaste twaalf simfonieë wat vir Viotti se operakonserte geskryf is, en nie vir Salomon nie.<ref>Steinberg, M. 1995. ''The Symphony: a listeners guide'', bl. 245. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die werk is in 1795 gekomponeer terwyl Haydn in Londen gewoon het, en is op 4 Mei 1795 daar by die King's Theatre uitgevoer tydens 'n konsert met uitsluitlik Haydn se eie komposisies en onder leiding van die komponis self.<ref>Steinberg, M. 1995. ''The symphony: a listeners guide'', bl. 246. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die première was 'n sukses. Haydn het in sy dagboek geskryf: "Die hele geselskap was hoogs tevrede en ek ook. Ek het vanaand 4 000 gulden verdien: so iets is slegs in Engeland moontlik."<ref>Steinberg, M. 1995. The Symphony: a listeners guide, bl. 245–47. Oxford: Oxford University Press5.</ref> Die outograafmanuskrip van die simfonie word in die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Berlynse Staatsbiblioteek]] bewaar. == Musiek == Die simfonie is gekomponeer vir twee [[Fluit|fluite]], twee [[Hobo|hobo's]], twee [[Klarinet|klarinette]] in A, twee [[Fagot|fagotte]], twee [[Horing (blaasinstrument)|horings]] in D en G, twee [[Trompet|trompette]] in D, [[Keteltrom|ketelromme]], [[Viool|eerste en tweede viole]], [[Altviool|altviole]], [[Tjello|tjello's]] en [[Kontrabas|basviole]].<ref>{{Cite book |last=Van Hoboken, |first=A. |title=Joseph Haydn: Thematisch-bibliographisches Werkverzeichnis |publisher=B. Schott's Söhne |year=1957 |location=Main |page=221}}</ref> Dit het vier bewegings: # Adagio – Allegro # Andante # Minuet en trio # Finale: Spiritoso  === 1. Adagio – Allegro === Die simfonie begin met 'n stadige, grootse inleiding in D-mineur, waarvan die eerste twee mate soos volg is: : <score sound="1"> << \new Staff \relative a' { \key d \minor \time 2/2 \tempo "Adagio" \tempo 4 = 50 \clef treble <d d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a' a,>2\fermata <d, d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a a,>2\fermata } \new Staff \relative a, { \key d \minor \clef bass <d d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a' a,>2\fermata <d, d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a a,>2\fermata } >> </score> Aangesien die eerste twee mates slegs van die tonika (D) en dominant (A) gebruik maak, is dit onduidelik of die beweging in die majeur- of mineurtoonsoort is. Dit lui dan 'n lang inleiding in die mineurtoonsoort in – in 'n uitvoering is die inleiding gewoonlik sowat twee minute van die beweging se totale nege minute lank. Die inleiding gaan oor na die hoofdeel van die beweging in [[D-majeur]], wat in sonatevorm is. Die openingstema is soos volg: : <score sound="1"> \relative a' { \key d \major \time 2/2 \tempo "Allegro" \tempo 4 = 230 fis2\p (g4 e) d2~ d8 e fis g a4\staccato a\staccato a\staccato a\staccato b2 (a) d (cis b a~) a8 g (b a) g4 fis4 a4. (fis8 e4\staccato) r 4 fis2\p (g4 e) d2~ d8 e fis g a4\staccato a\staccato a\staccato a\staccato b2 (a) d (e fis g~) g8 fis (g e) d4 cis4 <d, a' fis' d'>2\f b''4 g a d,,16 (cis d cis) d4 d4 } </score> Die beweging is monotematies: die tweede tema is bloot die eerste tema wat na A-majeur getransponeer is. Die eksposisie is in D-majeur, met die strykers wat die eerste tema speel. Die tema gaan direk in A-majeur met die houtblasers om 'n tweede tema te vorm. Die eksposisie sluit af met 'n kodetta en word gevolg deur die ontwikkeling wat in B-mineur begin, met behulp van die ritmiese patroon van die tweede helfte van die tema. Die ontwikkeling eindig met die volle orkes. In die rekapitulasie word die eerste tema weer in D-majeur gehoor. Dit gebruik nabootsende patrone van die houtblasers in die tweede tema. Die beweging sluit af met 'n koda, ook in D-majeur. === 2. Andante === : <score sound="1"> \relative a' { \key g \major \time 2/4 \tempo "Andante" \tempo 4 = 55 b8..\p (c32) a8\staccato d\staccato g,\staccato r8 r e'8\fz (fis,)\staccato g\p\staccato a\staccato b\staccato c\staccato c32 b a b a8 r8 b8..\p (c32) a8\staccato d\staccato g,\staccato b8\staccato e,\staccato bes'8\fz (d,)\staccato g\p\staccato fis\staccato e\staccato d4\staccato r4 } </score> Hierdie beweging is in G-majeur, en die strykers begin met die hooftema. Hierna lei 'n kort passasie, wat A-mineur en D-mineur beklemtoon, tot 'n gewysigde herhaling van die hooftema in sowel strykers as fagot. Van hier af begin 'n tweede seksie, wat moduleer na verskeie ander toonsoorte, insluitend G-mineur en B-mol-majeur, maar steeds die melodie van die hooftema bevat. Nadat die dominant van G-majeur bereik is, keer die musiek van die eerste afdeling terug. Die res van die beweging bestaan uit 'n veranderings aan die eerste seksie van die beweging, met verskeie veranderinge in ritme en meer prominensie aan die blaasinstrumente, veral die fluit. === 3. Minuet en trio: Allegro === : <score sound="1"> \relative a''' { \key d \major \time 3/4 \partial 4 \tempo "Allegro di molto" \tempo 4 = 180 d,,8\f (fis) a4\staccato a\staccato b\fz (a)\staccato a\staccato gis\fz (a)\staccato a\staccato d8\fz (b) a4\staccato a\staccato d,8 (fis) g4\staccato g (fis) e\staccato e\staccato b'\fz\staccato cis,2.\trill (\grace { b16 cis }) d4 r4 } </score> Die derde beweging is 'n minuet en trio in D-majeur. Die minuet-gedeelte bestaan uit 'n afgeronde binêre (A-B-A) vorm met 'n openingsgedeelte wat die tonika beklemtoon, terwyl die tweede gedeelte die relatiewe mineur (B-mineur) en die dominant (A-majeur) besoek. Die trio is in B-mol-majeur, en span die hobo en fagot breedvoerig in. Soos in die minuet, beklemtoon hierdie trio se B-gedeelte die relatiewe mineur (in hierdie geval G-mineur). Die trio eindig met 'n oorgang terug na die dominant van die hooftoonsoort ter voorbereiding vir die terugkeer na die minuet. === 4. Finale: Spiritoso === : <score sound="1"> << \new Staff \relative a' { \key d \major \time 2/2 \tempo "Spiritoso" \tempo 4 = 260 \clef treble r1 r1 a4\p (g4) e2 g4 (fis4) d2 a4\staccato a\staccato e'\staccato e8 (fis8) d2 e2 a4 (g4) e2 g4 (fis4) d2 a4\staccato a\staccato e'\staccato e8 (fis8) d2 d2 } \new Staff \relative a { \key d \major \clef bass d,,1~\p d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1)} >> </score> Die uitbundige finale, in vinnige tempo en in sonatevorm, open op die wyse van volksmusiek, met behulp van 'n pedaalpunt in die bas en 'n tema wat, so word dikwels beweer, 'n Kroatiese volksliedjie was. Die ontwikkelingsgedeelte vestig op die dominant van die hooftoonsoort, soos tipies is, maar die rekapitulasie vind nie onmiddellik plaas nie. In plaas daarvan word die ontwikkeling uitgebrei met 'n gedeelte in F#-mineur, waarna die rekapitulasie in D-majeur onmiddellik volg. == Verwysings == [[Kategorie:Komposisies in D-majeur]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] ksrimom7cwwslsw4lbmed8b3kktoyo6 2895835 2895834 2026-04-21T12:42:23Z GeorgeF1974 104338 2895835 wikitext text/x-wiki Die '''Simfonie no. 104''' in [[D-majeur]] ( [[Hoboken-katalogus|H.]] 1/104) is [[Joseph Haydn]] se laaste simfonie. Dit is die laaste van die twaalf [[Die Londense simfonieë (Haydn)|Londense simfonieë]] en staan bekend (ietwat arbitrêr, gegewe die bestaan van elf ander) as die '''''Londense Simfonie'''''. In Duitsland staan dit algemener bekend as die '''''Salomon-simfonie''''', met verwysing na Johann Peter Salomon, wat Haydn se twee reise na Londen gereël het – al is dit een van drie van die laaste twaalf simfonieë wat vir Viotti se operakonserte geskryf is, en nie vir Salomon nie.<ref>Steinberg, M. 1995. ''The Symphony: a listeners guide'', bl. 245. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die werk is in 1795 gekomponeer terwyl Haydn in Londen gewoon het, en is op 4 Mei 1795 daar by die King's Theatre uitgevoer tydens 'n konsert met uitsluitlik Haydn se eie komposisies en onder leiding van die komponis self.<ref>Steinberg, M. 1995. ''The symphony: a listeners guide'', bl. 246. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die première was 'n sukses. Haydn het in sy dagboek geskryf: "Die hele geselskap was hoogs tevrede en ek ook. Ek het vanaand 4 000 gulden verdien: so iets is slegs in Engeland moontlik."<ref>Steinberg, M. 1995. The Symphony: a listeners guide, bl. 245–47. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die outograafmanuskrip van die simfonie word in die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Berlynse Staatsbiblioteek]] bewaar. == Musiek == Die simfonie is gekomponeer vir twee [[Fluit|fluite]], twee [[Hobo|hobo's]], twee [[Klarinet|klarinette]] in A, twee [[Fagot|fagotte]], twee [[Horing (blaasinstrument)|horings]] in D en G, twee [[Trompet|trompette]] in D, [[Keteltrom|ketelromme]], [[Viool|eerste en tweede viole]], [[Altviool|altviole]], [[Tjello|tjello's]] en [[Kontrabas|basviole]].<ref>{{Cite book |last=Van Hoboken, |first=A. |title=Joseph Haydn: Thematisch-bibliographisches Werkverzeichnis |publisher=B. Schott's Söhne |year=1957 |location=Main |page=221}}</ref> Dit het vier bewegings: # Adagio – Allegro # Andante # Minuet en trio # Finale: Spiritoso  === 1. Adagio – Allegro === Die simfonie begin met 'n stadige, grootse inleiding in D-mineur, waarvan die eerste twee mate soos volg is: : <score sound="1"> << \new Staff \relative a' { \key d \minor \time 2/2 \tempo "Adagio" \tempo 4 = 50 \clef treble <d d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a' a,>2\fermata <d, d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a a,>2\fermata } \new Staff \relative a, { \key d \minor \clef bass <d d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a' a,>2\fermata <d, d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a a,>2\fermata } >> </score> Aangesien die eerste twee mates slegs van die tonika (D) en dominant (A) gebruik maak, is dit onduidelik of die beweging in die majeur- of mineurtoonsoort is. Dit lui dan 'n lang inleiding in die mineurtoonsoort in – in 'n uitvoering is die inleiding gewoonlik sowat twee minute van die beweging se totale nege minute lank. Die inleiding gaan oor na die hoofdeel van die beweging in [[D-majeur]], wat in sonatevorm is. Die openingstema is soos volg: : <score sound="1"> \relative a' { \key d \major \time 2/2 \tempo "Allegro" \tempo 4 = 230 fis2\p (g4 e) d2~ d8 e fis g a4\staccato a\staccato a\staccato a\staccato b2 (a) d (cis b a~) a8 g (b a) g4 fis4 a4. (fis8 e4\staccato) r 4 fis2\p (g4 e) d2~ d8 e fis g a4\staccato a\staccato a\staccato a\staccato b2 (a) d (e fis g~) g8 fis (g e) d4 cis4 <d, a' fis' d'>2\f b''4 g a d,,16 (cis d cis) d4 d4 } </score> Die beweging is monotematies: die tweede tema is bloot die eerste tema wat na A-majeur getransponeer is. Die eksposisie is in D-majeur, met die strykers wat die eerste tema speel. Die tema gaan direk in A-majeur met die houtblasers om 'n tweede tema te vorm. Die eksposisie sluit af met 'n kodetta en word gevolg deur die ontwikkeling wat in B-mineur begin, met behulp van die ritmiese patroon van die tweede helfte van die tema. Die ontwikkeling eindig met die volle orkes. In die rekapitulasie word die eerste tema weer in D-majeur gehoor. Dit gebruik nabootsende patrone van die houtblasers in die tweede tema. Die beweging sluit af met 'n koda, ook in D-majeur. === 2. Andante === : <score sound="1"> \relative a' { \key g \major \time 2/4 \tempo "Andante" \tempo 4 = 55 b8..\p (c32) a8\staccato d\staccato g,\staccato r8 r e'8\fz (fis,)\staccato g\p\staccato a\staccato b\staccato c\staccato c32 b a b a8 r8 b8..\p (c32) a8\staccato d\staccato g,\staccato b8\staccato e,\staccato bes'8\fz (d,)\staccato g\p\staccato fis\staccato e\staccato d4\staccato r4 } </score> Hierdie beweging is in G-majeur, en die strykers begin met die hooftema. Hierna lei 'n kort passasie, wat A-mineur en D-mineur beklemtoon, tot 'n gewysigde herhaling van die hooftema in sowel strykers as fagot. Van hier af begin 'n tweede seksie, wat moduleer na verskeie ander toonsoorte, insluitend G-mineur en B-mol-majeur, maar steeds die melodie van die hooftema bevat. Nadat die dominant van G-majeur bereik is, keer die musiek van die eerste afdeling terug. Die res van die beweging bestaan uit 'n veranderings aan die eerste seksie van die beweging, met verskeie veranderinge in ritme en meer prominensie aan die blaasinstrumente, veral die fluit. === 3. Minuet en trio: Allegro === : <score sound="1"> \relative a''' { \key d \major \time 3/4 \partial 4 \tempo "Allegro di molto" \tempo 4 = 180 d,,8\f (fis) a4\staccato a\staccato b\fz (a)\staccato a\staccato gis\fz (a)\staccato a\staccato d8\fz (b) a4\staccato a\staccato d,8 (fis) g4\staccato g (fis) e\staccato e\staccato b'\fz\staccato cis,2.\trill (\grace { b16 cis }) d4 r4 } </score> Die derde beweging is 'n minuet en trio in D-majeur. Die minuet-gedeelte bestaan uit 'n afgeronde binêre (A-B-A) vorm met 'n openingsgedeelte wat die tonika beklemtoon, terwyl die tweede gedeelte die relatiewe mineur (B-mineur) en die dominant (A-majeur) besoek. Die trio is in B-mol-majeur, en span die hobo en fagot breedvoerig in. Soos in die minuet, beklemtoon hierdie trio se B-gedeelte die relatiewe mineur (in hierdie geval G-mineur). Die trio eindig met 'n oorgang terug na die dominant van die hooftoonsoort ter voorbereiding vir die terugkeer na die minuet. === 4. Finale: Spiritoso === : <score sound="1"> << \new Staff \relative a' { \key d \major \time 2/2 \tempo "Spiritoso" \tempo 4 = 260 \clef treble r1 r1 a4\p (g4) e2 g4 (fis4) d2 a4\staccato a\staccato e'\staccato e8 (fis8) d2 e2 a4 (g4) e2 g4 (fis4) d2 a4\staccato a\staccato e'\staccato e8 (fis8) d2 d2 } \new Staff \relative a { \key d \major \clef bass d,,1~\p d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1)} >> </score> Die uitbundige finale, in vinnige tempo en in sonatevorm, open op die wyse van volksmusiek, met behulp van 'n pedaalpunt in die bas en 'n tema wat, so word dikwels beweer, 'n Kroatiese volksliedjie was. Die ontwikkelingsgedeelte vestig op die dominant van die hooftoonsoort, soos tipies is, maar die rekapitulasie vind nie onmiddellik plaas nie. In plaas daarvan word die ontwikkeling uitgebrei met 'n gedeelte in F#-mineur, waarna die rekapitulasie in D-majeur onmiddellik volg. == Verwysings == [[Kategorie:Komposisies in D-majeur]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] lqz9mx05f6x65mwjosrhzajje8ox2vf 2895836 2895835 2026-04-21T12:42:57Z GeorgeF1974 104338 2895836 wikitext text/x-wiki Die '''Simfonie no. 104''' in [[D-majeur]] ( [[Hoboken-katalogus|H.]] 1/104) is [[Joseph Haydn]] se laaste simfonie. Dit is die laaste van die twaalf [[Die Londense simfonieë (Haydn)|Londense simfonieë]] en staan bekend (ietwat arbitrêr, gegewe die bestaan van elf ander) as die '''''Londense Simfonie'''''. In Duitsland staan dit algemener bekend as die '''''Salomon-simfonie''''', met verwysing na Johann Peter Salomon, wat Haydn se twee reise na Londen gereël het – al is dit een van drie van die laaste twaalf simfonieë wat vir Viotti se operakonserte geskryf is, en nie vir Salomon nie.<ref>Steinberg, M. 1995. ''The Symphony: a listeners guide'', bl. 245. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die werk is in 1795 gekomponeer terwyl Haydn in Londen gewoon het, en is op 4 Mei 1795 daar by die King's Theatre uitgevoer tydens 'n konsert met uitsluitlik Haydn se eie komposisies en onder leiding van die komponis self.<ref>Steinberg, M. 1995. ''The symphony: a listeners guide'', bl. 246. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die première was 'n sukses. Haydn het in sy dagboek geskryf: "Die hele geselskap was hoogs tevrede en ek ook. Ek het vanaand 4 000 gulden verdien: so iets is slegs in Engeland moontlik."<ref>Steinberg, M. 1995. The Symphony: a listeners guide, bl. 245–47. Oxford: Oxford University Press.</ref> Die outograafmanuskrip van die simfonie word in die [[Staatsbibliothek zu Berlin|Berlynse Staatsbiblioteek]] bewaar. == Musiek == Die simfonie is gekomponeer vir twee [[Fluit|fluite]], twee [[Hobo|hobo's]], twee [[Klarinet|klarinette]] in A, twee [[Fagot|fagotte]], twee [[Horing (blaasinstrument)|horings]] in D en G, twee [[Trompet|trompette]] in D, [[Keteltrom|keteltromme]], [[Viool|eerste en tweede viole]], [[Altviool|altviole]], [[Tjello|tjello's]] en [[Kontrabas|basviole]].<ref>{{Cite book |last=Van Hoboken, |first=A. |title=Joseph Haydn: Thematisch-bibliographisches Werkverzeichnis |publisher=B. Schott's Söhne |year=1957 |location=Main |page=221}}</ref> Dit het vier bewegings: # Adagio – Allegro # Andante # Minuet en trio # Finale: Spiritoso  === 1. Adagio – Allegro === Die simfonie begin met 'n stadige, grootse inleiding in D-mineur, waarvan die eerste twee mate soos volg is: : <score sound="1"> << \new Staff \relative a' { \key d \minor \time 2/2 \tempo "Adagio" \tempo 4 = 50 \clef treble <d d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a' a,>2\fermata <d, d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a a,>2\fermata } \new Staff \relative a, { \key d \minor \clef bass <d d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a' a,>2\fermata <d, d,>4 <d d,>8.. <d d,>32 <a a,>2\fermata } >> </score> Aangesien die eerste twee mates slegs van die tonika (D) en dominant (A) gebruik maak, is dit onduidelik of die beweging in die majeur- of mineurtoonsoort is. Dit lui dan 'n lang inleiding in die mineurtoonsoort in – in 'n uitvoering is die inleiding gewoonlik sowat twee minute van die beweging se totale nege minute lank. Die inleiding gaan oor na die hoofdeel van die beweging in [[D-majeur]], wat in sonatevorm is. Die openingstema is soos volg: : <score sound="1"> \relative a' { \key d \major \time 2/2 \tempo "Allegro" \tempo 4 = 230 fis2\p (g4 e) d2~ d8 e fis g a4\staccato a\staccato a\staccato a\staccato b2 (a) d (cis b a~) a8 g (b a) g4 fis4 a4. (fis8 e4\staccato) r 4 fis2\p (g4 e) d2~ d8 e fis g a4\staccato a\staccato a\staccato a\staccato b2 (a) d (e fis g~) g8 fis (g e) d4 cis4 <d, a' fis' d'>2\f b''4 g a d,,16 (cis d cis) d4 d4 } </score> Die beweging is monotematies: die tweede tema is bloot die eerste tema wat na A-majeur getransponeer is. Die eksposisie is in D-majeur, met die strykers wat die eerste tema speel. Die tema gaan direk in A-majeur met die houtblasers om 'n tweede tema te vorm. Die eksposisie sluit af met 'n kodetta en word gevolg deur die ontwikkeling wat in B-mineur begin, met behulp van die ritmiese patroon van die tweede helfte van die tema. Die ontwikkeling eindig met die volle orkes. In die rekapitulasie word die eerste tema weer in D-majeur gehoor. Dit gebruik nabootsende patrone van die houtblasers in die tweede tema. Die beweging sluit af met 'n koda, ook in D-majeur. === 2. Andante === : <score sound="1"> \relative a' { \key g \major \time 2/4 \tempo "Andante" \tempo 4 = 55 b8..\p (c32) a8\staccato d\staccato g,\staccato r8 r e'8\fz (fis,)\staccato g\p\staccato a\staccato b\staccato c\staccato c32 b a b a8 r8 b8..\p (c32) a8\staccato d\staccato g,\staccato b8\staccato e,\staccato bes'8\fz (d,)\staccato g\p\staccato fis\staccato e\staccato d4\staccato r4 } </score> Hierdie beweging is in G-majeur, en die strykers begin met die hooftema. Hierna lei 'n kort passasie, wat A-mineur en D-mineur beklemtoon, tot 'n gewysigde herhaling van die hooftema in sowel strykers as fagot. Van hier af begin 'n tweede seksie, wat moduleer na verskeie ander toonsoorte, insluitend G-mineur en B-mol-majeur, maar steeds die melodie van die hooftema bevat. Nadat die dominant van G-majeur bereik is, keer die musiek van die eerste afdeling terug. Die res van die beweging bestaan uit 'n veranderings aan die eerste seksie van die beweging, met verskeie veranderinge in ritme en meer prominensie aan die blaasinstrumente, veral die fluit. === 3. Minuet en trio: Allegro === : <score sound="1"> \relative a''' { \key d \major \time 3/4 \partial 4 \tempo "Allegro di molto" \tempo 4 = 180 d,,8\f (fis) a4\staccato a\staccato b\fz (a)\staccato a\staccato gis\fz (a)\staccato a\staccato d8\fz (b) a4\staccato a\staccato d,8 (fis) g4\staccato g (fis) e\staccato e\staccato b'\fz\staccato cis,2.\trill (\grace { b16 cis }) d4 r4 } </score> Die derde beweging is 'n minuet en trio in D-majeur. Die minuet-gedeelte bestaan uit 'n afgeronde binêre (A-B-A) vorm met 'n openingsgedeelte wat die tonika beklemtoon, terwyl die tweede gedeelte die relatiewe mineur (B-mineur) en die dominant (A-majeur) besoek. Die trio is in B-mol-majeur, en span die hobo en fagot breedvoerig in. Soos in die minuet, beklemtoon hierdie trio se B-gedeelte die relatiewe mineur (in hierdie geval G-mineur). Die trio eindig met 'n oorgang terug na die dominant van die hooftoonsoort ter voorbereiding vir die terugkeer na die minuet. === 4. Finale: Spiritoso === : <score sound="1"> << \new Staff \relative a' { \key d \major \time 2/2 \tempo "Spiritoso" \tempo 4 = 260 \clef treble r1 r1 a4\p (g4) e2 g4 (fis4) d2 a4\staccato a\staccato e'\staccato e8 (fis8) d2 e2 a4 (g4) e2 g4 (fis4) d2 a4\staccato a\staccato e'\staccato e8 (fis8) d2 d2 } \new Staff \relative a { \key d \major \clef bass d,,1~\p d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1~ d1)} >> </score> Die uitbundige finale, in vinnige tempo en in sonatevorm, open op die wyse van volksmusiek, met behulp van 'n pedaalpunt in die bas en 'n tema wat, so word dikwels beweer, 'n Kroatiese volksliedjie was. Die ontwikkelingsgedeelte vestig op die dominant van die hooftoonsoort, soos tipies is, maar die rekapitulasie vind nie onmiddellik plaas nie. In plaas daarvan word die ontwikkeling uitgebrei met 'n gedeelte in F#-mineur, waarna die rekapitulasie in D-majeur onmiddellik volg. == Verwysings == [[Kategorie:Komposisies in D-majeur]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] jp7sqhw34azfolpo9eebr2lyprk3uhm 3 460614 2895869 2026-04-21T14:35:45Z OutoModerator 183924 Kennisgewing van outomatiese terugrol op [[Robbeneiland]] 2895869 wikitext text/x-wiki == April 2026 : OutoModerator het jou wysiging teruggerol == Hallo! Ek is [[User:OutoModerator|OutoModerator]], 'n outomatiese stelsel wat 'n [[Masjienleer|masjienleermodel]] gebruik om potensiële slegte wysigings te identifiseer en terug te rol om te verseker dat Wikipedia vertroubaar en betroubaar bly. Ongelukkig het ek een van jou [[Special:Diff/2895868|onlangse wysigings]] teruggestel na [[Robbeneiland]]. * Omdat die model wat ek gebruik nie perfek is nie, rol dit soms goeie wysigings terug. As jy glo dat die verandering wat jy gemaak het konstruktief was, [[//af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe?action=edit&section=new&nosummary=true&preload=Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe/Preload&preloadparams%5B%5D=2895866&preloadparams%5B%5D=Robbeneiland|rapporteer dit asseblief hier]]. * [[:mw:Moderator Tools/Automoderator|Leer meer]] oor my sagteware. [[Gebruiker:OutoModerator|OutoModerator]] ([[Gebruikerbespreking:OutoModerator|kontak]]) 14:35, 21 April 2026 (UTC) 0d3kyo11fdtikfwkqubzmmq6mbpkuf0 2895876 2895869 2026-04-21T14:39:22Z OutoModerator 183924 /* April 2026 : OutoModerator het jou wysiging teruggerol */ Antwoord 2895876 wikitext text/x-wiki == April 2026 : OutoModerator het jou wysiging teruggerol == Hallo! Ek is [[User:OutoModerator|OutoModerator]], 'n outomatiese stelsel wat 'n [[Masjienleer|masjienleermodel]] gebruik om potensiële slegte wysigings te identifiseer en terug te rol om te verseker dat Wikipedia vertroubaar en betroubaar bly. Ongelukkig het ek een van jou [[Special:Diff/2895868|onlangse wysigings]] teruggestel na [[Robbeneiland]]. * Omdat die model wat ek gebruik nie perfek is nie, rol dit soms goeie wysigings terug. As jy glo dat die verandering wat jy gemaak het konstruktief was, [[//af.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe?action=edit&section=new&nosummary=true&preload=Gebruiker:OutoModerator/Vals_positiewe/Preload&preloadparams%5B%5D=2895866&preloadparams%5B%5D=Robbeneiland|rapporteer dit asseblief hier]]. * [[:mw:Moderator Tools/Automoderator|Leer meer]] oor my sagteware. [[Gebruiker:OutoModerator|OutoModerator]] ([[Gebruikerbespreking:OutoModerator|kontak]]) 14:35, 21 April 2026 (UTC) :Ek het ook een van jou [[Special:Diff/2895875|onlangse wysigings]] na [[Robbeneiland]] teruggerol omdat dit onopbouend gelyk het. [[Gebruiker:OutoModerator|OutoModerator]] ([[Gebruikerbespreking:OutoModerator|kontak]]) 14:39, 21 April 2026 (UTC) 34wduez3zztq2o4p0m4375qbom74d69 1 460615 2895926 2026-04-21T17:28:49Z BurgertB 2401 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2895926 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460616 2895953 2026-04-21T18:07:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895953 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Roepera |authority = A.Juss., (1825) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Roepera''''' (spekbos) is 'n [[genus]] van klein tot medium [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Zygophyllaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Australië]] voor. == Spesies == Daar is sestig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Roepera ammophila]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera angustifolia]]'' <small>((H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera apiculata]]'' <small>((F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera aurantiaca]]'' <small>(Lindl.</small> * ''[[Roepera billardierei]]'' <small>((DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera botulifolia]]'' <small>((Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera compressa]]'' <small>((J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera confluens]]'' <small>((H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cordifolia]]'' <small>((L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crassissima]]'' <small>((Ising) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crenata]]'' <small>((F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cuneifolia]]'' <small>((Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera debilis]]'' <small>((Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera divaricata]]'' <small>((Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eichleri]]'' <small>((R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera emarginata]]'' <small>((H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eremaea]]'' <small>((Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flava]]'' <small>((H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flexuosa]]'' <small>((Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera foetida]]'' <small>((Schrad. & J.C.Wendl.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fruticulosa]]'' <small>((DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera fulva]]'' <small>((L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fuscata]]'' <small>((Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera glauca]]'' <small>((F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera halophila]]'' <small>((R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hirticaulis]]'' <small>((Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera horrida]]'' <small>((Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera howittii]]'' <small>((F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera humillima]]'' <small>((Max Koch ex Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hybrida]]'' <small>((Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera incrustata]]'' <small>((E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera iodocarpa]]'' <small>((F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera kochii]]'' <small>((Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leptopetala]]'' <small>((E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leucoclada]]'' <small>((Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lichtensteiniana]]'' <small>((Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lobulata]]'' <small>((Benth.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera macrocarpos]]'' <small>((Retief) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maculata]]'' <small>((Aiton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maritima]]'' <small>((Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera marliesiae]]'' <small>((R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera microphylla]]'' <small>((L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera morgsana]]'' <small>((L.) Beier & Thulinv * ''[[Roepera orbiculata]]'' <small>((Welw. ex Oliv.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera ovata]]'' <small>((Ewart & Jean White) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera prismatotheca]]'' <small>((F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pubescens]]'' <small>((Schinz) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pygmaea]]'' <small>((Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera reticulata]]'' <small>((H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera retivalvis]]'' <small>((Domin) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rogersii]]'' <small>((Compton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rowelliae]]'' <small>((R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera schreiberiana]]'' <small>((Merxm. & Giess) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sessilifolia]]'' <small>((L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera similis]]'' <small>((H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sphaerocarpa]]'' <small>((Schltr. ex Huysst.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera spinosa]]'' <small>((L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera teretifolia]]'' <small>((Schltr.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tesquorum]]'' <small>((J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tetraptera]]'' <small>((H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera| ]] 02i3v7tl591wasct8t0n0qaqfciy5on 2895957 2895953 2026-04-21T18:12:33Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2895957 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Roepera |authority = A.Juss., (1825) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Roepera''''' (spekbos) is 'n [[genus]] van klein tot medium [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Zygophyllaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Australië]] voor. == Spesies == Daar is sestig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Roepera ammophila]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera angustifolia]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera apiculata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera aurantiaca]]'' <small>(Lindl.</small> * ''[[Roepera billardierei]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera botulifolia]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera compressa]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera confluens]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cordifolia]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crassissima]]'' <small>(Ising) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crenata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cuneifolia]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera debilis]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera divaricata]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eichleri]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera emarginata]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eremaea]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flava]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flexuosa]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera foetida]]'' <small>(Schrad. & J.C.Wendl.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fruticulosa]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera fulva]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fuscata]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera glauca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera halophila]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hirticaulis]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera horrida]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera howittii]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera humillima]]'' <small>(Max Koch ex Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hybrida]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera incrustata]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera iodocarpa]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera kochii]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leptopetala]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leucoclada]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lichtensteiniana]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lobulata]]'' <small>(Benth.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera macrocarpos]]'' <small>(Retief) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maculata]]'' <small>(Aiton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maritima]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera marliesiae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera microphylla]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera morgsana]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera orbiculata]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera ovata]]'' <small>(Ewart & Jean White) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera prismatotheca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pubescens]]'' <small>(Schinz) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pygmaea]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera reticulata]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera retivalvis]]'' <small>(Domin) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rogersii]]'' <small>(Compton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rowelliae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera schreiberiana]]'' <small>(Merxm. & Giess) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sessilifolia]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera similis]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sphaerocarpa]]'' <small>(Schltr. ex Huysst.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera spinosa]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera teretifolia]]'' <small>(Schltr.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tesquorum]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tetraptera]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera| ]] goia4yxczarcpjlb44gwqeliqkkjv6m 2895959 2895957 2026-04-21T18:14:14Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2895959 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Roepera |authority = A.Juss., (1825) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Roepera''''' (spekbos) is 'n [[genus]] van klein tot medium [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Zygophyllaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Australië]] voor. == Spesies == Daar is sestig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Roepera ammophila]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera angustifolia]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera apiculata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera aurantiaca]]'' <small>(Lindl.</small> * ''[[Roepera billardierei]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera botulifolia]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera compressa]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera confluens]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cordifolia]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crassissima]]'' <small>(Ising) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crenata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cuneifolia]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera debilis]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera divaricata]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eichleri]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera emarginata]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eremaea]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flava]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flexuosa]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera foetida]]'' <small>(Schrad. & J.C.Wendl.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fruticulosa]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera fulva]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fuscata]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera glauca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera halophila]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hirticaulis]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera horrida]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera howittii]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera humillima]]'' <small>(Max Koch ex Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hybrida]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera incrustata]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera iodocarpa]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera kochii]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leptopetala]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leucoclada]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lichtensteiniana]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lobulata]]'' <small>(Benth.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera macrocarpos]]'' <small>(Retief) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maculata]]'' <small>(Aiton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maritima]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera marliesiae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera microphylla]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera morgsana]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera orbiculata]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera ovata]]'' <small>(Ewart & Jean White) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera prismatotheca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pubescens]]'' <small>(Schinz) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pygmaea]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera reticulata]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera retivalvis]]'' <small>(Domin) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rogersii]]'' <small>(Compton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rowelliae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera schreiberiana]]'' <small>(Merxm. & Giess) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sessilifolia]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera similis]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sphaerocarpa]]'' <small>(Schltr. ex Huysst.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera spinosa]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera teretifolia]]'' <small>(Schltr.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tesquorum]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tetraptera]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera| ]] fdimhlcmq26fd93dnlzzj4uo0du0wpo 2895960 2895959 2026-04-21T18:15:07Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Skakel 2895960 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Roepera |authority = A.Juss., (1825) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Roepera''''' (spekbos) is 'n [[genus]] van klein tot medium [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Zygophyllaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Australië]] voor. == Spesies == Daar is sestig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Roepera ammophila]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera angustifolia]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera apiculata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera aurantiaca]]'' <small>(Lindl.</small> * ''[[Roepera billardierei]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera botulifolia]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera compressa]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera confluens]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cordifolia]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crassissima]]'' <small>(Ising) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crenata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cuneifolia]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera debilis]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera divaricata]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eichleri]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera emarginata]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eremaea]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flava]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flexuosa]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera foetida]]'' <small>(Schrad. & J.C.Wendl.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fruticulosa]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera fulva]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fuscata]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera glauca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera halophila]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hirticaulis]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera horrida]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera howittii]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera humillima]]'' <small>(Max Koch ex Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hybrida]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera incrustata]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera iodocarpa]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera kochii]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leptopetala]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leucoclada]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lichtensteiniana]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lobulata]]'' <small>(Benth.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera macrocarpos]]'' <small>(Retief) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maculata]]'' <small>(Aiton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maritima]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera marliesiae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera microphylla]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera morgsana]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera orbiculata]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera ovata]]'' <small>(Ewart & Jean White) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera prismatotheca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pubescens]]'' <small>(Schinz) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pygmaea]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera reticulata]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera retivalvis]]'' <small>(Domin) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rogersii]]'' <small>(Compton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rowelliae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera schreiberiana]]'' <small>(Merxm. & Giess) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sessilifolia]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera similis]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sphaerocarpa]]'' <small>(Schltr. ex Huysst.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera spinosa]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera teretifolia]]'' <small>(Schltr.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tesquorum]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tetraptera]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera| ]] fblqrgv139jd3gyswbkv2zy5m0h37ql 2895961 2895960 2026-04-21T18:16:34Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Verbeter 2895961 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Roepera |authority = A.Juss., (1825) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Roepera''''' (spekbos) is 'n [[genus]] van klein tot medium [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Zygophyllaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Australië]] voor. == Spesies == Daar is sestig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Roepera ammophila]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera angustifolia]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera apiculata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera aurantiaca]]'' <small>(Lindl.</small> * ''[[Roepera billardierei]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera botulifolia]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera compressa]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera confluens]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cordifolia]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crassissima]]'' <small>(Ising) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crenata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cuneifolia]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera debilis]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera divaricata]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eichleri]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera emarginata]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eremaea]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flava]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flexuosa]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera foetida]]'' <small>(Schrad. & J.C.Wendl.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fruticulosa]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera fulva]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fuscata]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera glauca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera halophila]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hirticaulis]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera horrida]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera howittii]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera humillima]]'' <small>(Max Koch ex Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hybrida]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera incrustata]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera iodocarpa]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera kochii]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leptopetala]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leucoclada]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lichtensteiniana]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lobulata]]'' <small>(Benth.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera macrocarpos]]'' <small>(Retief) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maculata]]'' <small>(Aiton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maritima]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera marliesiae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera microphylla]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera morgsana]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera orbiculata]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera ovata]]'' <small>(Ewart & Jean White) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera prismatotheca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pubescens]]'' <small>(Schinz) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pygmaea]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera reticulata]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera retivalvis]]'' <small>(Domin) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rogersii]]'' <small>(Compton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rowelliae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera schreiberiana]]'' <small>(Merxm. & Giess) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sessilifolia]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera similis]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sphaerocarpa]]'' <small>(Schltr. ex Huysst.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera spinosa]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera teretifolia]]'' <small>(Schltr.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tesquorum]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tetraptera]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera| ]] cxywdhojawtebqcu2uwi4cwf1t24kg3 2895964 2895961 2026-04-21T18:19:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895964 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Roepera_fulva.jpg |image_caption = ''Roepera fulva' |display_parents = 3 |taxon = Roepera |authority = A.Juss., (1825) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Roepera''''' (spekbos) is 'n [[genus]] van klein tot medium [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Zygophyllaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Australië]] voor. == Spesies == Daar is sestig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:41737-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Roepera ammophila]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera angustifolia]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera apiculata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera aurantiaca]]'' <small>(Lindl.</small> * ''[[Roepera billardierei]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera botulifolia]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera compressa]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera confluens]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cordifolia]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crassissima]]'' <small>(Ising) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera crenata]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera cuneifolia]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera debilis]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera divaricata]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eichleri]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera emarginata]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera eremaea]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flava]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera flexuosa]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera foetida]]'' <small>(Schrad. & J.C.Wendl.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fruticulosa]]'' <small>(DC.) G.Don</small> * ''[[Roepera fulva]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera fuscata]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera glauca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera halophila]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hirticaulis]]'' <small>(Van Zyl) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera horrida]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera howittii]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera humillima]]'' <small>(Max Koch ex Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera hybrida]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera incrustata]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera iodocarpa]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera kochii]]'' <small>(Tate) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leptopetala]]'' <small>(E.Mey. ex Sond.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera leucoclada]]'' <small>(Diels) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lichtensteiniana]]'' <small>(Cham.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera lobulata]]'' <small>(Benth.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera macrocarpos]]'' <small>(Retief) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maculata]]'' <small>(Aiton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera maritima]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera marliesiae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera microphylla]]'' <small>(L.f.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera morgsana]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera orbiculata]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera ovata]]'' <small>(Ewart & Jean White) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera prismatotheca]]'' <small>(F.Muell.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pubescens]]'' <small>(Schinz) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera pygmaea]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera reticulata]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera retivalvis]]'' <small>(Domin) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rogersii]]'' <small>(Compton) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera rowelliae]]'' <small>(R.M.Barker) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera schreiberiana]]'' <small>(Merxm. & Giess) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sessilifolia]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera similis]]'' <small>(H.Eichler) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera sphaerocarpa]]'' <small>(Schltr. ex Huysst.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera spinosa]]'' <small>(L.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera teretifolia]]'' <small>(Schltr.) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tesquorum]]'' <small>(J.M.Black) Beier & Thulin</small> * ''[[Roepera tetraptera]]'' <small>(H.Eichler ex R.M.Barker) Beier & Thulin</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera| ]] b3svunkaxgiughxs0wuv1mvdxda7nux 0 460617 2895955 2026-04-21T18:10:22Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2895955 wikitext text/x-wiki '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] ngfld90b4cg4psyu3nkp045blmbwdql 2895962 2895955 2026-04-21T18:17:06Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ bywerk 2895962 wikitext text/x-wiki '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] rgvtc2qyd7hu1n5sqdavvfhhcn7672s 2895975 2895962 2026-04-21T18:44:17Z Sobaka 328 /* Geskiedenis */ bywerk 2895975 wikitext text/x-wiki '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] c7pf4czgehmhpk1w6k9kyge12gy00si 2895976 2895975 2026-04-21T18:46:05Z Sobaka 328 opgeruim 2895976 wikitext text/x-wiki '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] ppre21bm0eqjzk2m6hbemcoj1i95ocj 2895977 2895976 2026-04-21T18:46:33Z Sobaka 328 /* Verwysings */ 2895977 wikitext text/x-wiki '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] ij0dmygb8enkmjws71a41egguv0ygkc 2895979 2895977 2026-04-21T18:48:35Z Sobaka 328 Logo 2895979 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] 597vpf6hew4s32h900ho9npkq32ylbt 2895996 2895979 2026-04-21T18:56:50Z Sobaka 328 bywerk 2895996 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] b8wo0wlkb5xchmqr5n7958huepqjyxa 2895997 2895996 2026-04-21T18:57:06Z Sobaka 328 /* Regs- en regulatoriese kwessies */ 2895997 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] snsjrxfxoo6o0vlwmpe1d12qtakjxkp 2895998 2895997 2026-04-21T18:57:31Z Sobaka 328 /* Regs- en regulatoriese kwessies */ 2895998 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] b8wo0wlkb5xchmqr5n7958huepqjyxa 2896004 2895998 2026-04-21T18:59:59Z Sobaka 328 /* Regs- en regulatoriese kwessies */ bywerk 2896004 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026,<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die Israelies-Verenigde State-aanvalle op Iran in 2026,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] m1nbcs8bs2v9j2ucwow3ohh1m9be9vz 2896009 2896004 2026-04-21T19:04:04Z Sobaka 328 /* Regs- en regulatoriese kwessies */ bywerk 2896009 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] ffcxwo8wzt0lnfqoiquk6kxp6l2pysj 2896016 2896009 2026-04-21T19:06:17Z Sobaka 328 /* Regs- en regulatoriese kwessies */ bywerk 2896016 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] m2q051tolzvbjgpyd3johb9wz320jkm 2896017 2896016 2026-04-21T19:06:56Z Sobaka 328 /* Regs- en regulatoriese kwessies */ 2896017 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Shayne Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] bz6vkzv4x8t3uwgp4a124hsvfeq0u6y 2896018 2896017 2026-04-21T19:08:43Z Sobaka 328 /* Regs- en regulatoriese kwessies */ bywerk 2896018 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Shayne Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ===Streeksregsgedinge en verbod=== Polymarket is op 'n stadium verbied in 'n aantal lande wat dobbelary en sportweddenskappe reguleer, insluitend Frankryk, Italië, Singapoer, Switserland, Pole, Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/polymarket-interzis-in-romania-platforma-permitea-pariuri-privind-castigatorii-in-alegeri-onjn-peste-600-de-milioane-in-tranzactii-la-prezidentiale-din-romania-2098489|title=Polymarket, interzis în România. Platforma permitea pariuri privind câștigătorii în alegeri. ONJN: Peste 600 de milioane de dolari în tranzacții la prezidențiale din România|trans-title=Polymarket, outlawed in Romania. The platform permitted betting on winners in elections. ONJN: Over 600 million dollars in transactions on Romanian presidential elections|date=2025-10-30|access-date=2026-03-08|website=Hotnews}}</ref> Australië[<ref>https://cryptonews.com.au/news/australia-blocks-polymarket-after-regulator-targets-illegal-online-betting-130407/</ref> en die Verenigde State. ====Asië en Europa==== Op 26 November 2024 het die Switserse Dobbeltoesighoudende Owerheid Polymarket.com by sy lys van geblokkeerde domeine gevoeg weens die kontroversiële aspekte van voorspellingsmarkte wat die regulasie oor dobbelary en sportweddenskappe oortree.<ref>{{cite web |title=Access blocking — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/fighting-illegal-gambling/access-blocking |access-date=5 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Regulation — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/regulation-and-licensing/regulation |access-date=12 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref> Drie dae later het die Franse Nasionale Dobbelowerheid aangekondig dat die maatskappy, nadat hulle Polymarket ondersoek het omdat sy dobbelaanbiedinge waarskynlik Franse wette oortree het.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=French regulator probes Peter Thiel-backed betting platform |url=https://www.politico.eu/article/french-regulator-opens-probe-into-election-betting-platform-polymarket/ |access-date=2025-07-08 |website=[[Politico]] |language=en}}</ref> ingestem het om 'n geo-blokkering in Frankryk uit te voer.<ref>{{Cite web |date=2024-11-29 |title=Suite à l'intervention de l'ANJ, le site POLYMARKET ne propose plus ses services sur le territoire français |url=https://anj.fr/suite-lintervention-de-lanj-le-site-polymarket-ne-propose-plus-ses-services-sur-le-territoire |access-date=2025-07-08 |website=anj.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Desember 2024 |title=French Regulator Blocks Polymarket |url=https://gameongazette.com/french-regulator-blocks-polymarket/ |website=Gameongazette}}</ref> Polymarket.com is onderskeidelik op 8 Januarie<ref>{{Cite web |title=Rejestr Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą |url=https://hazard.mf.gov.pl/ |access-date=2025-05-07 |website=hazard.mf.gov.pl |language=pl}}</ref> en 12 Januarie 2025<ref>{{Cite news |date=2025-01-15 |title=Singapore, Thailand Move to Block Crypto Betting Site Polymarket |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-01-15/singapore-thailand-move-to-block-crypto-betting-site-polymarket |access-date=16 Januarie 2025 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> by die internet-dobbelswartlyste van Pole se Ministerie van Finansies en Singapoer se Dobbelregulerende Owerheid gevoeg omdat die webwerf daardie lande se dobbelwette oortree het. Op 3 Februarie 2025 het die Belgiese Dobbelkommissie, Commission des Jeux de Hasard, die platform in België verbied en gebruikers wat probeer koppel, gewaarsku dat die gebruik van die platform in België onwettig is.<ref>{{Cite web |date=2025-02-03 |title=La Belgique interdit Polymarket, un site pour parier sur l'actualité en cryptomonnaie |url=https://www.rtbf.be/article/la-belgique-interdit-polymarket-un-site-pour-parier-sur-l-actualite-en-cryptomonnaie-11498501 |access-date=2025-07-08 |website=RTBF |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of illegal gambling sites |url=https://commissiondesjeuxdehasard.be/en/gaming-commission/illegal-games-of-chance/list-of-illegal-gambling-sites |access-date=2025-07-08 |website=Belgian Gaming Commission}}</ref> Op 2 Februarie 2026 het die Sofia-streekhof van Bulgarye 'n versoek aan internetverskaffers uitgereik om Polymarket te blokkeer aangesien dit nie 'n geldige dobbellisensie in die land het nie.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |url=https://nra.bg/wps/wcm/connect/nra.bg25863/8d7106d2-e648-4c0b-b5f5-74954c522d94/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5+%D0%B8%D0%B7%D1%85.+%E2%84%96+%D0%A0%D0%94-30-510_04.02.2026.pdf?MOD=AJPERES |title=република българия софийски районен съд |access-date=2026-04-11 |website=nra.bg |language=bg}}</ref> Op 17 Maart 2026 het die Portugese Dobbelbeleid- en Reguleringsdiens (SRIJ) 'n landwye verbod op Polymarket uitgereik en plaaslike internetdiensverskaffers gelas om toegang tot die platform te blokkeer weens 'n gebrek aan behoorlike lisensiëring vir dobbel- en sportweddenskapbedrywighede.<ref>{{Cite news |last=Correia |first=Ricardo |title=Portugal suspende acesso ao Polymarket por falta de licenciamento |url=https://www.publico.pt/2026/03/17/economia/noticia/portugal-suspende-acesso-polymarket-falta-licenciamento-2083941 |access-date=2026-03-20 |work=Público}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] rckl4md0r816wx66ypdls6k7zwyfsvi 2896020 2896018 2026-04-21T19:12:31Z Sobaka 328 /* Streeksregsgedinge en verbod */ bywerk 2896020 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 May 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 June 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket has raised $70 million across two rounds, with the most recent raise led by Founders Fund... |archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die Titan-duikboot viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Shayne Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ===Streeksregsgedinge en verbod=== Polymarket is op 'n stadium verbied in 'n aantal lande wat dobbelary en sportweddenskappe reguleer, insluitend Frankryk, Italië, Singapoer, Switserland, Pole, Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/polymarket-interzis-in-romania-platforma-permitea-pariuri-privind-castigatorii-in-alegeri-onjn-peste-600-de-milioane-in-tranzactii-la-prezidentiale-din-romania-2098489|title=Polymarket, interzis în România. Platforma permitea pariuri privind câștigătorii în alegeri. ONJN: Peste 600 de milioane de dolari în tranzacții la prezidențiale din România|trans-title=Polymarket, outlawed in Romania. The platform permitted betting on winners in elections. ONJN: Over 600 million dollars in transactions on Romanian presidential elections|date=2025-10-30|access-date=2026-03-08|website=Hotnews}}</ref> Australië[<ref>https://cryptonews.com.au/news/australia-blocks-polymarket-after-regulator-targets-illegal-online-betting-130407/</ref> en die Verenigde State. ====Asië en Europa==== Op 26 November 2024 het die Switserse Dobbeltoesighoudende Owerheid Polymarket.com by sy lys van geblokkeerde domeine gevoeg weens die kontroversiële aspekte van voorspellingsmarkte wat die regulasie oor dobbelary en sportweddenskappe oortree.<ref>{{cite web |title=Access blocking — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/fighting-illegal-gambling/access-blocking |access-date=5 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Regulation — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/regulation-and-licensing/regulation |access-date=12 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref> Drie dae later het die Franse Nasionale Dobbelowerheid aangekondig dat die maatskappy, nadat hulle Polymarket ondersoek het omdat sy dobbelaanbiedinge waarskynlik Franse wette oortree het.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=French regulator probes Peter Thiel-backed betting platform |url=https://www.politico.eu/article/french-regulator-opens-probe-into-election-betting-platform-polymarket/ |access-date=2025-07-08 |website=[[Politico]] |language=en}}</ref> ingestem het om 'n geo-blokkering in Frankryk uit te voer.<ref>{{Cite web |date=2024-11-29 |title=Suite à l'intervention de l'ANJ, le site POLYMARKET ne propose plus ses services sur le territoire français |url=https://anj.fr/suite-lintervention-de-lanj-le-site-polymarket-ne-propose-plus-ses-services-sur-le-territoire |access-date=2025-07-08 |website=anj.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Desember 2024 |title=French Regulator Blocks Polymarket |url=https://gameongazette.com/french-regulator-blocks-polymarket/ |website=Gameongazette}}</ref> Polymarket.com is onderskeidelik op 8 Januarie<ref>{{Cite web |title=Rejestr Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą |url=https://hazard.mf.gov.pl/ |access-date=2025-05-07 |website=hazard.mf.gov.pl |language=pl}}</ref> en 12 Januarie 2025<ref>{{Cite news |date=2025-01-15 |title=Singapore, Thailand Move to Block Crypto Betting Site Polymarket |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-01-15/singapore-thailand-move-to-block-crypto-betting-site-polymarket |access-date=16 Januarie 2025 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> by die internet-dobbelswartlyste van Pole se Ministerie van Finansies en Singapoer se Dobbelregulerende Owerheid gevoeg omdat die webwerf daardie lande se dobbelwette oortree het. Op 3 Februarie 2025 het die Belgiese Dobbelkommissie, Commission des Jeux de Hasard, die platform in België verbied en gebruikers wat probeer koppel, gewaarsku dat die gebruik van die platform in België onwettig is.<ref>{{Cite web |date=2025-02-03 |title=La Belgique interdit Polymarket, un site pour parier sur l'actualité en cryptomonnaie |url=https://www.rtbf.be/article/la-belgique-interdit-polymarket-un-site-pour-parier-sur-l-actualite-en-cryptomonnaie-11498501 |access-date=2025-07-08 |website=RTBF |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of illegal gambling sites |url=https://commissiondesjeuxdehasard.be/en/gaming-commission/illegal-games-of-chance/list-of-illegal-gambling-sites |access-date=2025-07-08 |website=Belgian Gaming Commission}}</ref> Op 2 Februarie 2026 het die Sofia-streekhof van Bulgarye 'n versoek aan internetverskaffers uitgereik om Polymarket te blokkeer aangesien dit nie 'n geldige dobbellisensie in die land het nie.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |url=https://nra.bg/wps/wcm/connect/nra.bg25863/8d7106d2-e648-4c0b-b5f5-74954c522d94/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5+%D0%B8%D0%B7%D1%85.+%E2%84%96+%D0%A0%D0%94-30-510_04.02.2026.pdf?MOD=AJPERES |title=република българия софийски районен съд |access-date=2026-04-11 |website=nra.bg |language=bg}}</ref> Op 17 Maart 2026 het die Portugese Dobbelbeleid- en Reguleringsdiens (SRIJ) 'n landwye verbod op Polymarket uitgereik en plaaslike internetdiensverskaffers gelas om toegang tot die platform te blokkeer weens 'n gebrek aan behoorlike lisensiëring vir dobbel- en sportweddenskapbedrywighede.<ref>{{Cite news |last=Correia |first=Ricardo |title=Portugal suspende acesso ao Polymarket por falta de licenciamento |url=https://www.publico.pt/2026/03/17/economia/noticia/portugal-suspende-acesso-polymarket-falta-licenciamento-2083941 |access-date=2026-03-20 |work=Público}}</ref> ====Verenigde State==== Op 15 Julie 2025 het CNBC berig dat die Amerikaanse Departement van Justisie en die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) hul ondersoeke na Polymarket formeel beëindig het sonder om nuwe aanklagte in te dien. Hierdie ontwikkeling het die einde van regulatoriese ondersoek gemerk na die maatskappy se vroeëre skikking met die CFTC in 2022 en handhawingsaksies in 2024.<ref>{{cite web |title=Polymarket escapes regulatory crackdown as DOJ, CFTC end investigations |url=https://www.cnbc.com/2025/07/15/polymarket-investigations-doj-cftc-betting-market.html |access-date=2025-07-27 |work=CNBC |date=15 Julie 2025 |language=en}}</ref> Na die einde van die ondersoeke het Polymarket die verkryging van QCEX, 'n CFTC-gelisensieerde afgeleide beurs en verrekeningshuis, vir $112 miljoen aangekondig. Die verkryging het Polymarket toegelaat om wettiglik binne die Verenigde State te opereer onder regulatoriese voldoening.<ref>{{cite web |title=Polymarket to return to U.S. after acquisition|url=https://www.axios.com/2025/07/21/prediction-market-polymarket-us |access-date=2026-01-16 |work=Axios|first=Nathan|last=Bomey |date=21 Julie 2025 |language=en}}</ref> Die maatskappy het in November 2025 'n Gewysigde Aanwysingsbevel van die CFTC ontvang en aktief begin uitbrei in die Verenigde State se mark.<ref name="PRNewswire2025">{{cite press release |title=Polymarket Receives CFTC Approval of Amended Order of Designation, Enabling Intermediated U.S. Market Access |date=November 2025 |publisher=PR Newswire |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/polymarket-receives-cftc-approval-of-amended-order-of-designation-enabling-intermediated-us-market-access-302625833.html |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Sommige individuele state het kort daarna hofsake aanhangig gemaak waarin hulle beweer het dat Polymarket as 'n dobbel- of speloperateur binne hul staat gereguleer moet word. In Januarie 2026 het die Nevada Gaming Control Board 'n siviele klag teen Polymarket ingedien om te verhoed dat die platform geleentheidskontrakte aan inwoners van Nevada aanbied sonder 'n staatsuitgereikte dobbellisensie. Hierdie aksie het gevolg op 'n voorlopige interdik wat uitgereik is in die Massachusetts Superior Court-saak Commonwealth v. KalshiEX LLC, wat bevind het dat soortgelyke voorspellingsmarkkontrakte as onwettige sportweddenskappe onder staatswetgewing gefunksioneer het.<ref name="GamblingInsider2026">{{cite news |last1=Harrison |first1=Joe |title=Nevada cites Massachusetts Kalshi ruling, seeks to shut down Polymarket |url=https://www.gamblinginsider.com/news/105265/nevada-kalshi-massachusetts-ruling-polymarket-injunction |work=Gambling Insider |date=Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Nevada-reguleerders het die Massachusetts-uitspraak as aanvullende gesag gebruik om te argumenteer dat staatsjurisdiksie oor dobbelary ongeskonde bly ten spyte van federale toesig deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC).<ref name="FinanceMagnates2026">{{cite news |last1=Solomon |first1=Shoshanna |title=Kalshi, Polymarket and Crypto.com Prediction Markets Kicked Out of Another State Over Sports Betting |url=https://www.financemagnates.com/forex/kalshi-polymarket-and-cryptocom-prediction-markets-kicked-out-of-another-state-over-sports-betting/ |work=Finance Magnates |date=20 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Die teenstrydige uitsprake het gelei tot voortdurende litigasie oor die vraag of die federale Commodity Exchange Act staatsvlak-dobbelaryafdwinging teen voorspellingsmarkte voorkom.<ref name="MassGov2026">{{cite web |title=AG Campbell Secures Court Order That Will Block Kalshi from Offering Unlawful Sports Wagers in Massachusetts |url=https://www.mass.gov/news/ag-campbell-secures-court-order-that-will-block-kalshi-from-offering-unlawful-sports-wagers-in-massachusetts |publisher=Office of Attorney General Andrea Joy Campbell |date=14 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] 1gd50j1umf0jwbuzr2jnu5w4elvtf64 2896027 2896020 2026-04-21T19:18:48Z Sobaka 328 opruim 2896027 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar individue weddenskappe kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 Mei 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 Junie 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket het $70 miljoen oor twee rondes ingesamel, met die mees onlangse insameling gelei deur Founders Fund.|archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die [[Titan-onderwatervaartuig-inploffing van 2023|Titan-duikboot]] viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Shayne Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ===Streeksregsgedinge en verbod=== Polymarket is op 'n stadium verbied in 'n aantal lande wat dobbelary en sportweddenskappe reguleer, insluitend Frankryk, Italië, Singapoer, Switserland, Pole, Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/polymarket-interzis-in-romania-platforma-permitea-pariuri-privind-castigatorii-in-alegeri-onjn-peste-600-de-milioane-in-tranzactii-la-prezidentiale-din-romania-2098489|title=Polymarket, interzis în România. Platforma permitea pariuri privind câștigătorii în alegeri. ONJN: Peste 600 de milioane de dolari în tranzacții la prezidențiale din România|trans-title=Polymarket, outlawed in Romania. The platform permitted betting on winners in elections. ONJN: Over 600 million dollars in transactions on Romanian presidential elections|date=2025-10-30|access-date=2026-03-08|website=Hotnews}}</ref> Australië[<ref>https://cryptonews.com.au/news/australia-blocks-polymarket-after-regulator-targets-illegal-online-betting-130407/</ref> en die Verenigde State. ====Asië en Europa==== Op 26 November 2024 het die Switserse Dobbeltoesighoudende Owerheid Polymarket.com by sy lys van geblokkeerde domeine gevoeg weens die kontroversiële aspekte van voorspellingsmarkte wat die regulasie oor dobbelary en sportweddenskappe oortree.<ref>{{cite web |title=Access blocking — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/fighting-illegal-gambling/access-blocking |access-date=5 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Regulation — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/regulation-and-licensing/regulation |access-date=12 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref> Drie dae later het die Franse Nasionale Dobbelowerheid aangekondig dat die maatskappy, nadat hulle Polymarket ondersoek het omdat sy dobbelaanbiedinge waarskynlik Franse wette oortree het.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=French regulator probes Peter Thiel-backed betting platform |url=https://www.politico.eu/article/french-regulator-opens-probe-into-election-betting-platform-polymarket/ |access-date=2025-07-08 |website=[[Politico]] |language=en}}</ref> ingestem het om 'n geo-blokkering in Frankryk uit te voer.<ref>{{Cite web |date=2024-11-29 |title=Suite à l'intervention de l'ANJ, le site POLYMARKET ne propose plus ses services sur le territoire français |url=https://anj.fr/suite-lintervention-de-lanj-le-site-polymarket-ne-propose-plus-ses-services-sur-le-territoire |access-date=2025-07-08 |website=anj.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Desember 2024 |title=French Regulator Blocks Polymarket |url=https://gameongazette.com/french-regulator-blocks-polymarket/ |website=Gameongazette}}</ref> Polymarket.com is onderskeidelik op 8 Januarie<ref>{{Cite web |title=Rejestr Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą |url=https://hazard.mf.gov.pl/ |access-date=2025-05-07 |website=hazard.mf.gov.pl |language=pl}}</ref> en 12 Januarie 2025<ref>{{Cite news |date=2025-01-15 |title=Singapore, Thailand Move to Block Crypto Betting Site Polymarket |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-01-15/singapore-thailand-move-to-block-crypto-betting-site-polymarket |access-date=16 Januarie 2025 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> by die internet-dobbelswartlyste van Pole se Ministerie van Finansies en Singapoer se Dobbelregulerende Owerheid gevoeg omdat die webwerf daardie lande se dobbelwette oortree het. Op 3 Februarie 2025 het die Belgiese Dobbelkommissie, Commission des Jeux de Hasard, die platform in België verbied en gebruikers wat probeer koppel, gewaarsku dat die gebruik van die platform in België onwettig is.<ref>{{Cite web |date=2025-02-03 |title=La Belgique interdit Polymarket, un site pour parier sur l'actualité en cryptomonnaie |url=https://www.rtbf.be/article/la-belgique-interdit-polymarket-un-site-pour-parier-sur-l-actualite-en-cryptomonnaie-11498501 |access-date=2025-07-08 |website=RTBF |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of illegal gambling sites |url=https://commissiondesjeuxdehasard.be/en/gaming-commission/illegal-games-of-chance/list-of-illegal-gambling-sites |access-date=2025-07-08 |website=Belgian Gaming Commission}}</ref> Op 2 Februarie 2026 het die Sofia-streekhof van Bulgarye 'n versoek aan internetverskaffers uitgereik om Polymarket te blokkeer aangesien dit nie 'n geldige dobbellisensie in die land het nie.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |url=https://nra.bg/wps/wcm/connect/nra.bg25863/8d7106d2-e648-4c0b-b5f5-74954c522d94/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5+%D0%B8%D0%B7%D1%85.+%E2%84%96+%D0%A0%D0%94-30-510_04.02.2026.pdf?MOD=AJPERES |title=република българия софийски районен съд |access-date=2026-04-11 |website=nra.bg |language=bg}}</ref> Op 17 Maart 2026 het die Portugese Dobbelbeleid- en Reguleringsdiens (SRIJ) 'n landwye verbod op Polymarket uitgereik en plaaslike internetdiensverskaffers gelas om toegang tot die platform te blokkeer weens 'n gebrek aan behoorlike lisensiëring vir dobbel- en sportweddenskapbedrywighede.<ref>{{Cite news |last=Correia |first=Ricardo |title=Portugal suspende acesso ao Polymarket por falta de licenciamento |url=https://www.publico.pt/2026/03/17/economia/noticia/portugal-suspende-acesso-polymarket-falta-licenciamento-2083941 |access-date=2026-03-20 |work=Público}}</ref> ====Verenigde State==== Op 15 Julie 2025 het CNBC berig dat die Amerikaanse Departement van Justisie en die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) hul ondersoeke na Polymarket formeel beëindig het sonder om nuwe aanklagte in te dien. Hierdie ontwikkeling het die einde van regulatoriese ondersoek gemerk na die maatskappy se vroeëre skikking met die CFTC in 2022 en handhawingsaksies in 2024.<ref>{{cite web |title=Polymarket escapes regulatory crackdown as DOJ, CFTC end investigations |url=https://www.cnbc.com/2025/07/15/polymarket-investigations-doj-cftc-betting-market.html |access-date=2025-07-27 |work=CNBC |date=15 Julie 2025 |language=en}}</ref> Na die einde van die ondersoeke het Polymarket die verkryging van QCEX, 'n CFTC-gelisensieerde afgeleide beurs en verrekeningshuis, vir $112 miljoen aangekondig. Die verkryging het Polymarket toegelaat om wettiglik binne die Verenigde State te opereer onder regulatoriese voldoening.<ref>{{cite web |title=Polymarket to return to U.S. after acquisition|url=https://www.axios.com/2025/07/21/prediction-market-polymarket-us |access-date=2026-01-16 |work=Axios|first=Nathan|last=Bomey |date=21 Julie 2025 |language=en}}</ref> Die maatskappy het in November 2025 'n Gewysigde Aanwysingsbevel van die CFTC ontvang en aktief begin uitbrei in die Verenigde State se mark.<ref name="PRNewswire2025">{{cite press release |title=Polymarket Receives CFTC Approval of Amended Order of Designation, Enabling Intermediated U.S. Market Access |date=November 2025 |publisher=PR Newswire |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/polymarket-receives-cftc-approval-of-amended-order-of-designation-enabling-intermediated-us-market-access-302625833.html |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Sommige individuele state het kort daarna hofsake aanhangig gemaak waarin hulle beweer het dat Polymarket as 'n dobbel- of speloperateur binne hul staat gereguleer moet word. In Januarie 2026 het die Nevada Gaming Control Board 'n siviele klag teen Polymarket ingedien om te verhoed dat die platform geleentheidskontrakte aan inwoners van Nevada aanbied sonder 'n staatsuitgereikte dobbellisensie. Hierdie aksie het gevolg op 'n voorlopige interdik wat uitgereik is in die Massachusetts Superior Court-saak Commonwealth v. KalshiEX LLC, wat bevind het dat soortgelyke voorspellingsmarkkontrakte as onwettige sportweddenskappe onder staatswetgewing gefunksioneer het.<ref name="GamblingInsider2026">{{cite news |last1=Harrison |first1=Joe |title=Nevada cites Massachusetts Kalshi ruling, seeks to shut down Polymarket |url=https://www.gamblinginsider.com/news/105265/nevada-kalshi-massachusetts-ruling-polymarket-injunction |work=Gambling Insider |date=Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Nevada-reguleerders het die Massachusetts-uitspraak as aanvullende gesag gebruik om te argumenteer dat staatsjurisdiksie oor dobbelary ongeskonde bly ten spyte van federale toesig deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC).<ref name="FinanceMagnates2026">{{cite news |last1=Solomon |first1=Shoshanna |title=Kalshi, Polymarket and Crypto.com Prediction Markets Kicked Out of Another State Over Sports Betting |url=https://www.financemagnates.com/forex/kalshi-polymarket-and-cryptocom-prediction-markets-kicked-out-of-another-state-over-sports-betting/ |work=Finance Magnates |date=20 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Die teenstrydige uitsprake het gelei tot voortdurende litigasie oor die vraag of die federale Commodity Exchange Act staatsvlak-dobbelaryafdwinging teen voorspellingsmarkte voorkom.<ref name="MassGov2026">{{cite web |title=AG Campbell Secures Court Order That Will Block Kalshi from Offering Unlawful Sports Wagers in Massachusetts |url=https://www.mass.gov/news/ag-campbell-secures-court-order-that-will-block-kalshi-from-offering-unlawful-sports-wagers-in-massachusetts |publisher=Office of Attorney General Andrea Joy Campbell |date=14 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] 02dhx402ovtq13mqkjdw6ej3f3y2kya 2896032 2896027 2026-04-21T19:20:39Z Sobaka 328 skakel 2896032 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar [[Dobbel|individue weddenskappe]] kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-blokkettingnetwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 Mei 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 Junie 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket het $70 miljoen oor twee rondes ingesamel, met die mees onlangse insameling gelei deur Founders Fund.|archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die [[Titan-onderwatervaartuig-inploffing van 2023|Titan-duikboot]] viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Shayne Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ===Streeksregsgedinge en verbod=== Polymarket is op 'n stadium verbied in 'n aantal lande wat dobbelary en sportweddenskappe reguleer, insluitend Frankryk, Italië, Singapoer, Switserland, Pole, Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/polymarket-interzis-in-romania-platforma-permitea-pariuri-privind-castigatorii-in-alegeri-onjn-peste-600-de-milioane-in-tranzactii-la-prezidentiale-din-romania-2098489|title=Polymarket, interzis în România. Platforma permitea pariuri privind câștigătorii în alegeri. ONJN: Peste 600 de milioane de dolari în tranzacții la prezidențiale din România|trans-title=Polymarket, outlawed in Romania. The platform permitted betting on winners in elections. ONJN: Over 600 million dollars in transactions on Romanian presidential elections|date=2025-10-30|access-date=2026-03-08|website=Hotnews}}</ref> Australië[<ref>https://cryptonews.com.au/news/australia-blocks-polymarket-after-regulator-targets-illegal-online-betting-130407/</ref> en die Verenigde State. ====Asië en Europa==== Op 26 November 2024 het die Switserse Dobbeltoesighoudende Owerheid Polymarket.com by sy lys van geblokkeerde domeine gevoeg weens die kontroversiële aspekte van voorspellingsmarkte wat die regulasie oor dobbelary en sportweddenskappe oortree.<ref>{{cite web |title=Access blocking — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/fighting-illegal-gambling/access-blocking |access-date=5 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Regulation — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/regulation-and-licensing/regulation |access-date=12 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref> Drie dae later het die Franse Nasionale Dobbelowerheid aangekondig dat die maatskappy, nadat hulle Polymarket ondersoek het omdat sy dobbelaanbiedinge waarskynlik Franse wette oortree het.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=French regulator probes Peter Thiel-backed betting platform |url=https://www.politico.eu/article/french-regulator-opens-probe-into-election-betting-platform-polymarket/ |access-date=2025-07-08 |website=[[Politico]] |language=en}}</ref> ingestem het om 'n geo-blokkering in Frankryk uit te voer.<ref>{{Cite web |date=2024-11-29 |title=Suite à l'intervention de l'ANJ, le site POLYMARKET ne propose plus ses services sur le territoire français |url=https://anj.fr/suite-lintervention-de-lanj-le-site-polymarket-ne-propose-plus-ses-services-sur-le-territoire |access-date=2025-07-08 |website=anj.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Desember 2024 |title=French Regulator Blocks Polymarket |url=https://gameongazette.com/french-regulator-blocks-polymarket/ |website=Gameongazette}}</ref> Polymarket.com is onderskeidelik op 8 Januarie<ref>{{Cite web |title=Rejestr Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą |url=https://hazard.mf.gov.pl/ |access-date=2025-05-07 |website=hazard.mf.gov.pl |language=pl}}</ref> en 12 Januarie 2025<ref>{{Cite news |date=2025-01-15 |title=Singapore, Thailand Move to Block Crypto Betting Site Polymarket |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-01-15/singapore-thailand-move-to-block-crypto-betting-site-polymarket |access-date=16 Januarie 2025 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> by die internet-dobbelswartlyste van Pole se Ministerie van Finansies en Singapoer se Dobbelregulerende Owerheid gevoeg omdat die webwerf daardie lande se dobbelwette oortree het. Op 3 Februarie 2025 het die Belgiese Dobbelkommissie, Commission des Jeux de Hasard, die platform in België verbied en gebruikers wat probeer koppel, gewaarsku dat die gebruik van die platform in België onwettig is.<ref>{{Cite web |date=2025-02-03 |title=La Belgique interdit Polymarket, un site pour parier sur l'actualité en cryptomonnaie |url=https://www.rtbf.be/article/la-belgique-interdit-polymarket-un-site-pour-parier-sur-l-actualite-en-cryptomonnaie-11498501 |access-date=2025-07-08 |website=RTBF |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of illegal gambling sites |url=https://commissiondesjeuxdehasard.be/en/gaming-commission/illegal-games-of-chance/list-of-illegal-gambling-sites |access-date=2025-07-08 |website=Belgian Gaming Commission}}</ref> Op 2 Februarie 2026 het die Sofia-streekhof van Bulgarye 'n versoek aan internetverskaffers uitgereik om Polymarket te blokkeer aangesien dit nie 'n geldige dobbellisensie in die land het nie.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |url=https://nra.bg/wps/wcm/connect/nra.bg25863/8d7106d2-e648-4c0b-b5f5-74954c522d94/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5+%D0%B8%D0%B7%D1%85.+%E2%84%96+%D0%A0%D0%94-30-510_04.02.2026.pdf?MOD=AJPERES |title=република българия софийски районен съд |access-date=2026-04-11 |website=nra.bg |language=bg}}</ref> Op 17 Maart 2026 het die Portugese Dobbelbeleid- en Reguleringsdiens (SRIJ) 'n landwye verbod op Polymarket uitgereik en plaaslike internetdiensverskaffers gelas om toegang tot die platform te blokkeer weens 'n gebrek aan behoorlike lisensiëring vir dobbel- en sportweddenskapbedrywighede.<ref>{{Cite news |last=Correia |first=Ricardo |title=Portugal suspende acesso ao Polymarket por falta de licenciamento |url=https://www.publico.pt/2026/03/17/economia/noticia/portugal-suspende-acesso-polymarket-falta-licenciamento-2083941 |access-date=2026-03-20 |work=Público}}</ref> ====Verenigde State==== Op 15 Julie 2025 het CNBC berig dat die Amerikaanse Departement van Justisie en die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) hul ondersoeke na Polymarket formeel beëindig het sonder om nuwe aanklagte in te dien. Hierdie ontwikkeling het die einde van regulatoriese ondersoek gemerk na die maatskappy se vroeëre skikking met die CFTC in 2022 en handhawingsaksies in 2024.<ref>{{cite web |title=Polymarket escapes regulatory crackdown as DOJ, CFTC end investigations |url=https://www.cnbc.com/2025/07/15/polymarket-investigations-doj-cftc-betting-market.html |access-date=2025-07-27 |work=CNBC |date=15 Julie 2025 |language=en}}</ref> Na die einde van die ondersoeke het Polymarket die verkryging van QCEX, 'n CFTC-gelisensieerde afgeleide beurs en verrekeningshuis, vir $112 miljoen aangekondig. Die verkryging het Polymarket toegelaat om wettiglik binne die Verenigde State te opereer onder regulatoriese voldoening.<ref>{{cite web |title=Polymarket to return to U.S. after acquisition|url=https://www.axios.com/2025/07/21/prediction-market-polymarket-us |access-date=2026-01-16 |work=Axios|first=Nathan|last=Bomey |date=21 Julie 2025 |language=en}}</ref> Die maatskappy het in November 2025 'n Gewysigde Aanwysingsbevel van die CFTC ontvang en aktief begin uitbrei in die Verenigde State se mark.<ref name="PRNewswire2025">{{cite press release |title=Polymarket Receives CFTC Approval of Amended Order of Designation, Enabling Intermediated U.S. Market Access |date=November 2025 |publisher=PR Newswire |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/polymarket-receives-cftc-approval-of-amended-order-of-designation-enabling-intermediated-us-market-access-302625833.html |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Sommige individuele state het kort daarna hofsake aanhangig gemaak waarin hulle beweer het dat Polymarket as 'n dobbel- of speloperateur binne hul staat gereguleer moet word. In Januarie 2026 het die Nevada Gaming Control Board 'n siviele klag teen Polymarket ingedien om te verhoed dat die platform geleentheidskontrakte aan inwoners van Nevada aanbied sonder 'n staatsuitgereikte dobbellisensie. Hierdie aksie het gevolg op 'n voorlopige interdik wat uitgereik is in die Massachusetts Superior Court-saak Commonwealth v. KalshiEX LLC, wat bevind het dat soortgelyke voorspellingsmarkkontrakte as onwettige sportweddenskappe onder staatswetgewing gefunksioneer het.<ref name="GamblingInsider2026">{{cite news |last1=Harrison |first1=Joe |title=Nevada cites Massachusetts Kalshi ruling, seeks to shut down Polymarket |url=https://www.gamblinginsider.com/news/105265/nevada-kalshi-massachusetts-ruling-polymarket-injunction |work=Gambling Insider |date=Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Nevada-reguleerders het die Massachusetts-uitspraak as aanvullende gesag gebruik om te argumenteer dat staatsjurisdiksie oor dobbelary ongeskonde bly ten spyte van federale toesig deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC).<ref name="FinanceMagnates2026">{{cite news |last1=Solomon |first1=Shoshanna |title=Kalshi, Polymarket and Crypto.com Prediction Markets Kicked Out of Another State Over Sports Betting |url=https://www.financemagnates.com/forex/kalshi-polymarket-and-cryptocom-prediction-markets-kicked-out-of-another-state-over-sports-betting/ |work=Finance Magnates |date=20 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Die teenstrydige uitsprake het gelei tot voortdurende litigasie oor die vraag of die federale Commodity Exchange Act staatsvlak-dobbelaryafdwinging teen voorspellingsmarkte voorkom.<ref name="MassGov2026">{{cite web |title=AG Campbell Secures Court Order That Will Block Kalshi from Offering Unlawful Sports Wagers in Massachusetts |url=https://www.mass.gov/news/ag-campbell-secures-court-order-that-will-block-kalshi-from-offering-unlawful-sports-wagers-in-massachusetts |publisher=Office of Attorney General Andrea Joy Campbell |date=14 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] 9iyv9k766jyi7c1plfwqujudmdynt90 2896033 2896032 2026-04-21T19:21:22Z Sobaka 328 skakel 2896033 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar [[Dobbel|individue weddenskappe]] kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-[[blokketting]]netwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat dobbelary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 Mei 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 Junie 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket het $70 miljoen oor twee rondes ingesamel, met die mees onlangse insameling gelei deur Founders Fund.|archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die [[Titan-onderwatervaartuig-inploffing van 2023|Titan-duikboot]] viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Shayne Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ===Streeksregsgedinge en verbod=== Polymarket is op 'n stadium verbied in 'n aantal lande wat dobbelary en sportweddenskappe reguleer, insluitend Frankryk, Italië, Singapoer, Switserland, Pole, Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/polymarket-interzis-in-romania-platforma-permitea-pariuri-privind-castigatorii-in-alegeri-onjn-peste-600-de-milioane-in-tranzactii-la-prezidentiale-din-romania-2098489|title=Polymarket, interzis în România. Platforma permitea pariuri privind câștigătorii în alegeri. ONJN: Peste 600 de milioane de dolari în tranzacții la prezidențiale din România|trans-title=Polymarket, outlawed in Romania. The platform permitted betting on winners in elections. ONJN: Over 600 million dollars in transactions on Romanian presidential elections|date=2025-10-30|access-date=2026-03-08|website=Hotnews}}</ref> Australië[<ref>https://cryptonews.com.au/news/australia-blocks-polymarket-after-regulator-targets-illegal-online-betting-130407/</ref> en die Verenigde State. ====Asië en Europa==== Op 26 November 2024 het die Switserse Dobbeltoesighoudende Owerheid Polymarket.com by sy lys van geblokkeerde domeine gevoeg weens die kontroversiële aspekte van voorspellingsmarkte wat die regulasie oor dobbelary en sportweddenskappe oortree.<ref>{{cite web |title=Access blocking — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/fighting-illegal-gambling/access-blocking |access-date=5 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Regulation — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/regulation-and-licensing/regulation |access-date=12 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref> Drie dae later het die Franse Nasionale Dobbelowerheid aangekondig dat die maatskappy, nadat hulle Polymarket ondersoek het omdat sy dobbelaanbiedinge waarskynlik Franse wette oortree het.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=French regulator probes Peter Thiel-backed betting platform |url=https://www.politico.eu/article/french-regulator-opens-probe-into-election-betting-platform-polymarket/ |access-date=2025-07-08 |website=[[Politico]] |language=en}}</ref> ingestem het om 'n geo-blokkering in Frankryk uit te voer.<ref>{{Cite web |date=2024-11-29 |title=Suite à l'intervention de l'ANJ, le site POLYMARKET ne propose plus ses services sur le territoire français |url=https://anj.fr/suite-lintervention-de-lanj-le-site-polymarket-ne-propose-plus-ses-services-sur-le-territoire |access-date=2025-07-08 |website=anj.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Desember 2024 |title=French Regulator Blocks Polymarket |url=https://gameongazette.com/french-regulator-blocks-polymarket/ |website=Gameongazette}}</ref> Polymarket.com is onderskeidelik op 8 Januarie<ref>{{Cite web |title=Rejestr Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą |url=https://hazard.mf.gov.pl/ |access-date=2025-05-07 |website=hazard.mf.gov.pl |language=pl}}</ref> en 12 Januarie 2025<ref>{{Cite news |date=2025-01-15 |title=Singapore, Thailand Move to Block Crypto Betting Site Polymarket |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-01-15/singapore-thailand-move-to-block-crypto-betting-site-polymarket |access-date=16 Januarie 2025 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> by die internet-dobbelswartlyste van Pole se Ministerie van Finansies en Singapoer se Dobbelregulerende Owerheid gevoeg omdat die webwerf daardie lande se dobbelwette oortree het. Op 3 Februarie 2025 het die Belgiese Dobbelkommissie, Commission des Jeux de Hasard, die platform in België verbied en gebruikers wat probeer koppel, gewaarsku dat die gebruik van die platform in België onwettig is.<ref>{{Cite web |date=2025-02-03 |title=La Belgique interdit Polymarket, un site pour parier sur l'actualité en cryptomonnaie |url=https://www.rtbf.be/article/la-belgique-interdit-polymarket-un-site-pour-parier-sur-l-actualite-en-cryptomonnaie-11498501 |access-date=2025-07-08 |website=RTBF |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of illegal gambling sites |url=https://commissiondesjeuxdehasard.be/en/gaming-commission/illegal-games-of-chance/list-of-illegal-gambling-sites |access-date=2025-07-08 |website=Belgian Gaming Commission}}</ref> Op 2 Februarie 2026 het die Sofia-streekhof van Bulgarye 'n versoek aan internetverskaffers uitgereik om Polymarket te blokkeer aangesien dit nie 'n geldige dobbellisensie in die land het nie.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |url=https://nra.bg/wps/wcm/connect/nra.bg25863/8d7106d2-e648-4c0b-b5f5-74954c522d94/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5+%D0%B8%D0%B7%D1%85.+%E2%84%96+%D0%A0%D0%94-30-510_04.02.2026.pdf?MOD=AJPERES |title=република българия софийски районен съд |access-date=2026-04-11 |website=nra.bg |language=bg}}</ref> Op 17 Maart 2026 het die Portugese Dobbelbeleid- en Reguleringsdiens (SRIJ) 'n landwye verbod op Polymarket uitgereik en plaaslike internetdiensverskaffers gelas om toegang tot die platform te blokkeer weens 'n gebrek aan behoorlike lisensiëring vir dobbel- en sportweddenskapbedrywighede.<ref>{{Cite news |last=Correia |first=Ricardo |title=Portugal suspende acesso ao Polymarket por falta de licenciamento |url=https://www.publico.pt/2026/03/17/economia/noticia/portugal-suspende-acesso-polymarket-falta-licenciamento-2083941 |access-date=2026-03-20 |work=Público}}</ref> ====Verenigde State==== Op 15 Julie 2025 het CNBC berig dat die Amerikaanse Departement van Justisie en die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) hul ondersoeke na Polymarket formeel beëindig het sonder om nuwe aanklagte in te dien. Hierdie ontwikkeling het die einde van regulatoriese ondersoek gemerk na die maatskappy se vroeëre skikking met die CFTC in 2022 en handhawingsaksies in 2024.<ref>{{cite web |title=Polymarket escapes regulatory crackdown as DOJ, CFTC end investigations |url=https://www.cnbc.com/2025/07/15/polymarket-investigations-doj-cftc-betting-market.html |access-date=2025-07-27 |work=CNBC |date=15 Julie 2025 |language=en}}</ref> Na die einde van die ondersoeke het Polymarket die verkryging van QCEX, 'n CFTC-gelisensieerde afgeleide beurs en verrekeningshuis, vir $112 miljoen aangekondig. Die verkryging het Polymarket toegelaat om wettiglik binne die Verenigde State te opereer onder regulatoriese voldoening.<ref>{{cite web |title=Polymarket to return to U.S. after acquisition|url=https://www.axios.com/2025/07/21/prediction-market-polymarket-us |access-date=2026-01-16 |work=Axios|first=Nathan|last=Bomey |date=21 Julie 2025 |language=en}}</ref> Die maatskappy het in November 2025 'n Gewysigde Aanwysingsbevel van die CFTC ontvang en aktief begin uitbrei in die Verenigde State se mark.<ref name="PRNewswire2025">{{cite press release |title=Polymarket Receives CFTC Approval of Amended Order of Designation, Enabling Intermediated U.S. Market Access |date=November 2025 |publisher=PR Newswire |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/polymarket-receives-cftc-approval-of-amended-order-of-designation-enabling-intermediated-us-market-access-302625833.html |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Sommige individuele state het kort daarna hofsake aanhangig gemaak waarin hulle beweer het dat Polymarket as 'n dobbel- of speloperateur binne hul staat gereguleer moet word. In Januarie 2026 het die Nevada Gaming Control Board 'n siviele klag teen Polymarket ingedien om te verhoed dat die platform geleentheidskontrakte aan inwoners van Nevada aanbied sonder 'n staatsuitgereikte dobbellisensie. Hierdie aksie het gevolg op 'n voorlopige interdik wat uitgereik is in die Massachusetts Superior Court-saak Commonwealth v. KalshiEX LLC, wat bevind het dat soortgelyke voorspellingsmarkkontrakte as onwettige sportweddenskappe onder staatswetgewing gefunksioneer het.<ref name="GamblingInsider2026">{{cite news |last1=Harrison |first1=Joe |title=Nevada cites Massachusetts Kalshi ruling, seeks to shut down Polymarket |url=https://www.gamblinginsider.com/news/105265/nevada-kalshi-massachusetts-ruling-polymarket-injunction |work=Gambling Insider |date=Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Nevada-reguleerders het die Massachusetts-uitspraak as aanvullende gesag gebruik om te argumenteer dat staatsjurisdiksie oor dobbelary ongeskonde bly ten spyte van federale toesig deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC).<ref name="FinanceMagnates2026">{{cite news |last1=Solomon |first1=Shoshanna |title=Kalshi, Polymarket and Crypto.com Prediction Markets Kicked Out of Another State Over Sports Betting |url=https://www.financemagnates.com/forex/kalshi-polymarket-and-cryptocom-prediction-markets-kicked-out-of-another-state-over-sports-betting/ |work=Finance Magnates |date=20 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Die teenstrydige uitsprake het gelei tot voortdurende litigasie oor die vraag of die federale Commodity Exchange Act staatsvlak-dobbelaryafdwinging teen voorspellingsmarkte voorkom.<ref name="MassGov2026">{{cite web |title=AG Campbell Secures Court Order That Will Block Kalshi from Offering Unlawful Sports Wagers in Massachusetts |url=https://www.mass.gov/news/ag-campbell-secures-court-order-that-will-block-kalshi-from-offering-unlawful-sports-wagers-in-massachusetts |publisher=Office of Attorney General Andrea Joy Campbell |date=14 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] ko04qd55ypeo1igzemk1m67qy4wt0m5 2896034 2896033 2026-04-21T19:22:07Z Sobaka 328 skakel 2896034 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Company Logo Polymarket.png|duimnael|Polymarket se logo.]] '''Polymarket''' is 'n wêreldwye [[kriptogeldeenheid]]-gebaseerde [[voorspellingsmark]], met hoofkwartier in [[Manhattan]], [[New York Stad]]. Dit is in 2020 van stapel gestuur en bied 'n platform waar [[Dobbel|individue weddenskappe]] kan plaas op toekomstige uitkomste, insluitend sportwedstryde, ekonomiese aanwysers, weerpatrone, toekennings, politieke en wetgewende uitkomste, en militêre konflikte. Deelnemers kan USDC-kriptogeldeenheid deur die Polygon-[[blokketting]]netwerk deponeer en aandele verhandel wat die waarskynlikheid van spesifieke toekomstige uitkomste verteenwoordig. Die kontroversiële aard van die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word (wat [[dobbel]]ary op militêre aanvalle en voortgesette oorloë toelaat), sowel as die vermoë van individue met binne-inligting om op uitkomste te wed, is deur die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22">{{Cite web |last=Osipovich |first=Jack Pitcher and Alexander |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Talle gevalle van verdagte handel is op Polymarket waargeneem,<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Prediction markets are rife with insider betting |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2026/02/19/prediction-markets-are-rife-with-insider-betting |work=The Economist |issn=0013-0613}}</ref><ref name=":7">{{Cite news |last=Aratani |first=Lauren |date=2026-04-18 |title=Traders placed over $1bn in perfectly timed bets on the Iran war. What is going on? |url=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/18/iran-war-bets-ethics-concerns |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> sowel as pogings deur dobbelaars om uitkomste te manipuleer<ref name=":4" /> en druk op joernaliste uit te oefen om beriggewing te verander.<ref>{{Cite news |date=2026-03-17 |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Polymarket is deur regerings in verskeie jurisdiksies, soos [[Frankryk]], verbied.<ref name=":3" /> Die platform is aanvanklik in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geblokkeer te midde van regulatoriese ondersoek. Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as adviseur bygevoeg, nadat sy firma 1789 Capital in Polymarket belê het.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5" /> maar geleerdes het betwis dat die platform inligting oor uitkomste doeltreffend en akkuraat saamvoeg.<ref name=":02" /><ref>{{Cite web |last=Johnston |first=Daisy |date=2026-03-23 |title=The Battlefield is the Next Betting Market |url=https://warontherocks.com/2026/03/the-battlefield-is-the-next-betting-market/ |website=War on the Rocks |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die ''[[The New York Times|New York Times]]'' van Polymarket se [[sosiale media]]-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6">{{Cite news |last=Thompson |first=Stuart A. |last2=Yaffe-Bellany |first2=David |last3=Isaac |first3=Mike |date=2026-03-20 |title=Polymarket Says It Deals in Truth, but Its Social Feeds Are Filled With Falsehoods |url=https://www.nytimes.com/2026/03/20/technology/polymarket-social-feeds-falsehoods.html |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> ==Geskiedenis== Polymarket, wat in 2020 deur Shayne Coplan gestig is,<ref name="Forbes24">{{cite news |last1=Folk |first1=Zachary |date=14 Mei 2024 |title=Peter Thiel Invests In Polymarket Political Betting Platform—But The Future Of Gambling On Elections Remains Unclear |url=https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |access-date=19 Junie 2024 |work=Forbes |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906023225/https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2024/05/14/peter-thiel-invests-in-polymarket-political-betting-platform-but-the-future-of-gambling-on-elections-remains-unclear/ |url-status=live }}</ref> is 'n voorspellingsmark wat gebruikers toelaat om te wen/verloor op die uitkoms van wêreldgebeure.<ref name="NBC232">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=September 6, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022827/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> In Januarie 2022 is Polymarket met US$1,4 miljoen beboet deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC), en het 'n staak-en-onthoudingsbevel ontvang vir regulatoriese oortredings, insluitend die versuim om as 'n Swap Execution Facility te registreer.<ref>{{Cite web |date=2022-01-04 |title=CFTC Fines Polymarket and Issues a Cease and Desist |url=https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |access-date=2023-12-13 |work=FXEmpire |via=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=December 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123352/https://finance.yahoo.com/news/cftc-fines-polymarket-issues-cease-025617843.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-01-03 |title=Event-Betting Platform Polymarket to Pay $1.4 Million U.S. Fine |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |access-date=2023-12-13 |archive-date=15 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115135428/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-01-03/event-betting-platform-polymarket-to-pay-1-4-million-cftc-fine |url-status=live }}</ref> Volgens die CFTC het Polymarket "aansienlike samewerking" dwarsdeur die ondersoek aangebied, wat daartoe gelei het dat die maatskappy 'n laer boete ontvang het.<ref name="Forbes24"></ref> In Mei 2022 het Polymarket J. Christopher Giancarlo, 'n voormalige Kommissaris van die CFTC, as voorsitter van sy adviesraad aangestel.<ref>{{Cite news |date=2022-05-19 |title=Crypto Betting Service Polymarket Taps Ex-CFTC Head as Chair After Agency Probe |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/polymarket-names-cryptodad-board-chair-months-after-cftc-probe |access-date=2024-10-20 |work=Bloomberg |language=en}}</ref> In Mei 2024 het die maatskappy aangekondig dat dit $70 miljoen oor twee befondsingsrondes ingesamel het.<ref name=Bloomberg24>{{cite news |last1=Natarajan |first1=Sridhar |last2=Pan |first2=David |title=Peter Thiel's VC Firm Backs Election Betting With Polymarket Investment |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |access-date=19 Junie 2024 |work=Bloomberg |date=14 Mei 2024 |quote=Polymarket het $70 miljoen oor twee rondes ingesamel, met die mees onlangse insameling gelei deur Founders Fund.|archive-date=26 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022330/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-05-14/peter-thiel-s-founders-fund-backs-election-betting-with-polymarket-funding?embedded-checkout=true |url-status=live }}</ref> Hierdie rondes het beleggings van [[Vitalik Buterin]], die medestigter van [[Ethereum]], en Founders Fund, 'n waagkapitaalfirma wat deur [[Peter Thiel]] gestig is, ingesluit.<ref name=Forbes24></ref> In Junie 2023 het ''Mother Jones'' berig dat belangstelling rondom die maatskappy toegeneem het nadat 'n twiet oor die uitkoms van die [[Titan-onderwatervaartuig-inploffing van 2023|Titan-duikboot]] viraal gegaan het;<ref name="MotherJones23">{{cite news |last1=Breland |first1=Ali |date=23 Junie 2023 |title=Meet the Internet Gamblers Who Won Big Betting on the Submarine's Fate |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |access-date=29 Februarie 2024 |work=Mother Jones |archive-date=24 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424163851/https://www.motherjones.com/politics/2023/06/titanic-submarine-bets/ |url-status=live }}</ref> die uitgangspunt van die weddenskap was of die [[duikboot]] teen 'n sekere datum gevind sou word,<ref name="MotherJones23" /> eerder as 'n weddenskap op die lot van die passasiers.<ref name="NBC23">{{Cite web |date=2023-07-10 |title=A resurgent online betting market is boosted by crypto and current events |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |access-date=2023-12-13 |website=NBC News |language=en |archive-date=13 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213123350/https://www.nbcnews.com/tech/internet/polymarket-online-bet-submersible-russia-war-rcna93122 |url-status=live }}</ref> Polymarket het meer as 60 markte beskikbaar gehad ten tyde van die duikbootweddenskap, insluitend die uitkoms van die [[Guatemala]] presidensiële verkiesing, die waarskynlikheid dat Twitter Meta sou dagvaar, en die waarskynlikheid dat Rusland kernkrag sou gebruik.<ref name="NBC23" /> Polymarket het toegang tot Amerikaanse kliënte van 2022 tot 2 Desember 2025 geblokkeer, na 'n skikking met die Commodity Futures Trading Commission, wat die maatskappy daarvan beskuldig het dat hulle 'n ongeregistreerde platform vir afgeleides-handel bedryf het.<ref name=":0">{{Cite web |title=CFTC Orders Event-Based Binary Options Markets Operator to Pay $1.4 Million Penalty |url=https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8478-22 |archive-date= |date=3 Januarie 2022 |access-date=16 November 2024}}</ref> Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verlig.<ref name=":1" /> Terselfdertyd het Polymarket Donald Trump Jr. as 'n adviseur bygevoeg, wie se firma 1789 Capital ook in die maatskappy belê het.<ref name="NBC23" /> In Oktober 2025 het Polymarket 'n belegging van tot $2 miljard van Intercontinental Exchange (ICE) verseker, wat die maatskappy op $8 miljard gewaardeer het.<ref>{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Lauren Thomas |date=2025-10-07 |title=NYSE Owner to Invest Up to $2 Billion in Polymarket |url=https://www.wsj.com/business/deals/nyse-owner-near-deal-for-2-billion-stake-in-polymarket-1e02c88e |access-date=2025-10-07 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref>Teen Februarie 2026 was die maatskappy op $9 miljard gewaardeer.<ref name=":3">{{Cite web |last=Ostroff |first=Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-02 |title=The Wild Markets Behind Polymarket’s ‘Truth Machine’ |url=https://www.wsj.com/finance/regulation/polymarket-prediction-markets-kalshi-dd4702d6 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> Die maatskappy adverteer dat sy markte "intydse sentiment weerspieël",<ref name=":5">{{Cite web |title=Polymarket vs. Polling |url=https://docs.polymarket.com/polymarket-learn/FAQ/polling |access-date=2026-02-08 |website=Polymarket Documentation |language=en}}</ref> maar geleerdes het bevraagteken hoe doeltreffend en akkuraat dit inligting oor uitkomste saamvoeg.<ref name=":02">{{Cite web |last=Sides |first=John |date=18 Desember 2025 |title=The perils of election prediction markets |url=https://goodauthority.org/news/the-perils-of-election-prediction-markets/ |access-date=10 Januarie 2026 |website=Good Authority |language=en-US}}</ref> 'n Oorsig deur die New York Times van Polymarket se sosiale media-plasings het bevind dat die platform honderde valse en misleidende plasings gepubliseer het.<ref name=":6" /> In Maart 2026 het Polymarket Brahma, 'n kripto- en DeFi-infrastruktuur-opstartonderneming, verkry om sy blokketting-infrastruktuur vir gebruikers te vereenvoudig.<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Carlos |date=March 18, 2026 |title=Exclusive: Polymarket acquires the startup Brahma, in effort to scale its crypto and DeFi infrastructure |url=https://fortune.com/2026/03/18/exclusive-polymarket-acquires-the-startup-brahma/ |access-date=23 Maart 2026 |website=Fortune}}</ref> ===2024 Verenigde State verkiesings=== In 2024 het die uitslag van die Amerikaanse verkiesings die mees aktiewe mark op die platform geword,<ref name="Bloomberg24"></ref> met meer as $3.3 miljard (vanaf 5 November 2024)<ref>{{Cite web |title=Presidential Election Winner 2024 |url=https://polymarket.com/event/presidential-election-winner-2024/will-kamala-harris-win-the-2024-us-presidential-election |access-date=2024-09-25 |website=Polymarket |language=en}}</ref> wat op die presidensiële wedloop tussen die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] kandidaat [[Donald Trump]] en die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese]] kandidaat [[Kamala Harris]] gewed is.<ref name="Forbes24"></ref> Nate Silver, stigter van die meningspeilingsanalisefirma FiveThirtyEight, het in 2024 'n adviseur vir Polymarket geword.<ref>{{cite news |last1=Salmon |first1=Felix |title=Prediction markets notch an important win with Biden's drop out |url=https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |access-date=22 Julie 2024 |publisher=Axios |date=22 Julie 2024 |archive-date=6 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240906022319/https://www.axios.com/2024/07/22/prediction-markets-biden-drop-out |url-status=live }}</ref> 'n Paar dae na die Amerikaanse presidensiële debat in 2024 wat op 27 Junie 2024 gehou is, het Polymarket 'n 70% kans voorspel dat die Demokratiese kandidaat [[Joe Biden]] aan die Amerikaanse presidensiële verkiesingswedloop in 2024 sou onttrek ('n toename van 20%), weke voordat hy amptelik sy onttrekking aangekondig het.<ref>{{cite news |last1=Tapscott |first1=Alex |title=Forget the pundits and polls—internet prediction markets anticipated Biden's withdrawal weeks ago |url=https://fortune.com/2024/07/25/forget-pundits-polls-internet-prediction-markets-anticipated-biden-withdrawal-weeks-ago-crypto-elections-finance-politics/ |work=Fortune |language=en}}</ref> In teenstelling hiermee het Polymarket op 5 Augustus 'n 68% kans getoon dat Kamala Harris die goewerneur van Pennsilvanië, Josh Shapiro, as haar vise-presidentskandidaat sou kies, met die goewerneur van Minnesota, [[Tim Walz]], teen 'n 23% kans. Harris het Walz die volgende dag gekies.<ref>{{cite news |last1=King |first1=John |last2=Zeleny |first2=Jeff |last3=Gangel |first3=Jamie |last4=Lee |first4=MJ |last5=Strauss |first5=Daniel |last6=Krieg |first6=Gregory |last7=Holmes |first7=Kristen |last8=Klein |first8=Betsy |title=Harris decides on Tim Walz as running mate |url=https://edition.cnn.com/2024/08/06/politics/tim-walz-harris-vice-president/index.html |publisher=CNN |date=6 Augustus 2024}}</ref> Op 7 Oktober 2024 het Polymarket 'n styging in die kanse getoon dat Donald Trump die 2024-verkiesing sou wen, tot 53.3%, met 'n ooreenstemmende afname in Kamala Harris se kanse, tot 46.1%. Twee Polymarket-mededingers het steeds Harris met beter kanse om te wen getoon, teen ongeveer 51%; Polymarket het ook 'n effense voorsprong vir Harris dwarsdeur September getoon. Daardie dag het die FiveThirtyEight-simulasiemodel bevind dat Harris 'n 55% kans gehad het om die verkiesing te wen, terwyl verkiesingsstatistikus Nate Silver gesê het sy model het Harris 'n 54.7% kans gegee. ''[[Forbes]]'' het berig oor teorieë vir die Polymarket-divergensie, insluitend dat een of meer groot weddenskappe op Trump geplaas is, moontlik omdat [[Elon Musk]] twee dae tevore by 'n Trump-saamtrek gepraat het en voorheen Polymarket bevorder het. Op die dag van die Trump-styging het Musk 'n [[X (sosiale netwerk)|X]]-plasing herplaas wat beweer het "Kamala stort voor ons oë in duie." As gevolg van die feit dat Polymarket egter nie 'n beperking op individuele beleggersbedrae het nie, weerspieël groot weddenskappe deur een of 'n paar wedders moontlik nie 'n wesenlike verandering in die verkiesingslandskap nie. Silver, 'n Polymarket-adviseur, het gesê die verskuiwing in Trump se guns was 'n "groter swaai as wat geregverdig is."<ref>{{cite news |last1=Small |first1=Derek |title=Trump's Election Odds Spike On Polymarket As Musk Touts Betting Site |url=https://www.forbes.com/sites/dereksaul/2024/10/07/trumps-election-odds-spike-on-polymarket-as-musk-touts-election-betting-site/ |work=Forbes |date=7 Oktober 2024}}</ref> Polymarket-mededinger Predictit het sedertdien getoon dat Trump beter kanse het om te wen nadat hy voorheen Kamala Harris bevoordeel het.<ref>{{cite web |last1=Sorkin |first1=Andrew Ross |title=Prediction Markets Tell a Different Story From the Polls |url=https://www.nytimes.com/2024/10/15/business/dealbook/prediction-markets-trump-harris.html |work=The New York Times |date=15 Oktober 2024 |access-date=17 Oktober 2024}}</ref> Die verskil het tot middel Oktober 2024 voortgeduur en Trump met 60% kans op 18 Oktober getoon. Die ''[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' het berig dat die markbewegings dalk 'n illusie is wat geskep is deur vier wedders met ongeveer $30 miljoen in Trump-weddenskappe, hoewel die weddenskappe nie noodwendig bose was nie. Die vier wedders het op soortgelyke wyse opgetree, wat ten minste een blokketting-ontleder tot die gevolgtrekking gelei het dat daar "sterk rede is om te glo dat hulle dieselfde entiteit is." Polymarket het 'n ondersoek van stapel gestuur na potensiële markmanipulasie vir 'n beïnvloedingsveldtog ten gunste van Donald Trump se 2024-presidensiële veldtog.<ref>{{Cite news |last=Osipovich |first=Alexander |date=18 Oktober 2024 |title=A Mystery $30 Million Wave of Pro-Trump Bets Has Moved a Popular Prediction Market |url=https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |url-access=subscription |access-date=Oktober 18, 2024 |work=The Wall Street Journal |archive-url=https://archive.today/20241102222243/https://www.wsj.com/finance/betting-election-pro-trump-ad74aa71 |archive-date=2 November 2024}}</ref> Die maatskappy het op 24 Oktober bevestig dat die vier rekeninge beheer word deur een Franse handelaar met "uitgebreide handelservaring en 'n finansiëledienste-agtergrond", en geen bewyse gevind van pogings tot markmanipulasie nie.<ref>{{cite news |last1=Breuninger |first1=Kevin |title=French trader bet over $28 million on Trump election win using 4 Polymarket accounts |url=https://www.cnbc.com/2024/10/24/polymarket-trump-french-election-bet.html |publisher=CNBC |date=24 Oktober 2024}}</ref> Die handelaar het uiteindelik $85 miljoen gewen met Trump se oorwinning.<ref>{{cite web |title=Trump Whale Scores $85 Million Windfall on Election|url=https://www.wsj.com/finance/trump-whale-scored-85-million-windfall-on-election-7c2cd906 |work= The Wall Street Journal|first=Alexander|last=Osipovich|date=13 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> In Oktober 2025 het Intercontinental Exchange (ICE) $2 miljard in Polymarket belê, wat die maatskappy se waardasie op $9 miljard te staan bring.<ref>{{Cite web |last=Bhandari |first=Ateev |date=7 Oktober 2025 |title=NYSE owner takes $2 billion stake in Polymarket as prediction markets heat up |url=https://www.reuters.com/business/nyse-parent-nears-deal-2-billion-stake-polymarket-wsj-reports-2025-10-07/}}</ref> ===Verhouding met die Trump-familie=== Die tweede Donald Trump-administrasie het die regulatoriese omgewing vir Polymarket verslap.<ref name=":1">{{Cite news |title=Trump’s Truth Social to allow trading on election results |url=https://www.ft.com/content/485594b3-5a72-4ae1-aa93-8ee987be1569 |work=Financial Times|date=28 Oktober 2025|access-date=10 Januarie 2026}}</ref> In Julie 2025 het die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) en die Departement van Justisie 'n ondersoek na Polymarket beëindig.<ref name=":1" /> Die CFTC onder die Joe Biden-administrasie het 'n skikking met Polymarket aangegaan waarvolgens Polymarket ingestem het om Amerikaanse bedrywighede af te handel nadat hulle daarvan beskuldig is dat hulle 'n onwettige beurs bedryf het.<ref name=":1" /> Donald Trump Jr. het 'n adviserende rol by Polymarket aangeneem.<ref name=":1" /> ===Russies-Oekraïense Oorlog=== Polymarket maak weddenskappe moontlik op die uitkomste van die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]], insluitend byvoorbeeld die datum waarop 'n sekere stad van beheer kan verwissel. Op 14 November 2025 het die Instituut vir die Studie van Oorlog (ISW) aangedui dat Russiese magte die middestad van Myrnohrad binnegedring het, ten spyte van geen bewyse om so 'n opmars te ondersteun nie. Dit het daartoe gelei dat 'n Polymarket-weddenskap dat die stad teen 15 November deur [[Rusland]] verower sou word, gewen is deur diegene wat gewed het dat dit sou gebeur, waarna die fiktiewe opmars van die kaart verwyder is. Die volgende dag het 'n Polymarket-gebruiker ISW van bedrog beskuldig omdat sy kaarte nie die werklike omvang van Russiese opmars weerspieël het nie. Die Oekraïense ''DeepState'' het Polymarket op sy beurt daarvan beskuldig dat hulle sy kaarte en data onbehoorlik gebruik het om weddenskappe aan te dryf.<ref name=":4">{{cite news |title=Ukrainian war-tracking project DeepState accuses crypto prediction platform Polymarket of using its battlefield data for real-time gambling |url=https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |access-date=21 Desember 2025 |work=Meduza |date=1 Desember 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251202224351/https://meduza.io/en/feature/2025/12/02/ukrainian-war-tracking-project-deepstate-accuses-crypto-prediction-platform-polymarket-of-using-its-battlefield-data-for-real-time-gambling |archive-date=2 Desember 2025 |language=en |url-status=live}}</ref> ===2026 Verenigde State se aanval op Venezuela=== In Januarie 2026 het 'n nuutgeskepte Polymarket-rekening meer as $400 000 verdien uit posisies wat gehou is oor [[Nicolás Maduro]] se uitsetting en die Amerikaanse militêre optrede teen [[Venezuela]] voor 31 Januarie. Hierdie weddenskappe was onder die loep op sosiale media vir moontlike binnehandel omdat hulle geplaas is voordat die Amerikaanse ingryping in Venezuela in 2026 in die openbaar aangekondig is.<ref>{{Cite web |date=2026-01-04 |title=Suspicious bets on Maduro’s removal raise eyebrows as user nets over US$400,000 |url=https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3338677/suspicious-bets-maduros-removal-raise-eyebrows-user-nets-over-us400000 |access-date=2026-01-04 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |title=Was Someone Insider Trading Right Before Trump’s Attack on Venezuela? |url=https://newrepublic.com/post/204885/insider-trading-trump-attack-venezuela-maduro-polymarket |access-date=2026-01-04 |work=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |author1=Alexander Osipovich |author2=Jack Pitcher |date=2026-01-08 |title=Traders Bet on the U.S.’s Next Airstrike Target |url=https://www.wsj.com/finance/investing/traders-bet-on-the-u-s-s-next-airstrike-target-6914b6e4 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ===[[Kernoorlog]]-weddenskappe=== In Maart 2026 het Polymarket onder die loep gekom nadat gebruikers byna $850 000 in weddenskappe op kernbomontploffings geplaas het na die begin van die Iran-oorlog in 2026. Die weddenskap is die eerste keer in November 2025 gelys.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Polymarket quietly pulls nuclear detonation prediction market after it draws nearly $850K in bets |url=https://www.yahoo.com/news/articles/polymarket-quietly-pulls-nuclear-detonation-145615266.html |access-date=2026-03-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> Polymarket het die weddenskap verwyder kort nadat die meeste weddenskappe geplaas is.<ref>{{Cite web |title=Polymarket Removes Betting Market on Nuclear Detonation |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-04-2026/card/polymarket-removes-betting-market-on-nuclear-detonation-yL1mTyAiMKUvrBzznQPH |access-date=2026-03-06 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Landymore |first=Frank |title=Polymarket quietly takes down bet on nuclear detonation |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/polymarket-quietly-takes-down-bet-on-nuclear-detonation/ar-AA1XxnI8?ocid=BingNewsSerp |website=Futurism}}</ref> ==Twaalfdaagse Oorlog en die Iran-oorlog van 2026== Daar was verskeie gevalle van verdagte tydsberekening van transaksies wat verband hou met die [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] op Polymarket.<ref name=":7" /> In Maart 2026 is bewerings gemaak dat gebruikers wat groot weddenskappe op Polymarket geplaas het met betrekking tot 'n Iranse missielaanval, die Israeliese joernalis Emanuel Fabian van ''The Times of Israel'' geteister en gedreig het in 'n poging om hom te druk om sy beriggewing te verander en die mark se uitkoms te beïnvloed; Fabian het geweier, die dreigemente by die polisie aangemeld, en Polymarket het daarna die gedrag veroordeel en diegene wat betrokke was, verban, wat tot breër kritiek op voorspellingsmarkte gelei het oor etiese risiko's en aansporings wat verband hou met werklike gebeure.<ref name="v129">{{cite web | last=Fabian | first=Emanuel | title=Gamblers trying to win a bet on Polymarket are vowing to kill me if I don't rewrite an Iran missile story | website=The Times of Israel | date=2026-03-16 | url=https://www.timesofisrael.com/gamblers-trying-to-win-a-bet-on-polymarket-are-vowing-to-kill-me-if-i-dont-rewrite-an-iran-missile-story/ | access-date=2026-04-01}}</ref><ref>{{cite news |title=A journalist reported a missile strike. Then came the death threats. |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/17/israel-journalist-polymarket-iran-strike/ |work=The Washington Post |date=2026-03-17}}</ref> Die voorval het veroordeling van Reporters Without Borders (RSF) ontlok, wat herhaal het dat die veiligheid van joernaliste "nie-onderhandelbaar" is en dat alle akteurs persvryheid en die reg op inligting moet respekteer.<ref>{{cite web |title=RSF statement on journalist safety and press freedom |url=https://x.com/RSF_inter/status/2033972015091048737 |website=X (formerly Twitter) |publisher=Reporters Without Borders |date=2026-03-17}}</ref> Dit het ook saamgeval met hernieude politieke ondersoek in die Verenigde State, waar wetgewers, insluitend Verteenwoordiger Mike Levin, soortgelyke kommer uitgespreek het oor weddenskappe op oorlogverwante gebeure terwyl hulle wetgewing bevorder het om sulke markte te beperk of te verbied, met die argument dat hulle winsuitbuiting uit geweld en misbruik van sensitiewe inligting kan aanspoor.<ref>{{cite news |title=U.S. Democratic lawmakers introduce bill to crack down on prediction markets |url=https://www.reuters.com/legal/government/us-democratic-lawmakers-introduce-bill-crack-down-prediction-markets-2026-03-17/ |work=Reuters |date=2026-03-17}}</ref> Verskeie lede van die [[Israeliese Lugmag]] is ondervra of aangekla rakende Polymarket-weddenskappe oor die tydsberekening van Israeliese en Amerikaanse aanvalle op Iran tydens die [[Israel-Irannese Oorlog|Twaalfdaagse Oorlog]].<ref name="i914">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=IDF Air Crew Member Suspected of Betting on Iran War in Polymarket: 'The Entire Air Force Is Betting' | website=Haaretz | date=2026-03-29 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-29/ty-article/.premium/second-idf-air-crew-member-suspected-of-betting-on-iran-war-in-polymarket/0000019d-359c-d5ae-abfd-b7dd62b20000 | access-date=2026-03-30}}</ref> 'n Lugmagoffisier het inligting oor die 2025-aanvalle aan 'n kollega gegee en die twee het na bewering $244 000 verdien.<ref name="e893">{{cite web | last=Breiner | first=Josh | title=Israel Air Force Officer Charged With Leaking Iran Strike Date for Polymarket Bets, Court Reveals | website=Haaretz | date=2026-03-28 | url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-security/2026-03-28/ty-article/.premium/court-clears-air-force-officer-charged-with-leaking-iran-strike-for-online-bets/0000019d-2f2e-d868-a1bd-7fef78860000 | access-date=2026-03-30}}</ref> Hulle het voortgegaan om te wed op aanvalle in Jemen en die vrae "Sal Israel Iran teen die einde van Januarie aanval?" en "Sal Israel Iran teen die einde van Maart 2026 aanval?" en is uiteindelik aangekla vir die "lewering van geheime inligting".<ref name="e893"/> 'n Ander bemanningslid is ondervra vir die plasing van weddenskappe op die Twaalfdaagse Oorlog, en het na bewering $46,000 verdien.<ref name="i914"/> Hy het tydens sy ondervraging gesê dat "die hele eskader op Polymarket is, die hele lugmag wed."<ref name="i914"/> ==Regs- en regulatoriese kwessies== ''Sien ook: [[Voorspellingsmark]]'' Polymarket het regskwessies in die gesig gestaar en is in verskeie lande geblokkeer. Vanaf September 2024 bedryf Polymarket sy verkiesingsvoorspellingsbedrywighede in die buiteland, aangesien binnelandse bedrywighede in die VSA deur die CFTC gereguleer sou word. <ref>{{cite news |last1=Schwartz |first1=Lee |date=September 9, 2024 |title=Polymarket likely to remain offshore for now despite ruling in favor of U.S. election betting |url=https://ca.finance.yahoo.com/news/polymarket-likely-remain-offshore-now-155400532.html |work=Fortune |agency=via Yahoo! Finance Canada}}</ref> Die weddenskapmarkte wat deur die maatskappy aangebied word, sowel as die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is beskryf as 'n "wettige en etiese grys area".<ref name=":22" /> Die vermoë van individue met binnekennis om op uitkomste te wed, is deur die Amerikaanse verteenwoordiger Ritchie Torres as 'n wettige grys area beskryf.<ref>{{Cite news |last=Rowe |first=Niamh |date=2026-01-30 |title=On Polymarket, ‘privileged’ users made millions betting on war strikes and diplomatic strategy. What did they know beforehand? |url=https://www.theguardian.com/society/ng-interactive/2026/jan/30/polymarket-prediction-markets-betting |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref>Verdagte aktiwiteite, wat daarop dui dat binnekennis vir Polymarket-weddenskappe gebruik word, is waargeneem in die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russies-Oekraïense oorlog]],<ref>{{Cite web |last=Gault · |first=Matthew |date=2025-12-01 |title='Unauthorized' Edit to Ukraine's Frontline Maps Point to Polymarket's War Betting |url=https://www.404media.co/unauthorized-edit-to-ukraines-frontline-maps-point-to-polymarkets-war-betting/ |website=404 Media |language=en}}</ref> die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026]],<ref name=":2" /> Israeliese militêre operasies,<ref>{{Cite web |last=Ostroff |first=Dov Lieber, Alexander Osipovich and Caitlin |date=2026-02-12 |title=Israeli Soldiers Accused of Using Polymarket to Bet on Strikes |url=https://www.wsj.com/world/middle-east/israeli-soldiers-accused-of-using-polymarket-to-bet-on-strikes-72d53012 |access-date=2026-02-28 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> die [[Aanvalle op Iran in 2026]],<ref>{{Cite news |date=2026 |title=Polymarket Iran Bets Hit $529 Million as New Wallets Draw Notice |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-28/polymarket-iran-bets-hit-529-million-as-new-wallets-draw-notice |work=Bloomberg News}}</ref> en [[OpenAI]].<ref>{{Cite news |last=Knibbs |first=Kate |title=OpenAI Fires an Employee for Prediction Market Insider Trading |url=https://www.wired.com/story/openai-fires-employee-insider-trading-polymarket-kalshi/ |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Op 13 November 2024 het die [[FBI]] Shayne Coplan se huis binnegekom en sy foon gekonfiskeer. Volgens ''Bloomberg News'' het die Departement van Justisie Polymarket ondersoek omdat hulle na bewering Amerikaanse gebruikers toegelaat het om weddenskappe op die webwerf te plaas.<ref>{{cite news |last1=Miller |first1=Myles |last2=Beyoud |first2=Lydia |title=Polymarket Investigated by DOJ for Allegedly Letting US Users Bet on Platform |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-11-13/polymarket-investigated-by-doj-for-letting-us-users-bet-on-platform |access-date=15 November 2024 |work=Bloomberg.com |date=13 November 2024 |language=en|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news |last1=Osipovich |first1=Alexander |title=FBI Seizes Polymarket Founder's Phone in Raid of Home |url=https://www.wsj.com/us-news/law/fbi-polymarket-ceo-investigation-75472d18?mod=breakingnews |access-date=13 November 2024 |work=The Wall Street Journal |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Conlin |first1=Michelle |title=FBI raids Polymarket CEO's home, seizing phone, electronics |url=https://www.reuters.com/world/us/fbi-raids-polymarket-ceos-home-seizing-phone-electronics-ny-post-reports-2024-11-13/ |access-date=15 November 2024 |work=Reuters |date=13 November 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/markets/us/us-criminal-civil-authorities-probing-polymarket-source-says-2024-11-14/|title=US criminal, civil authorities probing Polymarket, source says|work=Reuters|first=Chris|last=Prentice|date=14 November 2024|access-date=16 November 2024}}</ref> ===Streeksregsgedinge en verbod=== Polymarket is op 'n stadium verbied in 'n aantal lande wat dobbelary en sportweddenskappe reguleer, insluitend Frankryk, Italië, Singapoer, Switserland, Pole, Roemenië,<ref>{{Cite web|url=https://hotnews.ro/polymarket-interzis-in-romania-platforma-permitea-pariuri-privind-castigatorii-in-alegeri-onjn-peste-600-de-milioane-in-tranzactii-la-prezidentiale-din-romania-2098489|title=Polymarket, interzis în România. Platforma permitea pariuri privind câștigătorii în alegeri. ONJN: Peste 600 de milioane de dolari în tranzacții la prezidențiale din România|trans-title=Polymarket, outlawed in Romania. The platform permitted betting on winners in elections. ONJN: Over 600 million dollars in transactions on Romanian presidential elections|date=2025-10-30|access-date=2026-03-08|website=Hotnews}}</ref> Australië[<ref>https://cryptonews.com.au/news/australia-blocks-polymarket-after-regulator-targets-illegal-online-betting-130407/</ref> en die Verenigde State. ====Asië en Europa==== Op 26 November 2024 het die Switserse Dobbeltoesighoudende Owerheid Polymarket.com by sy lys van geblokkeerde domeine gevoeg weens die kontroversiële aspekte van voorspellingsmarkte wat die regulasie oor dobbelary en sportweddenskappe oortree.<ref>{{cite web |title=Access blocking — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/fighting-illegal-gambling/access-blocking |access-date=5 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Regulation — gespa |url=https://www.gespa.ch/en/regulation-and-licensing/regulation |access-date=12 Maart 2025 |work=Gespa - Swiss Gambling Supervisory Authority |language=en}}</ref> Drie dae later het die Franse Nasionale Dobbelowerheid aangekondig dat die maatskappy, nadat hulle Polymarket ondersoek het omdat sy dobbelaanbiedinge waarskynlik Franse wette oortree het.<ref>{{Cite web |date=2024-11-07 |title=French regulator probes Peter Thiel-backed betting platform |url=https://www.politico.eu/article/french-regulator-opens-probe-into-election-betting-platform-polymarket/ |access-date=2025-07-08 |website=[[Politico]] |language=en}}</ref> ingestem het om 'n geo-blokkering in Frankryk uit te voer.<ref>{{Cite web |date=2024-11-29 |title=Suite à l'intervention de l'ANJ, le site POLYMARKET ne propose plus ses services sur le territoire français |url=https://anj.fr/suite-lintervention-de-lanj-le-site-polymarket-ne-propose-plus-ses-services-sur-le-territoire |access-date=2025-07-08 |website=anj.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Desember 2024 |title=French Regulator Blocks Polymarket |url=https://gameongazette.com/french-regulator-blocks-polymarket/ |website=Gameongazette}}</ref> Polymarket.com is onderskeidelik op 8 Januarie<ref>{{Cite web |title=Rejestr Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą |url=https://hazard.mf.gov.pl/ |access-date=2025-05-07 |website=hazard.mf.gov.pl |language=pl}}</ref> en 12 Januarie 2025<ref>{{Cite news |date=2025-01-15 |title=Singapore, Thailand Move to Block Crypto Betting Site Polymarket |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-01-15/singapore-thailand-move-to-block-crypto-betting-site-polymarket |access-date=16 Januarie 2025 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> by die internet-dobbelswartlyste van Pole se Ministerie van Finansies en Singapoer se Dobbelregulerende Owerheid gevoeg omdat die webwerf daardie lande se dobbelwette oortree het. Op 3 Februarie 2025 het die Belgiese Dobbelkommissie, Commission des Jeux de Hasard, die platform in België verbied en gebruikers wat probeer koppel, gewaarsku dat die gebruik van die platform in België onwettig is.<ref>{{Cite web |date=2025-02-03 |title=La Belgique interdit Polymarket, un site pour parier sur l'actualité en cryptomonnaie |url=https://www.rtbf.be/article/la-belgique-interdit-polymarket-un-site-pour-parier-sur-l-actualite-en-cryptomonnaie-11498501 |access-date=2025-07-08 |website=RTBF |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=List of illegal gambling sites |url=https://commissiondesjeuxdehasard.be/en/gaming-commission/illegal-games-of-chance/list-of-illegal-gambling-sites |access-date=2025-07-08 |website=Belgian Gaming Commission}}</ref> Op 2 Februarie 2026 het die Sofia-streekhof van Bulgarye 'n versoek aan internetverskaffers uitgereik om Polymarket te blokkeer aangesien dit nie 'n geldige dobbellisensie in die land het nie.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |url=https://nra.bg/wps/wcm/connect/nra.bg25863/8d7106d2-e648-4c0b-b5f5-74954c522d94/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B5+%D0%B8%D0%B7%D1%85.+%E2%84%96+%D0%A0%D0%94-30-510_04.02.2026.pdf?MOD=AJPERES |title=република българия софийски районен съд |access-date=2026-04-11 |website=nra.bg |language=bg}}</ref> Op 17 Maart 2026 het die Portugese Dobbelbeleid- en Reguleringsdiens (SRIJ) 'n landwye verbod op Polymarket uitgereik en plaaslike internetdiensverskaffers gelas om toegang tot die platform te blokkeer weens 'n gebrek aan behoorlike lisensiëring vir dobbel- en sportweddenskapbedrywighede.<ref>{{Cite news |last=Correia |first=Ricardo |title=Portugal suspende acesso ao Polymarket por falta de licenciamento |url=https://www.publico.pt/2026/03/17/economia/noticia/portugal-suspende-acesso-polymarket-falta-licenciamento-2083941 |access-date=2026-03-20 |work=Público}}</ref> ====Verenigde State==== Op 15 Julie 2025 het CNBC berig dat die Amerikaanse Departement van Justisie en die Commodity Futures Trading Commission (CFTC) hul ondersoeke na Polymarket formeel beëindig het sonder om nuwe aanklagte in te dien. Hierdie ontwikkeling het die einde van regulatoriese ondersoek gemerk na die maatskappy se vroeëre skikking met die CFTC in 2022 en handhawingsaksies in 2024.<ref>{{cite web |title=Polymarket escapes regulatory crackdown as DOJ, CFTC end investigations |url=https://www.cnbc.com/2025/07/15/polymarket-investigations-doj-cftc-betting-market.html |access-date=2025-07-27 |work=CNBC |date=15 Julie 2025 |language=en}}</ref> Na die einde van die ondersoeke het Polymarket die verkryging van QCEX, 'n CFTC-gelisensieerde afgeleide beurs en verrekeningshuis, vir $112 miljoen aangekondig. Die verkryging het Polymarket toegelaat om wettiglik binne die Verenigde State te opereer onder regulatoriese voldoening.<ref>{{cite web |title=Polymarket to return to U.S. after acquisition|url=https://www.axios.com/2025/07/21/prediction-market-polymarket-us |access-date=2026-01-16 |work=Axios|first=Nathan|last=Bomey |date=21 Julie 2025 |language=en}}</ref> Die maatskappy het in November 2025 'n Gewysigde Aanwysingsbevel van die CFTC ontvang en aktief begin uitbrei in die Verenigde State se mark.<ref name="PRNewswire2025">{{cite press release |title=Polymarket Receives CFTC Approval of Amended Order of Designation, Enabling Intermediated U.S. Market Access |date=November 2025 |publisher=PR Newswire |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/polymarket-receives-cftc-approval-of-amended-order-of-designation-enabling-intermediated-us-market-access-302625833.html |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Sommige individuele state het kort daarna hofsake aanhangig gemaak waarin hulle beweer het dat Polymarket as 'n dobbel- of speloperateur binne hul staat gereguleer moet word. In Januarie 2026 het die Nevada Gaming Control Board 'n siviele klag teen Polymarket ingedien om te verhoed dat die platform geleentheidskontrakte aan inwoners van Nevada aanbied sonder 'n staatsuitgereikte dobbellisensie. Hierdie aksie het gevolg op 'n voorlopige interdik wat uitgereik is in die Massachusetts Superior Court-saak Commonwealth v. KalshiEX LLC, wat bevind het dat soortgelyke voorspellingsmarkkontrakte as onwettige sportweddenskappe onder staatswetgewing gefunksioneer het.<ref name="GamblingInsider2026">{{cite news |last1=Harrison |first1=Joe |title=Nevada cites Massachusetts Kalshi ruling, seeks to shut down Polymarket |url=https://www.gamblinginsider.com/news/105265/nevada-kalshi-massachusetts-ruling-polymarket-injunction |work=Gambling Insider |date=Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Nevada-reguleerders het die Massachusetts-uitspraak as aanvullende gesag gebruik om te argumenteer dat staatsjurisdiksie oor dobbelary ongeskonde bly ten spyte van federale toesig deur die Commodity Futures Trading Commission (CFTC).<ref name="FinanceMagnates2026">{{cite news |last1=Solomon |first1=Shoshanna |title=Kalshi, Polymarket and Crypto.com Prediction Markets Kicked Out of Another State Over Sports Betting |url=https://www.financemagnates.com/forex/kalshi-polymarket-and-cryptocom-prediction-markets-kicked-out-of-another-state-over-sports-betting/ |work=Finance Magnates |date=20 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> Die teenstrydige uitsprake het gelei tot voortdurende litigasie oor die vraag of die federale Commodity Exchange Act staatsvlak-dobbelaryafdwinging teen voorspellingsmarkte voorkom.<ref name="MassGov2026">{{cite web |title=AG Campbell Secures Court Order That Will Block Kalshi from Offering Unlawful Sports Wagers in Massachusetts |url=https://www.mass.gov/news/ag-campbell-secures-court-order-that-will-block-kalshi-from-offering-unlawful-sports-wagers-in-massachusetts |publisher=Office of Attorney General Andrea Joy Campbell |date=14 Januarie 2026 |access-date=31 Januarie 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ekonomie]] [[Kategorie:Toekomsstudies]] c5t5hre8wfqq7gtb4p1ty31xy36fhfj 1 460618 2895956 2026-04-21T18:11:43Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2895956 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 460619 2895965 2026-04-21T18:20:06Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2895965 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Zygophyllaceae]] g7kid4srmy23e5nqnj4m9qpnpaj3b3g 1 460620 2895966 2026-04-21T18:20:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895966 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460621 2895967 2026-04-21T18:29:26Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2895967 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Roepera ammophila | authority = (F.Muell.) Beier & Thulin, (2003) | synonyms =* ''Zygophyllum ammophilum'' <small>F.Muell.</small> * ''Zygophyllum billardierei var. ammophilum'' <small>(F.Muell.) F.Muell.</small> }} '''''Roepera ammophila''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Zygophyllaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Australië]] en kom in die [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Noordelike Gebied]], [[Queensland]], [[Suid-Australië]], [[Victoria]] en Wes-Australië]] voor. == Galery == <gallery> Zygophyllum ammophilum flower.jpg Zygophyllum ammophilum fruit.jpg Zygophyllum ammophilum habit.jpg </gallery? == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:70030155-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera|ammophila]] [[Kategorie:Flora van Australië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Australië]] k5571qo0v6yn1z8ai73ri1mrtb3gcyr 2895968 2895967 2026-04-21T18:29:49Z Oesjaar 7467 /* Galery */ Ai! 2895968 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Roepera ammophila | authority = (F.Muell.) Beier & Thulin, (2003) | synonyms =* ''Zygophyllum ammophilum'' <small>F.Muell.</small> * ''Zygophyllum billardierei var. ammophilum'' <small>(F.Muell.) F.Muell.</small> }} '''''Roepera ammophila''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Zygophyllaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Australië]] en kom in die [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Noordelike Gebied]], [[Queensland]], [[Suid-Australië]], [[Victoria]] en Wes-Australië]] voor. == Galery == <gallery> Zygophyllum ammophilum flower.jpg Zygophyllum ammophilum fruit.jpg Zygophyllum ammophilum habit.jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:70030155-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera|ammophila]] [[Kategorie:Flora van Australië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Australië]] cn11kofrdsouzjsty26ffkdxxdjymbx 2895969 2895968 2026-04-21T18:31:13Z Oesjaar 7467 Ai! 2895969 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Roepera ammophila | authority = (F.Muell.) Beier & Thulin, (2003) | synonyms =* ''Zygophyllum ammophilum'' <small>F.Muell.</small> * ''Zygophyllum billardierei var. ammophilum'' <small>(F.Muell.) F.Muell.</small> }} '''''Roepera ammophila''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Zygophyllaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Australië]] en kom in die [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Noordelike Gebied]], [[Queensland]], [[Suid-Australië]], [[Victoria]] en [[Wes-Australië]] voor. == Galery == <gallery> Zygophyllum ammophilum flower.jpg Zygophyllum ammophilum fruit.jpg Zygophyllum ammophilum habit.jpg </gallery> == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:70030155-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Roepera|ammophila]] [[Kategorie:Flora van Australië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Australië]] 0cknauticetciwabbhzri23h7q7lzss 1 460622 2895970 2026-04-21T18:31:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895970 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460623 2895971 2026-04-21T18:34:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895971 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460624 2895981 2026-04-21T18:50:38Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895981 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460625 2895982 2026-04-21T18:51:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895982 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460626 2895983 2026-04-21T18:51:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895983 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460627 2895984 2026-04-21T18:52:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895984 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460628 2895985 2026-04-21T18:52:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895985 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460629 2895986 2026-04-21T18:53:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895986 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460630 2895987 2026-04-21T18:53:44Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895987 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460631 2895988 2026-04-21T18:54:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895988 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460632 2895989 2026-04-21T18:54:21Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895989 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460633 2895990 2026-04-21T18:54:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895990 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460634 2895991 2026-04-21T18:55:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895991 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460635 2895992 2026-04-21T18:55:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895992 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460636 2895993 2026-04-21T18:55:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895993 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460637 2895994 2026-04-21T18:56:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895994 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460638 2895995 2026-04-21T18:56:35Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895995 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460639 2895999 2026-04-21T18:58:32Z Oesjaar 7467 Verbeter 2895999 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460640 2896000 2026-04-21T18:58:50Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896000 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460641 2896001 2026-04-21T18:59:13Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896001 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460642 2896002 2026-04-21T18:59:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896002 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460643 2896003 2026-04-21T18:59:49Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896003 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460644 2896005 2026-04-21T19:00:05Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896005 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460645 2896006 2026-04-21T19:00:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896006 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460646 2896007 2026-04-21T19:03:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896007 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460647 2896008 2026-04-21T19:04:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896008 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460648 2896010 2026-04-21T19:04:18Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896010 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460649 2896011 2026-04-21T19:04:40Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896011 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460650 2896012 2026-04-21T19:05:01Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896012 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460651 2896013 2026-04-21T19:05:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896013 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460652 2896014 2026-04-21T19:05:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896014 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460653 2896015 2026-04-21T19:05:59Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896015 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460654 2896019 2026-04-21T19:09:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896019 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460655 2896021 2026-04-21T19:17:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896021 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460656 2896022 2026-04-21T19:17:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896022 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460657 2896023 2026-04-21T19:17:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896023 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460658 2896024 2026-04-21T19:18:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896024 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460659 2896025 2026-04-21T19:18:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896025 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460660 2896026 2026-04-21T19:18:43Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896026 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460661 2896028 2026-04-21T19:18:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896028 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460662 2896030 2026-04-21T19:19:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896030 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 460663 2896031 2026-04-21T19:19:31Z Oesjaar 7467 Verbeter 2896031 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 6 460664 2896150 2026-04-22T07:03:24Z Sobaka 328 {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 22 April 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 22 April 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> 2896150 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= Klankgreep Ommi Tafel 22 April 2026 |bron= Radio Overberg |datum= 22 April 2026 |daarsteller= Sobaka |outeur= Sobaka |ander_weergawes= }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> == Lisensiëring == {{PD-outeur}} 6in5c9czh5j0b4ulm3wx5j8oalhiy5z 1 460665 2896156 2026-04-22T07:41:57Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2896156 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460666 2896162 2026-04-22T07:52:38Z Maximiliaan Ronaldszoon 194050 Stuur aan na [[Kyoto Sanga FC]] 2896162 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Kyoto Sanga FC]] bp290ckrtr30t2y1lba7d3emxck39oq 0 460667 2896163 2026-04-22T08:03:07Z Aliwal2012 39067 nuwe raamwerk 2896163 wikitext text/x-wiki {{Sporttoekoms}} [[Lêer:F1 logo.png|regs|120px]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{vlagikoon|VSA}} Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|220px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small></small> |<small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small></small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' sal op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) gehou word. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align=center| | | | |- !2 | align=center| | | | |- !3 | align=center| | | | |- !4 | align=center| | | | |- !5 | align=center| | | | |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Pos. !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center| | | | | | '''''' | align=center|1 |- !2 | align=center| | | | | | | align=center|2 |- !3 | align=center| | | | | | | align=center|3 |- !4 | align=center| | | | | | | align=center|4 |- !5 | align=center| | | | | | | align=center|5 |- !6 | align=center| | | | | | | align=center|6 |- !7 | align=center| | | | | | | align=center|7 |- !8 | align=center| | | | | | | align=center|8 |- !9 | align=center| | | | | | | align=center|9 |- !10 | align=center| | | | | | | align=center|10 |- !11 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11"| | align=center|11 |- !12 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12"| | align=center|12 |- !13 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13"| | align=center|13 |- !14 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14"| | align=center|14 |- !15 | align=center| | | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15"| | align=center|15 |- !16 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16"| | align=center|16 |- !17 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17"| | align=center|17 |- !18 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18"| | align=center|18 |- !19 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19"| | align=center|19 |- !20 | align=center| | | | |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20"| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: |} == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''8''' |- ! 2 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''7''' |- ! 3 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''6''' |- ! 4 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''5''' |- ! 5 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''4''' |- ! 6 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''3''' |- ! 7 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''2''' |- ! 8 | align=center| | '''''' | '''''' | align=center| | | align=center| | align=center|'''1''' |- ! 9 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 10 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 11 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 12 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 13 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 14 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 15 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 16 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 17 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 18 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 19 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |- ! 20 | align=center| | | | align=center| | | align=center| | |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | | | | | | |align=center| 1 |- ! 2 | | | | | | |align=center| 2 |- ! 3 | | | | | | |align=center| 3 |- ! 4 | | | | | | |align=center| 4 |- ! 5 | | | | | | |align=center| 5 |- ! 6 | | | | | | |align=center| 6 |- ! 7 | | | | | | |align=center| 7 |- ! 8 | | | | | | |align=center| 8 |- ! 9 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 9 |- ! 10 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 10 |- ! 11 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 11 |- ! 12 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 12 |- ! 13 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 13 |- ! 14 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 14 |- ! 15 | | | | | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 15 |- ! 16 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 16 |- ! 17 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 17 |- ! 18 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 18 |- ! 19 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 19 |- ! 20 | | | | | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | |align=center| 20 |- |- !colspan="8"| K1 107% tyd: |} == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''25''' |- ! 2 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''18''' |- ! 3 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''15''' |- ! 4 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''12''' |- ! 5 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''10''' |- ! 6 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''8''' |- ! 7 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''6''' |- ! 8 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''4''' |- ! 9 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''2''' |- ! 10 | | '''''' | '''''' | | | |align=center| '''1''' |- ! 11 | | | | | | | |- ! 12 | | | | | | | |- ! 13 | | | | | | | |- ! 14 | | | | | | | |- ! 15 | | | | | | | |- ! 16 | | | | | | | |- ! 17 | | | | | | | |- ! 18 | | | | | | | |- ! 19 | | | | | | | |- ! 20 | | | | | | | |} <!-- == Puntestand vóór die Grand Prix == === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Pos. ! No. ! Renjaer ! Span ! Punte |- !1 | align=center|1 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|77 |- !2 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|64 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|59 |- !4 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|55 |- !5 | align=center|4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|37 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|32 |- !7 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|24 |- !8 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|24 |- !9 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|10 |- !10 | align=center|10 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|9 |- !11 | align=center|22 | {{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|7 |- !12 | align=center|38 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|6 |- !13 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|3 |- !14 | align=center|20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !16 | align=center|24 | {{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !17 | align=center|3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|0 |- !18 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |- !19 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|2 | {{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Pos. ! Span ! Punte |- !1 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|141 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|120 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|69 |- !4 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|34 |- !5 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|33 |- !6 | {{IT-VLAG}} [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | align=center|7 |- !7 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|4 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !9 | {{CH-VLAG}} [[Sauber|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !10 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align=center|0 |} --> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] bhwr936hoe7126123lumcfud6ks8nvn 1 460668 2896164 2026-04-22T08:04:58Z Aliwal2012 39067 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2896164 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 460669 2896169 2026-04-22T08:35:31Z Sobaka 328 Begin 'n nuwe artikel, nog besigǃ 2896169 wikitext text/x-wiki '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir Beplanning, Monitering en Evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as Konsul-Generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onmiddellik, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. Sy was die [[Burgemeester]] van die [[Noord-Kaap]] se [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] van 2006 tot 2009. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in Polokwane in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in Lebowakgomo, 'n dorpsgebied buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende burgemeester van die Noord-Kaap se Siyanda Distriksmunisipaliteit gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se Kantoor oor die Status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien. <ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopo-tak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-Generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] 3ortjvibi726i1p7c4ddndui50u18tm 2896173 2896169 2026-04-22T08:39:41Z Sobaka 328 bywerk 2896173 wikitext text/x-wiki '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir Beplanning, Monitering en Evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as Konsul-Generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onmiddellik, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. Sy was die [[Burgemeester]] van die [[Noord-Kaap]] se [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] van 2006 tot 2009. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in Polokwane in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in Lebowakgomo, 'n dorpsgebied buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende burgemeester van die Noord-Kaap se Siyanda Distriksmunisipaliteit gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se Kantoor oor die Status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien. <ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopo-tak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-Generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Nasionale regering== Op 5 Februarie 2023 is berig dat Ramokgopa een van vier senior ANC-lede was wat die volgende dag as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer sou word.<ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=ANC to swear in new MPs after wave of recent resignations |url=https://ewn.co.za/2023/02/05/anc-to-swear-in-new-mps-after-wave-of-recent-resignations |access-date=2023-02-05 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mkhwanazi |first=Siyabonga |title=ANC 2nd deputy secretary-general Maropene Ramokgopa headed for Parliament |language=en |url=https://www.iol.co.za/news/anc-2nd-deputy-secretary-general-maropene-ramokgopa-headed-for-parliament-1e7e844d-9d97-4556-bdd1-5c11ae36f9bf |access-date=2023-02-05}}</ref> Ramokgopa is op 6 Februarie as 'n parlementslid ingesweer, saam met [[Paul Mashatile]], [[Sihle Zikalala]] en [[Parks Tau]].<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-02-06 |title=THE SHUFFLE: Edging closer to Cabinet, Paul Mashatile and three other ANC members sworn in as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-02-06-edging-closer-to-cabinet-paul-mashatile-and-three-other-anc-members-sworn-in-as-mps/ |access-date=2023-02-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In 'n kabinetskommeling op 6 Maart 2023 het president Ramakgopa aangestel as minister in die presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Sy is die volgende dag ingesweer.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=7 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> Toe [[Zizi Kodwa]] moes bedank as minister van sport, kuns en kultuur ingevolge die interne beleid van die ANC (as gevolg van [[korrupsie]]klagte teen hom), is sy middel 2024 as waarnemende minister vir 'n kort tydperk aangestel, en is op 3 Julie 2024 opgevolg deur [[Gayton McKenzie]].<ref name="DMInitialSwearingin" /> Ramokgopa is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] heraangestel as Minister in die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering, en is weer op 3 Julie 2024 ingehuldig.<ref name="DMInitialSwearingin">{{cite news |title=Historic day for SA as government of national unity ministers take oath of office |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office |publisher=Daily Maverick |date=3 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703142348/https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |archive-date=2024-07-03 |url-status=live |access-date=7 Julie 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] 9x2b4i1n0jpo1z5j1bldqj5cb8ftkk9 2896174 2896173 2026-04-22T08:40:06Z Sobaka 328 /* Verwysings */ 2896174 wikitext text/x-wiki '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir Beplanning, Monitering en Evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as Konsul-Generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onmiddellik, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. Sy was die [[Burgemeester]] van die [[Noord-Kaap]] se [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] van 2006 tot 2009. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in Polokwane in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in Lebowakgomo, 'n dorpsgebied buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende burgemeester van die Noord-Kaap se Siyanda Distriksmunisipaliteit gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se Kantoor oor die Status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien. <ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopo-tak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-Generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Nasionale regering== Op 5 Februarie 2023 is berig dat Ramokgopa een van vier senior ANC-lede was wat die volgende dag as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer sou word.<ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=ANC to swear in new MPs after wave of recent resignations |url=https://ewn.co.za/2023/02/05/anc-to-swear-in-new-mps-after-wave-of-recent-resignations |access-date=2023-02-05 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mkhwanazi |first=Siyabonga |title=ANC 2nd deputy secretary-general Maropene Ramokgopa headed for Parliament |language=en |url=https://www.iol.co.za/news/anc-2nd-deputy-secretary-general-maropene-ramokgopa-headed-for-parliament-1e7e844d-9d97-4556-bdd1-5c11ae36f9bf |access-date=2023-02-05}}</ref> Ramokgopa is op 6 Februarie as 'n parlementslid ingesweer, saam met [[Paul Mashatile]], [[Sihle Zikalala]] en [[Parks Tau]].<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-02-06 |title=THE SHUFFLE: Edging closer to Cabinet, Paul Mashatile and three other ANC members sworn in as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-02-06-edging-closer-to-cabinet-paul-mashatile-and-three-other-anc-members-sworn-in-as-mps/ |access-date=2023-02-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In 'n kabinetskommeling op 6 Maart 2023 het president Ramakgopa aangestel as minister in die presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Sy is die volgende dag ingesweer.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=7 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> Toe [[Zizi Kodwa]] moes bedank as minister van sport, kuns en kultuur ingevolge die interne beleid van die ANC (as gevolg van [[korrupsie]]klagte teen hom), is sy middel 2024 as waarnemende minister vir 'n kort tydperk aangestel, en is op 3 Julie 2024 opgevolg deur [[Gayton McKenzie]].<ref name="DMInitialSwearingin" /> Ramokgopa is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] heraangestel as Minister in die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering, en is weer op 3 Julie 2024 ingehuldig.<ref name="DMInitialSwearingin">{{cite news |title=Historic day for SA as government of national unity ministers take oath of office |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office |publisher=Daily Maverick |date=3 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703142348/https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |archive-date=2024-07-03 |url-status=live |access-date=7 Julie 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] t09cdnym3gwv0xa4brgkh3fu3ge1ukf 2896175 2896174 2026-04-22T08:40:59Z Sobaka 328 Inligtingskas 2896175 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Maropene Ramokgopa | beeld = Maropene Ramokgopa on Only 4tv.jpg | beeldonderskrif = Ramokgopa in 2019 | geboortejaar = 1963 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 30 | geboorteplek = [[Polokwane]], Suid-Afrika | sterftedatum = | sterfteplek = | nasionaliteit = {{RSA}} | party = [[African National Congress]] | orde = Minister in die die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering | termynaanvang = [[7 Maart]] [[2023]] | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger = Posisie geskep | opvolger = | orde2 = Waarnemende Minister van Sport, Kunste en Kultuur | termynaanvang2 = [[7 Junie]] [[2024]] | termyneinde2 = [[19 Junie]] [[2024]] | president2 = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger2 = [[Zizi Kodwa]] | opvolger2 = [[Gayton Mackenzie]] | orde3 = Lid van die Nasionale Vergadering | termynaanvang3 = [[6 Februarie]] [[2023]] | termyneinde3 = | president3 = Cyril Ramaphosa | vise3 = | voorganger3 = Masefako Dikgale | orde4 = Adjunk Sekretaris Generaal van die ANC | termynaanvang4 = [[19 Desember]] [[2022]] | termyneinde4 = | voorganger4 = [[Jessie Duarte]] | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir Beplanning, Monitering en Evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as Konsul-Generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onmiddellik, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. Sy was die [[Burgemeester]] van die [[Noord-Kaap]] se [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] van 2006 tot 2009. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in Polokwane in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in Lebowakgomo, 'n dorpsgebied buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende burgemeester van die Noord-Kaap se Siyanda Distriksmunisipaliteit gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se Kantoor oor die Status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien. <ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopo-tak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-Generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Nasionale regering== Op 5 Februarie 2023 is berig dat Ramokgopa een van vier senior ANC-lede was wat die volgende dag as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer sou word.<ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=ANC to swear in new MPs after wave of recent resignations |url=https://ewn.co.za/2023/02/05/anc-to-swear-in-new-mps-after-wave-of-recent-resignations |access-date=2023-02-05 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mkhwanazi |first=Siyabonga |title=ANC 2nd deputy secretary-general Maropene Ramokgopa headed for Parliament |language=en |url=https://www.iol.co.za/news/anc-2nd-deputy-secretary-general-maropene-ramokgopa-headed-for-parliament-1e7e844d-9d97-4556-bdd1-5c11ae36f9bf |access-date=2023-02-05}}</ref> Ramokgopa is op 6 Februarie as 'n parlementslid ingesweer, saam met [[Paul Mashatile]], [[Sihle Zikalala]] en [[Parks Tau]].<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-02-06 |title=THE SHUFFLE: Edging closer to Cabinet, Paul Mashatile and three other ANC members sworn in as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-02-06-edging-closer-to-cabinet-paul-mashatile-and-three-other-anc-members-sworn-in-as-mps/ |access-date=2023-02-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In 'n kabinetskommeling op 6 Maart 2023 het president Ramakgopa aangestel as minister in die presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Sy is die volgende dag ingesweer.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=7 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> Toe [[Zizi Kodwa]] moes bedank as minister van sport, kuns en kultuur ingevolge die interne beleid van die ANC (as gevolg van [[korrupsie]]klagte teen hom), is sy middel 2024 as waarnemende minister vir 'n kort tydperk aangestel, en is op 3 Julie 2024 opgevolg deur [[Gayton McKenzie]].<ref name="DMInitialSwearingin" /> Ramokgopa is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] heraangestel as Minister in die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering, en is weer op 3 Julie 2024 ingehuldig.<ref name="DMInitialSwearingin">{{cite news |title=Historic day for SA as government of national unity ministers take oath of office |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office |publisher=Daily Maverick |date=3 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703142348/https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |archive-date=2024-07-03 |url-status=live |access-date=7 Julie 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] qup8lqngah3dvvlcyxtez96sfv7ile0 2896177 2896175 2026-04-22T08:41:44Z Sobaka 328 skakel 2896177 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Maropene Ramokgopa | beeld = Maropene Ramokgopa on Only 4tv.jpg | beeldonderskrif = Ramokgopa in 2019 | geboortejaar = 1963 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 30 | geboorteplek = [[Polokwane]], Suid-Afrika | sterftedatum = | sterfteplek = | nasionaliteit = {{RSA}} | party = [[African National Congress]] | orde = Minister in die die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering | termynaanvang = [[7 Maart]] [[2023]] | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger = Posisie geskep | opvolger = | orde2 = Waarnemende Minister van Sport, Kunste en Kultuur | termynaanvang2 = [[7 Junie]] [[2024]] | termyneinde2 = [[19 Junie]] [[2024]] | president2 = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger2 = [[Zizi Kodwa]] | opvolger2 = [[Gayton McKenzie]] | orde3 = Lid van die Nasionale Vergadering | termynaanvang3 = [[6 Februarie]] [[2023]] | termyneinde3 = | president3 = Cyril Ramaphosa | vise3 = | voorganger3 = Masefako Dikgale | orde4 = Adjunk Sekretaris Generaal van die ANC | termynaanvang4 = [[19 Desember]] [[2022]] | termyneinde4 = | voorganger4 = [[Jessie Duarte]] | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir Beplanning, Monitering en Evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as Konsul-Generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onmiddellik, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. Sy was die [[Burgemeester]] van die [[Noord-Kaap]] se [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] van 2006 tot 2009. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in Polokwane in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in Lebowakgomo, 'n dorpsgebied buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende burgemeester van die Noord-Kaap se Siyanda Distriksmunisipaliteit gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se Kantoor oor die Status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien. <ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopo-tak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-Generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Nasionale regering== Op 5 Februarie 2023 is berig dat Ramokgopa een van vier senior ANC-lede was wat die volgende dag as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer sou word.<ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=ANC to swear in new MPs after wave of recent resignations |url=https://ewn.co.za/2023/02/05/anc-to-swear-in-new-mps-after-wave-of-recent-resignations |access-date=2023-02-05 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mkhwanazi |first=Siyabonga |title=ANC 2nd deputy secretary-general Maropene Ramokgopa headed for Parliament |language=en |url=https://www.iol.co.za/news/anc-2nd-deputy-secretary-general-maropene-ramokgopa-headed-for-parliament-1e7e844d-9d97-4556-bdd1-5c11ae36f9bf |access-date=2023-02-05}}</ref> Ramokgopa is op 6 Februarie as 'n parlementslid ingesweer, saam met [[Paul Mashatile]], [[Sihle Zikalala]] en [[Parks Tau]].<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-02-06 |title=THE SHUFFLE: Edging closer to Cabinet, Paul Mashatile and three other ANC members sworn in as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-02-06-edging-closer-to-cabinet-paul-mashatile-and-three-other-anc-members-sworn-in-as-mps/ |access-date=2023-02-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In 'n kabinetskommeling op 6 Maart 2023 het president Ramakgopa aangestel as minister in die presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Sy is die volgende dag ingesweer.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=7 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> Toe [[Zizi Kodwa]] moes bedank as minister van sport, kuns en kultuur ingevolge die interne beleid van die ANC (as gevolg van [[korrupsie]]klagte teen hom), is sy middel 2024 as waarnemende minister vir 'n kort tydperk aangestel, en is op 3 Julie 2024 opgevolg deur [[Gayton McKenzie]].<ref name="DMInitialSwearingin" /> Ramokgopa is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] heraangestel as Minister in die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering, en is weer op 3 Julie 2024 ingehuldig.<ref name="DMInitialSwearingin">{{cite news |title=Historic day for SA as government of national unity ministers take oath of office |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office |publisher=Daily Maverick |date=3 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703142348/https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |archive-date=2024-07-03 |url-status=live |access-date=7 Julie 2024}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] f59nxydq8uvapogqbbth557vnv8r2z0 2896252 2896177 2026-04-22T10:58:32Z Sobaka 328 opdateer 2896252 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Maropene Ramokgopa | beeld = Maropene Ramokgopa on Only 4tv.jpg | beeldonderskrif = Ramokgopa in 2019 | geboortejaar = 1963 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 30 | geboorteplek = [[Polokwane]], Suid-Afrika | sterftedatum = | sterfteplek = | nasionaliteit = {{RSA}} | party = [[African National Congress]] | orde = Minister in die die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering | termynaanvang = [[7 Maart]] [[2023]] | termyneinde = | president = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger = Posisie geskep | opvolger = | orde2 = Waarnemende Minister van Sport, Kunste en Kultuur | termynaanvang2 = [[7 Junie]] [[2024]] | termyneinde2 = [[19 Junie]] [[2024]] | president2 = [[Cyril Ramaphosa]] | voorganger2 = [[Zizi Kodwa]] | opvolger2 = [[Gayton McKenzie]] | orde3 = Lid van die Nasionale Vergadering | termynaanvang3 = [[6 Februarie]] [[2023]] | termyneinde3 = | president3 = Cyril Ramaphosa | vise3 = | voorganger3 = Masefako Dikgale | orde4 = Adjunk Sekretaris Generaal van die ANC | termynaanvang4 = [[19 Desember]] [[2022]] | termyneinde4 = | voorganger4 = [[Jessie Duarte]] | opvolger4 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = }} '''Maropene Ramokgopa''' (gebore [[31 Desember]] [[1979]]) is 'n [[Suid-Afrikaanse]] [[politikus]] wat sedert Maart 2023 die Minister in die Presidensie is wat verantwoordelik is vir Beplanning, Monitering en Evaluering. Sy is sedert Februarie 2023 'n Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] en sedert Desember 2022 die Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal van die [[African National Congress]] (ANC). Sy is ook die koördineerder van die interim-taakspan wat in Junie 2022 aangestel is om die ANC-vroueliga te lei. Voordat sy in 2023 by die regering aangesluit het, het Ramokgopa verskeie poste in die diplomatieke en staatsdiens beklee, insluitend as Konsul-Generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], en, mees onmiddellik, as 'n spesiale adviseur vir President [[Cyril Ramaphosa]]. Sy was die [[Burgemeester]] van die [[Noord-Kaap]] se [[Siyanda-distriksmunisipaliteit]] van 2006 tot 2009. ==Vroeë lewe== Ramokgopa is op 31 Desember 1979 in Polokwane in die voormalige Transvaal gebore en het grootgeword in Lebowakgomo, 'n dorpsgebied buite Polokwane.<ref name=":19">{{Cite web |title= Maropene Ramokgopa, Ms |url= https://www.gov.za/about-government/contact-directory/planning-monitoring-and-evaluation-department/maropene-ramokgopa|access-date=2023-04-26|website= South African Government}}</ref> Sy is 'n voormalige studente-aktivis.<ref name=":0">{{Cite web |last=Hunter |first=Qaanitah |date=21 Junie 2022 |title=Ramaphosa advisor touted to lead tentative ANC Women's League structure alongside Baleka Mbete |url=https://www.news24.com/news24/politics/ramaphosa-advisor-touted-to-lead-tentative-anc-womens-league-structure-alongside-baleka-mbete-20220621 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> ==Vroeë loopbaan== Ramokgopa het in 2005 'n wyksraadslid vir die African National Congress (ANC) geword, waar sy in die [[Kgatelopele Plaaslike Munisipaliteit]] in die Noord-Kaap gedien het.<ref name=":19" /> Van 2006 tot 2009 het sy as uitvoerende burgemeester van die Noord-Kaap se Siyanda Distriksmunisipaliteit gedien;<ref name=":19" /> sy was slegs 26 ten tyde van haar verkiesing.<ref name=":15">{{Cite web |date=13 Julie 2022 |title=ANC Women's League co-ordinator slams critics |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-13-anc-womens-league-co-ordinator-slams-critics/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Daarna, van 2009 tot 2013, het sy die staatsdiens betree as bestuurder van die Noord-Kaapse Premier se Kantoor oor die Status van Vroue.<ref name=":19" /> Sy is in 2008 verkies tot die Nasionale Uitvoerende Komitee van die ANC Vroueliga (ANCWL) en, onder ANCWL-president [[Angie Motshekga]], het sy later 'n bestuursposisie in die liga beklee en die Jong Vrouelessenaar byeengeroep.<ref>{{Cite web |last=Khumalo |first=Juniour |date=13 Julie 2022 |title=ANCWL coordinator Maropene Ramokgopa denies close proximity to Ramaphosa led to her appointment |url=https://www.news24.com/news24/politics/ancwl-coordinator-maropene-ramokgopa-denies-close-proximity-to-ramaphosa-led-to-her-appointment-20220713 |access-date=2022-12-19 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Sy was ook op die Nasionale Uitvoerende Komitee van die [[ANC-jeugliga]] en is aangestel in 'n tussentydse taakspan wat die Jeugliga gelei het nadat die leierskapskorps in 2013 deur die hoofstroom ANC ontbind is.<ref name=":1">{{Cite web |date=10 Julie 2022 |title=New ANC Women's League task team head says she won't do Ramaphosa's bidding |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2022-07-10-new-anc-womens-league-task-team-head-says-she-wont-do-ramaphosas-bidding/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> Sy het ook op die raad van die Nasionale Jeugontwikkelingsagentskap gedien. <ref name=":0" /> In 2014 het Ramokgopa begin werk as 'n bestuurder in die kantoor van die [[Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Suid-Afrika)|Minister van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]], 'n pos wat toe deur [[Maite Nkoana-Mashabane]] gevul is.<ref name=":19" /> Sy het die ministerie in 2016 verlaat toe president [[Jacob Zuma]] haar as Suid-Afrikaanse konsul-generaal in [[Mumbai]], [[Indië]], aangestel het.<ref name=":15" /><ref>{{Cite web |date=19 Julie 2019 |title=SA should take a leaf out of India's SMMEs - SA Consul-General in Mumbai |url=https://www.iol.co.za/business-report/economy/sa-should-take-a-leaf-out-of-indias-smmes-sa-consul-general-in-mumbai-29509862 |access-date=2022-12-19 |website=IOL |language=en}}</ref> Met haar terugkeer na Suid-Afrika het president Cyril Ramaphosa haar as sy spesiale adviseur oor [[internasionale betrekkinge]] in die presidentskap aangestel,<ref>{{Cite web |date=2022-10-17 |title=Ramaphosa's international relations expert, Ramokgopa, sees her star continue to rise |url=https://www.africaintelligence.com/southern-africa-and-islands/2022/10/17/ramaphosa-s-international-relations-expert-ramokgopa-sees-her-star-continue-to-rise,109835458-art |access-date=2022-12-19 |website=Africa Intelligence |language=en}}</ref> aanvanklik as sy hoofadviseur by die [[Afrika-Unie]].<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2020 |title='I was not given this position, I fought for it,' says AU chief advisor |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2020-08-14-i-was-not-given-this-position-i-fought-for-it-says-au-chief-advisor/ |access-date=2022-12-19 |website=Sowetan |language=en-ZA}}</ref> In Oktober 2021 was sy een van vyf spesiale gesante wat deur Ramaphosa aangestel is om met koning Mswati te skakel tydens pro-demokrasie-protesoptogte in die naburige [[Eswatini]].<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Sy is in 2022 verkies tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Limpopo-tak van die ANC.<ref name=":15" /> Aan die einde van Junie 2022 het die ANC se Nasionale Uitvoerende Komitee haar as koördineerder van die tussentydse taakspan van die ANCWL aangestel; In hierdie hoedanigheid sal sy, saam met taakspan-sameroeper [[Baleka Mbete]], die liga lei totdat 'n nuwe leierskapskorps verkies word.<ref>{{Cite web |date=30 Junie 2022 |title=ANC appoints Baleka Mbete to lead women's league task team |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2022-06-30-anc-appoints-baleka-mbete-to-lead-womens-league-task-team/ |access-date=2022-12-19 |website=Business Day |language=en-ZA}}</ref> ==Verkiesing as Adjunk-Sekretaris-Generaal== Met haar terugkeer na Suid-Afrika, voor die [[55ste Nasionale Konferensie van die African National Congress|ANC se 55ste Nasionale Konferensie]], is Ramokgopa beskou as 'n ondersteuner van Ramaphosa se veldtog vir herverkiesing as ANC-president en as 'n sleutellid van die sogenaamde "vrouekoukus" binne die pro-Ramaphosa-kamp.<ref name=":2">{{Cite web |last=Matlala |first=George |date=2022-10-31 |title=CR22 campaign chaos as mistrust intensifies |url=https://sundayworld.co.za/55th-anc-national-conference/cr22-campaign-chaos-as-mistrust-intensifies/ |access-date=2022-12-19 |website=Sunday World |language=en-ZA}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=1 Desember 2022 |title=Move to push Senzo Mchunu for ANC deputy president foiled at 'CR caucus' meeting |url=https://www.heraldlive.co.za/news/2022-12-01-move-to-push-senzo-mchunu-for-anc-deputy-president-foiled-at-cr-caucus-meeting/ |access-date=2022-12-19 |website=Herald |language=en-ZA}}</ref> In September 2022 het die pro-Ramaphosa Provinsiale Uitvoerende Komitee van die Noord-Kaapse ANC Ramokgopa as 'n kandidaat vir Adjunk-sekretaris-generaal van die party onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Ndaba |first=Baldwin |date=2022-09-20 |title=Northern Cape ANC endorses Cyril Ramaphosa, Gwede Mantashe for top six |url=https://www.africannewsagency.com/news/northern-cape-anc-endorses-cyril-ramaphosa-gwede-mantashe-for-top-six-7037cadf-b3cf-46a7-82c0-deac480a6599/ |access-date=2022-12-19 |website=African News Agency |language=en-ZA}}</ref> Sy was aanvanklik nie op die lys van kandidate ingesluit nie, maar sodra die konferensie in Desember 2022 begin het, het die party besluit om 'n nuwe posisie vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal te skep; Ramokgopa is van die vloer van die konferensie af genomineer om die pos te vul.<ref name=":12">{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-12-18 |title=Leadership nominations finalised after delays and horse-trading amid plentiful slate permutations |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-12-18-leadership-nominations-finalised-after-delays-and-horse-trading-amid-plentiful-slate-permutations/ |access-date=2022-12-19 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 19 Desember het sy die verkiesing vir Tweede Adjunk-Sekretaris-Generaal gewen en 2 373 stemme verwerf teenoor die 1 948 wat Ronalda Nalumango ontvang het.<ref name=":16">{{Cite web |date=19 Desember 2022 |title=Ramaphosa wins big with four allies in top seven |url=https://www.news24.com/citypress/politics/ramaphosa-wins-big-with-four-allies-in-top-seven-20221219 |access-date=2022-12-19 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Sy dien saam met Eerste Adjunk-Sekretaris-Generaal Nomvula Mokonyane en onder Sekretaris-Generaal [[Fikile Mbalula]].<ref name=":16" /> ==Nasionale regering== Op 5 Februarie 2023 is berig dat Ramokgopa een van vier senior ANC-lede was wat die volgende dag as lid van die Nasionale Vergadering ingesweer sou word.<ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=ANC to swear in new MPs after wave of recent resignations |url=https://ewn.co.za/2023/02/05/anc-to-swear-in-new-mps-after-wave-of-recent-resignations |access-date=2023-02-05 |website=ewn.co.za |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mkhwanazi |first=Siyabonga |title=ANC 2nd deputy secretary-general Maropene Ramokgopa headed for Parliament |language=en |url=https://www.iol.co.za/news/anc-2nd-deputy-secretary-general-maropene-ramokgopa-headed-for-parliament-1e7e844d-9d97-4556-bdd1-5c11ae36f9bf |access-date=2023-02-05}}</ref> Ramokgopa is op 6 Februarie as 'n parlementslid ingesweer, saam met [[Paul Mashatile]], [[Sihle Zikalala]] en [[Parks Tau]].<ref>{{Cite web |last=Ludidi |first=Velani |date=2023-02-06 |title=THE SHUFFLE: Edging closer to Cabinet, Paul Mashatile and three other ANC members sworn in as MPs |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-02-06-edging-closer-to-cabinet-paul-mashatile-and-three-other-anc-members-sworn-in-as-mps/ |access-date=2023-02-06 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In 'n kabinetskommeling op 6 Maart 2023 het president Ramakgopa aangestel as minister in die presidensie verantwoordelik vir beplanning, monitering en evaluering.<ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa: New members of National Executive {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/speeches/president-cyril-ramaphosa-cabinet-reshuffle-6-mar-2023-0000 |access-date=2023-03-06 |website=www.gov.za}}</ref> Sy is die volgende dag ingesweer.<ref>{{Cite web |title=LIVESTREAM {{!}} New Ministers, deputies sworn in {{!}} eNCA |url=https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |access-date=2023-03-07 |website=www.enca.com |language=en |archive-date=7 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307163742/https://www.enca.com/news/livestream-new-ministers-deputies-sworn |url-status=dead }}</ref> Toe [[Zizi Kodwa]] moes bedank as minister van sport, kuns en kultuur ingevolge die interne beleid van die ANC (as gevolg van [[korrupsie]]klagte teen hom), is sy middel 2024 as waarnemende minister vir 'n kort tydperk aangestel, en is op 3 Julie 2024 opgevolg deur [[Gayton McKenzie]].<ref name="DMInitialSwearingin" /> Ramokgopa is na die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] heraangestel as Minister in die Presidensie Verantwoordelik vir Beplanning, Monitering en Evaluering, en is weer op 3 Julie 2024 ingehuldig.<ref name="DMInitialSwearingin">{{cite news |title=Historic day for SA as government of national unity ministers take oath of office |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office |publisher=Daily Maverick |date=3 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240703142348/https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-07-03-historic-day-for-sa-as-government-of-national-unity-ministers-take-oath-of-office/ |archive-date=2024-07-03 |url-status=live |access-date=7 Julie 2024}}</ref> ==Omstredenheid== In April 2026 is Maropene Ramokgopa geïmpliseer in bewerings rakende die ontvangs en nie-openbaarmaking van luukse voertuie wat na bewering deur Chinese verteenwoordigers geskenk is..<ref>{{cite news |title=Exclusive: Second Cabinet minister implicated in Chinese SUV scandal |work=Daily Maverick |date=14 April 2026 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-14-exclusive-second-cabinet-minister-implicated-in-chinese-suv-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Ondersoekverslae beweer dat sy drie BAIC-sportnutsvoertuie (SNV's) aanvaar het wat oorspronklik bedoel was vir die African National Congress Women's League (ANCWL), waar sy as nasionale koördineerder gedien het.<ref name="DM2026SUV">{{cite news |title=Exclusive: Second Cabinet minister implicated in Chinese SUV scandal |work=Daily Maverick |date=14 April 2026 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2026-04-14-exclusive-second-cabinet-minister-implicated-in-chinese-suv-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Die voertuie was na bewering deel van 'n groep van vyf wat laat in 2023 geskenk is, wat na bewering vir privaat gebruik herlei is.<ref>{{cite news |title=Calls for investigation into Cabinet ministers’ luxury vehicle scandal |work=Nova News |date=April 2026 |url=https://novanews.co.za/calls-for-investigation-into-cabinet-ministers-luxury-vehicle-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Opposisiepartye, insluitend die [[Demokratiese Alliansie]] en [[ActionSA]], het ondersoeke versoek en aangevoer dat die beweerde versuim om die voertuie tussen 2023 en 2025 in die Parlement se belangeregister te verklaar, 'n oortreding van die Uitvoerende Etiekkode kan wees.<ref>{{cite news |title=Another SUV scandal rocks Parliament: Minister accused of failing to disclose gifts |work=IOL |date=14 April 2026 |url=https://iol.co.za/news/politics/2026-04-14-another-suv-scandal-rocks-parliament-minister-accused-of-failing-to-disclose-gifts/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Verslae beweer verder dat die voertuie wat met Ramokgopa verbind word, 'n gekombineerde waarde van ongeveer R1,5 miljoen gehad het en moontlik in die name van familielede of kennisse geregistreer was.<ref name="IOL2026SUV">{{cite news |title=Another SUV scandal rocks Parliament: Minister accused of failing to disclose gifts |work=IOL |date=14 April 2026 |url=https://iol.co.za/news/politics/2026-04-14-another-suv-scandal-rocks-parliament-minister-accused-of-failing-to-disclose-gifts/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Ramokgopa het die bewerings deur haar woordvoerder ontken en gesê dat sy geen voertuie van Chinese amptenare ontvang het nie.<ref>{{cite news |title=Calls for investigation into Cabinet ministers’ luxury vehicle scandal |work=Nova News |date=April 2026 |url=https://novanews.co.za/calls-for-investigation-into-cabinet-ministers-luxury-vehicle-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> Teen April 2026 is geen formele bevindinge van oortreding gemaak nie en die saak bly onderhewig aan politieke en potensiële parlementêre ondersoek.<ref>{{cite news |title=Calls for investigation into Cabinet ministers’ luxury vehicle scandal |work=Nova News |date=April 2026 |url=https://novanews.co.za/calls-for-investigation-into-cabinet-ministers-luxury-vehicle-scandal/ |access-date=22 April 2026}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} {{Kabinet-Ramaphosa III|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ramokgopa, Maropene}} [[Kategorie:Geboortes in 1979]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse ministers]] 47ext9187p52jtozflia0arsysmzgzu 1 460670 2896170 2026-04-22T08:36:16Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2896170 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv